Μετεωρισµοί, Προσανατολισµοί, Προβληµατισµοί: Ανιχνεύοντας τις απόψεις των νηπιαγωγών για τη γραφή 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μετεωρισµοί, Προσανατολισµοί, Προβληµατισµοί: Ανιχνεύοντας τις απόψεις των νηπιαγωγών για τη γραφή 1"

Transcript

1 Μετεωρισµοί, Προσανατολισµοί, Προβληµατισµοί: Ανιχνεύοντας τις απόψεις των νηπιαγωγών για τη γραφή 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εµπειρικές παρατηρήσεις της ερευνητικής οµάδας ανέδειξαν ότι οι νηπιαγωγοί 8 χρονιά µετά τη δηµοσίευση του ΦΕΚ 93/τ.β 1999, παρ όλες τις επιµορφώσεις που υλοποιήθηκαν από διαφορετικούς φορείς, φαίνεται να είναι σε σύγχυση αναφορικά µε τις αντιλήψεις και πρακτικές τους για το γραπτό λόγο. Αυτό το γεγονός διαφαίνεται από την ταυτόχρονη επιλογή παραδοσιακών πρακτικών που συνδέονται µε τη θεωρία της αναγνωστικής ετοιµότητας και σύγχρονων που ταυτίζονται µε τη δοµητική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα µελέτη αποσκοπεί να διερευνήσει τις απόψεις και τις πρακτικές των νηπιαγωγών αναφορικά µε τη γραφή. Το δείγµα αποτέλεσαν 105 νηπιαγωγοί της Αττικής. Για τη διερεύνηση των απόψεων τους συντάχτηκε και διανεµήθηκε ερωτηµατολόγιο µε 10 ερωτήσεις κλειστού τύπου και 1 ανοιχτή. Παράλληλα για την τριγωνοποίηση των αποτελεσµάτων, πραγµατοποιήθηκε συστηµατική παρατήρηση και καταγραφή της διδακτικής διαδικασίας σε 20 τάξεις νηπιαγωγείων µε χρήση ηµερολογίου. Τέλος, υλοποιήθηκαν ηµιδοµηµένες συνεντεύξεις σε 25 νηπιαγωγούς του Μαρασλείου διδασκαλείου, οι οποίες είχαν συµπληρώσει το ερωτηµατολόγιο. Τα αποτελέσµατα της έρευνας δείχνουν ότι οι νηπιαγωγοί δεν έχουν κατανοήσει επακριβώς την έννοια του αναδυόµενου εγγραµµατισµού. Συνεπώς στις πρακτικές που επιλέγουν ενσωµατώνουν στοιχεία που θα µπορούσαν να προωθούν τον αναδυόµενο εγγραµµατισµό, ωστόσο όµως υλοποιούνται σε στενά παραδοσιακά πλαίσια. Για παράδειγµα, οι πίνακες αναφοράς δε χρησιµοποιούνται µε λειτουργικό τρόπο αλλά ως αυτόνοµες αποκοµµένες δραστηριότητες σχηµατισµού του εγγράµµατου περιβάλλοντος της τάξης (επικάλυψη τοίχων). Επίσης, προκύπτει ότι οι τελικές τους επιλογές επηρεάζονται περισσότερο από τις προσδοκίες του περιβάλλοντος (γονείς, δάσκαλοι δηµοτικού, συνάδελφοι νηπιαγωγοί) παρά από την επιµόρφωση που έχουν δεχτεί. Τέλος, φαίνεται ότι ενώ θεωρούν απαραίτητη τη συστηµατική διδασκαλία της γραφής, και το επιδιώκουν µέσα από πολλές δραστηριότητες, παράλληλα όµως δηλώνουν ότι δεν έχουν απαίτηση τα νήπια να µάθουν να γράφουν η ότι αρκούνται στο να γράφουν όπως µπορούν. 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 24) Κακανά,., Καζέλα, Κ., Ανδριοπούλου, Γ, Παπαδοπούλου, Μ. (2007). Μετεωρισµοί, Προσανατολισµοί, Προβληµατισµοί: Ανιχνεύοντας τις απόψεις των νηπιαγωγών για τη γραφή. Στο Πρακτικά του 6 ου Πανελληνίου Συνεδρίου της ΟΜΕΡ «Η γλώσσα ως µέσο και αντικείµενο µάθησης στην Προσχολική και Πρωτοσχολική ηλικία» Πάτρα,

2 ΛΕΞΕΙΣ- ΚΛΕΙ ΙΑ: απόψεις νηπιαγωγών, διδακτικές πρακτικές, αναδυόµενος γραµµατισµός, επιµόρφωση εκπαιδευτικών Meteorisms, Orientations, Considerations: Tracking kindergarten teachers perceptions about writing SUMMARY The researchers have conducted empirical observations that demonstrate confusion among pre-school teachers regarding their conceptions and practices in teaching writing. Despite their theoretical and practical training during the last 8 years, after the establishment of the new curriculum, teachers seem to integrate traditional approaches which are based on the theory of reading readiness into contemporary ones which reflect the constructivism. The aim of this study is to investigate the conceptions and practices of preschool teachers concerning the writing in kindergarten. The sample was 105 preschool teachers. A questionnaire including 10 closed questions and 1 open was conducted. In addition systematic observation of teaching approaches in 20 nursery classrooms using diaries were conducted, in order to triangulate the above results. Finally 25 semi- constructive interviews were used with 25 nursery teachers of Marasleion Training School. These teachers had already filled the questionnaire. The results of the study demonstrate that teachers have not understood the concept of emergent literacy. Consequently, they incorporate in their practices approaches that could promote emergent literacy; however these are realized in restricted and traditional ways. For instance, they don t use the reference tables in a functional way, but as a separated activity, covering class space in order to create a literate environment. Besides, it seems that their final choices are very much influenced by parents and other people s expectations (other colleagues, primary schools teachers etc). Finally, although they consider the systematic teaching of writing to be necessary, on the other hand, they declare that they don t demand from the children to write accurately, but to write according to their competencies. KEY- WORDS: teachers conceptions, teaching practices, emergent literacy, teacher training 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες υπήρξε µια σηµαντική αλλαγή στην αντίληψη των επιστηµόνων για το πώς τα µικρά παιδιά µαθαίνουν να γράφουν και να διαβάζουν (Ferreirο & Temberosky, Goodman, 1980). Ήδη από τη δεκαετία του 70 η Mary Clay (Clay, 1966) και αργότερα η Yetta Goodman (Goodman, 1980) τόνισαν το γεγονός ότι στις «δυτικού» 2 τύπου εγγράµµατες κοινωνίες τα παιδιά αναπτύσσουν συµπεριφορές σε σχέση µε το γραπτό λόγο πολύ νωρίτερα από τον επίσηµο σχολικό γραµµατισµό τους, Ποικίλες έρευνες στο πλαίσιο του αναδυόµενου γραµµατισµού τόνισαν το γεγονός ότι πρόκειται για µια διαδικασία συνεχή και εξελικτική, κατά τη διάρκεια της οποίας το παιδί διαµορφώνει αντιλήψεις για το γραπτό λόγο, το σύστηµα σηµείωσης καθώς και τις λειτουργίες και χρήσεις της γραφής τις οποίες βελτιώνει και διευρύνει σταδιακά όσο αυξάνονται οι εµπειρίες του. Με αυτήν την έννοια το παιδί δεν είναι παθητικός δέκτης αλλά κατασκευαστής σηµασιών µε αφετηρία το γραπτό λόγο (Teale & Sulzby, Hall, Ferreiro & Teberosky, Morrow, κ.α.) Tα ερευνητικά δεδοµένα οδήγησαν τα εκπαιδευτικά συστήµατα πολλών χωρών στην αναθεώρηση και τροποποίηση των Αναλυτικών Προγραµµάτων, όσον αφορά στην οικοδόµηση του γραµµατισµού από τα παιδιά. 3 Τέτοιες µεταρρυθµιστικές τάσεις συνοδεύονται από καλές και αγαθές προθέσεις, θεσµικά περιγραφικά κείµενα, «ταχύρυθµη» (σεµιναριακής µορφής) επιµόρφωση εκπαιδευτικών, υποστηρικτικό παιδαγωγικό υλικό και προσδοκίες ότι, οι αλλαγές «θα βρουν το δρόµο τους» µέσα στην εκπαιδευτική κοινότητα. Στη χώρα µας στον τοµέα της προσχολικής εκπαίδευσης, παρόµοια σηµαντική µεταρρύθµιση έγινε το 1999 (ΦΕΚ 93/τ. Β / ) µε πλήρη αναδιάρθρωση της προσέγγισης της γλώσσας. Έτσι από τη θεωρία της αναγνωστικής ετοιµότητας (Τάφα, 2002) µεταβήκαµε στην εποικοδοµητική προσέγγιση. Η µεν πρώτη είχε αποτυπωθεί στο Αναλυτικό Πρόγραµµα του 1989 και στο Βιβλίο ραστηριοτήτων που αποτέλεσε το υποστηρικτικό υλικό των νηπιαγωγών, η δεύτερη παρουσιάστηκε το 1999 στο Πρόγραµµα για την Προδηµοτική Εκπαίδευση και ουσιαστικά αποκρυσταλλώθηκε το 2003 στο ΕΠΠΣ για την προσχολική εκπαίδευση, του οποίου το αντίστοιχο εκπαιδευτικό υλικό (Οδηγός Νηπιαγωγού) ολοκληρώθηκε και διανεµήθηκε το Ο όρος δεν θέλει να αποδίδει γεωγραφικά χαρακτηριστικά αλλά κοινωνικο-οικονοµικά. 3 Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και κατατοπιστική παρουσίαση των προγραµµάτων για τη γλώσσα στην Προσχολική Εκπαίδευση των ευρωπαϊκών χωρών και των ΗΠΑ γίνεται από την Ευφηµία Τάφα (Τάφα, 2005: ) 3

4 Σύµφωνα µε τον Οδηγό της Νηπιαγωγού, η δόµηση µιας θετικής σχέσης µε το γραπτό και τον προφορικό λόγο είναι το κλειδί για κάθε µάθηση, καθώς και για την ανάπτυξη συγκροτηµένης κοινωνικής ταυτότητας (Πικροδηµήτρη, 2004). Στο διάστηµα των 8 χρόνων πραγµατοποιήθηκαν στο πλαίσιο ενδοσχολικών, περιφερειακών και άλλων δράσεων πλήθος επιµορφωτικές δραστηριότητες προκειµένου να διευκολυνθεί η µετάβαση των νηπιαγωγών στο καινούργιο πρόγραµµα (ΠΕΚ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Πρόγραµµα ακαδηµαϊκής και επαγγελµατικής αναβάθµισης, σεµινάρια από σχολικούς συµβούλους, κλπ,) Συνεπώς, η ανάγκη αποτίµησης των νέων εκπαιδευτικών πρακτικών που εφαρµόζονται όσον αναφορά στην οικοδόµηση του γραµµατισµού, αναδύεται επιτακτική, τόσο για τον επαναπροσδιορισµό των στόχων, όσο και για την άρθρωση λόγου από τους ίδιους τους µάχιµους εκπαιδευτικούς που κλήθηκαν να υλοποιήσουν τις εκπαιδευτικές αλλαγές. Σε προηγούµενη έρευνα σε σχέση µε τις απόψεις των παιδαγωγών προσχολικής ηλικίας για το νέο Πρόγραµµα διατυπώνεται η θετική µεν στάση των νηπιαγωγών προς το νέο πρόγραµµα και την αναγκαιότητα εξοικείωσης των νηπίων µε το γραπτό λόγο ενώ ταυτόχρονα δηλώνεται η περιορισµένη κατάρτιση στη διάρκεια των σπουδών τους µε το αντικείµενο του γραµµατισµού, η ελλιπής επιµόρφωση και ενηµέρωσή τους στη διάρκεια των πρώτων χρόνων εφαρµογής του νέου προγράµµατος για τη Γλώσσα καθώς και η απουσία ή η µη-καταλληλότητα του αναγκαίου υποστηρικτικού υλικού για την εφαρµογή του προγράµµατος (Τάφα, 2002: ). Άλλωστε, η απουσία κατάλληλης εκπαίδευσης και επιµόρφωσης των νηπιαγωγών στο αντικείµενο της γραφής και της ανάγνωσης καταγράφεται και σε παλαιότερη έρευνα, αν και εκεί διαπιστώνεται αντίθετα δυσπιστία των εκπαιδευτικών απέναντι στην εισαγωγή του γραµµατισµού στο νηπιαγωγείο (Παπούλια-Τζελέπη 1993). Το διάστηµα που µεσολάβησε από την πρώτη παρουσίαση του προγράµµατος το 1999 επιτρέπει µια νηφαλιότερη καταγραφή και αποτίµηση των δεδοµένων. Τη δυσπιστία 4 των νηπιαγωγών απέναντι στην εισαγωγή της γραφής και της ανάγνωσης στο νηπιαγωγείο φαίνεται να διαδέχεται µια θετική στάση απέναντι γενικότερα στο αντικείµενο του γραµµατισµού όσο και στο νέο πρόγραµµα για τη γλώσσα στο 4 υσπιστία σε µεγάλο βαθµό δικαιολογηµένη λόγω του συγκεντρωτικού χαρακτήρα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήµατος, του περιορισµένου εύρους και επαρκούς βάθους ουσιαστικής εκπαίδευσης και επιµόρφωσης, των συνεχών και αναιτιολόγητων αλλαγών και µεταρρυθµίσεων του εκπαιδευτικού προγράµµατος. Ταυτόχρονα η έλλειψη ουσιαστικών δικτύων επικοινωνίας µεταξύ των εκπαιδευτικών, η περιορισµένη πρωτοβουλία για ενηµέρωση και πληροφόρηση και η έµφαση στην πράξη δίχως την επαρκή θεωρητική κατάρτιση που θα επέτρεπε την κατανόηση του ευρύτερου πλαισίου µέσα στο οποίο εγγράφεται κάθε νέα διδακτική πρόταση καθιστά συχνά δυσχερή την υιοθέτηση καινοτόµων πρωτοβουλιών και προτάσεων. 4

5 Νηπιαγωγείο. Εντούτοις, συχνά διατυπώνονται απόψεις από νηπιαγωγούς που αφορούν δυσκολίες -τεχνικές αλλά και ουσιαστικές- στην υλοποίηση του προγράµµατος. Οι δυσκολίες αυτές φαίνεται να οφείλονται σε µεγάλο βαθµό στην ασυνέχεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας αναφορικά µε τη γλωσσική αγωγή, καθώς και στην ελλιπή ενηµέρωση των εκπαιδευτικών και της κοινωνίας γενικότερα. Όπως λόγου χάρη, αµφισβητήσεις ή ακόµη και συγκρούσεις µε τους δασκάλους της Α τάξης για τους τρόπους γλωσσικής εκπαίδευσης των παιδιών -κυρίως όσον αφορά την αναγκαιότητα έµφασης στη σωστή φορά σχηµατισµού των γραµµάτων-, πιέσεις από τους γονείς για µια πιο συστηµατική εκπαίδευση των νηπίων στο γραµµατισµό, κλπ. Παράλληλα, συχνά στο πλαίσιο της Πρακτικής Άσκησης των φοιτητών/τριών, όπως και στις επισκέψεις των σχολικών συµβούλων στα νηπιαγωγεία παρατηρούνται στην καθηµερινή πρακτική σηµαντικές αποκλίσεις από τη λογική και την ουσία του προγράµµατος σε τέτοιο µάλιστα βαθµό ώστε να προκύπτει το ερώτηµα εάν έχει γίνει σε βάθος κατανοητή η νέα προσέγγιση του γραµµατισµού και η θεωρητική της υποστήριξη ή εάν πρόκειται για µια επιφανειακή υλοποίησή της σε επίπεδο συνταγολογίου. Σύµφωνα µε τους παραπάνω προβληµατισµούς η παρούσα µελέτη αποσκοπεί να διερευνήσει τις απόψεις, τις στάσεις και τις πρακτικές των νηπιαγωγών αναφορικά µε τη µύηση των νηπίων στη γραφή, καθώς και τις απόψεις τους για το Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του γραπτού λόγου. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Ερευνητικές Υποθέσεις. Βασική υπόθεση της µελέτης αποτέλεσε η θέση ότι οι νηπιαγωγοί υιοθετούν στοιχεία από το καινούργιο Πρόγραµµα του γραπτού λόγου και τα εφαρµόζουν εντάσσοντάς τα σε παραδοσιακά πλαίσια. είγµα. Το βασικό δείγµα της έρευνας αποτέλεσαν 105 νηπιαγωγοί του νοµού Αττικής, στο σύνολό τους γυναίκες. Μέσα συλλογής δεδοµένων Ως εργαλεία καταγραφής χρησιµοποιήθηκαν α) ερωτηµατολόγια β) συστηµατικές παρατηρήσεις και καταγραφές γ) ηµιδοµηµένες συνεντεύξεις-συζητήσεις. Για τη συλλογή των δεδοµένων συντάχθηκε ερωτηµατολόγιο το οποίο διανεµήθηκε και συµπληρώθηκε ανώνυµα από τις νηπιαγωγούς του δείγµατος. Αρχικά οι νηπιαγωγοί κλήθηκαν να σηµειώσουν δηµογραφικά στοιχεία και στη συνέχεια να απαντήσουν σε 11 ερωτήµατα, 10 κλειστού τύπου και 1 ανοιχτού. Τα ερωτήµατα 5

6 αφορούσαν αντιλήψεις και πρακτικές των νηπιαγωγών σε ζητήµατα αναφορικά µε τη µύηση των νηπίων στο γραπτό λόγο. Στη συνέχεια καταφύγαµε στην ανάλυση των καταγραφών των συστηµατικών παρατηρήσεων που είχαν υλοποιηθεί από τη σχολική σύµβουλο σε 20 τάξεις των νηπιαγωγών του δείγµατος. Τέλος, πραγµατοποιήσαµε ηµιδοµηµένες συνεντεύξεις- συζητήσεις σε 25 νηπιαγωγούς του Μαρασλείου ιδασκαλείου, οι οποίες είχαν συµπληρώσει το ερωτηµατολόγιο και επιδιώξαµε να αντλήσουµε επιπλέον πληροφορίες, ώστε µε τον τριγωνισµό των δεδοµένων να διασφαλίσουµε την εγκυρότητα των αποτελεσµάτων µας (ΕΑΠ, 1999). ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Στην 1 η ερώτηση οι νηπιαγωγοί κλήθηκαν να απαντήσουν αν θεωρούν απαραίτητη τη συστηµατική διδασκαλία της γραφής στο νηπιαγωγείο. Η πλειοψηφία των νηπιαγωγών (90) απάντησε καταφατικά, ενώ 14 δήλωσαν αρνητικά και µια δεν απάντησε. Για όσες απάντησαν καταφατικά ακολούθησε ερώτηµα µε δυνατότητα πολλαπλής επιλογής που αφορούσε τον τρόπο που επιλέγουν να διδάσκουν τη γραφή. Οι περισσότερες απαντήσεις (86) επικεντρώθηκαν στην επιλογή «µέσα από κάθε ευκαιρία», 57 αναφορές µέσα από ψυχοκινητικού τύπου δραστηριότητες, 50 µέσα από αυτόνοµες δραστηριότητες γραφής, 49 µέσα από δραστηριότητες προγραφής, 40 µε διδασκαλία λέξεων και προτάσεων, 39 µέσω αντιγραφής και τέλος 35 αναφορές µε τη διδασκαλία γραµµάτων. Από τις απαντήσεις των νηπιαγωγών φαίνεται καθαρά ότι διδάσκουν συστηµατικά τη γραφή, όµως το γεγονός ότι σηµειώνουν τουλάχιστον 4-5 επιλογές όχι απαραίτητα σύγχρονης διδακτικής µεθοδολογίας, υποδηλώνει µια σύγχυση τόσο στο θεωρητικό πλαίσιο αναφοράς όσο και στις πρακτικές που υιοθετούν. Στη 2η ερώτηση ζητήθηκε από τις νηπιαγωγούς να σηµειώσουν πότε αναπτύσσουν δραστηριότητες γραφής. Η συντριπτική πλειοψηφία των απαντήσεων (95) εστιάζει στη συστηµατική διδασκαλία της γραφής µέσα από κάθε ευκαιρία, 82 αναφορές επικεντρώνονται σε δραστηριότητες στα πλαίσια µιας θεµατικής ή project, ενώ 68 αναφορές αφορούσαν αυτόνοµες δραστηριότητες γραφής, οι οποίες δε συνδέονται µε κάποιο θέµα. Η 3 η ερώτηση αφορούσε τις αντιλήψεις των νηπιαγωγών για το τι θα πρέπει να είναι σε θέση τα παιδιά να κάνουν σχετικά µε τη γραφή ολοκληρώνοντας τη φοίτησή τους στο νηπιαγωγείο. 95 απαντήσεις αφορούσαν στο να είναι ικανά τα παιδιά να 6

