ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης"

Transcript

1 ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας, Παιδαγωγικό νστιτούτο Περίληψη Τα προβλήµατα που έχουν προκύψει από τον κατακερµατισµό της σχολικής γνώσης σε αυτοτελή και ανεξαρτήτως διδασκόµενα µαθήµατα σε συνδυασµό µε τις νέες επιστηµολογικές, παιδαγωγικές και κοινωνικές αντιλήψεις για τη CΡΎση της γνώσης, για τη διαδικασία της µάθησης και για το ποιο πρέπει να είναι στις ηµέρες µας το περιεχόµενο της γενικής παιδείας οδήγησαν στην αµφισβήτηση του περιεχοµένου και του τρ6που οργάνωσης των παραδοσιακών αναλυτικών προγραµµάτων και στην αναζήτηση εναλλακτικών προτάσεων. Στην προβληµατική αυτή κινούνται τα νέα προγράµµατα σπουδών της χώρας µας, τα οποία προσαρµόζουν στην ελληνική πραγµατικότητα τις αρχές και πρακτικές των διεπιστηµονικών και διαθεµατικών προγραµµάτων σπουδών, που αποτελούν τις πλέον αξιόπιστες αντιπροτάσεις στα συµβατικά αναλυτικά προγράµµατα.. Από τα παραδοσιακά στα σύγχρονα Προγράµµατα Σπουδών Α. Εισαγωγή Η ρήση του Αντισθένους «'Αρχή επιστήµης ή των ονoµάτων επίσκεψις» εκφράζει µια επιστηµολογική θέση µε διαχρονικό κύρος. Γι' αυτό θα επιχειρήσουµε στο παρόν άρθρο (α) να προσδιορίσουµε εννοιολογικά τους όρους διαθεµατικότητα και διεπιστηµονικότητα, που είναι κυρίαρχοι όροι στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών (.Ε.Π.Π.Σ.), και (β) να αναδείξουµε πώς το «διαθεµατικό», το «ενιαίο» και το «διεπιστηµονικό» εκφράζονται και συµπράττουν στη συγκρότηση του.ε.π.π.σ. Προηγουµένως, Από την «Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων», τεύχος 7, ΥΠ.Ε.Π.Θ.-Π.., Αθήνα

2 βεβαίως, θα αναφερθούµε στο γενικότερο παιδαγωγικο-επιστηµολογικό πλαίσιο που οδήγησε στην αναγκαιότητα αναζήτησης προγραµµάτων σπουδών µε διαφορετικές προδιαγραφές από εκείνες των παραδοσιακών. Από την ανάπτυξη του θέµατος θα φανεί ότι οι όροι «διαθεµατικότητα», «διεπιστηµονικότητα» και «ενιαιοποίηση» είναι όροι που αναπτύχθηκαν εντός των παιδαγωγικών κλάδων των Αναλυτικών Προγραµµάτων και της ιδακτικής Μεθοδολογίας και παραπέµπουν σε συγκροτηµένες σχολές παιδαγωγικής σκέψης, σκέψης, οι οποίες απαντούν µε το δικό τους τρόπο στα εξής βασικά ερωτήµατα της εκπαίδευσης:. Ποιο πρέπει να είναι το περιεχόµενο και η µορφή της σχολικής γνώσης; 2. Πώς πρέπει να οργανώνεται η σχολική γνώση στο αναλυτικό πρόγραµµα; 3. Πώς και µε ποιες διδακτικές διαδικασίες µπορεί η σχολική γνώση να καθϊσταται καθίσταται αξιοποιήσιµο κτήµα όλων των µαθητών; Οι απαντήσεις στα ερωτήµατα αυτά είναι πολύ σηµαντικές για το πλαίσιο εκπαίδευσης που διαµορφώνεται (βλ. Eisner, 1993, 38) και βασίζονται σε πολλές παραδοχές ποικίλης προέλευσης. Με άλλα λόγια, η διαθεµατικότητα και η διεπιστηµονικότητα δεν παραπέµπουν σε απλές τενχ τεχνlλές, αλλά σε συγκροτηµένες σχολές µε θεωρητικό υπόβαθρο και µε σαφείς διδακτικές συνεπαγωγές. Β. Η σχολική γνώση στα παραδοσιακά Αναλυτικά Προγράµµατα Τα τρία ερωτήµατα, που παραθέσαµε, αντιµετώπισε το σχολείο στην πράξη από τότε που έλαβε τη σύγχρονη µορφή µορψή του. 'Οµως, οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήµατα αρχικά θεωρήθηκαν µάλλον αυτονόητε ς και δεν απασχόλησαν. θεωρητικά την πλειονότητα των παιδαγωγών και εκπαιδευτικών. Πιο συγκεκριµένα, θεωρήθηκε αυτονόητο πως περιεχόµενο της σχολικής γνώσης πρέπει να αποτελέσει ό,τι σηµαντικότερο έχουν κωδικοποιήσει οι σύγχρονες επιστήµες, αλλά σε απλούστερη µορφή. 'Ετσι, η τριτοβάθµια εκπαίδευση αποτέλεσε το πρότυπο και οι επιστήµες που εξασφάλισαν θέση σε αυτή διεκδίκησαν στη συνέχεια και κατέλαβαν θέση στη δεµτεροβάθµια δευτεροβάθµια και την πρωτοβάθµια εκπαίδευση, τηρώντας πάντα tην αρχή της απλούστευσης και της συντόµευσης. Έκφραση αυτής της αντίληψης αποτελεί και η πρακτική ανάθεσης συγγραψής συγγραφής σχολικών διδακτικών βιβλίων σε πανεπιστηµιακούς 20 ιεπιστηµονικότητα. διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών καθηγητές, οι οποίοι θεωρήθηκαν κατά τεκµήριο οι καταλληλότεροι για το συγγραψικό έργο. Η τριτοβάθµια εκπαίδευση επέβαλε ως αυτονόητη και τη µορψή οργάνωσης της σχολικής γνώσης στο αναλυτικό πρόγραµµα. Αυτό ήταν αναπόφευκτο, αφού δεν έγινε ποτέ σαψής διάκριση στους παιδαγωγούς και τους εκπαιδευτικούς και πολύ περισσότερο στους πανεπιστηµιακούς καθηγητές των επιµέρους γνωστικών αντικειµένων η διαφορά που υπάρχει µεταξύ της επιστηµονικής γν<jjσης, την οποία προωθούν τα πανεπιστήµια, και της σχολικής διδάξιµης γνώσης (pedagogica\ content know\edge) (βλ. και Ματσαγγούρας, 1990α, 421), που πρέπει να περιλαµβάνουν τα σχολικά αναλυτικά προγράµµατα. Έτσι, τα γνωστικά <:ντικείµενα α:ντικείµενα κύρους της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης αντιπροσωπεύτηκαν σε απλοποιηµένη και συντοµευµένη µορφή ως διακριτά και ανεξάρτητα «µαθήµατα» στο αναλυτικό πρόγραµµα και κατ' επέκταση στο ωρολόγιο πρόγραµµα του σχολείου. Ο εβδοµαδιαίος διδακτικός χρόνος, βέβαια, δεν κατανέµεται ισότιµα µεταξύ των διδασκόµενων αντικειµένων, αλλά κατανέµεται µε βάση τις παιδευτικές δυνατότητες, που αποδίδει σε καθένα από αυτά η κυρίαρχη παιδαγωγική κουλτούρα, αλλά και µε βάση τη χρησιµότητα που αποκτά κάθε φορά ένα µάθηµα στα κοινωνικο-οικονοµικά δεδοµένα της εποχής. Η κατανοµή δεν είναι εύκολη, οι πιέσεις πολλές και οι συντάκτες των αναλυτικών προγραµµάτων συχνά αµφιταλαντεύονται µεταξύ «παιδαγωγικότητας» και «χρηστικότητας» των µαθηµάτων, κλίνοντας προς τη µία ή την άλλη κατεύθυνση, ανάλογα µε τη γενικότερη παιδαγωγική ιδεολογία τους. Κατά. κανόνα στις χαµηλότερες βαθµίδες επικρατεί το κριτήριο της «παιδαγωγικότητας», ενώ στις ανώτερες το κριτήριο της «χρηστικότητας». Έτσι, οι αυξο-µειώσεις στο χρόνο διδασκαλίας µαθηµάτων, όπως είναι, για παράδειγµα, η Iσ:τoρία, Iσ:roρία, τα Φυσικά και η Τεχνολογία, Τεχνολογ.ία, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ιστορικό και θεωρητικό αναλυτή ενός εκπαιδευτικού. συστήµατος. Τέλος, σε ό,τι αφορά το τρίτο ερώτηµα, που αναφέρεται στις διδακτικές διαδικασίες, στο παραδοσιακό σχολείο κυριαρχούν οι µονολογικές εισηγήσεις, όπως και στο πανεπιστήµιο, τις οποίες βέβαια εµπλουτίζουν οι ερωταπο-κρίσεις κατανόησης και οι ασκήσεις εµπέδωσης, λόγω των διαφορών που υπάρχουν µεταξύ µαθητών και φοιτητών. Ακόµη και οι προσπάθειες ανανέωσης της διδακτικής που επιχείρησαν πρωτοπόροι παιδαγωγοί, όπως ο Bruner, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να µετατρέπουν την επιστηµονική διερευνητική 21

3 µέθοδο σε διδακτική µέθοδο κατάλληλη για µαθητές (βλ, και Ματσαγγούρας, 2000α,181). Γ. Αµφισβήτηση των παραδοσιακών παραδοχών και πρακτικών Η σύγχρονη αµφισβήτηση των επιστηµολογικών αντιλήψεων που διαµορφώθηκαν µετά το ιαφωτισµό σχετικά µε τη ~ση και τις διαδικασίες απόκτησης της γνώσης, οι ραγδαίες αλλαγές στις κοινωνικο-οικονοµικές συνθήκες, που συντελούνται στην εποχή µας, καθώς και η διαπιστωµένη, εν πολλοίς, αναποτελεσµατικότητα του παραδοσιακού σχολικού συστήµατος υπαγορεύουν την αναγκαιότητα να επαναθεωρηθούν βασικές επιλογές και καθιερωµένες πρακτικές, που αφορούν την προέλευση, το περιεχόµενο και τη µορφή οργάνωσης των σχολικών προγραµµάτων, τις διδακτικές προσεγγίσεις και τις µορφές οργάνωσης της σχολικής τάξης και της σχολικής µονάδας. Αναλυτικότερα, την αµφισβήτηση για τα «αυτονόητα» και τις πρακτικές του παραδοσιακού σχολείου άρχισαν από τις αρχές ακόµη του 20ού αιώνα αρκετοί παιδαγωγοί και εκπαιδευτικοί της Προοδευτικής Παιδαγωγικής. Οι πρώτες αµφισβητήσεις έγιναν µε ψυχολογικά και παιδαγωγικά κριτήρια και αναφέρονταν στην αναντιστοιχία της κατακερµατισµένης γνώσης προς τις ολιστικές αντιλήψεις που διέπουν την παιδική ψυχολογία. Μεταγενέστερες σχολές ψυχολογίας, όπως είναι ο εποικοδοµισµός και η νευρο-ψυχολογία του εγκεφάλου (βλ. Caine & Caine, 1991), ενίσχυσαν τις αρχικές ενστάσεις προς την κατακερµατισµένη και αποπλαισιωµένη γνώση. Επιπρόσθετα, τις τελευταίες δεκαετίες προστέθηκαν και άλλες ενστάσεις και αµφισβητήσεις, οι οποίες εδράζονται σε επιστηµολογικά κριτήρια, αλλά και σε πορίσµατα της διδακτικής έρευνας (βλ. και Ματσαγγούρας, 2002). Η συνισταµένη όλων αυτών των επικρίσεων είναι ότι οι πρακτικές του παραδοσιακού σχολείου, που περιγράψαµε, καθιστούν τη σχολική γνώση αφηρηµένη, αποσπασµατική, ξεκοµµένη από το πλαίσιο που τη γέννησε, άσχετη µε τις εµπειρίες των µαθητών, οι οποίοι γι' αυτό παραµένουν αδιάφοροι προς αυτή, αλλά και ανίκανοι να την αξιοποιήσουν για νέες µορφές σκέψης και δράσης. Πρέπει, µάλιστα, να σηµειώσουµε ότι παρόµοιας µορφής επιστηµολογικές αιτιάσεις για αποσπασµατικότητα, µονοµέρεια και ανεπάρκεια των επιµέρους επιστηµών να εξηγήσουν τον κόσµο και να επιλύσουν τα προβλήµατά του διατυπώνονται ευρύτερα και στον ακαδηµαϊκό χώρο και επηρεάζουν τις αντιλήψεις και τις πρακτικές της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης, που αποτέλεσε το πρότυπο για τα αναλυτικά προγράµµατα της δευτεροβάθµιας και της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης (βλ. και Παπαγούνος, 2000). ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Πρσγράµµατα Σπουδών Π. ιεπιστηµονικά, ιαθεµατικά και Ενιαία Προγράµµατα Σπουδών Α. Εννοιολογική οριοθέτηση των όρων Μέσα στο κλίµα των αµφισβητήσεων και αντιπαραθέσεων διαµορφώθηκαν διαφορετικού τύπου προγράµµατα σπουδών, που τοποθετούνται καθένα µε τον τρόπο του στα ερωτήµατα: (α) του περιεχοµένου, (β) της οργάνωσης και (γ) της διδακτικής της σχολικής γνώσης. Για λόγους τεχνικούς µπορούµε να κατηγοριοποιήσουµε τα παραπάνω προγράµµατα σε δύο µεγάλες κατηγορίες. Πρώτον, στα διεπιστηµονικά προγράµµατα που διατηρούν τα διακριτά και αυτοτελώς διδασκόµενα µαθήµατα και στα διαθεµατικά προγράµµατα που καταργούν τα διακριτά και αυτοτελώς διδασκόµενα µαθήµατα, σύµφωνα και µε το σχήµα 1. Πρέπει, όµως, ευθύς αµέσως να διευκρινίσουµε ότι η κατάργηση των διακριτών µαθηµάτων, που κάνουν τα διαθεµατικά προγράµµατα, δε σηµαίνει αυτόµατα και την κατάργηση των γνώσεων που αυτά αντιπροσωπεύουν. Σηµαίνει πολύ απλά ότι τα διακριτά µαθήµατα καταργούνται ως πλαίσια οργάνωσης της σχολικής γνώσης. Παραµένουν, όµως, ως χώρος άντλησης της σχολικής γνώσης. Σε αυτήν την περίπτωση ως πλαίσια οργάνωσης της σχολικής γνώσης, αντί των διακριτών µαθηµάτων, αξιοποιούνται θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα, που παρουσιάζουν είτε προσωπικό ενδιαφέρον για τους µαθητές είτε γενικότερο ενδιαφέρον για την κοινωνία και τον πολιτισµό (universalia), Για παράδειγµα, ο Ernest Boyer (1995) έχει προτείνει µία σειρά από τέτοια θέµατα, τα οποία πιστεύει ότι µπορούν να αποτελέσουν βάση για την ανάπτυξη ολοκληρωµένου προγράµµατος σπουδών. Τα θέµατα αυτά, που χρησιµοποιεί δίκτυο σχολείων µε την επωνυµία The Basic School Network, είναι τα εξής: ο κύκλος της ζωής, η χρήση των συµβόλων, µέλη σε οµάδες, η αίσθηση του χρόνου, ανταπόκριση στην αισθητική, σχέσεις µε τη φύση, παραγωγή και κατανάλωση και ζώντας για ένα σκοπό

4 Τα παραπάνω θέµατα είναι καθολικής αναφοράς, διότι αφορούν διαφορετικούς τόπους, χρόνους και πολιτιστικο-κοινωνικά στάδια ανάπτυξης της ανθρωπότητας. Μεταξύ άλλων, που έχουν επίσης προτείνει και εφαρµόσει θέµατα καθολικού ενδιαφέροντος για την οργάνωση της σχολικής γνώσης (βλ και McNeil, 1996, 190), συµπεριλαµβάνεται και η Nel Noddings (1992), η οποία προτείνει τα εξής θέµατα: ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοπο[ηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών ΤΡΟΠΟ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΟΥ Α. Π. 1. ο εαυτός µας (υγεία, επάγγελµα, ελεύθερος χρόνος κτλ), 2. το φυσικό περιβάλλον (ζώα, φυτά κτλ), 3, οι κοντινές κοινωνικές σχέσεις (οικογένεια, φίλοι, σύζυγοι), 4, οι µακρινοί άλλοι (άλλες χώρες, άλλοι λαοί και πολιτισµοί κτλ.). ΑΤΗΡΗΣΗ ΑΚΡΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΩΣ ΠΛΑΣΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΑΚΡΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΩΣ ΠΛΑΣΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΣΧΟΛΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ Τέλος, άλλοι, όπως ο Barzakov, προτείνουν για την οργάνωση των προγραµµάτων σπουδών τη χρήση δίπολων, όπως είναι για παράδειγµα «η τάξη και το χάος»; όχι βέβαια ως απλές µακρο-έννοιες προς οριοθέτηση, αλλά ως πλαίσια εντός των οποίων εξετάζονται τα διαφορετικά διδακτικά αντικείµενα (βλ Caine & Caine, 1991, 121). Τέτοια δίπολα γενικότερης αναφοράς είναι και τα εξής: πόλεµος και ειρήνη, σύγκρουση και συµφιλίωση, µονάδες και σύνολα, το πεπερασµένο και το άπειρον/αιώνιο. Μετά, λοιπόν, τις παραπάνω διευκρινίσεις παραθέτουµε ορισµούς εργασίας της διεπιστηµονικότητας και της διαθεµατικότητας και αναφερόµασι:ε σι:η σχέση της ενιαιοποίησης µε τη διαθεµατικότητα. Μαθήµατα µε ανεξάρτητα και µη συσχετιζόµενα περιεχόµενα Μαθήµατα µε αλληλοσυσχετιζόµενα περιεχόµενα Θέµατα (universalia) Ζητήµατα 1. ιεπιστηµονικότητα (inter-disciplinαrίty): Τρόπος οργάνωσης του Α. Π., που διατηρεί τα διακριτά µαθήµατα ως πλαίσια επιλογής και διάταξης της σχολικής γνώσης, αλλά επιχειρεί µε ποικίλους τρόπους να συσχετίσει µεταξύ τους το περιεχόµενο των διακριτών µαθηµάτων. ι-επιστηµονικά Προγράµµατα ια-θεµατικά Προγράµµατα 2. ιαθεµατικότητα (cross-themαtic integrαtion): Τρόπος οργάνωσης του Α. Π., που καταργεί ως πλαίσια επιλογής και οργάνωσης της σχολικής γνώσης τα διακριτά µαθήµατα και αντιµετωπίζει τη γνώση ως ενιαία ολότητα, την οποία προσεγγίζει µέσα από τη (συλλογική συνήθως) διερεύνηση θεµάτων, ζητηµάτων και προβληµατικών καταστάσεων, που παρουσιάζουν µε τα κριτήρια των µαθητών ενδιαφέρον (cross curricular themes, thematic integration, unit approach, topic approach, integrated day). Σχήµα

5 3, Η Ενιαιοποίηση: Η Ενιαιοποίηση (integration), που δηλώνεται µε το χαρακτηρισµό του νέου προγράµµατος σπουδών ως «ενιαίου», αναφέρεται στην εσωτερική συνοχή και την οµαλή ροή τόσο εντός των ενοτήτων και µεταξύ των ενοτήτων του αυτού µαθήµατος που διδάσκεται σε διαφορετικές τάξεις όσο και στις αλληλοδιάδοχες βαθµίδες εκπαίδευσης. Την αναγκαιότητα της ενιαιαποίησης υπογραµµίζουν ψυχολογικοί λόγοι, που αναφέρονται στα µαθησιακά και ψυχολογικά προβλήµατα τα οποία δηµιουργεί η έλλειψή της, αλλά και επιστηµολογικοί λόγοι, οι οποίοι τονίζουν ότι µόνο αν εξασφαλισθεί η ενιαιοποίηση στο εσωτερικό ενός διδακτικού κλάδου, δηµιουργούνται προϋποθέσεις για διεπιστηµονικές διασυνδέσεις και διαθεµατικές προεκτάσεις, Β, Ταξινόµηση της ποικιλίας των σύγχρονων Προγραµµάτων Σπουδών Βεβαίως, πρέπει να διευκρινίσουµε ότι εντός της µεγάλης κατηγορίας των διεπιστηµονικών προγραµµάτων έχουν διατυπωθεί πλείστες όσες προτάσεις, οι οποίες ακολουθούν διαφορετικούς βαθµούς συσχέτιση ς του περιεχοµένου των διακριτών µαθηµάτων που απαρτίζουν ένα αναλυτικό πρόγραµµα. Τις κυριότερες από αυτές τις προτάσεις παρουσιάζει το σχήµα 2, το οποίο µε βάση τρία κριτήρια ταξινοµεί τα προτεινόµενα µοντέλα κατ' αύξουσα φορά του βαθµού συσχέτισης. Αναλυτικότερα, το πρώτο κριτήριο της ταξινοµίας µας εξετάζει αν διατηρούνται ή καταλύονται τα διακριτά όρια των επιστηµονικών κλάδων και αν τα αντίστοιχα µαθήµατα κατέχουν ανεξάρτητη θέση στο αναλυτικό και στο ωρολόγια πρόγραµµα. Έτσι, οδηγηθήκαµε στην πρώτη µεγάλη υποδιαίρεση, η οποία διακρίνει τα αναλυτικά προγράµµατα σε δύο υποκατηγορίες. Στην πρώτη υπoκαtηγoρία ανήκουν τα προγράµµατα σπουδών, που χρησιµοποιούν τα διακριτά µαθήµατα ως πλαίσια οργάνωσης της σχολικής γνώσης, αλλά, κατά κανόνα, επιχειρούν να συσχετίσουν µε ποικίλους τρόπους και σε διαφορετικό βαθµό το περιεχόµενό τους. Στη δεύτερη οµάδα ανήκουν τα διαθεµατικά προγράµµατα σπουδών, τα οποία, όπως ήδη αναφέραµε, καταλύουν την παραδοσιακή οργάνωση της σχολικής γνιόσης σε διακριτά γνωστικά αντικείµενα και αντιπροτείνουν την ενιαιαποίηση (integration) της σχολικής γνώσης γύρω από θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα γενικότερου ενδιαφέροντος (universalia). Το δεύτερο κριτήριο της ταξινοµίας µας κάνει διάκριση µεταξύ κατακόρυ~ς και οριζόντιας διασύνδεσης στο αναλυτικό πρόγραµµα (βλ και Πετρουλάκης, 1992, 67. Bourdieu, 1999, 247. Χριστιάς, 2002, 93) και εξετάζει ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών σε τι βαθµό και µε ποιους τρόπους οι προσεγγίσεις της πρώτης οµάδας, που διατηρούν τα όρια των γνωστικών πεδίων, επιδιώκουν την ενδο-κλαδική συνοχή εκάστης επιστήµης (κατακόρυφη συσχέτιση) ή τη δια-κλαδική διασύνδεση των διακριτών επιστηµονικών πεδίων (οριζόντια συσχέτιση). Έτσι, οδηγούµαστε σε ένα δεύτερο επίπεδο υποδιαίρεσης της (πρώτης) οµάδας µε τα ανεξάρτητα διδακτικά αντικείµενα, (α) σε προσεγγίσεις ενδο-επιστηµονικής (ή ενδοκλαδικής) συνοχής και (β) σε προσεγγίσεις διεπιστηµονικής (ή δια-κλαδικής) διασύνδεσης. 'Τέλος, το τρίτο κριτήρια της ταξινοµίας µας αναφέρεται στο αποτέλεσµα που προκύπτει µέσα από τις διεπιστηµονικές συσχετίσεις και µε κριτήρια το βαθµό ενιαιοποίησης ταξινοµεί σε κλίµακα αύξουσας φοράς τις επιµέρους διεπιστηµονικές προσεγγίσεις, Αναλυτικότερα, σε κάποιες από τις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις οι επιστηµονικοί κλάδοι που συµπράττουν απλώς συνενώνουν ή συνδυάζουν το γνωσιακό περιεχόµενό τους, ενώ σε άλλες αναδοµούν ή ενιαιαποιούν το γνωσιακό περιεχόµενό τους και αυτό που προκύπτει αποτελεί ανώτερου πεδίου ανάλυση και ενιαιοποίηση (βλ και Adler & Flihan, 1997). Με άλλα λόγια, µε το πρώτο κριτήριο προκύπτουν οι δύο πρώτες µεγάλες υποδιαιρέσεις (διεπιστηµονικές και διαθεµατικές προσεγγίσεις) και µε τα δύο επόµενα κριτήρια επέρχονται δύο ακόµη επίπεδα υποδιαιρέσεων, που αφορούν, όµως, την πρώτη µεγάλη κατηγορία των' διεπιστηµονικών προσεγγίσεων µε τα διακριτά διδακτικά αντικείµενα. Έτσι, στο σχήµα 2, σε µία ευρύτερη θεώρηση των προγραµµάτων σπουδών, αρχίζουµε µε τα παραδοσιακά προγράµµατα των ανεξάρτητων και αυτοτελώς διδασκόµενων µαθηµάτων, που δεν επιδιώκουν συνειδητά καµία µορφή αλληλοσυσχέτισης µεταξύ των διδασκόµενων αντικειµένων, συνεχίζουµε µε διεπιστηµονικές προσεγγίσεις που επιδιώ-κουν την. ενδο-κλαδική συνοχή και τη διακλαδική διασύνδεση και ολοκληρώνουµε µε τις διαθεµατικές προσεγγίσεις, που επιδιώκουν την κατάλυση των διαχωριστικών ορίων µεταξύ των διδακτικών αντικειµένων και την ενιαιοποίηση της γνώσης γύρω από σηµαντικά θέµατα γενικότερου ενδιαφέροντος. Η συνοχή, η συσχέτιση, η σύνθεση, ο µετασχηµατισµός και η ενιαιοποίηση αποτελούν προϊόντα διαφορετικού βαθµού δυσκολίας (βλ Mathison & Freeman, 1997, 19). Το σχήµα 2 κατατάσσει στην αρχή του συνεχούς τις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις και τις υποδιαιρέσεις τους µε αύξουσα φορά δυσκολίας, Στο απώτερο άκρον του συνεχούς τοποθετεί τις διαθεµατικές.προσεγγίσεις, τις 26 27

6 οποίες θεωρεί πιο προωθηµένες µορφές ενιαιοποίησης από τις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις. Ανακεφαλαιώνοντας, µπορούµε να πούµε ότι η βιβλιογραφία για τη διεπιστηµονικότητα και τη διαθεµατικότητα προτείνει δύο συγγενείς σχολές σκέψης στο χώρο της διδακτικής, οι οποίες προσφέρουν συγκροτηµένες απαντήσεις στα ερωτήµατα: (α) τι πρέπει να διδάξουµε στο σχολείο, (β) πώς πρέπει να το οργανώσουµε στο επίπεδο του αναλυτικού προγράµµατος και (γ) πώς να το προσεγγίσουµε µεθοδολογικά κατά τη διαδικασία της διδασκαλίας. Οι απαντήσεις που προσφέρονται αναφέρονται άµεσα ή έµµεσα στα διακριτά διδακτικά αντικείµενα του αναλυτικού προγράµµατος και προτείνουν είτε τρόπους συσχέτισή τους είτε τρόπους αντικατάστασής τους µε αναλυτικά προγράµµατα που θα οργανώνονται γύρω από σηµαντικά θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα προσωπικού, κοινωνικού ή επιστηµονικού ενδιαφέροντος. Στη συνέχεια θα παρακολουθήσουµε αναλυτικότερα πώς τα θέµατα αυτά αντιµετωπίζονται στην πρόσφατη ελληνική πρόταση. Π ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών Α. Η ελληνική πρόταση µέσω του.ε.π.π.σ. Όπως είναι φυσικό, µέσα στο γενικότερο πλαίσιο που περιγράψαµε, έχει τελευταία αναπτυχθεί διεθνώς ένας σοβαρός προβληµατισµός και διάλογος σε όλες τις εκπαιδευτικώς αναπτυγµένες χώρες του κόσµου, που αφορά την ανεύρεση σχηµάτων συνδυασµού διεπιστηµονικών και διαθεµατικών προσεγγίσεων, που θα διασώζουν τα θετικά στοιχεία των σχολικών προγραµµάτων µε διακριτά και ανεξάρτητα διδακτικά αντικείµενα, θα αποφεύγουν τα αποδεδειγµένα µειονεκτήµατά τους και, βέβαια, θα είναι πρακτικά εφαρµόσιµα µέσα σε πραγµατικές συνθήκες. ι ΕΝΝΟ0 ΚΕΝΤΡ ΚΗ Α- ΣΚΑΛΑ Concept based Teaching ΕΝ Ο- ΚΛΑ ΚΗΣΥΝΟΧΗ Intra-discipIίnary Cohessiveness Α ΤΗΡΗΣΗ ΑΧΩΡΣΤΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΝΩΣΟ- Α ΚΑ ΣΤΚΉ ΕΝΑΟ ΠΟΗΣΗ Process Content lntegration ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Μυlί discipiίnary Approach ΑΥΤΟΝΟΜΑ ΑΚΤΚΑ ΑΝΤΚΕΜΕΝΑ ΜΟΡΦΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΣΤΗΜΟΝΚΕΣ ΑΣΥΝ ΕΣΕΣ Inter-discipIίnary Co ordinations ΕΠΣΤΗ- ΜΟΝΚΕΣ ΣΥΣΧΕΤ ΣΕΣ luter discipiίnary ConnecIions ΣΥΝ ΑΣΚΑ ΛΑ ΑΚ ΤΚΩΝΑΝΤΚΕ ΜΕΝΩΝΡlυΓίdiscipIίnarity ΕΠΣΤΗΜΟΝ- ΚΗ ΑΧΥΣΗ Infusion Approach ΕΠΣΤΗ- ΜΟΝΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΣ lnterdiscipiίnary Synthesis ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΑΧΩΡΣΤΚΩΝ ΟΡΩΝ 0 oo o ΕΠΣΤΗΜΟ- ΝΚΟΜΕΤ ΑΣΧΗΜΑ- ΤΣΜΟ TransdiscipIίnary formaiions ΜΑΚΡΟ- ΓΕΝΚΕΥΣΕΣ Macro- GeneralizaIions ΖΗΤΗΜΑΤ Α ΑΝΤΠΑΡΑ ΘΕΣΗΣ Issues ΜΑΚΡΟ- ΕΞΟΤΗΤΕΣ Macro-Skills ΥΒΡ - ΚΟ ΚΛΑ Ο Hybrid DiscipIίnes ΜΑΚΡΟ-ΕΝΝΟΕΣ Macro-Concepts ΕΠΣΤΗΜΟΝΚΗ ΑΣΤΑΥΡΩΣΗ Cross-discipIίnarity Σχήµα 2 28

7 Σ' αυτή, λοιπόν, την προβληµατική, που έχει αναπτυχθεί έντονα και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συµµετέχει ενεργά και η χώρα µας µε τη δική της πρόταση υλοποιηµένη ήδη στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών (.Ε.ΠΠΣ.), και τα συνεπακόλουθα Αναλυτικά Προγράµµατα Σπουδών, που εκπόνησε το Παιδαγωγικό νστιτούτο. Το.Ε.Π.Π.Σ. ξεκίνησε ως πρόταση-πρόκληση του Προέδρου του Π.. Στ. Αλαχιώτη προς τα στελέχη του Π.. να αναζητήσουν τρόπους ολιστική ς προσέγγισης της διδασκόµενης γνώσης και απέκτησε περιεχόµενο, δοµή και όνοµα µέσα από τις εργασίες των συλλογικών οργάνων. Προσέλαβε δε την τελική του µορφή µετά από τον εποικοδοµητικό διάλογο του Π.. µε την εκπαιδευτική κοινότητα και µε επιστηµονικούς και κοινωνικούς φορείς, που έγινε την άνοιξη του 2002 στα δεκατρία διοικητικά διαµερίσµατα της χώρας. Β. Οι παραδοχές του.ε.ππσ. Βασική παραδοχή του.ε.π.π.σ. είναι ότι άσχετα από τις ακαδηµαϊκές πρακτικές της κατάτµησης της γνώσης σε τοµείς εξειδίκευσης -που και αυτές τελευταίως αναθεωρούνται- η σχολική γνώση, για λόγους ψυχολογικού ς και διδακτικούς, πρέπει: (α) να διδάσκεται σε ενιαιοποιηµένη µορφή, για να προσφέρει ολιστικές εικόνες της πραγµατικότητας, (β) να συνδέεται µε τις εµπειρίες των µαθητών, για να είναι κατανοητή, ενδιαφέρουσα και σχετική µε την πραγµατικότητα που βιώνουν και (γ) να προσεγγίζεται µε διερευνητικές µεθόδους, ώστε η γνώση να οικοδοµείται σταδιακά από τους ίδιους τους µαθητές. Η σχολική γνώση θα προσφέρει στους µαθητές νέες δυνατότητες σκέψης, κρίσης και δράσης για την αντιµετώπιση των καταστάσεων της καθηµερινότητας µόνο όταν γίνει γίνει ενιαία, κατανοητή, σχετική, ελκυστική και ενδιαφέρουσα. ιαφορετικά, θα παραµείνει ανενεργό σώµα αποσπασµατικών, ανοηµάτιστων και αδιάφορων πληροφοριών. Και, βέβαια, είναι αυτονόητο ότι οι αποσπασµατικές πληροφορίες δεν συνιστούν γνώση. Για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι, προτείνονται διεθνώς σαφή κριτήρια επιλογής και ποικίλοι τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης, η εφαρµογή των οποίων επηρεάζει σε διαφορετικό βαθµό την πρακτική των διακριτών µαθηµάτων µε σαφώς προσδιορισµένη θέση στο αναλυτικό και ωρολόγιο πρόγραµµα. Οι δυνατοί τρόποι δεν αντιµετωπίζονται από τη φιλοσοφία του.ε.π.π.σ. πολωτικά σε µία λογική αλληλοαποκλεισµού των εναλλακτικών σχηµάτων, αλλά σε µία λογική αλληλο-συµπλήρωσης και συνδυασµού των εναλλακτικών σχηµάτων, διότι το.ε.π.π.σ. θεωρεί ότι οι εναλλακτικές προτάσεις διεπιστηµονικού και διαθεµατικού προσανατολισµού ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών απαρτίζουν ένα συνεχές, το οποίο αρχίζει µε τη διατήρηση, αλλά αλληλοσυσχέτιση, των διακριτών µαθηµάτων (=διεπιστηµονικότητα) και ολοκληρώνεται µε την κατάργησή τους ως πλαισίων οργάνωσης της σχολικής γνώσης (=διαθεµατικότητα). Τη θέση των διακριτών µαθηµάτων σε αυτή την περίπτωση καταλαµβάνουν θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα, τα οποία εµπλέκουν µε συστηµατικό και αιτιατό τρόπο γνώσεις από διαφορετικά γνωστικά αντικείµενα µε τα ενδιαφέροντα των µαθητών και τα οποία έχουν άµ8ση συνάφεια µε την κοινωνική πραγµατικότητα. Αυτό σηµαίνει ότι η διεπιστηµονικότητα και η διαθεµατικότητα δεν είναι δύο απλές τεχνοκρατικές προτάσεις που αφορούν µόνο την οργάνωση της σχολικής γνώσης, αλλά γενικότερες προτάσεις που αφορούν πρωτίστως την προέλευση, τα σηµεία αναφοράς και τη µoρ~ της σχολικής γνώσης, καθώς και τους τρόπους διδακτικής προσέγγισής της, αλλά και οργάνωσης της σχολικής τάξης και λειτουργίας της σχολικής µονάδας. Γ. Οι πρακτικές επιλογές του.ε.π.πσ. Η ελληνική πρόταση, λοιπόν, δεν χαρακτηρίζεται από επιλογές µονοµερούς απόκλισης, ούτε από άκριτες µεταφορές σχηµάτων άλλων χωρών. Αντίθετα, προτείνει λύσεις στα θεωρητικά και πρακτικά προβλήµατα µέσα από επιλογές σύνθεσης, που βασίζονται στην ελληνική πραγµατικότητα µε τις υφιστάµενες δοµές και µε τους επιδιωκόµενους στόχους. Έτσι, το.ε.π.π.σ. διατηρεί τα διακριτά µαθήµατα στο αναλυτικό και στο ωρολόγιο πρόγραµµα, αλλά, ταυτόχρονα, αξιοποιεί ποικίλους τρόπους συσχέτισης της γνώσης σε δύο άξονες, τον κατακόρυφο άξονα και τον οριζόντιο, τους οποίους υποδηλώνει ο αυτο-προσδιορισµός του Πλαισίου Προγράµµατος Σπουδών που εκπονήθηκε ως ιαθεµατικού (= οριζόντιος άξονας) και Ενιαίου (= κατακόρυφος άξονας). Στον κατακόρυφο άξονα συσχέτισης το.ε.π.π.σ. επιδιώκει να εξασφαλίσει εντός του αυτού κλάδου εσωτερική συνοχή και οµαλή ροή της γνώσης από ενότητα σε ενότητα, τάξη σε τάξη και βαθµίδα σε βαθµίδα. Πρόκειται, δηλαδή, για µια ενδοκλαδική συνοχή, την οποία το.ε.π.π.σ. επιχειρεί να διασφαλίσει µέσα από την εννοιοκεντρική οργάνωση της γνώσης και, ταυτόχρονα, µέσα από την απάλειψη πρωθύστερων και επικαλύψεων στη διδακτέα ύλη. Η ανάδειξη των εννοιών και των σχέσεων, που τις διέπουν, επιτρέπει στους συντάκτες των αναλυτικών προγραµµάτων, στους συγγραφείς των βιβλίων και τους εκπαιδευτικούς της τάξης να επιλέξουν τις κρίσιµες και αναγκαίες γνώσεις και να τις οργανώσουν µε τέτοιο τρόπο, ώστε και η 30 31

8 εσωτερική (ενδο-κλαδική) συνοχή να διασφαλίζεται και η διεπιστηµονική (διακλαδική) συσχέτιση να διευκολύνεται. Κατά τον οριζόντιο άξονα διαθεµατικής συσχέτισης το.ε.π.π.σ. επιχειρεί να ενεργοποιήσει πολλούς τρόπους διεπιστηµονικής συσχέτισης ταυτόχρονα. Οι κυριότεροι από αυτούς είναι τρεις. Πρώτον, επιχειρεί να αναδείξει κατά τη µελέτη των επιµέρους ενοτήτων κάθε µαθήµατος τις διεπιστηµονικές εκείνες συσχετίσεις που ενυπάρχουν στα θέµατα, στις έννοιες και στις διαδικασίες µε όµορους και µη επιστηµονικούς κλάδους. εύτερον, επιχειρεί µέσα από διαδικασίες «διάχυσης» (infusion) να εντάξει το περιεχόµενο προγραµµάτων, όπως είναι, για παράδειγµα, η αγωγή υγείας και η αγωγή του καταναλωτή, στα υπάρχοντα µαθήµατα, στο βαθµό που αυτά προσφέρονται για κάτι τέτοιο. Τρίτον, επιχειρεί να κάνει συµπράξεις µαθηµάτων, που οδηγούν σε υβριδικά µαθήµατα, όπως είναι, για παράδειγµα, η µελέτη του περιβάλλοντος. Οι παραπάνω τρόποι διεπιστηµονικής συσχέτισης της γνώσης κινούνται στη λογική της' διατήρησης και της αλληλοσυσχέτισης των διακριτών µαθηµάτων. Πρόκειται, δηλαδή, για διεπιστηµονικά σχήµατα, αν θέλουµε να ακριβολογούµε, τα οποία κατατάσσονται στην αρχή του διαθεµατικού συνεχούς, στο οποίο ήδη αναφερθήκαµε. Το.Ε.Π.Π.Σ., όµως, δεν περιορίζεται στις διεπιστηµονικές συσχετίσεις, αλλά επεκτείνεται στη θεσµοθέτηση σχηµάτων προωθηµένης διαθεµατικότητας, που κινούνται στο απώτατο άκρο του παραπάνω συνεχούς. Συγκεκριµένα, θεσµοθετεί διαθεµατικές προσεγγίσεις και εντός των διακριτών µαθηµάτων και εκτός αυτών στα πλαίσια κοινής σύµπραξης διαφορετικών µαθηµάτων. Αναλυτικότερα, εντός των µαθηµάτων προβλέπεται η διάθεση διδακτικού χρόνου στο τέλος κάθε θεµατικής ενότητας, που φθάνει µέχρι και το 10% του ετήσιου διδακτικού χρόνου για κάθε µάθηµα για την εκπόνηση διαθεµατικών σχεδίων εργασίας (projects). Η θεµατική τους θα αντλείται από το περιεχόµενο του αντίστοιχου µαθήµατος, ανάλογα και µε τα ενδιαφέροντα των µαθητών. Εκτός των πλαισίων συγκεκριµένου µαθήµατος, αλλά µε τη σύµπραξη διαφορετικών µαθηµάτων κατά περίπτωση, κινούνται οι διαθεµατικές δραστηριότητες και τα διαθεµατικά σχέδια εργασιών που εκπονούνται στην «Ευέλικτη Ζώνη», η οποία καλύπτει ανάλογα µε την τάξη δύο έως τρεις διδακτικές ώρες την εβδοµάδα. Στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης γίνεται η εκπόνηση διαθεµατικών σχεδίων εργασίας (projects) γενικότερου ενδιαφέροντος, που δεν έχουν υποχρεωτικά σηµείο εκκίνησης το περιεχόµενο ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποι'ηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών συγκεκριµένου µαθήµατος, όπως συµβαίνει µε την προηγούµενη περίπτωση των σχεδίων εργασίας. Στα πιλοτικά σχολεία της Ευέλικτης Ζώνης, που κατά το σχολικό έτος ανέρχονται συνολικά σε 900 περίπου, έχει αποσταλεί το ανάλογο εκπαιδευτικό υλικό και οι σχετικές οδηγίες στήριξης του εκπαιδευτικού, ενώ γίνονται και σχετικά επιµορφωτικά σεµινάρια. Αντίστοιχη αντιµετώπιση θα υπάρξει και για το.ε.π.π.σ., όταν πρόκειται να εφαρµοστεί... Τα σχέδια εργασίας, µέσα από τη θεµατική και τη µεθοδολογία τους, συµβάλλουν στην υλοποίηση, µε το φυσικότερo και αποτελεσµατικότερο τρόπο, των αρχών και πρακτικών της διαθεµατικότητας, διότι προσεγγίζουν τη γνώση βιωµατικά, µέσα από συλλογικές µορφές διερεύνησης θεµάτων, ζητηµάτων και προβληµάτων, τα οποία επιλέγουν ελεύθερα οι µαθητές, επειδή παρουσιάζουν γενικότερο ενδιαφέρον και έχουν ευρύτερη αναφορά στις κοινωνικές καταστάσεις και τις επιστηµονικές αναζητήσεις. Έτσι, µε το.ε.π.π.σ., µέσα από τους πολλαπλού ς τρόπους ενιαιοποίησης της σχολικής γνώσης, που κινούνται σε διαφορετικούς άξονες και βαθµούς, επιχειρείται η υπέρβαση της αποσπασµατικότητας και των συνεπειών της, που χαρακτηρίζουν τις παραδοσιακές µορφές οργάνωσης και διδακτικής προσέγγισης της γνώσης, και προωθείται η ενιαιοποίηση της σχολικής γνώσης, καθώς και η ενεργοποίηση του µαθητικού ενδιαφέροντος γι' αυτήν. Ταυτόχρονα, µε τη διαθεµατική προσέγγιση αναβαθµίζονται µέσα στη σχολική µονάδα τόσο οι διαθεµατικές σχέσεις όσο και οι σχέσεις συνεργασίας µεταξύ των εκπαιδευτικών και µαθητών-εκπαιδευτικών. Η αναβάθµιση αυτή επέρχεται µέσα από τη θεσµοθέτηση συλλογικών διαδικασιών προγραµµατισµού, διερεύνησης και παρουσίασης των αποτελεσµάτων της, σε επίπεδο σχολείου. Η ενεργός εµπλοκή των µαθητών στις συλλογικές διερευνητικές διαδικασίες συµβάλλει στην ανάπτυξη κοινωνικο-γνωστικών δεξιοτήτων και στάσεων, που τους καθιστούν ικανούς να αυτο-ρυθµίζουν τη γενικότερη συµπεριφορά τους -της µαθησιακή ς συµπεριλαµβανοµένης- µέσα σε συνθήκες ραγδαίων και απρόβλεπτων εξελίξεων, που κυριαρχούν στις µέρες µας και δηµιουργούν ένα κλίµα αβεβαιότητας. Το είδος αυτό της γνώσης αποτελεί µέρος της αποκαλούµενης διαδικαστικής γνώσης και διδάσκεται έµπρακτα µέσα από τις διαδικασίες της διαθεµατικής διδασκαλίας. Με αυτόν τον τρόπο, το.ε.π.π.σ. (α) µε το περιεχόµενό του (κρίσιµες γνώσεις, έννοιες και γενικεύσεις, που εµπερικλείονται στα περιεχόµενα των επιµέρους µαθηµάτων), (β) µε τις διαδικασίες επεξεργασίας του περιεχοµένου 32 33

9 που προωθεί και (γ) µε τις κοινωνικο-γνωστικές δεξιότητες, στάσεις και αξίες, που αναπτύσσονται µέσα από τις διαδικασίες της διδασκαλίας, συγκροτεί το περιεχόµενο της γενικής παιδείας. Το σχολείο οφείλει να προσφέρει σύγχρονη και εµπλουτισµένη παιδεία στους µαθητές του, για να συµβάλει στην ολόπλευρη ανάπτυξή τους, ώστε, τελικά, να καταστούν ικανοί να λειτουργήσουν αποτελεσµατικά ως υπεύθυνοι, ενεργοί και δηµιουργικοί πολίτες σε µια πολύπλοκη κοινωνία, όπου ο ανθρώπινος παράγοντας γίνεται όλο και πιο σηµαντικός. Οι συλλογικές διαδικασίες, βεβαίως, δεν αφορούν µόνο τους µαθητές, αφορούν και τους εκπαιδευτικούς όλων των διδακτικών αντικειµένων και τάξεων, οι οποίοι δεν συνεργάζονται µόνο µε τους µαθητές τους, αλλά και µεταξύ τους, διότι η διερεύνηση διεπιστηµονικών θεµάτων απαιτεί γνώσεις και δεξιότητες από διαφορετικούς επιστηµονικούς χώρους. Αυτό σηµαίνει ότι ο προγραµµατισµός και η διεξαγωγή της διερεύνησής τους µπορεί να απαιτήσει την εµπλοκή εκπαιδευτικών από διαφορετικές ειδικότητες, οι οποίοι πρέπει συλλογικά. να συµβάλουν στη στρατηγική πραγµατοποίησης διαθεµατικών δράσεων. Παροµοίως, απαιτεί συχνά και τη συνεργασία µε άλλα στελέχη και φορείς της εκπαίδευσης, καθώς και µε άτοµα και φορείς του άµεσου κοινωνικού περιβάλλοντος. Έτσι, κατά περίπτωση το σχολείο «βγαίνει» έξω στην κοινωνία ή «βάζει» την κοινωνία µέσα στις τάξεις του. Η αποσπασµατικότητα και η αποµόνωση, στις οποίες αναφερθήκαµε, δεν ισχύουν µόνο στην περίπτωση της παραδοσιακής δοµής και λειτουργίας των διδασκόµενων αντικειµένων, αλλά ισχύουν, ως ένα βαθµό, και για τους εκπαιδευτικούς που τα διδάσκουν. Οι τελευταίοι κατά κανόνα δεν εµπλέκονται συχνά σε διεπιστηµονικές συνεργασίες προγραµµατισµού και υλοποίησης κοινών σχεδίων δράσης. Η παιδαγωγική αυτονοµία του εκπαιδευτικού, όµως, ουσιαστικοποιείται µέσα από τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που έχει για να συµµετάσχει στη λήψη εκπαιδευτικών αποφάσεων και στη διαµόρφωση των προγραµµάτων τα οποία αφορούν την τάξη και τη σχολική µονάδα, που υπηρετεί. Μ' αυτή την έwοια µέσα από τη διαθεµατική προσέγγιση θεσµοθετείται και το πλαίσιο ανάπτυξης της παιδαγωγικής αυτονοµίας. Τέλος, είναι περιττό να τονίσουµε ότι η µετάβαση του σχολείου από το ιεραρχικό σύστηµα οργάνωσης, µε την κάθετη εποπτεία, προς το σύστηµα της συνεργαζόµενης µονάδας, µε την ισότιµη επικοινωνία οριζόντιας φοράς, που απαιτεί η εποχή µας, δε συντελείται (µόνο) µε νοµοθετικές προβλέψεις και εγκυκλίους, αλλά συντελείται κυρίως µέσα από διαδικασίες κατάλληλου προγραµµατισµού και δράσης. Με το.ε.π.π.σ. θεσµοθετείται, λοιπόν, και το ιεπιστηµovικάτητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών πλαίσιο για τέτοιες µορφές δράσης, ενώ ταυτόχρονα στηρίζεται και η πρωτοβουλία και η δράση των µαχόµενων εκπαιδευτικών. Από τα παραπάνω γίνεται εµφανές ότι το.ε.π.π.σ. επιλέγει και συνδυάζει σχήµατα που καλύπτουν όλο το φάσµα των δυνατών επιλογών µέχρι και το απώτατο άκρο της διαθεµατικότητας. Με άλλα λόγια, στην πράξη οι προτάσεις και οι επιλογές του.ε.π.π.σ. συνδυάζουν σε διαφορετικό βαθµό τα στοιχεία του εφικτού και του επιθυµητού. "Αν και οι επιλογές αυτές δεν εντάσσονται όλες στην προωθηµένη διαθεµατικότητα, τιτλοδοτήθηκε το νέο πλαίσιο προγραµµάτων ως «διαθεµατικό», διότι κινείται στο συνεχές της διαθεµατικότητας και προοδευτικά κατατείνει και καταλήγει σε σχήµατα προωθηµένης διαθεµατικότητας. Επιπλέον, τιτλοδοτήθηκε ως διαθεµατικό, για να υποδηλωθούν οι παιδοκεντρικές αρχές σύνδεσης της σχολικής γνώσης µε τα ενδιαφέροντα των παιδιών και τις κοινωνικές καταστάσεις, καθώς και ο παρεµβατικός ρόλος του σχολείου στα κοινωνικά πράγµατα. Η διεπιστηµονικότητα είναι κυρίως επιστηµολογική έwοια και παραπέµπει σε γνωσιοκεντρικά και όχι σε παιδοκεντρικά και κοινωνιοκεντρικά προγράµµατα σπουδών στα οποία παραπέµπει η διαθεµατικότητα. Βιβλιογραφία Adler, Μ. & Flihan, S. (1997). The /nterdίsciplinαry Continuum. Report Series 2,36. New York: SANY. Bourdieu, Ρ. (1999). Principles for Reflecting οη the Curriculum. η Β. Μοοη and Ρ. Murphy (eds), Cumculum ίn Context. Milton Keynes: Open University. Boyer, Ε. L. (1995). The Bαsic School: Α Community for Leαming. San Francisco: Jossey-Bass. Boyer, Ε. L. (1995). The Bαsic School. New York: Camegie Foundation. Caine, R. & Caine, G. (1991). Teαching αnd the Humαn Brαin. Alexandria, να: ASCD. Mathison, S. & Freeman, Μ. (1997). The Logic of Interdisciplinary Studies. ERIC Document, ED Ματσαγγούρας, Η. (1999). Θεωρία της ιδασκαλίας. Αθήνα: Gutenberg. Ματσαγγούρας, Η. (2000). Στρατηγικές ιδασκαλίας. Η Κριτική Σκέψη στη ιδακτική Πράξη. Αθήνα: Gutenberg

10 Ματσαγγούρας, Η. (2002). Η ιαθεµατικότητα στη Σχολική Γνώση. Αθήνα : Μ. Π. Γρηγόρης. McNeil, J. (1996). Currίculum: Α Comprehensive Introduction. New York: Harper Collins College Publishers. Noddings, Ν. (1992). The Challenge to Care ίn Schools. New York: Teachers College Press. Παπαγούνος, Γ. (2000). Φιλοσοφικές Αναλύσεις. Αθήνα: Παπαζήσης. Πετρουλάκης, Ν. (1992). Προγράµµατα, Εκπαιδευτικοί Στόχοι, Μεθοδολογία. Αθήνα: Μ. Π. Γρηγόρης. Χριστιάς,. (2002). Θεωρία και Μεθοδολογία της ιδασκαλίας. Αθήνα: Μ. Π. Γρηγόρης. 4 36

11

12

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Από το παραδοσιακό Σχολείο στο σύγχρονο

Από το παραδοσιακό Σχολείο στο σύγχρονο 1 Βασίλειος Παπασαράντος Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. 1 ης Εκπ/κής Περιφέρειας Αρκαδίας Από το παραδοσιακό Σχολείο στο σύγχρονο Η διαμόρφωση ενός πλαισίου εκπαίδευσης θα πρέπει να βασίζεται σε τρία σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

µ. ª ƒ À À, ıëá ÙÚÈ ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÙÚÒÓ . ƒ π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ. π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ., Ú ÚÔ Â.ı. ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ

µ. ª ƒ À À, ıëá ÙÚÈ ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÙÚÒÓ . ƒ π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ. π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ., Ú ÚÔ Â.ı. ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ À π π ƒ. Ãπø, ıëáëù ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÙÚÒÓ Úfi ÚÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ. ª Àƒ, Ó. ıëáëù ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ıëóòó ÓÙÈappleÚfi ÚÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ Ã. ø π À, ıëáëù ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô πˆ ÓÓ ÓˆÓ ÓÙÈappleÚfiÂ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης»

πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης» «Η εισαγωγή της µεθόδου Project στη Μέση Γενική Εκπαίδευση: Μια πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης» Επιλεκτικά προτεινόµενες εφαρµογές Λιάνα Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 151

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Ενσωμάτωση ή η Ένταξη των θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στον τομέα της εκπαίδευσης αποτελεί ζωτικό μέρος της δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» Σύντοµη περιγραφή Μέσα στο τρέχον εργασιακό περιβάλλον, κάτω από συνθήκες διαρκούς

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ματσαγγούρας, καθηγητής ιδακτικής στο Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ματσαγγούρας, καθηγητής ιδακτικής στο Πανεπιστήµιο Αθηνών Ηλίας Ματσαγγούρας, καθηγητής ιδακτικής στο Πανεπιστήµιο Αθηνών Εκλεκτό Προεδρείο, θα ήθελα πριν αρχίσω την εισήγησή µου, να ευχαριστήσω θερµότατα την ΟΕ, για την τιµητική πρόσκληση να συµµετάσχω στην

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Δέκα ισχυρές παραδοχές για μια πετυχημένη σχολική ηγεσία Day, Sammons, Hopkins,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ. Δημόσια Διαβούλευση

ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ. Δημόσια Διαβούλευση ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ Δημόσια Διαβούλευση ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Εισαγωγή Η εισαγωγή υπολογιστών στην εκπαίδευση μόνο καλό μπορεί να φέρει: Στην απλούστερη περίπτωση να σταματήσουν να τυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εισαγωγή Το παρόν υλικό περιέχει διευκρινιστικά σχόλια για τη σειρά διαφανειών με τίτλο: «Διδασκαλία και αξιολόγηση στη Μελέτη του Περιβάλλοντος» που έχει συγγραφεί και διαμορφωθεί από την Αλεξάνδρα Χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΎΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων δια βίου μάθησης που οργανώνει, θα υλοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων και γνώσεων επιµορφωτών Β Επιπέδου

Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων και γνώσεων επιµορφωτών Β Επιπέδου «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου 1. Σχέδιο Έκθεσης Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου Εισαγωγή Ο ετήσιος προγραμματισμός αποτελεί βασική λειτουργία της οργάνωσης και της διοίκησης της σχολικής μονάδας και πραγματοποιείται στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Αξιολόγηση Προγραµµάτων Επιµόρφωσης Εκπαιδευτικών ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τοµέας Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας Κυπριακή ηµοκρατία Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη: 8-11-2013 Αριθµ. Πρωτ.: 1492 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ «ΚΑΛΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Διευθυντικών Στελεχών στην Εκπαίδευση Το Έργο δύναται να συγχρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) κατά 85% και από εθνικούς πόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο παρατήρησης μαθήματος

Εργαλείο παρατήρησης μαθήματος ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Πρόγραμμα Εισαγωγικής Επιμόρφωσης (Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Μεντόρων) Το Έργο συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) κατά 85% και από εθνικούς πόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας Κοδριγκτώνος 33, 5ος όροφος ΤΚ 10434, Αθήνα http://www.epe.org.gr e-mail: info@epe.org.gr ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων KOIN:

Διαβάστε περισσότερα