Η διαχρονικότητα της Ελληνικής μουσικής με αφορμή την επαναπαρουσίαση του βιβλίου : «Τα Αδώνια : ήτοι η αρχαία ελληνική

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η διαχρονικότητα της Ελληνικής μουσικής με αφορμή την επαναπαρουσίαση του βιβλίου : «Τα Αδώνια : ήτοι η αρχαία ελληνική"

Transcript

1 γράφει ο Δημήτρης Σταθακόπουλος. Δρα κοινωνιολογίας της ιστορίας και πολιτισμού (οθωμανικής περιόδου) Παντείου Πανεπιστημίου, δικηγόρου παρ Αρείω Πάγω Μουσικολόγου. (Διαβάστε όλη την αρθρογραφία και τις επιστημονικές μελέτες του Δημήτρη Σταθακόπουλου στο κλικ εδώ) με αφορμή την επαναπαρουσίαση του βιβλίου : «Τα Αδώνια : ήτοι η αρχαία ελληνική μουσική υπό τους θόλους των ιερών ναών της Ανατολικής Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας / υπό Βασιλείου Α. Μυρσιλίδου - Τύποις Ροζάνη, 1907» διαβαστε το βιβλίο εδώ Αναδιφώντας προσφάτως στο βιβλίο του Βασ. Μυρσιλίδου: «Τα Αδώνια : ήτοι η αρχαία ελληνική μουσική υπό τους θόλους των ιερών ναών της Ανατολικής Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας εκδ. Ροζάνη 1907» (κλικ εδώ για να διαβάσετε το βιβλίο), μου γεννήθηκε η διάθεση ν αναφερθώ εκ νέου σε παλαιότερες έρευνές μου (πλέον των 25 ετών ) σχετικά με τη διαχρονικότητα της Ελληνικής μουσικής, τα δάνεια και τα αντιδάνεια. Ομολογώ ότι το συγκεκριμένο βιβλίο δεν το είχα υπόψιν μου, χάρις όμως στην ψηφιακή βιβλιοθήκη anemi του Πανεπ. Κρήτης, το έργο έγινε προσβάσιμο και ειλικρινά ενθουσιάστηκα με το περιεχόμενό του, το οποίο παραλληλίζει «πειραματικά», αλλά μάλλον επιτυχημένα την αρχαία ελληνική ελεγειακή / θρηνώδη υμνωδία, με την αντίστοιχη χριστιανική και συγκεκριμένα τα θρηνώδη άσματα για το θάνατο του Αδωνι στα Αδώνεια μυστήρια με αυτά των εγκωμίων της Μ. Παρασκευής του Επιταφίου. Ο Β. Μυρσιλίδης υπηρέτησε ως διευθυντής της Σχολής της Ελληνικής Κοινότητας το 1897 στο χωριό Δενισλί της Λαοδικείας και μεταξύ άλλων συνέγραψε και τα βίο της Αλεξανδρινής φιλοσόφου Υπατίας, ( 1926 ), την οποία ταύτιζε με την αγ. Αικατερίνη, είχε δε λάβει μέρος σε θρησκευτική γιορτή «εις τιμήν και μνήμην Υπατίας φιλοσόφου και μάρτυρος». Είχε μια «επιμονή» με τη διαχρονικότητα της αρχαίας Ελλάδας μέσω χριστιανισμού έως τις μέρες του και απ ότι ξέρω δεν θεωρήθηκε νεοπαγανιστής ή αιρετικός, αντιθέτως ήταν και είναι αποδεκτός. Έτσι και εν προκειμένω, στο βιβλίο του που θα επαναπαρουσιάσουμε ενσωματωμένο με το παρόν άρθρο βλέπουμε την «επιμονή του», έστω και «πειραματικά», ν αποδώσει ψαλτικά όλα τα «εγκώμια του Αδωνι» ακριβώς όπως τα Ορθόδοξα εγκώμια της Μ. Παρασκευής. Hic Rhodus hic saltus για όποιον θα ήθελε να «πειραματιστεί» φωνητικά / ψαλτικά επάνω στην πρόταση του Βασ. Μυρσιλίδη, που μακάρι να βλέπαμε το όλο εγχείρημα και σε ψηφιακό δίσκο ( cd ). 1

2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ο Ελβετός εθνομουσικολόγος Σ. Μπω Μποβύ, στο θεμελιώδες δοκίμιο του για το Ελληνικό δημοτικό τραγούδι ανακεφαλαιώνοντας τις έρευνές του διαπιστώνει ότι "... η ομαλή εξέλιξη της Ελληνικής γλώσσας και μουσικής δεν διακόπτεται ποτέ...", συνεχίζει δε λέγοντας ότι "... η μετάβαση της αρχαίας προσωδιακής γλώσσας στην τονική Ελληνιστική έγινε ομαλά και ανώδυνα έτσι ώστε δεν άλλαξαν τα βασικά ρυθμικά σχήματα.." (Εκδ. Πελ/κού λαογραφικού ιδρύματος). Ως ελάχιστα παραδείγματα των απόψεων του Σ. Μπω Μποβύ παραθέτω τα εξής: Όταν τα σύννεφα έκρυβαν τον ήλιο, τα Ελληνόπουλα της αρχαιότητος κτυπώντας παλαμάκια του φώναζαν "'Εξεχ', ω φίλ' ήλιε", το ίδιο και σήμερα στη Σάμο τραγουδούν σε οκτασύλλαβους τροχαϊκούς "Εβγα ήλιε, μια χαρά να πυρώσεις τα παιδιά", ενώ τα αρχαία χελιδονίσματα (κάλαντα της ανοίξεως, ή τραγούδια του αγερμού) που έλεγαν οι αρχαίοι Ροδίτες: "... Παλάθαν συ προκύκλει εκ πίονος οίκου οίνου τε δέπαστρον, τυρού τε κάνιστρον", τα τραγουδούν και σήμερα ως: "Φέρε σύκα αρμαθιασμένα, απ' το πλούσιο σπίτι σου, ένα κύπελλο κρασί και καλάθι με τυρί". Στην γνωστή στήλη του Σεικίλου, η οποία είναι του 1ου περίπου μ.χ. αιώνα και ανακαλύφθηκε στις Τράλλεις, σημερινό Αϊδίνι της Μ. Ασίας, αναγράφεται ένα μάλλον δημοτικοφανές/λαϊκό τραγούδι της εποχής με τα εξής λόγια: "Όσον ζης φαίνου, μηδέν όλως συ λυπού. Προς ολίγον εστί το ζην, το τέλος ο χρόνος απαιτεί". Έτσι και σήμερα η ίδια προτροπή να γλεντήσουμε δηλαδή τα νειάτα μας, απαντάται σε πολλά νεοελληνικά δίστιχα, όπως: "Χαρείτε νιοι, χαρείται νιες κ' η μέρα όλο βραδιάζει, κι ο χάρος τις ημέρες μας μια μια τις λογαριάζει, δώστε του χορού κι ας πάει τούτη γης θα μας εφάει, τούτη γης που την πατούμε όλοι μέσα θε να μπούμε". Συνεχίζοντας τις διαπιστώσεις για την διαχρονικότητα των Ελλήνων, όχι μόνον μέσα από την μουσική τους, αλλά και από τα στοιχεία του χαρακτήρος τους, των εθίμων και των συνηθειών τους, στεκόμαστε στα εξής: "... Οι αρχαίοι Ελληνες, όπως και οι σύγχρονοι, ήσαν ιδιαιτέρως φιλέορτοι. Γλεντούσαν σε συμπόσια, σε τραπεζώματα (έλεγον δε και επιτραπεζώματα τα τη τραπέζη βρώματα) και σε δείπνα από συμβολών 2

3 (δηλαδή δείπνα που συνέβαλαν όλοι, ρεφενέ). Η παράθεσις των φαγητών ακολουθούσε τις σημερινές συνήθειες και εφρόντιζαν τα πιάτα να προσκομίζονται ζεστά (εκάστω πεπυρωμένα αυτοίς πίναξιν εδόθη), άρχιζαν δε με ψάρι ή κρέας (ιχθύος πρώτον παρατίθησι και κρέα), ενώ τελείωναν το δείπνο τους με ξανθόν μέλι και γάλα σύμπα- κτον (δηλαδή γιαούρτι με μέλι) ή τρωγάλια και τυρόν Σικελιώτην. Τσούγκριζαν τα ποτήρια τους όπως μας αναφέρει ο Όμηρος στο Δ' της Ιλιάδος "τοί δε χρυσέοις δεπάεσσι δειδέχατ' αλλήλους" (δηλαδή τα χρυσά κύπελλα διαδοχικά χτυπούσαν μεταξύ τους) και με την προτροπή "οίνω τέγγε πνεύμονα" δηλαδή με κρασί βρέξε τα πνευμόνια σου και τα διάφορα ευοί ευάν (εβίβα) εγεύοντο Φαληρικήν αφύην (δηλαδή μαριδάκι από το Φάληρο) και οβελίσκους (δηλαδή σουβλάκια και σουβλιστούς μεζέδες). Κατά δε τον Αθήναιο στους Δειπνοσοφιστές "... άπαντες ορχούνται ευθύς αν οίνου μόνον οσμήν ίδωσιν, κροτούντες τον λιχανόν δάκτυλον...". Μετά το πέρας του δείπνου και επιστρέφοντας στην οικία τους "σκνιποί "δηλαδή σκνίπα στο μεθύσι, κατέληγαν έξω από την θύρα της αγαπημένης τους κάνοντάς την να σηκωθεί από την κλίνη της "αωρόνυκτος", δηλαδή αγουροξυπνημένη, προκειμένου να της τραγουδήσουν το παρακλαυσίθυρον ή θυροκοπικόν άσμα του Μυσαίου: "... Οφθαλμός δε οδός εστίν. Απ' οφθαλμοίο βολάων έλκος ολισθαίνει και επί φρένας ανδρός οδεύει.", όπως σήμερα οι νεο'ελληνες τραγουδούν "... από τα μάτια πιάνεται, στα χείλη κατεβαίνει, κι από τα χείλη στην καρδιά ριζώνει και δεν βγαίνει..". Δυστυχώς όμως όσο και εάν αυτές οι διαπιστώσεις φαίνοται αυτονόητες, παρ' όλα αυτά δεν είναι, αφού ιδιαίτερα σήμερα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι αρνούνται να αποδεχθούν ότι η ομιλουμένη Ελληνική, είναι κατευθείαν απόγονος της γλώσσας του Ομήρου, της Σαπφούς, των τραγικών και του Πλάτωνα, όπως επίσης αρνούνται να αποδεχθούν ότι η μουσική έρχεται αδιάσπαστη εν μέσω των αιώνων, ήδη από την εποχή του Ορφέα, του Αρχίλοχου, του Πυθαγόρα, του Αριστόξενου, του Πτολεμαίου, του Ιωάννη Δαμασκηνού, του Ιωάννη Κουκουζέλη, του Πέτρου Πελοποννησίου των ανωνύμων δημοτικών/λαϊκών δημιουργών των παραδοσιακών τραγουδιών, έως τον Συριανό ρεμπέτη Μάρκο Βαμβακάρη και τον Μ. Χατζιδάκι. Τα τραγούδια των Ελλήνων τα οποία έρχονται από τα βάθη των αιώνων, στηριγμένα στον ποιητή που υφαίνει από γενιά σε γενιά τον στίχο αφηγούμενος τα βάσανα, τις πίκρες και τις χαρές του λαού, τα όνειρα και τα στοιχεία που συνοδεύουν την ύπαρξή του εδώ και χιλιάδες χρόνια σ' αυτά τα χώματα, αντικατοπτρίζουν τα διαχρονικά βιώματα της φυλής μας, είναι δηλαδή σαν να ακούμε ζωντανές τις φωνές των προγόνων μας μέσα από το παρελθόν. H ίδια η ιστορία αυτού του τόπου είναι ένα ατέλειωτο δημοτικό/λαϊκό τραγούδι. Το να γνωρίσουμε την μουσική μας παράδοση, η οποία είναι πανάρχαια και πάμπλουτη σε στοιχεία, είναι της ιδίας αξίας με την προσπάθεια που κάνουμε να γνωρίσουμε την αρχαία γλώσσα, την φιλοσοφία και την ιστορία μας. 3

4 Έρευνες μεγάλων σύγχρονων μουσικολόγων, λαογράφων, ιστορικών και κοινωνιολόγων απέδειξαν την αδιάσπαστη παρουσία και συνέχεια του Ελληνισμού στον χώρο και στον χρόνο. Οι μελέτες τους έχουν φωτίσει μια πλουσιοτάτη μουσική ιστορία χρόνων, που ξεκινάει από τον αυλό του π.χ. που ανακάλυψε ο καθηγητής Χουρμουζιάδης στο Δισπηλιό της Καστοριάς, περνάει από την Κυκλαδική εποχή του Αιγαίου και το Βυζάντιο για να φτάσει έως τις μέρες μας. Κλίμακες, μελωδίες, ρυθμοί, χοροί και μουσικά όργανα έχουν διαφυλάξει στο πέρασμα των αιώνων, το ύφος και το ήθος μιας φυλής για την οποία το τρίπτυχο ποίηση - μουσική - χορός, είναι ταυτόσημα με την ίδια της την υπόσταση και την ελευθερία. Υποτιμάμε την μουσική μας, λέει ο σύγχρονος Έλληνας Εθνομουσικολόγος και καθηγητής του πανεπιστημίου Αθηνών Λάμπρος Λιάβας, επειδή ακριβώς δεν την γνωρίζουμε, αφού έχουμε μέσα μας μια εντελώς παραμορφωμένη εικόνα της, συνδεδεμένη με ένα παρελθόν προβληματικό ή τσολιαδάκια που χορεύουν σ έλατα και θυμάρια. Είναι όμως κυριολεκτικά σαν το ποτάμι του Σεφέρη, που αφήνουμε να περνάει μέσα από τα δάκτυλά μας χωρίς να πιούμε ούτε μία στάλα. Α. Αρχαίοι χρόνοι Το που πρωτοήχησε η μουσική στον κόσμο δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε δεδομένου ότι η μουσική συνυπάρχει μαζί με τον άνθρωπο χιλιάδες χρόνια από τότε που αυτός πρωτοεμφανίστηκε στην γη, εκείνο όμως που γνωρίζουμε μετά βεβαιότητας είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες υπήρξαν οι πρώτοι που έβγαλαν την μουσική από το εμπειρικό στάδιο και την ανήγαγαν σε επιστήμη. Έτσι λοιπόν για τους προγόνους μας, μία εκ των τριών επιστημών, -απαραίτητη για την ψυχική και πνευματική ισορροπία του ανθρώπου και εκτός της φιλοσοφίας και γυμναστικής-, ήταν η Μουσική. Η λέξη μουσική, η οποία αυτούσια πέρασε σε όλες τις γλώσσες του κόσμου (music, musica κ.τ.λ.) προέρχεται από την αρχαιοελληνική ρίζα μω, που σημαίνει "ερευνώ, ζητώ να μάθω" (απ' όπου προέρχονται επίσης οι λέξεις μύστης και μυστήριο). Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ότι οι Μούσες ονομάστηκαν έτσι από το μυείν ανθρώπους, ενώ άλλοι σύγχρονοι του θεωρητικοί ανέφεραν ότι η λέξη μούσα ταυτίζεται με την γνώση "επειδή απάσης Παιδείας αύτη τυγχάνει αιτία". Στην αρχαία Ελληνική μυθολογία βλέπουμε το πόσο αρμονικά η έννοια της μουσικής γεφύρωνε το παρελθόν με το μέλλον: Οι Μούσες ήταν κόρες του Διός και της Μνημοσύνης, ενώ ο Απόλλων -εκτός από θεός της μουσικής και του φωτός- ήταν παράλληλα και Θεός της μαντικής, ο οποίος με το μαντείο του αναδεικνυόταν σε ρυθμιστή της πολιτικής ζωής του αρχαίου Ελληνικού κόσμου. Ο Απόλλων ήταν επίσης και πατέρας του Ασκληπιού και εκ του λόγου τούτου μπορούμε να διακρίνουμε την σχέση μουσικής και Ιατρικής, αφού δεν ήταν τυχαία η χρήση της μουσικής κατά τις εγκοιμήσεις στα αρχαία Ιερά (αντίστοιχες με τις ορθόδοξες 4

5 ολονυκτίες). Στα αρχαία Ιερά δίδονταν επίσης μουσικές συνταγές για θεραπεία ψυχικών ασθενειών πολύ πριν η σύγχρονη επιστήμη ξανανακαλύψει την μέθοδο της μουσικοθεραπείας. Ο Πίνδαρος υμνούσε τον Ασκληπιό που θεράπευε όλες τις ασθένειες με τραγούδια, ενώ ο μαθητής και διάδοχος του Αριστοτέλους Θεόφραστος χρησιμοποιούσε μελωδίες του Φρύγιου ήχου για να "επικουφίζει τα άλγη". Η μουσική για τους αρχαίους Έλληνες είχε διφυή χαρακτήρα. Ήταν μεν μέσον διασκέδασης και τέρψης της ψυχής, αλλά παράλληλα ήταν και μέσον επικοινωνίας με το Θείον. Εξάλλου η τεράστια σημασία που δινόταν από τους προγόνους μας στην μουσική και στην σχέση της με την πολιτική, αντικατοπτρίζεται θαυμάσια στην πολύ γνωστή ρήση του Πλάτωνος "Ουδαμού γαρ κινούνται μουσικής τρόποι, άνευ πολιτικών νόμων των μεγίστων...", όπου με σαφήνεια διατυπώνεται η άποψη ότι η μουσική «εδύνατο να μεταβάλει έως και τους νόμους της πολιτείας». Αλλά και τα τρία κύρια συστατικά της μουσικής, δηλαδή την Μελωδία - την Αρμονία - τον Ρυθμό, τα συναντούμε παγκοσμίως με τις Ελληνικές τους ονομασίες melody - harmony - rythm. Η λέξη ρυθμός (από το ρήμα ρέω), πρωτοεμφανίζεται στον Πάριο ποιητή Αρχίλοχο ( π.χ.) στην πολύ χαρακτηριστική φράση/στίχο: "Γίγνωσκε δ' οίος ρυσμός ανθρώπους έχει" (μάθε ποιος ρυθμός/ιδιαίτερη μοίρα κρατά δεμένους τους ανθρώπους). Επικουρικά πρέπει να σημειωθεί ότι και η ίδια η αρχαία γλώσσα είχε μια έμφυτη μουσικότητα μιάς και το Ελληνικό αλφάβητο εκτός των γνωστών του ιδιοτήτων για την παραγωγή δηλαδή λέξεων και μαθηματικών ακολουθιών, (αφού τα γράμματα ήταν και αριθμοί), χρησιμοποιούμενο όρθιο, αναποδογυρισμένο ή υπερφορτωμένο αποτελούσε 1620 συνολικά μουσικολογικά σημεία (δηλ. νότες για την παρασήμανσηαποτύπωση των μουσικών μελών), με τα οποία σημεία εκφράζονταν τα δύο συστήματα τονισμού που είχαν οι προγονοί μας, ταυτόσημα μεν στην λειτουργία τους, αλλά με διαφορετικό σύνολο συμβόλων, τα μεν για τα οργανικά μέρη, τα δε για τα φωνητικά, δημιουργώντας έτσι ορθώς την διαπίστωση των Αρχίλοχου, Βακχυλίδη, Αριστόξενου και τόσων άλλων αρχαίων αρμονικών συγγραφέων, ότι οι Έλληνες δια του λόγου τραγουδούσαν και δια του τραγουδιού ομιλούσαν. Η μουσικότητα της αρχαιοελληνικής γλώσσας, επέτρεψε στους Έλληνες την παραγωγή πολλών μουσικών επιλογών/αρμονιών ή τρόπων όπως τους ονόμαζαν, με τους οποίους οδηγούσαν μεν την μουσική, αλλά συνάμα δίδασκαν και ήθος, αφού ο κάθε τρόπος δηλ. αρμονία-κλίμακα δίδασκε μία ξεχωριστή μορφή ύφους και ήθους, έτσι: 1. Το ήθος του Δώριου τρόπου περιγράφεται σαν ανδρώδες και μεγαλοπρεπές (Ηρακλ. Ποντικός, Πλούταρχος, Αριστοτέλης). 5

6 2. Το ήθος του Φρύγιου τρόπου περιγράφεται σαν "Ένθεον " (Αριστοτελ. Πολ. Η' 5,7 - Δουκιανός στον Αρμονίδη) και ως εκ τέτοιο χρησιμοποιείτο στην μελοποιία των διθυράμβων. 3. Το ήθος του Δύδιου τρόπου το χαρακτηρίζει ο Πλάτων (Πολιτεία δ') ως συμποτικόν και μαλακόν, ο δε Αριστοτέλης πίστευε ότι έχει μορφωτικό χαρακτήρα (... δια το δύνασθαι κόσμον τ' έχειν και παιδείαν). 4. Το ήθος του Μιξολύδιου τρόπου περιγράφεται από τον Αριστοτέλη σαν θρηνώδες, από δε τον Πλούταρχο σαν ιδιαίτερα παθητικό. 5. Το ήθος του Υποδώριου ή παλαιού Αιολικού τρόπου περιγράφεται από τον Ηρακλ. Ποντικό στον Αθην. ΙΔ' ως περήφανο, πομπώδες και ακόμη σαν σταθερό και υψηλό. 6. Το ήθος του Ιαστί (Ιωνικού) ή Υποφρύγιου τρόπου περιγράφεται από τον Ηρακλείδη Ποντικό ως σκληρό και αυστηρό, ενώ ο Δουκιανός το χαρακτηρίζει ως Γλαφυρόν. 7. Το ήθος του Υπολύδιου τρόπου θεωρείται γενικώς από τους περισσοτέρους αρμονικούς συγγραφείς ως Βακχικό, φιλήδονο και μεθυστικό. Εντύπωση κάνει ενδεχομένως το γεγονός ότι δύο από τους κυρίους τρόπουςαρμονίες των αρχαίων Ελλήνων είχαν "αλλοεθνή"(;) ονομασία (Φρύγιος και Λύδιος τρόπος). Οι ανωτέρω ονομασίες όπως και σήμερα έτσι και κατά την αρχαιότητα είχαν δημιουργήσει απορίες και προβληματισμούς στο κατά πόσον είχαν Ελληνικό ή Ανατολίτικο ύφος. Για να επιλυθεί όμως η ανωτέρω σύγχυση απαιτείται να στραφούμε προς την μυθολογία και την ιστορία προκειμένου να διασαφηνίσουμε την καταγωγή των Φρυγών και Λυδών. Σύμφωνα λοιπόν με τα μυθολογικά και ιστορικά στοιχεία οι Φρύγες ήταν {Β}-ΡΥΓΕΣ, δηλαδή θρακικό φύλο το οποίο είχε μεταναστεύσει στην Μ. Ασία, στο μέρος που μετέπειτα ονομάσθηκε υπ' αυτών Φρυγία, οι δε Λυδοί είχαν γεννήτορα τον Λυδό, υιό του Άτυ, υιό του Μάνου, απ όπου υποδηλώνεται η Κρητική τους προέλευση με αρχικό γεννήτορα τον Μάνο/Μινωα. Εκ των ανωτέρω ευκρινώς προκύπτει ότι τόσον οι Φρύγες όσον και οι Λυδοί ανήκαν στην ευρύτερη εθνολογική ομάδα των Πελασγών στην οποία ανήκαν και οι υπόλοιποι Έλληνες και φυσικά είχαν κοινά πολιτιστικά και μουσικολογικά στοιχεία προερχόμενα από το μέγα γένος των αυτοχθόνων Πελασγών. ( σχετ.: Επίτομον λεξικόν μυθολογίας και ιστορίας Κωνσταντινίδη, στο λήμμα Λυδοί ). Οι θεωρητικές μουσικές σχολές των αρχαίων Ελλήνων, ήταν κυρίως τρεις και αυτές εκφράζονταν μέσω του Πυθαγόρα, του Αριστόξενου και του Κλαυδίου Πτολεμαίου. Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος, είχε διατυπώσει το εξής θεώρημα: "Χορδές από το ίδιο υλικό, ισοπαχείς και ίσης τάσεως, αλλά διαφορετικού μήκους, παράγουν φθόγγους 6

7 διαφορετικούς, ως προς το ύψος αντιστρόφως ανάλογους του μήκους τους. Η Πυθαγόρεια σχολή μελετούσε τις σχέσεις μήκους των χορδών, άρα και τα μουσικά διαστήματα, ως σχέσεις ακεραίων αριθμών, εκφράζοντας τα διαστήματα σαν μαθηματικούς λόγους, παρήγαγε δε τα διαστήματα σαν διαφορές των μικρότερων από τα μεγαλύτερα. Όλες οι μαθηματικές σχέσεις κατά τους Πυθαγορείους είναι ρητές, η δε τελεία μουσική ανήκει στην σφαίρα της διανοίας και άπτεται του θείου. Ο Αριστόξενος ο Ταραντίνος, μαθητής του Αριστοτέλη, αντιμετώπιζε την Πυθαγόρεα θεωρία σαν διανοητικό παραλήρημα και εισηγείτο το σύστημα της ακουστικής διαιρέσεως του τόνου σε ίσα τμήματα, ούτως ώστε να εξυπηρετηθεί η μουσική πράξη, ενώ ο Κλαύδιος Πτολεμαίος, εισηγείτο την θεώρηση των διαστημάτων ως επιμορίων λόγων, δηλαδή κλασματικούς αριθμούς που ο παρανομαστής και ο αριθμητής τους έχουν διαφορά μονάδος (π.χ. 9/8, 7/8 κ.ο.κ.), διασφαλίζοντας με αυτό τον τρόπο ευκολία στην γεωμετρική κατασκευή των οργάνων. Στους παραπάνω πρέπει να προστεθεί και ο Ευκλείδης με το έργο του "Κατατομή Κανόνος", το οποίο στην σύγχρονη εποχή έχει επιμεληθεί και εκδώσει ο καθηγ. Χαρ. Σπυρίδης. Από αναφορά του Πλάτωνα στους νόμους (Z' 812 d) μαθαίνουμε ότι οι αρχαίοι Έλληνες ενώριζαν την πολυφωνία, την οποία αποκαλούσαν ετεροφωνία, πλην όμως δεν θεωρούσαν πρέπον να ασκούν τα παιδιά τους σε τέτοια πράγματα. Αντιθέτως προτιμούσαν την ταυτοφωνία φωνών και οργάνων, όπως μέχρι σήμερα ισχύει στην εκκλησιαστική και την δημοτική μας μουσική. B. Αρχαία μουσική γραφή (Παρασημαντική) Ότι γνωρίζουμε σήμερα για την αρχαία παρασημαντική η οποία ήταν η τέχνη της μουσικής γραφής των κειμένων, το οφείλουμε στον δικηγόρο και μουσικογράφο του 3ου μ.χ. αιώνα Αλύπιο, ο οποίος στο έργο του "Εισαγωγή μουσική" μας παραθέτει όλα τα σύμβολα της φωνητικής και της οργανικής σημειογραφίας που αντιστοιχούν σε όλους τους τρόπους, χάρις δε στην εργασία αυτή του Αλύπιου στάθηκε εφικτό η εκ νέου μελοποίηση των σωζόμενων αρχαιοελληνικών μουσικών κειμένων και η έκδοσή τους σε δίσκους και CD's, τόσο από αλλοδαπούς (Gregorio Paniagua χορωδία Κηρύλος), όσο και από Έλληνες (Χριστόδουλος Χάλαρης, Πέτρος Ταμπούρης). Σύμφωνα με τον Πυθαγόρειο φιλόσοφο Νικόμαχο Γερασηνό (αρμονικόν εγχειρίδιον υπαγορευθέν εξ υπογύου κατά το παλαιόν) "... τα μεν ουν ονόματα των φθόγγων από των κατ' ουρανόν ιόντων επτά αστέρων και την γην περιπολευόντων πιθανόν ωνομάσθαι...", δηλαδή: "... τα ονόματα των φθόγγων (νότες), πιθανόν ονομάστηκαν έτσι από τα επτά ουράνια αστέρια που περιτριγυρίζουν την γη.". Έτσι λοιπόν σύμφωνα με τον Πυθαγόρειο Νικόμαχο Γερασηνό οι επτά φθόγγοι της αρχαίας Ελληνικής μουσικής είχαν την εξής προέλευση και αντιστοιχία: ΚΡΟΝΟΣ ΖΕΥΣ ΑΡΗΣ ΗΛΙΟΣ ΕΡΜΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΕΛΗΝΗ 7

8 ΥΠΑΤΗ ΠΑΡΥΠΑΤΗ ΥΠΕΡΜΕΣΗ ΜΕΣΗ ΠΑΡΑΜΕΣΗ ΥΠΕΡΝΕΑΤΗ ΝΕΑΤΗ Στην συνέχεια θα αναφερθούμε στην Βυζαντινή μουσική και το πώς αυτή επηρέασε λαούς μέχρι τα βάθη της ανατολής και όχι μόνον. Πριν όμως αναφερθούμε στην Βυζαντινή μουσική, είτε ιερή, είτε κοσμική, καθώς και την σχέση της με την αρχαία, δέον όπως αναφέρουμε ότι στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχε μόνον η ιερή μουσική ή η μουσική των θεών σαν αυτή που αναφέραμε προηγουμένως, αλλά υπήρχε και η κοσμική μουσική ή η μουσική των ανθρώπων, η οποία παρότι δεν αποτυπωνόταν γραπτώς, (δηλαδή με μουσικές νότες) πιστεύουμε ότι διατηρήθηκε ανά τους αιώνες με την προφορική παράδοση, τους χορούς και τα δημοτικά τραγούδια, όπως λέει ο Σ. Μπω Μποβύ. Έτσι λοιπόν τα δημοτικά τραγούδια των αρχαίων Ελλήνων, μπορούμε σε γενικές γραμμές να τα χωρίσουμε σε 11 περίπου κατηγορίες. Στην πρώτη κατηγορία που είναι τα τραγούδια των καθημερινών ασχολιών, υπάγονται τα τραγούδια των λουομένων (Βαλανείων ωδαί), τα νανουρίσματα (βαυκαλήματα), τα γεωργικά τραγούδια (γεωργών ωδαί), τα τραγούδια της υφαντικής (όπως ο Ελικών), τα τραγούδια του πατήματος των σταφυλιών (όπως ο Επιλήνιος), τα τραγούδια του μύλου (Επιμύλιαι ωδαί), τα τραγούδια των κωπηλατών (τα Ερετικά), τα τραγούδια των θεριστών, όπως ο Λιτυέρ- σης (Θεριστών ωδαί), τα τραγούδια της βρύσης και του πηγαδιού (Ιμαίος και Ιμαλίς), τα τραγούδια του δεσίματος των δεματιών (όπως ο Ίουλος), τα τραγούδια του φουρ- ναρίσματος (όπως οι πτισμοί), τα τραγούδια των βοσκών (τα ποιμενικά ή νόμια) και τέλος τα τραγούδια των σκαπανέων (σκαπανέων ωδαί). Στην δεύτερη κατηγορία υπάγονται τα έμμετρα διδάγματα, τα οποία είναι αμέτρητα και μεγάλης ποικιλίας, στην τρίτη κατηγορία υπάγονται οι γρίφοι, όπως "πότερον η όρνις ή το ωόν εγένετο; ή διατί ο ήλιος δύει μεν αλλ' ου κολυμβά; ή ειμί πατρός λευκού μέλαν τέκος, ευθύς δε γεννηθείς λύομαι εις αέρα (ο καπνός) κ.τ.λ.", ενώ στην τέταρτη κατηγορία υπάγονται τα προληπτικά τραγούδια για την αποφυγή δηλαδή της κακοτοπιάς. Στην πέμπτη κατηγορία υπάγονται τα τραγούδια των ζητιάνων, τα τραγούδια των τυφλών και των ομάδων που ζητούσαν δώρα σε αντάλλαγμα των τραγουδιών τους. Τέτοια τραγούδια ήταν η Ειρεσιώνη (κάτι σαν τα σημερινά κάλαντα), το κορώνισμα, το Ρόδιο χελιδώνισμα, το τραγούδι των Σικελών βοσκών και ο κάμινος ή κεραμείς, που αποδίδεται στον Όμηρο. Στην έκτη κατηγορία υπάγονται τα τραγούδια για χορό και παιχνίδι, ενώ στην έβδομη κατηγορία ανήκουν τα σατυρικά τραγούδια, όπως οι Ιθύφαλλοι και οι αυτοκάβδαλοι (παρόμοια με τα σύγχρονα αποκριάτικα δημοτικά τραγούδια). Στην όγδοη κατηγορία έχουμε τα τραγούδια της αγάπης ήδη από την εποχή του Αλκμάνα και στην ένατη κατηγορία έχουμε τα νυφικά < τραγούδια του γάμου, όπως τα επιθα- λάμια και οι υμέναιοι. Στην δέκατη κατηγορία υπάγονται οι Θρήνοι και οι ολοφυρμοί, όπως ο Ιάλεμος, ενώ τέλος στην ενδεκάτη κατηγορία ανήκουν τα τραγούδια που έπαιρναν το όνομά τους από μυθολογικά πρόσωπα όπως ο Λίνος, το τραγούδι του Υακίνθου και τα τραγούδια του Άδωνι. 8

9 Γ. Πρώιμοι χριστιανικοί και βυζαντινοί χρόνοι (εν συντομία) Σύμφωνα με τους εθνομουσικολόγους Curt Suchs και Υαρ Kunst, η μουσική παράδοση των Ελλήνων, ήδη από την εποχή του Κυκλαδικού πολιτισμού, του Μινωικού, των κλασσικών Ελλήνων και των Ελληνιστικών χρόνων, είχε φτάσει έως τις Ινδίες και μέσω αυτής επηρέαζε μέχρι και την μουσική παράδοση χωρών όπως η Κίνα και η Ιαπωνία, σήμερα δε οι λεγόμενοι απόγονοι του Αλεξάνδρου Καλάς, διατηρούν ζωντανή την αρχαία Ελληνική μουσική παράδοση σε χώρες όπως το Πακιστάν. Το αρχαίο Ελληνικό σύστημα μουσικής γραφής, διατηρήθηκε τουλάχιστον μέχρι και τον 3ο-4ο μ.χ. αιώνα. Το 1918 ο ARTHUR HUNT στην Οξύρυγχο της Αιγύπτου ανακάλυψε έναν πάπυρο ο οποίος περιείχε ύμνο στην Αγία Τριάδα και του οποίου η μελωδική γραμμή ήταν καταγεγραμμένη σύμφωνα με το αρχαίο μουσικό σύστημα. Η ανωτέρω ανακάλυψη καταδεικνύει περίτρανα ότι η αρχαία μουσική χρησιμοποιήθηκε και από τους πρώτους Χριστιανούς μελωδούς. Καταφανείς ομοιότητες ποιητικών μουσικών κειμένων σε Απόλλωνα- Φοίβο και την Αγία Τριάδα: Ύμνος στον Ήλιο έργο του Μεσομήδη του Κρητός 2ος αιώνας μ.χ Εὐφαμείτω πᾶς αἰθήρ, γῆ καὶ πόντος καὶ πνοιαί, οὔρεα, τέμπεα σιγάτω, ἦχοι φθόγγοι τ ὀρνίθων μέλλει γὰρ προς ἡμᾶς βαίνειν Φοῖβος ἀκερσεκόμας εὐχαίτας. χιονοβλεφάρου πάτερ Ἀοῦς, ῥοδόεσσαν ὃς ἄντυγα πώλων πτανοῖς ὑπ ἴχνεσσι διώκεις, χρυσέαισιν ἀγαλλόμενος κόμαις περὶ νῶτον ἀπείριτον οὐρανοῦ ἀκτῖνα πολύστροφον ἀμπλέκων, αἴγλας πολυδερκέα παγάν περὶ γαῖαν ἅπασαν ἑλίσσων, ποταμοὶ δὲ σέθεν πυρὸς ἀμβρότου τίκτουσιν ἐπήρατον ἁμέραν. σοὶ μὲν χορὸς εὔδιος ἀστέρων κατ Ὄλυμπον ἄνακτα χορεύει ἄνετον μέλος αἰὲν ἀείδων Φοιβηίδι τερπόμενος λύρᾳ, γλαυκὰ δὲ πάροιθε Σελάνα 9

10 χρόνον ὥριον ἁγεμονεύει λευκῶν ὑπὸ σύρμασι μόσχων γάνυται δέ τέ σοι νόος εὐμενής πολυείμονα κόσμον ἑλίσσων. Πρωτοχριστιανικὸς Ὕμνος εἰς τὴν Ἁγίαν Τριάδαν * *Yμνος στὴν Ἁγία Τριάδα, ἀπὸ τὸν πάπυρο 1786 (Γ αἰ.μ.χ ) τῆς Ὀξυρύγχου ( Αίγυπτος ), στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀλφαβητικὴ σημειογραφία, που βρήκε ο Arthur Hunt τη δεκαετία του Πρόκειται για ἕνα μοναδικὸ ὄσο κι ἔξοχο δεῖγμα, ἀποκαλυπτικὸ καὶ χαρακτηριστικὸ τῆς ἐξαπλώσεως καὶ τῆς ἐπιρροῆς τῆς ἑλληνικῆς μουσικῆς στην Ἀνατολική Μεσόγειο καὶ κατὰ τοὺς πρωτοχριστιανικοὺς χρόνους με καταφανείς ομοιότητες με τον ύμνο στον Ηλιο του Μεσομήδη Σε πάτερ κόσμων, πάτερ αἰώνων, μέλπωμεν ὁμοῦ, πᾶσαι τε θεοῦ λόγιμοι δοῦλοι. ὅσα κόσμος ἔχει πρὸς ἐπουρανίων ἁγίων σελάων πρυτανήσω σιγάτω μηδ ἄστρα φαεσφόρα λαμπεσθων ἀπολειόντων ῥιπαὶ πνοιῶν, πηγαὶ ποταμῶν ῥοθίων πᾶσαι ὑμνούντων δ ἡμῶν πατέρα χυιόν, χάγιον πνεῦμα πᾶσαι δυνάμεις ἐπιφωνούντων Ἀμήν Ἀμήν. κράτος, αἶνος ἀεὶ καὶ δόξα Θεῷ σωτῆρι μόνῳ πάντων ἀγαθῶν. Ἀμήν Ἀμήν. Τὸ ποιητικὸ κείμενο, ὅπως ἀνευρέθη, ἔχει ὡς εξής (τὰ ἐντὸς ἀγκυλῶν ἐλλείπουν) [ΣΕ ΠΑΤΕΡ ΚΟΣΜΩΝ, ΠΑΤΕΡ ΑΙΩΝΩΝ, ΜΕΛΠΩΜΕΝ] ΟΜΟΥ, ΠΑΣΑΙ ΤΕ ΘΕΟΥ ΛΟΓΙΜΟΙ ΔΟ[ΥΛΟ]Ι. ΟΣΑ Κ[ΟΣΜΟΣ] [ΕΧΕΙ ΠΡΟΣ ΕΠΟΥΡΑΝΙΩΝ ΑΓΙΩΝ ΣΕΛΑΩΝ ΠΡ]ΥΤΑΝΗΣΩ ΣΙΓΑΤΩ ΜΗΔ ΑΣΤΡΑ ΦΑΕΣΦΟΡΑ Λ[ΑΜΠ]ΕΣΘΩΝ [ΑΠ]ΟΛΕΙ[ΟΝΤΩΝ] Ρ[ΙΠΑΙ ΠΝΟΙΩΝ, ΠΗΓΑΙ] ΠΟΤΑΜΩΝ ΡΟΘΙΩΝ ΠΑΣΑΙ ΥΜΝΟΥΝΤΩΝ Δ ΗΜΩΝ [Π]ΑΤΕΡΑ ΧΥΙΟΝ, ΧΑΓΙΟΝ ΠΝΕΥΜΑ ΠΑΣΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΟΥΝΤΩΝ ΑΜΗΝ ΑΜΗΝ. ΚΡΑΤΟΣ, ΑΙΝΟΣ [ΑΕΙ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΘΕΩ] Σ[ΩΤ]Η[ΡΙ] ΜΟΝΩ ΠΑΝΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΑΜΗΝ ΑΜΗΝ. Η αρχαιοελληνική ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ μουσική γραφή ( π.χ ): 10

11 θα εγκαταλειφθεί σταδιακά στην διάρκεια του 4ου μ.χ. αιώνα και στηριζόμενη στην λογική των προσωδιακών συμβόλων (τόνων) που πρώτος ο Αριστοφάνης ο Βυζάντιος είχε εισάγει κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους (2ος π.χ. αιώνας), θα εξελιχθεί κατά τον 7ο μ.χ. αιώνα κυρίως από τον Ιωάννη Δαμασκηνό, σ' αυτό που ονομάστηκε Βυζαντινή παρασημαντική (αγκιστροειδής), π.χ: Οι τρόποι/κλίμακες των αρχαίων, μετονομάσθησαν από τους Βυζαντινούς μελωδούς σε "ήχους" η δε αντιστοιχία με τους αρχαίους Ελληνικούς ήταν η εξής: Ο Δώριος τρόπος μετονομάσθηκε σε ήχο πρώτο, ο Λύδιος τρόπος σε ήχο δεύτερο, ο Φρύγιος τρόπος σε ήχο τρίτο, ο Μιξολύδιος τρόπος σε ήχο τέταρτο, ο Υποδώριος ή παλαιός Αιολικός τρόπος σε ήχο πλάγιο του πρώτου, ο Υπολύδιος τρόπος σε ήχο πλάγιο του δευτέρου, ο Ιαστί (Ιωνικός) ή Υποφρύγιος τρόπος σε ήχο Βαρύ και ο Υπο- μιξολύδιος τρόπος σε ήχο πλάγιο του τετάρτου, μάλιστα κατά τον Βασ. Μυρσιλίδη ως εξής: 11

12 Επί των ανωτέρω τρόπων/κλιμάκων/ήχων/δρόμων, στηρίχθηκαν οι λαϊκοί δρόμοι τόσο του δημοτικού μας τραγουδιού όσο και του αστικού μας τραγουδιού (αυτού που σήμερα αποκαλούμε Σμυρνέικο, Ρεμπέτικο ή λαϊκό), σημειώνοντας δε ότι η όποια μουσικολογική μετάλλαξη που δημιουργείτο από τους απλούς μελωδούς- τραγουδοποιούς ή τους έντεχνους συνθέτες ή μαΐστορες όπως επί π.χ. ο Ιωάννης Κουκουζέλης, ο Εμμανουήλ Χρυσάφης, ο Πέτρος Πελοποννήσιος, ο Π. Μπερεκέτης, ο Ρήγας Φερραίος, ο Μακρυγιάννης, ο Βαγ. Παπάζογλου ο Σκαρβέλης από την Σμύρνη, και ο Μάρκος Βαμβακάρης στηρίζονταν πάντα στις ίδιες κοινές μουσικολογικές βάσεις. Επί Βυζαντίου επίσης, διατηρήθηκε το διπλό σύστημα μουσικής γραφής των αρχαίων Ελλήνων, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν άλλα μουσικά σύμβολα (νότες) για τα οργανικά μέρη και άλλα για τα φωνητικά. Έτσι και οι Βυζαντινοί ακολούθησαν την ιδία λογική έχοντας το εκφωνητικό και το νευματικό σύστημα μουσικής γραφής. 12

13 Επίσης, εάν παρατηρήσουμε με προσοχή τις επτά νότες της μεταβυζαντινής μουσικής: πα, βου, γα, δη, κε, ζω, νη, που καθιέρωσε η επιτροπή των τριών (Χουρμούζιος, Γρηγόριος, Χρύσανθος) το 1814, στηριζομένη στα απηχήματα των βυζαντινών ήχων (ανανές, νεανές νεάγιε κ.τ.λ.) στα αρχαιοελληνικά τα τε τη τα, και την ανάβαση-κατάβαση της φυσικής κλίμακας με την ρήση: "... νε - ού - τως - ούν ανά - βαι - νε, νε - ού - τως - και - κατά - βαι - νε." με έκπληξη θα διαπιστώσουμε ότι τελικώς και αυτές στηρίζονται στην αρχαιοελληνική μουσική και ότι η ηχητική τους δεν είναι τίποτε άλλο από την μουσική εκφορά των επτά πρώτων γραμμάτων του Ελληνικού αλφαβήτου Α, Β, Γ, Δ, Ε, Z, Η, όπου: A B Γ Α Ε Ζ Η ι ι ι ι ι ι ι πα Βου Γα Δη κε Ζω νη Αλλά ακόμα και τα πιο άσημα στοιχεία, συλλαβές και φθόγγους όπως είναι οι τερετισμοί, οι Βυζαντινοί τα έβαλαν στην εκκλησιαστική μουσική παίρνοντάς τα από τους αρχαίους Έλληνες. Το τερέτισμα, γνωστό στην εκκλησιαστική μουσική ως τερερέμ, είναι άσημη συλλαβή χωρίς ιδιαίτερο νόημα στην μουσική, αναφέρεται δε από τον Πολυδεύκη στο "ονομαστικόν" λέγοντας "... μέλη δε αυλημάτων, κρούματα, συρίγματα, τετετισμοι, τερετίσματα, νίγλαροι...", ο δε Ησύχιος γράφει "... Τερετίσματα: ωδαί απατηλαί, τα της κιθάρας κρούματα και τα των τετίγων άσματα.". Οι τερετισμοί και τα συναφή τους, τα οποία ονομάζονται κρατήματα, αποδείχθηκε περίτρανα ότι είναι αρχαιοελληνικής προελεύσεως όταν η μουσικολόγος του πανεπιστημίου της Σορβόννης Annie Bellis, στο διεθνές συμπόσιο Ελληνικής μουσικής στους Δελφούς, τον Σεπτέμβριο του 1986, παρουσίασε θραύσμα αγγείου του 5ου π.χ. αιώνος, στο οποίο εικονίζεται σαλπιγκτής με μουσικά σύμβολα γραμμένα γύρω του, κάτω από τα οποία υπάρχουν οι "άσημοι" φθόγγοι τα, τε, τη, τα (βλ. και ανωτέρω). Έχει καθιερωθεί (κατ' εμέ κακώς), να θεωρούμε ως Βυζαντινή μουσική, μόνον την εκκλησιαστική μουσική, δηλαδή τους ψαλμούς και την υμνολογία, οι οποίοι βεβαίως δεν χορεύονται και έχουν ένα ύφος και ήθος, αυστηρό, αγνοώντας εντελώς την πλουσιωτάτη ΘΥΡΑΘΕΝ ΚΟΣΜΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ εκείνης της περιόδου, δηλαδή τα συμποτικά τραγούδια, τα θυμελικά κρατήματα, την μουσική για θεατρικές παραστάσεις, τα ακριτικά τραγούδια κ.λπ., της Βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου την οποία συνέθεταν οι Έλληνες ή οι έχοντες Ελληνική παιδεία (Ρωμιοί). Τα κρατήματα, τα θυμελικά κρατήματα, οι μουσικές για θεατρικά έργα, τα συμποτικά τραγούδια, τα ψαλτοποιήματα σαν αυτά που ευρέθησαν σε αγιορίτικες ανθολογίες, ήταν παρασημασμένα με την Βυζαντινή παρασημαντική, η οποία όπως 13

14 είπαμε ήταν η εξέλιξη της αρχαίας Ελληνικής κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους, τα εκτελούσαν δε συνήθως τα τραγούδια και τα κρατήματα αυτά, ορχήστρες εγχόρδων και πνευστών, γνωστές ως ορχήστρες λεπτών οργάνων. Στις ορχήστρες αυτές συμμετείχαν ταμπουράδες (πανδουρίδες), το λαούτο (μία άλλη μορφή της πανδουρίδος), τα ψαλτήρια ή κανονάκια (επίσης αρχαία Ελληνικά όργανα), καθώς επίσης και μεγάλος αριθμός από φιαλόσχημα, αχλαδόσχημα, οκτώσχημα έγχορδα, σε μεγάλη μορφολογική ποικιλία, που παίζοταν με δοξάρι. Τέλος συμμετείχαν και ξύλινα πνευστά (π.χ. ο δόναξ ή αυλός του Ορφέα, ή νέυ κατά τους Ανατολίτες, φλογέρες κ.λπ.) που μέχρι και σήμερα χρησιμοποιούνται στην εκτέλεση της παραδοσιακής Ελληνικής μουσικής. Πανδουρίς - Φάνδουρος Ταμπούρα - Ταμπουράς Εξάλλου ο Θεατρικός χώρος δεν λειτουργούσε μόνον σαν χώρος αγωγής της ψυχής, αλλά και σαν χώρος συντηρήσεως της αρχαίας παιδείας. Η απόδοση ενός τραγικού ή κωμικού ποιητικού κειμένου με τρόπο Θεατρικό, ή η χοροδραματική απόδοση ενός αρχαίου μύθου, οι συμποτικοί νόμοι και τα λογής λογής ασμάτια, όριζαν το οπτικοακουστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτυσσόταν το συμπόσιο και κατά την Βυζαντινή περίοδο. Οι οικονομικά ασθενέστερες τάξεις, οι οποίες δεν είχαν την δυνατότητα να μισθώσουν τις υπηρεσίας ενός θιάσου, ή μουσικών, ορχηστρών και μίμων για να πλαισιώσουν τα συμπόσιά τους, μπορούσαν να καλέσουν ένα στατό αυτόματο και έναν οργανάριο. Το στατό αυτόματο, ήταν είδος κουκλοθέατρου, το οποίο χάρις σ' έναν πολύπλοκο μηχανισμό, είχε την δυνατότητα να αποδίδει άνευ της παρεμβάσεως του χειριστού του κατά την εξέλιξη της παραστάσεως. Μεγάλες επιτυχίες της εποχής ήταν η τραγωδία του Αίαντα και ο Θρίαμβος του Διονύσου. 14

15 Συνέβαινε επίσης και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα στα χωριά μας το εξής φαινόμενο. Οι ψάλτες της εκκλησιαστικής μουσικής, ήταν παράλληλα και οι τραγουδιστάδες των γλεντιών, συμποσίων και πανηγυριών, αλλά και το αντίθετο, οι τραγουδιστάδες των πανηγυριών, λόγω της καλλιφωνίας τους ήταν και ψάλτες στις εκκλησίες. Έτσι λοιπόν το εκκλησιαστικό ύφος πέρναγε στα δημώδη άσματα, αλλά και το ύφος της κοσμικής/δημώδους/λαϊκής μουσικής περνούσε αναπόφευκτα μέσα στην εκκλησία. Να λοιπόν η ουσιαστική και πραγματική σχέση της Βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής, με την κοσμική Βυζαντινή μουσική και το δημοτικό τραγούδι, εφόσον δε άπαντες δεχόμαστε ότι υπάρχει μεγάλη σχέση της αρχαίας Ελληνικής μουσικής θεωρίας με την εκκλησιαστική Βυζαντινή, τότε λόγο της επαγωγικής ιδιότητος και των όσων ανωτέρω αναφέραμε, θα πρέπει να δεχθούμε ότι υπάρχει άρρηκτος σύνδεσμος και σχέση μεταξύ αρχαίας-βυζαντινής και δημώδους/λαϊκής μουσικής, αφού τον τόνο και το ύφος, το ήθος και τις κλίμακες, την παρασημαντική και τον ρυθμό τα έδινε ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ, ο οποίος σε καμία περίπτωση και ουδέποτε έχασε τον ειρμό του και την πολιτιστική του συνέχεια μέσα από τους αιώνες. Την ίδια εποχή και ήδη από τον 8ο αιώνα γεννήθηκε και ανδρώθηκε το ΑΚΡΙΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΑΙ (οι ωδές των τα άκρα προνοουμένων), το οποίο στηριζόμενο στις ίδιες μουσικές κλίμακες και αρμονίες των αρχαίων τρόπων και Βυζαντινών ήχων, διατηρήθηκε έως το 1300 περίπου, οπότε φθάρηκε λόγω της καταργήσεως του θεσμού των Ακριτών, το τραγούδι όμως αυτό αποτέλεσε την μαγιά για το μετέπειτα ονομαζόμενο κλέφτικο δημοτικό τραγούδι. Δημώδη τραγούδια με επικό χαρακτήρα, γραμμένα στην γλώσσα του λαού, σίγουρα θα υπήρχαν και πριν τον 8ο αιώνα, πλην όμως δεν διασώθηκαν, μιας και οι λόγιοι της εποχής δεν τα κατέγραψαν. Την παραπάνω άποψη, ότι δηλαδή υπήρχαν δημώδη έπη και πριν τον 8ο αιώνα, την συνάγουμε από τον επίσκοπο Καισαρείας Αρέθα που μας μιλάει για ραψωδούς που συνέθεταν "... ωδάς, πάθη περιεχούσας ενδόξων ανδρών και προς οβολόν άδοντες καθ' εκάστην οικίαν..,". Ακόμα ο Νικόλαος Πολίτης μας αναφέρει για το Ακριτικό τραγούδι, ότι η φαντασία του λαού, στους άθλους του Διγενή "εγκατέπλεξε μύθους", τους οποίους παρέλαβε από την μυθική κληρονομιά της αρχαιότητας και έτσι έπλασε το ιδεώδες του νεαρού ήρωα σαν τον Αχιλλέα, του κραταιού ήρωα σαν τον Ηρακλή και του ένδοξου άνδρα σαν τον Αλέξανδρο, στο τραγούδι δε αυτό σύμφωνα πάντα με τον Νικόλαο Πολίτη, "συμβολίζεται η μακραίωνη και άληκτος πάλη του Ελληνικού προς το Μουσουλμανικό στοιχείο". Σημειώνεται ότι τα ακριτικά τραγούδια που έφτασαν μέχρι τις ημέρες μας, είναι το απόσταγμα καλλιτεχνικής διεργασίας αιώνων. 15

16 Δάνεια και αντιδάνεια προς την Δύση Το πως επηρέασε η αρχαία Ελληνική μουσική θεωρία και πράξη τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο και κατ επέκταση τον οθωμανικό, το έχω αναλύσει στη διδακτορική μου διατριβή στο Πάντειο πανεπιστήμιο και έχω δημοσιεύει και εδώ: Στο σημείο αυτό όμως, -και χωρίς να ξεφεύγουμε από το θέμα μας-, πρέπει ν' αναφέρουμε, έστω κι επιγραμματικά, στο ότι η Ελληνική μουσική παιδεία εξαπλώθηκε στην Δύση ήδη από την πρώιμη Ρωμαϊκή εποχή, με την διαφορά όμως ότι οι Δυτικοί δεν αντελήφθησαν πλήρως την "τρο- πική-modal" μουσική των αρχαίων Ελλήνων και λειτούργησαν επάνω της αφαιρετικά καταλήγοντας σε δύο ήχους, δηλαδή τον μινόρε και τον ματζόρε, καθιέρωσαν δε τελικά την πολυφωνική αρμονία σε αντίθεση με τους Έλληνες που παρέμειναν σε όλη την διάρκεια της μουσικής ιστορίας τους μελωδικοί και μονοφωνικοί. Ειδικότερα, έως και τον 10ο περίπου αιώνα, η μουσική της Δυτικής εκκλησίας, ήταν και αυτή μονοφωνική και απόλυτα δεμένη με την θρησκευτική τελετουργία. Η Βυζαντινή μουσική είχε μεγάλη επιρροή στις δυτικές εκκλησίες, και ήδη από τον 4ο αιώνα, ο Ιλάριος, επίσκοπος του Πικταβίου (Πουατιέ), επιστρέφοντας από την εξορία του στην Ανατολή, θέλησε να εισάγει την Βυζαντινή υμνωδία στις εκκλησίες της επαρχίας του. Ο Αμβρόσιος των Μεδιολάνων, έβαλε τις βάσεις της θρησκευτικής μουσικής της Δύσης, καθιερώνοντας την αντιφωνία και ένα σύνολο ύμνων που ονομάσθηκε Αμβροσιανό Μέλος. Ομοίως κατά τον 6ο αιώνα, ο πάπας της Ρώμης Γρηγόριος ο Μέγας, αποφάσισε να συγκεντρώσει το σύνολο των ύμνων, να αφαιρέσει τα αισθησιακά μελίσματα της Βυζαντινής υμνωδίας και να ορίσει για κάθε εορτή του εκκλησιαστικού έτους σταθερούς ύμνους. Το σύνολο αυτών των ύμνων, που είναι περίπου, ονομάσθηκε Γρηγοριανό μέλος ή ισόρρυθμο μέλος (Cantus planus). Όλη η μουσική της Δυτικής Εκκλησίας στηρίχθηκε στους τρόπους και τους τόνους της αρχαίας Ελληνικής μουσικής, την οποία οι θεωρητικοί της εποχής εκείνης μελέτησαν κυρίως από το σύγγραμμα του Ρωμαίου Σεβερίνου Βοήθειου. Ο Ρωμαίος ευπατρίδης Ανίκιος Μάνλιος Σεβερίνος Βοήθειος, ήταν κρατικός λειτουργός, φιλόσοφος και μουσικογράφος, ο οποίος μεταξύ του 500 και 507 μ.χ., έγραψε την πραγματεία De institutione Musica, που αποτελείτο από 5 βιβλία και παρότι περιείχε αρκετές λανθασμένες ερμηνείες, χάρις σ' αυτήν μεταδόθηκαν οι γνώσεις για την αρχαία Ελληνική μουσική στον μεσαίωνα και την αναγέννηση. Ακολουθώντας το σύστημα του Πυθαγόρα οι Δυτικοί, χώρισαν τους τρόπους σε τετράχορδα, αλλά άρχισαν να υπολογίζουν τους φθόγγους ανάποδα, δηλαδή από τον χαμηλότερο προς τον ψηλότερο φθόγγο και ενώ διατήρησαν τις αρχαίες ονομασίες των τρόπων (Δώριος, Φρύγιος κ.τ.λ ) δεν ακολούθησαν τον αντίστοιχο τόνο των αρ 16

17 χαίων Ελλήνων, τέλος δε απέκλεισαν το χρωματικό και το εναρμόνιο γένος, καθώς και τα μουσικά όργανα. Δηλαδή εάν συνοψίσουμε το τι υπάρχει σήμερα από την αρχαία Ελληνική μουσική στην Δυτική, θα διαπιστώσουμε ότι δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα, παρά μόνον οι θεωρητικές ονομασίες των τρόπων και τούτο διότι οι Δυτικοί, ούτε την μονοφωνία των αρχαίων Ελλήνων διατήρησαν, αφού στράφηκαν προς την πολυφωνία, ούτε το χρωματικό και το εναρμόνιο γένος κράτησαν, η δε ανάγνωση των φθόγγων των τρόπων έγινε αντίστροφα. Επίσης, ως εν αφορά το σύστημα της μουσικής γραφής (παρασημαντική), οι Δυτικοί αρχικώς διατήρησαν την αλφαβητική μουσική γραφή των αρχαίων Ελλήνων, την οποία οι Σάξονες διατηρούν έως και σήμερα, όπου: A B C D E F G la si do re mi fa sol21 ( Σημ: Χρησιμοποιούν επιπλέον και το Ελληνικό γράμμα ΓΑΜΜΑ- για να σημειώσουν το sol που είναι μία 8η χαμηλότερα, με την πάροδο δε των ετών όλες οι κλίμακες ονομάσθηκαν Γ(κ)ΑΜΜΕΣ ). Πλην όμως από τον Quinto d' Arezzo κατά τον μεσαίωνα καθιερώθηκε το πεντάγραμμο και η μετονομασία των επτά φθόγγων της φυσικής κλίμακας όπως τους γνωρίζουμε σήμερα στην δύση, εξαιτίας ενός επτάστιχου λατινικού ύμνου στον Άγιο Ιωάννη, όπου: "Ut queant laxis, = Ντό = C Resonare fibris, = Ρέ = D Mira gestorum, = Μί = E Famuli tuorum, = Φα = F Solve polluti, = Σολ = G Labi reatum = Λα =Α Sancta Johannes" = Σι = Β Εξάλλου η δυτική όπερα αποτελεί μίμηση και όχι συνέχεια του αρχαίου Ελληνικού δράματος, αλλά και αντιστοίχων Βυζαντινών όπως το κωμικό έργο (σκηνικό τραγούδι) ΠΟΥΛΟΛΟΓΟΣ ή οι γάμοι του Κόκορα,του 13ου μ.χ. αιώνα, αγνώστου ποιητή, βαθιά επηρεασμένο από τους Όρνιθες του Αριστοφάνη (σχετ. 17

18 δισκογραφική παρουσία Χρ. Χάλαρη, ΟΚΑΤΑ Ltd), όπου ο ηθοποιός τραγουδούσε τον ρόλο του, ο χορός χόρευε και συγχρόνως τραγουδούσε, ενώ μουσικά όργανα υποστήριζαν μελωδικά την όλη παράσταση, συχνά δε Έλληνες βρίσκονταν στη Δύση για να την παρουσιάσουν, τόσο στις αυλές των ηγεμόνων, όσο και στις Εκκλησίες. ( βλ. σχετ.: FRANGHISKOS LEONTARITIS ( ), δισκογραφική παραγωγή του Νίκου Κοτρόκοη, με σχόλια για τον Έλληνα συνθέτη που από την Κρήτη βρέθηκε τον 16ο αιώνα στη Βενετία, την Βαυαρική αυλή στο Μόναχο και ξανά στην Κρήτη, διασταυρούμενη έτσι επάνω στον Φραγκίσκο Λεονταρίτη, όλη η δανειακή και αντιδανειακή σχέση της ελληνοβυζαντινής παράδοσης με την λατινοϊταλική, όπως ορθά επισημαίνει ο καθηγ. Ν.Μ. Παναγιωτάκης στο σχετικό ένθετο του ομώνυμου cd, παραγωγής FM records ). Οι μίμοι, οι γελωτοποιοί, η κομέντια ντελ άρτε, τα τραγούδια των τροβαδούρων που πήραν από τους Βυζαντινούς και τους ακρίτες μέσω των σταυροφόρων, αλλά και των Αράβων μετά την κατάκτηση της Ιβηρικής, όπως και το λαούτο, η αχλαδόσχημη λύρα, η ύδραυλις, είναι στοιχεία Ελληνικού πολιτισμού που πέρασαν στην Δύση, ήδη από τον 8ο μ.χ. αιώνα, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και την λαϊκή-παραδοσιακή μουσική που παρέμεινε βαθιά επηρεασμένη από την αρχαία Ελληνική, σε περιοχές όπως το Salento στην Magna Grecia, ή στην Κορσική και την Andalusia της Ιβηρικής. ( Βλ. σχετικά τις δισκογραφικές δουλειές: "From Byzantium to Andalusia", δισκογραφ. "Luz de la Mediterrania", παραγωγή της La musica και «Τραγούδια της Μεσογείου», με την Σαβίνα Γιαννά- του, παραγωγή Lyra ). Τέλος οι κλίμακες της λεγομένης Αγγλοσαξονικής μουσικής και της συγχρόνου Αμερικανικής τζαζ έχουν αρχαιοελληνικά ονόματα, οι νότες αναγράφονται με τα γράμματα του Λατινικού αλφαβήτου κατ' αντιστοιχία της αρχαιοελληνικής λογικής, όπως προαναφέραμε, ενώ το κύριο μουσικό όργανο της αμερικανικής παραδοσιακής μουσικής το πάντζο διατηρεί το όνομα της αρχαιοελληνικής προγόνου του πανδούρας (με την παραφθορά παντζούρα / πάντζο ). 18

19 Τα Αδώνια : ήτοι η αρχαία ελληνική μουσική υπό τους θόλους των ιερών ναών της Ανατολικής Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας / υπό Βασιλείου Α. Μυρσιλίδου - Τύποις Ροζάνη,

20 20

21 21

22 22

23 23

24 24

25 25

26 26

27 27

28 28

29 29

30 30

31 31

32 32

33 33

34 34

35 35

36 36

37 37

38 38

39 39

40 40

41 41

42 42

43 43

44 44

45 45

46 46

47 47

48 48

49 49

50 50

51 51

52 52

53 53

54 54

55 55

56 56

57 57

58 58

59 59

60 60

61 61

62 62

63 63

64 64

65 65

66 66

67 67

68 68

69 69

70 70

71 71

72 72

73 73

74 74

75 75

76 76

77 77

78 78

79 79

80 80

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεωρητικό σύστημα - Αρμονική

Μουσικοθεωρητικό σύστημα - Αρμονική Μουσικοθεωρητικό σύστημα - Αρμονική Κλεονίδης, Εισαγωγή Αρμονική. Αρμονική εστίν επιστήμη θεωρητική και πρακτική. μέρη δε αυτής επτά. Περί φθόγγων Περί διαστημάτων Περί γενών Περί συστήματος Περί τόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΑΡΙΣΤΟΞΕΝΕΙΑ ΣΧΟΛΗ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΣΧΟΛΗ

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΑΡΙΣΤΟΞΕΝΕΙΑ ΣΧΟΛΗ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΣΧΟΛΗ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΑΡΙΣΤΟΞΕΝΕΙΑ ΣΧΟΛΗ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΣΧΟΛΗ ΑΡΙΣΤΟΞΕΝΕΙΑ ΣΧΟΛΗ Στον τομέα της μουσικής η έρευνα του Αριστόξενου ήταν επαναστατική. Παραμέρισε τις έρευνες των πυθαγορείων

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία. Το δημοτικό τραγούδι αποτελεί μια σημαντική έκφραση της λαϊκής δημιουργίας. Ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση. Στις παραδοσιακές κοινωνίες (στην εποχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: Θέματα Μουσικής ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 27/05/2013 ΤΑΞΗ: Β Κατεύθυνσης ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2:30 ΩΡΑ: 7:45 10:15 πμ Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

H μουσική διαχωρίσθηκε από το λόγο, τη γλώσσα και έγινε αυτόνομη τέχνης η οποία ωστόσο συνέχισε να είναι ενταγμένη μέσα στον λόγο.

H μουσική διαχωρίσθηκε από το λόγο, τη γλώσσα και έγινε αυτόνομη τέχνης η οποία ωστόσο συνέχισε να είναι ενταγμένη μέσα στον λόγο. Μωυσιάδου Μαριέλπη Παπαπανάγου-Χρόνη Μυρτώ Εργασία Ιστορίας 2013-2014 Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Ετυμολογία της λέξης «Μουσική» Η λέξη μουσική, σύμφωνα με τα γραπτά των αρχαίων Ελλήνων ποιητών και φιλοσόφων

Διαβάστε περισσότερα

Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ

Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ Μεθοδική παρουσίαση των θέσεων των φθογγοσήμων στο ούτι, το πολίτικο λαούτο και τον ταμπουρά σε σχέση με τις τονικές αλλαγές. AΘΗΝΑ 1999 2 3 Iούνιος 2001 Χρωστάω

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική νησιώτικη μουσική

Ελληνική νησιώτικη μουσική Ελληνική νησιώτικη μουσική Περιεχόμενα : Γενικά Ρυθμός Χοροί Σποράδες Κυκλάδες Δωδεκάνησα Ρόδος, Κάσος, Κάρπαθος Επτάνησα Μουσικά Όργανα Λύρα Λαούτο Βιολί Μπουζούκι Ασκομαντούρα Γενικά : Νησιώτικα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β )

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β ) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β ) Σύνοδοι των περί τον Διόνυσον τεχνιτών Μετά τον 4 ο π.χ. αιώνα στην Αθήνα, στη Νεμέα, στη Θήβα, στην Τέω της Ιωνίας, στη Χίο, στην Αμμόχωστο ή Σαλαμίνα

Διαβάστε περισσότερα

Κατεύθυνση Β Λυκείου Ιστορία Αρχαία Ελληνική Μουσική

Κατεύθυνση Β Λυκείου Ιστορία Αρχαία Ελληνική Μουσική Σχολική Χρονιά2007-08 Κατεύθυνση Β Λυκείου Ιστορία Αρχαία Ελληνική Μουσική Καθηγήτρια: Αντωνία Φοράρη Αντωνία Φοράρη 1 I. Η Μουσική στην Αρχαιότητα A. Έχουν διασωθεί μόνο ιστορικά ευρήματα που σχετίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 Τ.Θ.: 534, 715 00 ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ.: 2810 763141 FAX: 2810 762701 www.ppkae.gr / e-mail: info@ppkae.gr Αγαπητοί φίλοι, Κρατάτε στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Κατασκευή: Το μονόχορδο του Πυθαγόρα 2005-2006 Τόλιας Γιάννης Α1 Λ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Α. Τσαγκογέωργα Περιεχόμενα: Τίτλος Εργασίας Σκοπός Υπόθεση (Περιγραφή Κατασκευής) Ορισμός Μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Α. ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ-ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ- ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΝΤΟ ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΩΤΗ Ονομ/πώνυμο:

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Α. ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ-ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ- ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΝΤΟ ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΩΤΗ Ονομ/πώνυμο: 1 ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Α. ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ-ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ- ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ΝΤΟ ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΩΤΗ Ονομ/πώνυμο: 1) Να διαβάσετε προσεκτικά και τις δύο σελίδες της θεωρίας. 2) Να μάθετε απέξω τα εξής: α) Την

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 4. ΡΥΘΜΟΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 4. ΡΥΘΜΟΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Εισαγωγή στη μουσική 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός 2 Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ - ΑΣΥΜΜΕΤΡΑ ΜΕΓΕΘΗ

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ - ΑΣΥΜΜΕΤΡΑ ΜΕΓΕΘΗ Αναστασία Πέτρου Κωνσταντίνος Χρήστου Β 3 ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ - ΑΣΥΜΜΕΤΡΑ ΜΕΓΕΘΗ Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος, υπήρξε σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, μαθηματικός, γεω μέτρης και θεωρητικός της μουσικής. Είναι ο κατεξοχήν

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Ιστορία 1ο Μάθηµα. Η Ιστορία της Μουσικής στον Πρώιµο Μεσαίωνα

Συνοπτική Ιστορία 1ο Μάθηµα. Η Ιστορία της Μουσικής στον Πρώιµο Μεσαίωνα Συνοπτική Ιστορία 1ο Μάθηµα Η Ιστορία της Μουσικής στον Πρώιµο Μεσαίωνα Ως ξεκίνηµα της ξεχωριστής πορείας της δυτικοευρωπαϊκής µουσικής θεωρείται η δηµιουργία της Πολυφωνίας Τα πρώτα δείγµατα πολυφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 3. ΝΟΤΕΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 3. ΝΟΤΕΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Εισαγωγή στη μουσική 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός 2 Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ MOYΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ MOYΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ MOYΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ευάγγελος Αλμπανίδης Ph.D, Καθηγητής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΑΛΕΞΗΣ Διερεύνηση της σχέσης άθλησης και μουσικής-χρήση της μουσικής από τον αθλητισμό Συνύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα Έτος στο νπ Είδος στο νέο

πρόγραμμα Έτος στο νπ Είδος στο νέο νέο για όσους ακολουθούν το = κατοχυρώνεται στο νέο = Υποχρεωτικά Κορμού ΜΣ 01 Ψυχοπαίδη Εισαγωγή στην ιστορική και συστηματική μουσικολογία ΥΚ 1 Εισαγωγή στην ιστορική μουσικολογία Υ 1 Χειμ. Εξ. ΜΜ 94

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Τσέτσος Αισθητική της Μουσικής ΜΟ 35 ΥΕ 4 Τε Ζερβός Μουσική δηµιουργία Σύνθεση ΜΟ 46 ΥΕ 4 Τρ Σεργίου Στοιχεία διεύθυνσης ορχήστρας

Τσέτσος Αισθητική της Μουσικής ΜΟ 35 ΥΕ 4 Τε Ζερβός Μουσική δηµιουργία Σύνθεση ΜΟ 46 ΥΕ 4 Τρ Σεργίου Στοιχεία διεύθυνσης ορχήστρας Βέρδης Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΜΣ 13 Υ 2 Πε 09-12 426 Ψαρουδάκης Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Μουσική ΜΟ 27 Υ 2 Τρ 09-12 741 Μπαµίχας Ιστορία της υτικής Μουσικής ΙΙ (Μπαρόκ) ΜΣ 16 Υ 2 ε 15-18 741 Μπαλαγεώργος

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική παιδεία και μουσικά όργανα στην Αρχαία Ελλάδα

Μουσική παιδεία και μουσικά όργανα στην Αρχαία Ελλάδα Μουσική παιδεία και μουσικά όργανα στην Αρχαία Ελλάδα Νικόλαος Μπρας Κατασκευαστής μουσικών οργάνων την Αρχαία Ελλάδα η μουσική μεσουράνησε νωρίτερα από τις άλλες καλές τέχνες, στην αποκαλούμενη αρχαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματος. Είδος. Έτος. ΜΣ 06 Λιάβας Εισαγωγή στην Ελληνική Δημοτική Μουσική Υ 1 χειμ. εξ. Ελληνική παραδοσιακή μουσική ΥΚ

Μαθήματος. Είδος. Έτος. ΜΣ 06 Λιάβας Εισαγωγή στην Ελληνική Δημοτική Μουσική Υ 1 χειμ. εξ. Ελληνική παραδοσιακή μουσική ΥΚ Τίτλος στο παλαιό Τίτλος Υποχρεωτικά ΜΣ 06 Λιάβας Εισαγωγή στην Ελληνική Δημοτική Μουσική Υ 1 χειμ. εξ. Ελληνική παραδοσιακή μουσική ΥΚ ΜΣ 03 Μπαλαγεώργος Εισαγωγή στη Βυζαντινή Μουσικολογία Υ 1 χειμ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ενδεικτικό Πρόγραμμα Πανεπιστημιακό Έτος 2014 2015 Προεδρία: Αναπλ. Καθηγητή Αχιλλέα Χαλδαιάκη Αθήνα, Σεπτέμβριος 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος :

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : 2016-2017 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση των νέων για τους παραδοσιακούς χορούς

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Βιολί Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Στην

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΙΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ

ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΙΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΙΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ Νίκος Α. Φωτιάδης ρ. Μαθηµατικών Επιµορφωτής Β επιπέδου κλάδου ΠΕ 0 Η αίσθηση της ακοής δηµιουργείται στον άνθρωπο όταν διακυµάνσεις του αέρα διεγείρουν

Διαβάστε περισσότερα

μακέτα δημοτικό τραγουδι.qxp_layout 1 5/12/16 11:22 π.μ. Page 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

μακέτα δημοτικό τραγουδι.qxp_layout 1 5/12/16 11:22 π.μ. Page 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΙΟΡΔΑΝΗΣ Λ. ΚΟΥΖHΝΟΠΟΥΛΟΣ Δημοτικό Τραγούδι O AΠΟΗΧΟΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Εκδόσεις Κολοκοτρώνη 49, Αθήνα 105 60 Τηλ.: 210 3226343 - Fax: 210 3221238 e-mail: info@enploeditions.gr www.enploeditions.gr

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο Νηπιαγωγείο Ν. Επιβατών

2 Ο Νηπιαγωγείο Ν. Επιβατών 2 Ο Νηπιαγωγείο Ν. Επιβατών Οι άθλοι του Ηρακλή Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος που εκπονήθηκε κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2015-2016 από τις νηπιαγωγούς Ελένη Χαραλαμπίδου και Αγγελική Φαναριώτου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΣΜΗΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Πρόγραμμα Εξετάσεων

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΣΜΗΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Πρόγραμμα Εξετάσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 20-202 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΣ 02 ΕΘΝΟΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑ Ι 03/09/202 Δευτέρα 09:00 :00 Επίκουρος Χ 432 Καθηγητής αψούλας Αναστάσιος ΜΜ 94 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ 06/09/202 Πέμπτη :30 3:30 Ε Μ 432 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. ΤΕΧΝΕΣ ΙΙ:ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ 1 η Γραπτή Εργασία Ακαδημ. Έτους 2008-2009 ΘΕΜΑ: «Ο ρόλος και η σημασία της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα όπως αντλούνται

Διαβάστε περισσότερα

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Υπατία Τετάρτη20 Νοεµβρίου 2013 Σχολικό έτος 2013-2014 Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Τµήµα Β1 Βιογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1 Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο Οπως και στη παραδοσιακή αρχιτεκτονική, κάποιοι χώροι του

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΣΚΟΠΟΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ:ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 1.1. Περιοδική κίνηση Περιοδικά φαινόμενα 9 1.2. Ταλάντωση - Ταλαντούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Project A Λυκείου Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Οι παραδοσιακοί χοροί στην αρχαία Ελλάδα Ο χορός στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ. Πέτρου Αναστασία. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Αργύρη Παναγιώτα

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ. Πέτρου Αναστασία. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Αργύρη Παναγιώτα ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ Πέτρου Αναστασία Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Αργύρη Παναγιώτα ΑΘΗΝΑ 2013 Ο Πυθαγόρας (586 500 π.χ.) του Μνησάρχου και της «ωραίας υπέρ φύσιν» Πυθαϊδος γεννήθηκε στη Σάμο. Μικρός επισκέφθηκε τους Δελφούς,

Διαβάστε περισσότερα

Είμ ένα μικρό παιδάκι Έχω κόκκινο μαλλάκι Μπλε βουλάτο φουστανάκι. Με λένε Ζωζώ Και βρίσκομαι εδώ Μουσική να σας μάθω Στο βιβλίο να γράφω Που είν

Είμ ένα μικρό παιδάκι Έχω κόκκινο μαλλάκι Μπλε βουλάτο φουστανάκι. Με λένε Ζωζώ Και βρίσκομαι εδώ Μουσική να σας μάθω Στο βιβλίο να γράφω Που είν Κεφάλαιο I Γενικά περί μουσικής Είμ ένα μικρό παιδάκι Έχω κόκκινο μαλλάκι Μπλε βουλάτο φουστανάκι. Με λένε Ζωζώ Και βρίσκομαι εδώ Μουσική να σας μάθω Στο βιβλίο να γράφω Που είν παιχνίδια γεμάτο! Παρέα

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

1 Δε Αντωνίου Παιδαγωγική Ψυχολογία ΥΚ 5 2 ΠΔ Δε Μπαλαγεώργος Ιστορική Επισκόπηση της βυζαντινής μουσικής ΥΚ 4 1 ΜΜ 98

1 Δε Αντωνίου Παιδαγωγική Ψυχολογία ΥΚ 5 2 ΠΔ Δε Μπαλαγεώργος Ιστορική Επισκόπηση της βυζαντινής μουσικής ΥΚ 4 1 ΜΜ 98 1 Δε 09 12 445 Αντωνίου Παιδαγωγική Ψυχολογία ΥΚ 5 2 ΠΔ 109 1 Δε 09 12 742 Μπαλαγεώργος Ιστορική Επισκόπηση της βυζαντινής μουσικής ΥΚ 4 1 ΜΜ 98 1 Δε 12 15 741 Σπυρίδης Πυθαγόρεια μαθηματικά μοντέλα στη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

A/A ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΙΔΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΤΟΠΟΣ

A/A ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΙΔΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΤΟΠΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΥ ΣΦΑΚΙΩΤΩΝ «Ο ΦΩΤΕΙΝΟΣ» ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ 2010 A/A ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΙΔΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΤΟΠΟΣ 5 30-Ιουλ-2010 Παρασκευή Λαϊκή και Δηµοτική Βραδιά στον Κάβαλο µε την ορχήστρα

Διαβάστε περισσότερα

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης 1 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Οι Πατέρες των πρώτων αιώνων Ποιοι ονοµάζονταν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΣ ΧΑΛΑΡΗΣ

ΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΣ ΧΑΛΑΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΣ ΧΑΛΑΡΗΣ Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Το 1964, µετά το πέρας των γυµνασιακών του σπουδών, µετέβη στο Παρίσι, όπου σπούδασε Μαθηµατικά, Κυβερνητική και Μουσικό Αυτοµατισµό. Στο Παρίσι, υπό

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη Ανάγνωσης Μαθηματικής Λογοτεχνίας. Εκπαιδευτήριο Το Παγκρήτιον Λύκειο, Αγ.Ιωάννης, Ηράκλειο

Λέσχη Ανάγνωσης Μαθηματικής Λογοτεχνίας. Εκπαιδευτήριο Το Παγκρήτιον Λύκειο, Αγ.Ιωάννης, Ηράκλειο Λέσχη Ανάγνωσης Μαθηματικής Λογοτεχνίας Εκπαιδευτήριο Το Παγκρήτιον Λύκειο, Αγ.Ιωάννης, Ηράκλειο Πρώτη νύχτα Μονάδα Όνειρα ( εργασία ) Η έννοια του απείρου Φρόυντ Κλάσματα Αριθμητικό σύστημα ( εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Κόσμος Κόσμημα δηλ. στολίδι, που χαρακτηρίζεται από την ποικιλία, την τάξη και την αρμονία Φυσικός κόσμος μακρόκοσμος μικρόκοσμος Πως έγινε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας διαθέτει με δανεισμό σειρά εκπαιδευτικών φακέλων και εντύπων σε σχολεία όλης

Διαβάστε περισσότερα

Λαλιώτη Πολιτισμική και μουσική ανθρωπολογία Ι ΥΚ-2 1 ΜΜ 78 ΧΕ

Λαλιώτη Πολιτισμική και μουσική ανθρωπολογία Ι ΥΚ-2 1 ΜΜ 78 ΧΕ Υποχρεωτικά Κορμού ιδάσκων Μάθημα Είδος Νέο Έτο Κωδ (νπ) Χειμερινό Μαλιάρας Συνοπτική Ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής ΙΙ ΥΚ-1 1 ΜΜ 95 ΕΕ Μαλιάρας Ιστορία της Νεοελληνικής έντεχνης μουσικής ΥΚ-1 3 ΜΣ 39

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πρόγραµµα Πρόγραµµα Διά Βίου Μάθησης Μάθησης Ποίηση και Θέατρο στην Ποίηση και Θέατρο στην Αρχαία Ελλάδα Αρχαία Ελλάδα + Στόχος του προγράμματος Το πρόγραμμα επιμόρφωσης Ποίηση και Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 Οι ήχοι που χρησιμοποιούμε στη μουσική λέγονται νότες ή φθόγγοι και έχουν επτά ονόματα : ντο - ρε - μι - φα - σολ - λα - σι. Η σειρά αυτή επαναλαμβάνεται πολλές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη, Κρόνος, Ερμής, Ουρανός, Δίας, Ποσειδώνας, Άρης

Αφροδίτη, Κρόνος, Ερμής, Ουρανός, Δίας, Ποσειδώνας, Άρης Αφροδίτη, Κρόνος, Ερμής, Ουρανός, Δίας, Ποσειδώνας, Άρης Το χρώμα της Αφροδίτη είναι κίτρινο προς κόκκινο. Το μέγεθός της είναι 9,38-10 χλ. Η απόσταση από τη γη είναι 41.400.000 χλ. Δεν είναι αρκετή απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινώντας από το μηδέν Η Νέα Μέθοδος για Ear Training

Ξεκινώντας από το μηδέν Η Νέα Μέθοδος για Ear Training Νορίνο Μπουόγκο Ξεκινώντας από το μηδέν Η Νέα Μέθοδος για Ear Training Ασκήσεις και υπαγορεύσεις Σύνοψη Πρώτο μέρος 1. Η μέθοδος 80 ασκήσεις... 7 2. 160 μελωδίες (υπαγόρευση)... 47 Δεύτερο μέρος 3. Η μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΑΙΖΕΙ ΜΠΑΛΑ»

«Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΑΙΖΕΙ ΜΠΑΛΑ» «Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΑΙΖΕΙ ΜΠΑΛΑ» «Το όνομά μου είναι Ηρακλής και είμαι μαθητής της Ε 1 τάξης του 1 ου Πρότυπου Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου στη Ρόδο. Όλο το καλοκαίρι περίμενα να ξεκινήσουν τα μαθήματα στο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΣΜΗΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Πρόγραμμα Εξετάσεων

ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΚΟΣΜΗΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Πρόγραμμα Εξετάσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 203-204 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΣ 02 ΕΘΝΟΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑ Ι 03/09/204 Τετάρτη 4:00 6:00 Επίκουρος Χ 445 Καθηγητής αψούλας Αναστάσιος ΜΜ 94 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ 05/09/204 Παρασκευή 4:00 6:00 Ε Μ 445

Διαβάστε περισσότερα

(Η μουσική των αγγέλων)

(Η μουσική των αγγέλων) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ (Η μουσική των αγγέλων) Λίγα λόγια για το ύφος των ήχων... Η αρχαία ονομασία είναι ο ήχος από τον οποίο προήλθε ο αντίστοιχος βυζαντινός -Ηχος α (Δώριος)...Σεμνός,αξιωματικός,μεγαλοπρεπής,σοβαρός

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία Μαθηματικά: ριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 11 ο, Τμήμα Γεωμετρία Η γεωμετρία σε σχέση με την άλγεβρα ή την αριθμητική έχει την εξής ιδιαιτερότητα: πρέπει να είμαστε πολύ ακριβείς στην περιγραφή μας (σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές μουσικές ιστορίες

Ελληνικές μουσικές ιστορίες Ελληνικές μουσικές ιστορίες Η ελληνική μουσική του χτες και του σήμερα 1. Ενώστε με γραμμή τις λέξεις της αριστερής στήλης με τις λέξεις που αντιστοιχούν στη δεξιά: Ρεμπέτικο Πολιτικό Έντεχνο Αντιπολεμικό

Διαβάστε περισσότερα