7 γράφουν όπως µπορούν, 93 το να αποκτήσουν θετική στάση απέναντι στη γραφή, 81 το να γράφουν το όνοµά τους και 50 το να γράφουν γράµµατα. Υπήρχαν ωστόσο αρκετές απαντήσεις (35) όπου οι νηπιαγωγοί θεωρούν σηµαντικό να γράφουν τα παιδιά µικρές προτάσεις. Αξίζει να σηµειωθεί ότι όλες οι επιλογές των νηπιαγωγών του δείγµατός µας επικεντρώνονται σε κάποιου τύπου συστηµατικής παραγωγής γραπτού λόγου ενώ ελάχιστες αναφορές αφορούσαν την προτεινόµενη επιλογή «δεν έχω απαίτηση να γράφουν». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον φαίνεται να παρουσιάζουν οι απαντήσεις στο 4 ο ερώτηµα, όπου οι µισές (53) νηπιαγωγοί δηλώνουν ότι δε θεωρούν σηµαντικό να µαθαίνουν τα παιδιά τη σωστή φορά σχηµατισµού των γραµµάτων, ενώ 47 δηλώνουν ότι είναι απαραίτητο να αναπτύξουν τα παιδιά αυτή τη δεξιότητα και 5 νηπιαγωγοί δεν απάντησαν στο ερώτηµα αυτό. Το 5 ο ερώτηµα ζητούσε από τις νηπιαγωγούς να επιλέξουν ανάµεσα από έξι προτεινόµενες συγκεκριµένες δραστηριότητες ποιες θεωρούν χρήσιµες για την ανάπτυξη της δεξιότητας της γραφής. Ειδικότερα, 92 αναφορές εστιάζουν σε δραστηριότητες σχεδιασµού γραµµάτων µε διάφορα υλικά (π.χ πλαστελίνη), 87 στην αντιγραφή λέξεων από πίνακες αναφοράς, 73 δίνουν έµφαση στη βίωση του σχήµατος των γραµµάτων, 53 προτιµούν τη χορήγηση φύλλων εργασίας µε αντιγραφή γραµµάτων, 44 αναφορές σε φύλλα εργασίας µε συµπλήρωση σχήµατος γραµµάτων (τελίτσες), και τέλος 42 χρησιµοποιούν βιβλία-βοηθήµατα σχετικά µε τη γραφή. Φαίνεται από τις επιλογές των νηπιαγωγών του δείγµατος ότι επικεντρώνονται σε πρακτικές που δεν έχουν προφανή σχέση µε τον αναδυόµενο γραµµατισµό, αλλά ταυτίζονται µε παραδοσιακές κατευθύνσεις και πρακτικές. Στην 6 η ερώτηση ζητήθηκε από τις νηπιαγωγούς να αναφέρουν τη συχνότητα µε την οποία οργανώνουν δραστηριότητες γραφής στην τάξη τους. Από το σύνολο των απαντήσεων 67 αφορούν την αξιοποίηση κάθε ευκαιρίας που προκύπτει στο πρόγραµµα, ενώ στο επίπεδο των προγραµµατισµένων δραστηριοτήτων γραφής οι µισές περίπου απαντήσεις (48) αναφέρονταν στην οργάνωση δραστηριοτήτων γραφής σε συχνότητα µια-δύο φορές την εβδοµάδα. Ακόµα υπήρχαν 42 αναφορές που δήλωναν οργάνωση δραστηριοτήτων γραφής σε καθηµερινή βάση ενώ σε 35 περιπτώσεις ανέφεραν τη συχνότητα 3-4 φορές. Αξιοσηµείωτο αποτελεί το γεγονός ότι 20 περίπου νηπιαγωγοί δηλώνουν ότι οργανώνουν δραστηριότητες γραφής άλλοτε σε συχνότητα 1-2 και άλλοτε 3-4. Στο 7 ο ερώτηµα οι νηπιαγωγοί κλήθηκαν να επιλέξουν δραστηριότητες που οργανώνουν στην τάξη τους. ηµοφιλέστερη επιλογή ήταν η δηµιουργία πινάκων αναφοράς, µε 93 προτιµήσεις. εύτερη επιλογή (89) η παραγωγή ιστοριών-βιβλίων. 85 7

8 προτιµήσεις σηµειώθηκαν για τη δηµιουργία προσκλήσεων, 82 αντιγραφή από πίνακες αναφοράς, 72 κατασκευή αφίσας και 61 δηµιουργία επιστολών. Φαίνεται λοιπόν ότι οι νηπιαγωγοί οργανώνουν δραστηριότητες που προτείνονται µε βάση το νέο ΑΠ, όµως τα δεδοµένα των υπόλοιπων ερωτηµάτων µας δίνουν στοιχεία ένταξης των δραστηριοτήτων αυτών σε µη λειτουργικές αυθεντικές καταστάσεις, γεγονός που αναδεικνύει µια σηµαντική δυσκολία σύνδεσης της πράξης µε το θεωρητικό πλαίσιο. Το 8 ο ερώτηµα αφορούσε προτάσεις των νηπιαγωγών για την αξιοποίηση των πινάκων αναφοράς. Η πλειοψηφία των απαντήσεων (91) αφορούν τη χρήση αυτών για εντοπισµό γραµµάτων, 87 αναφορές εστιάζονται στην αντιγραφή λέξεων από όσα παιδιά επιθυµούν να το κάνουν. Σηµαντικός αριθµός επιλογών (77) αφορά τη χρήση των πινάκων για αναγνώριση φωνηµάτων, 76 για την αναγνώριση γραµµάτων µε σκοπό την αντιστοίχηση τους µε τα φωνήµατα και την αξιοποίηση τους σε άλλες καταστάσεις γραφής. Τέλος, 22 απαντήσεις επικεντρώνονται στη συστηµατική αντιγραφή από όλα τα παιδιά όλων των λέξεων του πίνακα. Στις επόµενες ερωτήσεις επιδίωξη µας ήταν να αναδείξουµε καθηµερινές πρακτικές που χρησιµοποιούν οι νηπιαγωγοί σχετικά µε την αντιµετώπιση ζητηµάτων που αφορούν τη γραφή. Πιο συγκεκριµένα, στην 9η ερώτηση σχετικά µε το πώς διαχειρίζονται οι νηπιαγωγοί ένα παιδί όταν δε γράφει µε συµβατικό τρόπο, 96 απαντήσεις αναδεικνύουν ως κυρίαρχη πρακτική το να ρωτούν το παιδί τι έγραψε και να σηµειώνουν. Οι µισές απαντήσεις περίπου επικεντρώνονται στην επιλογή των νηπιαγωγών να µην ασκούν διορθωτικές παρεµβάσεις, ενώ σε 24 περιπτώσεις οι νηπιαγωγοί αναφέρουν ότι υποδεικνύουν το σωστό τρόπο γραφής γράφοντας κάτω από το κείµενο του παιδιού. Στο 10 ο ερώτηµα που αφορούσε στις ενέργειες-επιλογές των νηπιαγωγών στη περίπτωση που ένα παιδί δηλώνει ότι δεν ξέρει ή δεν µπορεί να γράψει το όνοµά του, η πλειοψηφία των απαντήσεων (97) εστιάζει στην ενθάρρυνση των παιδιών να γράφουν όπως µπορούν. Ακόµα 76 αναφορές αφορούν την ενθάρρυνση αντιγραφής του ονόµατος από την καρτέλα. Επίσης σε 42 περιπτώσεις οι νηπιαγωγοί παραπέµπουν τα παιδιά για βοήθεια σε συνοµήλικούς τους. Τέλος, σε 30 απαντήσεις οι νηπιαγωγοί αναφέρουν ότι το γράφουν οι ίδιες. Στο 11 ο ερώτηµα ζητήθηκε από τις νηπιαγωγούς να σηµειώσουν τις δυσκολίες που συναντούν στη διδασκαλία της γραφής. Όπως φαίνεται µεγάλος αριθµός απαντήσεων (84) εστιάζει στα προβλήµατα που προκύπτουν από τις προσδοκίες των γονέων. Ακόµα, 60 απαντήσεις έχουν σχέση µε τις προσδοκίες των δασκάλων της Α δηµοτικού ενώ 52 επικεντρώνονται στην ελλιπή ενηµέρωση τους σχετικά µε το πρόγραµµα της γλώσσας. Σε 32 περιπτώσεις τονίζεται η απουσία επίσηµου 8

9 βοηθήµατος µε ασκήσεις προγραφής για τα παιδιά της ηλικίας αυτής. 25 απαντήσεις αφορούν δυσκολίες που συναντούν εξαιτίας του περιορισµένου χρόνου και τέλος σε 10 περιπτώσεις αναφέρουν διάφορους λόγους, όπως το γεγονός ότι οι γονείς διδάσκουν την αλφαβήτα συστηµατικά στο σπίτι, το µεγάλο αριθµό παιδιών στις τάξεις, την ασάφεια του ΑΠ ως προς την προσέγγιση της γραφής και σε 3 απαντήσεις οι νηπιαγωγοί αναφέρουν ότι δεν έχουν καµία δυσκολία. Στο τελευταίο ερώτηµα που ήταν ανοιχτού τύπου ζητήθηκε από τις νηπιαγωγούς να καταγράψουν τις απόψεις τους για το ζήτηµα της γραφής στο νηπιαγωγείο. Από τη µελέτη των απαντήσεων φαίνεται ότι σηµαντικός αριθµός νηπιαγωγών αισθάνεται ότι υπάρχει ασάφεια γύρω από το θέµα της γραφής. Συγκεκριµένα θεωρούν ότι οι προτάσεις του αναλυτικού προγράµµατος της γλώσσας δεν υποδεικνύουν µε σαφείς τρόπους τις πρακτικές που πρέπει να ακολουθήσουν, καθώς και το επίπεδο των δεξιοτήτων που πρέπει να αναπτύξουν τα παιδιά φτάνοντας στην πρώτη ηµοτικού. Ένα άλλο σηµείο που τονίζουν είναι η ανάγκη επιµόρφωσης τους στην εφαρµογή των προτάσεων του ΑΠ, καθώς και στην ανάγκη επιµόρφωσης και ενηµέρωσης των εκπαιδευτικών του δηµοτικού σχολείου για τους στόχους του ΑΠ της γλώσσας για το Νηπιαγωγείο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αναγκαιότητα ενηµέρωσης των γονέων σχετικά µε την προσέγγιση της γλώσσας στο νηπιαγωγείο και τους στόχους του προγράµµατος. Επισηµαίνεται ακόµα η δυνατότητα του νηπιαγωγείου να αντισταθµίσει τις ανισότητες που δηµιουργούνται εξαιτίας των διαφορετικών αφετηριών των νηπίων. Τέλος, αναφέρεται ο κίνδυνος που ελλοχεύει λόγω της ασάφειας των στόχων του προγράµµατος για σχολειοποίηση του νηπιαγωγείου. Στη συνέχεια θα παρουσιαστούν τα κυριότερα σηµεία-διαπιστώσεις που προέκυψαν από τη µελέτη των καταγραφών που πραγµατοποίησε η σχολική σύµβουλος κατά τη διάρκεια των επισκέψεων της σε 20 από τα νηπιαγωγεία, που οι εκπαιδευτικοί τους είχαν απαντήσει στο ερωτηµατολόγιο. Μια καταρχήν γενική παρατήρηση είναι ότι σχεδόν σε όλες τις τάξεις οι νηπιαγωγοί έχουν ενσωµατώσει τις νέες πρακτικές στο παραδοσιακό τους πρόγραµµα. Έτσι, έχουν επικεντρωθεί στην ανάπτυξη ορισµένων δραστηριοτήτων µε δηµοφιλέστερη τους πίνακες αναφοράς, οι οποίοι όπως διαπιστώθηκε από σχετικές συζητήσεις δεν παράγονται στα πλαίσια µιας θεµατικής ή σχεδίου εργασίας αλλά µέσα από αυτόνοµες δραστηριότητες γραφής, αποσκοπούν στην ενδυνάµωση του εγγράµµατου περιβάλλοντος της τάξης. Επίσης, όπως φαίνεται από τις συζητήσεις που έγιναν στο χώρο του νηπιαγωγείου µε τις εκπαιδευτικούς κατά τη διάρκεια των παρατηρήσεων, είναι ενήµερες ως προς το τι είδους δραστηριότητες (π.χ πίνακες αναφοράς, παραγωγή βιβλίων, επιστολές) 9

10 ενδείκνυται να αναπτύσσουν σύµφωνα µε το θεωρητικό πλαίσιο προσέγγισης της γραφής που προτείνει το νέο ΑΠ. Ωστόσο, όµως η υλοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων στις περισσότερες περιπτώσεις δε χαρακτηρίζεται από λειτουργικό, επικοινωνιακό χαρακτήρα αλλά γίνεται αυτόνοµα και δεν εντάσσεται στα ενδιαφέροντα των παιδιών. Για παράδειγµα, η νηπιαγωγός λέει: «Σήµερα παιδιά θα γνωρίσουµε ένα καινούργιο φίλο µας το γράµµα Πάµε να βρούµε λέξεις που ξεκινούν από Να τις γράψουµε κιόλας;». Σύµφωνα µε το παραπάνω πλαίσιο στις περισσότερες τάξεις εντοπίστηκαν φύλλα εργασίας µε αντιγραφή ή σχεδιασµό γραµµάτων, συµπλήρωση µε τελίτσες και σε κάποιες περιπτώσεις διαπιστώθηκε η χρήση βιβλίωνβοηθηµάτων του εµπορίου. Θα µπορούσαµε να πούµε λοιπόν ότι οι νηπιαγωγοί είναι εγκλωβισµένες σε προηγούµενες παραδοσιακές προσεγγίσεις και οποιαδήποτε προσπάθεια εφαρµογής νέων πρακτικών δεν καταφέρνει να ξεπεράσει τα πλαίσια αυτά. Τέλος, πραγµατοποιήσαµε συζητήσεις-συνεντεύξεις σε 25 νηπιαγωγούς από το δείγµα µας, µετεκπαιδευόµενες στη Μαράσλειο, µε σκοπό να εµβαθύνουµε στα δεδοµένα µας µέσα από την τριγωνοποίησή τους. Η συζήτηση- συνέντευξη εστιάστηκε σε τρία σηµεία (ανοιχτά ερωτήµατα) που αφορούσαν κατ αρχήν τις απόψεις, σκέψεις και τα συναισθήµατα τους από την εφαρµογή του νέου Αναλυτικού Προγράµµατος και ειδικότερα του προγράµµατος γραφής στο νηπιαγωγείο. Ακόµα ζητήθηκε από τις νηπιαγωγούς να αναφέρουν τις σηµαντικότερες δυσκολίες που αντιµετωπίζουν στην προσέγγιση της γραφής, καθώς και τρόπους που προτείνουν για τη µείωση των σχετικών προβληµάτων. Χαρακτηριστικές απαντήσεις και συναισθήµατα που εκφράστηκαν µε διατύπωση αποριών, αναδεικνύουν έντονα αφενός την ανησυχία τους και αφετέρου τη σύγχυσή τους ως προς την κατανόηση των στόχων του νέου ΑΠ. Π.χ.: «Τι είναι αυτό που επιδιώκεται να αναπτύξουν τα παιδιά, απλά θετική στάση προς τη γραφή;», «να αναπτύξουν ταυτόχρονα και κάποιες δεξιότητες;», «µήπως υπάρχει ένα κενό στο ζήτηµα ανάπτυξης της δεξιότητας της γραφής από το νηπιαγωγείο στο ηµοτικό;», «ποιος θα προετοιµάσει τα παιδιά για τη φορά σχηµατισµού των γραµµάτων;» «πώς θα εξηγήσουµε στους γονείς και στους δασκάλους τι ακριβώς κάνουµε στο Νηπιαγωγείο αφού και εµείς είµαστε µπερδεµένες;», κλπ. Οι δυσκολίες και οι τρόποι αντιµετώπισης που πρότειναν συµφωνούσαν µε τις απαντήσεις του ανοιχτού ερωτήµατος που τέθηκε στο ερωτηµατολόγιο µε κυριότερες αναφορές την ανάγκη επιµόρφωσης τους καθώς και ενηµέρωσης τόσο των γονέων όσο και των δασκάλων αναφορικά µε το πρόγραµµα της γλώσσας στο νηπιαγωγείο. Τέλος, αξίζει να αναφέρουµε ακόµα ότι οι περισσότερες από τις νηπιαγωγούς του δείγµατος, τόσο εκείνες στις τάξεις των οποίων πραγµατοποιήθηκαν οι παρατηρήσεις 10

11 όσο και εκείνες που συµµετείχαν στη συζήτηση- συνέντευξη, συνηθίζουν να αφιερώνουν πολύ χρόνο στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων που αφορούν τη γλώσσα γενικότερα, αλλά και τη γραφή ειδικότερα, στα πλαίσια των δραστηριοτήτων καθηµερινής ροής µε κυριότερη πάλι τον πίνακα αναφοράς µε τα ονόµατα των παιδιών. Ο προβληµατισµός µας ως προς το θέµα αυτό εστιάζεται στον κίνδυνο που υπάρχει η επανάληψη της ίδιας δραστηριότητας καθηµερινά, µε την ίδια τυπική και αρκετά χρονοβόρα διαδικασία να µετατρέψει µια δηµιουργική εποικοδοµητική δραστηριότητα σε µια στείρα χωρίς ενδιαφέρον διαδικασία. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από την ανάλυση των απαντήσεων που δόθηκαν στα ερωτηµατολόγια, των καταγραφών που σηµειώθηκαν στο ηµερολόγιο επισκέψεων της Σχολικής Συµβούλου, καθώς και από τις απαντήσεις των νηπιαγωγών της Μαρασλείου στις συνεντεύξεις που πραγµατοποιήθηκαν προκύπτει ότι, οι νηπιαγωγοί βρίσκονται σε µια κατάσταση σύγχυσης, τόσο ως προς το θεωρητικό πλαίσιο που αφορά γενικότερα την προσέγγιση της γλώσσας στο νηπιαγωγείο και ειδικότερα την προσέγγιση της γραφής, όσο και στις πρακτικές που ενδείκνυται να χρησιµοποιούν για την επίτευξη των στόχων του συγκεκριµένου προγράµµατος. Ιδιαίτερες δυσκολίες αναδεικνύονται στον τοµέα της διδακτικής µεθοδολογίας, καθώς οι νηπιαγωγοί αναφέρουν διάφορες δραστηριότητες που πραγµατοποιούν, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στη φιλοσοφία των νέων προγραµµάτων αλλά συνδέονται µε πρακτικές παραδοσιακού χαρακτήρα. Ειδικότερα, στο 1 ο ερώτηµα όπου κλήθηκαν να επιλέξουν τρόπους διδασκαλίας της γραφής σηµαντικός αριθµός απαντήσεων επικεντρώθηκαν σε δραστηριότητες ψυχοκινητικού χαρακτήρα, προγραφής, διδασκαλίας λέξεων και προτάσεων, αντιγραφής, διδασκαλίας γραµµάτων, γεγονός που αναδεικνύει τον εγκλωβισµό των νηπιαγωγών σε πρακτικές που χρησιµοποιούσαν στο προηγούµενο αναλυτικό πρόγραµµα της γλώσσας. Το ζήτηµα αυτό ενισχύεται ιδιαίτερα από τις απαντήσεις στο 5 ο ερώτηµα όπου διαπιστώνεται ότι, εκτός από τις παραπάνω πρακτικές χρησιµοποιούν και άλλες, οι οποίες δεν έχουν καµία σχέση µε τον αναδυόµενο γραµµατισµό, γεγονός που παρατηρήθηκε και καταγράφηκε στο ηµερολόγιο της Σχολικής Συµβούλου στο πλαίσιο επισκέψεών της σε νηπιαγωγεία. Εύλογοι προβληµατισµοί δηµιουργούνται ως προς την ωφελιµότητα που µπορεί να έχουν για τα νήπια τέτοιου είδους δραστηριότητες, όπως η στείρα αντιγραφή γραµµάτων σε φύλλα εργασίας, η συµπλήρωση του σχήµατος των γραµµάτων µε τελίτσες, η χρήση βιβλίων-βοηθηµάτων. 11

12 Οι παραπάνω προβληµατισµοί επιβεβαιώνονται από τις απαντήσεις στην ερώτηση 3 όπου ενώ η πλειοψηφία αναφέρεται σε στόχους συµβατούς µε το πρόγραµµα της γλώσσας, ωστόσο υπάρχει σηµαντικός αριθµός απαντήσεων που εστιάζει σε γραφή γραµµάτων και προτάσεων. Οι απαντήσεις µάλιστα στο 4 ο ερώτηµα καταστούν το πρόβληµα πιο έντονο, καθώς οι µισές νηπιαγωγοί θεωρούν σηµαντικό να µάθουν τα παιδιά τη σωστή φορά σχηµατισµού των γραµµάτων. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει µια αντίθεση µεταξύ των απόψεων που εκφράζουν και των πρακτικών που χρησιµοποιούν, µε απλά λόγια «άλλα λένε και άλλα κάνουν». Όσον αφορά στο ζήτηµα της υλοποίησης των δραστηριοτήτων γραφής στα πλαίσια του ηµερήσιου προγράµµατος διαπιστώνεται ότι, ενώ η πλειοψηφία των απαντήσεων εστιάζει στο «µέσα από κάθε ευκαιρία», υπάρχει ωστόσο µεγάλος αριθµός απαντήσεων που αναφέρεται σε αυτόνοµες δραστηριότητες γραφής, οι οποίες δεν εµπίπτουν ούτε στο πλαίσιο ανάπτυξης µιας θεµατικής ούτε project. Φαίνεται λοιπόν ότι αυτές οι δραστηριότητες είναι ανεξάρτητες, ξεκοµµένες, αυθαίρετα τοποθετηµένες στο πρόγραµµα, δεν πραγµατοποιούνται σε λειτουργικά πλαίσια και αυθεντικές καταστάσεις γραφής. Η µελέτη των απαντήσεων στα ερωτήµατα 7 και 8 συνδέονται σε ένα βαθµό µε τις παραπάνω παρατηρήσεις γιατί ενώ φαίνεται να επιλέγουν και να πραγµατοποιούν δραστηριότητες όπως προτείνονται στο ΑΠ, ωστόσο δεν εντάσσονται σε λειτουργικά πλαίσια. Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από τις παρατηρήσεις που έγιναν σε νηπιαγωγεία, όπου διαπιστώθηκε η χρήση πληθώρας πινάκων αναφοράς στα πλαίσια δηµιουργίας εγγράµµατου περιβάλλοντος της τάξης χωρίς λειτουργικό χαρακτήρα. Σχετικά µε την αντιµετώπιση καθηµερινών ζητηµάτων που αφορούν τη γραφή η πλειοψηφία των απαντήσεων που έδωσαν οι νηπιαγωγοί συµφωνεί µε πρακτικές που προτείνονται στο ΑΠ γραφής. Αρκετές απαντήσεις όµως (25%) ανταποκρίνονται σε πρακτικές που αναδεικνύουν ένα δασκαλοκεντρικό-παραδοσιακό διδακτικό µοντέλο όπως για παράδειγµα «γράφουν το όνοµα οι ίδιες», «υποδεικνύουν το σωστό τρόπο γραφής γράφοντας κάτω από το κείµενο του παιδιού». Ως προς το ζήτηµα που αφορούσε τις δυσκολίες που συναντούν στη διδασκαλία της γραφής είναι σηµαντικό να αναφέρουµε ότι, τόσο οι απαντήσεις στα ερωτηµατολόγια, όσο και η ανάλυση των συνεντεύξεων αναδεικνύουν τη σηµαντική επίδραση στον τρόπο διδασκαλίας της γραφής που φαίνεται να ασκούν οι προσδοκίες κατ αρχήν των γονέων, αλλά και στη συνέχεια των δασκάλων της Α τάξης ηµοτικού. Τονίζεται ακόµα η ανάγκη για την εκπόνηση βοηθήµατος µε ασκήσεις προγραφής, γεγονός που δείχνει πάλι την εµµονή των νηπιαγωγών στο προηγούµενο θεωρητικό πλαίσιο µε τη θεωρία της αναγνωστικής ετοιµότητας και την άσκηση των δεξιοτήτων προγραφής. 12

13 Θα µπορούσαµε συµπερασµατικά να πούµε ότι οι νηπιαγωγοί βιώνουν το «µετέωρο βήµα» των εκπαιδευτικών αλλαγών οι οποίες δεν κατάφεραν ενδεχοµένως να αλλάξουν την κουλτούρα και τις πρακτικές τους και έτσι ακροβατούν ανάµεσα στο παλιό ΑΠ και το καινούργιο, γεγονός που επιβεβαιώνει τη βασική υπόθεση αυτής της µελέτης. Οι µετεωρισµοί αυτοί αποτυπώνονται τόσο στις απόψεις που εκφράζουν όσο και στην υιοθέτηση κάποιων πρακτικών που αντικατοπτρίζουν µεν τη φιλοσοφία του νέου ΑΠ, ωστόσο παραµένουν εγκλωβισµένες σε παραδοσιακά πλαίσια, ίσως γιατί οι νεωτερισµοί δεν οικοδοµήθηκαν στο πλαίσιο των καθηµερινών δραστηριοτήτων των εκπαιδευτικών. Οι δυσκολίες για τους /τις νηπιαγωγούς να ατενίσουν το µέλλον στηριζόµενοι στις παρελθούσες και συγκεχυµένες παρούσες κοινωνικές και ερµηνευτικές αναπαραστάσεις και σηµασίες τόσο του ρόλου τους, όσο και των «καινοτοµιών» καθιστούν επιτακτική την ανάγκη αντιµετώπισης αυτής της κατάστασης, µέσα από επαναπροσανατολισµό των στόχων του Προγράµµατος, διαρκή θεωρητική και πρακτική επιµόρφωση των νηπιαγωγών και ενηµέρωση των γονέων και των δασκάλων για το Πρόγραµµα της Γλώσσας του νηπιαγωγείου. Βιβλιογραφία Clay, M. (1966). Emergent reading behavior. Doctoral dissertation. New Zealand: Heinemann. Goodman, Y. (1980). The roots of literacy. In M. Douglas (ed.) Claremont Reading Conference Forty-Fourth Yearbook. Claremont C.A.: The Claremont Reading Conference. Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήµιο (1999). Εγχειρίδιο µεθοδολογίας. Πάτρα. Ferreiro, E. & Teberosky, A. (1982). Literacy before schooling. London: Heinemann Educational Hall, N. (1987). The emergence of literacy. Kent: Hodder and Stoughton. Morrow, L.M. (2005). Literacy development in the early years. (5 th edition). Boston: Pearson. Παπούλια-Τζελέπη, Π. (1993). Η ανάδυση του γραµµατισµού και το νηπιαγωγείο. Γλώσσα, 31: Πικροδηµήτρη, Μ,. (2004). "Τα σχέδια εργασίας στην ανάδυση της γλώσσαςεγγραµµατισµού στο Νηπιαγωγείο, Περιοδικό Επιθεώρηση Παιδαγωγικών Εκπαιδευτικών Θεµάτων, τχ.9. σσ Τάφα, Ε. (2005). Ανάγνωση και Γραφή στα Προγράµµατα Προσχολικής Εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. 13

14 Τάφα, Ε. (2002). Ανάγνωση και γραφή στην προσχολική εκπαίδευση: Οι απόψεις των παιδαγωγών της προσχολικής ηλικίας για το νέο Πρόγραµµα. Στο: Ψυχοπαιδαγωγική της Προσχολικής Ηλικίας (Τόµος Α). Ρέθυµνο: Παιδαγωγικό Τµήµα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστηµίου Κρήτης. (pp ) Teale, W.H. & Sulzby, E. (1989). Emergent literacy: new perspectives. In D.S. Strickland & L.M. Morrow (eds). Emerging literacy: young children learn to read and write. Newark, D.E.: International Reading Association. (pp 1-15) 14

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr

Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Τι είναι ο «οικογενειακός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Αναγνώριση Ανάγκης Αναγνώριση ανάγκης για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ως αποτέλεσμα μιας αρχικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιλήψεις και προσεγγίσεις νηπιαγωγών σχετικά µε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στο Νηπιαγωγείο: µία µελέτη περίπτωσης

Αντιλήψεις και προσεγγίσεις νηπιαγωγών σχετικά µε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στο Νηπιαγωγείο: µία µελέτη περίπτωσης Αντιλήψεις και προσεγγίσεις νηπιαγωγών σχετικά µε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών στο Νηπιαγωγείο: µία µελέτη περίπτωσης Α. Τζιµογιάννης ΣΕΛΕΤΕ/ΠΑΤΕΣ Ιωαννίνων, ajimoyia@cc.uoi.gr Θεµατική Ενότητα:

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1

Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1 ιαβάζουµε τα γράµµατα ή τα µετράµε; Στρατηγικές ανάγνωσης παιδιών προσχολικής ηλικίας 1 1. Εισαγωγή Οι στρατηγικές ανάγνωσης που χρησιµοποιούν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας για να προσεγγίσουν τα γραπτά

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική λογοτεχνία ως μέσο ανάπτυξης και καλλιέργειας της γραφής και ανάγνωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας

Η παιδική λογοτεχνία ως μέσο ανάπτυξης και καλλιέργειας της γραφής και ανάγνωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας Η παιδική λογοτεχνία ως μέσο ανάπτυξης και καλλιέργειας της γραφής και ανάγνωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας Παπαχρήστου Ειρήνη, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπ/σης Εισαγωγή Σε διεθνές επίπεδο η προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία.

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία. qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmη qσwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγι mλιqπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςjklzxcvλοπbnαmqwertyuiopa sdfghjklzxcvbnmσγqwφertyuioσδφ pγρaηsόρωυdfghjργklαzxcvbnβφδ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός»

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως:

Στα πλαίσια αυτά, το 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριό μας θα απασχολήσουν ζητήματα όπως: 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οι Φυσικές Επιστήμες στο Νηπιαγωγείο H Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην εκπαίδευση, επιμόρφωση, μετεκπαίδευση των Νηπιαγωγών Αθήνα, 19 21 Δεκεμβρίου 2014 Οργάνωση Τμήμα Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων Συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων http://www.gdimitrakopoulos.gr ΦΕΚ 1340 τ. Β (άρθρα 37,38 και 39) Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων 1. Ο Σύλλογος των ιδασκόντων (Σ..) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Έρση Γιαννουλάτου Καλλιτέχνιδα Full Time BA(Ηοns) The Surrey Institute

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ»

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» του Διεθνούς Ερευνητικού Προγράμματος: Ανάπτυξη θεωρητικού σχήματος κατανόησης της ποιότητας στην εκπαίδευση: Εγκυροποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Προφίλ του σχολείου Πολυδύναμο κέντρο Λιοπετρίου: 4 Δημόσια τμήματα (99 παιδιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

«ια βίου Εκπαίδευση και Επαγγελµατική Ανάπτυξη των Εκπαιδευτικών»

«ια βίου Εκπαίδευση και Επαγγελµατική Ανάπτυξη των Εκπαιδευτικών» «ια βίου Εκπαίδευση και Επαγγελµατική Ανάπτυξη των Εκπαιδευτικών» Ερευνητικό Έργο στο πλαίσιο της ΕΣΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ του Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ για ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ την περίοδο 2003-2005

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών

Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων στα Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Ερωτηματολόγιο Υπεύθυνων Συντονιστών Αγαπητοί συνάδελφοι των ΚΠΕ της χώρας, Στο πλαίσιο εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας, στο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠOΥΡΓΕΙO ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡO ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙOΛOΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙOΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1998 Συντάκτες του φυλλαδίου Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός ΣκοπόςκαιΜεθοδολογία Η εργασία αυτή στοχεύει στην χρήση της βιογραφικής έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της επαγγελµατικής

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ".

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ". Σίμος Αναγνωστάκης, Ε.Ε.Δι.Π., sanagn@edc.uoc.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Μια στατιστική έρευνα των παραµέτρων διδασκαλίας του µαθήµατος "Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον"

Μια στατιστική έρευνα των παραµέτρων διδασκαλίας του µαθήµατος Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον 106 2 η Πανελλήνια ιηµερίδα µε διεθνή συµµετοχή «ιδακτική της Πληροφορικής» Μια στατιστική έρευνα των παραµέτρων διδασκαλίας του µαθήµατος "Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον" Χρήστος Κοίλιας

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα