ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ"

Transcript

1 ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ Ή εργασία αυτή δέν φιλοδοξεί να ρίξει πλούσιο φως στις πολιτικές επιδιώξεις πού υπήρχαν στην Ελλάδα τον Οκτώβριο τού Κάτι τέτοιο θα ήταν ίσως φιλοδοξία μιας εργασίας πολύ πιο ανεπτυγμένης στον χρόνο και στον τόπο, πού νά ασχολείται δηλαδή περισσότερο μέ τα γενικότερα πολιτικά δεδομένα της νεοελληνικής κοινωνίας και μέ τις εξελίξεις των μεγάλων ρευμάτων του διεθνούς πολιτικού στίβου. Ή σωστότερη έκφραση γι αυτό πού επιχειρούμε να δώσουμε εδώ, εϊναι ή Ιχνηλασία της ποιότητας και των καταβολών μερικών από τις προοπτικές αυτές, ή εξακρίβωση των αντίστοιχων δυνατοτήτων υλοποίησης τους καί ή θεμελίωση αφετηριών πού ίσως οδηγήσουν σέ καλύτερη κατανόηση τού θέματος. Αυτή ή προσπάθεια είναι πιθανά πολύ πρώιμη σαν απόπειρα ερμηνείας, καί είναι καταδικασμένη από τά πράγματα νά ξεπεραστεί γρήγορα, καθώς πιο σύνθετες προσεγγίσεις σπάνιες σήμερα θα βλέπουν το φώς της δημοσιότητας. Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Ή αποχώρηση των δυνάμεων του Αξονα από την Ελλάδα συνέπεσε μέ τήν μεγάλη κρίση της Wehrmacht το Φθινόπωρο του Κρίση πού, προαναγγέλνοντας το σύντομο τέλος του πολέμου, οξύνε τους ανταγωνισμούς ανάμεσα στους συμμάχους. Στα τέλη του Σεπτεμβρίου μόνο σταμάτησε, για λόγους εφοδιασμού, ή συμμαχική προέλαση στο δυτικό μέτωπο. Οι συμμαχικές δυνάμεις εϊτε είχαν διαβεί, εϊτε άγγιζαν τά σύνορα της Γερμανίας. Ή αντίστοιχη συμμαχική επίθεση στην Ιταλία, άσχετα μέ τήν εξέλιξη της, είχε βάλει μπροστά της υψηλούς στόχους πού έφθαναν μέχρι καί τήν Βιέννη. Στα ανατολικά, ή καταστροφή είκοσι μεραρχιών του Αξονα στην Ρουμανία τον Αύγουστο, οί εξελίξεις στην Βουλγαρία στις αρχές τού Σεπτεμβρίου καί ή πίεση της εξεγερμένης Γιουγκοσλαβίας έφεραν τήν ραγδαία προέλαση τών σοβιετικών δυνάμεων. Ή προέλαση αυτή σταμάτησε

2 Πολιτικές προοπτικέ; και δννατότητες κατά την απελευθέρωση 175 καί έδω για λόγους εφοδιασμού τον Νοέμβριο, βαθιά μέσα στην Ουγγαρία. Ή κατάσταση στα μέτωπα υπαγόρευε καί τις διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις των μεγάλων συμμάχων για το που έπρεπε να ριχθεϊ το κύριο βάρος. Οί Αγγλοι πίστευαν ότι μια ιδιαίτερη προσπάθεια από την μεριά τους στο ιταλικό μέτωπο θα τους έφερνε στην Γιουγκοσλαβία καί στην Αυστρία πριν φθάσουν εκεί οί Αμερικανοί ή οί Ρώσοι. Μία τέτοια εξέλιξη θά δημιουργούσε ενα είδος σφήνας στην στρατιωτική διάταξη, σφήνα πού θά είχε σίγουρο πολιτικό αντίκτυπο στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων για τό μοίρασμα της επιρροής στην αυριανή Ευρώπη. Αυτό σήμαινε ταυτόχρονα ότι ή Αγγλία ήταν στρατιωτικά πολύ μπλεγμένη στο Ιταλικό μέτωπο, ότι πίστευε σ αυτό καί πώς όλη τούτη ή φροντίδα μείωνε κατά πολύ τις δυνατότητες πού είχε για στρατιωτική επέμβαση άλλου. Τό θέμα ενδιέφερε άμεσα τήν Ελλάδα. Οί εξελίξεις στα βόρεια της Ελλάδας δημιουργούσαν νέες πολιτικές ισορροπίες. Πρίν αρχίσει ή ελληνική απελευθέρωση, ήδη στις 8 Σεπτεμβρίου, ή Βουλγαρία απέκτησε κυβέρνηση Πατριωτικού Μετώπου με διάφανους πολιτικούς προσανατολισμούς. Στην Ρουμανία, όπου οί εξελίξεις ήταν ακόμα περισσότερο πολύπλοκες καί βασανιστικές, μπορούσε ήδη κανείς να μαντέψει τήν εκεί πολιτική εξέλιξη. Στην Γιουγκοσλαβία καί στην Αλβανία ήταν προφανές οτι ό συσχετισμός των δυνάμεων ευνοούσε τους πολιτικούς συνασπισμούς πού αντιστοιχούσαν με τό ΕΑΜ καί τό ΚΚΕ στην Ελλάδα. Ή αναμόρφωση του πολιτικού χάρτη στην Ευρώπη καί στα Βαλκάνια έδινε ορισμένες πρώτες ενδείξεις για τό πιθανό πολιτικό μέλλον της Ελλάδας. Υπήρχε όμως εδώ, σαν σοβαρότατος παράγοντας, ή διάθεση της Μεγάλης Βρετανίας νά μήν αφήσει εξω από τό σύστημα της πολιτικοστρα τιωτικής της επιρροής μία χώρα πού της ήταν ακόμα απαραίτητη. Σέ αντιστοιχία θά μπορούσαμε νά συνυπολογίσουμε τήν πιθανή άμεση ή έμμεση σοβιετική παρέμβαση, για τήν ενίσχυση ή μή του ΚΚΕ. Στο ζήτημα αυτό θα επανέλθουμε. ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΙ ΣΤΑ 1944 Ή κατάσταση στον ελληνικό πολιτικό χώρο είχε παγιωθεί στις παραμονές της απελευθέρωσης, μέ τήν δημιουργία δύο αντίπαλων συνασπισμών πού διεκδικούσαν τήν εξουσία. Αν καί ή χώρα είχε ήδη μακρόχρονη εμπειρία πόλωσης καί διχασμού, τό φαινόμενο παρουσίαζε στά 1944 ριζικά διαφορετικά χαρακτηριστικά από τίς ανάλογες καταστάσειςτού μεσοπολέμου

3 176 Γιώργος Μαργαρίτης Τώρα, στο κέντρο τής διαμάχης βρισκόταν ή ίδια ή κοινωνική οργάνωση τής χώρας, ό τρόπος τής ζωής της, ή επιλογή τού πολιτισμού της. Ό «διχασμός» του μεσοπολέμου δέν έφτανε τόσο μακριά. Οι παράγοντες πού δημιούργησαν αυτήν τήν νέα διάταξη των πραγμάτων αναπτύχθηκαν και έδρασαν κύρια μέσα στην κατοχή. Οί εξελίξεις του μεσοπολέμου, ή ανάπτυξη του κράτους χωρίς τίς ελπίδες και τα όνειρα τής «Μεγάλης Ιδέας», χωρίς τίς μάζες του εκτός των συνόρων ελληνισμού, με τίς κοινωνικές ανακατατάξεις πού απλώνονταν οσο προχωρούσε ή αφομοίωση των προσφύγων, βρίσκονταν πίσω από τίς ραγδαίες προόδους πού συντελέστηκαν μέσα στην κατοχή στον πολιτικό χώρο. Οί τραγικές συνθήκες των χρόνων εκείνων, ή πολύμορφη καταλυτική πίεση πού δέχτηκε ό ελληνικός χώρος σέ όλους τους τομείς τής ύπαρξης του, έσπασαν τους παραδοσιακούς θεσμούς τής εξουσίας καί ανέδειξαν τήν συλλογική θέληση για αλλαγή. 2 Ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ Ό συνασπισμός των κοινωνικών καί οικονομικών δυνάμεων πού είχαν σαν επιδίωξη τήν επαναφορά τής χώρας στό προπολεμικό πολιτικό καί κοινωνικό πλαίσιο, κάλυπτε τό 1944 ενα πλατύ φάσμα τάσεων καί συμφερόντων. Ή κατοχή φαίνεται να προκάλεσε σ αυτούς τους οπαδούς του status quo πολυποίκιλες ανακατατάξεις. Στα παραδοσιακά άρχοντα στρώματα του μεσοπολέμου προστέθηκαν νέες κατηγορίες καί ομάδες πού απέκτησαν ή ενίσχυσαν τήν οικονομική τους επιφάνεια μέσα στις ευκαιρίες τής κατοχής. 3 Αντίθετα, άλλες κοινωνικές ομάδες είδαν τήν οικονομική τους θέση να καταρρέει, πράγμα πού τις μετατόπισε προς άλλους κοινωνικούς 1. Αυτό στην ούσία των πραγμάτων καί οχι στην επιφανειακή τους έκφραση.ό διχασμός άριστερας /δεξιας τού 1944 είχε πολλά κοινά εξωτερικά μέ αντίστοιχες εκφράσεις του μεσοπολέμου : πρβλ. Γ. Μαυροκορδάτος, «Οί διαστάσεις του κομματικού φαινομένου στην Ελλάδα», στό : Κοινωνικές καί πολιτικές δυνάμεις στην Έλλάδα, Αθήνα 1977, σ Το σπάσιμο είχε αρχίσει μάλιστα από τήν μεταξική περίοδο, όπου ό χρόνιος παραμερισμός των πολιτικών κομμάτων από τήν εξουσία αποδυνάμωσε τίς λειτουργίες πού αυτά εξυπηρετούσαν : π.χ. σύστημα βουλευτή - τοπάρχη - εκλογικής πελατείας. Ή απουσία αυτών των παραγόντων πριν καί μετά τήν κατοχή έκανε δυνατή τήν υποκατάσταση τους από τίς νέες όργανωτικές-πολιτικές σχέσεις πού πρότεινε ή αριστερά. 3. Τήν σημασία των κοινωνικών αυτών ομάδων μπορούμε νά τήν συμπεράνουμε από τήν λογική καί το πνεύμα νόμων όπως ό 182 τής 10/12 Μαρτίου 1945, «περί ειδικής φορολογίας των κατά τήν πολεμικήν περίοδον πλουτησάντων». Κάτι τέτοιο ήταν φυσικό επακόλουθο τής τότε κατάστασης (ύπερδιόγκωση παραλλήλου δικτύου αγοράς «μαύρης» πείνα κλπ.). Είναι επίσης ενδιαφέρον θέμα αναζήτησης ή τύχη των περιουσίων των δεκάδων χιλιάδων Εβραίων πού εξοντώθηκαν από τους Γερμανούς.

4 ϋολιτικες προοπτικές καί δννατάτητες κατά την &πελεν& ίρωση 177 προσανατολισμούς. 4 Στή συνηθέστερη περίπτωση οί αλλαγές αυτές εκφράστηκαν μέ ηθικό, πατριωτικό λεξιλόγιο στην καθημερινή πολιτική έκφραση της εποχής, οπού οί όροι συνεργάτης, πατριώτης έδιναν τον τόνο. Οπως και να έχει το πράγμα, αν και οί εξελίξεις αυτές δέν έχουν ακόμα μελετηθεί έστω και μέ στοιχειώδη τρόπο, μπορούμε να τις χαρακτηρίσουμε σαν πολύ σημαντικές και να τις συνυπολογίσουμε σέ κάθε προσέγγιση τής τότε πραγματικότητας. Το 1944 νέες και παλιές δυνάμεις συγκλίνουν όσον άφορα τήν πολιτική τους εκπροσώπηση και συσπειρώνονται προοδευτικά γύρω από τήν κυβέρνηση Παπανδρέου. Στή διάρκεια τής κατοχής, μπορούμε νά υποθέσουμε ότι ή παράλληλη ύπαρξη των κυβερνήσεων τής Αθήνας καί τού Καΐρου έκφραζε κατά κάποιο τρόπο καί τις ανακατατάξεις στα πλαίσια των κυρίαρχων τάσεων. Οί δεσμοί μεταξύ τους ποτέ δέν έπαψαν νά είναι ισχυροί καί εντάθηκαν ακόμα περισσότερο καθώς γινόταν επιτακτικότερη ή αντιμετώπιση τού αντίπαλου συνασπισμού. Δείγμα του βαθμού ενοποίησης τους είναι καί το γεγονός ότι ή έκτη παράγραφος τού Συμβολαίου τού Λιβάνου 5 δέν είχε παρά πολύ σχετική εφαρμογή, καθώς καί ή ελάχιστη εμβέλεια των μεταπελευθερωτικών νομοθετημάτων πού πρόβλεπαν τήν αφαίρεση των υλικών αγαθών πού αποκτήθηκαν χάρη στίς ειδικές συνθήκες τής κατοχής. Ή διαδικασία τής συνένωσης ήταν ανάγλυφη καί ακολουθούσε τις τύχες τής πάλης ενάντια στον συνασπισμό τής αριστεράς. Ό διορατικός Παναγιώτης Κανελλόπουλος βλέποντας τήν γενική τάση, φαίνεται νά αγανακτεί τον Μάρτιο τού 1944 μέ τήν περιφρόνηση πού έδειχνε τότε ή κυβέρνηση τού Τσουδερού προς τις δυνάμεις εκείνες πού κινούνταν μέσα ή γύρω από τήν κυβέρνηση Ράλλη. 6 Ήταν ή εποχή ακόμα πού μηνύματα - εκκλήσεις για συνεργασία τού Βεντήρη προς τον Τσουδερό χαρακτηρίζονταν από τον τελευταίο σάν «αιτήσεις για συγχωροχάρτι». Ή άποψη τού Κανελλόπουλου δέν άργησε νά έπιβ?α θεϊ καί νά γίνει άξονας τής σχετικής αντίληψης τής κυβέρνησης Παπανδρέου. Στον Λίβανο, ο Βεντήρης συμμετείχε μαζί μέ άλλους εκπροσώπους των «Εθνικών Οργανώσεων» τής Αθήνας. Ό ίδιος καί πολλοί από αυτούς τους εκπροσώπους είχαν κινηθεί πρωτύτερα στά παρασκήνια ή στον μηχανισμό των κυβερνήσεων τής Α θήνας. Τό φαινόμενο τής συνένωσης παίρνει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις το καλοκαίρι τού 1944, όσο μάλιστα τό ΕΑΜ δίσταζε να αποδεχτεί τήν 4. Οί μεταβιβάσεις ακινήτων ειδικά στην περιοχή τής Αθήνας μπορούν να δώσουν ενδιαφέροντα στοιχεία για το ρεϋμα τής πτώχευσης μερικών καί τού πλουτισμού αλλων. 5. Περί τής επιβολής «σκληρών κυρώσεων κατά των προδοτών τής πατρίδος καί κατά τών εκμεταλλευτών τής δυστυχίας τού λαού μας...». 6. Π. Κανελλόπουλος, Ημερολόγιο, Αθήνα 1977, σ. 514.

5 178 Γιώργος Μαργαρίτης συμμετοχή του στην κυβέρνηση συνασπισμού πού συμφωνήθηκε στον Λίβανο. Μία πιθανή επικράτηση του ΕΑΜ και ή ανάγκη να οργανωθεί ή αντίσταση εναντίον του, συνετέλεσαν ώστε μεγάλες ομάδες παραγόντων του κατοχικού Κράτους, παραγόντων οργανισμών, μελών «Εθνικών Οργανώσεων» ή και αναποφάσιστοι πολιτευτές να φεύγουν γιά τήν Μέση Ανατολή, ισχυροποιώντας το εκεί Κράτος. Σαυτήν τήν μεταφορά οί "Αγγλοι είχαν τον βασικό ρόλο. Ταυτόχρονα ή συνεργασία των αντιπροσώπων του Καΐρου Ελλήνων και Αγγλων με τον κατοχικό κρατικό μηχανισμό (Αστυνομία, Χωροφυλακή κλπ.) και μέ τις οργανώσεις πού αντιμάχονταν τό ΕΑΜ γινόταν όλο και πιο στενή. Στην απελευθέρωση ή βασική κατεύθυνση αυτών των χώρων ήταν μία : ή επιβίωση τους, πολιτική, κοινωνική, οικονομική. Ή διατήρηση των προνομίων πού είχαν στην χώρα. Αυτό τους έδωσε μια κοινή προοπτική και τους έδεσε μέ μια ισχυρή πολιτική ενότητα, άσχετα αν για προφανείς λόγους χρειάστηκε να θυσιαστούν λίγα (πολύ λίγα) πρόσωπα - εκτελεστές. Φυσικά και σέ αυτήν τήν ενότητα υπήρχαν ρωγμές, και σέ αυτόν τον κανόνα υπήρχαν εξαιρέσεις. Ήταν όμως μικρής σημασίας. Ό πάντα αδιόρθωτος Πάγκαλος δεν έχασε τήν ευκαιρία να προετοιμάσει ένα νέο πραξικόπημα. Τό σχέδιο του όμως ούτε πλησίασε στο στάδιο της υλοποίησης του μέσα στην γενική αγωνία των ήμερων του Οκτωβρίου. Μερικοί Φιλελεύθεροι, διαισθανόμενοι τον παραμερισμό τους, καταφεύγουν σέ μικρο-εκβιασμούς και μικρο-ελιγμούς για να επανακτήσουν τις χαμένες τους θέσεις. Πρόκειται, και στή μια και στην άλλη περίπτωση, γιά πραχ τικές υπολείμματα του παρελθόντος, πού δέν καθόριζαν τήν πολιτική συνείδηση της παράταξης τους σαν σύνολο. Δέν είχαν εξ άλλου ούτε συνέπειες ούτε συνέχεια. Ή ενοποίηση των στρατοπέδων των κυρίαρχων πολιτικών ομάδων έγινε χωρίς άλλα επεισόδια. Μια τέτοια πολιτική πράξη, πού υπαγορεύτηκε από τήν ζωτική ανάγκη για επιβίωση, δέν επρόκειτο να μήν έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ένα σοβαρό τμήμα των δυνάμεων πού θα κυβερνούσαν τή χώρα θα είχε τις πηγές των ιδεολογικών του αναφορών στή λογική της μαύρης αγοράς, στο πνεύμα του ευκαιριακού πλουτισμού χωρίς κόπο, χάρη σέ ειδικές συνθήκες. Ή ιδεολογική αυτή αναφορά παγιώθηκε μετέπειτα και διαφοροποίησε ριζικά τό Κράτος του εμφύλιου και εκείνο πού τό διαδέχτηκε από τό αντίστοιχο του μεσοπολέμου. Τελευταία ακολούθησε καί ή ενοποίηση των στρατιωτικών δυνάμεων των χώρων αυτών. Ή Αστυνομία, ή Χωροφυλακή, τα μέλη των «Εθνικών Όμάδων», ό Τσαούς Άντών και ό Ζέρβας δέν παρουσίασαν ιδιαίτερες δυσκολίες στην ενσωμάτωση τους στον ενιαίο στρατιωτικό μηχανισμό πού προοριζόταν να αντιμετωπίσει τον ΕΑΑΣ. Για άλλα όμως ένοπλα συγκροτήματα

6 Πολιτικές προοπτικές και οννατότητες κατά την άπείεν&έρωση 179 τά πράγματα δέν ήταν άπλα. Αυτό ίσχυε κύρια για τα Τάγματα Α σφαλείας καί για ομάδες ανοιχτής συνεργασίας με τον καταχτητή, όπως ό ΕΕΣ του Παπαδόπουλου. Γι αυτούς ή ενσωμάτωση θα γινόταν σταδιακά, μέ τρόπο ώστε να αποφεύγονται διπλωματικές εμπλοκές. Ή διαδικασία ενσωμάτωσης των Ταγμάτων Ασφαλείας πέρασε πρώτα Από τά στρατόπεδα «ανανήψεως» καί έπανεξοπλισμού στο Γουδί ή στις Σπέτσες. Αργότερα, τον Δεκέμβριο, προχώρησε μέ την μετονομασία τους σέ Εθνοφρουρά καί την ουσιαστική ενταξή τους στις Εθνικές Δυνάμεις. Για τον ΕΕΣ του Παπαδόπουλου υπήρχε πολύπλοκο σχέδιο ενσωμάτωσης πού όμως πήρε περιπετειώδη χαρακτήρα. Έγινε μια προσπάθεια από τους Αγγλους νά τον εντάξουν σαν συμμαχικό τμήμα κάτω Από τις διαταγές του... στρατηγού Σαράφη (! ). Ό ελιγμός απέτυχε, ο ΕΕΣ διαλύθηκε καί ή έπανασυναρ μολόγηση των στοιχείων του αναβλήθηκε γιά τήν περίοδο του εμφύλιου. Ή διαδικασία ενσωμάτωσης συνάντησε ιδιαίτερα προβλήματα εκεί όπου έδρασε ό Αρης Βελουχιώτης, στην Πελοπόννησο ή στο Κιλκίς, οπού μιά μεγάλη μάζα ενόπλων δέν μπόρεσε νά αποφύγει τον διασκορπισμό της Από τον ΕΛΑΣ. Γενικά όμως οί συντηρητικές δυνάμεις πέτυχαν, χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, νά επανασυστήσουν μιά στρατιωτική βάση γιά τήν πολιτική τους. Οί πολιτικές φιλοδοξίες της δεξιάς στην απελευθέρωση ήταν ιδιαίτερα μετριοπαθείς. Οχι ότι δέν υπήρχαν ευρύτερες προτάσεις γιά συγκεκριμένο τρόπο ζωής καθώς καί ειδικές κοινωνικές επιλογές. Τό άγχος όμως γιά τήν πολιτική, οικονομική καί κοινωνική τους επιβίωση τις υπερκάλυπτε καί τις περιόριζε στις ανάγκες τής διαμάχης μέ τον αντίστοιχο συνασπισμό τής αριστεράς. Ό Γεώργιος Παπανδρέου, στον λόγο του «τής απελευθερώσεως», συνόψισε αυτές τις άμεσες φιλοδοξίες αρκετά ανάγλυφα : ανοικοδόμηση μέ τήν φροντίδα των Μεγάλων Συμμάχων πράγμα πού κατοχύρωσε τήν ξενική παρουσία στην χώρα σαν εγγύηση κατά των ξαφνικών αλλαγών. Ανασύσταση του κρατικού μηχανισμού μέ βασικό άξονα τους κλάδους τής δημόσιας τάξης καί τής ασφάλειας, τις ένοπλες δυνάμεις, τον νόμο εγγύηση του κοινωνικού κατεστημένου καί τήν πειθαρχία. Αυτή ή εναγώνια πρόσβλεψη στον μηχανισμό καταστολής σαν αναγκαίου καί απαραίτητου δρου επιβίωσης θα σημάδευε, αναγόμενη σέ ιδεολογία, τήν μετέπειτα πολιτική σκέψη όσων θά κυβερνούσαν αυτόν τον τόπο. Ό ίδιος ό «Λόγος τής Απελευθερώσεως» του Παπανδρέου περιείχε μία σειρά από άλλες επαγγελίες (δίκαιη κατανομή τού εθνικού εισοδήματος, κάθαρση τού κρατικού μηχανισμού, ελευθερίες καί ακόμα καί 7. Γύρω Από το σχέδιο βλ. : FO 371/43694 R

7 180 Γιώργος Μαργαρίτης Λαοκρατία...), οί όποιες όμως φάνταζαν μόνο σάν δημαγωγικές. Αυτή καθ εαυτή ή συγκρότηση και ή σύνθεση τού συνασπισμού των αρχόντων στρωμάτων εμπειριείχε τήν ανάγκη όχι μόνο να διατηρηθεί το προπολεμικό status quo, άλλα και εκείνο τό νέο ακόμα πού δημιουργήθηκε μέσα στην κατοχή μέ τήν οικονομική και κοινωνική άνοδο ορισμένων κοινωνικών χώρων. Στην κατεύθυνση της κοινωνικής δικαιοσύνης, ή κυβέρνηση Παπανδρέου δεν μπορούσε να κάνει τό παραμικρό βήμα χωρίς να θέσει σέ κίνδυνο τήν ίδια της τήν υπόσταση, τις ίδιες τις ισορροπίες πού τήν στήριζαν, τήν ίδια της τήν φυσιογνωμία καθώς καί εκείνη του κοινωνικού χώρου πού τήν ανέδειξε. Οί επαγγελίες αυτές είχαν σαν απαραίτητο επιστέγασμα τήν αναζήτηση μιας «Μεγάλης Ελλάδος», οχι στο μέγεθος εκείνης του Βενιζέλου, άλλα τουλάχιστο μέ τήν Βόρεια "Ηπειρο, μέ επέκταση των μακεδόνικων καί των θρακικών συνόρων προς τα βόρεια, μέ τά Δωδεκάνησα καί, φυσικά, χωρίς τήν Κύπρο. Ό πολιτικός στόχος ήταν ή αναβίωση μιας παραλλαγής της Μεγάλης Ιδέας πού μέχρι τήν τότε πρόσφατη περίοδο είχε αποδείξει οτι συγκινούσε τον λαό. Απέναντι στα όνειρα του αριστερού συνασπισμού κτιζόταν ενα Ιδεολογικό σχήμα μέ έντονες αναφορές στο παρελθόν. Ό κυρίαρχος συνασπισμός μιλούσε για τό μέλλον αναφερόμενος στα παλιά όνειρα πού είχαν ήδη για πάντα χαθεί. Δείγμα της μεγάλης κρίσης πού περνούσαν οί προοπτικές του. Πουθενά, μα πραγματικά πουθενά δέν διαφαινόταν μια διαφορετική προοπτική για τον συνασπισμό της συνέχειας. Κανένα μεγάλο όνειρο, κανένα μεγάλο σχέδιο για τό μέλλον. Ή πάλη γιά τήν επιβίωση κάλυπτε τά πάντα. Οί άλλοι δρόμοι ήταν κλειστοί, υποταγμένοι στον κεντρικό στόχο. Ή δόμηση των χώρων πού θα κυβερνούσαν τήν Ελλάδα μέσα σέ τέτοιες συνθήκες χάραξε βαθιά τήν μέθοδο διακυβέρνησης αύτού τού τόπου. Τά μεγάλα σχέδια, οί μακροπρόθεσμες προβλέψεις καί προοπτικές θα απουσίαζαν καί στα χρόνια πού ακολούθησαν. Ή χώρα θα βάδιζε μέ βάση τό καθημερινό, μέ βάση τό «μπάλωμα», μέ βάση τήν λογική του «βλέποντας καί κάνοντας». Ή πηγή τού τρόπου αύτού της διακυβέρνησης ήταν σέ ενα βαθμό καί οί μέρες της αγωνίας τού Ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΑΜ Ό συνασπισμός της αριστεράς δέν είχε τό ίδιο μέ τους αντιπάλους του πρόβλημα προοπτικών. Ήταν ό συνασπισμός πού έβαζε νέες προτάσεις γιά τήν εξέλιξη της νεοελληνικής κοινωνίας, πού έπαγγέλλονταν τήν ανατροπή τού παλιού. Είχε έναν ενεργητικό ρόλο πού τού άφηνε ανοιχτές πολλές επιλογές. Δέν είχε τίποτε, σκόπευε νά αποσπάσει καί νά καταχτήσει να διαμορφώσει. Μια πληθώρα δρόμων ανοίγονταν μπροστά του.

8 ΙΙολιτικες προοπτικές «at δνναοότητες πατά την άπελεν&ερωση 181 Το πρόβλημα γεννιόταν μέσα σ αυτόν τον συνασπισμό σαν συνάρτηση ακριβώς τής πληθώρας των δυνατών επιλογών. Οί βασικές κατευθύνσεις είχαν εδώ διαφορές, τόσο στή βάση οσο και στην κορυφή. Οί Αριστεροί Φιλελεύθεροι, οί άγροτιστές, οί διάφορες προσωπικότητες τής αριστεράς καί τής δημοκρατίας είχαν διαφορετικές ώς ενα σημείο απόψεις για το μέλλον. Πηγή αυτών τών διαφωνιών ήταν τόσο ή αναπαραγωγή παλιότερων πολιτικών θέσεων καί καταστάσεων, όσο καί οί πραγματικές κοινωνικές αντιθέσεις πού υπήρχαν ανάμεσα στους πολίτες πού ακολουθούσαν το ΕΑΜ καί την ΠΕΕΑ. Ή σχετική μέ τίς βασικές επιλογές διαμάχη υπήρχε καί μέσα στο ίδιο το ΚΚΕ. Καί εδώ έπαιρνε μεγάλη σημασία, μια καί το κόμμα αυτό καθόριζε σέ μεγάλο βαθμό τίς εξελίξεις τών πραγμάτων. Υπήρχε πρώτα ή ίδια ή φυσιογνωμία του κόμματος. Ό γενικός κανόνας πού διατύπωσε ό Hobsbawm για τα κομμουνιστικά κόμματα του μεσοπολέμου, ότι προέρχονταν δηλαδή από τον (αποτυχημένο) γάμο μεταξύ τής εθνικής αριστεράς καί τών ίδεών καί σχημάτων πού προέκυψαν από τήν μπολσεβίκικη επανάσταση, είχε τήν σημασία του καί για τήν συγκεκριμένη κατάσταση. Το ΚΚΕ προσπαθούσε να εφαρμόσει τήν γενική γραμμή του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος στίς ειδικές καταστάσεις τής χώρας. Τό ενα δέν ανταποκρινόταν αναγκαστικά στο άλλο. Μέ αυτό τον τρόπο τό ΚΚΕ συνέχιζε να αναπτύσσει το ΕΑΜ μέ τήν λογική του Εθνικού Μετώπου, τήν στιγμή πού αυτό δέν ήταν παρά ενα τυπικά λαϊκό μέτωπο. 3 Προσπαθούσε να επεκτείνει τήν εθνική ενότητα σέ τέτοια πεδία ώστε νά περιλαμβάνει καί τον ίδιο τον πολιτικό αντίπαλο. Ταυτόχρονα, σπασμωδικά, εδώ καί εκεί, λειτουργούσε αντίστροφα. Αντικαθιστούσε τήν ενότητα μέ τήν λογική τής μοναδικότητας του σαν επαναστατικού ή απελευθερωτικού φορέα καί προκαλούσε μάταιες εκατόμβες αντιπάλων του. Τό ΚΚΕ προσπαθούσε νά υλοποιήσει μια πολιτική γραμμή πού διαμορφώθηκε ερήμην τής ελληνικής πραγματικότητας στα διεθνή κέντρα του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος. Σαν κεντρικό άξονα είχε τήν γραμμή τής εθνικής ενότητας «από τον Ζεύγο ώς τον βασιλιά», όπως εκφράζεται στις αναμνήσεις του Ίωαννίδη. 9 Ή γραμμή αυτή χαρακτήριζε τήν τότε αντίληψη του κομμουνιστικού κινήματος. Μέ βάση τήν λογική αυτή, αναγνώριζε σαν μοναδικό στόχο τον κατακτητή καί τους άμεσους ανοιχτούς συνεργάτες του. 10 Τόσο οί Αγγλοι οσο καί ή δομή τών 8. Α. Έλεφάντης, «ΕΑΜ : Ιστορία καί ιδεολογία», Ό Πολίτης, αρ. 5, Σεπτ. 1976, σ Βλ. Γ. Ίωαννίδης, Αναμνήσεις, Αθήνα 1979, σ Βλ. π.χ. ΚΟΜΕΠ καλοκαίρι 1944 καί ιδιαίτερα το τεύχος 30 (Σεπτέμβριος 1944)

9 182 Γιώργος Μαργαρίτης αρχόντων στρωμάτων σαν σύνολο διέφευγαν της προσοχής του και θεωρούνταν σύμμαχοι περισσότερο παρά στόχοι. Σαν έναλλαχτική επιλογή μιας τέτοιας πολιτικής δέν μπορούσε παρά να αναζητηθεί μία άλλη εγκεκριμένη από τό διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Πέρα από αυτό τό πλαίσιο, το ΚΚΕ δέν αναγνώριζε καμμία άλλη πολιτική, θεωρώντας την μή κομμουνιστική. Ένώ λοιπόν ή λογική τής εθνικής ενότητας απέρρεε από τό VIIo Συνέδριο τής Κομμουνιστικής Διεθνούς και τήν ταχτική τού Ενιαίου Μετώπου (πού προοδευτικά, όσο ανέβαινε ό φασισμός και απειλούσε τήν Σοβιετική Ένωση, πλάταινε και εξελίσσονταν ώσπου να γίνει εθνικό), ή μόνη έναλλαχτική αντίληψη δέν μπορούσε παρά να είναι ή προηγούμενη, δηλαδή εκείνη τού VIoυ Συνεδρίου. Αυτή ήταν ή γραμμή τού σοσιαλ-φασισμού, του παν-φασισμού καλύτερα. 11 Στην πραχτική της εφαρμογή σήμαινε ότι όσοι δέν τάσσονταν μέ τό ΚΚΕ ή τους συμμάχους του μπορούσαν να καταταχτούν στους φασίστες και να αντιμετωπισθούν ανάλογα. Στα 1944 ή έναλλαχτική αυτή πολιτική εφαρμόστηκε στην διάλυση τής ΕΚΚΑ και σέ όσα κατόπιν ακολούθησαν. 12 Ή ίδια αντίληψη βάθυνε ακόμα περισσότερο στην Μακεδονία και στον Μοριά, όπου ο ΕΛΑΣ βούλιαζε ολοένα και περισσότερο στον βάλτο τού εμφυλίου πολέμου. 13 Οί παλινωδίες στις σχέσεις μέ ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ, Τσαούς Άντών, καθώς και οί δισταγμοί γύρω από τον Λίβανο απηχούσαν τήν αντίθεση τών δύο αυτών πολιτικών προτάσεων. "Οταν τέθηκε τό ζήτημα τής κατάληψης τής Αθήνας, ή αντίθεση ήρθε στην επιφάνεια, καθώς ενα μέρος τής ανώτατης ηγεσίας του ΚΚΕ ετοίμαζε στρατιωτική κατάληψη τής πόλης, εκκαθάριση τού πολιτικού μηχανισμού και τών αντιπάλων, δηλαδή τό κλασικό σενάριο μιας επανάστασης, όπως είχε διατυπωθεί από τό VI Συνέδριο τής Τρίτης Διεθνούς. Ή άλλη λογική, πού τελικά επικράτησε, ερριχνε τό βάρος της στην προετοιμασία μιας ειρηνικής απελευθέρωσης, όπου ό ΕΛΑΣ θα φύλαγε τήν τάξη καί τήν ηρεμία στο όνομα τής Εθνικής Ενότητας και τών Μεγάλων Συμμάχων, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες καί τό πνεΰμα τής Καζέρτας. Καί οί δύο αυτοί δρόμοι πού είχαν τήν έγκριση τού κομμουνιστικού κινήματος ήταν δρόμοι αδιεξόδου. Ή λογική τής εθνικής ενότητας δέν 11. Α. Έλεφάντης, Ή επαγγελία τής αδύνατης επανάστασης, β εκδ., Αθήνα 1979, σ Για μάταιη αιματοχυσία στη διάλυση ΕΚΚΑ, βλ. Γ. Μανούσακας, Χρονικό Από τψ Αντίσταση, Αθήνα 1976, σ. 161 κέ. 13. Βλ. Θ. Μητσόπουλος, Το 30ό Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, Αθήνα 1978, ιδιαίτερα σ , 251, , 264 κ.ά. Επίσης : Πρωτόπαππας - Κικίτσας, Ή Xη μεραρχία τον ΕΛΑΣ, Αθήνα 1978.

10 Ιϊολιτιχες προοπτικές και δννατότητες κατά την άπελεν&έρωαη 183 μπορούσε να λύσει κανένα πρόβλημα, μια και περιλάμβανε στους κόλπους της ακόμα και τους στόχους, τις δυνάμεις δηλαδή εκείνες πού θα έπρεπε να εκτοπιστούν Από τήν ελληνική πολιτική σκηνή για να προκύψει μια αλλαγή. Ή έναλλαχτική πολιτική πάλι, στις τότε συνθήκες και ιδιαίτερα στις εύφλεκτες περιοχές όπως ό Μοριάς και ή Μακεδονία, οδηγούσε στον εμφύλιο πόλεμο και συσσώρευε όλους τους παράγοντες πού θα έκφραζόν τουσαν και πάλι στα Τα δεδομένα της πολιτικής συγκρότησης και πρακτικής του ΕΑΜ θα μπορούσαν ίσως να μεταβληθούν εκεί οπού ερχόντουσαν σέ επαφή με τήν πραγματικότητα τής χώρας. Και πριν άπ όλα θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στην θέληση αυτού του κόσμου πού αποτελούσε τό ΕΑΜ, το ακολουθούσε και είχε συνδέσει όπως και τότε ήταν άπ όλους κατανοητό ακόμα και τις προσωπικές τύχες του μαζί του. Ή κοινωνική σύνθεση ή καλύτερα ό ταξικός χαρακτήρας τού ΕΑΜ δέν ήταν κάτι τό συγκεκριμένο και περιορισμένο. Ή ευρύτητα του στον κοινωνικό τομέα τό έκανε εντυπωσιακά διαταξικό, καθώς ευδοκιμούσε τόσο στα μεσαία και μικροαστικά στρώματα των πόλεων όσο και στον εργατικό ή και αγροτικό χώρο. Ό ίδιος ό πυρήνας τού συνασπισμού, τό ΚΚΕ, δέν φαίνεται νά είχε σαφέστερους κοινωνικούς ορίζοντες. Στην Απελευθέρωση ή μεγάλη πλειοψηφία των μελών του είχε σαν προέλευση τον επαρχιακό, αγροτικό χώρο. Οί προερχόμενοι Από τον χώρο αυτό αγωνιστές ή οπαδοί δέν είχαν σίγουρα λειτουργήσει εξω από το καθεστώς τής μικροίδιοκτησίας τής ελληνικής υπαίθρου και, ανάλογα, δέν μπορεί νά είχαν απαλλαχθεί από τα υπάρχοντα σέ τέτοιες καταστάσεις παραδοσιακά σχήματα, Ιδέες, πιστεύω και ήθη. Ή ανυπαρξία ή ή ανυποληψία του κρατικού μηχανισμού στην κατοχή και ή υποκατάσταση του σέ ορισμένους τόπους από μαζικές οργανώσεις είχε τήν δική της σημασία,άλλά δέν εϊναι εύκολο νά προσδιοριστεί τό κατά πόσο επέδρασε στην κοινωνική δυναμική τών ανθρώπων αυτών και τους απάλλαξε από τα ιδεολογήματα του μεσοπολέμου. Ή δυναμική αυτή ή ίδια έξαλλου δέν επέτρεπε τολμηρά οράματα. Για τους περισσότερους αγρότες τό οικονομικό πρόβλημα τού μικρού κλήρου και τής διάθεσης τής παραγωγής τους είχε τήν γεωγραφική παράσταση του στο γεγονός ότι σέ τελευταία ανάλυση ή ύπαιθρος ήταν ήδη παράρτημα στην υπηρεσία τής πόλης και ειδικότερα τής Αθήνας. Λίγο αργότερα αν προεκτείνουμε το ζήτημα, ή σέ μεγάλη κλίμακα μετανάστευση προς τις πόλεις ή τό εξωτερικό δείχνει τό μέγεθος τού δομικού προβλήματος τής υπαίθρου. Ή δυναμική δηλαδή τού χώρου τής υπαίθρου και ιδιαίτερα τού ορεινού δέν είχε άμεση κοινωνική (ή ταξική) μορφή, άλλα γενικότερη δομική καί γεωγραφική.

11 184 Γιώργος Μαργαρίτης Μια τέτοια δυναμική, όπου οι στόχοι είναι δυσδιάκριτοι (εκτός από τον κατακτητή), δεν ευνοούσε μιά κίνηση μέ ξεκάθαρες κοινωνικές προοπτικές. Κάτι ανάλογο συνέβαινε καί μέ τα μεσαία ή μικροαστικά στρώματα των πόλεων. Αυτούς τους δημόσιους καί ιδιωτικούς υπαλλήλους, εκπαιδευτικούς, επιστήμονες, επαγγελματίες, τεχνικούς, βιοτέχνες, μικροεμπόρους πού βρίσκουμε μπροστά μας κάθε φορά πού θά θελήσουμε να πλησιάσουμε το ΕΑΜ. Αυτούς πού αποτελούσαν τήν συντριπτική πλειοψηφία των στελεχών του. Ό κοινωνικός τους χώρος έζησε πολύ άσκημες στιγμές στην κατοχή, επειδή σέ μεγάλο ποσοστό βρισκόντουσαν οικονομικά εξαρτημένοι, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό μηχανισμό. Όταν αυτός έπαψε νά λειτουργεί παρασέρνοντας μαζί του καί άλλους χώρους (Τράπεζες, νόμισμα κ.λ.π.), παρουσιάστηκε πρόβλημα επιβίωσης για όλον αυτόν τον κόσμο. Καί επειδή είδαν τον χάρο μέ τα μάτια τους, ήταν ιδιαίτερα μαχητικοί σέ ο,τι αφορούσε το δικαίωμα τους στην ζωή καί στην ελευθερία. Καί σίγουρα, στον χώρο αυτό γεννιόντουσαν Ιδέες. Μιά Ελλάδα ισχυρή, αυτούύναμη, ανεξάρτητη, σύγχρονη, ελεύθερη, πού θά μπορούσε ν αποτρέψει τήν επανάληψη των θλιβερών αυτών ήμερων. Καί ενα Κράτος, ένας κρατικός μηχανισμός, κεντρικός άξονας αυτής της κοινωνίας, ικανός νά παρεμβαίνει στον ορθολογισμό του χώρου. Αλλά, εάν οί επιθυμίες αυτές έκφραζόντουσαν, στην ουσία τους δέν ήταν ανατρεπτικές. Ό δημόσιος υπάλληλος ζητούσε ενα Κράτος πού θά τον τρέφει, θά του εξασφαλίζει κοινωνική θέση καί εξουσία καί ô βιοτέχνης ή ό έμπορος ενα Κράτος πού θά του δανείζει, θά τον ασφαλίζει στις ατυχίες καί γενικά θά τον προστατεύει. Κρατικός μηχανισμός δηλαδή πού θά ήταν καλύτερος από εκείνον του μεσοπολέμου αλλά θά είχε σέ κάθε περίπτωση τόν ίδιο χαρακτήρα. Ή ίδια ή εργατική τάξη, πάνω στην οποία φιλοδοξούσε το ΚΚΕ νά στηρίξει τήν πολιτική του, ήταν προβληματική. Ό Μπαρτζιώτας, 14 περιγράφει τήν εξέλιξη των κομματικών δυνάμεων στην Άθήνα-Πειραια, βασικούς εργατικούς χώρους, ώς εξής : Άνοιξη 1942 : μέλη Άνοιξη 1943 : μέλη Νοέμβριος 1943 : μέλη (μετά τήν αυτοδιάλυση της Κ.Δ.) Απρίλιος 1944 : μέλη Αύγουστος 1944 : μέλη αρχές Οκτ : μέλη τέλη Όκτ : μέλη 14. Β, Μπαρτζώτας, Ή Εθνική Αντίσταση, Αθήνα 1979, σ. 262.

12 Πολιτ κες προοπτικές και οννατότητες κατά τήν οπελενθ-έρωαη 185 Ό Χατζής μιλά 15 για μέλη τον Σεπτέμβριο του 1944, Από τά οποία τα 70 % ήταν εργάτες. Το ποσοστό αυτό πρέπει να εκφράζει τήν κατάσταση, αν και στον ορο εργάτες σίγουρα υπάρχουν και άλλοι εργαζόμενοι. Ή εντυπωσιακή αριθμητική άνοδος, έστω και σέ εργάτες, σέ εποχή εθνικής περισσότερο παρά τυπικά ταξικής κινητοποίησης, αφήνει να εννοηθούν μερικά από τά προβλήματα. Σέ ολα τά επίσημα κείμενα του ΚΚΕ, (κείμενα Β Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης - Δεκέμβριος 1942, κείμενα 10ης ολομέλειας κ.ά.), θίγεται μέ έμφαση το ζήτημα της ελλιπούς αφομοίωσης τών νέων μελών, τής παραμέλησης της εσωκομματικής ζωής και τής μή κατανόησης τής κομματικής γραμμής Από τήν βάση. Κάθε φορά πού θίγεται το ζήτημα του εργατικού ΕΑΜ, διαπιστώνεται ή καθυστέρηση του στην οργάνωση τής εργατικής τάξης και κύρια των άνεργων. 16 Είναι χαρακτηριστική τέλος ή άμεση συρρίκνωση τών κομματικών οργανώσεων μετά τήν Βάρκιζα. Οί κινητοποιήσεις τής αριστεράς στην κατοχή, ειδικά στην Αθήνα, εϊτε εκείνες για τήν επιβίωση, εϊτε κατά τής πολιτικής επιστράτευσης ή τής καθόδου τής Βουλγαρίας, είτε τέλος εκείνες του καλοκαιριού του 1944 ενάντια στην τρομοκρατία, έβρισκαν πάντα μια πρόθυμη απήχηση σέ πολύ κόσμο. Τά πατριωτικά συνθήματα, οί εκκλήσεις και οί προσκλήσεις γιά αγώνα ενάντια στον καταχτητή και τους προδότες συναντούσαν σέ κάθε περίπτωση τήν ομοφωνία του λαού πού ακολουθούσε τον συνασπισμό. Ή διάθεση όμως τών ίδιων αυτών ανθρώπων νά προχωρήσουν σέ μετέπειτα κοινωνικά βήματα είναι τόσο θολή, οσο ήταν τότε και ή επαγγελία τής μορφής αυτών τών βημάτων. Στις αρχές τού 1944, στην 10η ολομέλεια τής Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, εκθειαζόταν ή γέννηση του λαϊκού Κράτους στα βουνά, προγραμματιζόταν ή λαϊκή κυβέρνηση και ή λαοκρατική λύση του εσωτερικού προβλήματος. Ταυτόχρονα όμως μέ αυτές τις διακηρύξεις, μεθοδεύονταν επιδιώξεις γιά ολοένα και πλατύτερη ανάπτυξη τής ήδη πλατειάς (στις επιδιώξεις) εθνικής ενότητας. Τήν μέ κάθε θυσία δηλαδή συνεννόηση και ενοποίηση μέ τά αστικά κόμματα, τις «εθνικές οργανώσεις», τήν ίδια τήν κυβέρνηση Τσουδερού, μέ σκοπό τήν δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Το ΚΚΕ ξαναδημιουργούσε στην κατοχή τά λάθη του στον μεσοπόλεμο. Το πολέμησε τήν διχτατορία τού Μεταξά πού πλησίαζε, βασιζόμενο στην υπόθεση οτι ό επιδιωκόμενος σύμμαχος, το κόμμα τών 15. Θ. Χατζής, Ή νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε, τ. III, Αθήνα 1979, σ Βλ. ΚΚΕ, 10 χρόνια αγώνας, σ. 202.

13 186 Γιώργος Μαργαρίτης Φιλελευθέρων, θά κρατούσε μια άντι-βασιλική καί άντι-δικτατορική στάση. 17 Ό συμβιβασμός του κόμματος αύτούμε τόν βασιλιά δεν φάνηκε να πρόσθεσε λίγη εμπειρία στην πολιτική σκέψη των ηγετών του ΚΚΕ. Ή λογική της όσο τό δυνατό πλατύτερης ενότητας εξακολούθησε τήν ανάπτυξη της. Τό , για να επιτευχθεί ενα καθεστώς ανεξαρτησίας καί λαοκρατίας, διαλέχτηκε ό δρόμος της συμμαχίας καί της συνεργασίας (δεν επρόκειτο άπλα καί μόνο για συνεννόηση), μέ τις κυβερνήσεις τού Καΐρου. Ό εσωτερικός εχθρός περιορίστηκε στους επιφανέστερους συνεργάτες καί παράγοντες τού κατοχικού κράτους. Σαν σημείο άμεσης πολιτικής διαφοροποίησης επιλέχτηκε τό πολιτειακό ζήτημα, ή μή επάνοδος τού Γεώργιου. Στο θέμα αυτό, τό ρολόι είχε σταματήσει στα Στα 1944, ή αντίθεση πού διασπούσε τήν ελληνική κοινωνία, είχε βαθειές δομικές καί κοινωνικές ρίζες. Τό ΚΚΕ τήν περιόρισε αναβιώνοντας στα πλαίσια πάντα της πολιτικής τής εθνικής ενότητας μια ένδο-αστική αντίθεση καί ανάγοντας τήν λύση της σέ κεντρικό ζήτημα ουσίας. "Αν καί τό ΚΚΕ είχε επιτύχει σέ μεγάλο βαθμό να σπάσει τήν ιδεολογία καί τήν λαϊκή βάση τού άστισμοϋ, ασχολήθηκε μέ τό πώς θά έβγαζε τους πολιτικούς φορείς τού τελευταίου Από τήν προβληματική πολιτική τους θέση, χαρίζοντας τους μία εικόνα δημοκρατίας καί αντιστασιακού χαρακτήρα. Ή πολιτική απέναντι στους "Αγγλους είχε τα ίδια χαρακτηριστικά, ενισχυμένα μάλιστα καί από τήν θεωρία τού «Μεγάλου Άντιφασιστικού Συνασπισμού». Ή συνεργασία (καί οχι άπλα ή συνεννόηση) μέ αυτούς επιδιώχτηκε μέ ίερή επιμονή. Ή πραγματοποίηση της θεωρήθηκε ύψιστος πολιτικός στόχος καί μέ αυτόν τόν τρόπο βρέθηκε τό λαϊκό κίνημα να χτίζει τήν εθνική ανεξαρτησία από κοινού μέ τους κύριους υπονομευτές της. Οί αντιφάσεις αυτές τής γενικής πολιτικής κατεύθυνσης τού λαϊκού κινήματος είχαν τά ορατά τους αποτελέσματα καί χαρακτήριζαν όλες τις πράξεις του. Ή ΠΕΕΑ δημιουργήθηκε τόν Μάρτιο τού 1944, πήρε μέ τήν διεύρυνση της τόν Απρίλιο μια πραγματικά κυβερνητική μορφή, μόνο καί μόνο για νά ενταχθεί λίγο αργότερα, σαν ενα μικρό της τμήμα, στην κυβέρνηση τής εθνικής ενότητας οπού κυριαρχοϋσε ό παλιός πολιτικός κόσμος. Οί αντιφάσεις εκδηλώθηκαν μέ δριμύτητα καί στην φάση τής απελευθέρωσης. Στις 2 τού Αυγούστου, ή Κεντρική Επιτροπή τού ΚΚΕ αποφάσισε τήν γενική κινητοποίηση των δυνάμεων τού λαϊκού κινήματος για τήν απελευθέρωση τής χώρας. «Όλοι επί ποδός πολέμου...». Ό ΕΛΑΣ 17. Α. Έλεφάντης, Ή επαγγελία..., ό.π., σ. 244.

14 Πολιτικές προοπτικές και δυνατότητες κατά τήν άπελεν&έρωση 187 προσανατολίστηκε στην απελευθέρωση των μεγάλων πόλεων και πάρθηκε απόφαση να ενισχυθεί ιδιαίτερα ή Όμάδα Μεραρχιών της Στερεάς πού θα είχε σαν στόχο τήν απελευθέρωση της Αθήνας. Στα τέλη του Αυγούστου, τά γράμματα του Σιάντου (τα προσωπικά σημειώματα των ηγετών ήταν πλέον παγιωμένη μορφή καθοδήγησης στο ΚΚΕ) επιβεβαίωσαν αυτόν τον προσανατολισμό. 18 Στις 3 Σεπτεμβρίου όμως ορκίστηκαν οί υπουργοί της αριστεράς στην κυβέρνηση του Παπανδρέου. Το θέμα της απελευθέρωσης τής Αθήνας από τον ΕΛΑΣ παρέμεινε ανοιχτό ώς τις 26 του μήνα, οπότε και υπογράφτηκε ή Συμφωνία τής Καζέρτας. Παρά τήν ύπαρξη διαφωνιών καί ίσως καί αντίθετων προσανατολισμών, οί κυβερνητικοί εκπρόσωποι (αριστεροί καί κομμουνιστές μαζί) ακύρωσαν μεθοδικά όλους τους προσανατολισμούς του ΕΛΑΣ. Τελικά στην Αθήνα οί στρατιωτικές δυνάμεις τού ΕΑΜ, αντί να καταλάβουν τήν πόλη, μπήκαν κάτω από τις διαταγές τού Σπηλιωτόπουλου, παράγοντα του κατοχικού κράτους καί κατ εξοχήν εκπρόσωπου τού τμήματος εκείνου των ηγετικών προσωπικοτήτων πού απέκτησε τήν ισχύ του κάτω από τήν γερμανική προστασία. 19 Σέ αντίθεση, υπήρξαν άλλες πράξεις ή σχέδια. Τά σχέδια για αιφνίδια στρατιωτική ενέργεια στην Αθήνα, σύλληψη καί εκτόπιση των πολιτικών αντιπάλων. 20 Ή απελευθέρωση τής Θεσσαλονίκης από τον ΕΛΑΣ παρά τήν συμφωνία τής Καζέρτας καί ή εγκατάσταση εκεί έαμικών άρχων. Ή διάλυση τέλος του Τσαούς Άντών, των χιλιάδων «ενόπλων» στο Κιλκίς, καθώς καί ή δράση του Αρη Βελουχιώτη στον Μοριά. Ή καταλυτική παρουσία αυτών των αντιθέσεων ενισχύθηκε από το γεγονός οτι το ΚΚΕ λειτουργούσε υποτονικά σαν δημοκρατικός συλλογικός μηχανισμός. Ή τεράστια μάζα τών νέων μελών είχε μόνο σχετική ευθύνη γι αυτό. Ή αρχή τής κατοχής είχε βρει το ΚΚΕ μέ 200 περίπου μέλη ελεύθερα καί στις φυλακές. Δεδομένου ότι το 1936 είχε μέλη καί υπολογίζοντας τις επιρροές, μπορούμε να πούμε οτι καί αν δεν υπόγραψαν δήλωση καί οί πού αναφέρει ό Κούσουλας, 21 πάντως ένας σημαντικός αριθμός πήρε τον χαρακτηρισμό του «δηλωσία». Το ΚΚΕ στηρίχθηκε στα πρώτα του βήματα στην κατοχή, άλλα καί αργότερα, σέ αυτούς ακριβώς τους «δηλωσίες», 22 στους οποίους όμως δεν αναγνώριζε 18. Θ. Χατζής, ο.π., τ. III, σ Το αποτέλεσμα ήταν μια απίθανη κατάσταση στην Αθήνα, οπού ή «Χ» μετέφερε όπλα για τήν Χωροφυλακή καί τήν Αστυνομία μέ τήν ανοχή τού ΕΛΑΣ, οπού όλος ό κόσμος προσπαθούσε να συνεννοηθεί μέ τους Γερμανούς για νά του παραδώσουν τήν εξουσία, όπου κατοχικοί παράγοντες βρίσκονταν να συνεργάζονται μέ το ΕΑΜ γιά τήν τάξη Βλ. Γ. Ίωαννίδης, ο.π., σ. 282, D. Koussoulas, Revolution and Defeat, Λονδίνο 1965, σ Π. Δανιηλίδης, Συνέντευξη στον γράφοντα.

15 188 Γιώργο; Μαργαρίτης περίπου πολιτικά δικαιώματα. Αν συνυπολογίσουμε ότι και από τα ελεύθερα μέλη πολλοί ήταν αναμεμιγμένοι σε σχήματα όπως της «Προσωρινής Διοίκησης» ή τής «Παλαιάς Κεντρικής Επιτροπής», πού είχαν χαρακτηριστεί επίσημα σαν ύποπτα ή και «χαφιέδικα», και είχαν χάσει και αυτοί σέ μικρότερο βαθμό το δικαίωμα λόγου καί κύρια το δικαίωμα αντίλογου, τότε καταλαβαίνουμε τό πώς δημιουργήθηκε Από τήν αρχή τής κατοχής μία ηγεσία αυτούύναμη καί αυτόφωτη στο λαϊκό κίνημα. Ηγεσία καθαρή, «αδιάλλακτη» καί «αδιάφθορη Από τον ταξικό εχθρό», πού βρέθηκε όμως από τήν απομόνωση των φυλάκων στην σχετική απομόνωση τής παρανομίας καί μάλιστα χωρίς συνεργάτες. Σημείο έτσι μονοσήμαντης αναφοράς της ήταν οί κατευθυντήριες γραμμές του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος καί πρωταρχικό μέλημα της ή διατήρηση τής «καθαρότητας» τής γραμμής καί ή αποφυγή «παραστρατημάτων». Μέλημα καί αγωνία της πού απέκλειε σημαντικές πρωτοβουλίες από τήν πλευρά της. Μέσα από αυτές τις προϋποθέσεις, οί πολιτικές, κοινωνικές καί οικονομικές προοπτικές τού λαϊκού συνασπισμού διαγράφηκαν πολύ αφηρημένα. Ή ηγετική ομάδα τού ΚΚΕ, ενώ είχε συγκροτηθεί καί παγιωθεί μέ βάση τήν επιδίωξη μιας «κλασικής» επανάστασης μέ αδρά ταξικά χαρακτηριστικά, μέ τό προλεταριάτο επικεφαλής, βρέθηκε Από τα πράγματα να καθοδηγεί έναν πλατύ λαϊκό συνασπισμό. Τό πρόβλημα της εντείνονταν Από τό γεγονός ότι αναζητούσε μια προοπτική ολοκλήρωσης τής ενότητας καί τήν μεταβολή της σέ πανεθνική, πράγμα πού τήν ανάγκαζε στο επίπεδο τού λεξιλογίου καί τής πολιτικής λογικής καί πραχτικής να περιορίζεται σέ «εθνικά» θέματα. Ή ηγεσία τού ΚΚΕ πήρε έτσι μία «εθνική» μορφή, ερήμην τής εργατικής τάξης, προϊόν τής οποίας υποστήριζε πώς ήταν, άλλα καί ερήμην ακόμα τού λαϊκού συνασπισμού πού εκφραζόταν μέσα Από τό ΕΑΜ. Υπήρχε δηλαδή ενα φαινόμενο αποξένωσης τής ηγεσίας αυτής Από τα δρώμενα, Από τις κοινωνικές δυνάμεις πού τήν ακολουθούσαν καί φυσικά Από τα συμφέροντα καί τις προοπτικές τους. Ισως νά εκφράσουμε καλύτερα τό φαινόμενο λέγοντας πώς τό ΚΚΕ λειτουργούσε σέ έναν ιδιόκτητο, ιδιωτικό καί φανταστικό πολιτικό χώρο. Ή έμπνευση Από μια πολιτική πού δεν πήγαζε Από τις καταστάσεις τής στιγμής καί τού τόπου, έκανε ώστε ή απομόνωση τής ηγετικής ομάδας νά μήν είναι μόνο όπως προαναφέραμε πραχτική, άλλα καί βαθιά ιδεολογική καί πολιτική. Έδώ μπορεί καί λειτουργεί τό φαινόμενο τής συνεχούς υποταγής των εντυπωσιακά μόνων ηγετών τού λαϊκού κινήματος στις πιέσεις διαφόρων χώρων, είτε στο εσωτερικό τού κινήματος (π.χ. Σβώλος καί φιλελεύθεροι), 23 εϊτε στο εξωτερικό, στις πολυάριθμες διαπραγματεύσεις. 23. Μ. Παρτσαλίδης, Διπλή αποκατάσταση τής Εθνικής Αντίστασης, Αθήνα 1978, σ. 148 : για πιέσεις Σβώλου.

16 Πολιικ* ηροοτττ 2 χές καί δννατότητες κατά την άπελεν&έρωση 189 Ό γάμος πού περιέγραψε ο Hobsbawm εύκολα, όπως φαίνεται, στις κρίσιμες καταστάσεις, κατέληγε στο διαζύγιο. Μια εθνική, αριστερή, λαϊκή κίνηση δημιουργήθηκε στα πλαίσια του ΕΑΜ. Μοιράζοντας όμως το νοικοκυριό της με τήν «διεθνοποιημένη» αριστερά της Γ Διεθνούς πού γεννήθηκε από τήν μπολσεβίκικη επανάσταση, γινόταν αναποτελεσματική, μια καί τά ενδιαφέροντα του ενός δέν αντιστοιχούσαν στα συμφέροντα τού άλλου. Ό γάμος είχε μέσα του το στοιχείο τού ευνουχισμού, ή επανάσταση, κατά τήν έκφραση του Αγγέλου Ελεφάντη, ήταν αδύνατη. Σαν παρένθεση ας αναφέρουμε έδω ότι, κάτω από αυτές τις συνθήκες, οί ελπίδες πού βάσιζε ή ηγεσία τού ΚΚΕ στίς, συχνά επικαλούμενες στά θεωρητικά της έντυπα, «μαγικές» επαναστατικές ιδιότητες της εργατικής τάξης ήταν χωρίς αντικείμενο. Ή ίδια ή πραχτική μετέβαλε αυτή τήν τάξη σέ δευτερεύουσα συνιστώσα μιας πολιτικής πού δέν προέβλεπε τήν ταξική ρήξη, καί έτσι, ακόμα καί αν υποτεθεί ότι ή τάξη αυτή έστω καί μέ τήν μορφή καί τις ιδιότητες πού είχε στην Ελλάδα τού 1944 είχε επαναστατικές δυνατότητες, δέν της ζητήθηκε ποτέ ή απόδειξη τους. Τήν αδυναμία αυτή τήν είχαν αντιληφθεί οί "Αγγλοι στην διάρκεια της κατοχής καί μπόρεσαν να εφαρμόσουν μια διπλή, καλά συντονισμένη πολιτική. Το κίνημα του ΕΑΜ αντιμετωπίστηκε καί σαν εχθρός καί σαν φίλος, άλλα πάντα μέ στόχο τον περιορισμό των δυνατοτήτοον του. Ή πολιτική αυτή άνοιγε ρωγμές μέ μεγάλη ευκολία ακόμα καί στο επίπεδο της ηγεσίας. Στην απελευθέρωση ό Παπανδρέου είχε ήδη αντιληφθεί καί εκμεταλλευθεί τίς αντιφάσεις καί τις αδυναμίες αυτές. Μπόρεσε εύκολα να δώσει καί να κερδίσει μάχες ακόμα καί στον Ιδεολογικό τομέα. Οταν στίς 18 Οκτωβρίου, στο Σύνταγμα, δήλωσε ότι ή παράταξη του πιστεύει καί στην λαοκρατία καί ανέλαβε νά εξηγήσει τό τί είναι αυτή ή λαοκρατία, κέρδισε μια εύκολη νίκη. Πράγματι, μέσα στην μονοσήμαντη φροντίδα της για πλάταιμα τής εθνικής ενότητας, ή ηγεσία τού ΚΚΕ δέν είχε βάλει αυτή τήν έννοια σέ συγκεκριμένα πλαίσια καί ποτέ μέ τήν πραχτική της δέν μεταμόρφωσε αυτή τη λέξη σέ συγκεκριμένη εικόνα. Ό Παπανδρέου μπόρεσε έτσι νά τήν μορφοποιήσει όπως ακριβώς ήθελε. Διαπιστώνεται λοιπόν οτι, εάν ό συνασπισμός τής συντήρησης περιορίστηκε στην άμεση προοπτική τής επιβίωσης του, ό αντίπαλος συνασπισμός δέν έβγαλε τίς δικές του επιδιώξεις από τον χώρο τού αφηρημένου. Χρησιμοποίησε κατά κόρο γενικά καί αόριστα φραστικά σχήματα, όπως ή εξασφάλιση ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης μέ στόχο τήν λαϊκή δημοκρατία. Σχήματα πού είχαν σαν στόχο τό νά βοηθήσουν τήν άμεση πολιτική επιδίωξη για πλάταιμα τού εθνικού μετώπου, καί δέν αντιμετώπιζαν πιο μακροπρόθεσμες προοπτικές.

17 190 Γιώργος Μαργαρίτης Ή προοπτική, γι«παράδειγμα, για μια ομαλή πολιτική εξέλιξη έκρυβε πολλές εκπλήξεις καθώς δέν έπαιρνε υπ' οψη της τήν πραγματικότητα. Αναφερθήκαμε προηγούμενα στην κατάσταση πού επικρατούσε στην Μακεδονία, στον Μοριά και στην Ηπειρο, όπου βρισκόταν σέ πλήρη εξέλιξη μια κατάσταση εμφυλίου πολέμου. Είναι χαρακτηριστικό για τό ιί συνέβαινε, ότι ή μεγαλύτερη μάχη πού έδωσε ό ΕΛΑΣ στην κατοχή τόσο από πλευράς δυνάμεων πού συμμετείχαν, όσο καί από τήν πλευρά των απωλειών δόθηκε στο Κιλκίς, ενάντια στους ένοπλους χωρικούς πού στα πλαίσια εθνικών οργανώσεων ή των καταχτητων είχαν εναντιωθεί στον ΕΛΑΣ. 24 Στις περιοχές αυτές τα στρατόπεδα είχαν βαθιά χωριστεί, τό μίσος είχε βαθιά φωλιάσει στις καρδιές, καί το αίμα πού χύθηκε, ή άλληλο καταστροφή χωριών καί περιουσιών, 25 εμπόδιζε οποιαδήποτε «ομαλή» συμφιλίωση. Τα σπέρματα του εμφυλίου υπήρχαν ήδη τον Οκτώβριο του 1944 καί ή περιφρόνηση αυτής τής παραμέτρου δέν μπορούσε παρά να φέρει δυσάρεστες εκπλήξεις. Ή προοπτική τής «ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης» ήταν ενα φανταστικό σχήμα πού δέν είχε καμμία ελπίδα επιτυχίας στην πραγματικότητα. Ή απόπειρα εφαρμογής του θα είχε σαν μοναδικό αποτέλεσμα τήν υπονόμευση τής θέσης του ΕΑΜικού συνασπισμού. Ο ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ Στον ήδη πολύπλοκο αυτό κύκλο επιδρά ισχυρά ό εξωτερικός παράγοντας. Ή Αγγλία φυσικά, πού επεμβαίνει ενεργητικά καί άμεσα, προβάλλοντας σαν δικές της επιδιώξεις τήν διατήρηση τών προπολεμικών κοινωνικών καί πολιτικών ισορροπιών καί, σέ δεύτερη φάση, τών ομάδων καί χώρων πού διάκεινται φιλικά προς αυτήν. Για τήν Βρετανική Αυτοκρατορία, πού πάσχιζε να διατηρήσει μέσα στις νέες συνθήκες ή τότε βρετανική εξωτερική πολιτική, ή εξασφάλιση τής Ελλάδας ήταν απαραίτητη σαν πρόσβαση στα Βαλκάνια καί τήν Νοτιο-ανατολική Ευρώπη, άλλα καί σαν βόρειο στήριγμα του τριγώνου Ελλάδα - Παλαιστίνη - Αίγυπτος πού συνόψιζε τήν αγγλική κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο. Ήταν ή εποχή πού ή πίεση τού αμερικανικού παράγοντα γινόταν ιδιαίτερα αισθητή από τήν Αυτοκρατορία. Ή αποτυχία τής προστατευόμενης από τον Churchill κυβέρνησης Badoglio στην Ιταλία, ή σοβιετική προέλαση πού απομάκρυνε από τήν αγγλική επιρροή τις χώρες τής κεντρικής Ευρώπης καί ή γενικώτερη αδυναμία τής Αγγλίας έκαναν επιταχτική τήν 24. Στην μάχη του Κιλκίς ό ΕΛΑΣ ερριξε 15 Τάγματα ενάντια στις 6 ως ενό πλων διαφόρων οργανώσεων, συμμοριών καί αρχηγών. Ό ΕΛΑΣ είχε 136 νεκρούς. 25. Στοιχεία σέ Θ. Μητσόπουλο ο.π. καί Πρωτόπαππα-Κικίτσα, ο.π.

18 ϋολιτικες προοππκές και δννατότητες κατά την άπελεν&έροίση 191 επιτυχία στην Ελλάδα. Ή Αγγλία ήθελε τον έλεγχο της χώρας αυτής, πράγμα όμως πού δεν σήμαινε αυτόματα οτι είχε και τήν δυνατότητα να τον υλοποιήσει. Λιγότερο προφανής είναι ή σοβιετική ανάμιξη. Ό κόκκινος στρατός είχε τελεσίδικα κυριαρχήσει στα πεδία τών μαχών, πράγμα πού επέτρεπε στην πολιτική ηγεσία νά χαράξει τους δικούς της άξονες σχετικά μέ το μέλλον τού γύρω της χώρου. Υπήρχε φυσικά ένας ασαφής κίνδυνος Από μία πιθανή συνεννόηση Γερμανίας και Άγγλο-Άμερικανών, άλλα το κοινωνικό κλίμα, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, καθώς και ή σοβιετική στρατιωτική ίσχύς, μάλλον απαγόρευαν τέτοιες σκέψεις. Τον Ιούλιο του 1944 οί Σοβιετικοί οργανώνουν μία πολύ περιπετειώδη επιχείρηση καί προκαλούν ενα σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο γιά νά στείλουν μια στρατιωτική αποστολή στο Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ. 26 Πέρα Από τίς φιλικές συζητήσεις στο Κάϊρο, ήταν ή πρώτη επίσημη επαφή πού αποκτούσε το απελευθερωτικό κίνημα στην Ελλάδα μέ τήν Σοβιετική Ενωση. Αυτό δεν φαίνεται νά πρόσθεσε τίποτα νέο. Λέγονται πολλά γιά τους μορφασμούς τών Σοβιετικών μέ τους οποίους εκφράζανε τάχα διπλωματικά τίς απόψεις τους (σέ συνδυασμό μέ τά περί θωρηκτών ανέκδοτα του Μανουΐλσκι το 1934). 27 Ή ουσία φαίνεται νά είναι οτι ή ηγεσία τού ΚΚΕ μέσα στην δύσκολη πολιτική θέση πού βρισκόταν, προσπάθησε μέ κάθε τρόπο νά σπάσει τήν απομόνωση της καί νά πάρει οδηγίες Από το «κέντρο». Οί Σοβιετικοί φαίνεται πώς δέν είχαν τίποτα να πουν, γιά κάποιους λόγους πού γνωρίζουμε ελάχιστα. Οί επεμβάσεις καί οί 6τοιμες λύσεις πού προμηθεύονταν το ΚΚΕ στον μεσοπόλεμο Από τήν Κομμουνιστική Διεθνή, δέν έγινε δυνατό νά το οδηγήσουν πάλι στα ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΜΕΣΑ Ό συσχετισμός τών στρατιωτικών δυνάμεων τών αντιπάλων συνασπισμών δέν μποροϋσε παρά νά έχει πολύ μικρότερη σημασία Από τά πολιτικά δεδομένα τού προβλήματος. Από μόνος του δέν μποροϋσε νά καθορίσει τίποτα σέ μια κατάσταση τέτοιων αμφιβολιών καί ανακατατάξεων. Οί άρχουσες τάξεις διέθεταν στην Ελλάδα, πέρα Από τίς ομάδες τού Βεντήρη, της PAN, της «Χ», της Ιεράς Ταξιαρχίας καί παρόμοιων «εθνικών οργανώσεων» πού ποτέ δέν αποτέλεσαν υπολογίσιμο Από μόνες τους παράγοντα τίς ένοπλες δυνάμεις τού κατοχικού κράτους, τον ΕΔΕΣ τού Ζέρβα καί τίς διάφορες ομάδες της Μακεδονίας. 26. FO 371/43772 R 12277, FO 371/43772 R (για απομάκρυνση υπεύθυνου Σοβιετικού αξιωματικού στο Bari). 27. Γ. Ίωαννίδης, ό.π., σ. 270.

19 192 Γιώργος Μαργαρίτης Στα χαρτιά οί 15 ώς άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας, οί τουλάχιστον τού Ζέρβα, οϊ του Τσαούς Άντών, ή Χωροφυλακή και ή Αστυνομία, εξοπλισμένοι καλά από Γερμανούς και Άγγλους, αντιπροσώπευαν μια σοβαρή δύναμη. Στην πραγματικότητα, ή ευκολία μέ τήν οποία τα τμήματα αυτά διαλύθηκαν μόλις αντιμετώπισαν μόνα τους τον ΕΛΛΣ, δείχνει τα στενά όρια τής στρατιωτικής τους αξίας. Ό Ιερός Λόχος και ή 3η Ορεινή Ταξιαρχία τής κυβέρνησης Παπανδρέου δεν θα άλλαζαν τίποτε στο σκηνικό. Γινόταν έτσι κρίσιμα κατανοητή ή αναγκαιότητα τής αγγλικής στρατιωτικής παρέμβασης, ώστε να αποκατασταθούν οί ισορροπίες. Οταν ξεκίνησε ό αγγλικός στρατός για τήν Ελλάδα, ό στρατηγός Wilson έκφρασε τήν κατάσταση ώς εξής : «ξεκινάμε μέ στόχο να μπλοφάρουμε σέ τρεις κατευθύνσεις σχετικά μέ τήν δύναμη μας. Νά ξεγελάσουμε τους Γερμανούς, τό ΕΑΜ, και νά πείσουμε και τήν ελληνική δεξιά για τις δυνατότητες μας, ώστε νά κρατηθεί τό ηθικό και ή συνοχή της». 28 Ή επιχείρηση «ΜΑΝΝΑ» ξεκίνησε λοιπόν μέ μιά ταξιαρχία αρμάτων (χωρίς ολα της τα άρματα), μία αλεξιπτωτιστών και μέ τήν πιο ταλαιπωρημένη ίσως μεραρχία τής Αυτοκρατορίας, τήν 4η Ινδική. Μιά δύναμη 15 ώς ανδρών όταν θά ολοκληρωνόταν ή αποβίβαση της. Δύναμη ανεπαρκής, άλλα και ή μόνη διαθέσιμη. Ή επίθεση πού τόσο ήθελε ο Chur hill στην Ιταλία βρισκόταν σέ εξέλιξη, ενώ ή ανήσυχη Παλαιστίνη καθήλωνε ο,τι περίσσευε, θά πέρναγε καιρός για νά αποδεσμευτεί ή 5η ίνδική μεραρχία, για νά αποσπαστεί ή 46η πεζικού από τήν Ιταλία, νά έρθει ή 4η πεζικού από τήν Αγγλία, και νά δοθεί ή μάχη του Δεκεμβρίου μέ ενα συσχετισμό υπέρ τής Αγγλίας. Ό ΕΛΑΣ δέν ήταν ένας στρατός μέ απεριόριστες δυνατότητες. Ανάμεσα στις 45 μέ μαχητές του υπήρχαν αξιόλογα σύνολα, δοκιμασμένα σέ κάθε είδους μάχες. Όμως ή γενική σύγχυση τής απελευθέρωσης, τά πολιτικά διλήμματα των πολιτικών του φορέων, οί βάλτοι τών εμφύλιων εμπλοκών και οι οδηγίες τών Άγγλων στους οποίους υπαγόταν, έκαναν αυτό τον στρατό δυσανάλογα, σέ σχέση μέ τον όγκο του, αποτελεσματικό. Ό ΕΛΑΣ δέν μπόρεσε πουθενά νά δώσει ενα αποφασιστικό χτύπημα στους Γερμανούς, πού, εκτός από τά λάφυρα, θά έδινε στον απελευθερωτικό συνασπισμό ένα ισχυρό πολιτικό πλεονέκτημα. Ακόμα, ή διστακτικότητα τής γραμμής του τον εμπόδιζε νά εκμεταλλευτεί και τις επιτυχίες πού είχε. Στην Κεφαλλονιά, οπού ένας σημαντικός αριθμός πυροβόλων έπεσε στα χέρια του, ή αναποφασιστικότητα τών στελεχών του (πού προφανώς δέν ήθελαν νά θίξουν τους αξιωματικούς εκπροσώπους τής κυβέρνησης) αφήνει 28. FO 371/43717 R

20 Πολιτικές προοπτικές και δννατότητες κατά την άπελενφέρωση 193 ελεύθερους τους πολιτικούς του αντιπάλους να σαμποτάρουν το υλικό αυτό. Οποια και νά ήταν τα προβλήματα του ΕΛΑΣ, είναι σίγουρο πώς ή εξέλιξη τών πολιτικών πραγμάτων δεν οφειλόταν στην δική του αδυναμία. Ή μή υλοποίηση τών προοπτικών της αριστεράς πρέπει να αποδοθεί σέ άλλους παράγοντες. Ή Απελευθέρωση σφραγίζει το ιστορικό φαινόμενο της ελληνικής Εθνικής Αντίστασης. Παρουσιάζεται σαν τό σημείο καμπής, όπου ή δυνατότητα επιλογής διαφορετικών δρόμων προσφέρεται ανάγλυφη στην νοελ ληνική κοινωνία. Είναι βέβαιο όμως ότι, παρά τό μέγεθος και την έκταση τών συγκρούσεων και τών φαινομένων τής κατοχής, τα γεγονότα δέν οδηγούν στην αναθεώρηση τών βασικών επιλογών τού τόπου. Αντίθετα μέσα Από ποταμούς αίματος πρίν και μετά τήν Απελευθέρωση παγιώνονται οί μηχανισμοί τού μεσοπολέμου, συντρίβεται ή αμφισβήτηση προς αυτούς και γίνεται δυνατό, μετά τό 1950, νά αναπροσαρμοστεί ή Ελλάδα σέ πρότυπα πολιτισμού διαφορετικά Από τά κοινωνικά οράματα τού απελευθερωτικού ξεσηκωμού. Αυτό πού ακολούθησε τήν Απελευθέρωση δέν ήταν ακριβώς ή συνέχιση τού παρελθόντος. Ήταν κάτι άπ αυτή άλλα βαθιά τραυματισμένο. Πολλές φορές κυριάρχησαν σχήματα βίαιου συγκερασμού, όπου τα βιώματα τής κατοχής, τού εμφύλιου καί τό αδιέξοδο αυτής τής ίδιας τής ιδέας τής Απελευθέρωσης όριζαν τίς πράξεις καί τις σκέψεις. Δέν επέζησαν ούτε οί βασικές προϋποθέσεις γιά τήν επούλωση τών τραυμάτων μέ τον χρόνο καί πολλά χρόνια μετά αυτά προσδιόριζαν τήν ζωή τού τόπου. Ή Απελευθέρωση ήταν ή αφετηρία μιας εποχής ιδιόμορφης καί προβληματικής. 29. FO 371/43694 R καί FO 37! R : από αναφορές έλληνα αξιωματικού - συνδέσμου.

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4 Αν μελετήσουμε τις καταστάσεις που ίσχυαν στην Ελλάδα πριν τον Απρίλιο του 1967 και τις καταστάσεις που ισχύουν σήμερα θα διακρίνουμε ότι η ομοιότητα τους είναι μεγάλη τηρουμένων των αναλογιών. Ας ρίξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου κ. Ν. Ευθυμιάδη, Συνεδριακό Κέντρο Τράπεζας Πειραιώς, Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 2010

Συνέντευξη Τύπου κ. Ν. Ευθυμιάδη, Συνεδριακό Κέντρο Τράπεζας Πειραιώς, Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 2010 1 Συνέντευξη Τύπου κ. Ν. Ευθυμιάδη, Συνεδριακό Κέντρο Τράπεζας Πειραιώς, Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 2010 Κυρίες και Κύριοι, Η διαδρομή μου λίγο πολύ γνωστή. Εκτός από την επιχειρηματική μου δραστηριότητα ανέλαβα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» Τζωρτζ 26, Πλ. Κάνιγγος, Αθήνα ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΔΕ) ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (νέα ελληνική ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

για να γίνει η ελπίδα πράξη...

για να γίνει η ελπίδα πράξη... για να γίνει η ελπίδα πράξη... Οι φετινές φοιτητικές εκλογές διεξάγονται ύστερα από την συντριβή των μνημονιακών κομμάτων στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές. Ο λαός μας ελπίζει και αισιοδοξεί για τη δικαίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 8 Ιουνίου 2015 08:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 10: Αντιαποικιοκρατικά Κινήματα και Αραβικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφεται στις επόμενες παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««2009 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 13.6.2007 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη διπλωματική και προξενική προστασία των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκδήλωση του KEBE και ΟΠΕΚ με θέμα «Η οικονομική κρίση και οι πολιτικές για την ανάπτυξη» Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ 80 χρόνια από τη σύστασή της

ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ 80 χρόνια από τη σύστασή της ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ 80 χρόνια από τη σύστασή της Του Υπoπτεράρχου (Ι) ε.α. Παναγιώτη Βαρδή Παπαδάκη Η εφετινή επέτειος των 80 χρόνων της ενιαίας ΠΑ, οδηγεί τη σκέψη μας στους παράγοντες της δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟΜΟΣ ΑΧΑΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 2

Περιεχόμενα ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟΜΟΣ ΑΧΑΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 2 Περιεχόμενα 1. Η ταυτότητα της έρευνας... 3 2. Οι περικοπές στη χρηματοδότηση των Δήμων και η θέση των Δημάρχων τι πιστεύουν οι πολίτες... 4 3. Σχέδιο Δήμων για οικονομική επιβίωση υπάρχει ή όχι... 5 4.

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα «Ενεργειακά δίκτυα στην Ευρώπη η υλοποίηση ενός οράματος» The Economist «Η Θάλασσα της Ευρώπης: Σκιαγραφώντας τον χάρτη της οικονομικής ανάπτυξης» Θεσσαλονίκη, 17 Φεβρουαρίου 2014 Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α [[ Α1.1. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: α. Εθνικά Κινήματα (19 ος αιώνας) β. Τρίτος Κόσμος γ. Συμφωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κυρίως μέρος

Πρόλογος. Κυρίως μέρος ΘΕΜΑ : Έχετε μελετήσει ως τώρα τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του Εγχειριδίου Μελέτης και του Συνοδευτικού Βιβλίου του Henig. Στη δεύτερη γραπτή Εργασία απαντήστε στα εξής ερωτήματα: Εκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΔ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΔ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΔ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 Ένας στρατηγός είναι τόσο καλός ή τόσο κακός όσο τον κάνουν τα στρατιωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Στη Στ τάξη δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε για το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Σελίδα 1 από 13

Στη Στ τάξη δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε για το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Σελίδα 1 από 13 Σελίδα 1 από 13 Εισαγωγικό σημείωμα Στο πλαίσιο των αρχών που διέπουν την ομαδο-συνεργατική προσέγγιση της διδασκαλίας, την εφαρμογή της οποίας ενθαρρύνει και ενισχύει από καιρό η Σχολή Μωραΐτη, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

14 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΞΥΛΟΥ (UITBB)

14 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΞΥΛΟΥ (UITBB) 14 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΞΥΛΟΥ (UITBB) ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΣΟΥΛΑ Από τη θέση του Προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Κ.Υ. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒ/ΣΗΣ & ΕΚΛΟΓΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΛΟΓΩΝ ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως Στρατηγικό Εργαλείο για τις Επιχειρήσεις και την Κοινωνία

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως Στρατηγικό Εργαλείο για τις Επιχειρήσεις και την Κοινωνία ΕταιρικήΚοινωνικήΕυθυνη Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη ως Στρατηγικό Εργαλείο για τις Επιχειρήσεις και την Κοινωνία Äύο είναι τα γεγονότα που οδήγησαν πρόσφατα το θέμα της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ)

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 3 η ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα κατά την περίοδο της οθωμανικής μοναρχίας (ιστορικές καταβολές, εξέλιξη, οργανωτικές δομές, ο ρόλος στο πολιτικό σύστημα της

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;».

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». 25 Ιουνίου 2014 Venue Centre, Columbia Plaza, Λεμεσός Έντιμε Υπουργέ Ενέργειας, Εμπορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Δ Τρίμηνο 2014

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Δ Τρίμηνο 2014 ManpowerGroup Μεσογείων 2-4 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 F: 210 32.48.644 www.manpowergroup.gr Media Contact: Μαριάννα Κολλητήρη T: 210 69 31 235 mkollitiri@manpowergroup.gr Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ.

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. κου ΚΩΣΤΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ Στην δημόσια εκδήλωση με θέμα «Προβληματισμός για μια σύγχρονη κεντροδεξιά», στο πλαίσιο του κύκλου «οι προκλήσεις της πολιτικής σε καιρό κρίσης» Η κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτ. Αεροδρόμιο Σερρών

Φωτ. Αεροδρόμιο Σερρών Η Ιστορία της Αεροπορίας Στρατού 1. Χρονική αφετηρία της Αεροπορίας Στρατού θεωρείται το έτος 1947 όταν τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς μετέβησαν οι πρώτοι Αξιωματικοί του πυροβολικού στην Αγγλία στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές.

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Οι συχνές φυσικές καταστροφές που οφείλονται στις κλιματικές αλλαγές έχουν καταστήσει κατανοητό σε όλους ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι μείζονoς

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ...XVII ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ...XIX ΕΙΣΑΓΩΓΗ...XXI ΚΕφaΛΑΙΟ 1 Ο ΠΟΛΕΜΟΣ...1 ΚΕφΑΛΑΙΟ 2 Η ΚΑΤΟχΗ, Α : Ο ΠΡΩΤΟΣ ΚΑΙΡΟΣ...10 ΚΕφΑΛΑΙΟ 3 Η ΚΑΤΟχΗ, Β : ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ...21

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Ν. Καραμούζη, Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου ομίλου Eurobank EFG. στo Forum στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GO International

Ομιλία κ. Ν. Καραμούζη, Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου ομίλου Eurobank EFG. στo Forum στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GO International Ομιλία κ. Ν. Καραμούζη, Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου ομίλου Eurobank EFG στo Forum στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας GO International Δευτέρα, 7 Φεβρουαρίου στην Κύπρο Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις,

Διαβάστε περισσότερα

Παρέμβαση Α/ΓΕΕΘΑ στο Συμπόσιο «Energy Security and Defense»

Παρέμβαση Α/ΓΕΕΘΑ στο Συμπόσιο «Energy Security and Defense» Παρέμβαση Α/ΓΕΕΘΑ στο Συμπόσιο «Energy Security and Defense» ΘΕΜΑ: Η Θέση των Ενόπλων Δυνάμεων στο Νέο Περιβάλλον Ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου Προκλήσεις και Απαντήσεις Κύριε Υπουργέ, κύριε πρόεδρε,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ποσό υπολογιζόμενο και ανάλογο του κύκλου εργασιών του Η Σύμβαση

ποσό υπολογιζόμενο και ανάλογο του κύκλου εργασιών του Η Σύμβαση FRANCHISING Γενικά Ως franchising νοείται το σύνολο των δικαιωμάτων βιομηχανικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν εμπορικά σήματα και επωνυμίες, πινακίδες καταστημάτων, πρότυπα χρήσεως, σχέδια, δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ (ΑΘΗΝΑ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ) Η πρόταση του Δ.Σ. της Ο.Λ.Μ.Ε. προς τη Γ.Σ. για τη διαγραφή της Ε.Λ.Μ.Ε. Πρότυπων

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Μια νέα εποχή ανατέλλει στην ευρύτερη και ανεξάρτητη

Μια νέα εποχή ανατέλλει στην ευρύτερη και ανεξάρτητη Η νέα εποχή στη συντήρηση-επισκευή του αυτοκινήτου Οι οκτώ νέες τάσεις της ευρωπαϊκής αγοράς Επηρεασμένες από τις νέες συνθήκες ανταγωνισμού, τις αυξανόμενες απαιτήσεις των πελατών και την τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Νούμερο 2 Μάρτιος 2009

Νούμερο 2 Μάρτιος 2009 Δελτίο τύπου Μαθήματα Αγγλικών και Γερμανικών για επαγγελματίες προσωρινούς παιδαγωγούς «Ανάπτυξη σειράς μαθημάτων στην Αγγλική και τη Γερμανική γλώσσα και εκπαιδευτικών υλικών για άτομα που σκοπεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 20 Μαΐου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 141: «Ισχυρότερο όργανο να αδρανοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΟΟΑΠ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Οικονομικά στοιχεία Προβλήματα Οφέλη. Σωτήρης Βλάχος Πολ.Μηχ/κος, τ. Δήμαρχος Παρελίων

ΤΑ ΣΧΟΟΑΠ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Οικονομικά στοιχεία Προβλήματα Οφέλη. Σωτήρης Βλάχος Πολ.Μηχ/κος, τ. Δήμαρχος Παρελίων ΤΑ ΣΧΟΟΑΠ ΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Οικονομικά στοιχεία Προβλήματα Οφέλη Σωτήρης Βλάχος Πολ.Μηχ/κος, τ. Δήμαρχος Παρελίων Θα μου επιτρέψετε για οικονομία του χρόνου να μην σταθώ στην αναγκαιότητα του χωροταξικού

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΛΕΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΛΕΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΛΕΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Εισαγωγή Το ακόλουθο κείμενο αποτελεί κάλεσμα της πρωτοβουλίας για τη συγκρότηση αναρχικής πολιτικής οργάνωσης. Η πρωτοβουλία αποτελείται από τις συλλογικότητες:

Διαβάστε περισσότερα

1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η οικονοµία της Ελλάδας, πολλές δεκαετίες µετά την ανεξαρτησία της, εξακολουθεί να είναι αρχαϊκή.

1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η οικονοµία της Ελλάδας, πολλές δεκαετίες µετά την ανεξαρτησία της, εξακολουθεί να είναι αρχαϊκή. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η οικονοµία της Ελλάδας, πολλές δεκαετίες µετά την ανεξαρτησία της, εξακολουθεί να είναι αρχαϊκή. 2. Σε ποιο µοντέλο (πρότυπο)

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σε μια συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική. Για ένα ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Βάσου Λυσσαρίδη στη παρουσίαση των υποψηφίων Ευρωβουλευτών 22.2.2014

Ομιλία Βάσου Λυσσαρίδη στη παρουσίαση των υποψηφίων Ευρωβουλευτών 22.2.2014 Ομιλία Βάσου Λυσσαρίδη στη παρουσίαση των υποψηφίων Ευρωβουλευτών 22.2.2014 Διανύω μια περίοδο σοβαρής ίωσης. Αντιλαμβάνομαι την αδυναμία μου να ανταποκριθώ στην πρόσκληση να μοιρασθώ μαζί σας αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Βαρόµετρο της για τον ΣΚΑΪ και την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 4-5 Ιουνίου 2007

Βαρόµετρο της για τον ΣΚΑΪ και την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 4-5 Ιουνίου 2007 Βαρόµετροτης γιατονσκαϊκαιτηνκαθημερινη 4-5 Ιουνίου 2007 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ PUBLIC ISSUE/ VPRC Μέλος του ΣΕ ΕΑ, της ESOMAR και της WAPOR ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ: www.electionwatch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση καθημερινών ημερίδων

Οργάνωση καθημερινών ημερίδων Οργάνωση καθημερινών ημερίδων 1) Αγώνες ζευγών 1α) Διαθέσιμες κινήσεις: Φιλοσοφία, μηχανισμοί και τα χαρακτηριστικά τους. Οι κινήσεις είναι ένα από τα βασικότερα εργαλεία που έχει ένας διαιτητής στη διάθεσή

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα