GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών"

Transcript

1 GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Σηµειώσεις Σεµιναρίου ηµήτρης Τσολάκης Ενότητα 4 Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS v1.1

2 Το έγγραφο αυτό συνοδεύει το σεµινάριο µε τίτλο «GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών» και αφορά στην Εκπαιδευτική Ενότητα 4 του σεµιναρίου µε τίτλο «Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS». GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS / Έκδοση 1.1 Ιανουάριος 2013 ηµήτρης Ν. Τσολάκης Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 4. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS Συλλογή εδοµένων Πρωτογενή εδοµένα ευτερογενή εδοµένα εδοµένα από Εξωτερικές Πηγές Μορφότυπα Γεωγραφικών εδοµένων Περιγραφικά εδοµένα Μεταδεδοµένα ιαχείριση ηµιουργία & Συντήρηση Γεωγραφικών Β/ Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων Αποθήκευση εδοµένων σε Πίνακες Σ Β Καθαρισµός & Κανονικοποίηση Η SQL Τύποι & Λειτουργικότητα Γεωγραφικών Β/ Σχεδιασµός Γεωβάσεων όµηση της Γεωγραφικής Πληροφορίας Μεταβολές & Συντήρηση εδοµένων...25 Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 3

4 4. Συλλογή Δεδομένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS Η διαδικασία της συλλογής και της εισαγωγής των γεωγραφικών δεδοµένων είναι από τις πιο χρονοβόρες, ακριβές αλλά ταυτόχρονα και πιο σηµαντικές διαδικασίες κατά την εφαρµογή ενός GIS. Γενικά το κόστος της αποτελεί το 60% µε 80% τους συνολικού κόστους ενός έργου, γεγονός που παραµένει σταθερό, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις. Ανεξαρτήτως πηγής και τρόπου συλλογής τα δεδοµένα είναι ίσως το πιο σηµαντικό συστατικό των GIS µετά τον άνθρωπο. Στην ενότητα αυτή θα δούµε πώς συλλέγονται τα δεδοµένα GIS, ποιες είναι οι διαθέσιµες πηγές, καθώς επίσης πώς εντάσσονται τα δεδοµένα αυτά σε ένα GIS Συλλογή Δεδομένων Τα γεωγραφικά δεδοµένα που συλλέγονται για χρήση σε GIS είναι είτε ψηφιδωτής είτε διανυσµατικής µορφής και χωρίζονται, µε βάση την πηγή τους σε δύο κατηγορίες: στα πρωτογενή και τα δευτερογενή δεδοµένα. Τα πρωτογενή δεδοµένα είναι αυτά που συλλέγονται σε ψηφιακή µορφή ειδικά για χρήση στο πλαίσιο ενός αντικειµένου GIS και αφορούν σε άµεσες µετρήσεις, ενώ τα δευτερογενή δεδοµένα είναι ψηφιακά ή αναλογικά δεδοµένα που έχουν ήδη παραχθεί για άλλους σκοπούς και χρειάζονται µετατροπή προκειµένου να χρησιµοποιηθούν. Εικ Στάδια της διαδικασίας συλλογής δεδοµένων Η διαδικασία της συλλογής δεδοµένων περιλαµβάνει µία σειρά διαδοχικών σταδίων. Ο σχεδιασµός είναι το πρώτο και πιο σηµαντικό στάδιο και αφορά σε ζητήµατα όπως ο προσδιορισµός των απαιτήσεων, η συγκέντρωση πόρων και η ανάπτυξη ενός σχεδίου. Ακολουθεί το στάδιο της προετοιµασίας, που αφορά σε εργασίες υποδοµής όπως η προετοιµασία του εξοπλισµού που θα υποδεχθεί τα δεδοµένα και η αντιµετώπιση κακής ποιότητας πηγών. Το επόµενο στάδιο είναι αυτό της ψηφιοποίησης (της µετατροπής σε ψηφιακή µορφή) και µεταφοράς, που είναι και το πιο χρονοβόρο. Ακολουθεί το στάδιο της επεξεργασίας και βελτίωσης των δεδοµένων, και τέλος το στάδιο της αξιολόγησης όπου εντοπίζονται τα σηµεία στα οποία η διαδικασία ήταν επιτυχής ή απέτυχε είτε ποιοτικά είτε ποσοτικά. Στα µεγάλα έργα, αυτή η ροή επαναλαµβάνεται σε κάθε φάση του έργου, ξεκινώντας συνήθως µε µία πρώτη, πιλοτική φάση, µε στόχο τη συνεχή βελτίωση. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 4

5 Πρωτογενή Δεδομένα Τα πρωτογενή δεδοµένα αφορούν σε απευθείας µετρήσεις µεγεθών. Τα δεδοµένα που προκύπτουν µπορούν να εισαχθούν άµεσα στο GIS να να αρχειοθετηθούν για µετέπειτα χρήση. Ψηφιδωτά Πρωτογενή εδοµένα Στην κατηγορία αυτή, τα πιο ευρέως χρησιµοποιούµενα δεδοµένα είναι τα δεδοµένα τηλεπισκόπισης, δηλαδή ψηφιακές εικόνες προερχόµενες από αισθητήρες που είναι τοποθετηµένοι σε δορυφόρους κινητής τροχιάς ή αεροσκάφη. Οι αισθητήρες αυτοί δεν καταγράφουν µόνον το ορατό φως αλλά λειτουργούν ο καθένας σε διάφορες περιοχές του φάσµατος, καταγράφοντας την ποσότητα ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέµπεται ή ανακλάται. Με τον τρόπο αυτό είναι δυνατή η από απόσταση άντληση πληροφοριών, ακόµα και σε συνθήκες νύκτας ή κακοκαιρίας. Η τηλεπισκόπιση είναι η µέτρηση των φυσικών, χηµικών και βιολογικών ιδιοτήτων αντικειµένων, χωρίς άµεση επαφή. Εικ Συλλογή δεδοµένων από αέρος Η ανάλυση των συστηµάτων αυτών στην πραγµατικότητα δεν αφορά µόνον στο ελάχιστο µέγεθος αντικειµένου που είναι σε θέση να καταγράψει ένας αισθητήρας, αλλά και των ζωνών του φάσµατος στις οποία έχει ευαισθησία (οι λεγόµενες «µπάντες»), καθώς και της συχνότητας µε την οποία είναι σε θέση ένας δορυφόρος να καταγράψει την ίδια θέση πάνω στη γη. ηλαδή, η ανάλυση σε ένα σύστηµα τηλεπισκόπισης αφορά τόσο στη χωρική, όσο και στη φασµατική και τη χρονική του ανάλυση. Και οι τρεις έχουν επίπτωση στον παραγόµενο όγκο δεδοµένων. Η τυπική χωρική ανάλυση των συστηµάτων τηλεπισκόπισης (δηλαδή η ελάχιστη διάσταση εικονοστοιχείου) κυµαίνεται µεταξύ 0,5m και 1km, ενώ των συστηµάτων αεροφωτογράφησης µεταξύ 0,1m και 5m, γι αυτό και χρησιµοποιούνται κυρίως για χαρτογραφήσεις και αποτυπώσεις περιοχών όπως αστικές περιοχές ή αρχαιολογικοί χώροι. Ένα σηµαντικό χαρακτηριστικό των δεδοµένων αυτής της µορφής είναι ότι ζεύγη διαδοχικών εικόνων µίας περιοχής µπορούν να αποδώσουν την περιοχή στερεοσκοπικά, επιτρέποντας έτσι την µέτρηση συντεταγµένων στο χώρο (µε υψόµετρα) και την κατασκευή ισοϋψών καµπυλών και ψηφιακών υψοµετρικών µοντέλων (DEM). Το κόστος τους είναι συνήθως µεγάλο, και απαιτούν υψηλές αποθηκεύτηκες χωρητικότητες, οπότε δεν είναι κατάλληλα για αντικείµενα µικρής κλίµακας. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 5

6 ιανυσµατικά Πρωτογενή εδοµένα Το µεγαλύτερο κοµµάτι της συλλογής δεδοµένων συνήθως αφορά τα διανυσµατικά πρωτογενή δεδοµένα. Τα δεδοµένα αυτά προέρχονται κυρίως από τοπογραφικές µετρήσεις πεδίου που εκτελούνται µε τη χρήση εξειδικευµένων οργάνων και µεθόδων µέτρησης. Εικ Τοπογραφικά όργανα µέτρησης Οι εκτέλεση τοπογραφικών µετρήσεων είναι µία ιδιαίτερα χρονοβόρα και ακριβή διαδικασία, όµως αποτελεί τον καλύτερο τρόπο να συλλέξει κανείς τις θέσεις σηµείων µε µεγάλη ακρίβεια (1mm). Εκτός από την αποτύπωση ορίων (π.χ. οικόπεδα, κτίσµατα) και θέσεων (π.χ. πινακίδες, καταπακτές), οι τοπογραφικές µετρήσεις χρησιµεύουν και για τη δηµιουργία σηµείων αναφοράς (εξάρτησης) για χρήση σε άλλες µεθόδους συλλογής δεδοµένων. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται και οι µετρήσεις που εκτελούνται µε τη χρήση παγκόσµιων δορυφορικών συστηµάτων πλοήγησης (Global Navigation Satellite Systems) ένα εκ των οποίων είναι το αµερικανικής προέλευσης σύστηµα GPS. Παρόµοια συστήµατα είναι το ρωσικό σύστηµα GLONASS και το υπό ανάπτυξη ευρωπαϊκό σύστηµα GALILEO. Εικ Στα δορυφορικά συστήµατα πλοήγησης οι δορυφόροι απλώς εκπέµπουν διαρκώς τη θέση τους. Ο εντοπισµός υπολογίζεται από τον δέκτη. To GPS δεν είναι µία συσκευή αλλά ένα από τα Παγκόσµια ορυφορικά Συστήµατα Πλοήγησης Τα τελευταία χρόνια χρησιµοποιείται και η τεχνολογία LiDAR (Light Detection And Ranging), η οποία βασίζεται στη σάρωση του εδάφους (συνήθως µε ακτίνες LASER) από ελικόπτερο ή µικρό αεροσκάφος, παρέχοντας ακρίβειες της τάξης των 15cm. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 6

7 Εικ Συλλογή δεδοµένων µε τη µέθοδο LiDAR Δευτερογενή Δεδομένα Τα δευτερογενή δεδοµένα προκύπτουν από τη διαδικασία µετατροπής σε ψηφιδωτή ή διανυσµατική µορφή, αναλογικών µέσων όπως χάρτες σε χαρτί, τυπωµένες εικόνες, φιλµ ή άλλα αναλογικά έγγραφα. Ψηφιδωτά ευτερογενή εδοµένα Για τη δηµιουργία των ψηφιδωτών δευτερογενών δεδοµένων χρησιµοποιούνται συσκευές σάρωσης, οι οποίες υποδέχονται ένα αναλογικό µέσο, και φωτίζουν σταδιακά όλη την επιφάνεια του µέσου σε διαδοχικές γραµµές, καταγράφοντας τις διακυµάνσεις του ανακλώµενου φωτός. Εικ Σάρωση χάρτη Το ψηφιακό αρχείο που είναι σε θέση να παράξει ένας σαρωτής εξαρτάται από τις ιδιότητες του αισθητήρα (ή των αισθητήρων) του σαρωτή και πιο ειδικά από το χρωµατικό βάθος και την ανάλυση σάρωσης που υποστηρίζει. Πιο ειδικά οι εικόνες που παράγονται µπορεί να αποτελούνται από εικονοστοιχεία µε τιµές µαύρου και άσπρου (1 bit), ή διαβαθµίσεις του γκρίζου (8 bit, 16 bit ή 32 bit) ή στην περίπτωση των εγχρώµων σαρωτών να περιλαµβάνουν διαβαθµίσεις των βασικών χρωµάτων (κόκκινο, πράσινο, µπλε). Η ανάλυση µπορεί να κυµαίνεται µεταξύ 200 dpi (dots per inch) και 2400 dpi ή ακόµα παραπάνω. Η εκτέλεση της σάρωσης ενός εγγράφου έχει διάρκεια ανάλογη των διαστάσεων του και των επιθυµητών παραµέτρων σάρωσης (χρωµατικό βάθος και ανάλυση σάρωσης), και µπορεί να κυµαίνεται µεταξύ 30 και 30 λεπτών ή και περισσότερο. Οι σαρωµένοι χάρτες χρησιµοποιούνται ευρέως ως υπόβαθρα Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 7

8 ιανυσµατικά ευτερογενή εδοµένα Η συλλογή διανυσµατικών δευτερογενών δεδοµένων εκτελείται µε την ψηφιοποίηση (digitizing) διανυσµατικών οντοτήτων από χάρτες ή άλλες πηγές. Η χειρωνακτική µέθοδος ψηφιοποίησης είναι η απλούστερη και έχει χαµηλό κόστος, συνίσταται δε στη χρήση ψηφιοποιητών. Οι συσκευές αυτές συνήθως έχουν τη µορφή σχεδιαστηρίου όπου τοποθετείται σταθερά ένας χάρτης, και µε τη µετακίνηση ενός χειριστηρίου (που θυµίζει ποντίκι) µε ενσωµατωµένο σταυρόνηµα στην επιφάνεια του χάρτη, ο χρήστης µπορεί να καταχωρεί µε ακρίβεια τη θέση επιλεγµένων σηµείων επάνω στο χάρτη, µε τη µορφή µεµονωµένων σηµείων, είτε µε τη µορφή σειρών σηµείων. Εικ Ψηφιοποίηση χάρτη Προκειµένου η καταχώρηση να γίνεται σε κανονικές συντεταγµένες, κατά την εκκίνηση της διαδικασίας ψηφιοποιούνται το λιγότερο τέσσερα σηµεία στο χάρτη (συνήθως οι τέσσερις γωνίες του), τα λεγόµενα σηµεία αναφοράς, και πληκτρολογούνται οι πραγµατικές τους συντεταγµένες. Η ψηφιοποίηση σε οθόνη (heads-up digitizing), είναι η ψηφιοποίηση διανυσµατικών οντοτήτων απευθείας από ψηφιδωτά αρχεία επάνω στην οθόνη ενός υπολογιστή, µε τη χρήση του ποντικιού ή ανάλογης συσκευής, Εικ Ψηφιοποίηση σε οθόνη Συνήθως εκτελείται σε ψηφιδωτά θεµατικά επίπεδα, και χρησιµοποιείται για την επιλεκτική ψηφιοποίηση ορίων οικοπέδων, κτισµάτων ή υποδοµών. Εναλλακτική της ψηφιοποίησης σε οθόνη είναι η χρήση κατάλληλου λογισµικού µε τη βοήθεια του οποίου είναι εκτελείται η αυτόµατη ή ηµιαυτόµατη διανυσµατοποίηση (vectorization) ενός ψηφιδωτού αρχείου. Το λογισµικό αναλύει τα εικονοστοιχεία, αναγνωρίζει διανυσµατικές οντότητες και τις καταγράφει µε τον απλό τρόπο (σπαγγέτι). Η επιτυχία της διανυσµατοποίησης εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από την ποιότητα του ψηφιδωτού αρχείου και την πυκνότητα της πληροφορίας που περιλαµβάνει. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναγκαία η προ-επεξεργασία του ψηφιδωτού αρχείου προκειµένου να αφαιρεθούν στοιχεία που θα οδηγήσουν σε εσφαλµένες καταγραφές ή για να βελτιωθεί η ευκρίνεια και η καθαρότητα των περιεχοµένων. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 8

9 Εικ Αυτόµατη διανυσµατοποιήση ισοϋψών καµπυλών από σαρωµένο χάρτη Η αυτόµατη µέθοδος χρησιµοποιείται σε απλούς χάρτες (όπως χάρτες ισοϋψών ή χάρτες δικτύων). Για τη διανυσµατοποίηση πιο περίπλοκων χαρτών, η διαδικασία γίνεται επιλεκτικά κατά τµήµατα, µε τη µεσολάβηση ενός χειριστή (ηµιαυτόµατη διανυσµατοποίηση) ο οποίος καθοδηγεί την αυτόµατη αναγνώριση οντοτήτων. Κατά κανόνα, η ηµιαυτόµατη διανυσµατοποίηση είναι πολύ πιο παραγωγική συγκρινόµενη µε τη χειρωνακτική ψηφιοποίηση ή την ψηφιοποίηση σε οθόνη, και οδηγεί στη δηµιουργία ποιοτικότερων δεδοµένων. Τα δεδοµένα που προέρχονται από ψηφιοποίηση ή διανυσµατοποίηση συχνά εµπεριέχουν σφάλµατα (π.χ. αλληλεπικάλυψη οντοτήτων, ανοικτά πολύγωνα ή εσφαλµένο ταίριασµα στα όρια τους) και για το λόγο αυτό τα λογισµικά GIS περιλαµβάνουν µία σειρά εργαλείων για τον έλεγχο και διόρθωση τέτοιων σφαλµάτων. ευτερογενή διανυσµατικά δεδοµένα µπορούν να προκύψουν επίσης από δορυφορικές εικόνες και αεροφωτογραφίες µε φωτογραµµετρικές µεθόδους. Η Φωτογραµµετρία είναι η επιστήµη και η τεχνολογία της εξαγωγής µετρήσεων από φωτογραφίες ή άλλα είδη εικόνων Εικ Τυπική ροή εργασιών φωτογραµµετρίας Κάνοντας χρήση διαδοχικών ζευγών δορυφορικών εικόνων ή αεροφωτογραφιών οι οποίες αλληλεπικαλύπτονται, είναι εφικτός ο τρισδιάστατος χειρισµός τους ως ενιαία µετρήσιµη επιφάνεια που προσοµοιάζει Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 9

10 το έδαφος. Οι εικόνες εντάσσονται σε ένα φωτογραµµετρικό σύστηµα (το οποίο στη σύγχρονη µορφή του αποτελείται από κοµµάτια εξειδικευµένου λογισµικού) όπου εκτελείται αρχικά η διαδικασία του προσανατολισµού (η υλοποίηση δηλαδή ενός τρισδιάστατου µοντέλου από κάθε ζεύγος εικόνων) και στη συνέχεια η διαδικασία του τριγωνισµού (ο συνδυασµός πολλών τρισδιάστατων µοντέλων προκειµένου να δηµιουργηθεί µία ενιαία, µετρήσιµη τρισδιάστατη επιφάνεια). Τα προϊόντα της φωτογραµµετρικής µεθόδου µπορούν να είναι ψηφιακά υψοµετρικά µοντέλα (DEMs), ισοϋψείς καµπύλες, γεωµετρικά διορθωµένες -µε βάση το ανάγλυφο- εικόνες (οι λεγόµενες «ορθοεικόνες»), διανυσµατικές οντότητες ή σκηνές 3 που συνδυάζουν όλα τα παραπάνω. Το µεγάλο κόστος και η πολυπλοκότητα του απαραίτητου εξοπλισµού, καθιστούν τη µέθοδο αυτή κατάλληλη µόνον για µεγάλα αντικείµενα Δεδομένα από Εξωτερικές Πηγές Η επιλογή µεταξύ της παραγωγής δεδοµένων ή της χρήσης δεδοµένων από εξωτερικές πηγές (µε την αγορά τους) για την εκπόνηση ενός αντικειµένου έχει να κάνει καταρχήν µε το κόστος (παραγωγής και αγοράς αντίστοιχα). Στην περίπτωση των δεδοµένων από εξωτερικές πηγές θα πρέπει να εξετάζεται ενδελεχώς το επίπεδο ποιότητας τους και η τεχνική καταλληλότητα τους στο πλαίσιο ενός αντικειµένου καθώς επίσης το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς (το λεγόµενο copyright). Στην αγορά διατίθεται µεγάλη γκάµα δεδοµένων για χρήση σε διάφορα επίπεδα, από απλά υπόβαθρα έως στοιχεία κρίσιµα για αναλύσεις σε ένα GIS. Στον Ελλαδικό χώρο µπορεί κανείς να προµηθευτεί ψηφιακά δεδοµένα από ιδιωτικές εταιρίες που ειδικεύονται στο χώρο της παραγωγής ψηφιακών δεδοµένων, ή αναλογικά και σπανιότερα ψηφιακά δεδοµένα από κρατικές υπηρεσίες και οργανισµούς όπως: Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού (ΓΥΣ) Χάρτες µικρής κλίµακας, σειρά χαρτών γενικής χρήσης κλίµακας 1: από αεροφωτογραφίες, αρκετά φύλλα χάρτη σε ψηφιακή µορφή. Χάρτες κλίµακας 1:5.000 από αεροφωτογραφίες, ορισµένοι και σε ψηφιακή µορφή. εν καλύπτονται αρκετές ορεινές κυρίως περιοχές. Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεµικού Ναυτικού (ΥΥΠΝ) Υδρογραφικοί χάρτες και χάρτες λιµανιών, χάρτες καθορισµού αιγιαλού. Υπουργείο Περιβάλλοντος Χάρτες σε µεγάλες κλίµακες από τοπογραφήσεις και κτηµατογραφήσεις οικισµών (ΕΠΑ) και πράξεις εφαρµογής ρυµοτοµικών σχεδίων. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος (ΕΛΣΤΑΤ, πρώην ΕΣΥΕ) Φύλλα χάρτη σε κλίµακα 1: και 1:5000. Κτηµατική Εταιρεία του ηµοσίου (Κ.Ε..) Χάρτες και τοπογραφικά διαγράµµατα ακίνητης περιουσίας του ηµοσίου για όλη την Ελλάδα σε διάφορες κλίµακες. Οργανισµός Κτηµατολογίου & Χαρτογράφησης Ελλάδος (ΟΚΧΕ) Χάρτες µεγάλης κλίµακας (συνήθως 1:1000) για αστικές περιοχές και κλίµακας 1:5000 για τις αγροτικές περιοχές. Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) Χάρτες αεροδροµίων σε µεσαίες και µεγάλες κλίµακες, χάρτες αεροδιαδρόµων σε µικρές κλίµακες. Οργανισµοί Κοινής Ωφέλειας Χάρτες δικτύων σε διάφορες κλίµακες, µερικές φορές σε ψηφιακή µορφή. Τοπογραφική Υπηρεσία Υπουργείου Γεωργίας Χάρτες διανοµών και αναδασµών αγροκτηµάτων σε όλη την Ελλάδα κλίµακας 1:5000 και χάρτες ρυµοτοµικών σχεδίων αγροτικών οικισµών σε µεγάλες κλίµακες (συνήθως 1:1000 και 1:500). Υπουργείο Γεωργίας Χάρτες δασών και δασικών περιοχών για όλη την Ελλάδα σε µικρές κλίµακες. Περιφέρειες, Νοµαρχίες & Τοπική Αυτοδιοίκηση ιάφοροι χάρτες από αποτυπώσεις και ψηφιοποιήσεις, µερικοί ψηφιακοί από εφαρµογές GIS. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 10

11 Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερο διατίθενται ανοικτά γεωγραφικά δεδοµένα µέσω του ιαδικτύου. Στα πλαίσια του Open Government Partnership, έχει δηµιουργηθεί ένα κεντρικό σηµείο συλλογής, αναζήτησης, διάθεσης και απεικόνισης της ανοικτής δηµόσιας γεωχωρικής πληροφορίας στο ιαδίκτυο, το geodata.gov.gr, ενώ αρκετές υπηρεσίες φορέων διαθέτουν πλέον απευθείας ελεύθερα δεδοµένα, µερικά µάλιστα στη µορφή web service, µε χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγµα τις ορθοφωτογραφίες για το σύνολο της Ελλάδας (δηλαδή αεροφωτογραφίες γεωαναφερµένες και γεωµετρικά διορθωµένες µε βάση το ανάγλυφο του εδάφους, που είναι µετρήσιµες), στα πλαίσια του Εθνικού Κτηµατολογίου. Τέλος, σηµαντική είναι και η συνεισφορά οργανωµένων κοινοτήτων απλών πολιτών, οι οποίοι συγκεντρώνουν δεδοµένα που συλλέγουν οι ίδιοι και τα διαθέτουν εθελοντικά µε οργανωµένο τρόπο µέσω του ιαδικτύου Μορφότυπα Γεωγραφικών Δεδομένων Ένα από τα πιο συνηθισµένα προβλήµατα στη διαδικασία ένταξης δεδοµένων σε ένα GIS είναι το γεγονός ότι συνήθως επειδή προέρχονται από διαφορετικά συστήµατα έχουν και διαφορετικό µορφότυπο (format). Παρακάτω παρουσιάζονται µερικοί από τα πλέον διαδεδοµένα µορφότυπα: Ψηφιδωτά Αρχεία ΜΟΡΦΟΤΥΠΟ BIL ECW ESRI Grid GeoTIFF JPEG 2000 MrSID ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Band Interleaved by Line - σχετίζεται µε δορυφορικές εικόνες (.bil) Enhanced Compressed Wavelet - συµπιεσµένο format του ERDAS (.ecw) κλειστό format της ESRI παραλλαγή του TIFF µε πληροφορίες γεωαναφοράς (.tiff,.tfw) ανοικτό συµπιεσµένο format (.jp2) Mult-Resolution Seamless Image Database συµπιεσµένο format (.sid) ιανυσµατικά Αρχεία ΜΟΡΦΟΤΥΠΟ AutoCAD DXF ΧΥΖ Coverage GML GeoMedia KML MapInfo TAB Shapefile ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ συνήθως αφορά ισοϋψείς καµπύλες (.dxf) καρτεσιανές συντεταγµένες (x,y,z) αποθηκευµένες σειριακά (.xyz) κλειστό υβριδικό format της ESRI ανοικτό πρότυπο του OpenGIS βασισµένο στην XML για ανταλλαγή δεδοµένων GIS (.gml) format της Intergraph που βασίζεται στην MS Access (.mdb) Keyhole Markup Language ανοικτό πρότυπο του OpenGIS βασισµένο στην XML για ανταλλαγή δεδοµένων GIS (.kml) format του MapInfo (.tab,.dat,.id,.map) ανοικτό υβριδικό format της ESRI (.shp,.shx,.dbf) Σήµερα τα λογισµικά GIS είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να δέχονται µεγάλο αριθµό µορφότυπων, όµως η γενική τακτική για να αντιµετωπίζει κανείς το πρόβληµα αυτό είναι η µετατροπή των δεδοµένων σε ενδιάµεσα µορφότυπα κοινής χρήσης. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 11

12 Εικ Η χρήση ενδιάµεσου µορφότυπου Περιγραφικά Δεδομένα Αν και τα περισσότερα συστήµατα συλλογής γεωγραφικών δεδοµένων υποστηρίζουν την ταυτόχρονη εισαγωγή των περιγραφικών δεδοµένων, έχει αποδειχτεί ότι είναι πιο παραγωγικό οι διαδικασίες αυτές να εκτελούνται χωριστά. Η συλλογή των περιγραφικών δεδοµένων δεν απαιτεί εξειδίκευση, ενώ µπορεί να εκτελεστεί και µε µαζικό τρόπο (π.χ. µε τη χρήση οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων [OCR] ή σπανιότερα της αναγνώρισης φωνής). Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει να κάνει µε την απλή πληκτρολόγηση στοιχείων σε πίνακες βάσεων δεδοµένων ή σε λογισµικά που στην ελληνική καλούνται «λογιστικά» ή «υπολογιστικά φύλλα» (spreadsheets) όπως είναι το Excel. Μία τάση που υπάρχει τα τελευταία χρόνια στο χώρο είναι η χρήση προγραµµάτων ή υπηρεσιών εξόρυξης δεδοµένων από το Web (web harvesting, web crawling, screen scraping). Πρόκειται για µηχανισµούς οι οποίοι, εκµεταλλεύονται τη διατεταγµένη παρουσίαση οµοειδών πληροφοριών από φορείς στο ιαδίκτυο (π.χ. τουριστικές πληροφορίες, υποκαταστήµατα, λίστες ειδικού ενδιαφέροντος) και «περιδιαβαίνουν» αυτόµατα αυτές καταγράφοντας ταυτόχρονα επιλεγµένα στοιχεία τους, σε βάσεις δεδοµένων. Εικ εδοµένα από εξόρυξη (ξενοδοχεία της Μυκόνου) Παρότι απαιτούν εξειδικευµένη τεχνογνωσία προκειµένου να ρυθµιστούν σωστά ώστε να αναγνωρίζουν έναν συγκεκριµένο τρόπο απεικόνισης που χρησιµοποιεί κάποιος φορέας, στη συνέχεια λειτουργούν εντελώς αυτόµατα για ώρες, ίσως και µέρες, εξοµοιώνοντας τη συµπεριφορά ενός χρήστη που περιδιαβαίνει ιστοσελίδες επιτυγχάνοντας τελικά να συλλέξουν το σύνολο της επιλεγµένης πληροφορίας. Απαραίτητη προϋπόθεση για την µετέπειτα εκµετάλλευση της περιγραφικής πληροφορίας που συλλέγεται χωριστά είναι η ύπαρξη ενός αναγνωριστικού (ενός «κλειδιού»), που θα χρησιµοποιηθεί για τη σύνδεση των περιγραφικών στοιχείων µε τις αντίστοιχες γεωµετρικές οντότητες τις οποίες αφορούν. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 12

13 Μεταδεδομένα Μεταδεδοµένα µίας οµάδας οµοειδών δεδοµένων αποκαλούνται οι πληροφορίες που σχετίζονται µε την ταυτότητα των δεδοµένων αυτών Τα µεταδεδοµένα είναι ένας ειδικός τύπος µη-γεωµετρικών δεδοµένων που ολοένα και περισσότερο αποτελεί µέρος της διαδικασίας συλλογής δεδοµένων. Είναι δεδοµένα τα οποία είτε παράγονται αυτόµατα από το λογισµικό GIS (όπως το εµβαδόν ενός πολυγώνου, το µήκος µίας γραµµής, ή η µέγιστες και ελάχιστες συντεταγµένες και ο συνολικός αριθµός των οντοτήτων που περιλαµβάνει ένα θεµατικό επίπεδο) είτε συλλέγονται ως επί τούτου (όπως η εκτιµώµενη ακρίβεια, το ιδιοκτησιακό καθεστώς ή η πηγή προέλευσης ενός σετ δεδοµένων), µε τον τρόπο που συλλέγονται τα περιγραφικά δεδοµένα Διαχείριση Η διαχείριση αντικειµένων συλλογής δεδοµένων αντιµετωπίζεται όπως κάθε αντικείµενο GIS και προϋποθέτει κατάλληλο σχεδιασµό, επάρκεια πηγών, κατάλληλη χρηµατοδότηση και επάρκεια χρόνου. Στα αντικείµενα συλλογής δεδοµένων η ποιότητα, η ταχύτητα, και το κόστος είναι αλληλένδετα. Η συλλογή, για παράδειγµα, υψηλής ποιότητας δεδοµένων στον ελάχιστο δυνατό χρόνο δεν µπορεί παρά να είναι ακριβή. Εάν πάλι, το κόστος είναι το κύριο µέληµα, τότε είτε θα υποβιβαστεί η ποιότητα, είτε η συλλογή δεδοµένων θα διαρκέσει περισσότερο. Εικ Σχέση µεταξύ ποιότητας, ταχύτητας και κόστους στη συλλογή των δεδοµένων Συχνά επιλέγεται η αντιµετώπιση µεγάλων αντικειµένων συλλογής δεδοµένων σε φάσεις (δηλαδή µικρότερα αυτόνοµα αντικείµενα) επιτρέποντας έτσι την ανετότερο χειρισµό τους από οικονοµική άποψη, βεβαίως εις βάρος της συνολικής διάρκειάς τους. Η εκπόνηση ενός πιλοτικού είναι ιδιαίτερα κρίσιµη, αφού σε αυτό µπορεί να εντοπιστούν προβλήµατα τα οποία δεν είχαν προβλεφθεί στο σχεδιασµό. Από την άλλη µεριά, καθ όλη τη διάρκεια της εκπόνησης θα πρέπει να εκτελούνται ποιοτικοί έλεγχοι για την επιβεβαίωση του επιθυµητού επιπέδου ποιότητας των παραγόµενων δεδοµένων. Πρέπει να αναφερθεί τέλος, ότι µία από τις σηµαντικές αποφάσεις που πρέπει να λαµβάνεται είναι εάν η συλλογή καθαυτή θα εκτελεστεί εσωτερικά, δηλαδή από το προσωπικό του φορέα, ή θα ανατεθεί σε τρίτους (το λεγόµενο outsourcing). Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 13

14 4.2. Δημιουργία & Συντήρηση Γεωγραφικών Β/Δ Οι βάσεις δεδοµένων µπορούν να αποθηκεύονται είτε ως αρχεία, είτε εντός εξειδικευµένων προγραµµάτων τα οποία αποκαλούνται Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων (Σ Β ). Σήµερα, οι περισσότεροι οργανισµοί χρησιµοποιούν ένα συνδυασµό των δύο για την αποθήκευση των δεδοµένων τους. Η προσέγγιση της αποθήκευσης των γεωγραφικών δεδοµένων σε Σ Β έχει ορισµένα προτερήµατα έναντι της αποθήκευσης σε αρχεία: (α) η συγκέντρωση των δεδοµένων σε ένα σηµείο ελαττώνει την πιθανότητα επαναλήψεων, (β) το κόστος συντήρησης των δεδοµένων είναι µικρότερο λόγω της οργανωµένης δοµής τους, (γ) πολλαπλές εφαρµογές µπορούν να εξελίσσονται παράλληλα κάνοντας χρήση των ίδιων δεδοµένων, (δ) η χρηστική γνώση είναι µεταφέρσιµη µεταξύ εφαρµογών επειδή η βάση δεδοµένων παραµένει σταθερή, (ε) διευκολύνεται ο διαµοιρασµός των δεδοµένων εντός ενός οργανισµού, (στ) τυποποιηµένοι κανόνες ασφαλείας και πρόσβασης στα δεδοµένα µπορούν να εφαρµοστούν και να επιβληθούν, και (ζ) τα Σ Β είναι πιο κατάλληλα για τη διαχείριση µεγάλων αριθµών ταυτόχρονων χρηστών που εργάζονται σε µεγάλους όγκους δεδοµένων. Από την άλλη µεριά, υπάρχουν και ορισµένα µειονεκτήµατα: (α) το κόστος κτήσης και συντήρησης του λογισµικού Σ Β είναι ιδιαίτερα υψηλό, (β) ένα Σ Β προσθέτει πολυπλοκότητα στη διαχείριση δεδοµένων, ιδιαίτερα για µικρά αντικείµενα, και τέλος (γ) οι επιδόσεις τους στην περίπτωση ενός µοναδικού χρήστη είναι συχνά µικρότερες από ότι στην περίπτωση της αποθήκευσης σε αρχεία Συστήματα Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων Ένα Σ Β είναι µία εφαρµογή λογισµικού σχεδιασµένη έτσι ώστε να οργανώνει την αποθήκευση δεδοµένων και την πρόσβαση σε αυτά µε αποδοτικό και αποτελεσµατικό τρόπο. Μικρές, απλές βάσεις δεδοµένων που χρησιµοποιούνται από µικρό αριθµό χρηστών µπορούν να αποθηκεύονται στον σκληρό δίσκο µε τη µορφή κοινών αρχείων. Όµως στην περίπτωση µεγάλων, πιο πολύπλοκων βάσεων δεδοµένων µε δεκάδες, εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες χρήστες απαιτείται η χρήση εξειδικευµένων Σ Β. Ανάµεσα στις κυριότερες δυνατότητες που παρέχονται από τα Σ Β είναι οι εξής: Ένα µοντέλο δεδοµένων, δηλαδή έναν µηχανισµό για την ψηφιακή αναπαράσταση αντικειµένων του πραγµατικού κόσµου. Τη δυνατότητα εισαγωγής δεδοµένων στη βάση δεδοµένων, µέσω εργαλείων που είναι φτιαγµένα γι αυτό το σκοπό. Ευρετήρια (indexes), µηχανισµούς που επιταχύνουν την αναζήτηση. Γλώσσα διατύπωσης ερωτηµάτων, µία τυποποιηµένη µέθοδο σύνταξης ερωτήσεων και εντολών χειρισµού προς τη βάση δεδοµένων. Ασφάλεια, ελεγχόµενη πρόσβαση στα δεδοµένα από τους χρήστες. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 14

15 Ελεγχόµενη ενηµέρωση, που εξασφαλίζει την οργανωµένη υλοποίηση ενηµερώσεων στα δεδοµένα από πολλούς χρήστες ταυτόχρονα Αντίγραφα ασφαλείας, µε εργαλεία που αποθήκευσης ασφαλείας και ανάκτησης τµηµάτων ή του συνόλου της βάσης δεδοµένων. Εργαλεία διαχείρισης, σχεδιασµένα ώστε να καλύπτουν ανάγκες από το σχεδιασµό µίας βάσης δεδοµένων µέχρι τη διαχείριση χρηστών και ευρετηρίων, ή τη ρύθµιση παραµέτρων που επηρεάζουν την επίδοση. Εφαρµογές, τυποποιηµένα εργαλεία που διευκολύνουν τη δηµιουργία και τη συντήρηση βάσεων δεδοµένων. ιεπαφές προγραµµατισµού εφαρµογών (APIs), οι οποίες επιτρέπουν την προσθήκη επιπλέον λειτουργικότητας. Με βάση τον τρόπο αποθήκευσης και χειρισµού των δεδοµένων, τα Σ Β που διατίθενται στους χρήστες GIS σήµερα διακρίνονται σε τρεις τύπους: Σχεσιακά Σ Β (RDBMS) Στα Σχεσιακά Σ Β, η βάση δεδοµένων αποτελείται από δισδιάστατους πίνακες εγγραφών οι οποίες περιλαµβάνουν ιδιότητες (attributes) αντικειµένων. Είναι τα πλέον δηµοφιλή συστήµατα, αφού πάνω από το 95% των δεδοµένων Σ Β είναι αποθηκευµένα σε τέτοια συστήµατα. Αντικειµενοστραφή Σ Β (ODBMS) Στα αντικειµενοστραφή Σ Β, η βάση δεδοµένων αποτελείται από αντικείµενα στα οποία εκτελούνται ερωτήµατα µε τη χρήση αντικειµενοστραφών εργαλείων. Αντικειµενο-Σχεσιακά Σ Β (ORDBMS) Αυτά τα συστήµατα είναι ένας υβριδικός τύπος που συνδυάζει ιδιότητες των δύο προηγούµενων τύπων. Ένα τέτοιο σύστηµα είναι στην ουσία ένα Σχεσιακό Σ Β το οποίο διαθέτει επεκτάσεις προκειµένου να διαχειρίζεται αντικείµενα. Σε αυτά, τόσο τα δεδοµένα που περιγράφουν τι είναι ένα αντικείµενο (π.χ. ιδιότητες όπως χρώµα, µέγεθος, ηλικία) όσο και η συµπεριφορά, δηλαδή το τι κάνει ένα αντικείµενο (π.χ. µέθοδοι ή συναρτήσεις όπως οδηγίες σχεδιασµού, φόρµες ερωτηµάτων ή αλγόριθµοι παρεµβολής) αποθηκεύονται και διαχειρίζονται ως ενιαίο σύνολο. Χαρακτηριστικά παραδείγµατα Αντικειµενο-Σχεσιακών Σ Β είναι η DB2 και ο Informix Dynamic Server της IBM, ο SQL Server της Microsoft και η Oracle, της οµώνυµης εταιρίας. Εικ Ο ρόλος ενός αντικειµενο-σχεσιακού Σ Β Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 15

16 Το ιδεώδες γεωγραφικό Αντικειµενο-Σχεσιακό Σ Β είναι κάποιο που έχει επεκταθεί προκειµένου να υποστηρίζει τύπους γεωγραφικών αντικειµένων και συναρτήσεις, µε την προσθήκη των απαραίτητων µηχανισµών. Τέτοιου είδους επεκτάσεις αποτελούν προϊόντα όπως το DB2 Spatial Extender της IBM, το Spatial Datablade, της Informix και η επέκταση Spatial της Oracle. Αντίστοιχο ρόλο, αλλά µε πολύ περισσότερες δυνατότητες, παίζουν λύσεις ενδιάµεσου λογισµικού (middleware) όπως το ArcSDE της ESRI, o Geomedia Transaction Server της Intergraph και το Spatialware της MapInfo Αποθήκευση Δεδομένων σε Πίνακες ΣΔΒΔ Το χαµηλότερο επίπεδο στο οποίο έρχεται σε επαφή ο χρήστης µε µία γεωγραφική βάση δεδοµένων είναι συνήθως η κλάση ενός αντικειµένου (δηλαδή ένα θεµατικό επίπεδο) η οποία είναι µία συλλογή οµοειδών δεδοµένων που έχουν έναν συγκεκριµένο θεµατικό προσανατολισµό. Κάθε κλάση αντικειµένων αποθηκεύεται στα Σ Β µε τη µορφή ενός µοναδικού πίνακα, στον οποίο κάθε γραµµή περιλαµβάνει αντικείµενα (οντότητες που αποτελούν υποστάσεις [instances] της ίδιας κλάσης) και κάθε στήλη περιλαµβάνει τα χαρακτηριστικά (ιδιότητες) των αντικειµένων. Αυτό που διαφοροποιεί τους πίνακες γεωγραφικών βάσεων δεδοµένων είναι η παρουσία µίας επιπλέον στήλης, αυτή της γεωµετρίας (της µορφής) του κάθε αντικειµένου. Εικ Πίνακας γεωγραφικής βάσης δεδοµένων Η τοµή µίας στήλης και µίας γραµµής ονοµάζεται τιµή. Οι πίνακες µπορούν να συνενώνονται µε τη χρήση τιµών γραµµών/στηλών που είναι κοινές µεταξύ τους, τα λεγόµενα κλειδιά. Εικ Συνένωση πινάκων µε τη βοήθεια κοινού πεδίου Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 16

17 Το 1970 ο Ted Codd της IBM διατύπωσε µία σειρά κανόνων για τον αποτελεσµατικό σχεδιασµό δοµών πινάκων βάσεων δεδοµένων. Η κεντρική ιδέα πίσω από αυτούς τους κανόνες είναι ότι οι καλύτερες σχεσιακές βάσεις δεδοµένων αποτελούνται από απλούς, σταθερούς πίνακες που ακολουθούν πέντε βασικές αρχές: Μόνον µία τιµή υπάρχει σε κάθε κελί, στην τοµή µίας γραµµής και µίας στήλης Όλες οι τιµές µιας στήλης αφορούν στο ίδιο θέµα Κάθε γραµµή είναι µοναδική, δηλαδή δεν υπάρχουν διπλές εγγραφές. εν έχει σηµασία η σειρά των στηλών εν έχει σηµασία η σειρά των γραµµών Καθαρισμός & Κανονικοποίηση Προκειµένου ένας πίνακας δεδοµένων να είναι αξιοποιήσιµος και να ακολουθεί τις βασικές αρχές του Codd, θα πρέπει να περιλαµβάνει τακτοποιηµένα δεδοµένα και δυστυχώς η πραγµατικότητα δεν είναι αυτή όταν συλλέγονται δεδοµένα, ιδιαίτερα όσον αφορά στα περιγραφικά δεδοµένα. Τα πρωτογενή ανεπεξέργαστα δεδοµένα συνήθως περιλαµβάνουν σφάλµατα, ασυνέχειες, ορθογραφικά λάθη, αναγραµµατισµούς, σφάλµατα υποδιαστολής και γενικώς δεν ακολουθούν συγκεκριµένες τυποποιήσεις καταγραφής. Για το λόγο αυτό, κατά τη δηµιουργία πινάκων προς ένταξη σε ένα Σ Β, τα δεδοµένα θα πρέπει να υπόκεινται στις διαδικασίες του καθαρισµού και της κανονικοποίησης. Καθαρισµός Εικ Ανεπεξέργαστα δεδοµένα Ο καθαρισµός των δεδοµένων είναι η διαδικασία κατά την οποία ένας πίνακας ελέγχεται για την ύπαρξη προβληµάτων όπως κενά, ασυνέχειες, λάθη και στη συνέχεια εκτελούνται οι απαραίτητες διορθώσεις. Ο έλεγχος και η διόρθωση τους σε πίνακες συνήθως γίνεται χειρωνακτικά, αλλά µεγάλο µέρους τους µπορεί να γίνει µαζικά µε τη διατύπωση τυποποιηµένων ερωτηµάτων (queries) τα οποία αποµονώνουν συστηµατικά προβλήµατα (όπως κενές τιµές, ή κόµµα αντί τελείας). Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 17

18 Κανονικοποίηση Η κανονικοποίηση των δεδοµένων είναι η διαδικασία κατά την οποία τα δεδοµένα ελέγχονται µεταξύ άλλων ως προς τη συστηµατικότητα του τρόπου κωδικοποίησης σε τιµές που περιλαµβάνουν, την τήρηση δηλαδή ενιαίας τυποποίησης (όπως η χρήση είτε της λέξης «Πλ.» είτε της λέξης «Πλατεία» όχι όµως και των δύο τιµών ταυτόχρονα). Χαρακτηριστικά παραδείγµατα δεδοµένων που συνήθως απαιτούν κανονικοποίηση είναι οι διευθύνσεις, οι λεκτικές κατηγοριοποιήσεις, τα ονοµατεπώνυµα και οι ηµεροµηνίες. Η διαδικασία του εντοπισµού και της διόρθωσης προβληµάτων κανονικοποίησης δεδοµένων σε πίνακες γίνεται συνήθως µαζικά, µέσω της διατύπωσης ερωτηµάτων, και σε ορισµένες περιπτώσεις µε τη χρήση λογισµικού που έχει κατασκευαστεί ειδικά για το σκοπό αυτό, όπως εξειδικευµένα λογισµικά κανονικοποίησης δεδοµένων. Ειδικά για την περίπτωση των ταχυδροµικών διευθύνσεων, χρησιµοποιούνται -πολλές φορές ως µέρος του λογισµικού GIS- µηχανισµοί ταύτισης και γεωκωδικοποίησης διευθύνσεων (address matching & geocoding), οι οποίοι µε ηµιαυτόµατη µέθοδο και κάνοντας χρήση πινάκων-προτύπων µε ταυτόχρονο γεωγραφικό εντοπισµό, υπερβαίνουν το 98% επιτυχίας στην αναγωγή ταχυδροµικών διευθύνσεων σε σηµεία. Στο πλαίσιο της κανονικοποίησης πινάκων συνήθως εκτελείται διάσπαση των πινάκων σε νέους, µικρότερους, που να µπορούν να συνδεθούν κατά την εκτέλεση των ερωτηµάτων. Για παράδειγµα µία λεκτική κατηγοριοποίηση στις τιµές µίας στήλης ενός πίνακα, αντικαθίσταται µε αριθµούς οι οποίοι αντιστοιχούν στις γραµµές ενός δεύτερου πίνακα ο οποίος περιλαµβάνει τις κατηγορίες ως λεκτικά. Στα GIS, αυτού του τύπου η διάσπαση είναι µεν επιθυµητή, άλλα κάποιες φορές οδηγεί σε επιβάρυνση της επίδοσης της βάσης δεδοµένων, και τότε επιλέγεται η επανασύνδεση πολλαπλών πινάκων σε απλούς ενιαίους. Εικ ιάσπαση πινάκων Βεβαίως, προκειµένου να ενταχθεί σε ένα GIS κάποιος πίνακας δεδοµένων που έχουν συλλεχθεί ανεξάρτητα, θα πρέπει να περιλαµβάνει το λιγότερο ένα πεδίο (στήλη) µε δεδοµένα που αποτελούν άµεσα ή έµµεσα γεωγραφική αναφορά. Συνήθως, τα περιγραφικά δεδοµένα ενός θεµατικού επιπέδου Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 18

19 επεκτείνονται µε νέους πίνακες δεδοµένων, µε τη χρήση πεδίων-κλειδιών που έχουν το ρόλο της γεωαναφοράς (π.χ. ΤΚ, κωδικοί ΕΛΣΤΑΤ, ΥΠΕΣ κλπ.) Η SQL Η SQL (Stuctured/Standard Query Language) είναι µία τυποποιηµένη γλώσσα διατύπωσης ερωτηµάτων/εντολών (queries) που χρησιµοποιείται σήµερα σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις βάσεων δεδοµένων. Μπορεί να χρησιµοποιηθεί είτε (α) απ ευθείας µέσω πληκτρολόγησης σε µία γραµµή εντολών, είτε (β) ως µέρος κάποιας γλώσσας προγραµµατισµού όπως η C, η Java ή η Visual Basic, είτε (γ) ενσωµατωµένη σε αντικείµενα ενός γραφικού περιβάλλοντος. Εικ Παράδειγµα εντολής SELECT και του αποτελέσµατος που επιστρέφεται Αποτελείται από τρεις βασικές κατηγορίες εντολών: (α) αυτές που σχετίζονται µε τον ορισµό των δεδοµένων (DDL-data definition language) όπως η εντολή CREATE TABLE, (β) αυτές που σχετίζονται µε τον χειρισµό των δεδοµένων (DΜL-data manipulation language) όπως η εντολή SELECT και (γ) αυτές που σχετίζονται µε τον έλεγχο των δεδοµένων (DCL-data control language) µε εντολές που αφορούν στον ορισµό δικαιωµάτων πρόσβασης στα δεδοµένα από τους χρήστες, όπως η εντολή GRANT Τύποι & Λειτουργικότητα Γεωγραφικών Β/Δ Με βάση τα ευρείας αποδοχής πρότυπα του ISO (International Standards Organization) και του OGC (Open Geospatial Consortium), για τον καθορισµό των βασικών γεωγραφικών τύπων και των λειτουργιών που χρησιµοποιούνται σε ένα Σ Β, µέσω της χρήσης της γλώσσας SQL, οι γεωµετρικοί τύποι ορίζονται ιεραρχικά, ξεκινώντας από τη ριζική κλάση «γεωµετρία». Η γεωµετρία συνδέεται µε ένα γεωγραφικό ή χωρικό σύστηµα αναφοράς, και οι κλάσεις σηµείο, καµπύλη, επιφάνεια και γεωµετρική συλλογή αποτελούν ως κλάσεις, υποσύνολα της κλάσης αυτής. Σε ακόµα χαµηλότερο επίπεδο, διαφορετικοί τύποι γεωµετρίας συνθέτουν άλλους ανώτερους τύπους ή απλά µετατρέπονται σε αυτούς. Υπάρχουν εννέα µέθοδοι ελέγχου της χωρικής σχέσης µεταξύ δύο γεωµετρικών αντικειµένων, οι οποίες απαντούν θετικά ή αρνητικά στα εξής ερωτήµατα: Equals (ίσο µε) είναι οι γεωµετρίες ίδιες; Disjoint (ασύνδετο) έχουν οι γεωµετρίες κάποιο κοινό σηµείο; Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 19

20 Intersects (τέµνει) τέµνονται οι γεωµετρίες; Touches (εφάπτεται) εφάπτονται οι γεωµετρίες στα όριά τους; Crosses (διασταυρώνεται) έχουν οι γεωµετρίες σηµεία επικάλυψης; (µπορεί να είναι γεωµετρίες διαφορετικών διαστάσεων) Within (µέσα) βρίσκεται η µία γεωµετρία µέσα στην άλλη; Contains (περιέχει) περιέχεται πλήρως η µία γεωµετρία στην άλλη; Overlaps (επικαλύπτει) επικαλύπτονται οι δύο γεωµετρίες; (πρέπει να είναι γεωµετρίες της ίδιας διάστασης) Relate (σχετίζεται) υπάρχουν κοινά σηµεία µεταξύ του εσωτερικού, των ορίων ή του εξωτερικού των γεωµετριών; Εικ Παραδείγµατα των χωρικών σχέσεων Contains (Α) και Touches (Β) για όλους τους συνδυασµούς γεωµετριών Επτά µέθοδοι υποστηρίζουν τη χωρική ανάλυση στις γεωµετρίες: Distance (απόσταση) επιστρέφει την ελάχιστη απόσταση µεταξύ δύο σηµείων σε δύο γεωµετρίες Buffer (ζώνη) επιστρέφει µία γεωµετρία που αντιπροσωπεύει όλα τα σηµεία απέχουν από τη γεωµετρία ίση ή µικρότερη απόσταση από την οριζόµενη Εικ Η µέθοδος buffer ConvexHull (κυρτό περίβληµα) επιστρέφει µία γεωµετρία που αντιπροσωπεύει το µικρότερο πολύγωνο χωρίς εσοχές που µπορεί να περικλείει µία γεωµετρία Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 20

21 Εικ Η µέθοδος Convex Hull Intersection (τοµή) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει µόνον τα κοινά σηµεία των δύο γεωµετριών Εικ Η µέθοδος intersection Union (ένωση) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει όλα τα σηµεία και των δύο γεωµετριών Difference (διαφορά) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει µόνον τα σηµεία των δύο γεωµετριών που διαφέρουν Symmetric Difference (συµµετρική διαφορά) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει τα σηµεία που βρίσκονται σε µία από τις δύο γεωµετρίες, όχι όµως και στις δύο Σχεδιασμός Γεωβάσεων Εικ Η µέθοδος difference Ο σχεδιασµός µίας γεωβάσης περιλαµβάνει τρία βασικά στάδια: το θεωρητικό, το λογικό και το φυσικό. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 21

22 Εικ Στάδια σχεδιασµού γεωγραφικών Β Θεωρητικό/Εννοιολογικό Μοντέλο Ο σχεδιασµός στο στάδιο του θεωρητικού µοντέλου έχει να κάνει µε τη µοντελοποίηση των αναγκών του χρήστη, στη συνέχεια τον ορισµό των αντικειµένων και των σχέσεων µεταξύ τους, και τέλος την επιλογή της καταλληλότερης γεωγραφικής αναπαράστασης. ηλαδή σε πρώτη φάση, γίνεται η αναγνώριση των λειτουργιών ενός οργανισµού, των δεδοµένων που απαιτούν και η οµαδοποίηση τους για τη διευκόλυνση της διαχείρισης τους, κατόπιν µε βάση αυτά ορίζονται οι τύποι (κλάσεις) αντικειµένων µε τις σχέσεις που υπάρχουν µεταξύ τους, και στη συνέχεια επιλέγονται οι κατάλληλοι τύποι αναπαράστασης (διακριτά αντικείµενα σηµεία, γραµµές, πολύγωνα ή πεδία). Λογικό Μοντέλο Στο στάδιο του λογικού µοντέλου ο σχεδιασµός αφορά καταρχήν στην αντιστοίχηση των τύπων αντικειµένων προς µελέτη σε συγκεκριµένους τύπους δεδοµένων που υποστηρίζονται από τα GIS, και στη συνέχεια στην οργάνωση της λογικής δοµής της γεωβάσης, όπου µεταξύ άλλων, προσδιορίζονται οι τοπολογικές συσχετίσεις, κανόνες και σχέσεις και επιλέγονται συστήµατα συντεταγµένων. Φυσικό Μοντέλο Το τελικό στάδιο σχεδιασµού είναι ο καθορισµός καθαυτής της φυσικής δοµής της βάσης δεδοµένων (του λεγόµενου «σχήµατος»), εργασία η οποία συνήθως εκτελείται µε τη χρήση εντολών της γλώσσας ορισµού δεδοµένων (DDL) του λογισµικού που χρησιµοποιείται. Η πιο δηµοφιλής είναι η γλώσσα SQL µε ενσωµατωµένες γεωγραφικές επεκτάσεις της Δόμηση της Γεωγραφικής Πληροφορίας Από τη στιγµή που θα ενταχθούν τα δεδοµένα στη γεωγραφική βάση δεδοµένων σύµφωνα µε το σχήµα που καθορίζεται από το µοντέλο γεωγραφικών δεδοµένων, συχνά απαιτείται να εκτελεστούν κάποιες εργασίες δόµησης και οργάνωσης προκειµένου να υποστηρίζεται η αποτελεσµατική διεξαγωγή ερωτηµάτων, αναλύσεων και χαρτογραφικών αποδόσεων. ύο κύριες τεχνικές σχετίζονται µε τις γεωβάσεις: η δηµιουργία τοπολογίας και η δηµιουργία ευρετηρίων. ηµιουργία Τοπολογίας Η δηµιουργία τοπολογίας σε διανυσµατικά δεδοµένα εκτελείται είτε µε µαζικό τρόπο, είτε διαδραστικά. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 22

23 Ο πρώτος τρόπος αφορά στη χρήση εργαλείων µαζικής επεξεργασίας, και χρησιµοποιείται για το κτίσιµο τοπολογίας σε δεδοµένα CAD, τοπογραφήσεων, απλές οντότητες και άλλα µη δοµηµένα διανυσµατικά δεδοµένα που προέρχονται από µη-τοπολογικά συστήµατα. Η δηµιουργία της τοπολογίας συνήθως είναι µία επαναλαµβανόµενη διαδικασία µε πολλά «περάσµατα», επειδή ένα πέρασµα δεν είναι δυνατόν να επιλύσει όλων των ειδών τα προβλήµατα και συνήθως απαιτούνται χειρονακτικές διορθώσεις. Ο δεύτερος τρόπος εκτελείται δυναµικά, κατά τη διάρκεια της εισαγωγής νέων οντοτήτων στη βάση δεδοµένων µε τη χρήση λογισµικού GIS επεξεργασίας. Για παράδειγµα, καθώς ένας χρήστης δηµιουργεί νέες διανυσµατικές οντότητες µε κάποιο εργαλείο διανυσµατοποίησης, κάθε µία ελέγχεται ως προς τους τοπολογικούς κανόνες που ισχύουν για τη βάση δεδοµένων και µόνον όταν είναι έγκυρη, καταχωρείται οριστικά. Τα τελευταία χρόνια έχουν καθιερωθεί δύο διαφορετικές προσεγγίσεις που αφορούν στον τρόπο καταχώρησης και διαχείρισης της τοπολογίας: το κανονικοποιηµένο µοντέλο, και το φυσικό µοντέλο. Εικ Κανονικοποιηµένο τοπολογικό µοντέλο Β Στο κανονικοποιηµένο µοντέλο, κάθε αντικείµενο αποσυντίθεται σε χωριστές τοπολογικές αρχέτυπες οντότητες (τόξα και κόµβους/arcs-nodes) προτού καταχωρηθεί στη βάση δεδοµένων, και στη συνέχεια επανασυντίθεται κάθε φορά που τεθεί κάποιο ερώτηµα προς τη βάση. Το µοντέλο αυτό, παρότι διαθέτει θετικά χαρακτηριστικά, όπως το ότι γίνεται ευκολότερα κατανοητό στο µέσο χρήστη ή το ότι καταγράφει την ελάχιστη δυνατή γεωµετρία οδηγώντας έτσι σε µικρότερα µεγέθη βάσεων δεδοµένων, έχει τρία βασικά µειονεκτήµατα: χαµηλότερες επιδόσεις κατά την εκτέλεση ερωτηµάτων (επειδή απαιτείται ο συνδυασµός πολλαπλών δεδοµένων εκ µέρους της βάσης δεδοµένων), προβλέπει χαµηλότερου επιπέδου ελέγχους ακεραιότητας των δεδοµένων (αφού περιλαµβάνει κλασικούς απλούς κανόνες αλληλοσυσχέτισης Σ Β µε τους οποίους είναι δύσκολο να δοµηθούν πολύπλοκοι τοπολογικοί κανόνες) και τέλος, προβληµατική εκτέλεση µεταβολών σε οντότητες (επειδή από κάθε µεταβολή προκύπτουν πολλαπλές επιπτώσεις σε µεγάλο αριθµό πινάκων εντός της βάσης). Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 23

24 Στο φυσικό µοντέλο δεν αποθηκεύονται αρχέτυπες οντότητες αλλά αυτούσια όλη η γεωµετρία του κάθε αντικειµένου. Οι τοπολογικές σχέσεις σε αυτό το µοντέλο υπολογίζονται σε πραγµατικό χρόνο, από την εφαρµογή. Οι τοπολογικά ελεγµένες οντότητες αποθηκεύονται στη βάση µε δοµές πολύ πιο απλές από ότι στο κανονικοποιηµένο µοντέλο, και η πρόσβαση σε αυτές είναι ταχύτερη. Τα κύρια πλεονεκτήµατα αυτού του µοντέλου είναι η απλότητα και οι επιδόσεις. Το κανονικοποιηµένο µοντέλο εφαρµόζεται για παράδειγµα από την Oracle Spatial (µία έκδοση της Oracle µε χωρικές επεκτάσεις), ενώ το φυσικό µοντέλο από το λογισµικό ArcGIS της ESRI. ηµιουργία Ευρετηρίων Εικ Φυσικό τοπολογικό µοντέλο Β Τα ευρετήρια είναι ένας τρόπος να επιταχύνεται η πρόσβαση στα περιεχόµενα µίας βάσης δεδοµένων. Όπως ακριβώς λειτουργεί ένα ευρετήριο βιβλίου, επιταχύνουν τη διαδικασία αναζήτησης σε µη διατεταγµένες (τυχαίες και όχι σειριακές) πληροφορίες. Στην πράξη, ένα ευρετήριο βάσης δεδοµένων είναι µία διατεταγµένη λίστα που προκύπτει από τα δεδοµένα ενός πίνακα, η οποία επιτρέπει την αποφυγή της πλήρους σάρωσης των δεδοµένων αυτού µέχρι να εντοπιστεί µία συγκεκριµένη πληροφορία. Εικ Ευρετηριασµός Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 24

25 Ένα ευρετήριο (index) βάσης δεδοµένων είναι µία ιδιαίτερη αναπαράσταση των πληροφοριών ενός αντικειµένου, η οποία βελτιώνει τις αναζητήσεις Τα ευρετήρια σε ένα Σ Β µπορούν να έχουν διάφορες µορφές, από απλά µονοδιάστατα ευρετήρια (όπως τα κλασικά ευρετήρια B-tree, όπου τα δεδοµένα διατάσσονται σε σειρά και χωρίζονται σε οµάδες συγκεκριµένου εύρους) έως πιο πολύπλοκα ευρετήρια, τα λεγόµενα χωρικά ευρετήρια τα οποία φτιαγµένα ειδικά για την περίπτωση των γεωγραφικών αντικειµένων (όπως τα ευρετήρια πλέγµατος [grid indexes] όπου ο χώρος διαιρείται σε κελιά µέσω ενός πλέγµατος, ή τα ευρετήρια τετραδικών δένδρων [quadtree indexes] στα οποίο ο χώρος αποσυντίθεται ιεραρχικά σε τεταρτηµόρια). Εικ Ευρετήριο πλέγµατος Εικ Ευρετήριο τετραδικού δένδρου Μεταβολές & Συντήρηση Δεδομένων Οι µεταβολές σε µία γεωγραφική βάση δεδοµένων συµβαίνουν όταν γίνεται προσθήκη νέων αντικειµένων, ή µεταβάλλονται αντικείµενα στο πλαίσιο εργασιών εισαγωγής δεδοµένων, ή ενηµέρωσης και συντήρησης της βάσης δεδοµένων, και στην πράξη σηµαίνουν οποιεσδήποτε αλλαγές στην γεωµετρία ή/και στα περιγραφικά δεδοµένα ενός ή περισσοτέρων αντικειµένων ή οποιεσδήποτε µεταβολές στο σχήµα (τη δοµή) της βάσης. Τα σύγχρονα GIS διαθέτουν µία ευρεία γκάµα εργαλείων για την εκτέλεση τέτοιων µεταβολών, τα περισσότερα από τα οποία παρέχουν στο χρήστη οπτικές πληροφορίες σχετικές µε την κάθε µεταβολή, καθώς αυτή εκτελείται. ιαδικασίες όπως η διανυσµατοποίηση, η µετακίνηση ορίων, η διόρθωση περιγραφικών δεδοµένων ή η ανάγνωση δεδοµένων από εξωτερικές πηγές, επιφέρουν τέτοιες µεταβολές σε µία βάση δεδοµένων. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 25

26 Συναλλαγές Προκειµένου να διατηρείται η ασφάλεια και ποιότητα της βάσης δεδοµένων, κάθε τέτοια µεταβολή σε αρχεία και βάσεις δεδοµένων αντιµετωπίζεται ως «συναλλαγή» (transaction) η οποία καταχωρείται οριστικά µόνον εφόσον έχει ολοκληρωθεί. Μία συναλλαγή είναι µία οµάδα µεταβολών που εκτελούνται σε µία βάση δεδοµένων ως ένα ενιαίο σύνολο. Όλες οι µεταβολές που αποτελούν µία συναλλαγή είτε καταχωρούνται οριστικά, είτε η βάση επαναφέρεται στην αρχική της κατάσταση. Στα περιβάλλοντα µε πολλούς ταυτόχρονους χρήστες, η λογική των συναλλαγών είναι ιδιαίτερα χρήσιµη, αφού κατά τη διάρκεια εκτέλεσης µίας τυπικής συναλλαγής από κάποιον χρήστη, το τµήµα της βάσης δεδοµένων που µεταβάλλεται κλειδώνει και δεν επιτρέπεται η εκτέλεση κάποιας άλλης συναλλαγής σε αυτό πριν την ολοκλήρωση της πρώτης, και την αποδέσµευση των δεδοµένων. Σε περίπτωση όµως µεγάλων συναλλαγών που διαρκούν πολύ, µία εναλλακτική µέθοδος εφαρµόζεται, αυτή της τήρησης εκδόσεων, όπου επιτρέπονται ταυτόχρονες συναλλαγές και η επιλογή της οριστικής γίνεται µε τη χρήση του λογισµικού. Τήρηση Εκδόσεων Ο µηχανισµός τήρησης εκδόσεων σε µία βάση δεδοµένων αφενός µεν διασφαλίζει την ακεραιότητα της βάσης σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια µεγάλων µεταβολών από πολλούς χρήστες παρουσιαστούν συγκρουόµενες συναλλαγές (όπως είδαµε παραπάνω), εφ ετέρου δε καλύπτει την υπαρκτή στις γεωγραφικές βάσεις δεδοµένων, ανάγκη της υποστήριξης εναλλακτικών αναπαραστάσεων των ίδιων αντικειµένων στη βάση. Εικ Ενδεικτικό δένδρο εκδόσεων µίας Β. Οι εκδόσεις σηµειώνονται κατά σειρά, µε κύκλο. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 26

27 ΠΗΓΕΣ Longley, P.A., Goodchild, M.F., Maguire, D.J., and Rhind, D.W., Geographic Information Systems and Science. 3 rd ed. Hoboken, NJ: Wiley. ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΥΣ (Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού) - web.gys.gr ΥΥΠΝ (Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεµικού Ναυτικού) - Υπουργείο Περιβάλλοντος - ΕΛΣΤΑΤ (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος, πρώην ΕΣΥΕ) - ΚΕ (Κτηµατική Εταιρεία του ηµοσίου) - ΟΚΧΕ (Οργανισµός Κτηµατολογίου & Χαρτογράφησης Ελλάδας) - ΥΠΑ (Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας) - Υπουργείο Γεωργίας - Τοπογραφική Υπηρεσία Υπουργείου Γεωργίας - geoportal.topographiki.gr ηµόσια, Ανοικτά εδοµένα - geodata.gov.gr IBM - Microsoft - Oracle - ESRI (Environmental Systems Research Institute) - PBS (Pitney Bowes Software / Mapinfo) - Intergraph Corp. - ISO (International Standards Organization) - OGC (Open Geospatial Consortium) - Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 27

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Σηµειώσεις Σεµιναρίου ηµήτρης Τσολάκης v1.2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 9 1.1. GIS in Greek...10 1.2. Γιατί GIS;...10 1.3. Τι Είναι τα GIS...12 1.3.1.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr Πανεπιστήµιο Πειραιώς, Τµήµα Πληροφορικής Εισαγωγή στη Γεωπληροφορική Επισκόπηση µαθήµατος Γιάννης Θεοδωρίδης Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων http://infolab.cs.unipi.gr 13-Μαρ-09 Το κύριο µέροςτωνδιαφανειώνπροέρχεταιαπόταtextbooks

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα GIS. Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή δεδοµένων

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα GIS. Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή δεδοµένων Εισαγωγή δεδοµένων ΓΕΝΙΚΑ Η απόκτηση και η εισαγωγή των χωρικών δεδοµένων είναι ίσως η πιο δαπανηρή και χρονοβόρα φάση ~70% του χρόνου και κόστους επηρεάζοντας άµεσα τη λειτουργικότητα και αποτελεσµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα ΣΓΠ

Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα ΣΓΠ Εισαγωγή δεδοµένων σε ένα ΣΓΠ ΓΕΝΙΚΑ Η απόκτηση και η εισαγωγή των χωρικών δεδοµένων είναι ίσως η πιο δαπανηρή και χρονοβόρα φάση ~70% του χρόνου και κόστους επηρεάζοντας άµεσα τη λειτουργικότητα και αποτελεσµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών 3 η Σειρά Εκπαίδευσης 3 ο σεμινάριο 26 Μαΐου 2015 Ύλη Γνωριμία με δομές δεδομένων, τύπους αρχείων, συστήματα αναφοράς και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst

Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst Γενικά Το πρόγραμμα Spatial Analyst είναι μια επέκταση του ArcMap με πολλές επιπλέον δυνατότητες, κυρίως όσον αφορά τα πλεγματικά (raster) δεδομένα. Επιπλέον δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών 3 η Σειρά Εκπαίδευσης 4 ο σεμινάριο 2 Ιουνίου 2015 Ύλη Γνωριμία με τα GIS μοντέλα δεδομένων και τύπους αρχείων Κανονικοποίηση δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Oracle Map Viewer. Θεματολογία. Χαρτογραφική απεικόνιση από β.δ.

Oracle Map Viewer. Θεματολογία. Χαρτογραφική απεικόνιση από β.δ. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Δ.Π.Μ.Σ. Γεωπληροφορική Χαρτογραφική απεικόνιση από β.δ. Εργαστηριακή διάλεξη στα πλαίσια του μαθήματος «Χωρικές βάσεις δεδομένων» Περιβάλλοντα χαρτογραφικής απεικόνισης με

Διαβάστε περισσότερα

Certified in Crisis Management with G.I.S. (CCMG) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 1.0

Certified in Crisis Management with G.I.S. (CCMG) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 1.0 (CCMG) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S.

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. 170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. Καθ. Βασίλειος Ασημακόπουλος ρ. Έλλη Παγουρτζή Μονάδα Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Δομές δεδομένων και ψηφιακή αναπαράσταση χωρικών φαινομένων

Δομές δεδομένων και ψηφιακή αναπαράσταση χωρικών φαινομένων Ενότητα 4 η Δομές δεδομένων και ψηφιακή αναπαράσταση χωρικών φαινομένων Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. - krasvas@mail.ntua.gr Β.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις

Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις Αρχαιολογία του τοπίου: θεωρητικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις Ενότητα 2.5: Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήματα Γιώργος Βαβουρανάκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Geographical Information

Διαβάστε περισσότερα

Στην ενότητα αυτή παρατίθενται δεξιότητες που αφορούν στη χρήση των πιο διαδεδομένων λογισμικών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS).

Στην ενότητα αυτή παρατίθενται δεξιότητες που αφορούν στη χρήση των πιο διαδεδομένων λογισμικών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS). Ενότητα 3η: Χρήση Λογισμικού GIS Το παρακάτω αναλυτικό γνωστικό περιεχόμενο, αποτελεί την τρίτη ενότητα της εξεταστέας ύλης για την πιστοποίηση GISPro και παρέχει το υπόβαθρο της πρακτικής εξέτασης στο

Διαβάστε περισσότερα

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.)

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Τίτλος Προγράμματος: «Συστήματα Διαχείρισης Κρίσεων Φυσικών Καταστροφών με την εφαρμογή G.I.S.» Περίγραμμα εκπαίδευσης (Syllabus) 1. Πρόληψη Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1 ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ Στο τέλος της ενότητας αυτής πρέπει να μπορείτε: να επεξηγείτε τις έννοιες «βάση δεδομένων» και «σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων» να αναλύετε

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan

Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan Η εφαρμογή ψηφιοποίησης των ληξιαρχικών πράξεων RollMan (RollManager) δημιουργήθηκε από την εταιρία ειδικά για το σκοπό αυτό στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους Δήμους. Από

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικές λειτουργίες ΓΠΣ

Αναλυτικές λειτουργίες ΓΠΣ Αναλυτικές λειτουργίες ΓΠΣ Χρίστος Γενικά ερωτήµατα στα οποία απαντά ένα ΓΠΣ Εντοπισµού (location) Ιδιότητας (condition) Τάσεων (trend) ιαδροµών (routing) Μορφών ή προτύπων (pattern) Και µοντέλων (modelling)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΡΙΘΜΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑ - ΛΕΞΕΙΣ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΤΡΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Γνωστικό Περιεχόμενο/Εξεταστέα Ύλη (Syllabus)

Αναλυτικό Γνωστικό Περιεχόμενο/Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Αναλυτικό Γνωστικό Περιεχόμενο/ Ενότητα 1 η : Θεωρία Χαρτογραφίας Το ακόλουθο αναλυτικό γνωστικό περιεχόμενο αποτελεί την πρώτη ενότητα της εξεταστέας ύλης για την πιστοποίηση GISPro και παρέχει το υπόβαθρο

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες και γραφικά. Τεχνολογία Πολυµέσων 05-1

Εικόνες και γραφικά. Τεχνολογία Πολυµέσων 05-1 Εικόνες και γραφικά Περιγραφή στατικών εικόνων Αναπαράσταση γραφικών Υλικό γραφικών Dithering και anti-aliasing Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Μετάδοση εικόνας Τεχνολογία Πολυµέσων 05-1 Περιγραφή στατικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορά εργασιών για το τρίµηνο Μάρτιος - Μάϊος 2013

Αναφορά εργασιών για το τρίµηνο Μάρτιος - Μάϊος 2013 Στο πλαίσιο της πράξης «Αναβάθµιση και Εµπλουτισµός των Ψηφιακών Υπηρεσιών της Βιβλιοθήκης του Παντείου Πανεπιστηµίου». Η Πράξη συγχρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών

Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών Α. Κουκουβίνος

Διαβάστε περισσότερα

6. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) & Τηλεπισκόπηση (Θ) Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος:

6. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) & Τηλεπισκόπηση (Θ) Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΕΞΑΜΗΝΟ Δ 6. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) & Τηλεπισκόπηση (Θ) Εξάμηνο: Δ Κωδικός μαθήματος: ΖΤΠΟ-4016 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Β ΕΠΑΛ

ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Β ΕΠΑΛ Πρόταση για την οργάνωση του μαθήματος ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Β ΕΠΑΛ για το σχολικό έτος 2014-15 (μεταβατική φάση μέχρι την εκπόνηση νέου προγράμματος σπουδών από τον αρμόδιο φορέα). Θεματική ενότητα: Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόγραμμα Spatial Analyst. Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst. κεφάλαιο 1. Πρόλογος... 9 Περιεχόμενα... 11

Περιεχόμενα. Πρόγραμμα Spatial Analyst. Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst. κεφάλαιο 1. Πρόλογος... 9 Περιεχόμενα... 11 Πρόλογος... 9 Περιεχόμενα... 11 Πρόγραμμα Spatial Analyst κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst Γενικά... 23 υνατότητες του Spatial Analyst... 23 Επεξηγήσεις συμβατικών όρων... 24 Σειρά διαδοχικών

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος Φωτογραμμετρία Εισαγωγή Ορισμοί Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Εφαρμογές Εισαγωγή Προσδιορισμός θέσεων Με τοπογραφικά όργανα Σχήμα Μέγεθος Συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Certified Data Base Designer (CDBD)

Certified Data Base Designer (CDBD) Certified Data Base Designer (CDBD) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Συστήµατα Βάσεων Δεδοµένων

Εισαγωγή στα Συστήµατα Βάσεων Δεδοµένων Εισαγωγή στα Συστήµατα Βάσεων Δεδοµένων Βάσεις εδοµένων 2011-2012 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Βασικές Έννοιες Τι είναι µια βάση δεδοµένων; Βάση Δεδοµένων: συλλογή από σχετιζόµενα δεδοµένα Ειδικού σκοπού λογισµικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών 5 Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών Όπως έχει τονιστεί ήδη, η σωστή επιλογή συμβολισμού είναι το θεμελιώδες ζητούμενο για την επικοινωνιακή και την τεχνική επιτυχία ενός θεματικού χάρτη.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1 Περιεχόµενα Περιεχόµενα... 7 Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11 Ευρετήριο Εικόνων... 18 Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ... 19 Θεωρία... 19 1.1 Έννοιες και ορισµοί... 20 1.2 Μονάδες µέτρησης γωνιών και µηκών...

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Τοπογραφικό... 9 Σκάλα... 33 Φωτορεαλισμός... 57 Αντικείμενα... 91 Ανοίγματα... 95 Γραμμές... 99 Επεξεργασία... 103 Περιβάλλον...

Περιεχόμενα. Τοπογραφικό... 9 Σκάλα... 33 Φωτορεαλισμός... 57 Αντικείμενα... 91 Ανοίγματα... 95 Γραμμές... 99 Επεξεργασία... 103 Περιβάλλον... Περιεχόμενα Τοπογραφικό... 9 Σκάλα... 33 Φωτορεαλισμός... 57 Αντικείμενα... 91 Ανοίγματα... 95 Γραμμές... 99 Επεξεργασία... 103 Περιβάλλον... 111 Πρόλογος Στο κείμενο αυτό παρουσιάζονται οι νέες δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access

Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access Μάθηµα 1 Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access Τι είναι οι βάσεις δεδοµένων Μία βάση δεδοµένων (Β..) είναι µία οργανωµένη συλλογή πληροφοριών, οι οποίες είναι αποθηκευµένες σε κάποιο αποθηκευτικό

Διαβάστε περισσότερα

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Η εφαρμογή "Υδροληψίες Αττικής" είναι ένα πληροφοριακό σύστημα (αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

1. ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ 1. ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τα δεδομένα που θα επεξεργασθούμε στη διάρκεια του εργαστηρίου παραχωρήθηκαν από την εταιρεία ICAP ειδικά για τις ανάγκες του μαθήματος. Τα δεδομένα αυτά αντλήθηκαν από την

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός ΠΜΣ «Πληροφορική» Τµήµα Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πειραιώς ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ (Introduction to GeoInformatics) Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός Μαργαρίτα Κόκλα Ορισµοί του χάρτη Μια αναπαράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Τηλεφωνικών Κλήσεων

ιαχείριση Τηλεφωνικών Κλήσεων ιαχείριση Τηλεφωνικών Κλήσεων 1 Διαχει ριση Τηλεφωνικω ν Κλη σεων ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ... 3 ΔΟΜΗ ΧΡΗΣΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙ ΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΚΛΗΣΕΩΝ... 3 ΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ... 4 ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΚΛΗΣΕΙΣ... 5

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 20130510 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εγκατάσταση προγράμματος DCAD 2 2. Ενεργοποίηση Registration 2 3. DCAD 3 3.1 Εισαγωγή σημείων 3 3.2 Εξαγωγή σημείων 5 3.3 Στοιχεία ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τομέας Αρχιτεκτονικής Η/Υ & Βιομηχανικών Εφαρμογών Μάθημα: «Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών» - Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Στασινός. ουλεύοντας με τη. Microsoft Access ΑΘΗΝΑ

Χρήστος Στασινός. ουλεύοντας με τη. Microsoft Access ΑΘΗΝΑ Χρήστος Στασινός ουλεύοντας με τη Microsoft Access ΑΘΗΝΑ Κάθε γνήσιο αντίγραφο έχει την υπογραφή του συγγραφέα Έκδοση 1η, Copyright 1998 Έκδοση 2η, Copyright 2007 ISBN: 978-960-8105-97-3 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των Συστημάτων Πληροφοριών στην Γεωμετρική Τεκμηρίωση Μνημείων

Η συμβολή των Συστημάτων Πληροφοριών στην Γεωμετρική Τεκμηρίωση Μνημείων Η συμβολή των Συστημάτων Πληροφοριών στην Γεωμετρική Τεκμηρίωση Μνημείων Χαράλαμπος ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Εργαστ. Φωτογραμμετρίας Σχολή Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Ε.Μ.Π. E-mail: cioannid@survey.ntua.gr ΣΥΜΠΟΣΙΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών. Γεωγραφικά Δεδομένα.

Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών. Γεωγραφικά Δεδομένα. Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών. Γεωγραφικά Δεδομένα. Σταύρος Καλογεράκης, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ως γνωστό, ο χάρτης με τις πληροφορίες που περιέχει είναι απαραίτητο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάρτηση στην ΙΑΥΓΕΙΑ. Ταχ. /νση : Αµαλιάδος 17 Ταχ. Κώδικας : Αθήνα 11523 Ο ΑΝΑΠΛ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Ανάρτηση στην ΙΑΥΓΕΙΑ. Ταχ. /νση : Αµαλιάδος 17 Ταχ. Κώδικας : Αθήνα 11523 Ο ΑΝΑΠΛ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ανάρτηση στην ΙΑΥΓΕΙΑ Aθήνα, 20 / 1 / 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ. : 210-2124538 FAX : 210-5244135

Τηλ. : 210-2124538 FAX : 210-5244135 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙ ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΣΩΝ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΣΩΝ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Χαρακτηριστικά Οριζοντιογραφία Στο γραφικό περιβάλλον της εφαρμογής είναι δυνατή η σχεδίαση οριζοντιογραφιών δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών, ανοικτών και

Διαβάστε περισσότερα

MAMS- Τεχνική Περιγραφή Συστήματος

MAMS- Τεχνική Περιγραφή Συστήματος Πλατφόρμα Διαχείρισης Παγίων και Αναφοράς Βλαβών Τεχνική Περιγραφή Συστήματος Ιανουάριος 2009 ΓΕΝΙΚΑ Το MAMS είναι ένα ολοκληρωμένο γεω-πληροφοριακό σύστημα που σχεδιάστηκε με σκοπό τη βέλτιστη αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο στόχος της πρώτης Διαδικτυακής Εφαρμογής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας είναι να δώσει στον πολίτη για πρώτη φορά, την δυνατότητα εντοπισμού τεμαχίου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9 Οδηγίες Χρήσης Πίνακας Περιεχομένων 1. Αρχική οθόνη... 3 2. Αρχική Οθόνη Πιστοποιημένου Χρήστη... 4 2.1. Οριστικοποίηση της Περιουσιακής Εικόνας... 5 2.2. Καρτέλες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορές - Ναυτιλία

Μεταφορές - Ναυτιλία ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Μεταφορές - Ναυτιλία 3 η Σειρά Εκπαίδευσης 2 ο σεμινάριο 13 Μαΐου 2015 Χάρτες... παντού OpenStreetMap OpenStreetMap Υπηρεσία απεικόνισης και διάθεσης χωρικών δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές ασκήσεις µαθήµατος Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα

Εργαστηριακές ασκήσεις µαθήµατος Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα Εργαστηριακές ασκήσεις µαθήµατος Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα Εισαγωγή στο ArcGIS efrentzo@unipi.gr Στόχοι του εργαστηρίου Εξοικείωση µε το ArcGIS Εκτέλεση του λογισµικού Εισαγωγή στα 3 περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ E-LEARNING - 2 -

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ E-LEARNING - 2 - - 2 - ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ E-LEARNING Περιεχόµενα Εγκατάσταση λογισµικού Οθόνη καλωσορίσµατος στην εγκατάσταση...4 Πληροφορίες ιδρύµατος και λογισµικού...5 ηµιουργία συντόµευσης στο µενού έναρξης

Διαβάστε περισσότερα

Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για τη χρήση του λογισµικού

Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για τη χρήση του λογισµικού Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για τη χρήση του λογισµικού Πώς µπορώ να αποκτήσω κωδικούς πρόσβασης στο σύστηµα δήλωσης αυθαιρέτων; Οι κωδικοί πρόσβασης στην ηλεκτρονική εφαρµογή για τις δηλώσεις και βεβαιώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Δεδομένων

Διαχείριση Δεδομένων Διαχείριση Δεδομένων Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου 1 Εαρινό Εξάμηνο 2012-13 Περιεχόμενο σημερινής διάλεξης Βάσεις Δεδομένων Ορισμοί Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγρονόμος & Τοπογράφος Μηχανικός Επιστημονικο πεδιο Και Επαγγελματικη δραστηριοτητα

Αγρονόμος & Τοπογράφος Μηχανικός Επιστημονικο πεδιο Και Επαγγελματικη δραστηριοτητα Αγρονόμος & Τοπογράφος Μηχανικός Επιστημονικο πεδιο Και Επαγγελματικη δραστηριοτητα ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΤΜ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ & ΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Σχολές Αγρονόμων & Τοπογραφων Μηχανικων Αθηνα Εθνικο Μετσοβιο Πολυτεχνειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Περιεχόµενα Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional 1 Εισαγωγή στη διαχείριση των Microsoft Windows XP Professional... 25 Ξεκίνηµα µε τα Windows XP

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 3. Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας

Μάθηµα 3. Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας Μάθηµα 3 45 Ολοκληρωµένα Συστήµατα Βιβλιοθηκών Η έννοια του «Ολοκληρωµένου» Συστατικά (modules)( Καταλογογράφηση Προσκτήσεις ανεισµός ιαχείριση Περιοδικών ηµόσιος Κατάλογος (OPAC( OPAC-On-line Public Access

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Αεροφωτογραφία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογής Βελτίωσης Περιεχομένου δήλωσης Ε9

Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογής Βελτίωσης Περιεχομένου δήλωσης Ε9 Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογής Βελτίωσης Περιεχομένου δήλωσης Ε9 1. Οθόνη εισόδου στην εφαρμογή βελτίωσης περιεχομένου Δηλώσεων Ε9 Για την είσοδο στην εφαρμογή απαιτείται να συμπληρωθούν (Εικόνα 1): Ο Α.Φ.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών Γενικά. ArcGIS/ArcView Γενικά. κεφάλαιο 1. κεφάλαιο 2

Περιεχόμενα. Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών Γενικά. ArcGIS/ArcView Γενικά. κεφάλαιο 1. κεφάλαιο 2 Περιεχόμενα κεφάλαιο 1 Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών Γενικά Εισαγωγή...21 Πηγές δεδομένων Σ.Γ.Π....23 Βασική ιδέα των Σ.Γ.Π....23 υνατότητες-εφαρμογές των Σ.Γ.Π....24 κεφάλαιο 2 ArcGIS/ArcView Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου

Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Ο.Ε. Γεώργιος Σακκάς Χρήστος Λαμπρόπουλος Ιωάννης Μισαηλίδης Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών

Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών Μία ειδική κατηγορία λογισμικού, η οποία παρέχει τα κατάλληλα εργαλεία για εισαγωγή, ενημέρωση, επεξεργασία ανάλυση και παρουσίαση πληροφοριών που αφορούν σε αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

GEOVALUES G.I.S/ Γ.Σ.Π ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ - ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΟΤΑ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

GEOVALUES G.I.S/ Γ.Σ.Π ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ - ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΟΤΑ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ GEOVALUES G.I.S/ Γ.Σ.Π ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ - ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΟΤΑ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Καπακλής ηµήτρης (*), Νούση Ευθυµία., Φειδάς Παναγίωτης GEOVALUES EE,

Διαβάστε περισσότερα

6. Στερεοσκοπική Απόδοση

6. Στερεοσκοπική Απόδοση 6. Στερεοσκοπική Απόδοση Για τη στερεοσκοπική απόδοση και τη δηµιουργία ορθοφωτογραφίας θα εργαστείτε στο συνολικό µπλοκ. Η στερεοσκοπική απόδοση στον φωτογραµµετρικό σταθµό PHOTOMOD γίνεται στην ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων ΕΣΔ516 Τεχνολογίες Διαδικτύου Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων Περιεχόμενα - Βιβλιογραφία Ενότητας Περιεχόμενα Ορισμοί Συστατικά στοιχεία εννοιολογικής σχεδίασης Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9. 92 Microsoft Access... 22

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9. 92 Microsoft Access... 22 ΕΝΟΤΗΤΑ 5 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9 92 Microsoft Access... 22 93 Το σύστημα Βοήθειας του Microsoft Office... 32 94 Σχεδιασμός βάσης δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές πλοήγησης για φορητές συσκευές µε τη χρήση Web Services

Εφαρµογές πλοήγησης για φορητές συσκευές µε τη χρήση Web Services Εφαρµογές πλοήγησης για φορητές συσκευές µε τη χρήση Web Services Γεώργιος Σταυρουλάκης gstavr@dblab.ece.ntua.gr ιπλωµατική εργασία στο Εργαστήριο Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων Επιβλέπων: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου

Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου Αρχαιολογική έρευνα, προβολή και ανάδειξη µε τη χρήση ψηφιακών καινοτοµιών Το Αρχαιολογικό Πάρκο του Δίου Στο Αρχαιολογικό Πάρκο του Δίου αποκαλύπτονται, συντηρούνται, µελετώνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 1 ΑΡΧΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ARCGIS ΤΟ ARCMAP... 1

ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 1 ΑΡΧΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ARCGIS ΤΟ ARCMAP... 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 1 ΑΡΧΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ARCGIS ΤΟ ARCMAP... 1 ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ... 1 ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ - ΕΝΝΟΙΕΣ... 2 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 1.1.1 Το ARCGIS DESKTOP... 3 1.1.2 Περιβάλλον εργασίας στο ArcCatalog...

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο ΟΠΣ - ΠΔΕ

1. Εισαγωγή στο ΟΠΣ - ΠΔΕ 1. Εισαγωγή στο ΟΠΣ - ΠΔΕ 1.1 Εισαγωγή 1.1.1 Σύντομη περιγραφή και σκοπός ΟΠΣ Το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (Ο.Π.Σ.) αποτελεί ένα σύστημα πληροφόρησης και διαχείρισης, η χρήση του οποίου επιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG Μια από τις πιο σηµαντικές ανάγκες που αντιµετωπίζει µια επιχείρηση κατά την εγκατάσταση ενός λογισµικού «πακέτου» (Οικονοµικής & Εµπορικής ιαχείρισης), είναι ο τρόπος µε τον οποίο πρέπει να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Information Technology for Business

Information Technology for Business Information Technology for Business! Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate!! e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Επιχειρηματικών Δεδομένων - Databases Ορισμός Βάσης Δεδομένων Συλλογή συναφών αρχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 3) Μέθοδος Υποβολής: Συμπλήρωση Φόρμας 3.α) Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ενότητα 7: Βάσεις Δεδομένων (Θεωρία) Πασχαλίδης Δημοσθένης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση 457 ΟΠΣ Πολιτικής Προστασίας. Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής Γεωγραφικής Απεικόνισης (Version: 1.0)

Σύμβαση 457 ΟΠΣ Πολιτικής Προστασίας. Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής Γεωγραφικής Απεικόνισης (Version: 1.0) Σύμβαση 457 ΟΠΣ Πολιτικής Προστασίας Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρμογής Γεωγραφικής Απεικόνισης (Version: 1.0) ΑΝΑΔΟΧΟΣ : SPACE COM A.E. INTRACOM IT SERVICES - QUALITY & RELIABILITY A.E. ΑΘΗΝΑ Ιούνιος 2008 Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Στη Στήλη «ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ», περιγράφονται αναλυτικά οι αντίστοιχοι τεχνικοί όροι υποχρεώσεις ή επεξηγήσεις για τα οποία θα πρέπει να δοθούν αντίστοιχες

Στη Στήλη «ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ», περιγράφονται αναλυτικά οι αντίστοιχοι τεχνικοί όροι υποχρεώσεις ή επεξηγήσεις για τα οποία θα πρέπει να δοθούν αντίστοιχες Π Α Ρ Α ΡΤ ΜΑ ΙΙ V Π ΙΙ Ν Α Κ ΕΣ Σ Υ Μ ΜΟ Ρ Φ ΩΣ Σ B.1.1 ΠΙΝΑΚΕΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΣ Στη Στήλη «ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦ», περιγράφονται αναλυτικά οι αντίστοιχοι τεχνικοί όροι υποχρεώσεις ή επεξηγήσεις για τα οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟ ΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗ Ολγα Κωνσταντινίδου Σπύρος Παπανδρεάδης Τοπογράφοι Μηχανικοί Παυσανίου 19 116 35 ΑΘΗΝΑ Τηλ.. 210-3302995, κιν 6932-215880, 215880, FAX: 210-3302995 e-mail :apodosh@teemail.gr: Site: www.apodosh.gr ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Ανάπτυξη Περιβάλλον

Αγροτική Ανάπτυξη Περιβάλλον ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Αγροτική Ανάπτυξη Περιβάλλον 1 ος Κύκλος Εκπαίδευσης 1 ο σεμινάριο 11 Ιουνίου 2014 Ελεύθερο Λογισμικό ΕΛ/ΛΑΚ: Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Απόδοση των οδηγών αποθηκευτικών µέσων Μέσος χρόνος πρόσβασης (Average Access Time) Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων (Data-Transfer

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Πλωτάρχης Γ. ΚΑΤΣΗΣ ΠΝ Γιατί χρησιµοποιούµε δίκτυα? Δίκτυο Σύνολο Η/Υ και συσκευών Συνδεδεµένα µε κάποιο µέσο Stand-alone

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικά περιβάλλοντα δυναμικής και διαδραστικής χαρτογραφίας (πακέτα εμπορίου και ανοικτού κώδικα)

Λογισμικά περιβάλλοντα δυναμικής και διαδραστικής χαρτογραφίας (πακέτα εμπορίου και ανοικτού κώδικα) Ενότητα 13 η Λογισμικά περιβάλλοντα δυναμικής και διαδραστικής χαρτογραφίας (πακέτα εμπορίου και ανοικτού κώδικα) Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Ευ ομή Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Περιεχόμενα 1. Χειρισμός του περιβάλλοντος LT125-dp Εγκατάσταση & Τρέξιμο Χειρισμός της ψηφιακής εφαρμογής Πλοήγηση στο περιεχόμενο Αλλαγή του μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και επεξεργασία χρονοσειρών

ιαχείριση και επεξεργασία χρονοσειρών ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. ιαχείριση και επεξεργασία χρονοσειρών Ι. Μαρκόνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών 1 ος Κύκλος Εκπαίδευσης 6 ο σεμινάριο 4 Ιουλίου 2014 Τηλεπισκόπηση Η Τηλεπισκόπηση ορίζεται ως: «η τέχνη, η επιστήμη και η τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα