GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών"

Transcript

1 GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Σηµειώσεις Σεµιναρίου ηµήτρης Τσολάκης Ενότητα 4 Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS v1.1

2 Το έγγραφο αυτό συνοδεύει το σεµινάριο µε τίτλο «GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών» και αφορά στην Εκπαιδευτική Ενότητα 4 του σεµιναρίου µε τίτλο «Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS». GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS / Έκδοση 1.1 Ιανουάριος 2013 ηµήτρης Ν. Τσολάκης Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 4. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS Συλλογή εδοµένων Πρωτογενή εδοµένα ευτερογενή εδοµένα εδοµένα από Εξωτερικές Πηγές Μορφότυπα Γεωγραφικών εδοµένων Περιγραφικά εδοµένα Μεταδεδοµένα ιαχείριση ηµιουργία & Συντήρηση Γεωγραφικών Β/ Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων Αποθήκευση εδοµένων σε Πίνακες Σ Β Καθαρισµός & Κανονικοποίηση Η SQL Τύποι & Λειτουργικότητα Γεωγραφικών Β/ Σχεδιασµός Γεωβάσεων όµηση της Γεωγραφικής Πληροφορίας Μεταβολές & Συντήρηση εδοµένων...25 Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 3

4 4. Συλλογή Δεδομένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS Η διαδικασία της συλλογής και της εισαγωγής των γεωγραφικών δεδοµένων είναι από τις πιο χρονοβόρες, ακριβές αλλά ταυτόχρονα και πιο σηµαντικές διαδικασίες κατά την εφαρµογή ενός GIS. Γενικά το κόστος της αποτελεί το 60% µε 80% τους συνολικού κόστους ενός έργου, γεγονός που παραµένει σταθερό, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις. Ανεξαρτήτως πηγής και τρόπου συλλογής τα δεδοµένα είναι ίσως το πιο σηµαντικό συστατικό των GIS µετά τον άνθρωπο. Στην ενότητα αυτή θα δούµε πώς συλλέγονται τα δεδοµένα GIS, ποιες είναι οι διαθέσιµες πηγές, καθώς επίσης πώς εντάσσονται τα δεδοµένα αυτά σε ένα GIS Συλλογή Δεδομένων Τα γεωγραφικά δεδοµένα που συλλέγονται για χρήση σε GIS είναι είτε ψηφιδωτής είτε διανυσµατικής µορφής και χωρίζονται, µε βάση την πηγή τους σε δύο κατηγορίες: στα πρωτογενή και τα δευτερογενή δεδοµένα. Τα πρωτογενή δεδοµένα είναι αυτά που συλλέγονται σε ψηφιακή µορφή ειδικά για χρήση στο πλαίσιο ενός αντικειµένου GIS και αφορούν σε άµεσες µετρήσεις, ενώ τα δευτερογενή δεδοµένα είναι ψηφιακά ή αναλογικά δεδοµένα που έχουν ήδη παραχθεί για άλλους σκοπούς και χρειάζονται µετατροπή προκειµένου να χρησιµοποιηθούν. Εικ Στάδια της διαδικασίας συλλογής δεδοµένων Η διαδικασία της συλλογής δεδοµένων περιλαµβάνει µία σειρά διαδοχικών σταδίων. Ο σχεδιασµός είναι το πρώτο και πιο σηµαντικό στάδιο και αφορά σε ζητήµατα όπως ο προσδιορισµός των απαιτήσεων, η συγκέντρωση πόρων και η ανάπτυξη ενός σχεδίου. Ακολουθεί το στάδιο της προετοιµασίας, που αφορά σε εργασίες υποδοµής όπως η προετοιµασία του εξοπλισµού που θα υποδεχθεί τα δεδοµένα και η αντιµετώπιση κακής ποιότητας πηγών. Το επόµενο στάδιο είναι αυτό της ψηφιοποίησης (της µετατροπής σε ψηφιακή µορφή) και µεταφοράς, που είναι και το πιο χρονοβόρο. Ακολουθεί το στάδιο της επεξεργασίας και βελτίωσης των δεδοµένων, και τέλος το στάδιο της αξιολόγησης όπου εντοπίζονται τα σηµεία στα οποία η διαδικασία ήταν επιτυχής ή απέτυχε είτε ποιοτικά είτε ποσοτικά. Στα µεγάλα έργα, αυτή η ροή επαναλαµβάνεται σε κάθε φάση του έργου, ξεκινώντας συνήθως µε µία πρώτη, πιλοτική φάση, µε στόχο τη συνεχή βελτίωση. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 4

5 Πρωτογενή Δεδομένα Τα πρωτογενή δεδοµένα αφορούν σε απευθείας µετρήσεις µεγεθών. Τα δεδοµένα που προκύπτουν µπορούν να εισαχθούν άµεσα στο GIS να να αρχειοθετηθούν για µετέπειτα χρήση. Ψηφιδωτά Πρωτογενή εδοµένα Στην κατηγορία αυτή, τα πιο ευρέως χρησιµοποιούµενα δεδοµένα είναι τα δεδοµένα τηλεπισκόπισης, δηλαδή ψηφιακές εικόνες προερχόµενες από αισθητήρες που είναι τοποθετηµένοι σε δορυφόρους κινητής τροχιάς ή αεροσκάφη. Οι αισθητήρες αυτοί δεν καταγράφουν µόνον το ορατό φως αλλά λειτουργούν ο καθένας σε διάφορες περιοχές του φάσµατος, καταγράφοντας την ποσότητα ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέµπεται ή ανακλάται. Με τον τρόπο αυτό είναι δυνατή η από απόσταση άντληση πληροφοριών, ακόµα και σε συνθήκες νύκτας ή κακοκαιρίας. Η τηλεπισκόπιση είναι η µέτρηση των φυσικών, χηµικών και βιολογικών ιδιοτήτων αντικειµένων, χωρίς άµεση επαφή. Εικ Συλλογή δεδοµένων από αέρος Η ανάλυση των συστηµάτων αυτών στην πραγµατικότητα δεν αφορά µόνον στο ελάχιστο µέγεθος αντικειµένου που είναι σε θέση να καταγράψει ένας αισθητήρας, αλλά και των ζωνών του φάσµατος στις οποία έχει ευαισθησία (οι λεγόµενες «µπάντες»), καθώς και της συχνότητας µε την οποία είναι σε θέση ένας δορυφόρος να καταγράψει την ίδια θέση πάνω στη γη. ηλαδή, η ανάλυση σε ένα σύστηµα τηλεπισκόπισης αφορά τόσο στη χωρική, όσο και στη φασµατική και τη χρονική του ανάλυση. Και οι τρεις έχουν επίπτωση στον παραγόµενο όγκο δεδοµένων. Η τυπική χωρική ανάλυση των συστηµάτων τηλεπισκόπισης (δηλαδή η ελάχιστη διάσταση εικονοστοιχείου) κυµαίνεται µεταξύ 0,5m και 1km, ενώ των συστηµάτων αεροφωτογράφησης µεταξύ 0,1m και 5m, γι αυτό και χρησιµοποιούνται κυρίως για χαρτογραφήσεις και αποτυπώσεις περιοχών όπως αστικές περιοχές ή αρχαιολογικοί χώροι. Ένα σηµαντικό χαρακτηριστικό των δεδοµένων αυτής της µορφής είναι ότι ζεύγη διαδοχικών εικόνων µίας περιοχής µπορούν να αποδώσουν την περιοχή στερεοσκοπικά, επιτρέποντας έτσι την µέτρηση συντεταγµένων στο χώρο (µε υψόµετρα) και την κατασκευή ισοϋψών καµπυλών και ψηφιακών υψοµετρικών µοντέλων (DEM). Το κόστος τους είναι συνήθως µεγάλο, και απαιτούν υψηλές αποθηκεύτηκες χωρητικότητες, οπότε δεν είναι κατάλληλα για αντικείµενα µικρής κλίµακας. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 5

6 ιανυσµατικά Πρωτογενή εδοµένα Το µεγαλύτερο κοµµάτι της συλλογής δεδοµένων συνήθως αφορά τα διανυσµατικά πρωτογενή δεδοµένα. Τα δεδοµένα αυτά προέρχονται κυρίως από τοπογραφικές µετρήσεις πεδίου που εκτελούνται µε τη χρήση εξειδικευµένων οργάνων και µεθόδων µέτρησης. Εικ Τοπογραφικά όργανα µέτρησης Οι εκτέλεση τοπογραφικών µετρήσεων είναι µία ιδιαίτερα χρονοβόρα και ακριβή διαδικασία, όµως αποτελεί τον καλύτερο τρόπο να συλλέξει κανείς τις θέσεις σηµείων µε µεγάλη ακρίβεια (1mm). Εκτός από την αποτύπωση ορίων (π.χ. οικόπεδα, κτίσµατα) και θέσεων (π.χ. πινακίδες, καταπακτές), οι τοπογραφικές µετρήσεις χρησιµεύουν και για τη δηµιουργία σηµείων αναφοράς (εξάρτησης) για χρήση σε άλλες µεθόδους συλλογής δεδοµένων. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται και οι µετρήσεις που εκτελούνται µε τη χρήση παγκόσµιων δορυφορικών συστηµάτων πλοήγησης (Global Navigation Satellite Systems) ένα εκ των οποίων είναι το αµερικανικής προέλευσης σύστηµα GPS. Παρόµοια συστήµατα είναι το ρωσικό σύστηµα GLONASS και το υπό ανάπτυξη ευρωπαϊκό σύστηµα GALILEO. Εικ Στα δορυφορικά συστήµατα πλοήγησης οι δορυφόροι απλώς εκπέµπουν διαρκώς τη θέση τους. Ο εντοπισµός υπολογίζεται από τον δέκτη. To GPS δεν είναι µία συσκευή αλλά ένα από τα Παγκόσµια ορυφορικά Συστήµατα Πλοήγησης Τα τελευταία χρόνια χρησιµοποιείται και η τεχνολογία LiDAR (Light Detection And Ranging), η οποία βασίζεται στη σάρωση του εδάφους (συνήθως µε ακτίνες LASER) από ελικόπτερο ή µικρό αεροσκάφος, παρέχοντας ακρίβειες της τάξης των 15cm. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 6

7 Εικ Συλλογή δεδοµένων µε τη µέθοδο LiDAR Δευτερογενή Δεδομένα Τα δευτερογενή δεδοµένα προκύπτουν από τη διαδικασία µετατροπής σε ψηφιδωτή ή διανυσµατική µορφή, αναλογικών µέσων όπως χάρτες σε χαρτί, τυπωµένες εικόνες, φιλµ ή άλλα αναλογικά έγγραφα. Ψηφιδωτά ευτερογενή εδοµένα Για τη δηµιουργία των ψηφιδωτών δευτερογενών δεδοµένων χρησιµοποιούνται συσκευές σάρωσης, οι οποίες υποδέχονται ένα αναλογικό µέσο, και φωτίζουν σταδιακά όλη την επιφάνεια του µέσου σε διαδοχικές γραµµές, καταγράφοντας τις διακυµάνσεις του ανακλώµενου φωτός. Εικ Σάρωση χάρτη Το ψηφιακό αρχείο που είναι σε θέση να παράξει ένας σαρωτής εξαρτάται από τις ιδιότητες του αισθητήρα (ή των αισθητήρων) του σαρωτή και πιο ειδικά από το χρωµατικό βάθος και την ανάλυση σάρωσης που υποστηρίζει. Πιο ειδικά οι εικόνες που παράγονται µπορεί να αποτελούνται από εικονοστοιχεία µε τιµές µαύρου και άσπρου (1 bit), ή διαβαθµίσεις του γκρίζου (8 bit, 16 bit ή 32 bit) ή στην περίπτωση των εγχρώµων σαρωτών να περιλαµβάνουν διαβαθµίσεις των βασικών χρωµάτων (κόκκινο, πράσινο, µπλε). Η ανάλυση µπορεί να κυµαίνεται µεταξύ 200 dpi (dots per inch) και 2400 dpi ή ακόµα παραπάνω. Η εκτέλεση της σάρωσης ενός εγγράφου έχει διάρκεια ανάλογη των διαστάσεων του και των επιθυµητών παραµέτρων σάρωσης (χρωµατικό βάθος και ανάλυση σάρωσης), και µπορεί να κυµαίνεται µεταξύ 30 και 30 λεπτών ή και περισσότερο. Οι σαρωµένοι χάρτες χρησιµοποιούνται ευρέως ως υπόβαθρα Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 7

8 ιανυσµατικά ευτερογενή εδοµένα Η συλλογή διανυσµατικών δευτερογενών δεδοµένων εκτελείται µε την ψηφιοποίηση (digitizing) διανυσµατικών οντοτήτων από χάρτες ή άλλες πηγές. Η χειρωνακτική µέθοδος ψηφιοποίησης είναι η απλούστερη και έχει χαµηλό κόστος, συνίσταται δε στη χρήση ψηφιοποιητών. Οι συσκευές αυτές συνήθως έχουν τη µορφή σχεδιαστηρίου όπου τοποθετείται σταθερά ένας χάρτης, και µε τη µετακίνηση ενός χειριστηρίου (που θυµίζει ποντίκι) µε ενσωµατωµένο σταυρόνηµα στην επιφάνεια του χάρτη, ο χρήστης µπορεί να καταχωρεί µε ακρίβεια τη θέση επιλεγµένων σηµείων επάνω στο χάρτη, µε τη µορφή µεµονωµένων σηµείων, είτε µε τη µορφή σειρών σηµείων. Εικ Ψηφιοποίηση χάρτη Προκειµένου η καταχώρηση να γίνεται σε κανονικές συντεταγµένες, κατά την εκκίνηση της διαδικασίας ψηφιοποιούνται το λιγότερο τέσσερα σηµεία στο χάρτη (συνήθως οι τέσσερις γωνίες του), τα λεγόµενα σηµεία αναφοράς, και πληκτρολογούνται οι πραγµατικές τους συντεταγµένες. Η ψηφιοποίηση σε οθόνη (heads-up digitizing), είναι η ψηφιοποίηση διανυσµατικών οντοτήτων απευθείας από ψηφιδωτά αρχεία επάνω στην οθόνη ενός υπολογιστή, µε τη χρήση του ποντικιού ή ανάλογης συσκευής, Εικ Ψηφιοποίηση σε οθόνη Συνήθως εκτελείται σε ψηφιδωτά θεµατικά επίπεδα, και χρησιµοποιείται για την επιλεκτική ψηφιοποίηση ορίων οικοπέδων, κτισµάτων ή υποδοµών. Εναλλακτική της ψηφιοποίησης σε οθόνη είναι η χρήση κατάλληλου λογισµικού µε τη βοήθεια του οποίου είναι εκτελείται η αυτόµατη ή ηµιαυτόµατη διανυσµατοποίηση (vectorization) ενός ψηφιδωτού αρχείου. Το λογισµικό αναλύει τα εικονοστοιχεία, αναγνωρίζει διανυσµατικές οντότητες και τις καταγράφει µε τον απλό τρόπο (σπαγγέτι). Η επιτυχία της διανυσµατοποίησης εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από την ποιότητα του ψηφιδωτού αρχείου και την πυκνότητα της πληροφορίας που περιλαµβάνει. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναγκαία η προ-επεξεργασία του ψηφιδωτού αρχείου προκειµένου να αφαιρεθούν στοιχεία που θα οδηγήσουν σε εσφαλµένες καταγραφές ή για να βελτιωθεί η ευκρίνεια και η καθαρότητα των περιεχοµένων. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 8

9 Εικ Αυτόµατη διανυσµατοποιήση ισοϋψών καµπυλών από σαρωµένο χάρτη Η αυτόµατη µέθοδος χρησιµοποιείται σε απλούς χάρτες (όπως χάρτες ισοϋψών ή χάρτες δικτύων). Για τη διανυσµατοποίηση πιο περίπλοκων χαρτών, η διαδικασία γίνεται επιλεκτικά κατά τµήµατα, µε τη µεσολάβηση ενός χειριστή (ηµιαυτόµατη διανυσµατοποίηση) ο οποίος καθοδηγεί την αυτόµατη αναγνώριση οντοτήτων. Κατά κανόνα, η ηµιαυτόµατη διανυσµατοποίηση είναι πολύ πιο παραγωγική συγκρινόµενη µε τη χειρωνακτική ψηφιοποίηση ή την ψηφιοποίηση σε οθόνη, και οδηγεί στη δηµιουργία ποιοτικότερων δεδοµένων. Τα δεδοµένα που προέρχονται από ψηφιοποίηση ή διανυσµατοποίηση συχνά εµπεριέχουν σφάλµατα (π.χ. αλληλεπικάλυψη οντοτήτων, ανοικτά πολύγωνα ή εσφαλµένο ταίριασµα στα όρια τους) και για το λόγο αυτό τα λογισµικά GIS περιλαµβάνουν µία σειρά εργαλείων για τον έλεγχο και διόρθωση τέτοιων σφαλµάτων. ευτερογενή διανυσµατικά δεδοµένα µπορούν να προκύψουν επίσης από δορυφορικές εικόνες και αεροφωτογραφίες µε φωτογραµµετρικές µεθόδους. Η Φωτογραµµετρία είναι η επιστήµη και η τεχνολογία της εξαγωγής µετρήσεων από φωτογραφίες ή άλλα είδη εικόνων Εικ Τυπική ροή εργασιών φωτογραµµετρίας Κάνοντας χρήση διαδοχικών ζευγών δορυφορικών εικόνων ή αεροφωτογραφιών οι οποίες αλληλεπικαλύπτονται, είναι εφικτός ο τρισδιάστατος χειρισµός τους ως ενιαία µετρήσιµη επιφάνεια που προσοµοιάζει Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 9

10 το έδαφος. Οι εικόνες εντάσσονται σε ένα φωτογραµµετρικό σύστηµα (το οποίο στη σύγχρονη µορφή του αποτελείται από κοµµάτια εξειδικευµένου λογισµικού) όπου εκτελείται αρχικά η διαδικασία του προσανατολισµού (η υλοποίηση δηλαδή ενός τρισδιάστατου µοντέλου από κάθε ζεύγος εικόνων) και στη συνέχεια η διαδικασία του τριγωνισµού (ο συνδυασµός πολλών τρισδιάστατων µοντέλων προκειµένου να δηµιουργηθεί µία ενιαία, µετρήσιµη τρισδιάστατη επιφάνεια). Τα προϊόντα της φωτογραµµετρικής µεθόδου µπορούν να είναι ψηφιακά υψοµετρικά µοντέλα (DEMs), ισοϋψείς καµπύλες, γεωµετρικά διορθωµένες -µε βάση το ανάγλυφο- εικόνες (οι λεγόµενες «ορθοεικόνες»), διανυσµατικές οντότητες ή σκηνές 3 που συνδυάζουν όλα τα παραπάνω. Το µεγάλο κόστος και η πολυπλοκότητα του απαραίτητου εξοπλισµού, καθιστούν τη µέθοδο αυτή κατάλληλη µόνον για µεγάλα αντικείµενα Δεδομένα από Εξωτερικές Πηγές Η επιλογή µεταξύ της παραγωγής δεδοµένων ή της χρήσης δεδοµένων από εξωτερικές πηγές (µε την αγορά τους) για την εκπόνηση ενός αντικειµένου έχει να κάνει καταρχήν µε το κόστος (παραγωγής και αγοράς αντίστοιχα). Στην περίπτωση των δεδοµένων από εξωτερικές πηγές θα πρέπει να εξετάζεται ενδελεχώς το επίπεδο ποιότητας τους και η τεχνική καταλληλότητα τους στο πλαίσιο ενός αντικειµένου καθώς επίσης το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς (το λεγόµενο copyright). Στην αγορά διατίθεται µεγάλη γκάµα δεδοµένων για χρήση σε διάφορα επίπεδα, από απλά υπόβαθρα έως στοιχεία κρίσιµα για αναλύσεις σε ένα GIS. Στον Ελλαδικό χώρο µπορεί κανείς να προµηθευτεί ψηφιακά δεδοµένα από ιδιωτικές εταιρίες που ειδικεύονται στο χώρο της παραγωγής ψηφιακών δεδοµένων, ή αναλογικά και σπανιότερα ψηφιακά δεδοµένα από κρατικές υπηρεσίες και οργανισµούς όπως: Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού (ΓΥΣ) Χάρτες µικρής κλίµακας, σειρά χαρτών γενικής χρήσης κλίµακας 1: από αεροφωτογραφίες, αρκετά φύλλα χάρτη σε ψηφιακή µορφή. Χάρτες κλίµακας 1:5.000 από αεροφωτογραφίες, ορισµένοι και σε ψηφιακή µορφή. εν καλύπτονται αρκετές ορεινές κυρίως περιοχές. Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεµικού Ναυτικού (ΥΥΠΝ) Υδρογραφικοί χάρτες και χάρτες λιµανιών, χάρτες καθορισµού αιγιαλού. Υπουργείο Περιβάλλοντος Χάρτες σε µεγάλες κλίµακες από τοπογραφήσεις και κτηµατογραφήσεις οικισµών (ΕΠΑ) και πράξεις εφαρµογής ρυµοτοµικών σχεδίων. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος (ΕΛΣΤΑΤ, πρώην ΕΣΥΕ) Φύλλα χάρτη σε κλίµακα 1: και 1:5000. Κτηµατική Εταιρεία του ηµοσίου (Κ.Ε..) Χάρτες και τοπογραφικά διαγράµµατα ακίνητης περιουσίας του ηµοσίου για όλη την Ελλάδα σε διάφορες κλίµακες. Οργανισµός Κτηµατολογίου & Χαρτογράφησης Ελλάδος (ΟΚΧΕ) Χάρτες µεγάλης κλίµακας (συνήθως 1:1000) για αστικές περιοχές και κλίµακας 1:5000 για τις αγροτικές περιοχές. Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) Χάρτες αεροδροµίων σε µεσαίες και µεγάλες κλίµακες, χάρτες αεροδιαδρόµων σε µικρές κλίµακες. Οργανισµοί Κοινής Ωφέλειας Χάρτες δικτύων σε διάφορες κλίµακες, µερικές φορές σε ψηφιακή µορφή. Τοπογραφική Υπηρεσία Υπουργείου Γεωργίας Χάρτες διανοµών και αναδασµών αγροκτηµάτων σε όλη την Ελλάδα κλίµακας 1:5000 και χάρτες ρυµοτοµικών σχεδίων αγροτικών οικισµών σε µεγάλες κλίµακες (συνήθως 1:1000 και 1:500). Υπουργείο Γεωργίας Χάρτες δασών και δασικών περιοχών για όλη την Ελλάδα σε µικρές κλίµακες. Περιφέρειες, Νοµαρχίες & Τοπική Αυτοδιοίκηση ιάφοροι χάρτες από αποτυπώσεις και ψηφιοποιήσεις, µερικοί ψηφιακοί από εφαρµογές GIS. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 10

11 Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερο διατίθενται ανοικτά γεωγραφικά δεδοµένα µέσω του ιαδικτύου. Στα πλαίσια του Open Government Partnership, έχει δηµιουργηθεί ένα κεντρικό σηµείο συλλογής, αναζήτησης, διάθεσης και απεικόνισης της ανοικτής δηµόσιας γεωχωρικής πληροφορίας στο ιαδίκτυο, το geodata.gov.gr, ενώ αρκετές υπηρεσίες φορέων διαθέτουν πλέον απευθείας ελεύθερα δεδοµένα, µερικά µάλιστα στη µορφή web service, µε χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγµα τις ορθοφωτογραφίες για το σύνολο της Ελλάδας (δηλαδή αεροφωτογραφίες γεωαναφερµένες και γεωµετρικά διορθωµένες µε βάση το ανάγλυφο του εδάφους, που είναι µετρήσιµες), στα πλαίσια του Εθνικού Κτηµατολογίου. Τέλος, σηµαντική είναι και η συνεισφορά οργανωµένων κοινοτήτων απλών πολιτών, οι οποίοι συγκεντρώνουν δεδοµένα που συλλέγουν οι ίδιοι και τα διαθέτουν εθελοντικά µε οργανωµένο τρόπο µέσω του ιαδικτύου Μορφότυπα Γεωγραφικών Δεδομένων Ένα από τα πιο συνηθισµένα προβλήµατα στη διαδικασία ένταξης δεδοµένων σε ένα GIS είναι το γεγονός ότι συνήθως επειδή προέρχονται από διαφορετικά συστήµατα έχουν και διαφορετικό µορφότυπο (format). Παρακάτω παρουσιάζονται µερικοί από τα πλέον διαδεδοµένα µορφότυπα: Ψηφιδωτά Αρχεία ΜΟΡΦΟΤΥΠΟ BIL ECW ESRI Grid GeoTIFF JPEG 2000 MrSID ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Band Interleaved by Line - σχετίζεται µε δορυφορικές εικόνες (.bil) Enhanced Compressed Wavelet - συµπιεσµένο format του ERDAS (.ecw) κλειστό format της ESRI παραλλαγή του TIFF µε πληροφορίες γεωαναφοράς (.tiff,.tfw) ανοικτό συµπιεσµένο format (.jp2) Mult-Resolution Seamless Image Database συµπιεσµένο format (.sid) ιανυσµατικά Αρχεία ΜΟΡΦΟΤΥΠΟ AutoCAD DXF ΧΥΖ Coverage GML GeoMedia KML MapInfo TAB Shapefile ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ συνήθως αφορά ισοϋψείς καµπύλες (.dxf) καρτεσιανές συντεταγµένες (x,y,z) αποθηκευµένες σειριακά (.xyz) κλειστό υβριδικό format της ESRI ανοικτό πρότυπο του OpenGIS βασισµένο στην XML για ανταλλαγή δεδοµένων GIS (.gml) format της Intergraph που βασίζεται στην MS Access (.mdb) Keyhole Markup Language ανοικτό πρότυπο του OpenGIS βασισµένο στην XML για ανταλλαγή δεδοµένων GIS (.kml) format του MapInfo (.tab,.dat,.id,.map) ανοικτό υβριδικό format της ESRI (.shp,.shx,.dbf) Σήµερα τα λογισµικά GIS είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να δέχονται µεγάλο αριθµό µορφότυπων, όµως η γενική τακτική για να αντιµετωπίζει κανείς το πρόβληµα αυτό είναι η µετατροπή των δεδοµένων σε ενδιάµεσα µορφότυπα κοινής χρήσης. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 11

12 Εικ Η χρήση ενδιάµεσου µορφότυπου Περιγραφικά Δεδομένα Αν και τα περισσότερα συστήµατα συλλογής γεωγραφικών δεδοµένων υποστηρίζουν την ταυτόχρονη εισαγωγή των περιγραφικών δεδοµένων, έχει αποδειχτεί ότι είναι πιο παραγωγικό οι διαδικασίες αυτές να εκτελούνται χωριστά. Η συλλογή των περιγραφικών δεδοµένων δεν απαιτεί εξειδίκευση, ενώ µπορεί να εκτελεστεί και µε µαζικό τρόπο (π.χ. µε τη χρήση οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων [OCR] ή σπανιότερα της αναγνώρισης φωνής). Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει να κάνει µε την απλή πληκτρολόγηση στοιχείων σε πίνακες βάσεων δεδοµένων ή σε λογισµικά που στην ελληνική καλούνται «λογιστικά» ή «υπολογιστικά φύλλα» (spreadsheets) όπως είναι το Excel. Μία τάση που υπάρχει τα τελευταία χρόνια στο χώρο είναι η χρήση προγραµµάτων ή υπηρεσιών εξόρυξης δεδοµένων από το Web (web harvesting, web crawling, screen scraping). Πρόκειται για µηχανισµούς οι οποίοι, εκµεταλλεύονται τη διατεταγµένη παρουσίαση οµοειδών πληροφοριών από φορείς στο ιαδίκτυο (π.χ. τουριστικές πληροφορίες, υποκαταστήµατα, λίστες ειδικού ενδιαφέροντος) και «περιδιαβαίνουν» αυτόµατα αυτές καταγράφοντας ταυτόχρονα επιλεγµένα στοιχεία τους, σε βάσεις δεδοµένων. Εικ εδοµένα από εξόρυξη (ξενοδοχεία της Μυκόνου) Παρότι απαιτούν εξειδικευµένη τεχνογνωσία προκειµένου να ρυθµιστούν σωστά ώστε να αναγνωρίζουν έναν συγκεκριµένο τρόπο απεικόνισης που χρησιµοποιεί κάποιος φορέας, στη συνέχεια λειτουργούν εντελώς αυτόµατα για ώρες, ίσως και µέρες, εξοµοιώνοντας τη συµπεριφορά ενός χρήστη που περιδιαβαίνει ιστοσελίδες επιτυγχάνοντας τελικά να συλλέξουν το σύνολο της επιλεγµένης πληροφορίας. Απαραίτητη προϋπόθεση για την µετέπειτα εκµετάλλευση της περιγραφικής πληροφορίας που συλλέγεται χωριστά είναι η ύπαρξη ενός αναγνωριστικού (ενός «κλειδιού»), που θα χρησιµοποιηθεί για τη σύνδεση των περιγραφικών στοιχείων µε τις αντίστοιχες γεωµετρικές οντότητες τις οποίες αφορούν. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 12

13 Μεταδεδομένα Μεταδεδοµένα µίας οµάδας οµοειδών δεδοµένων αποκαλούνται οι πληροφορίες που σχετίζονται µε την ταυτότητα των δεδοµένων αυτών Τα µεταδεδοµένα είναι ένας ειδικός τύπος µη-γεωµετρικών δεδοµένων που ολοένα και περισσότερο αποτελεί µέρος της διαδικασίας συλλογής δεδοµένων. Είναι δεδοµένα τα οποία είτε παράγονται αυτόµατα από το λογισµικό GIS (όπως το εµβαδόν ενός πολυγώνου, το µήκος µίας γραµµής, ή η µέγιστες και ελάχιστες συντεταγµένες και ο συνολικός αριθµός των οντοτήτων που περιλαµβάνει ένα θεµατικό επίπεδο) είτε συλλέγονται ως επί τούτου (όπως η εκτιµώµενη ακρίβεια, το ιδιοκτησιακό καθεστώς ή η πηγή προέλευσης ενός σετ δεδοµένων), µε τον τρόπο που συλλέγονται τα περιγραφικά δεδοµένα Διαχείριση Η διαχείριση αντικειµένων συλλογής δεδοµένων αντιµετωπίζεται όπως κάθε αντικείµενο GIS και προϋποθέτει κατάλληλο σχεδιασµό, επάρκεια πηγών, κατάλληλη χρηµατοδότηση και επάρκεια χρόνου. Στα αντικείµενα συλλογής δεδοµένων η ποιότητα, η ταχύτητα, και το κόστος είναι αλληλένδετα. Η συλλογή, για παράδειγµα, υψηλής ποιότητας δεδοµένων στον ελάχιστο δυνατό χρόνο δεν µπορεί παρά να είναι ακριβή. Εάν πάλι, το κόστος είναι το κύριο µέληµα, τότε είτε θα υποβιβαστεί η ποιότητα, είτε η συλλογή δεδοµένων θα διαρκέσει περισσότερο. Εικ Σχέση µεταξύ ποιότητας, ταχύτητας και κόστους στη συλλογή των δεδοµένων Συχνά επιλέγεται η αντιµετώπιση µεγάλων αντικειµένων συλλογής δεδοµένων σε φάσεις (δηλαδή µικρότερα αυτόνοµα αντικείµενα) επιτρέποντας έτσι την ανετότερο χειρισµό τους από οικονοµική άποψη, βεβαίως εις βάρος της συνολικής διάρκειάς τους. Η εκπόνηση ενός πιλοτικού είναι ιδιαίτερα κρίσιµη, αφού σε αυτό µπορεί να εντοπιστούν προβλήµατα τα οποία δεν είχαν προβλεφθεί στο σχεδιασµό. Από την άλλη µεριά, καθ όλη τη διάρκεια της εκπόνησης θα πρέπει να εκτελούνται ποιοτικοί έλεγχοι για την επιβεβαίωση του επιθυµητού επιπέδου ποιότητας των παραγόµενων δεδοµένων. Πρέπει να αναφερθεί τέλος, ότι µία από τις σηµαντικές αποφάσεις που πρέπει να λαµβάνεται είναι εάν η συλλογή καθαυτή θα εκτελεστεί εσωτερικά, δηλαδή από το προσωπικό του φορέα, ή θα ανατεθεί σε τρίτους (το λεγόµενο outsourcing). Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 13

14 4.2. Δημιουργία & Συντήρηση Γεωγραφικών Β/Δ Οι βάσεις δεδοµένων µπορούν να αποθηκεύονται είτε ως αρχεία, είτε εντός εξειδικευµένων προγραµµάτων τα οποία αποκαλούνται Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων εδοµένων (Σ Β ). Σήµερα, οι περισσότεροι οργανισµοί χρησιµοποιούν ένα συνδυασµό των δύο για την αποθήκευση των δεδοµένων τους. Η προσέγγιση της αποθήκευσης των γεωγραφικών δεδοµένων σε Σ Β έχει ορισµένα προτερήµατα έναντι της αποθήκευσης σε αρχεία: (α) η συγκέντρωση των δεδοµένων σε ένα σηµείο ελαττώνει την πιθανότητα επαναλήψεων, (β) το κόστος συντήρησης των δεδοµένων είναι µικρότερο λόγω της οργανωµένης δοµής τους, (γ) πολλαπλές εφαρµογές µπορούν να εξελίσσονται παράλληλα κάνοντας χρήση των ίδιων δεδοµένων, (δ) η χρηστική γνώση είναι µεταφέρσιµη µεταξύ εφαρµογών επειδή η βάση δεδοµένων παραµένει σταθερή, (ε) διευκολύνεται ο διαµοιρασµός των δεδοµένων εντός ενός οργανισµού, (στ) τυποποιηµένοι κανόνες ασφαλείας και πρόσβασης στα δεδοµένα µπορούν να εφαρµοστούν και να επιβληθούν, και (ζ) τα Σ Β είναι πιο κατάλληλα για τη διαχείριση µεγάλων αριθµών ταυτόχρονων χρηστών που εργάζονται σε µεγάλους όγκους δεδοµένων. Από την άλλη µεριά, υπάρχουν και ορισµένα µειονεκτήµατα: (α) το κόστος κτήσης και συντήρησης του λογισµικού Σ Β είναι ιδιαίτερα υψηλό, (β) ένα Σ Β προσθέτει πολυπλοκότητα στη διαχείριση δεδοµένων, ιδιαίτερα για µικρά αντικείµενα, και τέλος (γ) οι επιδόσεις τους στην περίπτωση ενός µοναδικού χρήστη είναι συχνά µικρότερες από ότι στην περίπτωση της αποθήκευσης σε αρχεία Συστήματα Διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων Ένα Σ Β είναι µία εφαρµογή λογισµικού σχεδιασµένη έτσι ώστε να οργανώνει την αποθήκευση δεδοµένων και την πρόσβαση σε αυτά µε αποδοτικό και αποτελεσµατικό τρόπο. Μικρές, απλές βάσεις δεδοµένων που χρησιµοποιούνται από µικρό αριθµό χρηστών µπορούν να αποθηκεύονται στον σκληρό δίσκο µε τη µορφή κοινών αρχείων. Όµως στην περίπτωση µεγάλων, πιο πολύπλοκων βάσεων δεδοµένων µε δεκάδες, εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες χρήστες απαιτείται η χρήση εξειδικευµένων Σ Β. Ανάµεσα στις κυριότερες δυνατότητες που παρέχονται από τα Σ Β είναι οι εξής: Ένα µοντέλο δεδοµένων, δηλαδή έναν µηχανισµό για την ψηφιακή αναπαράσταση αντικειµένων του πραγµατικού κόσµου. Τη δυνατότητα εισαγωγής δεδοµένων στη βάση δεδοµένων, µέσω εργαλείων που είναι φτιαγµένα γι αυτό το σκοπό. Ευρετήρια (indexes), µηχανισµούς που επιταχύνουν την αναζήτηση. Γλώσσα διατύπωσης ερωτηµάτων, µία τυποποιηµένη µέθοδο σύνταξης ερωτήσεων και εντολών χειρισµού προς τη βάση δεδοµένων. Ασφάλεια, ελεγχόµενη πρόσβαση στα δεδοµένα από τους χρήστες. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 14

15 Ελεγχόµενη ενηµέρωση, που εξασφαλίζει την οργανωµένη υλοποίηση ενηµερώσεων στα δεδοµένα από πολλούς χρήστες ταυτόχρονα Αντίγραφα ασφαλείας, µε εργαλεία που αποθήκευσης ασφαλείας και ανάκτησης τµηµάτων ή του συνόλου της βάσης δεδοµένων. Εργαλεία διαχείρισης, σχεδιασµένα ώστε να καλύπτουν ανάγκες από το σχεδιασµό µίας βάσης δεδοµένων µέχρι τη διαχείριση χρηστών και ευρετηρίων, ή τη ρύθµιση παραµέτρων που επηρεάζουν την επίδοση. Εφαρµογές, τυποποιηµένα εργαλεία που διευκολύνουν τη δηµιουργία και τη συντήρηση βάσεων δεδοµένων. ιεπαφές προγραµµατισµού εφαρµογών (APIs), οι οποίες επιτρέπουν την προσθήκη επιπλέον λειτουργικότητας. Με βάση τον τρόπο αποθήκευσης και χειρισµού των δεδοµένων, τα Σ Β που διατίθενται στους χρήστες GIS σήµερα διακρίνονται σε τρεις τύπους: Σχεσιακά Σ Β (RDBMS) Στα Σχεσιακά Σ Β, η βάση δεδοµένων αποτελείται από δισδιάστατους πίνακες εγγραφών οι οποίες περιλαµβάνουν ιδιότητες (attributes) αντικειµένων. Είναι τα πλέον δηµοφιλή συστήµατα, αφού πάνω από το 95% των δεδοµένων Σ Β είναι αποθηκευµένα σε τέτοια συστήµατα. Αντικειµενοστραφή Σ Β (ODBMS) Στα αντικειµενοστραφή Σ Β, η βάση δεδοµένων αποτελείται από αντικείµενα στα οποία εκτελούνται ερωτήµατα µε τη χρήση αντικειµενοστραφών εργαλείων. Αντικειµενο-Σχεσιακά Σ Β (ORDBMS) Αυτά τα συστήµατα είναι ένας υβριδικός τύπος που συνδυάζει ιδιότητες των δύο προηγούµενων τύπων. Ένα τέτοιο σύστηµα είναι στην ουσία ένα Σχεσιακό Σ Β το οποίο διαθέτει επεκτάσεις προκειµένου να διαχειρίζεται αντικείµενα. Σε αυτά, τόσο τα δεδοµένα που περιγράφουν τι είναι ένα αντικείµενο (π.χ. ιδιότητες όπως χρώµα, µέγεθος, ηλικία) όσο και η συµπεριφορά, δηλαδή το τι κάνει ένα αντικείµενο (π.χ. µέθοδοι ή συναρτήσεις όπως οδηγίες σχεδιασµού, φόρµες ερωτηµάτων ή αλγόριθµοι παρεµβολής) αποθηκεύονται και διαχειρίζονται ως ενιαίο σύνολο. Χαρακτηριστικά παραδείγµατα Αντικειµενο-Σχεσιακών Σ Β είναι η DB2 και ο Informix Dynamic Server της IBM, ο SQL Server της Microsoft και η Oracle, της οµώνυµης εταιρίας. Εικ Ο ρόλος ενός αντικειµενο-σχεσιακού Σ Β Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 15

16 Το ιδεώδες γεωγραφικό Αντικειµενο-Σχεσιακό Σ Β είναι κάποιο που έχει επεκταθεί προκειµένου να υποστηρίζει τύπους γεωγραφικών αντικειµένων και συναρτήσεις, µε την προσθήκη των απαραίτητων µηχανισµών. Τέτοιου είδους επεκτάσεις αποτελούν προϊόντα όπως το DB2 Spatial Extender της IBM, το Spatial Datablade, της Informix και η επέκταση Spatial της Oracle. Αντίστοιχο ρόλο, αλλά µε πολύ περισσότερες δυνατότητες, παίζουν λύσεις ενδιάµεσου λογισµικού (middleware) όπως το ArcSDE της ESRI, o Geomedia Transaction Server της Intergraph και το Spatialware της MapInfo Αποθήκευση Δεδομένων σε Πίνακες ΣΔΒΔ Το χαµηλότερο επίπεδο στο οποίο έρχεται σε επαφή ο χρήστης µε µία γεωγραφική βάση δεδοµένων είναι συνήθως η κλάση ενός αντικειµένου (δηλαδή ένα θεµατικό επίπεδο) η οποία είναι µία συλλογή οµοειδών δεδοµένων που έχουν έναν συγκεκριµένο θεµατικό προσανατολισµό. Κάθε κλάση αντικειµένων αποθηκεύεται στα Σ Β µε τη µορφή ενός µοναδικού πίνακα, στον οποίο κάθε γραµµή περιλαµβάνει αντικείµενα (οντότητες που αποτελούν υποστάσεις [instances] της ίδιας κλάσης) και κάθε στήλη περιλαµβάνει τα χαρακτηριστικά (ιδιότητες) των αντικειµένων. Αυτό που διαφοροποιεί τους πίνακες γεωγραφικών βάσεων δεδοµένων είναι η παρουσία µίας επιπλέον στήλης, αυτή της γεωµετρίας (της µορφής) του κάθε αντικειµένου. Εικ Πίνακας γεωγραφικής βάσης δεδοµένων Η τοµή µίας στήλης και µίας γραµµής ονοµάζεται τιµή. Οι πίνακες µπορούν να συνενώνονται µε τη χρήση τιµών γραµµών/στηλών που είναι κοινές µεταξύ τους, τα λεγόµενα κλειδιά. Εικ Συνένωση πινάκων µε τη βοήθεια κοινού πεδίου Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 16

17 Το 1970 ο Ted Codd της IBM διατύπωσε µία σειρά κανόνων για τον αποτελεσµατικό σχεδιασµό δοµών πινάκων βάσεων δεδοµένων. Η κεντρική ιδέα πίσω από αυτούς τους κανόνες είναι ότι οι καλύτερες σχεσιακές βάσεις δεδοµένων αποτελούνται από απλούς, σταθερούς πίνακες που ακολουθούν πέντε βασικές αρχές: Μόνον µία τιµή υπάρχει σε κάθε κελί, στην τοµή µίας γραµµής και µίας στήλης Όλες οι τιµές µιας στήλης αφορούν στο ίδιο θέµα Κάθε γραµµή είναι µοναδική, δηλαδή δεν υπάρχουν διπλές εγγραφές. εν έχει σηµασία η σειρά των στηλών εν έχει σηµασία η σειρά των γραµµών Καθαρισμός & Κανονικοποίηση Προκειµένου ένας πίνακας δεδοµένων να είναι αξιοποιήσιµος και να ακολουθεί τις βασικές αρχές του Codd, θα πρέπει να περιλαµβάνει τακτοποιηµένα δεδοµένα και δυστυχώς η πραγµατικότητα δεν είναι αυτή όταν συλλέγονται δεδοµένα, ιδιαίτερα όσον αφορά στα περιγραφικά δεδοµένα. Τα πρωτογενή ανεπεξέργαστα δεδοµένα συνήθως περιλαµβάνουν σφάλµατα, ασυνέχειες, ορθογραφικά λάθη, αναγραµµατισµούς, σφάλµατα υποδιαστολής και γενικώς δεν ακολουθούν συγκεκριµένες τυποποιήσεις καταγραφής. Για το λόγο αυτό, κατά τη δηµιουργία πινάκων προς ένταξη σε ένα Σ Β, τα δεδοµένα θα πρέπει να υπόκεινται στις διαδικασίες του καθαρισµού και της κανονικοποίησης. Καθαρισµός Εικ Ανεπεξέργαστα δεδοµένα Ο καθαρισµός των δεδοµένων είναι η διαδικασία κατά την οποία ένας πίνακας ελέγχεται για την ύπαρξη προβληµάτων όπως κενά, ασυνέχειες, λάθη και στη συνέχεια εκτελούνται οι απαραίτητες διορθώσεις. Ο έλεγχος και η διόρθωση τους σε πίνακες συνήθως γίνεται χειρωνακτικά, αλλά µεγάλο µέρους τους µπορεί να γίνει µαζικά µε τη διατύπωση τυποποιηµένων ερωτηµάτων (queries) τα οποία αποµονώνουν συστηµατικά προβλήµατα (όπως κενές τιµές, ή κόµµα αντί τελείας). Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 17

18 Κανονικοποίηση Η κανονικοποίηση των δεδοµένων είναι η διαδικασία κατά την οποία τα δεδοµένα ελέγχονται µεταξύ άλλων ως προς τη συστηµατικότητα του τρόπου κωδικοποίησης σε τιµές που περιλαµβάνουν, την τήρηση δηλαδή ενιαίας τυποποίησης (όπως η χρήση είτε της λέξης «Πλ.» είτε της λέξης «Πλατεία» όχι όµως και των δύο τιµών ταυτόχρονα). Χαρακτηριστικά παραδείγµατα δεδοµένων που συνήθως απαιτούν κανονικοποίηση είναι οι διευθύνσεις, οι λεκτικές κατηγοριοποιήσεις, τα ονοµατεπώνυµα και οι ηµεροµηνίες. Η διαδικασία του εντοπισµού και της διόρθωσης προβληµάτων κανονικοποίησης δεδοµένων σε πίνακες γίνεται συνήθως µαζικά, µέσω της διατύπωσης ερωτηµάτων, και σε ορισµένες περιπτώσεις µε τη χρήση λογισµικού που έχει κατασκευαστεί ειδικά για το σκοπό αυτό, όπως εξειδικευµένα λογισµικά κανονικοποίησης δεδοµένων. Ειδικά για την περίπτωση των ταχυδροµικών διευθύνσεων, χρησιµοποιούνται -πολλές φορές ως µέρος του λογισµικού GIS- µηχανισµοί ταύτισης και γεωκωδικοποίησης διευθύνσεων (address matching & geocoding), οι οποίοι µε ηµιαυτόµατη µέθοδο και κάνοντας χρήση πινάκων-προτύπων µε ταυτόχρονο γεωγραφικό εντοπισµό, υπερβαίνουν το 98% επιτυχίας στην αναγωγή ταχυδροµικών διευθύνσεων σε σηµεία. Στο πλαίσιο της κανονικοποίησης πινάκων συνήθως εκτελείται διάσπαση των πινάκων σε νέους, µικρότερους, που να µπορούν να συνδεθούν κατά την εκτέλεση των ερωτηµάτων. Για παράδειγµα µία λεκτική κατηγοριοποίηση στις τιµές µίας στήλης ενός πίνακα, αντικαθίσταται µε αριθµούς οι οποίοι αντιστοιχούν στις γραµµές ενός δεύτερου πίνακα ο οποίος περιλαµβάνει τις κατηγορίες ως λεκτικά. Στα GIS, αυτού του τύπου η διάσπαση είναι µεν επιθυµητή, άλλα κάποιες φορές οδηγεί σε επιβάρυνση της επίδοσης της βάσης δεδοµένων, και τότε επιλέγεται η επανασύνδεση πολλαπλών πινάκων σε απλούς ενιαίους. Εικ ιάσπαση πινάκων Βεβαίως, προκειµένου να ενταχθεί σε ένα GIS κάποιος πίνακας δεδοµένων που έχουν συλλεχθεί ανεξάρτητα, θα πρέπει να περιλαµβάνει το λιγότερο ένα πεδίο (στήλη) µε δεδοµένα που αποτελούν άµεσα ή έµµεσα γεωγραφική αναφορά. Συνήθως, τα περιγραφικά δεδοµένα ενός θεµατικού επιπέδου Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 18

19 επεκτείνονται µε νέους πίνακες δεδοµένων, µε τη χρήση πεδίων-κλειδιών που έχουν το ρόλο της γεωαναφοράς (π.χ. ΤΚ, κωδικοί ΕΛΣΤΑΤ, ΥΠΕΣ κλπ.) Η SQL Η SQL (Stuctured/Standard Query Language) είναι µία τυποποιηµένη γλώσσα διατύπωσης ερωτηµάτων/εντολών (queries) που χρησιµοποιείται σήµερα σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις βάσεων δεδοµένων. Μπορεί να χρησιµοποιηθεί είτε (α) απ ευθείας µέσω πληκτρολόγησης σε µία γραµµή εντολών, είτε (β) ως µέρος κάποιας γλώσσας προγραµµατισµού όπως η C, η Java ή η Visual Basic, είτε (γ) ενσωµατωµένη σε αντικείµενα ενός γραφικού περιβάλλοντος. Εικ Παράδειγµα εντολής SELECT και του αποτελέσµατος που επιστρέφεται Αποτελείται από τρεις βασικές κατηγορίες εντολών: (α) αυτές που σχετίζονται µε τον ορισµό των δεδοµένων (DDL-data definition language) όπως η εντολή CREATE TABLE, (β) αυτές που σχετίζονται µε τον χειρισµό των δεδοµένων (DΜL-data manipulation language) όπως η εντολή SELECT και (γ) αυτές που σχετίζονται µε τον έλεγχο των δεδοµένων (DCL-data control language) µε εντολές που αφορούν στον ορισµό δικαιωµάτων πρόσβασης στα δεδοµένα από τους χρήστες, όπως η εντολή GRANT Τύποι & Λειτουργικότητα Γεωγραφικών Β/Δ Με βάση τα ευρείας αποδοχής πρότυπα του ISO (International Standards Organization) και του OGC (Open Geospatial Consortium), για τον καθορισµό των βασικών γεωγραφικών τύπων και των λειτουργιών που χρησιµοποιούνται σε ένα Σ Β, µέσω της χρήσης της γλώσσας SQL, οι γεωµετρικοί τύποι ορίζονται ιεραρχικά, ξεκινώντας από τη ριζική κλάση «γεωµετρία». Η γεωµετρία συνδέεται µε ένα γεωγραφικό ή χωρικό σύστηµα αναφοράς, και οι κλάσεις σηµείο, καµπύλη, επιφάνεια και γεωµετρική συλλογή αποτελούν ως κλάσεις, υποσύνολα της κλάσης αυτής. Σε ακόµα χαµηλότερο επίπεδο, διαφορετικοί τύποι γεωµετρίας συνθέτουν άλλους ανώτερους τύπους ή απλά µετατρέπονται σε αυτούς. Υπάρχουν εννέα µέθοδοι ελέγχου της χωρικής σχέσης µεταξύ δύο γεωµετρικών αντικειµένων, οι οποίες απαντούν θετικά ή αρνητικά στα εξής ερωτήµατα: Equals (ίσο µε) είναι οι γεωµετρίες ίδιες; Disjoint (ασύνδετο) έχουν οι γεωµετρίες κάποιο κοινό σηµείο; Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 19

20 Intersects (τέµνει) τέµνονται οι γεωµετρίες; Touches (εφάπτεται) εφάπτονται οι γεωµετρίες στα όριά τους; Crosses (διασταυρώνεται) έχουν οι γεωµετρίες σηµεία επικάλυψης; (µπορεί να είναι γεωµετρίες διαφορετικών διαστάσεων) Within (µέσα) βρίσκεται η µία γεωµετρία µέσα στην άλλη; Contains (περιέχει) περιέχεται πλήρως η µία γεωµετρία στην άλλη; Overlaps (επικαλύπτει) επικαλύπτονται οι δύο γεωµετρίες; (πρέπει να είναι γεωµετρίες της ίδιας διάστασης) Relate (σχετίζεται) υπάρχουν κοινά σηµεία µεταξύ του εσωτερικού, των ορίων ή του εξωτερικού των γεωµετριών; Εικ Παραδείγµατα των χωρικών σχέσεων Contains (Α) και Touches (Β) για όλους τους συνδυασµούς γεωµετριών Επτά µέθοδοι υποστηρίζουν τη χωρική ανάλυση στις γεωµετρίες: Distance (απόσταση) επιστρέφει την ελάχιστη απόσταση µεταξύ δύο σηµείων σε δύο γεωµετρίες Buffer (ζώνη) επιστρέφει µία γεωµετρία που αντιπροσωπεύει όλα τα σηµεία απέχουν από τη γεωµετρία ίση ή µικρότερη απόσταση από την οριζόµενη Εικ Η µέθοδος buffer ConvexHull (κυρτό περίβληµα) επιστρέφει µία γεωµετρία που αντιπροσωπεύει το µικρότερο πολύγωνο χωρίς εσοχές που µπορεί να περικλείει µία γεωµετρία Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 20

21 Εικ Η µέθοδος Convex Hull Intersection (τοµή) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει µόνον τα κοινά σηµεία των δύο γεωµετριών Εικ Η µέθοδος intersection Union (ένωση) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει όλα τα σηµεία και των δύο γεωµετριών Difference (διαφορά) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει µόνον τα σηµεία των δύο γεωµετριών που διαφέρουν Symmetric Difference (συµµετρική διαφορά) επιστρέφει µία γεωµετρία που περιλαµβάνει τα σηµεία που βρίσκονται σε µία από τις δύο γεωµετρίες, όχι όµως και στις δύο Σχεδιασμός Γεωβάσεων Εικ Η µέθοδος difference Ο σχεδιασµός µίας γεωβάσης περιλαµβάνει τρία βασικά στάδια: το θεωρητικό, το λογικό και το φυσικό. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 21

22 Εικ Στάδια σχεδιασµού γεωγραφικών Β Θεωρητικό/Εννοιολογικό Μοντέλο Ο σχεδιασµός στο στάδιο του θεωρητικού µοντέλου έχει να κάνει µε τη µοντελοποίηση των αναγκών του χρήστη, στη συνέχεια τον ορισµό των αντικειµένων και των σχέσεων µεταξύ τους, και τέλος την επιλογή της καταλληλότερης γεωγραφικής αναπαράστασης. ηλαδή σε πρώτη φάση, γίνεται η αναγνώριση των λειτουργιών ενός οργανισµού, των δεδοµένων που απαιτούν και η οµαδοποίηση τους για τη διευκόλυνση της διαχείρισης τους, κατόπιν µε βάση αυτά ορίζονται οι τύποι (κλάσεις) αντικειµένων µε τις σχέσεις που υπάρχουν µεταξύ τους, και στη συνέχεια επιλέγονται οι κατάλληλοι τύποι αναπαράστασης (διακριτά αντικείµενα σηµεία, γραµµές, πολύγωνα ή πεδία). Λογικό Μοντέλο Στο στάδιο του λογικού µοντέλου ο σχεδιασµός αφορά καταρχήν στην αντιστοίχηση των τύπων αντικειµένων προς µελέτη σε συγκεκριµένους τύπους δεδοµένων που υποστηρίζονται από τα GIS, και στη συνέχεια στην οργάνωση της λογικής δοµής της γεωβάσης, όπου µεταξύ άλλων, προσδιορίζονται οι τοπολογικές συσχετίσεις, κανόνες και σχέσεις και επιλέγονται συστήµατα συντεταγµένων. Φυσικό Μοντέλο Το τελικό στάδιο σχεδιασµού είναι ο καθορισµός καθαυτής της φυσικής δοµής της βάσης δεδοµένων (του λεγόµενου «σχήµατος»), εργασία η οποία συνήθως εκτελείται µε τη χρήση εντολών της γλώσσας ορισµού δεδοµένων (DDL) του λογισµικού που χρησιµοποιείται. Η πιο δηµοφιλής είναι η γλώσσα SQL µε ενσωµατωµένες γεωγραφικές επεκτάσεις της Δόμηση της Γεωγραφικής Πληροφορίας Από τη στιγµή που θα ενταχθούν τα δεδοµένα στη γεωγραφική βάση δεδοµένων σύµφωνα µε το σχήµα που καθορίζεται από το µοντέλο γεωγραφικών δεδοµένων, συχνά απαιτείται να εκτελεστούν κάποιες εργασίες δόµησης και οργάνωσης προκειµένου να υποστηρίζεται η αποτελεσµατική διεξαγωγή ερωτηµάτων, αναλύσεων και χαρτογραφικών αποδόσεων. ύο κύριες τεχνικές σχετίζονται µε τις γεωβάσεις: η δηµιουργία τοπολογίας και η δηµιουργία ευρετηρίων. ηµιουργία Τοπολογίας Η δηµιουργία τοπολογίας σε διανυσµατικά δεδοµένα εκτελείται είτε µε µαζικό τρόπο, είτε διαδραστικά. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 22

23 Ο πρώτος τρόπος αφορά στη χρήση εργαλείων µαζικής επεξεργασίας, και χρησιµοποιείται για το κτίσιµο τοπολογίας σε δεδοµένα CAD, τοπογραφήσεων, απλές οντότητες και άλλα µη δοµηµένα διανυσµατικά δεδοµένα που προέρχονται από µη-τοπολογικά συστήµατα. Η δηµιουργία της τοπολογίας συνήθως είναι µία επαναλαµβανόµενη διαδικασία µε πολλά «περάσµατα», επειδή ένα πέρασµα δεν είναι δυνατόν να επιλύσει όλων των ειδών τα προβλήµατα και συνήθως απαιτούνται χειρονακτικές διορθώσεις. Ο δεύτερος τρόπος εκτελείται δυναµικά, κατά τη διάρκεια της εισαγωγής νέων οντοτήτων στη βάση δεδοµένων µε τη χρήση λογισµικού GIS επεξεργασίας. Για παράδειγµα, καθώς ένας χρήστης δηµιουργεί νέες διανυσµατικές οντότητες µε κάποιο εργαλείο διανυσµατοποίησης, κάθε µία ελέγχεται ως προς τους τοπολογικούς κανόνες που ισχύουν για τη βάση δεδοµένων και µόνον όταν είναι έγκυρη, καταχωρείται οριστικά. Τα τελευταία χρόνια έχουν καθιερωθεί δύο διαφορετικές προσεγγίσεις που αφορούν στον τρόπο καταχώρησης και διαχείρισης της τοπολογίας: το κανονικοποιηµένο µοντέλο, και το φυσικό µοντέλο. Εικ Κανονικοποιηµένο τοπολογικό µοντέλο Β Στο κανονικοποιηµένο µοντέλο, κάθε αντικείµενο αποσυντίθεται σε χωριστές τοπολογικές αρχέτυπες οντότητες (τόξα και κόµβους/arcs-nodes) προτού καταχωρηθεί στη βάση δεδοµένων, και στη συνέχεια επανασυντίθεται κάθε φορά που τεθεί κάποιο ερώτηµα προς τη βάση. Το µοντέλο αυτό, παρότι διαθέτει θετικά χαρακτηριστικά, όπως το ότι γίνεται ευκολότερα κατανοητό στο µέσο χρήστη ή το ότι καταγράφει την ελάχιστη δυνατή γεωµετρία οδηγώντας έτσι σε µικρότερα µεγέθη βάσεων δεδοµένων, έχει τρία βασικά µειονεκτήµατα: χαµηλότερες επιδόσεις κατά την εκτέλεση ερωτηµάτων (επειδή απαιτείται ο συνδυασµός πολλαπλών δεδοµένων εκ µέρους της βάσης δεδοµένων), προβλέπει χαµηλότερου επιπέδου ελέγχους ακεραιότητας των δεδοµένων (αφού περιλαµβάνει κλασικούς απλούς κανόνες αλληλοσυσχέτισης Σ Β µε τους οποίους είναι δύσκολο να δοµηθούν πολύπλοκοι τοπολογικοί κανόνες) και τέλος, προβληµατική εκτέλεση µεταβολών σε οντότητες (επειδή από κάθε µεταβολή προκύπτουν πολλαπλές επιπτώσεις σε µεγάλο αριθµό πινάκων εντός της βάσης). Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 23

24 Στο φυσικό µοντέλο δεν αποθηκεύονται αρχέτυπες οντότητες αλλά αυτούσια όλη η γεωµετρία του κάθε αντικειµένου. Οι τοπολογικές σχέσεις σε αυτό το µοντέλο υπολογίζονται σε πραγµατικό χρόνο, από την εφαρµογή. Οι τοπολογικά ελεγµένες οντότητες αποθηκεύονται στη βάση µε δοµές πολύ πιο απλές από ότι στο κανονικοποιηµένο µοντέλο, και η πρόσβαση σε αυτές είναι ταχύτερη. Τα κύρια πλεονεκτήµατα αυτού του µοντέλου είναι η απλότητα και οι επιδόσεις. Το κανονικοποιηµένο µοντέλο εφαρµόζεται για παράδειγµα από την Oracle Spatial (µία έκδοση της Oracle µε χωρικές επεκτάσεις), ενώ το φυσικό µοντέλο από το λογισµικό ArcGIS της ESRI. ηµιουργία Ευρετηρίων Εικ Φυσικό τοπολογικό µοντέλο Β Τα ευρετήρια είναι ένας τρόπος να επιταχύνεται η πρόσβαση στα περιεχόµενα µίας βάσης δεδοµένων. Όπως ακριβώς λειτουργεί ένα ευρετήριο βιβλίου, επιταχύνουν τη διαδικασία αναζήτησης σε µη διατεταγµένες (τυχαίες και όχι σειριακές) πληροφορίες. Στην πράξη, ένα ευρετήριο βάσης δεδοµένων είναι µία διατεταγµένη λίστα που προκύπτει από τα δεδοµένα ενός πίνακα, η οποία επιτρέπει την αποφυγή της πλήρους σάρωσης των δεδοµένων αυτού µέχρι να εντοπιστεί µία συγκεκριµένη πληροφορία. Εικ Ευρετηριασµός Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 24

25 Ένα ευρετήριο (index) βάσης δεδοµένων είναι µία ιδιαίτερη αναπαράσταση των πληροφοριών ενός αντικειµένου, η οποία βελτιώνει τις αναζητήσεις Τα ευρετήρια σε ένα Σ Β µπορούν να έχουν διάφορες µορφές, από απλά µονοδιάστατα ευρετήρια (όπως τα κλασικά ευρετήρια B-tree, όπου τα δεδοµένα διατάσσονται σε σειρά και χωρίζονται σε οµάδες συγκεκριµένου εύρους) έως πιο πολύπλοκα ευρετήρια, τα λεγόµενα χωρικά ευρετήρια τα οποία φτιαγµένα ειδικά για την περίπτωση των γεωγραφικών αντικειµένων (όπως τα ευρετήρια πλέγµατος [grid indexes] όπου ο χώρος διαιρείται σε κελιά µέσω ενός πλέγµατος, ή τα ευρετήρια τετραδικών δένδρων [quadtree indexes] στα οποίο ο χώρος αποσυντίθεται ιεραρχικά σε τεταρτηµόρια). Εικ Ευρετήριο πλέγµατος Εικ Ευρετήριο τετραδικού δένδρου Μεταβολές & Συντήρηση Δεδομένων Οι µεταβολές σε µία γεωγραφική βάση δεδοµένων συµβαίνουν όταν γίνεται προσθήκη νέων αντικειµένων, ή µεταβάλλονται αντικείµενα στο πλαίσιο εργασιών εισαγωγής δεδοµένων, ή ενηµέρωσης και συντήρησης της βάσης δεδοµένων, και στην πράξη σηµαίνουν οποιεσδήποτε αλλαγές στην γεωµετρία ή/και στα περιγραφικά δεδοµένα ενός ή περισσοτέρων αντικειµένων ή οποιεσδήποτε µεταβολές στο σχήµα (τη δοµή) της βάσης. Τα σύγχρονα GIS διαθέτουν µία ευρεία γκάµα εργαλείων για την εκτέλεση τέτοιων µεταβολών, τα περισσότερα από τα οποία παρέχουν στο χρήστη οπτικές πληροφορίες σχετικές µε την κάθε µεταβολή, καθώς αυτή εκτελείται. ιαδικασίες όπως η διανυσµατοποίηση, η µετακίνηση ορίων, η διόρθωση περιγραφικών δεδοµένων ή η ανάγνωση δεδοµένων από εξωτερικές πηγές, επιφέρουν τέτοιες µεταβολές σε µία βάση δεδοµένων. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 25

26 Συναλλαγές Προκειµένου να διατηρείται η ασφάλεια και ποιότητα της βάσης δεδοµένων, κάθε τέτοια µεταβολή σε αρχεία και βάσεις δεδοµένων αντιµετωπίζεται ως «συναλλαγή» (transaction) η οποία καταχωρείται οριστικά µόνον εφόσον έχει ολοκληρωθεί. Μία συναλλαγή είναι µία οµάδα µεταβολών που εκτελούνται σε µία βάση δεδοµένων ως ένα ενιαίο σύνολο. Όλες οι µεταβολές που αποτελούν µία συναλλαγή είτε καταχωρούνται οριστικά, είτε η βάση επαναφέρεται στην αρχική της κατάσταση. Στα περιβάλλοντα µε πολλούς ταυτόχρονους χρήστες, η λογική των συναλλαγών είναι ιδιαίτερα χρήσιµη, αφού κατά τη διάρκεια εκτέλεσης µίας τυπικής συναλλαγής από κάποιον χρήστη, το τµήµα της βάσης δεδοµένων που µεταβάλλεται κλειδώνει και δεν επιτρέπεται η εκτέλεση κάποιας άλλης συναλλαγής σε αυτό πριν την ολοκλήρωση της πρώτης, και την αποδέσµευση των δεδοµένων. Σε περίπτωση όµως µεγάλων συναλλαγών που διαρκούν πολύ, µία εναλλακτική µέθοδος εφαρµόζεται, αυτή της τήρησης εκδόσεων, όπου επιτρέπονται ταυτόχρονες συναλλαγές και η επιλογή της οριστικής γίνεται µε τη χρήση του λογισµικού. Τήρηση Εκδόσεων Ο µηχανισµός τήρησης εκδόσεων σε µία βάση δεδοµένων αφενός µεν διασφαλίζει την ακεραιότητα της βάσης σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια µεγάλων µεταβολών από πολλούς χρήστες παρουσιαστούν συγκρουόµενες συναλλαγές (όπως είδαµε παραπάνω), εφ ετέρου δε καλύπτει την υπαρκτή στις γεωγραφικές βάσεις δεδοµένων, ανάγκη της υποστήριξης εναλλακτικών αναπαραστάσεων των ίδιων αντικειµένων στη βάση. Εικ Ενδεικτικό δένδρο εκδόσεων µίας Β. Οι εκδόσεις σηµειώνονται κατά σειρά, µε κύκλο. Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 26

27 ΠΗΓΕΣ Longley, P.A., Goodchild, M.F., Maguire, D.J., and Rhind, D.W., Geographic Information Systems and Science. 3 rd ed. Hoboken, NJ: Wiley. ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΥΣ (Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού) - web.gys.gr ΥΥΠΝ (Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεµικού Ναυτικού) - Υπουργείο Περιβάλλοντος - ΕΛΣΤΑΤ (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος, πρώην ΕΣΥΕ) - ΚΕ (Κτηµατική Εταιρεία του ηµοσίου) - ΟΚΧΕ (Οργανισµός Κτηµατολογίου & Χαρτογράφησης Ελλάδας) - ΥΠΑ (Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας) - Υπουργείο Γεωργίας - Τοπογραφική Υπηρεσία Υπουργείου Γεωργίας - geoportal.topographiki.gr ηµόσια, Ανοικτά εδοµένα - geodata.gov.gr IBM - Microsoft - Oracle - ESRI (Environmental Systems Research Institute) - PBS (Pitney Bowes Software / Mapinfo) - Intergraph Corp. - ISO (International Standards Organization) - OGC (Open Geospatial Consortium) - Συλλογή εδοµένων, Πηγές & Εισαγωγή τους σε GIS 27

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst

Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst Γενικά Το πρόγραμμα Spatial Analyst είναι μια επέκταση του ArcMap με πολλές επιπλέον δυνατότητες, κυρίως όσον αφορά τα πλεγματικά (raster) δεδομένα. Επιπλέον δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.)

Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Certified in Crisis Management with G.I.S. (C.C.M.G.) Τίτλος Προγράμματος: «Συστήματα Διαχείρισης Κρίσεων Φυσικών Καταστροφών με την εφαρμογή G.I.S.» Περίγραμμα εκπαίδευσης (Syllabus) 1. Πρόληψη Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan

Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan Εφαρμογή ψηφιοποίησης RollMan Η εφαρμογή ψηφιοποίησης των ληξιαρχικών πράξεων RollMan (RollManager) δημιουργήθηκε από την εταιρία ειδικά για το σκοπό αυτό στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους Δήμους. Από

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορά εργασιών για το τρίµηνο Μάρτιος - Μάϊος 2013

Αναφορά εργασιών για το τρίµηνο Μάρτιος - Μάϊος 2013 Στο πλαίσιο της πράξης «Αναβάθµιση και Εµπλουτισµός των Ψηφιακών Υπηρεσιών της Βιβλιοθήκης του Παντείου Πανεπιστηµίου». Η Πράξη συγχρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access

Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access Μάθηµα 1 Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access Τι είναι οι βάσεις δεδοµένων Μία βάση δεδοµένων (Β..) είναι µία οργανωµένη συλλογή πληροφοριών, οι οποίες είναι αποθηκευµένες σε κάποιο αποθηκευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Συστήµατα Βάσεων Δεδοµένων

Εισαγωγή στα Συστήµατα Βάσεων Δεδοµένων Εισαγωγή στα Συστήµατα Βάσεων Δεδοµένων Βάσεις εδοµένων 2011-2012 Ευαγγελία Πιτουρά 1 Βασικές Έννοιες Τι είναι µια βάση δεδοµένων; Βάση Δεδοµένων: συλλογή από σχετιζόµενα δεδοµένα Ειδικού σκοπού λογισµικό

Διαβάστε περισσότερα

TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τομέας Αρχιτεκτονικής Η/Υ & Βιομηχανικών Εφαρμογών Μάθημα: «Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών» - Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές ασκήσεις µαθήµατος Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα

Εργαστηριακές ασκήσεις µαθήµατος Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα Εργαστηριακές ασκήσεις µαθήµατος Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα Εισαγωγή στο ArcGIS efrentzo@unipi.gr Στόχοι του εργαστηρίου Εξοικείωση µε το ArcGIS Εκτέλεση του λογισµικού Εισαγωγή στα 3 περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Δεδομένων

Διαχείριση Δεδομένων Διαχείριση Δεδομένων Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου 1 Εαρινό Εξάμηνο 2012-13 Περιεχόμενο σημερινής διάλεξης Βάσεις Δεδομένων Ορισμοί Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1 Περιεχόµενα Περιεχόµενα... 7 Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11 Ευρετήριο Εικόνων... 18 Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ... 19 Θεωρία... 19 1.1 Έννοιες και ορισµοί... 20 1.2 Μονάδες µέτρησης γωνιών και µηκών...

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

GEOVALUES G.I.S/ Γ.Σ.Π ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ - ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΟΤΑ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

GEOVALUES G.I.S/ Γ.Σ.Π ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ - ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΟΤΑ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ GEOVALUES G.I.S/ Γ.Σ.Π ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ - ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΟΤΑ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Καπακλής ηµήτρης (*), Νούση Ευθυµία., Φειδάς Παναγίωτης GEOVALUES EE,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9. 92 Microsoft Access... 22

Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7. 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9. 92 Microsoft Access... 22 ΕΝΟΤΗΤΑ 5 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 91 Βάσεις δεδομένων και Microsoft Access... 9 92 Microsoft Access... 22 93 Το σύστημα Βοήθειας του Microsoft Office... 32 94 Σχεδιασμός βάσης δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

Στη Στήλη «ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ», περιγράφονται αναλυτικά οι αντίστοιχοι τεχνικοί όροι υποχρεώσεις ή επεξηγήσεις για τα οποία θα πρέπει να δοθούν αντίστοιχες

Στη Στήλη «ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ», περιγράφονται αναλυτικά οι αντίστοιχοι τεχνικοί όροι υποχρεώσεις ή επεξηγήσεις για τα οποία θα πρέπει να δοθούν αντίστοιχες Π Α Ρ Α ΡΤ ΜΑ ΙΙ V Π ΙΙ Ν Α Κ ΕΣ Σ Υ Μ ΜΟ Ρ Φ ΩΣ Σ B.1.1 ΠΙΝΑΚΕΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΣ Στη Στήλη «ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦ», περιγράφονται αναλυτικά οι αντίστοιχοι τεχνικοί όροι υποχρεώσεις ή επεξηγήσεις για τα οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές πλοήγησης για φορητές συσκευές µε τη χρήση Web Services

Εφαρµογές πλοήγησης για φορητές συσκευές µε τη χρήση Web Services Εφαρµογές πλοήγησης για φορητές συσκευές µε τη χρήση Web Services Γεώργιος Σταυρουλάκης gstavr@dblab.ece.ntua.gr ιπλωµατική εργασία στο Εργαστήριο Συστηµάτων Βάσεων Γνώσεων και εδοµένων Επιβλέπων: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Ανάπτυξη Περιβάλλον

Αγροτική Ανάπτυξη Περιβάλλον ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Αγροτική Ανάπτυξη Περιβάλλον 1 ος Κύκλος Εκπαίδευσης 1 ο σεμινάριο 11 Ιουνίου 2014 Ελεύθερο Λογισμικό ΕΛ/ΛΑΚ: Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών Γενικά. ArcGIS/ArcView Γενικά. κεφάλαιο 1. κεφάλαιο 2

Περιεχόμενα. Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών Γενικά. ArcGIS/ArcView Γενικά. κεφάλαιο 1. κεφάλαιο 2 Περιεχόμενα κεφάλαιο 1 Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών Γενικά Εισαγωγή...21 Πηγές δεδομένων Σ.Γ.Π....23 Βασική ιδέα των Σ.Γ.Π....23 υνατότητες-εφαρμογές των Σ.Γ.Π....24 κεφάλαιο 2 ArcGIS/ArcView Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών 1 ος Κύκλος Εκπαίδευσης 6 ο σεμινάριο 4 Ιουλίου 2014 Τηλεπισκόπηση Η Τηλεπισκόπηση ορίζεται ως: «η τέχνη, η επιστήμη και η τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΦΕΡΜΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΦΕΡΜΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΦΕΡΜΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. Επώνυµο : αφέρµος 2. Όνοµα : Ιωάννης 3. Ηµεροµηνία και τόπος γέννησης : 11-08-1976, Αθήνα 4. Υπηκοότητα : Ελληνική 5. Στοιχεία Επικοινωνίας : Γαβαλάδων 7 71202 Ηράκλειο

Διαβάστε περισσότερα

22/3/2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΗ

22/3/2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΗ 22/3/2011 Απαντήσεις σε ερωτήσεις που τέθηκαν στο πλαίσιο πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος για ανάθεση του έργου: «Υποστήριξη για την ανάπτυξη διαδικτυακού εργαλείου παρουσίασης στοιχείων συγχρηματοδοτούμενων

Διαβάστε περισσότερα

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Η εφαρμογή "Υδροληψίες Αττικής" είναι ένα πληροφοριακό σύστημα (αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ 10 2. ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΚΕΙΜΕΝΑ 20 3. ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ 15

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ 10 2. ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΚΕΙΜΕΝΑ 20 3. ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ 15 Vellum Open Office Web Authoring Professional Certificate Πιστοποιητικό ανάπτυξης εφαρµογών διαδικτύου µε εξειδίκευση στην γλώσσα Open Office Vellum Global Educational Services Σελίδα 1 από 1 Vellum Open

Διαβάστε περισσότερα

Information Technology for Business

Information Technology for Business Information Technology for Business! Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate!! e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Επιχειρηματικών Δεδομένων - Databases Ορισμός Βάσης Δεδομένων Συλλογή συναφών αρχείων

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογραφική Υπηρεσία Πολεµικού Ναυτικού Υποδοµές και χρήση Χωρικών εδοµένων

Υδρογραφική Υπηρεσία Πολεµικού Ναυτικού Υποδοµές και χρήση Χωρικών εδοµένων Υδρογραφική Υπηρεσία Πολεµικού Ναυτικού Υποδοµές και χρήση Χωρικών εδοµένων (Εισήγηση στα πλαίσια της Ηµερίδας για την οδηγία INSPIRE) Αλέξης Χατζηαντωνίου Msc Πολιτικός Μηχανικός Αναλυτής ΓΣΠ Τµηµατάρχης

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ Παρασκευοπούλου Άννα Ζαχαρόπουλος Θανάσης Καραγιάννη Δέσποινα

ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ Παρασκευοπούλου Άννα Ζαχαρόπουλος Θανάσης Καραγιάννη Δέσποινα Χάρτες Χερσαίας Παραλιακής Ζώνης ΡΟΔΟΥ και δημιουργία βάσης Περιβαλλοντικών-χωρικών δεδομένων (GIS) που υλοποιήθηκε στα πλαίσια Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδα Κύπρος και στα πλαίσια του εγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ GGCAD

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ GGCAD ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ GGCAD ΒΑΣΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΟ ΠΑΚΕΤΟ (BSP) Εισαγωγή σημείων στο σχέδιο από το GGTOP ή από αρχεία ASCII Εμφάνιση της περιγραφής των σημείων (δρόμος, κτίσμα ) στην επιφάνεια του σχεδίου,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Στασινός. ουλεύοντας με τη. Microsoft Access ΑΘΗΝΑ

Χρήστος Στασινός. ουλεύοντας με τη. Microsoft Access ΑΘΗΝΑ Χρήστος Στασινός ουλεύοντας με τη Microsoft Access ΑΘΗΝΑ Κάθε γνήσιο αντίγραφο έχει την υπογραφή του συγγραφέα Έκδοση 1η, Copyright 1998 Έκδοση 2η, Copyright 2007 ISBN: 978-960-8105-97-3 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάρτηση στην ΙΑΥΓΕΙΑ. Ταχ. /νση : Αµαλιάδος 17 Ταχ. Κώδικας : Αθήνα 11523 Ο ΑΝΑΠΛ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Ανάρτηση στην ΙΑΥΓΕΙΑ. Ταχ. /νση : Αµαλιάδος 17 Ταχ. Κώδικας : Αθήνα 11523 Ο ΑΝΑΠΛ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ανάρτηση στην ΙΑΥΓΕΙΑ Aθήνα, 20 / 1 / 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου

Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Πληροφοριακού Συστήματος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Ο.Ε. Γεώργιος Σακκάς Χρήστος Λαμπρόπουλος Ιωάννης Μισαηλίδης Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Χαρακτηριστικά Οριζοντιογραφία Στο γραφικό περιβάλλον της εφαρμογής είναι δυνατή η σχεδίαση οριζοντιογραφιών δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών, ανοικτών και

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Τηλεφωνικών Κλήσεων

ιαχείριση Τηλεφωνικών Κλήσεων ιαχείριση Τηλεφωνικών Κλήσεων 1 Διαχει ριση Τηλεφωνικω ν Κλη σεων ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ... 3 ΔΟΜΗ ΧΡΗΣΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙ ΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΚΛΗΣΕΩΝ... 3 ΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ... 4 ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΚΛΗΣΕΙΣ... 5

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα

Πληροφοριακά Συστήµατα Nell Dale John Lewis Chapter 12 Πληροφοριακά Συστήµατα Στόχοι Ενότητας Η κατανόηση της έννοιας «Πληροφοριακό Σύστηµα» Επεξήγηση της οργάνωσης λογιστικών φύλλων (spreadsheets) Επεξήγηση της ανάλυσης δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

A Project Management D SS based on a GIS Platform. Ένα χωρικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την διαχείριση έργων

A Project Management D SS based on a GIS Platform. Ένα χωρικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την διαχείριση έργων A Project Management D SS based on a GIS Platform Lazaros Kotsikas Civil Engineer, PhD lkotsikas@gmail.com Abstract In this paper we present a spatial decision support system for project management. The

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων ΕΣΔ516 Τεχνολογίες Διαδικτύου Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων Περιεχόμενα - Βιβλιογραφία Ενότητας Περιεχόμενα Ορισμοί Συστατικά στοιχεία εννοιολογικής σχεδίασης Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Καταχώριση διοικητικών πράξεων στο Λειτουργούν Κτηµατολόγιο

Καταχώριση διοικητικών πράξεων στο Λειτουργούν Κτηµατολόγιο Καταχώριση διοικητικών πράξεων στο Λειτουργούν Κτηµατολόγιο Αργύρης. Αργυρίου Αγρονόµος Τοπογράφος Μηχανικός Στέλεχος Τµήµατος Κτηµατολογικών Χαρτών ιεύθυνση Λειτουργούντος Κτηµατολογίου ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Απόδοση των οδηγών αποθηκευτικών µέσων Μέσος χρόνος πρόσβασης (Average Access Time) Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων (Data-Transfer

Διαβάστε περισσότερα

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG

Singular Report Generator. Σχ 1 ηµιουργία Καταστάσεων SRG Μια από τις πιο σηµαντικές ανάγκες που αντιµετωπίζει µια επιχείρηση κατά την εγκατάσταση ενός λογισµικού «πακέτου» (Οικονοµικής & Εµπορικής ιαχείρισης), είναι ο τρόπος µε τον οποίο πρέπει να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ, ΣΕ 11 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ, ΣΕ 11 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΧΩΡΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΠΝΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΖΩΝΩΝ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ, ΣΕ 11 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Γενική περιγραφή του έργου Οι βασικοί στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΜΑΧΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο στόχος της πρώτης Διαδικτυακής Εφαρμογής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας είναι να δώσει στον πολίτη για πρώτη φορά, την δυνατότητα εντοπισμού τεμαχίου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Παρεχόμενων Υπηρεσιών Πληροφορικής της DBS AE

Παρουσίαση Παρεχόμενων Υπηρεσιών Πληροφορικής της DBS AE Παρουσίαση Παρεχόμενων Υπηρεσιών Πληροφορικής της DBS AE Βασικές Παρεχόμενες Υπηρεσίες Α. Διαδικασία Μετάπτωσης Δεδομένων Β. Μεθοδολογία Ψηφιοποίησης Εγγράφων Γ. Οργάνωση και Τεκμηρίωση Υλικού Δ. Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση έργου και παραδοτέων

Παρουσίαση έργου και παραδοτέων ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. Παρουσίαση έργου και παραδοτέων Μ. Σαλαχώρης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ E-LEARNING - 2 -

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ E-LEARNING - 2 - - 2 - ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ E-LEARNING Περιεχόµενα Εγκατάσταση λογισµικού Οθόνη καλωσορίσµατος στην εγκατάσταση...4 Πληροφορίες ιδρύµατος και λογισµικού...5 ηµιουργία συντόµευσης στο µενού έναρξης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9 Οδηγίες Χρήσης Πίνακας Περιεχομένων 1. Αρχική οθόνη... 3 2. Αρχική Οθόνη Πιστοποιημένου Χρήστη... 4 2.1. Οριστικοποίηση της Περιουσιακής Εικόνας... 5 2.2. Καρτέλες

Διαβάστε περισσότερα

Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού. Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ

Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού. Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ Θεσσαλονίκη, 13 Μαρτίου 2014 Ο Αγρονόμος και Τοπογράφος Μηχανικός (ΑΤΜ) είναι ο μηχανικός που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗ Ολγα Κωνσταντινίδου Σπύρος Παπανδρεάδης Τοπογράφοι Μηχανικοί Παυσανίου 19 116 35 ΑΘΗΝΑ Τηλ.. 210-3302995, κιν 6932-215880, 215880, FAX: 210-3302995 e-mail :apodosh@teemail.gr: Site: www.apodosh.gr ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Η Γεωπληροφορική αφορά γενικά πληροφορικής στις επιστήµες της γης. στις εφαρµογές της Η Γεωργία Ακριβείας βασίζεται σε τεχνολογίες και σε µέσα ικανά να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ZScan Τρισδιάστατη σάρωση χωρίς σαρωτή laser Τι είναι το ZScan Το ZScan είναι ένα σύστηµα τρισδιάστατης σάρωσης (3D scanning) για τη συλλογή νέφους σηµείων (pointcloud) µέσω ψηφιακής φωτογραφικής µηχανής,

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα Πληροφοριών (ΓΣΠ, Geographical Information System, GIS).

Σύστηµα Πληροφοριών (ΓΣΠ, Geographical Information System, GIS). Γεωγραφικά συστήµατα πληροφοριών ΣΠ - πληροφορία Τα ΣΠ βασίζονται στην συλλογή και χρήση πληροφοριών. Σχεδόν όλες οι αποφάσεις που λαµβάνονται σε κυβερνητικό ή επιστηµονικό επίπεδο επηρεάζονται, περιορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές προϊόντων (1/3) Πλέγµα τριγώνων (polygon meshes) Εικόνες απόστασης (range images)

Μορφές προϊόντων (1/3) Πλέγµα τριγώνων (polygon meshes) Εικόνες απόστασης (range images) Μορφές προϊόντων (1/3) Νέφη σηµείων (point clouds) + Εύκολος τρόπος παρουσίασης στον Η/Υ + Ικανοποιητικό τελικό προϊόν για απλά σχήµατα / όψεις υσκολία ερµηνείας για αντικείµενα µε σύνθετες µορφές Απώλεια

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα Αρμοδιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Οργάνωση χαρτοθήκης Ο.Τ.Α.

Ιστορική αναδρομή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα Αρμοδιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Οργάνωση χαρτοθήκης Ο.Τ.Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Ιστορική αναδρομή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα............................................... 15 1.1 Από το 1928 μέχρι το 1997.................................... 15 1.2 Τοπική Αυτοδιοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ. 1 η Ημερίδα για το έργο Μονάδες Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ. 23 Οκτωβρίου 2014

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ. 1 η Ημερίδα για το έργο Μονάδες Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ. 23 Οκτωβρίου 2014 ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 1 η Ημερίδα για το έργο Μονάδες Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ 23 Οκτωβρίου 2014 Δομή παρουσίασης Ανασκόπηση της 1 ης εκπαιδευτικής σειράς Προγραμματισμός για τη 2 η εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών ΕΚΤ

Σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών ΕΚΤ Σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών ΕΚΤ 1 Λειτουργικές απαιτήσεις Το σύστημα υποβολής αιτήσεων υποψήφιων συνεργατών στοχεύει στο να επιτρέπει την πλήρως ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων από υποψήφιους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΙΑΝΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ -ΧΧΧ ΕΡΓΟ: «Πιλοτικό Σύστηµα Τηλεµέτρησης και ιαχείρισης της Ζήτησης Παροχών Ηλεκτρικής Ενέργειας Οικιακών και Μικρών

Διαβάστε περισσότερα

Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για τη χρήση του λογισµικού

Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για τη χρήση του λογισµικού Συχνές ερωτήσεις - απαντήσεις για τη χρήση του λογισµικού Πώς µπορώ να αποκτήσω κωδικούς πρόσβασης στο σύστηµα δήλωσης αυθαιρέτων; Οι κωδικοί πρόσβασης στην ηλεκτρονική εφαρµογή για τις δηλώσεις και βεβαιώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Κατηγορίες υλισµικού. Περίληψη µαθήµατος (συνέχεια) Επεξεργαστής Μνήµη. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Πληροφορίες. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Κατηγορίες υλισµικού. Περίληψη µαθήµατος (συνέχεια) Επεξεργαστής Μνήµη. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Μόνο για την επόµενη Τετάρτη 25/10, το µάθηµα (12-13) δεν θα πραγµατοποιηθεί. Τα εργαστήρια θα ξεκινήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Title Οδηγίες Συμπλήρωσης των Καταλόγων Α1, Α2, Α3, Α4 (Version 2.1.0) Διεύθυνση Γεωπληροφορικής Οργανισμός Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδας

Title Οδηγίες Συμπλήρωσης των Καταλόγων Α1, Α2, Α3, Α4 (Version 2.1.0) Διεύθυνση Γεωπληροφορικής Οργανισμός Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδας Title Οδηγίες Συμπλήρωσης των Καταλόγων Α1, Α2, Α3, Α4 (Version 2.1.0) Creator Διεύθυνση Γεωπληροφορικής Οργανισμός Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδας Date 2011 04 03 Subject Status Publisher Type

Διαβάστε περισσότερα

α. 1024 Megabyte. β. 1024 Gigabyte. γ. 1048576 Gigabyte. δ. 1048576 byte.

α. 1024 Megabyte. β. 1024 Gigabyte. γ. 1048576 Gigabyte. δ. 1048576 byte. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΙΑ ΠΛΗΡΩΣΗ ΜΙΑΣ ΚΕΝΗΣ ΘΕΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Μάθηµα: ΕI ΙΚΟ (Η.Υ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΚΑI ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Σωτηρία Καραδήμα

ΔΙΚΤΥΑ ΚΑI ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Σωτηρία Καραδήμα Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑI ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Σωτηρία Καραδήμα Μάιος 2008 ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γεροντίδης Ιωαννής Εκπονηθείσα πτυχιακή εργασία απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

7.5 ΑΡΑΙΕΣ ΜΗΤΡΕΣ 290 7.5.1 Κατασκευή αραιών µητρών... 290 7.5.2 Πράξεις και συναρτήσεις αραιών µητρών... 294 7.5.3 Συναρτήσεις για γραφήµατα...

7.5 ΑΡΑΙΕΣ ΜΗΤΡΕΣ 290 7.5.1 Κατασκευή αραιών µητρών... 290 7.5.2 Πράξεις και συναρτήσεις αραιών µητρών... 294 7.5.3 Συναρτήσεις για γραφήµατα... Κ. Π Α Π Α Ρ Ρ Ι Ζ Ο Σ M A T L A B 6. 5 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ............. v Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Ε Σ Τ Ο Υ M A T L A B 1 1.1 ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και επεξεργασία χρονοσειρών

ιαχείριση και επεξεργασία χρονοσειρών ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. ιαχείριση και επεξεργασία χρονοσειρών Ι. Μαρκόνης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ. Διονύσιος Καλύβας

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ. Διονύσιος Καλύβας B ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Νέες Τεχνολογίες για την άρδευση, λίπανση και φυτοπροστασία στη γεωργία» ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ Διονύσιος Καλύβας Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Ευ ομή Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Περιεχόμενα 1. Χειρισμός του περιβάλλοντος LT125-dp Εγκατάσταση & Τρέξιμο Χειρισμός της ψηφιακής εφαρμογής Πλοήγηση στο περιεχόμενο Αλλαγή του μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06. Κατανεµηµένα συστήµατα αρχείων. Μέρη κατανεµηµένου συστήµατος αρχείων

Εισαγωγή. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06. Κατανεµηµένα συστήµατα αρχείων. Μέρη κατανεµηµένου συστήµατος αρχείων Εισαγωγή Ε-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ Εαρινό Εξάµηνο 2005-06 «Κατανεµηµένα Συστήµατα Αρχείων (1/2)» ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Σύστηµα αρχείων Αποθήκευση, προσπέλαση και διαχείριση δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Ελεγχος Πρόσβασης (Access Control)

Ελεγχος Πρόσβασης (Access Control) Ελεγχος Πρόσβασης (Access Control) Το Access MaSter, που ανήκει στην οικογένεια εφαρµογών HR MaSter, αποτελεί το λογισµικό µιας ολοκληρωµένης λύσης, που έχει στόχο να καλύψει πλήρως τις ανάγκες µίας επιχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΓΣΠ

ΤΥΠΟΙ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΓΣΠ Εισαγωγή Τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά µπορούν να αναπαρασταθούν εκτός από γραµµές, σηµεία ή πολύγωνα και µε εικόνες ή ψηφιδωτά (grids), τα οποία χωρίζουν τον κόσµο σε διακριτά τετραγωνάκια ή αλλιώς φατνία(

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 3) Μέθοδος Υποβολής: Συμπλήρωση Φόρμας 3.α) Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ECDL Module 5 Χρήση Βάσεων εδοµένων Εξεταστέα Ύλη, έκδοση 5.0 (Syllabus Version 5.0)

ECDL Module 5 Χρήση Βάσεων εδοµένων Εξεταστέα Ύλη, έκδοση 5.0 (Syllabus Version 5.0) ECDL Module 5 Χρήση Βάσεων εδοµένων Εξεταστέα Ύλη, έκδοση 5.0 (Syllabus Version 5.0) (Module 5 Using Databases) Συνολική ιάρκεια: Προτεινόµενο * Χρονοδιάγραµµα Εκπαίδευσης 10-16 (δέκα έως δεκαέξι) ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. ΕΠΛ 422: Συστήµατα Πολυµέσων. Σχεδίαση και Ανάπτυξη Πολυµεσικών Εφαρµογών. Βιβλιογραφία. Καγιάφας [2000]: Κεφάλαιο 9, [link]

Περιεχόµενο. ΕΠΛ 422: Συστήµατα Πολυµέσων. Σχεδίαση και Ανάπτυξη Πολυµεσικών Εφαρµογών. Βιβλιογραφία. Καγιάφας [2000]: Κεφάλαιο 9, [link] Περιεχόµενα ΕΠΛ 422: Συστήµατα Πολυµέσων Σχεδίαση και Ανάπτυξη Πολυµεσικών Εφαρµογών Βασικά ζητήµατα σχεδίασης Η διαδικασία ανάπτυξης πολυµεσικών εφαρµογών Η οµάδα ανάπτυξης πολυµεσικών εφαρµογών Σχεδίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η λύση της Microsoft Business Solutions-Navision για τις Πωλήσεις και το Μάρκετινγκ σας παρέχει ολοκληρωµένες και ακριβείς πληροφορίες ώστε να επικεντρώνετε τις ενέργειές σας σε

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση με Ανοιχτό Λογισμικό GIS

Χαρτογράφηση με Ανοιχτό Λογισμικό GIS Χαρτογράφηση με Ανοιχτό Λογισμικό GIS Δημιουργία Θεματικού Χάρτη με το QGIS Δρ. Σταμάτης Καλογήρου Σεμινάριο στα πλαίσια του 1oυ Συνεδρίου Χωρικής Ανάλυσης Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, 17-18 Μαΐου 2013 Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Ηλεκτρονικής Υποβολής Προτάσεων

Οδηγίες Ηλεκτρονικής Υποβολής Προτάσεων ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ /ΝΣΗ ΜΜΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» 2007 2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΕΩΝ» «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

LibSolution ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ & ΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΧΕΙΑΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Έκδοση 2 Γενικά Το µηχανογραφικό σύστηµα LibSolution αναπτύχθηκε µε στόχο να υποστηρίξει και να διευκολύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑ 275/24066 (ΦΕΚ 523/Β/28-02-2014)

ΚΥΑ 275/24066 (ΦΕΚ 523/Β/28-02-2014) ΚΥΑ 275/24066 (ΦΕΚ 523/Β/28-02-2014) Καθορισμός ανταποδοτικών τελών για τη χορήγηση στους ενδιαφερόμενους τοπογραφικών στοιχείων (ψηφιακής και αναλογικής μορφής). ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ - ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΡ. ΕΓΚΡΙΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ ΚΩΔΙΚΟΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Σ ΠΡΟΓΡ/ΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 Διαχείριση Αρχείων 06/11/2014 09:00-13:00 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ωροµέτρηση - Άδειες/Απουσίες (Time & Attendance Absences/Leaves )

Ωροµέτρηση - Άδειες/Απουσίες (Time & Attendance Absences/Leaves ) Το Time MaSter, που ανήκει στην οικογένεια εφαρµογών HR MaSter, αποτελεί το λογισµικό ενός ολοκληρωµένου συστήµατος, που έχει στόχο να καλύψει πλήρως τις ανάγκες του Γραφείου Προσωπικού µίας επιχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Document Scanning System Ιανουάριος, 2014

Document Scanning System Ιανουάριος, 2014 Document Scanning System Ιανουάριος, 2014 Το DSS, είναι ένα ολοκληρωμένο συστημα διαχείρισης ψηφιοποίησης εγγράφων, αφού εκτός από την διαδικασία ψηφιοποίησης των εγγράφων, αρχειοθετεί και μία σειρά δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες WEB GIS. Νίκος Ανδρουλακάκης, Δρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΜΠ

Τεχνολογίες WEB GIS. Νίκος Ανδρουλακάκης, Δρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΜΠ Τεχνολογίες WEB GIS Νίκος Ανδρουλακάκης, Δρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΕΜΠ Σκοπός Σκοπός της παρουσίασης είναι: Να παρουσιάσει τις τεχνoλογίες WEB GIS για τη διάχυση γεωχωρικών δεδομένων στο διαδίκτυο Να εξετάσει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι µια βάση δεδοµένων;

Εισαγωγή. Τι είναι µια βάση δεδοµένων; Ζήτω οι Βάσεις εδοµένων!! Εισαγωγή Αντικείµενο: Θεµελιώδες πρόβληµα της επιστήµης µας εδοµένα Μοντελοποίηση Αποθήκευση Επεξεργασία (εύρεση πληροφορίας σχετικής µε µια συγκεκριµένη ερώτηση) Σωστή Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών 1 ΒΑΣΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ, ΟΜΕΣ, &

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γραφικά. Μοντέλο (Πληροφορίες για Περιεχόµενο εικόνας. Επεξεργασία Εικόνων. Εικόνα. Τεχνητή Όραση 1.1. Εργα: : 2000+1 & ΣΚΕΠΣΙΣ (ΕΠΕΑΚ

Εισαγωγή. Γραφικά. Μοντέλο (Πληροφορίες για Περιεχόµενο εικόνας. Επεξεργασία Εικόνων. Εικόνα. Τεχνητή Όραση 1.1. Εργα: : 2000+1 & ΣΚΕΠΣΙΣ (ΕΠΕΑΚ Εισαγωγή Μιάεικόνααξίζει1000 λέξεις : Ανθρώπινοοπτικόκανάλι: 30-40 Μbits/s (=64-85 M λέξεις /min µε 4 γράµµατα/λέξη, 7bits/γράµµα). Γραπτό κείµενο: 600-1200 λέξεις/min. 100.000 αποδοτικότερη επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Περιεχόµενα Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional 1 Εισαγωγή στη διαχείριση των Microsoft Windows XP Professional... 25 Ξεκίνηµα µε τα Windows XP

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access

Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access Το κεφάλαιο αυτό περιλαµβάνει µια συνοπτική εισαγωγή στην Microsoft Access 2000, που είναι και το σχεσιακό σύστηµα διαχείρισης βάσεων δεδοµένων µε το οποίο θα ασχοληθούµε.

Διαβάστε περισσότερα