ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης"

Transcript

1 ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών: Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας, Παιδαγωγικό νστιτούτο Περίληψη Τα προβλήµατα που έχουν προκύψει από τον κατακερµατισµό της σχολικής γνώσης σε αυτοτελή και ανεξαρτήτως διδασκόµενα µαθήµατα σε συνδυασµό µε τις νέες επιστηµολογικές, παιδαγωγικές και κοινωνικές αντιλήψεις για τη CΡΎση της γνώσης, για τη διαδικασία της µάθησης και για το ποιο πρέπει να είναι στις ηµέρες µας το περιεχόµενο της γενικής παιδείας οδήγησαν στην αµφισβήτηση του περιεχοµένου και του τρ6που οργάνωσης των παραδοσιακών αναλυτικών προγραµµάτων και στην αναζήτηση εναλλακτικών προτάσεων. Στην προβληµατική αυτή κινούνται τα νέα προγράµµατα σπουδών της χώρας µας, τα οποία προσαρµόζουν στην ελληνική πραγµατικότητα τις αρχές και πρακτικές των διεπιστηµονικών και διαθεµατικών προγραµµάτων σπουδών, που αποτελούν τις πλέον αξιόπιστες αντιπροτάσεις στα συµβατικά αναλυτικά προγράµµατα.. Από τα παραδοσιακά στα σύγχρονα Προγράµµατα Σπουδών Α. Εισαγωγή Η ρήση του Αντισθένους «'Αρχή επιστήµης ή των ονoµάτων επίσκεψις» εκφράζει µια επιστηµολογική θέση µε διαχρονικό κύρος. Γι' αυτό θα επιχειρήσουµε στο παρόν άρθρο (α) να προσδιορίσουµε εννοιολογικά τους όρους διαθεµατικότητα και διεπιστηµονικότητα, που είναι κυρίαρχοι όροι στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών (.Ε.Π.Π.Σ.), και (β) να αναδείξουµε πώς το «διαθεµατικό», το «ενιαίο» και το «διεπιστηµονικό» εκφράζονται και συµπράττουν στη συγκρότηση του.ε.π.π.σ. Προηγουµένως, Από την «Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων», τεύχος 7, ΥΠ.Ε.Π.Θ.-Π.., Αθήνα

2 βεβαίως, θα αναφερθούµε στο γενικότερο παιδαγωγικο-επιστηµολογικό πλαίσιο που οδήγησε στην αναγκαιότητα αναζήτησης προγραµµάτων σπουδών µε διαφορετικές προδιαγραφές από εκείνες των παραδοσιακών. Από την ανάπτυξη του θέµατος θα φανεί ότι οι όροι «διαθεµατικότητα», «διεπιστηµονικότητα» και «ενιαιοποίηση» είναι όροι που αναπτύχθηκαν εντός των παιδαγωγικών κλάδων των Αναλυτικών Προγραµµάτων και της ιδακτικής Μεθοδολογίας και παραπέµπουν σε συγκροτηµένες σχολές παιδαγωγικής σκέψης, σκέψης, οι οποίες απαντούν µε το δικό τους τρόπο στα εξής βασικά ερωτήµατα της εκπαίδευσης:. Ποιο πρέπει να είναι το περιεχόµενο και η µορφή της σχολικής γνώσης; 2. Πώς πρέπει να οργανώνεται η σχολική γνώση στο αναλυτικό πρόγραµµα; 3. Πώς και µε ποιες διδακτικές διαδικασίες µπορεί η σχολική γνώση να καθϊσταται καθίσταται αξιοποιήσιµο κτήµα όλων των µαθητών; Οι απαντήσεις στα ερωτήµατα αυτά είναι πολύ σηµαντικές για το πλαίσιο εκπαίδευσης που διαµορφώνεται (βλ. Eisner, 1993, 38) και βασίζονται σε πολλές παραδοχές ποικίλης προέλευσης. Με άλλα λόγια, η διαθεµατικότητα και η διεπιστηµονικότητα δεν παραπέµπουν σε απλές τενχ τεχνlλές, αλλά σε συγκροτηµένες σχολές µε θεωρητικό υπόβαθρο και µε σαφείς διδακτικές συνεπαγωγές. Β. Η σχολική γνώση στα παραδοσιακά Αναλυτικά Προγράµµατα Τα τρία ερωτήµατα, που παραθέσαµε, αντιµετώπισε το σχολείο στην πράξη από τότε που έλαβε τη σύγχρονη µορφή µορψή του. 'Οµως, οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήµατα αρχικά θεωρήθηκαν µάλλον αυτονόητε ς και δεν απασχόλησαν. θεωρητικά την πλειονότητα των παιδαγωγών και εκπαιδευτικών. Πιο συγκεκριµένα, θεωρήθηκε αυτονόητο πως περιεχόµενο της σχολικής γνώσης πρέπει να αποτελέσει ό,τι σηµαντικότερο έχουν κωδικοποιήσει οι σύγχρονες επιστήµες, αλλά σε απλούστερη µορφή. 'Ετσι, η τριτοβάθµια εκπαίδευση αποτέλεσε το πρότυπο και οι επιστήµες που εξασφάλισαν θέση σε αυτή διεκδίκησαν στη συνέχεια και κατέλαβαν θέση στη δεµτεροβάθµια δευτεροβάθµια και την πρωτοβάθµια εκπαίδευση, τηρώντας πάντα tην αρχή της απλούστευσης και της συντόµευσης. Έκφραση αυτής της αντίληψης αποτελεί και η πρακτική ανάθεσης συγγραψής συγγραφής σχολικών διδακτικών βιβλίων σε πανεπιστηµιακούς 20 ιεπιστηµονικότητα. διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών καθηγητές, οι οποίοι θεωρήθηκαν κατά τεκµήριο οι καταλληλότεροι για το συγγραψικό έργο. Η τριτοβάθµια εκπαίδευση επέβαλε ως αυτονόητη και τη µορψή οργάνωσης της σχολικής γνώσης στο αναλυτικό πρόγραµµα. Αυτό ήταν αναπόφευκτο, αφού δεν έγινε ποτέ σαψής διάκριση στους παιδαγωγούς και τους εκπαιδευτικούς και πολύ περισσότερο στους πανεπιστηµιακούς καθηγητές των επιµέρους γνωστικών αντικειµένων η διαφορά που υπάρχει µεταξύ της επιστηµονικής γν<jjσης, την οποία προωθούν τα πανεπιστήµια, και της σχολικής διδάξιµης γνώσης (pedagogica\ content know\edge) (βλ. και Ματσαγγούρας, 1990α, 421), που πρέπει να περιλαµβάνουν τα σχολικά αναλυτικά προγράµµατα. Έτσι, τα γνωστικά <:ντικείµενα α:ντικείµενα κύρους της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης αντιπροσωπεύτηκαν σε απλοποιηµένη και συντοµευµένη µορφή ως διακριτά και ανεξάρτητα «µαθήµατα» στο αναλυτικό πρόγραµµα και κατ' επέκταση στο ωρολόγιο πρόγραµµα του σχολείου. Ο εβδοµαδιαίος διδακτικός χρόνος, βέβαια, δεν κατανέµεται ισότιµα µεταξύ των διδασκόµενων αντικειµένων, αλλά κατανέµεται µε βάση τις παιδευτικές δυνατότητες, που αποδίδει σε καθένα από αυτά η κυρίαρχη παιδαγωγική κουλτούρα, αλλά και µε βάση τη χρησιµότητα που αποκτά κάθε φορά ένα µάθηµα στα κοινωνικο-οικονοµικά δεδοµένα της εποχής. Η κατανοµή δεν είναι εύκολη, οι πιέσεις πολλές και οι συντάκτες των αναλυτικών προγραµµάτων συχνά αµφιταλαντεύονται µεταξύ «παιδαγωγικότητας» και «χρηστικότητας» των µαθηµάτων, κλίνοντας προς τη µία ή την άλλη κατεύθυνση, ανάλογα µε τη γενικότερη παιδαγωγική ιδεολογία τους. Κατά. κανόνα στις χαµηλότερες βαθµίδες επικρατεί το κριτήριο της «παιδαγωγικότητας», ενώ στις ανώτερες το κριτήριο της «χρηστικότητας». Έτσι, οι αυξο-µειώσεις στο χρόνο διδασκαλίας µαθηµάτων, όπως είναι, για παράδειγµα, η Iσ:τoρία, Iσ:roρία, τα Φυσικά και η Τεχνολογία, Τεχνολογ.ία, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ιστορικό και θεωρητικό αναλυτή ενός εκπαιδευτικού. συστήµατος. Τέλος, σε ό,τι αφορά το τρίτο ερώτηµα, που αναφέρεται στις διδακτικές διαδικασίες, στο παραδοσιακό σχολείο κυριαρχούν οι µονολογικές εισηγήσεις, όπως και στο πανεπιστήµιο, τις οποίες βέβαια εµπλουτίζουν οι ερωταπο-κρίσεις κατανόησης και οι ασκήσεις εµπέδωσης, λόγω των διαφορών που υπάρχουν µεταξύ µαθητών και φοιτητών. Ακόµη και οι προσπάθειες ανανέωσης της διδακτικής που επιχείρησαν πρωτοπόροι παιδαγωγοί, όπως ο Bruner, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να µετατρέπουν την επιστηµονική διερευνητική 21

3 µέθοδο σε διδακτική µέθοδο κατάλληλη για µαθητές (βλ, και Ματσαγγούρας, 2000α,181). Γ. Αµφισβήτηση των παραδοσιακών παραδοχών και πρακτικών Η σύγχρονη αµφισβήτηση των επιστηµολογικών αντιλήψεων που διαµορφώθηκαν µετά το ιαφωτισµό σχετικά µε τη ~ση και τις διαδικασίες απόκτησης της γνώσης, οι ραγδαίες αλλαγές στις κοινωνικο-οικονοµικές συνθήκες, που συντελούνται στην εποχή µας, καθώς και η διαπιστωµένη, εν πολλοίς, αναποτελεσµατικότητα του παραδοσιακού σχολικού συστήµατος υπαγορεύουν την αναγκαιότητα να επαναθεωρηθούν βασικές επιλογές και καθιερωµένες πρακτικές, που αφορούν την προέλευση, το περιεχόµενο και τη µορφή οργάνωσης των σχολικών προγραµµάτων, τις διδακτικές προσεγγίσεις και τις µορφές οργάνωσης της σχολικής τάξης και της σχολικής µονάδας. Αναλυτικότερα, την αµφισβήτηση για τα «αυτονόητα» και τις πρακτικές του παραδοσιακού σχολείου άρχισαν από τις αρχές ακόµη του 20ού αιώνα αρκετοί παιδαγωγοί και εκπαιδευτικοί της Προοδευτικής Παιδαγωγικής. Οι πρώτες αµφισβητήσεις έγιναν µε ψυχολογικά και παιδαγωγικά κριτήρια και αναφέρονταν στην αναντιστοιχία της κατακερµατισµένης γνώσης προς τις ολιστικές αντιλήψεις που διέπουν την παιδική ψυχολογία. Μεταγενέστερες σχολές ψυχολογίας, όπως είναι ο εποικοδοµισµός και η νευρο-ψυχολογία του εγκεφάλου (βλ. Caine & Caine, 1991), ενίσχυσαν τις αρχικές ενστάσεις προς την κατακερµατισµένη και αποπλαισιωµένη γνώση. Επιπρόσθετα, τις τελευταίες δεκαετίες προστέθηκαν και άλλες ενστάσεις και αµφισβητήσεις, οι οποίες εδράζονται σε επιστηµολογικά κριτήρια, αλλά και σε πορίσµατα της διδακτικής έρευνας (βλ. και Ματσαγγούρας, 2002). Η συνισταµένη όλων αυτών των επικρίσεων είναι ότι οι πρακτικές του παραδοσιακού σχολείου, που περιγράψαµε, καθιστούν τη σχολική γνώση αφηρηµένη, αποσπασµατική, ξεκοµµένη από το πλαίσιο που τη γέννησε, άσχετη µε τις εµπειρίες των µαθητών, οι οποίοι γι' αυτό παραµένουν αδιάφοροι προς αυτή, αλλά και ανίκανοι να την αξιοποιήσουν για νέες µορφές σκέψης και δράσης. Πρέπει, µάλιστα, να σηµειώσουµε ότι παρόµοιας µορφής επιστηµολογικές αιτιάσεις για αποσπασµατικότητα, µονοµέρεια και ανεπάρκεια των επιµέρους επιστηµών να εξηγήσουν τον κόσµο και να επιλύσουν τα προβλήµατά του διατυπώνονται ευρύτερα και στον ακαδηµαϊκό χώρο και επηρεάζουν τις αντιλήψεις και τις πρακτικές της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης, που αποτέλεσε το πρότυπο για τα αναλυτικά προγράµµατα της δευτεροβάθµιας και της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης (βλ. και Παπαγούνος, 2000). ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Πρσγράµµατα Σπουδών Π. ιεπιστηµονικά, ιαθεµατικά και Ενιαία Προγράµµατα Σπουδών Α. Εννοιολογική οριοθέτηση των όρων Μέσα στο κλίµα των αµφισβητήσεων και αντιπαραθέσεων διαµορφώθηκαν διαφορετικού τύπου προγράµµατα σπουδών, που τοποθετούνται καθένα µε τον τρόπο του στα ερωτήµατα: (α) του περιεχοµένου, (β) της οργάνωσης και (γ) της διδακτικής της σχολικής γνώσης. Για λόγους τεχνικούς µπορούµε να κατηγοριοποιήσουµε τα παραπάνω προγράµµατα σε δύο µεγάλες κατηγορίες. Πρώτον, στα διεπιστηµονικά προγράµµατα που διατηρούν τα διακριτά και αυτοτελώς διδασκόµενα µαθήµατα και στα διαθεµατικά προγράµµατα που καταργούν τα διακριτά και αυτοτελώς διδασκόµενα µαθήµατα, σύµφωνα και µε το σχήµα 1. Πρέπει, όµως, ευθύς αµέσως να διευκρινίσουµε ότι η κατάργηση των διακριτών µαθηµάτων, που κάνουν τα διαθεµατικά προγράµµατα, δε σηµαίνει αυτόµατα και την κατάργηση των γνώσεων που αυτά αντιπροσωπεύουν. Σηµαίνει πολύ απλά ότι τα διακριτά µαθήµατα καταργούνται ως πλαίσια οργάνωσης της σχολικής γνώσης. Παραµένουν, όµως, ως χώρος άντλησης της σχολικής γνώσης. Σε αυτήν την περίπτωση ως πλαίσια οργάνωσης της σχολικής γνώσης, αντί των διακριτών µαθηµάτων, αξιοποιούνται θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα, που παρουσιάζουν είτε προσωπικό ενδιαφέρον για τους µαθητές είτε γενικότερο ενδιαφέρον για την κοινωνία και τον πολιτισµό (universalia), Για παράδειγµα, ο Ernest Boyer (1995) έχει προτείνει µία σειρά από τέτοια θέµατα, τα οποία πιστεύει ότι µπορούν να αποτελέσουν βάση για την ανάπτυξη ολοκληρωµένου προγράµµατος σπουδών. Τα θέµατα αυτά, που χρησιµοποιεί δίκτυο σχολείων µε την επωνυµία The Basic School Network, είναι τα εξής: ο κύκλος της ζωής, η χρήση των συµβόλων, µέλη σε οµάδες, η αίσθηση του χρόνου, ανταπόκριση στην αισθητική, σχέσεις µε τη φύση, παραγωγή και κατανάλωση και ζώντας για ένα σκοπό

4 Τα παραπάνω θέµατα είναι καθολικής αναφοράς, διότι αφορούν διαφορετικούς τόπους, χρόνους και πολιτιστικο-κοινωνικά στάδια ανάπτυξης της ανθρωπότητας. Μεταξύ άλλων, που έχουν επίσης προτείνει και εφαρµόσει θέµατα καθολικού ενδιαφέροντος για την οργάνωση της σχολικής γνώσης (βλ και McNeil, 1996, 190), συµπεριλαµβάνεται και η Nel Noddings (1992), η οποία προτείνει τα εξής θέµατα: ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοπο[ηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών ΤΡΟΠΟ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΟΥ Α. Π. 1. ο εαυτός µας (υγεία, επάγγελµα, ελεύθερος χρόνος κτλ), 2. το φυσικό περιβάλλον (ζώα, φυτά κτλ), 3, οι κοντινές κοινωνικές σχέσεις (οικογένεια, φίλοι, σύζυγοι), 4, οι µακρινοί άλλοι (άλλες χώρες, άλλοι λαοί και πολιτισµοί κτλ.). ΑΤΗΡΗΣΗ ΑΚΡΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΩΣ ΠΛΑΣΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΑΚΡΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΩΣ ΠΛΑΣΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΣΧΟΛΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ Τέλος, άλλοι, όπως ο Barzakov, προτείνουν για την οργάνωση των προγραµµάτων σπουδών τη χρήση δίπολων, όπως είναι για παράδειγµα «η τάξη και το χάος»; όχι βέβαια ως απλές µακρο-έννοιες προς οριοθέτηση, αλλά ως πλαίσια εντός των οποίων εξετάζονται τα διαφορετικά διδακτικά αντικείµενα (βλ Caine & Caine, 1991, 121). Τέτοια δίπολα γενικότερης αναφοράς είναι και τα εξής: πόλεµος και ειρήνη, σύγκρουση και συµφιλίωση, µονάδες και σύνολα, το πεπερασµένο και το άπειρον/αιώνιο. Μετά, λοιπόν, τις παραπάνω διευκρινίσεις παραθέτουµε ορισµούς εργασίας της διεπιστηµονικότητας και της διαθεµατικότητας και αναφερόµασι:ε σι:η σχέση της ενιαιοποίησης µε τη διαθεµατικότητα. Μαθήµατα µε ανεξάρτητα και µη συσχετιζόµενα περιεχόµενα Μαθήµατα µε αλληλοσυσχετιζόµενα περιεχόµενα Θέµατα (universalia) Ζητήµατα 1. ιεπιστηµονικότητα (inter-disciplinαrίty): Τρόπος οργάνωσης του Α. Π., που διατηρεί τα διακριτά µαθήµατα ως πλαίσια επιλογής και διάταξης της σχολικής γνώσης, αλλά επιχειρεί µε ποικίλους τρόπους να συσχετίσει µεταξύ τους το περιεχόµενο των διακριτών µαθηµάτων. ι-επιστηµονικά Προγράµµατα ια-θεµατικά Προγράµµατα 2. ιαθεµατικότητα (cross-themαtic integrαtion): Τρόπος οργάνωσης του Α. Π., που καταργεί ως πλαίσια επιλογής και οργάνωσης της σχολικής γνώσης τα διακριτά µαθήµατα και αντιµετωπίζει τη γνώση ως ενιαία ολότητα, την οποία προσεγγίζει µέσα από τη (συλλογική συνήθως) διερεύνηση θεµάτων, ζητηµάτων και προβληµατικών καταστάσεων, που παρουσιάζουν µε τα κριτήρια των µαθητών ενδιαφέρον (cross curricular themes, thematic integration, unit approach, topic approach, integrated day). Σχήµα

5 3, Η Ενιαιοποίηση: Η Ενιαιοποίηση (integration), που δηλώνεται µε το χαρακτηρισµό του νέου προγράµµατος σπουδών ως «ενιαίου», αναφέρεται στην εσωτερική συνοχή και την οµαλή ροή τόσο εντός των ενοτήτων και µεταξύ των ενοτήτων του αυτού µαθήµατος που διδάσκεται σε διαφορετικές τάξεις όσο και στις αλληλοδιάδοχες βαθµίδες εκπαίδευσης. Την αναγκαιότητα της ενιαιαποίησης υπογραµµίζουν ψυχολογικοί λόγοι, που αναφέρονται στα µαθησιακά και ψυχολογικά προβλήµατα τα οποία δηµιουργεί η έλλειψή της, αλλά και επιστηµολογικοί λόγοι, οι οποίοι τονίζουν ότι µόνο αν εξασφαλισθεί η ενιαιοποίηση στο εσωτερικό ενός διδακτικού κλάδου, δηµιουργούνται προϋποθέσεις για διεπιστηµονικές διασυνδέσεις και διαθεµατικές προεκτάσεις, Β, Ταξινόµηση της ποικιλίας των σύγχρονων Προγραµµάτων Σπουδών Βεβαίως, πρέπει να διευκρινίσουµε ότι εντός της µεγάλης κατηγορίας των διεπιστηµονικών προγραµµάτων έχουν διατυπωθεί πλείστες όσες προτάσεις, οι οποίες ακολουθούν διαφορετικούς βαθµούς συσχέτιση ς του περιεχοµένου των διακριτών µαθηµάτων που απαρτίζουν ένα αναλυτικό πρόγραµµα. Τις κυριότερες από αυτές τις προτάσεις παρουσιάζει το σχήµα 2, το οποίο µε βάση τρία κριτήρια ταξινοµεί τα προτεινόµενα µοντέλα κατ' αύξουσα φορά του βαθµού συσχέτισης. Αναλυτικότερα, το πρώτο κριτήριο της ταξινοµίας µας εξετάζει αν διατηρούνται ή καταλύονται τα διακριτά όρια των επιστηµονικών κλάδων και αν τα αντίστοιχα µαθήµατα κατέχουν ανεξάρτητη θέση στο αναλυτικό και στο ωρολόγια πρόγραµµα. Έτσι, οδηγηθήκαµε στην πρώτη µεγάλη υποδιαίρεση, η οποία διακρίνει τα αναλυτικά προγράµµατα σε δύο υποκατηγορίες. Στην πρώτη υπoκαtηγoρία ανήκουν τα προγράµµατα σπουδών, που χρησιµοποιούν τα διακριτά µαθήµατα ως πλαίσια οργάνωσης της σχολικής γνώσης, αλλά, κατά κανόνα, επιχειρούν να συσχετίσουν µε ποικίλους τρόπους και σε διαφορετικό βαθµό το περιεχόµενό τους. Στη δεύτερη οµάδα ανήκουν τα διαθεµατικά προγράµµατα σπουδών, τα οποία, όπως ήδη αναφέραµε, καταλύουν την παραδοσιακή οργάνωση της σχολικής γνιόσης σε διακριτά γνωστικά αντικείµενα και αντιπροτείνουν την ενιαιαποίηση (integration) της σχολικής γνώσης γύρω από θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα γενικότερου ενδιαφέροντος (universalia). Το δεύτερο κριτήριο της ταξινοµίας µας κάνει διάκριση µεταξύ κατακόρυ~ς και οριζόντιας διασύνδεσης στο αναλυτικό πρόγραµµα (βλ και Πετρουλάκης, 1992, 67. Bourdieu, 1999, 247. Χριστιάς, 2002, 93) και εξετάζει ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών σε τι βαθµό και µε ποιους τρόπους οι προσεγγίσεις της πρώτης οµάδας, που διατηρούν τα όρια των γνωστικών πεδίων, επιδιώκουν την ενδο-κλαδική συνοχή εκάστης επιστήµης (κατακόρυφη συσχέτιση) ή τη δια-κλαδική διασύνδεση των διακριτών επιστηµονικών πεδίων (οριζόντια συσχέτιση). Έτσι, οδηγούµαστε σε ένα δεύτερο επίπεδο υποδιαίρεσης της (πρώτης) οµάδας µε τα ανεξάρτητα διδακτικά αντικείµενα, (α) σε προσεγγίσεις ενδο-επιστηµονικής (ή ενδοκλαδικής) συνοχής και (β) σε προσεγγίσεις διεπιστηµονικής (ή δια-κλαδικής) διασύνδεσης. 'Τέλος, το τρίτο κριτήρια της ταξινοµίας µας αναφέρεται στο αποτέλεσµα που προκύπτει µέσα από τις διεπιστηµονικές συσχετίσεις και µε κριτήρια το βαθµό ενιαιοποίησης ταξινοµεί σε κλίµακα αύξουσας φοράς τις επιµέρους διεπιστηµονικές προσεγγίσεις, Αναλυτικότερα, σε κάποιες από τις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις οι επιστηµονικοί κλάδοι που συµπράττουν απλώς συνενώνουν ή συνδυάζουν το γνωσιακό περιεχόµενό τους, ενώ σε άλλες αναδοµούν ή ενιαιαποιούν το γνωσιακό περιεχόµενό τους και αυτό που προκύπτει αποτελεί ανώτερου πεδίου ανάλυση και ενιαιοποίηση (βλ και Adler & Flihan, 1997). Με άλλα λόγια, µε το πρώτο κριτήριο προκύπτουν οι δύο πρώτες µεγάλες υποδιαιρέσεις (διεπιστηµονικές και διαθεµατικές προσεγγίσεις) και µε τα δύο επόµενα κριτήρια επέρχονται δύο ακόµη επίπεδα υποδιαιρέσεων, που αφορούν, όµως, την πρώτη µεγάλη κατηγορία των' διεπιστηµονικών προσεγγίσεων µε τα διακριτά διδακτικά αντικείµενα. Έτσι, στο σχήµα 2, σε µία ευρύτερη θεώρηση των προγραµµάτων σπουδών, αρχίζουµε µε τα παραδοσιακά προγράµµατα των ανεξάρτητων και αυτοτελώς διδασκόµενων µαθηµάτων, που δεν επιδιώκουν συνειδητά καµία µορφή αλληλοσυσχέτισης µεταξύ των διδασκόµενων αντικειµένων, συνεχίζουµε µε διεπιστηµονικές προσεγγίσεις που επιδιώ-κουν την. ενδο-κλαδική συνοχή και τη διακλαδική διασύνδεση και ολοκληρώνουµε µε τις διαθεµατικές προσεγγίσεις, που επιδιώκουν την κατάλυση των διαχωριστικών ορίων µεταξύ των διδακτικών αντικειµένων και την ενιαιοποίηση της γνώσης γύρω από σηµαντικά θέµατα γενικότερου ενδιαφέροντος. Η συνοχή, η συσχέτιση, η σύνθεση, ο µετασχηµατισµός και η ενιαιοποίηση αποτελούν προϊόντα διαφορετικού βαθµού δυσκολίας (βλ Mathison & Freeman, 1997, 19). Το σχήµα 2 κατατάσσει στην αρχή του συνεχούς τις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις και τις υποδιαιρέσεις τους µε αύξουσα φορά δυσκολίας, Στο απώτερο άκρον του συνεχούς τοποθετεί τις διαθεµατικές.προσεγγίσεις, τις 26 27

6 οποίες θεωρεί πιο προωθηµένες µορφές ενιαιοποίησης από τις διεπιστηµονικές προσεγγίσεις. Ανακεφαλαιώνοντας, µπορούµε να πούµε ότι η βιβλιογραφία για τη διεπιστηµονικότητα και τη διαθεµατικότητα προτείνει δύο συγγενείς σχολές σκέψης στο χώρο της διδακτικής, οι οποίες προσφέρουν συγκροτηµένες απαντήσεις στα ερωτήµατα: (α) τι πρέπει να διδάξουµε στο σχολείο, (β) πώς πρέπει να το οργανώσουµε στο επίπεδο του αναλυτικού προγράµµατος και (γ) πώς να το προσεγγίσουµε µεθοδολογικά κατά τη διαδικασία της διδασκαλίας. Οι απαντήσεις που προσφέρονται αναφέρονται άµεσα ή έµµεσα στα διακριτά διδακτικά αντικείµενα του αναλυτικού προγράµµατος και προτείνουν είτε τρόπους συσχέτισή τους είτε τρόπους αντικατάστασής τους µε αναλυτικά προγράµµατα που θα οργανώνονται γύρω από σηµαντικά θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα προσωπικού, κοινωνικού ή επιστηµονικού ενδιαφέροντος. Στη συνέχεια θα παρακολουθήσουµε αναλυτικότερα πώς τα θέµατα αυτά αντιµετωπίζονται στην πρόσφατη ελληνική πρόταση. Π ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών Α. Η ελληνική πρόταση µέσω του.ε.π.π.σ. Όπως είναι φυσικό, µέσα στο γενικότερο πλαίσιο που περιγράψαµε, έχει τελευταία αναπτυχθεί διεθνώς ένας σοβαρός προβληµατισµός και διάλογος σε όλες τις εκπαιδευτικώς αναπτυγµένες χώρες του κόσµου, που αφορά την ανεύρεση σχηµάτων συνδυασµού διεπιστηµονικών και διαθεµατικών προσεγγίσεων, που θα διασώζουν τα θετικά στοιχεία των σχολικών προγραµµάτων µε διακριτά και ανεξάρτητα διδακτικά αντικείµενα, θα αποφεύγουν τα αποδεδειγµένα µειονεκτήµατά τους και, βέβαια, θα είναι πρακτικά εφαρµόσιµα µέσα σε πραγµατικές συνθήκες. ι ΕΝΝΟ0 ΚΕΝΤΡ ΚΗ Α- ΣΚΑΛΑ Concept based Teaching ΕΝ Ο- ΚΛΑ ΚΗΣΥΝΟΧΗ Intra-discipIίnary Cohessiveness Α ΤΗΡΗΣΗ ΑΧΩΡΣΤΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΝΩΣΟ- Α ΚΑ ΣΤΚΉ ΕΝΑΟ ΠΟΗΣΗ Process Content lntegration ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Μυlί discipiίnary Approach ΑΥΤΟΝΟΜΑ ΑΚΤΚΑ ΑΝΤΚΕΜΕΝΑ ΜΟΡΦΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΣΤΗΜΟΝΚΕΣ ΑΣΥΝ ΕΣΕΣ Inter-discipIίnary Co ordinations ΕΠΣΤΗ- ΜΟΝΚΕΣ ΣΥΣΧΕΤ ΣΕΣ luter discipiίnary ConnecIions ΣΥΝ ΑΣΚΑ ΛΑ ΑΚ ΤΚΩΝΑΝΤΚΕ ΜΕΝΩΝΡlυΓίdiscipIίnarity ΕΠΣΤΗΜΟΝ- ΚΗ ΑΧΥΣΗ Infusion Approach ΕΠΣΤΗ- ΜΟΝΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΣ lnterdiscipiίnary Synthesis ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΑΧΩΡΣΤΚΩΝ ΟΡΩΝ 0 oo o ΕΠΣΤΗΜΟ- ΝΚΟΜΕΤ ΑΣΧΗΜΑ- ΤΣΜΟ TransdiscipIίnary formaiions ΜΑΚΡΟ- ΓΕΝΚΕΥΣΕΣ Macro- GeneralizaIions ΖΗΤΗΜΑΤ Α ΑΝΤΠΑΡΑ ΘΕΣΗΣ Issues ΜΑΚΡΟ- ΕΞΟΤΗΤΕΣ Macro-Skills ΥΒΡ - ΚΟ ΚΛΑ Ο Hybrid DiscipIίnes ΜΑΚΡΟ-ΕΝΝΟΕΣ Macro-Concepts ΕΠΣΤΗΜΟΝΚΗ ΑΣΤΑΥΡΩΣΗ Cross-discipIίnarity Σχήµα 2 28

7 Σ' αυτή, λοιπόν, την προβληµατική, που έχει αναπτυχθεί έντονα και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συµµετέχει ενεργά και η χώρα µας µε τη δική της πρόταση υλοποιηµένη ήδη στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών (.Ε.ΠΠΣ.), και τα συνεπακόλουθα Αναλυτικά Προγράµµατα Σπουδών, που εκπόνησε το Παιδαγωγικό νστιτούτο. Το.Ε.Π.Π.Σ. ξεκίνησε ως πρόταση-πρόκληση του Προέδρου του Π.. Στ. Αλαχιώτη προς τα στελέχη του Π.. να αναζητήσουν τρόπους ολιστική ς προσέγγισης της διδασκόµενης γνώσης και απέκτησε περιεχόµενο, δοµή και όνοµα µέσα από τις εργασίες των συλλογικών οργάνων. Προσέλαβε δε την τελική του µορφή µετά από τον εποικοδοµητικό διάλογο του Π.. µε την εκπαιδευτική κοινότητα και µε επιστηµονικούς και κοινωνικούς φορείς, που έγινε την άνοιξη του 2002 στα δεκατρία διοικητικά διαµερίσµατα της χώρας. Β. Οι παραδοχές του.ε.ππσ. Βασική παραδοχή του.ε.π.π.σ. είναι ότι άσχετα από τις ακαδηµαϊκές πρακτικές της κατάτµησης της γνώσης σε τοµείς εξειδίκευσης -που και αυτές τελευταίως αναθεωρούνται- η σχολική γνώση, για λόγους ψυχολογικού ς και διδακτικούς, πρέπει: (α) να διδάσκεται σε ενιαιοποιηµένη µορφή, για να προσφέρει ολιστικές εικόνες της πραγµατικότητας, (β) να συνδέεται µε τις εµπειρίες των µαθητών, για να είναι κατανοητή, ενδιαφέρουσα και σχετική µε την πραγµατικότητα που βιώνουν και (γ) να προσεγγίζεται µε διερευνητικές µεθόδους, ώστε η γνώση να οικοδοµείται σταδιακά από τους ίδιους τους µαθητές. Η σχολική γνώση θα προσφέρει στους µαθητές νέες δυνατότητες σκέψης, κρίσης και δράσης για την αντιµετώπιση των καταστάσεων της καθηµερινότητας µόνο όταν γίνει γίνει ενιαία, κατανοητή, σχετική, ελκυστική και ενδιαφέρουσα. ιαφορετικά, θα παραµείνει ανενεργό σώµα αποσπασµατικών, ανοηµάτιστων και αδιάφορων πληροφοριών. Και, βέβαια, είναι αυτονόητο ότι οι αποσπασµατικές πληροφορίες δεν συνιστούν γνώση. Για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι, προτείνονται διεθνώς σαφή κριτήρια επιλογής και ποικίλοι τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης, η εφαρµογή των οποίων επηρεάζει σε διαφορετικό βαθµό την πρακτική των διακριτών µαθηµάτων µε σαφώς προσδιορισµένη θέση στο αναλυτικό και ωρολόγιο πρόγραµµα. Οι δυνατοί τρόποι δεν αντιµετωπίζονται από τη φιλοσοφία του.ε.π.π.σ. πολωτικά σε µία λογική αλληλοαποκλεισµού των εναλλακτικών σχηµάτων, αλλά σε µία λογική αλληλο-συµπλήρωσης και συνδυασµού των εναλλακτικών σχηµάτων, διότι το.ε.π.π.σ. θεωρεί ότι οι εναλλακτικές προτάσεις διεπιστηµονικού και διαθεµατικού προσανατολισµού ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών απαρτίζουν ένα συνεχές, το οποίο αρχίζει µε τη διατήρηση, αλλά αλληλοσυσχέτιση, των διακριτών µαθηµάτων (=διεπιστηµονικότητα) και ολοκληρώνεται µε την κατάργησή τους ως πλαισίων οργάνωσης της σχολικής γνώσης (=διαθεµατικότητα). Τη θέση των διακριτών µαθηµάτων σε αυτή την περίπτωση καταλαµβάνουν θέµατα, ζητήµατα και προβλήµατα, τα οποία εµπλέκουν µε συστηµατικό και αιτιατό τρόπο γνώσεις από διαφορετικά γνωστικά αντικείµενα µε τα ενδιαφέροντα των µαθητών και τα οποία έχουν άµ8ση συνάφεια µε την κοινωνική πραγµατικότητα. Αυτό σηµαίνει ότι η διεπιστηµονικότητα και η διαθεµατικότητα δεν είναι δύο απλές τεχνοκρατικές προτάσεις που αφορούν µόνο την οργάνωση της σχολικής γνώσης, αλλά γενικότερες προτάσεις που αφορούν πρωτίστως την προέλευση, τα σηµεία αναφοράς και τη µoρ~ της σχολικής γνώσης, καθώς και τους τρόπους διδακτικής προσέγγισής της, αλλά και οργάνωσης της σχολικής τάξης και λειτουργίας της σχολικής µονάδας. Γ. Οι πρακτικές επιλογές του.ε.π.πσ. Η ελληνική πρόταση, λοιπόν, δεν χαρακτηρίζεται από επιλογές µονοµερούς απόκλισης, ούτε από άκριτες µεταφορές σχηµάτων άλλων χωρών. Αντίθετα, προτείνει λύσεις στα θεωρητικά και πρακτικά προβλήµατα µέσα από επιλογές σύνθεσης, που βασίζονται στην ελληνική πραγµατικότητα µε τις υφιστάµενες δοµές και µε τους επιδιωκόµενους στόχους. Έτσι, το.ε.π.π.σ. διατηρεί τα διακριτά µαθήµατα στο αναλυτικό και στο ωρολόγιο πρόγραµµα, αλλά, ταυτόχρονα, αξιοποιεί ποικίλους τρόπους συσχέτισης της γνώσης σε δύο άξονες, τον κατακόρυφο άξονα και τον οριζόντιο, τους οποίους υποδηλώνει ο αυτο-προσδιορισµός του Πλαισίου Προγράµµατος Σπουδών που εκπονήθηκε ως ιαθεµατικού (= οριζόντιος άξονας) και Ενιαίου (= κατακόρυφος άξονας). Στον κατακόρυφο άξονα συσχέτισης το.ε.π.π.σ. επιδιώκει να εξασφαλίσει εντός του αυτού κλάδου εσωτερική συνοχή και οµαλή ροή της γνώσης από ενότητα σε ενότητα, τάξη σε τάξη και βαθµίδα σε βαθµίδα. Πρόκειται, δηλαδή, για µια ενδοκλαδική συνοχή, την οποία το.ε.π.π.σ. επιχειρεί να διασφαλίσει µέσα από την εννοιοκεντρική οργάνωση της γνώσης και, ταυτόχρονα, µέσα από την απάλειψη πρωθύστερων και επικαλύψεων στη διδακτέα ύλη. Η ανάδειξη των εννοιών και των σχέσεων, που τις διέπουν, επιτρέπει στους συντάκτες των αναλυτικών προγραµµάτων, στους συγγραφείς των βιβλίων και τους εκπαιδευτικούς της τάξης να επιλέξουν τις κρίσιµες και αναγκαίες γνώσεις και να τις οργανώσουν µε τέτοιο τρόπο, ώστε και η 30 31

8 εσωτερική (ενδο-κλαδική) συνοχή να διασφαλίζεται και η διεπιστηµονική (διακλαδική) συσχέτιση να διευκολύνεται. Κατά τον οριζόντιο άξονα διαθεµατικής συσχέτισης το.ε.π.π.σ. επιχειρεί να ενεργοποιήσει πολλούς τρόπους διεπιστηµονικής συσχέτισης ταυτόχρονα. Οι κυριότεροι από αυτούς είναι τρεις. Πρώτον, επιχειρεί να αναδείξει κατά τη µελέτη των επιµέρους ενοτήτων κάθε µαθήµατος τις διεπιστηµονικές εκείνες συσχετίσεις που ενυπάρχουν στα θέµατα, στις έννοιες και στις διαδικασίες µε όµορους και µη επιστηµονικούς κλάδους. εύτερον, επιχειρεί µέσα από διαδικασίες «διάχυσης» (infusion) να εντάξει το περιεχόµενο προγραµµάτων, όπως είναι, για παράδειγµα, η αγωγή υγείας και η αγωγή του καταναλωτή, στα υπάρχοντα µαθήµατα, στο βαθµό που αυτά προσφέρονται για κάτι τέτοιο. Τρίτον, επιχειρεί να κάνει συµπράξεις µαθηµάτων, που οδηγούν σε υβριδικά µαθήµατα, όπως είναι, για παράδειγµα, η µελέτη του περιβάλλοντος. Οι παραπάνω τρόποι διεπιστηµονικής συσχέτισης της γνώσης κινούνται στη λογική της' διατήρησης και της αλληλοσυσχέτισης των διακριτών µαθηµάτων. Πρόκειται, δηλαδή, για διεπιστηµονικά σχήµατα, αν θέλουµε να ακριβολογούµε, τα οποία κατατάσσονται στην αρχή του διαθεµατικού συνεχούς, στο οποίο ήδη αναφερθήκαµε. Το.Ε.Π.Π.Σ., όµως, δεν περιορίζεται στις διεπιστηµονικές συσχετίσεις, αλλά επεκτείνεται στη θεσµοθέτηση σχηµάτων προωθηµένης διαθεµατικότητας, που κινούνται στο απώτατο άκρο του παραπάνω συνεχούς. Συγκεκριµένα, θεσµοθετεί διαθεµατικές προσεγγίσεις και εντός των διακριτών µαθηµάτων και εκτός αυτών στα πλαίσια κοινής σύµπραξης διαφορετικών µαθηµάτων. Αναλυτικότερα, εντός των µαθηµάτων προβλέπεται η διάθεση διδακτικού χρόνου στο τέλος κάθε θεµατικής ενότητας, που φθάνει µέχρι και το 10% του ετήσιου διδακτικού χρόνου για κάθε µάθηµα για την εκπόνηση διαθεµατικών σχεδίων εργασίας (projects). Η θεµατική τους θα αντλείται από το περιεχόµενο του αντίστοιχου µαθήµατος, ανάλογα και µε τα ενδιαφέροντα των µαθητών. Εκτός των πλαισίων συγκεκριµένου µαθήµατος, αλλά µε τη σύµπραξη διαφορετικών µαθηµάτων κατά περίπτωση, κινούνται οι διαθεµατικές δραστηριότητες και τα διαθεµατικά σχέδια εργασιών που εκπονούνται στην «Ευέλικτη Ζώνη», η οποία καλύπτει ανάλογα µε την τάξη δύο έως τρεις διδακτικές ώρες την εβδοµάδα. Στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης γίνεται η εκπόνηση διαθεµατικών σχεδίων εργασίας (projects) γενικότερου ενδιαφέροντος, που δεν έχουν υποχρεωτικά σηµείο εκκίνησης το περιεχόµενο ιεπιστηµονικότητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποι'ηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών συγκεκριµένου µαθήµατος, όπως συµβαίνει µε την προηγούµενη περίπτωση των σχεδίων εργασίας. Στα πιλοτικά σχολεία της Ευέλικτης Ζώνης, που κατά το σχολικό έτος ανέρχονται συνολικά σε 900 περίπου, έχει αποσταλεί το ανάλογο εκπαιδευτικό υλικό και οι σχετικές οδηγίες στήριξης του εκπαιδευτικού, ενώ γίνονται και σχετικά επιµορφωτικά σεµινάρια. Αντίστοιχη αντιµετώπιση θα υπάρξει και για το.ε.π.π.σ., όταν πρόκειται να εφαρµοστεί... Τα σχέδια εργασίας, µέσα από τη θεµατική και τη µεθοδολογία τους, συµβάλλουν στην υλοποίηση, µε το φυσικότερo και αποτελεσµατικότερο τρόπο, των αρχών και πρακτικών της διαθεµατικότητας, διότι προσεγγίζουν τη γνώση βιωµατικά, µέσα από συλλογικές µορφές διερεύνησης θεµάτων, ζητηµάτων και προβληµάτων, τα οποία επιλέγουν ελεύθερα οι µαθητές, επειδή παρουσιάζουν γενικότερο ενδιαφέρον και έχουν ευρύτερη αναφορά στις κοινωνικές καταστάσεις και τις επιστηµονικές αναζητήσεις. Έτσι, µε το.ε.π.π.σ., µέσα από τους πολλαπλού ς τρόπους ενιαιοποίησης της σχολικής γνώσης, που κινούνται σε διαφορετικούς άξονες και βαθµούς, επιχειρείται η υπέρβαση της αποσπασµατικότητας και των συνεπειών της, που χαρακτηρίζουν τις παραδοσιακές µορφές οργάνωσης και διδακτικής προσέγγισης της γνώσης, και προωθείται η ενιαιοποίηση της σχολικής γνώσης, καθώς και η ενεργοποίηση του µαθητικού ενδιαφέροντος γι' αυτήν. Ταυτόχρονα, µε τη διαθεµατική προσέγγιση αναβαθµίζονται µέσα στη σχολική µονάδα τόσο οι διαθεµατικές σχέσεις όσο και οι σχέσεις συνεργασίας µεταξύ των εκπαιδευτικών και µαθητών-εκπαιδευτικών. Η αναβάθµιση αυτή επέρχεται µέσα από τη θεσµοθέτηση συλλογικών διαδικασιών προγραµµατισµού, διερεύνησης και παρουσίασης των αποτελεσµάτων της, σε επίπεδο σχολείου. Η ενεργός εµπλοκή των µαθητών στις συλλογικές διερευνητικές διαδικασίες συµβάλλει στην ανάπτυξη κοινωνικο-γνωστικών δεξιοτήτων και στάσεων, που τους καθιστούν ικανούς να αυτο-ρυθµίζουν τη γενικότερη συµπεριφορά τους -της µαθησιακή ς συµπεριλαµβανοµένης- µέσα σε συνθήκες ραγδαίων και απρόβλεπτων εξελίξεων, που κυριαρχούν στις µέρες µας και δηµιουργούν ένα κλίµα αβεβαιότητας. Το είδος αυτό της γνώσης αποτελεί µέρος της αποκαλούµενης διαδικαστικής γνώσης και διδάσκεται έµπρακτα µέσα από τις διαδικασίες της διαθεµατικής διδασκαλίας. Με αυτόν τον τρόπο, το.ε.π.π.σ. (α) µε το περιεχόµενό του (κρίσιµες γνώσεις, έννοιες και γενικεύσεις, που εµπερικλείονται στα περιεχόµενα των επιµέρους µαθηµάτων), (β) µε τις διαδικασίες επεξεργασίας του περιεχοµένου 32 33

9 που προωθεί και (γ) µε τις κοινωνικο-γνωστικές δεξιότητες, στάσεις και αξίες, που αναπτύσσονται µέσα από τις διαδικασίες της διδασκαλίας, συγκροτεί το περιεχόµενο της γενικής παιδείας. Το σχολείο οφείλει να προσφέρει σύγχρονη και εµπλουτισµένη παιδεία στους µαθητές του, για να συµβάλει στην ολόπλευρη ανάπτυξή τους, ώστε, τελικά, να καταστούν ικανοί να λειτουργήσουν αποτελεσµατικά ως υπεύθυνοι, ενεργοί και δηµιουργικοί πολίτες σε µια πολύπλοκη κοινωνία, όπου ο ανθρώπινος παράγοντας γίνεται όλο και πιο σηµαντικός. Οι συλλογικές διαδικασίες, βεβαίως, δεν αφορούν µόνο τους µαθητές, αφορούν και τους εκπαιδευτικούς όλων των διδακτικών αντικειµένων και τάξεων, οι οποίοι δεν συνεργάζονται µόνο µε τους µαθητές τους, αλλά και µεταξύ τους, διότι η διερεύνηση διεπιστηµονικών θεµάτων απαιτεί γνώσεις και δεξιότητες από διαφορετικούς επιστηµονικούς χώρους. Αυτό σηµαίνει ότι ο προγραµµατισµός και η διεξαγωγή της διερεύνησής τους µπορεί να απαιτήσει την εµπλοκή εκπαιδευτικών από διαφορετικές ειδικότητες, οι οποίοι πρέπει συλλογικά. να συµβάλουν στη στρατηγική πραγµατοποίησης διαθεµατικών δράσεων. Παροµοίως, απαιτεί συχνά και τη συνεργασία µε άλλα στελέχη και φορείς της εκπαίδευσης, καθώς και µε άτοµα και φορείς του άµεσου κοινωνικού περιβάλλοντος. Έτσι, κατά περίπτωση το σχολείο «βγαίνει» έξω στην κοινωνία ή «βάζει» την κοινωνία µέσα στις τάξεις του. Η αποσπασµατικότητα και η αποµόνωση, στις οποίες αναφερθήκαµε, δεν ισχύουν µόνο στην περίπτωση της παραδοσιακής δοµής και λειτουργίας των διδασκόµενων αντικειµένων, αλλά ισχύουν, ως ένα βαθµό, και για τους εκπαιδευτικούς που τα διδάσκουν. Οι τελευταίοι κατά κανόνα δεν εµπλέκονται συχνά σε διεπιστηµονικές συνεργασίες προγραµµατισµού και υλοποίησης κοινών σχεδίων δράσης. Η παιδαγωγική αυτονοµία του εκπαιδευτικού, όµως, ουσιαστικοποιείται µέσα από τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που έχει για να συµµετάσχει στη λήψη εκπαιδευτικών αποφάσεων και στη διαµόρφωση των προγραµµάτων τα οποία αφορούν την τάξη και τη σχολική µονάδα, που υπηρετεί. Μ' αυτή την έwοια µέσα από τη διαθεµατική προσέγγιση θεσµοθετείται και το πλαίσιο ανάπτυξης της παιδαγωγικής αυτονοµίας. Τέλος, είναι περιττό να τονίσουµε ότι η µετάβαση του σχολείου από το ιεραρχικό σύστηµα οργάνωσης, µε την κάθετη εποπτεία, προς το σύστηµα της συνεργαζόµενης µονάδας, µε την ισότιµη επικοινωνία οριζόντιας φοράς, που απαιτεί η εποχή µας, δε συντελείται (µόνο) µε νοµοθετικές προβλέψεις και εγκυκλίους, αλλά συντελείται κυρίως µέσα από διαδικασίες κατάλληλου προγραµµατισµού και δράσης. Με το.ε.π.π.σ. θεσµοθετείται, λοιπόν, και το ιεπιστηµovικάτητα, διαθεµατικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράµµατα Σπουδών πλαίσιο για τέτοιες µορφές δράσης, ενώ ταυτόχρονα στηρίζεται και η πρωτοβουλία και η δράση των µαχόµενων εκπαιδευτικών. Από τα παραπάνω γίνεται εµφανές ότι το.ε.π.π.σ. επιλέγει και συνδυάζει σχήµατα που καλύπτουν όλο το φάσµα των δυνατών επιλογών µέχρι και το απώτατο άκρο της διαθεµατικότητας. Με άλλα λόγια, στην πράξη οι προτάσεις και οι επιλογές του.ε.π.π.σ. συνδυάζουν σε διαφορετικό βαθµό τα στοιχεία του εφικτού και του επιθυµητού. "Αν και οι επιλογές αυτές δεν εντάσσονται όλες στην προωθηµένη διαθεµατικότητα, τιτλοδοτήθηκε το νέο πλαίσιο προγραµµάτων ως «διαθεµατικό», διότι κινείται στο συνεχές της διαθεµατικότητας και προοδευτικά κατατείνει και καταλήγει σε σχήµατα προωθηµένης διαθεµατικότητας. Επιπλέον, τιτλοδοτήθηκε ως διαθεµατικό, για να υποδηλωθούν οι παιδοκεντρικές αρχές σύνδεσης της σχολικής γνώσης µε τα ενδιαφέροντα των παιδιών και τις κοινωνικές καταστάσεις, καθώς και ο παρεµβατικός ρόλος του σχολείου στα κοινωνικά πράγµατα. Η διεπιστηµονικότητα είναι κυρίως επιστηµολογική έwοια και παραπέµπει σε γνωσιοκεντρικά και όχι σε παιδοκεντρικά και κοινωνιοκεντρικά προγράµµατα σπουδών στα οποία παραπέµπει η διαθεµατικότητα. Βιβλιογραφία Adler, Μ. & Flihan, S. (1997). The /nterdίsciplinαry Continuum. Report Series 2,36. New York: SANY. Bourdieu, Ρ. (1999). Principles for Reflecting οη the Curriculum. η Β. Μοοη and Ρ. Murphy (eds), Cumculum ίn Context. Milton Keynes: Open University. Boyer, Ε. L. (1995). The Bαsic School: Α Community for Leαming. San Francisco: Jossey-Bass. Boyer, Ε. L. (1995). The Bαsic School. New York: Camegie Foundation. Caine, R. & Caine, G. (1991). Teαching αnd the Humαn Brαin. Alexandria, να: ASCD. Mathison, S. & Freeman, Μ. (1997). The Logic of Interdisciplinary Studies. ERIC Document, ED Ματσαγγούρας, Η. (1999). Θεωρία της ιδασκαλίας. Αθήνα: Gutenberg. Ματσαγγούρας, Η. (2000). Στρατηγικές ιδασκαλίας. Η Κριτική Σκέψη στη ιδακτική Πράξη. Αθήνα: Gutenberg

10 Ματσαγγούρας, Η. (2002). Η ιαθεµατικότητα στη Σχολική Γνώση. Αθήνα : Μ. Π. Γρηγόρης. McNeil, J. (1996). Currίculum: Α Comprehensive Introduction. New York: Harper Collins College Publishers. Noddings, Ν. (1992). The Challenge to Care ίn Schools. New York: Teachers College Press. Παπαγούνος, Γ. (2000). Φιλοσοφικές Αναλύσεις. Αθήνα: Παπαζήσης. Πετρουλάκης, Ν. (1992). Προγράµµατα, Εκπαιδευτικοί Στόχοι, Μεθοδολογία. Αθήνα: Μ. Π. Γρηγόρης. Χριστιάς,. (2002). Θεωρία και Μεθοδολογία της ιδασκαλίας. Αθήνα: Μ. Π. Γρηγόρης. 4 36

11

12

ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Διαθεματική-διεπιστημονική προσέγγιση Η παραδοσιακή διάταξη των περιεχομένων, η οποία σήμερα εφαρμόζεται ευρύτερα, ακολουθεί την αρχή των επιστημών, δηλαδή την διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματική-διεπιστημονική προσέγγιση

Διαθεματική-διεπιστημονική προσέγγιση Ιωάννης Ε. Βρεττός Διαθεματική-διεπιστημονική προσέγγιση επιστήμη θέματα γνώση Η παραδοσιακή διάταξη των περιεχομένων, η οποία σήμερα εφαρμόζεται ευρύτερα, ακολουθεί την αρχή των επιστημών, δηλαδή τη διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτική μαθημάτων Ειδικότητας

ιδακτική μαθημάτων Ειδικότητας ιδακτική μαθημάτων Ειδικότητας Ασημίνα Κοντογεωργίου 2010-2011 2 2.Ποιοι θα είναι οι μαθησιακοί στόχοι; 3.Πώς θα εξασφαλίσετε την υλοποίησή τους; 4.Για τις Συνθήκες υλοποίησης του Project: Πότε και πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Από το παραδοσιακό Σχολείο στο σύγχρονο

Από το παραδοσιακό Σχολείο στο σύγχρονο 1 Βασίλειος Παπασαράντος Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. 1 ης Εκπ/κής Περιφέρειας Αρκαδίας Από το παραδοσιακό Σχολείο στο σύγχρονο Η διαμόρφωση ενός πλαισίου εκπαίδευσης θα πρέπει να βασίζεται σε τρία σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

µ. ª ƒ À À, ıëá ÙÚÈ ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÙÚÒÓ . ƒ π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ. π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ., Ú ÚÔ Â.ı. ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ

µ. ª ƒ À À, ıëá ÙÚÈ ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÙÚÒÓ . ƒ π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ. π, Ì Ô ÏÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ., Ú ÚÔ Â.ı. ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ À π π ƒ. Ãπø, ıëáëù ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÙÚÒÓ Úfi ÚÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ. ª Àƒ, Ó. ıëáëù ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ıëóòó ÓÙÈappleÚfi ÚÔ ÙÔ È ÁˆÁÈÎÔ πóûùèùô ÙÔ Ã. ø π À, ıëáëù ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô πˆ ÓÓ ÓˆÓ ÓÙÈappleÚfiÂ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Εισαγωγή Το νέο πρόγραμμα σπουδών που ισχύει πλέον πλήρως, ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά ανά έτος από το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 και είναι αποτέλεσμα αναμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο Διαχείρισης της Διαθεματικότητας στο Γυμνάσιο από τον Πληροφορικό. Σκέψεις για το Λύκειο

Σενάριο Διαχείρισης της Διαθεματικότητας στο Γυμνάσιο από τον Πληροφορικό. Σκέψεις για το Λύκειο Σενάριο Διαχείρισης της Διαθεματικότητας στο Γυμνάσιο από τον Πληροφορικό. Σκέψεις για το Λύκειο Δρ Βασίλειος Σ. Μπελεσιώτης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ19-Πληροφορικής Δ/νσης ΔΕ Α Αθήνας Τμήμα Πληροφορικής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Η Διδακτική στα πλαίσια της παραδοσιακής Παιδαγωγικής Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Πληροφορικής

Διδακτική Πληροφορικής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Διδακτική Πληροφορικής Ενότητα 9: Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών και νέα Αναλυτικά Προγράμματα Πληροφορικής Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Σε ισχύ το ΑΠΣ του 1990 (ΥΠΕΠΘ Δ/νση Φυσικής Αγωγής, Αθήνα 1990) Οι μαθητές επιλέγουν ένα άθλημα ή μια κινητική δραστηριότητα της αρεσκείας τους,

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος 2011-2012 Σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΤΥΠΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΤΥΠΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΤΥΠΑΣ Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης»

πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης» «Η εισαγωγή της µεθόδου Project στη Μέση Γενική Εκπαίδευση: Μια πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης» Επιλεκτικά προτεινόµενες εφαρµογές Λιάνα Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Η διεπιστημονικότητα στην εκπαιδευτική πράξη

Η διεπιστημονικότητα στην εκπαιδευτική πράξη Κωνσταντίνος Μπίκος 55 Κωνσταντίνος Γ. Μπίκος Καθηγητής Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής Α.Π.Θ. Rapid growth of knowledge over the last years has led to a wide range of disciplines. This is reflected

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 2010-2011-Συνάντηση 3η ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Τηλ.: 22800737, 22800951

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών

2 ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας 05-6 Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών Οι εκπαιδευτικοί έχουν συμφωνήσει πάνω σ' ένα γενικό πλαίσιο αρχών και εφαρμόζουν τον εσωτερικό κανονισμό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα 5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα Μπορεί να εκπληρώσει τους σκοπούς τηςηπεστοπλαίσιοτου παραδοσιακού σχολείου; Υπάρχει δυσαρµονία ανάµεσα στην ΠΕ και το παραδοσιακό

Διαβάστε περισσότερα

Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν

Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν 1 Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν Σχεδιασµός διδασκαλίας Σχέδιο µαθήµατος Η επιστηµονική κατάρτιση είναι αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για αποτελεσµατική διδασκαλία, επειδή ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχείριση της Διαθεματικότητας στο Γυμνάσιο από τον καθηγητή Πληροφορικής Σκέψεις σενάρια για το Λύκειο

Η διαχείριση της Διαθεματικότητας στο Γυμνάσιο από τον καθηγητή Πληροφορικής Σκέψεις σενάρια για το Λύκειο Διαφάνεια 1 Η διαχείριση της Διαθεματικότητας στο Γυμνάσιο από τον καθηγητή Πληροφορικής Σκέψεις σενάρια για το Λύκειο Ναλμπάντη Θεοδώρα Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής Αλεξανδρούπολη 19 Μαρτίου 2009 Αξιότιμοι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση Η Ε.Ε και οι πολιτικές εκπ/κών χρήσεων των ΤΠΕ Αρχή στις αρχές δεκαετίας του1990 Σύνοδος της Λισσαβόνας (2000) θέτει ως ορόσημο το 2010 για

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και πρακτικές. Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε.

Αρχές και πρακτικές. Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε. Αρχές και πρακτικές Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε. «Βίωμα» Η έννοια του βιώματος συνδέεται με το συγκινησιακό φαινόμενο. Βίωμα είναι η προσωπική εμπειρία που συγκινεί

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει µέθοδος project; Ετυµολογία: projicio = προβάλλω, σχεδιάζω, σκοπεύω, βάζω κάτι στο µυαλό µου. Σηµερινή χρήση: Η λέξη project εµπεριέχει δύ

Τι σηµαίνει µέθοδος project; Ετυµολογία: projicio = προβάλλω, σχεδιάζω, σκοπεύω, βάζω κάτι στο µυαλό µου. Σηµερινή χρήση: Η λέξη project εµπεριέχει δύ Ηµερίδα εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής Κατερίνη, 10-10-2008 Η Παιδαγωγική του ΣΧΕ ΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Μέθοδος Project) Γιώργος Περδίκης Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τι σηµαίνει µέθοδος project; Ετυµολογία:

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΝΕΟ βιβλιο_layout 1 23/9/2016 4:25 μμ Page 7 Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Πρόλογος... 13 Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕφαλαιΟ 1 Διαθεματικότητα και η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης 1.1. Ενιαιοποιημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 7 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 7 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 7 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: Α) να ορίζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 151

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Εγγραφο Γ2/4769/4-9-1998 ΣΧΕΤ. 2794/23-6-98 έγγραφο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σας αποστέλλουµε οδηγίες για τη διδασκαλία των µαθηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον!

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον! Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον! 1 ΣΥΝΟΨΗ 150.000 εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα συμμετάσχουν μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγός Φ.Α Α ΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΈΝΑ ΠΛΕΓΜΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Παπαδημητρίου 1990

Παιδαγωγός Φ.Α Α ΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΈΝΑ ΠΛΕΓΜΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Παπαδημητρίου 1990 Παιδαγωγός Φ.Α Α ΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΈΝΑ ΠΛΕΓΜΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Παπαδημητρίου 1990 Ερωτήματα Από πού αντλεί ο εκπαιδευτικός την εξουσία του? Πώς την ασκεί? Σε ποιους τομείς? Πηγές Δασκαλικής εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί και Ιστορικά Αρχεία: Προβληματισμοί, Μεθοδολογία, Μελέτη περίπτωσης. Λεωνίδας Κ. Πλατανιώτης Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 (Φιλόλογος)

Παιδί και Ιστορικά Αρχεία: Προβληματισμοί, Μεθοδολογία, Μελέτη περίπτωσης. Λεωνίδας Κ. Πλατανιώτης Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 (Φιλόλογος) Παιδί και Ιστορικά Αρχεία: Προβληματισμοί, Μεθοδολογία, Μελέτη περίπτωσης Λεωνίδας Κ. Πλατανιώτης Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 (Φιλόλογος) 1. Εισαγωγή Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι: να αναδείξει τη σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός Εγγραµµατισµός στο Α.Π: Λειτουργικός, Κριτικός &Επιστηµονικός Κειµενοκεντρικής Προσέγγισης. Αρχή Επιστήµης Ονοµάτων Επίσκεψις (Αντισθένης)

Σχολικός Εγγραµµατισµός στο Α.Π: Λειτουργικός, Κριτικός &Επιστηµονικός Κειµενοκεντρικής Προσέγγισης. Αρχή Επιστήµης Ονοµάτων Επίσκεψις (Αντισθένης) Σχολικός Εγγραµµατισµός στο Α.Π: Λειτουργικός, Κριτικός &Επιστηµονικός Κειµενοκεντρικής Προσέγγισης Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αρχή Επιστήµης Ονοµάτων Επίσκεψις (Αντισθένης) Α. Η Γενεαλογία των όρων Αναλφάβητος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Αθήνα, 17 Μαρτίου 2016 ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «Τέχνη & Εκπαίδευση: Διδακτικές και Παιδαγωγικές προσεγγίσεις στο Σχολείο του 21ου αιώνα» Αθήνα 2, 3 και 4 Οκτωβρίου 2015 Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12: Αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 1 Η αξιολόγηση (µπορεί να) αναφέρεται στον εκπαιδευτικό, στο µαθητή, στο Αναλυτικό Πρόγραµµα, στα διδακτικά υλικά στη σχολική µονάδα ή (και) στο θεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικoύ Τμήματος, Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικoύ Τμήματος, Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικoύ Τμήματος, Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ -ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ -ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΑΚΡΟΕΠΙΠΕΔΟ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα