ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΑΡΔΕΛΗ ΘΩΜΑΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΜΠΕΝΟΣ ΑΛΕΞΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΤΙΟΣ 2014

2 1

3 Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΑΡΔΕΛΗ ΘΩΜΑΗ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ-KEY WORDS οικονομική κρίση economical/financial/fiscal crisis δημόσια υγεία public health φροντίδα υγείας health care υπηρεσίες υγείας health services σύστημα υγείας health system πολιτική υγείας health policy κοινωνικοί προσδιοριστές υγείας social determinants of health ανισότητες στην υγεία health inequalities 2

4 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Υγιεινής, Κοινωνικής Ιατρικής, ΠΦΥ Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας Κλινικής Ανοσολογίας Νικόλαος Παπαδάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής 3

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ... 5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ... 6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ABSTRACT... 8 ΔΗΛΩΣΗ... 9 ΑΝΤΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ o ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ...13 o ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ..15 o ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ o ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ o ΕΠΙΠΕΔΟ ΥΓΕΙΑΣ o ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ o ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ-ΔΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Διάγραμμα 1: ποσοστό ανεργίας τριμηνιαία καταγραφή Διάγραμμα 2: άνεργοι σε χιλιάδες τριμηνιαία καταγραφή Διάγραμμα 3: ΑΕΠ σε εκατομμύρια ευρώ Διάγραμμα 4: διακύμανση κατώτατου μισθού, μέσου εισοδήματος ανά μήνα και διάμεσου εισοδήματος ανά μήνα Διάγραμμα 5: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας γενικός πληθυσμός Ελλάδας Διάγραμμα 6: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (άνδρες-γυναίκες) Διάγραμμα 7: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (εργαζόμενοι άνεργοι) Διάγραμμα 8: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό ανάλογα με πεμπτημόριο εισοδήματος Διάγραμμα 9: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα λόγοι πρόσβασης αναλυτικά Διάγραμμα 10: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα λόγοι πρόσβασης (γυναίκες άνδρες) Διάγραμμα 11: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα λόγω υψηλού κόστους (άνεργοι εργαζόμενοι) Διάγραμμα 12: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα για λόγους πρόσβασης ανάλογα με πεμπτημόριο εισοδήματος

7 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1: Εξέλιξη επιλεγμένων οικονομικών δεικτών στην Ελλάδα Πίνακας 2: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (αναλογίες πιθανοτήτων γυναίκες/άνδρες)...33 Πίνακας 3: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (αναλογίες πιθανοτήτων άνεργοι/εργαζόμενοι)...33 Πίνακας 4: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (αναλογίες πιθανοτήτων 1 ο /5 ο πεμπτημόριο εισοδήματος)...34 Πίνακας 5: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας λόγοι πρόσβασης(αναλογίες πιθανοτήτων γυναίκες/άνδρες)...36 Πίνακας 6: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας υψηλό κόστος(αναλογίες πιθανοτήτων άνεργοι/εργαζόμενοι)...37 Πίνακας 7: αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας λόγοι πρόσβασης(αναλογίες πιθανοτήτων 1 ο /5 ο πεμπτημόριο εισοδήματος)...38 Πίνακας 8: Συσχέτιση μέσου εισοδήματος και αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας ως κακό ή πολύ κακό στους άνδρες...39 Πίνακας 9: Συσχέτιση διάμεσου εισοδήματος και αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας ως κακό ή πολύ κακό στο γενικό πληθυσμό...39 Πίνακας 10: συσχέτιση ποσοστού ανεργίας και ανεκπλήρωτων αναγκών ιατρικής φροντίδας στο γενικό πληθυσμό, στις γυναίκες και σε όσους ανήκουν στο πρώτο πεμπτημόριο εισοδήματος...39 Πίνακας 11: Συσχέτιση ετήσιων απολαβών ενός ατόμου χωρίς παιδί με το αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας ως κακό ή πολύ κακό στο γενικό οπληθυσμό, στους άνεργους, στις γυναίκες...41 Πίνακας 12: Συσχέτιση ετήσιων απολαβών ενός ατόμου χωρίς παιδί με τις αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας για λόγους πρόσβασης στις γυναίκες και για λόγους μεγάλης αναμονής στο γενικό πλθηθυσμό

8 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η σύγχρονη οικονομική κρίση έχει επηρεάσει την ελληνική οικονομία, την υγεία του πληθυσμού και τις υπηρεσίες υγείας με πρωτοφανή δριμύτητα, στα πλαίσια των δομικών αναδιαρθρώσεων σε καθεστώς οικονομικής επιτήρησης. ΣΚΟΠΟΣ: Η διερεύνηση της όξυνσης των ανισοτήτων στην υγεία στα πλαίσια της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα και ο έλεγχος πιθανής συσχέτισης της μεταβολής των οικονομικών δεικτών με δείκτες για το επίπεδο και την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. ΜΕΘΟΔΟΣ: Επιλέχθηκε σειρά οικονομικών δεικτών, το αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας και οι αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες υγείας για λόγους πρόσβασης ως δείκτες του επιπέδου και της πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας και ελέγχθηκε η μεταξύ τους συσχέτιση. Ελέγθηκε πόσοι αναφέρουν κακό/πολύ κακό επίπεδο υγείας και ανεκπλήρωτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας και η σύστασή τους ανάλογα με το φύλο, την εργασιακή κατάσταση και το πεμπτημόριο εισοδήματος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Το ποσοστό όσων αναφέρουν κακό/πολύ κακό επίπεδο υγείας και ανεκπλήρωτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας αυξήθηκε για το διάστημα , με τις γυναίκες έναντι των ανδρών και τους άνεργους έναντι των εργαζόμενων να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά χωρίς στατιστικά σημαντική υπεροχή. Στατιστικά σημαντικός ο λόγος πιθανοτήτων του πρώτου προς το πέμπτο πεμπτημόριο εισοδήματος να δηλώσουν κακό/πολύ κακό επίπεδο υγείας και ανεκπλήρωτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας. Θετική η συσχέτιση του ποσοστού ανεργίας με τις ανεκπλήρωτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας στο γενικό πληθυσμό, στις γυναίκες και στο πρώτο πεμπτημόριο εισοδήματος, όπως και του αυτοαναφερόμενου κακού/πολύ κακού επιπέδου υγείας στον πληθυσμό με το διάμεσο εισόδημα και τις ετήσιες απολαβές ενός ατόμου χωρίς παιδί. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Το αυτοπροσδιοριζόμενο κακό/πολύ κακό επίπεδο υγείας και οι αυτοαναφερόμενες ανεκπλήρωτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας για λόγους πρόσβασης σχετίζονται θετικά με την εξέλιξη των οικονομικών δεικτών στην Ελλάδα της κρίσης. Όσον αφορά στον αριθμό και στη σύσταση των ανθρώπων που αναφέρουν κακό/πολύ κακό επίπεδο υγείας και ανεκπλήρωτες ανάγκες ιατρικής φροντίδας παρατηρείται αυξητική τάση με τις γυναίκες, τους άνεργους και κυρίως όσους ανήκουν στο πρώτο πεμπτημόριο εισοδήματος να επηρεάζονται περισσότερο. 7

9 ABSTRACT The current financial crisis has affected the Greek economy, health and health services with unprecedented severity, in the context of economy reforms under economic surveillance. AIM: The assessment of possible sharpening of health inequalities in Greece during the crisis and the estimation of possible correlation of economy indicators with indicators of health level and access to health services. METHOD: Several economic indicators were chosen, as well as self-perceived health and self-reported unmet needs for medical examination due to accessibility reasons and their correlation was tested. The number of people perceiving having bad/very bad health and reporting unmet needs for medical examination was estimated in association with their gender, labour status and income quintile. RESULTS: The percentage of people reporting bad/very bad health and unmet needs for medical examination increased for the period Women have higher percentages than men and unemployed higher than employed people with a difference not of statistical importance. Statistical important was the odds ratio for the first quintile of income in comparison with the fifth quintile of income to declare bad/very bad health and unmet needs for medical examination. Positive correlation of unemployment rate and unmet needs for medical examination was observed for general population, women and people belonging to the first quintile of income, as well as self-reported bad/very bad health in general population with median income and annual earnings of single person without children. CONCLUSIONS: Self-perceived bad/very bad health and self reported unmet needs for medical examination for accessibility reasons correlate positively with the progress of economic indicators in Greece in crisis. As far as the number and the composition of those reporting bad/very bad health and unmet needs, there is an upward trend with women unemployed and mostly people belonging to the first income quintile being more affected. 8

10 ΔΗΛΩΣΗ Δηλώνω ότι η διπλωματική εργασία Η σύγχρονη οικονομική κρίση και οι ανισότητες στην υγεία διαχρονική ανάλυση των δεδομένων στην Ελλάδα είναι δική μου δουλειά και δεν κατατέθηκε σε κανένα άλλο πανεπιστήμιο, καθώς επίσης ότι όλες οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή αναφέρονται αναλυτικά στη βιβλιογραφία που παρατίθεται στο τέλος της εργασίας. Σταρδέλη Θωμαή Μάρτιος 2014 Υπογραφή:.. 9

11 ΑΝΤΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΩΝ για όλες τις ανθρώπινες ιστορίες, που κρύβονται πίσω από τους αριθμούς 10

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παγκόσμια οικονομική κρίση έχει επηρεάσει την ελληνική οικονομία με πρωτοφανή δριμύτητα, κάνοντας την Ελλάδα μία σημαντική δοκιμή για τη σχέση μεταξύ κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και την ευημερία ενός πληθυσμού. 1 Η σύγχρονη οικονομική κρίση, που εκδηλώθηκε το 2007 με την κατάρρευση της χρηματοπιστωτικής αγοράς και την πτώχευση πλήθους χρηματοπιστωτικών οργανισμών στις ΗΠΑ, εξελίχθηκε διεθνώς σε κρίση της πραγματικής οικονομίας και συνεχίζει να εξελίσσεται σε κρίση απασχόλησης με την αύξηση της ανεργίας να έχει φτάσει διεθνώς στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων χρόνων. 2,3 Η οικονομική αυτή ύφεση επηρέασε την ελληνική οικονομία με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρηθεί από πολλούς ο οικονομικά αδύναμος κρίκος της Ευροζώνης. Έτσι, το Μάρτιο του 2010 αποφασίστηκε για την οικονομική και την δημοσιονομική σταθερότητα της ευρωζώνης, η δημιουργία μηχανισμού στήριξης. 4 Για την εφαρμογή του μηχανισμού στήριξης καταρτίστηκε από το Υπουργείο Οικονομικών με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), Μνημόνιο Οικονομικής και Χρηματοπιστωτικής Πολιτικής και Μνημόνιο Συνεννόησης στις Συγκεκριμένες Προϋποθέσεις της Οικονομικής Πολιτικής. Το πρόγραμμα σταθερότητας που σχεδιάστηκε και τα πρόσθετα μέτρα που προτάθηκαν, έθεσαν σε εφαρμογή τον μηχανισμό στήριξης της ελληνικής οικονομίας από τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης και το ΔΝΤ με την παροχή χρηματοδότησης ύψους 110 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 80 δισ. ευρώ σε διμερή δάνεια από τις χώρες της Ε.Ε. και 30 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ. Μετά την υπογραφή του Μνημονίου και των άλλων οικονομικών πακέτων στήριξης μία σειρά μέτρων λιτότητας εφαρμόστηκε στον ελληνικό λαό ήδη από το 2010 απαιτώντας άμεσες και ζωτικής σημασίας μεταρρυθμίσεις του δημόσιου τομέα. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) δε θα μπορούσε να εξαιρεθεί από αυτά τα μέτρα προς μεταρρύθμιση αφενός επειδή είχε ήδη σημαντικά δομικά προβλήματα όσον αφορά στη χρηματοδότηση, στην οργάνωση και στην παροχή υπηρεσιών, που μεγιστοποιήθηκαν εξαιτίας της δριμύτητας των συνθηκών της παρούσας οικονομικής κρίσης. 5,6 Αφετέρου, όπου έχει παρέμβει το ΔΝΤ ως μηχανισμός στήριξης της τοπικής οικονομίας, οι αλλαγές στα συστήματα υγείας ήταν άμεσες. 7,8 Έτσι και στην Ελλάδα, από τα πρώτα κιόλας κείμενα της 11

13 συμφωνίας περιλαμβάνονται ρητά προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες θα πρέπει να μεταρρυθμιστούν οι υπηρεσίες υγείας της Ελλάδας. Οι κυριότερες από αυτές τις αλλαγές αφορούν στην περικοπή της δαπάνης της κυβέρνησης για την υγεία, στον εκσυγχρονισμό του λογιστικού συστήματος των νοσοκομείων με συγχωνεύσεις και συνοδό περικοπή κλινών, στη μείωση των εργαζόμενων στα δημόσια νοσοκομεία με απολύσεις, πάγωμα προσλήψεων, πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, διαθεσιμότητες, μειώσεις μισθών και κατάργηση επιδομάτων, στην ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών υγείας και στην αύξηση της μετατόπισης του κόστους στο άτομο, στη μεταρρύθμιση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και στην αλλαγή της πολιτικής για το φάρμακο. 1,9 12

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Η επίδραση της οικονομικής ύφεσης στην υγεία έχει προβληματίσει αρκετούς μελετητές τόσο όσον αφορά στη σύγχρονη οικονομική κρίση όσο και στα όσα έχουν εμπεδωθεί από την παρατήρηση προηγούμενων περίοδων οικονομικής δυσπραγίας. Έρευνες για την υγεία κατά τη διάρκεια της μεγάλης ύφεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής το έδειξαν ότι οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν. 10 Η ύφεση που ακολούθησε τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης στις αρχές της δεκαετίας του 1990 είχε καταστρεπτικές συνέπειες για την υγεία του πληθυσμού στην περιοχή, με τη θνησιμότητα να αυξάνεται έως και 20% σε μερικές χώρες. 11 Ο ρυθμός της μετάβασης, συμπεριλαμβανομένης της μαζικής ιδιωτικοποίησης και την απουσία κοινωνικού ιστού ασφάλειας σε κάποιες χώρες επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τους δείκτες προσδόκιμου επιβίωσης. 11,12 Πολλές από της χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης επανέκτησαν τα πριν της μετάβασης επίπεδα προσδόκιμου επιβίωσης μόλις δύο δεκαετίες αργότερα. Οι αρνητικές επιπτώσεις ραγδαίων οικονομικών μεταρρυθμίσεων βρέθηκε να είναι ηπιότερες σε χώρες στις οποίες μεγάλος αριθμός ατόμων ήταν μέλη κοινωνικών οργανώσεων, όπως εργασιακά σωματεία, θρησκευτικές ομάδες ή αθλητικές ομάδες. 12 Χώρες που επηρεάστηκαν από την οικονομική κρίση της Νοτιανατολικής Ασίας της δεκαετίας του 1990 ακολούθησαν διαφορετικές στατηγικές ανάκαμψης. Η Ταϋλάνδη και η Ινδονησία, οι οποίες μείωσαν τη δαπάνη σε τομείς της κοινωνικής προστασίας, βίωσαν αυξήσεις στη θνησιμότητα σε μικρό χρονικό διάστημα, ενώ η Μαλαισία κατάφερε να διατηρήσει προγράμματα κοινωνικής προστασίας και δεν κατέγραψε αύξηση στους δείκτες θνησιμότητας. 6,13,14 Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν πως οι εκβάσεις υγείας που ακολουθούν την ύφεση μπορεί να διαφέρουν, εν μέρει εξαρτώμενες από το πλαίσιο και τις αιτίες της κρίσης, αλλά και από τον τρόπο που απαντά μια χώρα στην κρίση. Πολλοί σχολιαστές έχουν διαφωνήσει για το αν η σύγχρονη διεθνής οικονομική αναταραχή, η χειρότερη από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης, απειλεί την υγεία του πληθυσμού σε όλον τον κόσμο Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει προσθέσει έναν ακόμα προβληματισμό στο διάλογο αυτό: αν οι περικοπές δαπανών σε περιόδους οικονομικής ύφεσης 13

15 (ειδικά σε χώρες που έχουν χρειαστεί την επείγουσα βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) θα μπορούσαν να επιβάλλουν περαιτέρω κινδύνους στην υγεία του πληθυσμού. 20,21 Δεδομένα από την Ελλάδα δείχνουν επιδείνωση του επιπέδου ψυχικής υγείας τα χρόνια που ακολούθησαν την έναρξη της κρίσης 22-24, η αυτοαναφερόμενη γενική κατάσταση υγείας έχει επίσης επιδεινωθεί από την έναρξη της κρίσης κι έχει υπάρξει αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που ένιωσαν την ανάγκη για ιατρική φροντίδα αλλά δεν κατάφεραν να έχουν προσβαση σε αυτήν. 25 O αριθμός των νέων κρουσμάτων HIV οροθετικών μεταξύ των χρηστών ενδοφλέβιων ουσιών έχει αυξηθεί δραματικά και πιστεύεται ότι οφείλεται σε μειωμένη παροχή υπηρεσιών. 26 Από την εμφάνιση της οικονομικής κατάρρευσης έχει παρουσιαστεί μία γενική αύξηση στα ποσοστά αυτοκτονιών στην Ευρώπη, αναστρέφοντας μία δεκαετία πτωτικής πορείας. 12 Στην Ελλάδα, οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν κατά 17% από το 2007 έως το Επιπρόσθετα, έχει παρατηρηθεί μία αύξηση της τάξης του 40% στο πρώτο μισό του 2011 συγκρινόμενο με την αντίστοιχη περίοδο του 2010, με τις απόπειρες αυτοκτονίας να είναι ιδιαίτερα αυξημένες ανάμεσα σε ανθρώπους με υψηλό βαθμό οικονομικής πίεσης. 22 Αλλά δεν είναι μόνο η Ελλάδα. Στην Ιταλία, άλλη μια χώρα που χτυπήθηκε ιδιαίτερα από τη μεγάλη ύφεση, μεταξύ 2008 και 2010, υπήρξαν περίπου 290 περισσότερες αυτοκτονίες και απόπειρες αυτοκτονίας που θα μπορούσαν να αποδοθούν στην κρίση. 27 Ο αγγλοσαξονικός κόσμος υπέστη κι αυτός τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης. Μία μελέτη 28 υπολόγισε ότι κατά τη διάρκεια της υφεσιακής περιόδου μετά το 2007, υπήρξαν 4750 περισσότεροι θάνατοι από αυτοκτονίες στις Ηνωμένες πολιτείες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεταξύ του 2008 και του 2010 υπήρξαν περίπου 846 περισσότερες αυτοκτονίες ανάμεσα στους άνδρες και 155 περισσότερες ανάμεσα στις γυναίκες συγκρίνοντας με την τάση των δεικτών τα προηγούμενα έτη. 29 Αυτά τα ευρήματα συνάδουν με προηγούμενες μελέτες οι οποίες παρατήρησαν παρόμοιες συσχετίσεις μετά από οικονομικές κρίσεις σε άλλα πλούσια κράτη, όπως η Ιαπωνία και η Νέα Ζηλανδία. Ιστορικά στοιχεία έδειξαν επίσης μεγάλη αύξηση της θνησιμότητας και των αυτοκτονιών στην Ανατολική Ευρώπη μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και της εφαρμογής της θεραπείας του οικονομικού «σοκ», μία ιδιαίτερα ριζική εκδοχή λιτότητας και νεοφιλελεύθερων οικονομικών 14

16 μεταρρυθμίσεων. 30 Το πως έχει επηρεάσει η μεγάλη αυτή σύγχρονη ύφεση την υγεία του πληθυσμού του αναπτυσσόμενου κόσμου που ήδη ζει σε συνθήκες φτώχειας, δεν έχει μελετηθεί σε βάθος. Παρά το γεγονός πως ελάχιστα έως καθόλου δεν έχει ερευνηθεί η σχέση μεταξύ της οικονομικής κατάρρευσης του 2008 και την υγεία των χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος χωρών, ιστορικά στοιχεία δείχνουν πως οι οικονομικές αναταράξεις οοδήγησαν στην αυξημένη θνησιμότητα παιδιών και ενηλίκων στην Ταϋλάνδη, το Μεξικό, το Περού, την Ινδονησία και άλλες αναπτυσσόμενες χώρες. 31,32 Μία άλλη ανασκόπηση κατέδειξε ότι σε αναπτυσσόμενες περιοχές όπως η Αφρική, η χαμηλού εισοδήματος Ασία και η Λατινική Αμερική, οι υφέσεις έχουν συσχετισθεί με αυξημένη βρεφική θνησιμότητα και επιδεινούμενες διατροφικές συνθήκες. 33 Δεδομένης της μεγάλης καθυστέρησης στη δημοσίευση δεδομένων θνησιμότητας, μόνο αρχικά συμπεράσματα μπορούν να βγουν για τις επιπτώσεις της σύγχρονης κρίσης στην Ευρώπη. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Η κοινωνική αδικία είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ζουν, την πιθανότητα να αρρωστήσουν, καθώς και τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Παρατηρούμε το προσδόκιμο επιβίωσης να συνεχίζει να αυξάνεται σε κάποια μέρη του κόσμου ενώ αποτυγχάνει να αυξηθεί ή και μειώνεται σε άλλα. Αλλά και μέσα στις χώρες οι διαφορές στην υγεία είναι τεράστιες και συνδέονται άρρηκτα με το βαθμό της κοινωνικής αδικίας. 34,35 Ο θάνατος και η κακή υγεία δεν κατανέμονται τυχαία στον κόσμο. 36 Το ότι αυτή η παρατήρηση δεν οφείλεται στην τύχη αλλά ότι οι ίδιες οι συνθήκες, που οι άνθρωποι ζουν, παράγουν τις ανισότητες στην υγεία, οδήγησε στην ένοια των κοινωνικών καθοριστών της υγείας. 37 Αυτές οι ανισότητες στην υγεία, είναι αναστρέψιμες και μπορούν να αποφευχθούν ακριβώς επειδή προκύπτουν από τις συνθήκες στις οποίες οι άνθρωποι μεγαλώνουν, ζουν, δουλεύουν και γερνάνε, καθώς και τα συστήματα που οργανώνονται ώστε να διαχειριστούν την ασθένειά τους. Οι συνθήκες αυτές επηρεάζονται από τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές δυνάμεις, που με τη σειρά τους επηρεάζουν και τις πολιτικές υγείας, που επηρεάζουν τα συστήματα υγείας και πως αυτά οργανώνονται ώστε να διαχειριστούν την 15

17 ασθένεια. Ολοένα και περισσότερο η φύση των προβλημάτων υγείας που έχουν να επιλύσουν οι χώρες συγκλίνουν σε φτωχές και πλούσιες χώρες. Η ανάπτυξη μιας κοινωνίας μπορεί να κριθεί από την ποιότητα της υγείας του πληθυσμού της, από το πόσο δίκαια κατανέμεται μέσα στο κοινωνικό φάσμα και το βαθμό της προστασίας από τη μειονεκτική θέση που προκύπτει από την κακή υγεία. Στο πνεύμα της κοινωνικής δικαιοσύνης, συστήθηκε το 2005 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η Επιτροπή πάνω στους Κοινωνικούς Προσδιοριστές της Υγείας (Commission on Social Determinants of Health) ώστε να προωθήσει τις ενδείξεις πάνω στο τι μπορεί να γίνει στην κατεύθυνση της ισότητας στην υγεία. Επιτροπή, η οποία έθεσε ως στόχο την κινητοποίηση των κυβερνήσεων και όλων των οργανισμών και των ατόμων που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ισότητας στην υγεία, 38 ώστε να επιτευχθεί η αναστροφή των κοινωνικών αδικιών στη διάρκεια μίας γενιάς. 34 Ο καθοριστικός ρόλος των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών πάνω στην υγεία του πληθυσμού είναι καλά τεκμηριωμένος. 39,40 Ενδείξεις από ιστορικές κι επιδημιολογικές έρευνες αποδεικνύουν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι οικονομικές κρίσεις έχουν συσχετισθεί με αυξημένη θνησιμότητα από αυτοκτονίες, δολοφονίες, καρδιαγγειακά νοσήματα, κατάχρηση αλκοόλ και μεταδοτικά νοσήματα, όπως και με αυξημένη νοσηρότητα 46 αποδιδόμενη κυρίως στον υποσιτισμό, στις μολυσματικές ασθένειες, στην κατάχρηση αλκοολ ή στις εξαρτήσεις, και στην επίπτωση των ψυχικών διαταραχών Αυτές οι συσχετίσεις μεταξύ των οικονομικών κρίσεων και της υγείας μπορούν να οδηγήσουν σε αυξημένες ανάγκες για υπηρεσίες υγείας σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, ειδικά ανάμεσα στις περισσότερο ευπαθείς ομάδες όπως οι άνεργοι, οι ανασφάλιστοι, οι μετανάστες, κι εκείνοι που στερούνται κάποιου εισοδήματος. Ενδείξεις από παρελθούσες οικονομικές κρίσεις συνηγορούν στο ότι μειωμένο εισόδημα νοικοκυριού και μειωμένη αγοραστική δύναμη αυτού (εξαιτίας της ανεργίας και της μείωσης των πραγματικών μισθών) μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένες δαπάνες υγείας από τα νοικοκυριά, μειωμένη κατανάλωση ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας, και αυξημένη χρήση των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα. 17,20,46 Αυτές οι έμμεσες επιδράσεις της οικονομικής κρίσης μπορέι να οδηγήσουν σε αυξημένες απαιτήσεις για δημόσιες υπηρεσίες, και ιδιαίτερα υπηρεσίες που είναι δωρεάν ή χαμηλού κόστους τη στιγμή της παροχής. Κάνοντας τέτοιες παρατηρήσεις, στην 16

18 κατάσταση οικονομικής ύφεσης, όπως αυτής που βιώνει η Ελλάδα, οι πολιτικές λιτότητας θα μπορούσαν πολύ πιθανόν να οδηγήσουν σε επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του πληθυσμού. Πολλοί ερευνητές έχουν επισημάνει τις προκλήσεις στη μελέτη των επιπτώσεων των οικονομικών κρίσεων στην υγεία, όπως στις επιπτώσεις που εμφανίζονται με καθυστέρηση, την ανάδραση στη εκάστοτε εφαρμοζόμενη πολιτική, τις αντικρουόμενες τάσεις και τη μοναδικότητα κάθε οικονομικής κρίσης. 12,43,47-49 Τέτοιες προκλήσεις εμποδίζουν απόλυτες εκτιμήσεις όσον αφορά στις καθαρές επιδράσεις των οικονομικών υφέσεων στην υγεία. 50,51 Παρά τους περιορισμούς αυτούς, τα δεδομένα δείχνουν ότι η οικονομική κρίση στην Ελλάδα ασκεί επιπλαβείς επιδράσεις στην υγεία 25,52 και στις υπηρεσίες υγείας. Αυτά τα δεδομένα έρχονται σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς όσων τάσσονται υπέρ των πολιτικών λιτότητας ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η οικονομική κρίση αποτελεί κίνδυνο για την υγεία, όπως και με τους ισχυρισμούς του ΔΝΤ ότι οι μεταρρυθμίσεις στην υγεία γίνονται όπου παρεμβαίνει προς την κατεύθυνση της αποδοτικότερης, αποτελσματικότερης και ποιοτικότερης παροχής υπηρεσιών υγείας. 53,54,55 Η σύγχρονη οικονομική κρίση απειλεί σοβαρά τη δημόσια υγεία κι αναδεικνύει μερικές από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη δημόσια υγεία εδώ και δεκαετίες. Οι προκλήσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στη σύγχρονη κρίση συμπεριλαμβάνουν τον υποσιτισμό, την έλλειψη στέγασης, την ακατάλληλη στέγαση, την ανεργία, την κατάχρηση ουσιών καθώς και θέματα ψυχικής υγείας, τη θνησιμότητα, τα προβλήματα υγείας των παιδιών, τη βία, τα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το περιβάλλον και το επάγγελμα, την κοινωνική αδικία και την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως και τη μειωμένη διαθεσιμότητα, πρόσβαση σε και οικονομική δυνατότητα για ποιοτική ιατρική φροντίδα. 15 Η ανεργία είναι ένας παράγοντας που έχει μελετηθεί από παλαιότερα, αρκετά χρόνια πριν την έναρξη της παρούσας οικονομικής κρίσης. Υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ ανεργίας και πολλών αρνητικών εκβάσεων υγείας, η οποία αποδίδεται σε πληθώρα παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης της φτώχειας, της κοινωνικής απομόνωσης, της απώλειας της αυτοεκτίμησης και της υιοθέτησης μη υγειών συμπεριφορών. 39,40 Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ανεργία σχετίζεται με τα ποσοστά συνολικής θνησιμότητας, θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα και αυτοκτονίες. 40 Η συσχέτιση μεταξύ των 17

19 ποσοστών ανεργίας και των περιστατικών απόπειρας αυτοκτονίας είναι θετική αλλά υπάρχουν έρευνες που μειώνεται σημαντικά όταν τα δεδομένα προσαρμόζονται με βάση το επίπεδο φτώχειας και το ποσοστό συνταγών με ψυχότροπα φάρμακα. 41 Όσο συνεχίζεται η οικονομική κρίση, έχουμε μεγαλύτερες πιθανότητες να δούμε υψηλότερα ποσοστά αλκοολισμού και κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών, κατάθλιψης και άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας, καθώς και αυτοκτονιών, τόσο στις βιομηχανοποιημένες όσο και στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες. Ως αποτέλεσμα του υποσιτισμού, της απουσίας ή της ανεπαρκούς στέγασης, της κατάχρησης ουσιών και των προβλημάτων ψυχικής υγείας, μειωμένη οικονομική ενίσχυση για τα προγράμματα δημόσιας υγείας και τις ιατρικές υπηρεσίες, η θνησιμότητα αυξάνεται κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Ένα πλήθος παραγόντων είναι πιθανό να μειώσουν τη διαθεσιμότητα, την πρόσβαση σε, την οικονομική δυνατότητα για ποιοτική ιατρική και οδοντιατρική φροντίδα. Αυτοί οι παράγοντες συμπεριλαμβάνουν αυξημένη ανεργία, η οποία οδηγεί σε απώλεια της υγειονομικής ασφάλισης, μειωμένη οικονομική στήριξη από κυβερνητικά προγράμματα, μειωμένα κονδύλια παρόχων φροντίδας υγείας τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα και μειωμένες οικονομικές παροχές σε ιατρική και οδοντιατρική φροντίδα για τους συνταξιούχους. Σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όπου η ιατρική και η οδοντιατρική φροντίδα είναι ήδη ανεπαρκείς να καλύψουν τις υπάρχουσες ανάγκες, τα προβλήματα είναι ακόμα μεγαλύτερα. Η σύγχρονη οικονομική κρίση είναι μία εκδήλωση κοινωνικής αδικίας. Θα μπορούσε ακόμα να χαρακτηριστεί ως η άρνηση ή η παραβίαση των οικονομικών, κοινωνικοπολιτιστικών, πολιτικών ή ανθρώπινων δικαιωμάτων συγκεκριμένων πληθυσμων ή ομάδων ανθρώπων βασισμένη στη θεώρηση ότι είναι κατώτεροι από αυτούς με περισσότερη δύναμη ή επιρροή. Ήδη βιώνουμε στα χρόνια αυτά της κρίσης τη συντηρητικοποίηση του πληθυσμού με εμφάνιση ολοένα περισσότερων περιστατικών μίσους ενάντια σε μειονοτικές ομάδες, σε άτομα με πολιτική δράση, σε μετανάστες, σε ανθρώπους με διαφορετικό χρώμα επιδερμίδας ή με διαφορετική σεξουαλική προτίμηση. 18

20 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2007 θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα σοκ για το σύστημα υγείας το οποίο είναι ένα σύμβαμα που έχει την προέλευσή του εκτός του ίδιου του συστήματος υγείας, κι έχει αρνητική επίδραση στη διαθεσιμότητα των πόρων του συστήματος υγείας και εξαιρετικά θετική επίδραση στη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας. Οι οικονομικές αναταραχές παρουσιάζουν τρεις κινδύνους τους οποίους οι σχεδιαστές των πολιτικών υγείας θα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι. Πρώτον, τα συστήματα υγείας απαιτούν προβλέψιμες πηγές εσόδων με τις οποίες να μπορούν να σχεδιάσουν επενδύσεις, να καθορίσουν τα κονδύλια και να αγοράσουν αγαθά και υπηρεσίες. Ξαφνική παρακώλυση των δημόσιων πηγών εσόδων μπορεί να καταστήσουν δύσκολη τη διατήρηση του απαραίτητου επιπέδου φροντίδας υγείας. Δεύτερον, η μείωση της δημόσιας δαπάνης για την υγεία, η οποία γίνεται σε απάντηση σε μία οικονομική κρίση, ουσιαστικά έρχεται σε μία χρονική στιγμή όπου τα συστήματα υγείας απαιτούν περισσότερους, όχι λιγότερους, πόρους ώστε να απευθυνθούν στις αρνητικές επιπτώσεις που έχει στην υγεία του πληθυσμού η οικονομική κρίση. Τρίτον, η φύση της απάντησης της πολιτικής υγείας σε μια οικονομική κρίση μπορεί να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω το σύστημα υγείας, ειδικά αν αυθαίρετες περικοπές σε στοιχειώδεις υπηρεσίες διαταράξουν την οικονομική προστασία, τη δίκαιη πρόσβαση στη φροντίδα και την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας, αυξάνοντας το κόστος για την υγεία και επιτείνοντας την οικονομική δυσπραγία. Ήδη από το 2009, η τοπική επιτροπή για την Ευρώπη του ΠΟΥ υιοθέτησε ένα ψήφισμα 56 που παρότρυνε τα κράτη - μέλη να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα υγείας τους θα εξακολουθήσουν να υπερασπίζουν και να προωθούν την καθολική πρόσβαση σε αποτελεσματικές υπηρεσίες υγείας σε καιρούς οικονομικής κρίσης. Η σπόφαση στηρίχθηκε σε μία κίνηση που δημιουργήθηκε από τον κατασταστικό χάρτη του 2008 στο Ταλίν, ο οποίος επισήμανε ότι τα συστήματα υγείας πρέπει να προωθούν τόσο την υγεία όσο και τον πλούτο, ότι η επένδυση στην υγεία είναι μία επένδυση στη μελλοντική ανθρώπινη εξέλιξη κι ότι τα συστήματα υγείας που λειτουργούνε σωστά είναι απαραίτητα σε κάθε κοινωνία για να βελτιώσουν τόσο την υγεία όσο και την ισότητα στην υγεία του πληθυσμού της. 57 Πιο πρόσφατα, ο ΠΟΥ απηύθυνε την πρόκληση της διατήρησης της ισότητας, της 19

21 αλληλεγγύης και του κέρδους στην υγεία στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, επισημαίνοντας τη διαφορετικότητα των πολιτικών υγείας που ακολουθήθηκαν από τα κράτη μέλη ως απάντηση στις πιέσεις των προϋπολογισμών. 58 Μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει συστημστική ανάλυση που να συγκρίνει τις απαντήσεις στην οικονομική κρίση των πολιτικών υγείας στην Ευρώπη, αν και υπάρχουν ανασκοπήσεις απαντήσεων στην κρίση διαφόρων συστημάτων υγείας. 59,60 Το πλαίσιο πιθανών απαντήσεων της πολιτικής υγείας σε περιόδους κρίσης του συστήματος υγείας περιλαμβάνει τρεις κύριες διαστάσεις: τη δαπάνη υγείας, τον τομέα της πολιτικής υγείας και τις εκβάσεις υγείας. Πρώτα, αντιμετωπίζοντας μία αιφνίδια οικονομική αναταραχή που επηρεάζει τον τομέα της υγείας, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη των πολιτικών υγείας μπορεί να αποφασίσουν να διατηρήσουν, να μειώσουν ή να αυξήσουν τη δημόσια δαπάνη για την υγεία. Ανάλογα με την απόφαση μπορούν να ανακατανείμουν κονδύλια μέσα στο σύστημα υγείας για να βελτιώσουν την αποτελεσματικότατα και την αποδοτικότητά του. Για παράδειγμα, έρευνες καταδεικνύουν ότι οι οικονομικές υφέσεις θέτουν σαφείς κινδύνους στην υγεία εξαιτίας των αυτοκτονιών και της σχετιζόμενης με το αλκοολ θνησιμότητας 12,47,61 Αυτές οι μελέτες ανέδειξαν επίσης ότι οι αρνητικές επιπτώσεις μπορούν να μετριαστούν παρέχοντας προγράμματα εργασιακής επανένταξης και στήριξη σε οικογένειες σε περιόδους οικονομικής αστάθειας, όπως και τη διατήρηση του ελέγχου στη βιομηχανία του αλκοολ ώστε να αποφευχθεί η επικίνδυνη χρήση του ως μηχανισμός αντιμετώπισης. Όπου πάρθηκαν τέτοια μέτρα, τα οφέλη για την υγεία τείνουν να επισκιάζουν τους κινδύνους, βελτιώνοντας την υγεία του πληθυσμού, τουλάχιστον βραχυρόθεσμα. Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα γαι την κατανόηση των μακροπρόθεσμων και έμμεσων επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στην υγεία και στα συστήματα υγείας, κάποιες ενδείξεις από προηγούμενες οικονομικές υφέσεις υποδηλώνουν ότι η ύφεση, ειδικά όταν συνοδέυεται από αύξηση της ανεργίας, είναι επιβλαβής για τη δημόσια υγεία. 62,63 Διατηρώντας τη δαπάνη στην κοινωνική προστασία, ιδιαίτερα σε προγράμματα ενίσχυσης της αγοράς εργασίας, είναι πιθανόν να μειωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. H συσχέτιση μεταξύ ανεργίας και αυτοκτονίας ποικίλει ανάλογα με το επίπεδο της επένδυσης στα προγράμματα ανεργίας και οικογενειακής στήριξης. Σε χώρες με χαμηλό επίπεδο επενδυσης σε αυτούς τους τομείς, 20

22 όπως η Ισπανία, υπήρξε θετική συσχέτιση μεταξύ της ανεργίας και των αυτοκτονιών. Σε χώρες με υψηλό επίπεδο επένδυσης στον κοινωνικό τομέα, όπως η Σουηδία, μια μεγάλη αύξηση στην ανεργία δεν είχε τα ίδια αποτελέσματα. 12 Μία μελέτη, που συνέκρινε τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης του 1997 στην Ταϋλάνδη, την Ινδονησία και τη Μαλαισία απέδειξε ότι, παρόλο που η κρίση αύξησε τους δείκτες θνησιμότητας σε Ταϋλάνδη και Ινδονησία, η Μαλαισία δε βίωσε παρόμοιες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία γιατί απέρριψε τα προγράμματα διαρθρωτικών προσαρμογών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας (ΠΤ), τα οποία απαιτούσαν περικοπές στην κυβερνητική δαπάνη και λιτότητα σε καιρούς οικονομικής δυσπραγίας. 7 Η Ινδονησία βίωσε μεγάλη μείωση στη χρήση των υπηρεσιών φροντίδας υγείας την περίοδο Αυτό μπορεί να αποδοθεί στη μείωση κυρίως της χρήσης των δημόσιων υπηρεσιών, καθώς ο ήδη υποχρηματοδοτούμενος δημόσιος τομέας μείωσε δραματικά την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. 13 Ενώ στην Ταϋλάνδη, η χρήση των υπηρεσιών υγείας αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης πιθανά εξαιτίας της επέκτασης της ασφαλιστικής κάλυψης, κυρίως ανάμεσα στους φτωχούς. 13 Μελέτη πάνω στη μετάβαση των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989 έδειξε ότι οι χώρες που δανείστηκαν από το ΔΝΤ σε αντίθεση με όσες δεν δανείστηκαν από το ΔΝΤ εφάρμοσαν μεγαλύτερες περικοπές στα κυβερνητικά κονδύλια και είχαν περίπου 18% μεγαλύτερα ποσοστά επίπτωσης φυματίωσης. 11 Μία μελέτη στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής κατά την περίοδο της μεγάλης ύφεσης απέδειξε ότι οι αμερικανικές πολιτείες που εισήγαγαν μέτρα μεγαλύτερης δαπάνης για την κοινωνική ευημερία ως αποτέλεσμα της νέας τάξης πραγμάτων βίωσαν γρηγορότερα μείωση στη βρεφική θνησιμότητα, στα νοσήματα του αναπνευστικού και την θνησιμότητα από όλες τις αιτίες. 10 Υπάρχουν ενδείξεις που δείχνουν ότι οι υφέσεις δεν οδηγούν απαραίτητα σε επιδείνωση των εκβάσεων υγείας όταν οι κυβερνήσεις δεσμεύονται σε μια πιο ισότιμη κατανομή των πόρων. Αξιοσημείωτα τέτοιου είδους παραδείγματα - αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης σε καιρούς οικονομικής ύφεσης αποτελούν οι εμπειρίες της Ιαπωνίας και της Φιλανδίας. Το 1990 η Ιαπωνία βίωσε μία οικονομική ύφεση που κράτησε περισσότερο από μία δεκαετία, αλλά βίωσε ταχύτερη ύφεση στη θνησιμότητα από χρόνιες παθήσεις από ότι 21

23 στα προηγηθέντα χρόνια της οικονομικής ανάπτυξης. 64,65 Όσο για τη Φιλανδία, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, ενός κράτους με το οποίο η Φιλανδία είχε ισχυρές οικονομικές σχέσεις και ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς, προκάλεσε την κατά ένα τρίτο πτώση του φιλανδικού ΑΕΠ. Παρά το γεγονός αυτό, η θνησιμότητα από όλες τις αιτίες ακολούθησε επίσης πτωτική πορεία και μάλιστα περισσότερο απότομη κατά τη διάρκεια αυτής της ύφεσης παρά της προηγούμενης οικονομικής άνθισης. Καθώς μειώθηκε το εισόδημα, μειώθηκε η κατανάλωση αλκοολ περισσότερο από 10% και τα θύματα τροχαίων συγκρούσεων μειώθηκαν περίπου στο μισό. 66 Μία αποκαλυπτική περίπτωση όσον αφορά στη διατήρηση των υπηρεσιών υγείας και τη διαφύλαξη της υγείας του πληθυσμού σε περιόδους οικονομικής δυσπραγίας, είναι η Κούβα. Η Κούβα κατά την οικονομική κρίση που ακολούθησε την κατάρρευση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης είχε να αντιμετωπίσει μία πετρελαϊκή και οικονομική κρίση, η οποία υπονόμευε σημαντικά την παραγωγή τροφίμων. Παρά, λοιπόν, αυτή την ξαφνική επιδείνωση της οικονομικής της κατάστασης, η υγεία του κουβάνικου λαού καλυτέρρευσε. Μεταξύ 1989 και 1993 και ενώ το εισόδημα ανά κάτοικο της Κούβας έπεσε περίπου 20%, το προσδόκιμο επιβίωσης στη γέννηση αυξανόταν σταθερά. 67,68 Σε καιρούς σημαντικών κοινωνικοοικονομικών περιορισμών, μία καλά οργανωμένη δημόσια πολιτική υγείας μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη συνολική ευεξία του πληθυσμού. Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία ανά κάτοικο στην Κούβα της κρίσης είχε τάση αύξησης ακόμα και το 1993, τη χρονιά με τη μεγαλύτερη πτώση του ΑΕΠ. 69 Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία αυξήθηκαν με περισότερα νοσοκομεία, περισσότερες πολυκλινικές, περισσότερα μαιευτικά σπίτια, περισσότερους ιατρούς και περισσότερη συμβουλευτική πρώτης γραμμής. Η Κούβα κατάφερε να βελτιώνει τους δείκτες υγείας της με ελάχιστες εξαιρέσεις καθώς και το προσδόκιμο επιβίωσης κατά τη διάρκεια μιας κρίσης οικονομικής, ενεργειακής και αποκλεισμού. Αναπτύσσοντας μία σταδιακή οικονομική ανάκαμψη, η κοινωνική πολιτική και οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν για τις υπηρεσίες υγείας, περιόρισαν τις κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης. Ένας σημαντικός βαθμός ισότητας, όσον αφορά σημαντικούς προσδιοριστές της υγείας, παρέμεινε, με τις υπηρεσίες υγείας να παίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική. Η Κούβα κατάφερε να διατηρήσει, ακόμα και να ενδυναμώσει τις 22

24 δημόσιες υπηρεσίες υγείας της ειδικά στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας κατά τη διάρκεια της κρίσης, κάτι που είχε σημαντική επίπτωση στην υγεία του πληθυσμού. 70 Η στρατηγική της Κούβας κατάφερε να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους για την υγεία κατά τη διάρκεια της κρίσης καταδεικνύοντας ότι οι επιπτώσεις στις εκβάσεις υγείας μπορούν να περιοριστούν αν υπάρχει δημόσια μέριμνα που να αντισταθμίζει τους κινδύνους που προκύπτουν. 69 Ο τρόπος με τον οποίο χρηματοδοτούνται τα συστήματα υγείας όπως και οι συνέπειες αυτής της χρηματοδότησης είναι αντικείμενο συζήτησης για τους προσδιοριστές των πολιτικών υγείας. Η μελέτη της δικαιοσύνης στη χρηματοδότηση των συστημάτων υγείας είναι σημαντική καθώς η δίκαιη κατανομή είναι, ή θα έπρεπε να είναι, από τους θεμελιώδεις στόχους ενός συστήματος υγείας. 71 H άδικη χρηματοδότηση της υγείας είναι πιθανόν να επηρεάσει αρνητικά όχι μόνο την κατανομή του εισοδήματος αλλά και την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερες ανισότητες στην υγεία μακροπρόθεσμα. 72 Η χρηματοδότηση της υγείας δε θα έπρεπε να συνδέεται με τη χρήση των υπηρεσιών υγείας, και η κατανομή της συμβολής του κάθε νοικοκυριού θα έπρεπε να είναι ξεχωριστή πολιτική επιλογή, της οποίας οι επιπτώσεις θα έπρεπε να εξετάζονται ξεχωριστά. Όχι μόνο για να προωθηθεί η πρόσβαση στην υγεία με πληρωμές ανεξάρτητες από τη χρήση, αλλά και για προστασία του εισοδήματος. Άνθρωποι με υψηλότερα εισοδήματα θα πρέπει να πληρώνουν περισσότερο (κάθετη δικαιοσύνη) κι όσοι θεωρούνται ότι έχουν το ίδιο πρόβλημα, θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο τρόπο (οριζόντια ισότητα). 72 Στην Αργεντινή κατά τη διάρκεια της οκονομικής κρίσης που ξεκίνησε το 2001, αυξήθηκαν όλοι οι δείκτες της ανισότητας. 72 Όταν η δαπάνη για την υγεία γίνεται με άμεσες πληρωμές, η χρήση των υπηρεσιών υγείας είναι πολύ πιθανό να εξαρτάται από τη δυνατότητα αυτών των πληρωμών για τακτικές υπηρεσίες, φάρμακα και διαγνωστικές εξετάσεις. 72 Όσο πιο εύρωστη μια ομάδα του πληθυσμού τόσο καλύτερα μπορεί και πληρώνει τις υπηρεσίες υγείας που παρέχονται με αυτόν τον τρόπο, γι αυτό και αυτές οι ομάδες του πληθυσμού χρησιμοποιούν περισσότερο τις υπηρεσίες υγείας από τις ομάδες του πληθυσμού με χειρότερη κοινωνικοοικονομική θέση. 72 Η δίκαιη κατανομή των υπηρεσιών υγείας δε αφορά μόνο την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας αλλά και στην ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας. Στην Αργεντινή της 23

25 κρίσης τα δημόσια νοσοκομεία, υπό την πίεση της οικονομικής δυσπραγίας και της αύξησης των προσερχόμενων ασθενών, αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα ποιότητας και αποτελεσματικότητας. 73 Τα νοικοκυριά που έχουν ξοδέψει για νοσοκομειακή φροντίδα τείνουν να είναι και πιο ευάλωτα στην καταστροφική δαπάνη. 72 Έτσι, οι φτωχότερες κοινωνικές ομάδες είναι πιθανό να αποφύγουν ή να καθυστερήσουν τη νοσοκομειακή φροντίδα για να αποφύγουν την επιβάρυνση του κόστους των πληρωμών για φροντίδα υγείας σε καιρούς οικονομικής δυσπραγίας

26 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Σκοπός της παρούσας διπλωματικής μελέτης είναι να διερευνήσει αν η σύγχρονη οικονομική κρίση στην Ελλάδα έχει μεταβάλλει τις ανισότητες στην υγεία. Να μελετήσει την πιθανή συσχέτιση της σύγχρονης οικονομικής κρίσης με τη βοήθεια οικονομικών δεικτών με τις ανισότητες στην υγεία και τον τρόπο που αυτές μεταβάλλονται. Ανισότητες που αφορούν τόσο στο επίπεδο υγείας αλλά όσο και στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. 25

27 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Οι οικονομικόί δείκτες που επιλέχθηκαν για να παρακολουθήσουν την οικονομική εξέλιξη της Ελλάδας είναι: Το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν σε τρέχουσες τιμές - εκατομμύρια ευρώ (GDP). Το ποσοστό ανεργίας επί της συνολικής εργατικής δύναμης της χώρας. Ο απόλυτος αριθμός των ανέργων. Ο κατώτατος μισθός, το χαμηλότερο μηνιαίο εισόδημα που καθορίζεται από τη νομοθεσία (MINIMUM WAGE). Το μέσο ετήσιο εισόδημα (MEAN INCOME), το συνολικό εισόδημα διαιρεμένο με το πλήθος του πληθυσμού. Αποτελεί έναν χρήσιμο δείκτη παρακολούθησης του μέσου όρου του εισοδήματος λαμβάνοντας υπόψη τις μεταβολές του πληθυσμού. Το διάμεσο ετήσιο εισόδημα (MEDIAN INCOME), η τιμή του εισοδήματος που χωρίζει τον πληθυσμό σε δύο ίσα μέρη, από τα οποία το πρώτο έχει εισόδημα μικρότερο του διάμεσου εισοδήματος ενώ το άλλο μεγαλύτερο. Αποτελεί χρήσιμο δείκτη για την προσέγγιση του εισοδήματος μειώνοντας την επίδραση των πολύ υψηλών και των πολύ χαμηλών τιμών. Οι ετήσιες απολαβές ενός ατόμου χωρίς παιδί (ANNUAL INCOME SINGLE PERSON WITHOUT CHILDREN) Η αγοραστική δύναμη (PPS). Επιλέχθηκε καθώς πέρα από τη λειτουργία του να συγκρίνει εισοδήματα διαφορετικών νομισμάτων, αποτελεί πιο ευαίσθητο δείκτη σε σχέση με τις αλλαγές του εισοδήματος, καθώς άλλοι δείκτες υποτιμούν τις συνθήκες διαβίωσης σε φτωχές χώρες επειδή επηρεάζονται από πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες, που δεν οδηγούν σε άμεσες αλλαγές. Οι δείκτες που επιλέχθηκαν για τη μελέτη των διακυμάνσεων στην υγεία είναι: Το αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας (self-percieved health) το οποίο επηρεάζεται από τις εντυπώσεις και τις απόψεις των άλλων αλλά είναι το αποτέλεσμα της επεξεργασίας και της ενσωμάτωσης από το άτομο αυτών των εντυπώσεων σύμφωνα με τις δικές του αξίες και 26

28 συμπεριφορές. Είναι ένας δείκτης που αντανακλά σε ικανοποιητικό βαθμό το επίπεδο υγείας του ατόμου, καθώς λαμβάνει υπόψη και τις τρεις πτυχές της υγείας, της σωματικής, της ψυχικής αλλά και της κοινωνικής. Σε σχέση με τους δείκτες νοσηρότητας και θνησιμότητας, που απαιτούν μεγαλύτερο χρόνο για να μεταβληθούν, το αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας επηρεάζεται πιο άμεσα. 74,75 Οι αυτοαναφερόμενες ανεκπλήρωτες ανάγκες για ιατρική εξέταση (selfreported unmet needs for medical examination). Είναι ένας απλός τρόπος μέτρησης της πρόσβασης στη φροντίδα υγείας καθώς ρωτά αν υπήρξε φορά μέσα στους τελευταίους 12 μήνες που το άτομο χρειάστηκε φροντίδα υγείας και δεν την έλαβε ή αναγκάστηκε να απέχει από αυτήν. 76 Η ερώτηση αυτή στην ΕU SILC ακολουθείται από διευκρινιστική ερώτηση σε σχέση με το λόγο που η ανάγκη του ατόμου για φροντίδα υγείας δεν καλύθφηκε. Ανάμεσά τους υπάρχουν απαντήσεις που καταδεικνύουν της ανισότητες στην πρόσβαση στη φροντίδα υγείας, όπως οι απαντήσεις «γιατί ήταν ακριβή», «γιατί ήταν μακριά», «γιατί υπήρχε μεγάλη λίστα αναμονής». Σε αυτό το κομμάτι της συγκεκριμένης ερώτησης θα εστιαστούμε στη συγκεκριμένη μελέτη, στο κομμάτι δηλαδή των ανθρώπων που δεν καταφέρνουν να έχουν πρόσβαση στη φροντίδα υγείας που χρειάζονται εξαιτίας οικονομικών λόγων, αδυναμίας πρόσβασης σε αυτήν ή δε φτάνουν έγκαιρα επειδή περιμένουν σε μεγάλες λίστες αναμονής. Τα δεδομένα αντλήθηκαν από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU SILC) EU SILC Η Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Union Statistics on Income and Living Conditions EU-SILC) είναι ένα όργανο που στοχεύει στη συλλογή επίκαιρων και συγκρίσιμων συγχρονικών και διαχρονικών πολυδιάστατων μικροδεδομένων σχετικά με το εισόδημα, τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις συνθήκες διαβίωσης. Το όργανο αυτό είναι ενσωματωμένο στο Ευρωπαϊκό Στατιστικό Σύστημα (ESS). Το πρόγραμμα της EU-SILC ανακοινώθηκε το 2003 σε βάση «συμφωνίας κυριών» σε έξι κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, 27

29 Λουξεμβούργο και Αυστρία) και τη Νορβηγία. Η έναρξη της EU-SILC έγινε το 2004 για την Ευρωπαϊκή Ένωση των 15 (εκτός της Γερμανίας, της Ολανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου) και την Εσθονία, τη Νορβηγία και την Ισλανδία. Ελέγχθηκε πόσοι απαντάνε ότι έχουν κακό ή πολύ κακό επίπεδο υγείας ανάλογα με τη κατάσταση απασχόλησής τους και το πεμπτημόριο του εισοδήματος στο οποίο βρίσκονται καθώς και ανάλογα με το φύλο τους. Ελέγθηκε πόσοι απαντάνε ότι είχαν ανεκπλήρωτες ανάγκες για φροντίδα υγείας τους τελευταίους 12 μήνες για λόγους πρόσβασης, συγκεντρωτικά άλλα και για κάθε αιτία ξεχωριστά ανάλογα με την κατάσταση απασχόλησής τους, το πεμπτιμόριο του εισοδήματος στο οποίο βρίσκονται και ανάλογα με το φύλο τους. Για τις ερωτήσεις αυτές ελέγχθηκε με τη χρήση του λόγου πιθανοτήτων αν καποιος από τους παράγοντες (φύλο, εργασιακή κατάσταση, πεμπτιμόριο εισοδήματος) μπορούν να προβλέψουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναφέρουν τα άτομα κακό ή πολύ κακό επίπεδο υγείας ή ανεκπλήρωτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα για λόγους πρόσβασης. Για τα έτη (τέσσερα χρόνια πριν τη θεωρούμενη έναρξη της παρούσας οικονομικής κρίσης, το 2008 όπου αρχίζει ο ρυθμός ανάπτυξης να παίρνει αρνητικό πρόσημο, και τέσσερα χρόνια μετά), ελέγχθηκε για βασικούς οικονομικούς δείκτες που έχουν επηρεαστεί από τη σύγχρονη οικονομική κρίση (Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, ποσοστό και απόλυτος αριθμός ανέργων, κατώτερος μισθός, μέσο εισόδημα, διάμεσο εισόδημα, ετήσιο εισόδημα ενός ατόμου χωρίς παιδιά, αγοραστική δύναμη ανά κάτοικο PPS) η πιθανότητα συσχέτισης με τους προαναφερθέντες δείκτες επιπέδου υγείας και πρόσβασης στη φροντίδα υγείας. Έγινε εφαρμογή του μη παραμετρικού συντελεστή συσχέτισης σειράς του Spearman λόγω του μικρού μεγέθους του δείγματος (9 έτη παρακολούθησης). 28

30 Διάγραμμα 1: ποσοστό ανεργίας τριμηνιαία καταγραφή Διάγραμμα 2: άνεργοι σε χιλιάδες τριμηνιαία καταγραφή ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Από τα στοιχεία που δημοσιεύονται στην Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία και στην Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία υπολογίστικαν οι τάσεις των οικονομικών δεικτών που καταδεικνύουν την οικονομική ύφεση της χώρας.το ΑΕΠ της Ελλάδας μετά από χρόνια συνεχούς οικονομικής ανάπτυξης άρχισε να δείχνει μηδέν ή πλησίον του μηδενός τιμές ρυθμού ανάπτυξης από το τελευταίο 29

31 ευρώ ΑΕΠ σε εκ. ευρώ τέταρτο του 2007 και αρνητικές τιμές ρυθμού ανάπτυξης από το τελευταίο τέταρτο του 2008 κι έπειτα (διάγραμμα 3). Κατά τη διάρκεια της πενταετούς Διάγραμμα 3: ΑΕΠ σε εκατομμύρια ευρώ Q Q Q Q Q Q Q4 4ο τρίμηνο κάθε χρόνου Q4 Q4 περιόδου της ύφεσης ( ), το ΑΕΠ έπεσε κατά 19,16%. Ο δείκτης ανεργίας, από το 7,2% της συνολικής εργατικής δύναμης το Γ τρίμηνο του 2008, έφτασε στο 26% το Δ τρίμηνο του 2012 (διάγραμμα 1), εκτοξεύοντας τον αριθμό των ανέργων από τους στο αύξηση της τάξης του 264,83% (διάγραμμα 2). Σε αυτή την κατάσταση της οικονομικής δυσπραγίας, ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού άρχισε να ζει κάτω από υπερβολική οικονομική πίεση. Στο διάγραμμα 4 καταγράφεται η τάση του κατώτατου μισθού, του μέσου εισιδήματος ανά μήνα και του διάμεσου εισοδήματος ανά μήνα, του μέγιστου ποσού δηλαδή του εισοδήματος που ζει το 50% του ελληνικού πληθυσμού. Διάγραμμα 4: διακύμανση κατώτατου μισθού, μέσου εισοδήματος ανά μήνα και διάμεσου εισοδήματος ανά μήνα , , ,00 800,00 600, ,83 900,00 794, ,5 996,92 862,82 889,67 792,75 683,76 400,00 200,00 0,00 κατώτερος μισθός μέσο εισόδημα/μήνα διάμεσο εισόδημα/μήνα χρονολογία 30

32 Στον πίνακα 1 φαίνεται η εξέλιξη των οικονομικών δεικτών που επιλέχθηκαν για την παρούσα μελέτη. Για τους δείκτες αυτούς ελέγχθηκε η υπόθεση αν υπάρχει συσχέτιση της εξέλιξής τους με την εξέλιξη για το ίδιο χρονικό διάστημα δεικτών που αναδεικνύουν τις ανισότητες στην υγεία. Πίνακας 1: Εξέλιξη επιλεγμένων οικονομικών δεικτών στην Ελλάδα ΑΕΠ ανεργία κατώτατος μέσο διάμεσο απολαβές ενός ατόμου αγοραστική έτος 4 o 3μηνο (%) μισθός εισόδημα εισόδημα χωρίς παιδιά δύναμη(pps/inh) ,13 10,40 630, , , , , ,87 9,70 667, , , , , ,68 8,80 709, , , , , ,33 8,10 767, , , , , ,07 7,90 794, , , , , ,94 10,30 862, , , , , ,99 14,20 862, , , , , ,40 20,70 876, , , , , ,49 26,00 683, , , , ,00 Για τις ανισότητες στο επίπεδο της υγείας επιλέχθηκε απο τις ερωτήσεις της EU SILC, το αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας των ατόμων. Από τις 5 πιθανές απαντήσεις (πολύ καλό, καλό, μέτριο, κακό και πολύ κακό), επιλέχθηκε ως μεταβλητή το άθροισμα των απαντήσεων των ατόμων που χαρακτήρισασν το επίπεδο υγείας τους ως κακό ή πολύ κακό. Για τις ανισότητες που αφορούν στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας επιλέχθηκε η ερώτηση της EU-SILC που αφορά στις αυτοαναφερόμενες ακάλυπτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα. Από τις πιθανές απαντήσεις, επιλέχθηκε ως μεταβλητή το άθροισμα των απαντήσεων των ατόμων που αναφέρουν ανεκπλήρωτη ανάγκη για ιατρική φροντίδα, η οποία δεν ευοδώθηκε για λόγους περιορισμένης πρόσβασης στην ιατρική φροντίδα (μεγάλο κόστος, μεγάλη απόσταση, λίστα αναμονής). 31

33 ποσοστό (%) ποσοστό απαντήσεων ΕΠΙΠΕΔΟ ΥΓΕΙΑΣ Στο διάγραμμα 5 φαίνονται τα ποσοστά όσων αυτοπροσδιορίζουν το επίπεδο Διάγραμμα 5: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας γενικός πληθυσμός Ελλάδας % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 8,8 8,9 9,2 8,9 9,3 9,7 9,6 9,0 9,3 13,5 13,7 14,1 14,6 14,6 14,9 14,6 14,8 15,8 77,6 76,6 76,0 75,5 74,8 77,4 76,5 75,4 76, έτος B+VB Fair G+VG υγείας τους ως καλό και πολύ καλό (G+VG), ως μέτριο (Fair) και ως κακό και πολύ κακό (B+VB). Φαίνεται να υπάρχει τάση αύξησης του ποσοστού όσων αυτοπροσδιορίζουν το επίπεδο υγείας τους ως κακό ή πολύ κακό. Στο διάγραμμα 6 φαίνεται η σύσταση ως προς το φύλο όσων αυτοπρσδιορίζουν το επίπεδο υγείας τους ως κακό ή πολύ κακό. Παρατηρούμε ότι το ποσοστό των γυναικών είναι σταθερά μεγαλύτερο από αυτό των ανδρών. Υπολογίστηκε η αναλογία πιθανοτήτων (odds ratio OR) των γυναικών προς τους άνδρες να προσδιορίσουν το επίπεδο υγείας τους ως κακό ή πολύ κακό καθώς και τα αντίστοιχα 95% διαστήματα εμπιστοσύνης. Για καμία Διάγραμμα 6: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (άνδρες-γυναίκες) ,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 10,0 10,2 9,8 9,4 8,4 8,1 7,6 7,8 8,3 8,6 χρονιά δε βρέθηκε για διάστημα εμπιστοσύνης 95% στατιστικά σημαντική αναλογία πιθανοτήτων. Στον πίνακα 2 φαίνονται οι ανά έτος υπολογισμένες αναλογίες πιθανοτήτων και τα αντίστοιχα 95% διαστήματα εμπιστοσύνης. 10,5 10,9 10,3 10,0 9,0 8,0 8,0 10, B+VB_MEN B+VB_WOMEN έτος 32

34 ποσοστό (%) Πίνακας 2: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (αναλογίες πιθανοτήτων γυναίκες/άνδρες) έτος OR sph(w/m) CI 95% ,35 0,50-3, ,13 0,43-3, ,29 0,49-3, ,28 0,48-3, ,30 0,50-3, ,30 0,51-3, ,16 0,45-2, ,28 0,48-3, ,36 0,52-3,57 Πίνακας 3: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (αναλογίες πιθανοτήτων άνεργοι/εργαζόμενοι) έτος OR sph(un/empl) CI 95% ,71 0,24-12, ,16 0,36-12, ,79 0,27-11, ,1 0,27-16, ,89 0,70-21, ,64 0,77-27, ,39 0,41-14, ,55 0,35-18, ,15 0,55-31,30 Διάγραμμα 7: αυτοπροσδιοριζόμενο επίπεδο υγείας κακό και πολύ κακό (εργαζόμενοι άνεργοι) ,6 2,7 B+VB_EMPL B+VB_UNEMPL 3,8 1,8 1,7 3 2,9 1,4 1,7 6,3 1,5 6,6 1,8 4,2 1,4 Όσον αφορά στην κατάσταση απασχόλησης, οι άνεργοι φαίνεται να αυτοπροσδιορίζουν διαχρονικά σε υψηλότερο ποσοστό το επίπεδοδ υγείας τους ως κακό ή πολύ κακό (διάγραμμα 7). Για καμία απο τις μελετούμενες χρονιές ο λόγος πιθανοτήτων του κακού και πολύ κακού αυτοπροσδιοριζόμενου επιπέδου υγείας των άνεργων προς τους εργαζόμενους δεν αποδείχθηκε στατιστικά σημαντικός 3,5 1,2 στο 95% διάστημα εμπιστοσύνης. (πίνακας 3). 4, έτος 33

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης

Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης Μαρία Ζησιοπούλου Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη Τι συμβαίνει από εδώ και πέρα Το αμέσως επόμενο βήμα της έρευνας 50+ στην Ευρώπη είναι η προσθήκη, στην υπάρχουσα βάση δεδομένων, πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΕΑ Demo Νews ΕΔΚΑ, Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2009 Τεύχος 7 ο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2014 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΠΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Αθήνα, 16 Ιουλίου 2003 ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 Από τη Γ.Γ. ΕΣΥΕ ανακοινώνονται τα προσωρινά

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Ελένη Χήτα, Ευθύμιος Ζέρβας Σχολή Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ: ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: Θ. Μητράκος Θ. Γεωργιάδης Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Αθήνα, Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη

Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 7 Μαΐου 2012 Η Μεγάλη Ύφεση στην Ευρώπη ΑΕΠ και απασχόληση

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (πηγές) 1. ΕΛΣΤΑΤ : πληθυσμιακά μεγέθη και ηλικιακή δομή Απογραφές πληθυσμού 2001, 2011 (Σύνολο Χώρας, NUTS2-επίπεδο περιφέρειας)

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ....3 ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1. Ακαθάριστος κύκλος εργασιών....4 2. Λειτουργικό Κέρδος....7 3. Άποψη για την οικονομική κρίση... 10 4. Τα περισσότερο σημαντικά επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Health at a Glance: Europe 2010

Health at a Glance: Europe 2010 Health at a Glance: Europe 2010 Summary in Greek Περίληψη στα ελληνικά HEALTH AT GLANCE: EUROPE 2010 ISBN 978-92-64-090309 OECD 2010 1 Περίληψη Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιτύχει σημαντική πρόοδο όσον

Διαβάστε περισσότερα

και Πολιτική Απασχόλησης

και Πολιτική Απασχόλησης Αγορά Εργασίας και Πολιτική Απασχόλησης Μαρίνα Ρήγου Παπαμηνά Παρατηρητήριο Αγοράς Εργασίας, Τμήμα Εργασίας, ΥΕΠΚΑ Οργανόγραμμα Τμήματος Τμήμα Εργασίας Υπηρεσία Αλλοδαπών Συντονισμός ΔΥΑ, Μηχανογραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2011 Οικονομική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας. Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη

Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας. Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη Η Κρίση στην Ελλάδα Οικονομία/Κοινωνία Μείωση του ΑΕΠ Αύξηση της ανεργίας από 9.6% το 2009 σε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 03 / 07 / 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Προσδόκιµο και Υγείας 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), σε συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Κοινή ράση για την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία Βασικά µεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία Βασικά µεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ ιοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριµηνιαία ενηµέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

psi Τα Οικονομικά της Troika στην Υγεία Γιάννης Κυριόπουλος Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας Κοσμήτωρ Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας

psi Τα Οικονομικά της Troika στην Υγεία Γιάννης Κυριόπουλος Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας Κοσμήτωρ Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας psi Τα Οικονομικά της Troika στην Υγεία Γιάννης Κυριόπουλος Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας Κοσμήτωρ Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Από την χρηματοπιστωτική κρίση στην οικονομική ύφεση Η χρηματοπιστωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: ευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011 Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα

Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα για την ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα 2012 Διατήρησε τη θερμοκρασία της κρεβατοκάμαρας στους 18 ο C Διατήρησε τη θερμοκρασία των υπόλοιπων χώρων

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ 2011 και 2012 η ανεργία στην Ελλάδα συνέχισε να αυξάνεται σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και ειδικά στους ενήλικες νέους.

Μεταξύ 2011 και 2012 η ανεργία στην Ελλάδα συνέχισε να αυξάνεται σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και ειδικά στους ενήλικες νέους. Η ποιότητα της μετάφρασης και η συνοχή της με το πρωτότυπο κείμενο εργασίας αποτελούν αποκλειστική ευθύνη των συγγραφέων της μετάφρασης. Σε περίπτωση οποιασδήποτε αντίφασης μεταξύ του αρχικού έργου και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Οι κάτοικοι στην Ελλάδα μετακομίζουν κατά μέσο όρο 3 έως 5 φορές στη ζωή τους, διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία σε ποσοστό περίπου 70%,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ.

Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ. Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΟΥΡΗΣ Αντικείμενα αναφοράς Ανασκόπηση της κρίσης και εφαρμογή «μνημονιακών»

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι δείκτες υγείας και οι παράγοντες που τους προσδιορίζουν (με ειδική αναφορά στην Ελλάδα)

Οι δείκτες υγείας και οι παράγοντες που τους προσδιορίζουν (με ειδική αναφορά στην Ελλάδα) Οι δείκτες υγείας και οι παράγοντες που τους προσδιορίζουν (με ειδική αναφορά στην Ελλάδα) ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Διάλεξη στο μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Διάλεξη 12 Νίκος Θεοχαράκης Δεκέμβριος 2014 Μέτρηση κόστους ζωής Το κόστος ζωής σε νομισματικές μονάδες μπορεί να αυξάνεται ενίοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/215 (3 Νοεμβρίου 6 ) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 215-216 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 4/215

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δαπάνες Υγείας - Σύστημα Λογαριασμών Υγείας 2009-2012 (Προσωρινές εκτιμήσεις)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δαπάνες Υγείας - Σύστημα Λογαριασμών Υγείας 2009-2012 (Προσωρινές εκτιμήσεις) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 31 Μαρτίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δαπάνες Υγείας - Σύστημα Λογαριασμών Υγείας 2009-2012 (Προσωρινές εκτιμήσεις) Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) δημοσιοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ματθαίος Μαργέλος ΝΔΕ ΟΠ0928

Ματθαίος Μαργέλος ΝΔΕ ΟΠ0928 Ματθαίος Μαργέλος ΝΔΕ ΟΠ0928 Σκοπός Χρησιμότητα λογιστικών καταστάσεων Μεθοδολογία Αριθμοδείκτες Ανάλυση οικονομίας Ανάλυση κατασκευαστικού κλάδου Διερεύνηση αριθμοδεικτών Συμπεράσματα Προτάσεις για περαιτέρω

Διαβάστε περισσότερα

Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE

Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE Για δεύτερη χρονιά η ICAP Group εκπόνησε αναλυτική Μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΙΚΑ ΣΤΟΝ ΕΟΠΥΥ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ Π.Ε.Δ.Υ. ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ

ΑΠΟ ΤΟ ΙΚΑ ΣΤΟΝ ΕΟΠΥΥ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ Π.Ε.Δ.Υ. ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΚΑ ΣΤΟΝ ΕΟΠΥΥ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ Π.Ε.Δ.Υ. ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΝ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΓΕΝΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ o ΙΔΡΥΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 6298/1934 o Τροποποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τον όρο «υπηρεσίες υγείας», προσδιορίζονται όχι µόνο οι παρεχόµενες φροντίδες υγείας και ιατρικής περίθαλψης αλλά γενικότερα το πλέγµα των δοµών µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Greek Οι συντάξεις µε µια µατιά : Οι δηµόσιες πολιτικές στις χώρες του ΟΟΣΑ -Έκδοση 2005 Περίληψη στα ελληνικά Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αποτελέσματα από την παρέμβαση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στα κέντρα κράτησης μεταναστών ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 www.msf.gr Εισαγωγή Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενεργειακή φτώχεια και οι συνέπειες στο περιβάλλον και στην υγεία. του Κώστα Φωτεινάκη

Η Ενεργειακή φτώχεια και οι συνέπειες στο περιβάλλον και στην υγεία. του Κώστα Φωτεινάκη Η Ενεργειακή φτώχεια και οι συνέπειες στο περιβάλλον και στην υγεία του Κώστα Φωτεινάκη Στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Συνεδρίου που οργάνωσε το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ 10-12 Οκτωβρίου 2013 στην Αθήνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

«Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στην Υγεία»

«Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στην Υγεία» ΗΜΕΡΙΔΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο Περιβάλλον και την Υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην Τοπική αυτοδιοίκηση» «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στην Υγεία» ΠΕΜΠΤΗ 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα