ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών: Η περίπτωση των αγροτικών προϊόντων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών: Η περίπτωση των αγροτικών προϊόντων"

Transcript

1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ <<ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ >> ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών: Η περίπτωση των αγροτικών προϊόντων ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β. ΚΩΤΣΙΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΣΤ., ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ.Π.Α. ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

2 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών: Η περίπτωση των αγροτικών προϊόντων ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β. ΚΩΤΣΙΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΣΤ., ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ.Π.Α. ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ : Π. ΣΠΑΘΗΣ, Καθηγητής Γ.Π.Α. ΧΡ. ΠΑΠΑΔΑΣ, Καθηγητής Γ.Π.Α. 1

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να διερευνηθεί η ανταγωνιστικότητα κάποιων από τους πιο σημαντικούς κλάδους διεθνώς εμπορεύσιμων γεωργικών προϊόντων της Ελλάδας. Η ανάλυση εστιάζει περισσότερο στον εντοπισμό συγκριτικών πλεονεκτημάτων κατά κλάδο παραγωγής χρησιμοποιώντας στοιχεία της οικονομικής περιόδου , όπως αυτά προσδιορίζονται από την διάρθρωση του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών και της εξέλιξης των εμπορευματικών ροών στην διάρκεια αυτής της περιόδου. Σε αυτή την εργασία έχουν επιλεγεί έξι γενικές κατηγορίες αγροτικών προϊόντων από τους πίνακες του ΟΟΣΑ, που περιλαμβάνουν σημαντικά γεωργικά προϊόντα της Ελλάδας τόσο από πλευράς όγκου πωλήσεων αλλά και από πλευράς αξίας πωλήσεων. Οι αγορές που έχουν επιλέγει αντιπροσωπεύουν τους μεγαλύτερους εμπορικούς μας εταίρους και τις σημαντικότερες αγορές παγκοσμίως. Τα στοιχεία που έχουν επιλεγεί είναι της οικονομικής περιόδου Οι χώρες που έχουν επιλεγεί για να εξεταστεί το εμπόριο τους, τόσο σε απόλυτα μεγέθη καθώς και σε % διάρθρωση είναι οι νότιες χώρες της Ευρώπης, που αποτελούν τους κύριους εμπορικούς ανταγωνιστές της Ελλάδας, αφού παράγουν ομοειδή προϊόντα. Από την βιβλιογραφία έχουν επιλεγεί οι εξής δύο αντιπροσωπευτικοί δείκτες μέτρησης της ανταγωνιστικότητας: 1. Δείκτης Balassa 2. Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου Λέξεις κλειδιά : Ανταγωνιστικότητα Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα Εξωτερικό εμπόριο Κατηγορίες αγροτικών προϊόντων - Δείκτες ανταγωνιστικότητας 2

4 ABSTRACT The purpose of this paper is to investigate the competitiveness some of the most important categories of internationally tradable agricultural products of Greece. The analysis focuses on identifying comparative advantages of the chosen categories using data of the financial period as determined by the structure of the external balance and the evolution of trade flows during this period. In this work we have chosen six broad categories of agricultural products of the OECD tables including important agricultural products of Greece in terms of volume and value. The markets are chosen to represent the largest trading partners of Greece and major markets worldwide. We use data of the financial period For the chosen countries we examine the trade both in absolute terms and in percentage % structure. The chosen countries are the countries of southern Europe which are the main competitors of Greece in worldwide trading since they produce similar products. We have selected two representative indicators of competitiveness: Balassa index Intra-industry trade index Keywords: Competitiveness - Competitive advantage - Foreign trade - Agricultural products categories - Indicators of competitiveness 3

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 2 ABSTRACT... 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΩΝ... 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Η Έννοια και η Μέτρηση της Ανταγωνιστικότητας Η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος Μέτρηση της ανταγωνιστικότητας Κριτήρια και δείκτες της ανταγωνιστικότητας Δείκτες που συνδέονται με το εξωτερικό εμπόριο Ενδοκλαδικό εμπόριο ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Μελέτη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ελληνικής οικονομίας (συνολική και κλαδική ανάλυση ) Οι κυριότερες διαπιστώσεις: Ανταγωνιστικότητα και τεχνολογία στην Ελλάδα ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Εξέλιξη και διάρθρωση εξαγωγών και εισαγωγών ΔΕΙΚΤΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Συμπεράσματα - Περίληψη αποτελεσμάτων ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΙΝΑΚΩΝ - ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Εξέλιξη και διάρθρωση εξαγωγών και εισαγωγών

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.1 Διαφορετικοί ορισμοί της ανταγωνιστικότητας μιας χώρας Πίνακας 4.1 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ελλάδας της Κατηγορίας: λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 4.2 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ιταλίας της Κατηγορίας: λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 4.3 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Πορτογαλίας της Κατηγορίας: λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 4.4 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ισπανίας της Κατηγορίας: λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 4.5 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ελλάδας της Κατηγορίας: φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 4.6 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ιταλίας της Κατηγορίας: φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 4.7 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Πορτογαλίας της Κατηγορίας: φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 4.8 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ισπανίας της Κατηγορίας: φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 4.9 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ελλάδας της Κατηγορίας: δημητριακά Πίνακας 4.10 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ιταλίας της Κατηγορίας: δημητριακά Πίνακας 4.11 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Πορτογαλίας της Κατηγορίας: δημητριακά Πίνακας 4.12 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ισπανίας της Κατηγορίας: δημητριακά Πίνακας 4.13 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση Ελλάδας της Κατηγορίας: ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 4.14 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση της Ιταλίας της Κατηγορίας: ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 4.15 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση της Πορτογαλίας της Κατηγορίας: ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 4.16 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση της Ισπανίας της Κατηγορίας: ελαιούχοι σπόροι και έλαια

7 Πίνακας 4.17 Εξαγωγές, εισαγωγές, ισοζύγιο και ποσοστιαία διάρθρωση της Ελλάδας της Κατηγορίας: κρασί κλπ Πίνακας 4.18 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 4.19 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 4.20 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 4.21 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 4.22 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 4.23 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 4.24 Εξαγωγές εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή % της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 5.1 Δείκτης Balassa της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 5.2 Δείκτης Balassa της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία λαχανοκομικά προιόντα Πίνακας 5.3 Δείκτης Balassa της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 5.4 Δείκτης Balassa της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 5.5 Δείκτης Balassa της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία δημητριακά

8 Πίνακας 5.6 Δείκτης Balassa της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία δημητριακά Πίνακας 5.7 Δείκτης Balassa της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 5.8 Δείκτης Balassa της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 5.9 Δείκτης Balassa της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία κρασί κλπ Πίνακας 5.10 Δείκτης Balassa της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία κρασί κλπ Πίνακας 5.11 Δείκτης Balassa της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 5.12 Δείκτης Balassa της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 5.13 Δείκτης Balassa της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 5.14 Δείκτης Balassa της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 5.15 Δείκτης Balassa της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία δημητριακά Πίνακας 5.16 Δείκτης Balassa της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 5.17 Δείκτης Balassa της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία κρασί κλπ Πίνακας 5.18 Δείκτης Balassa της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 5.19 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 5.20 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 5.21 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία φρούτα και οπωροκηπευτικά

9 Πίνακας 5.22 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 5.23 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία δημητριακά Πίνακας 5.24 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία δημητριακά Πίνακας 5.25 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 5.26 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 5.27 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά έτος για την κατηγορία κρασί κλπ Πίνακας 5.28 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά έτος για την κατηγορία κρασί κλπ Πίνακας 5.29 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας και της Ιταλίας ανά χώρα ή ομάδα χωρών ανά έτος για την κατηγορία συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 5.30 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χώρα ή ομάδα χωρών ανά έτος για την κατηγορία συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 5.31 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 5.32 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 5.33 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία δημητριακά Πίνακας 5.34 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 5.35 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία κρασί κλπ

10 Πίνακας 5.36 Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας ανά χρονική περίοδο για την κατηγορία συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.1 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 6.2 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 6.3 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 6.4 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά προϊόντα Πίνακας 6.5 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.6 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.7 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.8 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.9 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.10 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.11 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.12 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.13 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.14 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.15 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια

11 Πίνακας 6.16 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.17 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.18 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.19 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.20 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.21 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.22 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.23 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.24 Ποσοστιαία μεταβολή % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.25 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά κλπ Πίνακας 6.26 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά κλπ Πίνακας 6.27 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά κλπ Πίνακας 6.28 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας λαχανοκομικά κλπ Πίνακας 6.29 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.30 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.31 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά Πίνακας 6.32 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας φρούτα και οπωροκηπευτικά

12 Πίνακας 6.33 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.34 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.35 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.36 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας δημητριακά Πίνακας 6.37 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.38 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.39 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.40 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας ελαιούχοι σπόροι και έλαια Πίνακας 6.41 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.42 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.43 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.44 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας κρασί κλπ Πίνακας 6.45 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ελλάδας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.46 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ιταλίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.47 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Πορτογαλίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Πίνακας 6.48 Ποσοστιαία διάρθρωση % εξαγωγών και εισαγωγών της Ισπανίας ανά έτος της κατηγορίας συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τις τρεις τελευταίες δεκαετίες το άνοιγμα πολλών ευρωπαϊκών χωρών στο διεθνές εμπόριο ενισχύθηκε λόγω της συμβολής μιας σειράς παραγόντων όπως η σταδιακή απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου, το χαμηλότερο κόστος μεταφοράς των αγαθών, η μείωση των αποστάσεων, η αυξημένη ζήτηση των καταναλωτών για περισσότερες ποικιλίες προϊόντων και ο αυξανόμενος ρόλος των καθετοποιημένων δραστηριοτήτων. Η δημιουργία της ΕΕ (αρχικά ΕΟΚ) και της Ενιαίας Αγοράς το 1992 αποσκοπούσε μεταξύ άλλων στην ενίσχυση του ελεύθερου εμπορίου και τη δημιουργία μιας μεγάλης ενιαίας αγοράς, εντός της οποίας οι επιμέρους χώρες θα μπορούσαν να αποκομίσουν πολλαπλά οφέλη, όπως αυτά που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Ιδίως για τις μικρότερες χώρες-μέλη, τα εν λόγω οφέλη θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναδιάρθρωση του εξωτερικού τους εμπορίου λόγω προσαρμογής της παραγωγικής τους δομής. Από τη δεκαετία του 1960 μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στην Ελλάδα διαμορφωνόταν, σύμφωνα με τα εθνικολογιστικά στοιχεία, μεταξύ 0% και 5% του ΑΕΠ. Σε ορισμένα μάλιστα έτη είχε καταγραφεί και πλεόνασμα. Παρόλο που τα στοιχεία δεν είναι εντελώς συγκρίσιμα, από το 2000 και μετά η κατάσταση άλλαξε δραματικά προς το χειρότερο και το έλλειμμα κορυφώθηκε στο 14% του ΑΕΠ το Αυτή η εξέλιξη υποδηλώνει αδύναμη ανταγωνιστικότητα. Η αυξανόμενη προβολή των θεμάτων ανταγωνιστικότητας έχει οδηγήσει και σε έντονο ενδιαφέρον για τη μέτρηση και συγκριτική αποτίμησή της. Έτσι, πληθώρα δεικτών και μεθοδολογιών επιστρατεύονται από διάφορες εθνικές υπηρεσίες και διεθνείς οργανισμούς, για τη γεωγραφική και διαχρονική παρακολούθηση των εξελίξεων στην ανταγωνιστικότητα χωρών και περιφερειών. Η θέση των παραγωγών μιας χώρας στις διεθνείς αγορές εξαρτάται σημαντικά από την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων τους σε σχέση με τις τιμές και το κόστος. Παράλληλα, η ικανότητα των επιχειρήσεων να διεισδύουν στις διεθνείς αγορές είναι παράγοντας βασικής σημασίας, που προσδιορίζει την προσαρμοστικότητα της οικονομίας για την εξάλειψη των ανισορροπιών, ιδίως την εξάλειψη της ανισορροπίας του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών. 12

14 Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να διερευνηθεί η ανταγωνιστικότητα κάποιων από τους πιο σημαντικούς κλάδους διεθνώς εμπορεύσιμων γεωργικών προϊόντων της χώρας μας. Η ανάλυση εστιάζει περισσότερο στον εντοπισμό συγκριτικών πλεονεκτημάτων κατά κλάδο παραγωγής χρησιμοποιώντας στοιχεία της οικονομικής περιόδου , όπως αυτά προσδιορίζονται από την διάρθρωση του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών και της εξέλιξης των εμπορευματικών ροών στην διάρκεια αυτής της περιόδου. Επίσης, έχει γίνει προσπάθεια ομαδοποίησης των στοιχείων σε τρείς σημαντικές περιόδους : διάκριση εμπορίου πριν το ευρώ ( ), διάκριση εμπορίου μετά το ευρώ ( ), διάκριση εμπορίου πριν την κρίση ( ) και διάκριση εμπορίου μετά την κρίση ( ). Η εργασία αποτελείται από έξι κεφάλαια: Στο 1 ο κεφάλαιο αναλύονται η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται, η έννοια της ανταγωνιστικότητας, του συγκριτικού πλεονεκτήματος, τα κριτήρια και οι δείκτες της ανταγωνιστικότητας. Στο 2 ο κεφάλαιο αναλύονται τα στατιστικά στοιχεία και οι κατηγορίες των προϊόντων που θα χρησιμοποιηθούν Στο 3 ο κεφάλαιο γίνεται μία βιβλιογραφική επισκόπηση Στο 4 ο κεφάλαιο συγκεντρώνονται οι πίνακες με την εξέλιξη και διάρθρωση των εξαγωγών και εισαγωγών Στο 5 ο κεφάλαιο συγκεντρώνονται οι πίνακες με τους δείκτες ανταγωνιστικότητας Στο 6 ο κεφάλαιο έχουμε το παράρτημα των πινάκων με την εξέλιξη του εμπορίου των αγροτικών προϊόντων εξέλιξη και διάρθρωση εξαγωγών και εισαγωγών 13

15 1. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 1.1. Η Έννοια και η Μέτρηση της Ανταγωνιστικότητας Η διαμόρφωση της σύγχρονης και πολυδιάστατης έννοιας της ανταγωνιστικότητας αποτελεί αρκετά πρόσφατη εξέλιξη και προκύπτει από τη σύνθεση οικονομικών εννοιών και ιδεών, που προέρχονται, κυρίως, από τον χώρο της διοικητικής επιστήμης. Πριν από μερικές δεκαετίες, οι περισσότεροι αναλυτές περιορίζονταν αυστηρά στην οικονομική προσέγγιση της έννοιας, δίνοντας έμφαση σε παράγοντες κόστους και τιμών, ταυτίζοντας, έτσι, την ανταγωνιστικότητα, με την παραδοσιακή έννοια του στατικού, συγκριτικού πλεονεκτήματος. Υπό την προσέγγιση αυτή, παραγνωριζόταν ένας αριθμός παραγόντων, που δεν σχετίζονται με τις τιμές, αλλά έχουν ιδιαίτερη σημασία για μία χώρα, καθώς προχωρά σε ανώτερα στάδια οικονομικής ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, η στενή προσέγγιση σε όρους τιμών αγνοεί τη δυναμική αντίληψη της ανταγωνιστικότητας και τον χρονικό ορίζοντα, στον οποίο οφείλει να αναφέρεται η έννοια. Ο Πίνακας 1.1 που ακολουθεί, καταγράφει μια σειρά εναλλακτικών ορισμών που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια για την ανταγωνιστικότητα από διάφορους συγγραφείς και φορείς. Κοινός παρονομαστής των σύγχρονων προσεγγίσεων, όπως αυτές αποτυπώνονται πλέον, είναι η πεποίθηση ότι: η ανταγωνιστικότητα είναι μια πολυδιάστατη, δυναμική έννοια, που δε μπορεί να ταυτιστεί με το απλό συγκριτικό πλεονέκτημα κόστους, ούτε αναλύεται μόνο σε έναν ή δύο παράγοντες. η ανταγωνιστικότητα είναι μια σχετική και συγκριτική έννοια, δηλαδή ορίζεται σε σχέση με τις επιδόσεις και τα χαρακτηριστικά άλλων εθνικών οικονομιών, που συμμετέχουν στο διεθνές σύστημα. η ανταγωνιστικότητα σχετίζεται με τις εμπορικές επιδόσεις της οικονομίας υπό την ευρεία έννοια (διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίου, τεχνογνωσίας, κ.λπ.), αλλά δεν περιορίζεται μόνο σε αυτές. η ανταγωνιστικότητα ενσωματώνει συγκεκριμένες αξιολογικές κρίσεις και στόχους σχετικά με τη μακροχρόνια προοπτική του βιοτικού επιπέδου, του επιπέδου απασχόλησης, της κοινωνικής συνοχής και της ποιότητας ζωής των κατοίκων της οικονομίας. 14

16 Τα τέσσερα βασικά «σταυροδρόμια», από τα οποία οφείλει να περάσει οποιαδήποτε προσέγγιση μέτρησης της έννοιας, αφορούν: (α) την επιλογή μεταξύ ενός μονοδιάστατου δείκτη ή περισσοτέρων δεικτών, (β) την επιλογή του κατάλληλου πεδίου αναφοράς, (γ) την επιλογή μεταξύ ποσοτικών μεγεθών και ποιοτικών/υποκειμενικών δεικτών και (δ) την επιλογή μεταξύ της δημιουργίας σύνθετων (αθροιστικών) δεικτών ή της διατήρησης των μεμονωμένων, απλών δεικτών. Πίνακας 1.1 Διαφορετικοί ορισμοί της ανταγωνιστικότητας μιας χώρας 1) World Economic Forum 2007:3 Η εθνική ανταγωνιστικότητα είναι το πλέγμα εκείνο των παραγόντων, πολιτικών και θεσμών που προσδιορίζουν το επίπεδο της παραγωγικότητας μιας χώρας. Το επίπεδο της παραγωγικότητας με τη σειρά του, προσδιορίζει το διατηρήσιμο επίπεδο ευημερίας, που μπορεί να απολαμβάνει μια οικονομία. Με άλλα λόγια, οι πιο ανταγωνιστικές οικονομίες τείνουν να είναι σε θέση να προσφέρουν υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος στους πολίτες τους. Το επίπεδο της παραγωγικότητας προσδιορίζει, επίσης, την απόδοση των επενδύσεων σε μια οικονομία. Καθώς οι αποδόσεις είναι οι καθοριστικοί προσδιοριστικοί παράγοντες στη μεγέθυνση των οικονομιών, μια πιο ανταγωνιστική οικονομία είναι μια οικονομία που, πιθανότατα, θα αναπτυχθεί ταχύτερα στον μεσο- και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. 2) Institute for Management Development 2006 Η ανταγωνιστικότητα των χωρών είναι το πεδίο εκείνο της οικονομικής θεωρίας, που αναλύει τα στοιχεία και τις πολιτικές εκείνες, που διαμορφώνουν την ικανότητα μιας χώρας να δημιουργεί και να διατηρεί ένα περιβάλλον, που υποστηρίζει μεγαλύτερη παραγωγή αξίας για τις επιχειρήσεις και μεγαλύτερη ευημερία για τους πολίτες. 3) OECD 1992: 237 Ανταγωνιστικότητα είναι ο βαθμός, στον οποίο ένα κράτος μπορεί, υπό συνθήκες ελεύθερης και δίκαιης αγοράς, να προσφέρει αγαθά και υπηρεσίες, που πληρούν τα κριτήρια των διεθνών αγορών, διατηρώντας και αυξάνοντας, ταυτόχρονα, τα πραγματικά εισοδήματα των ανθρώπων, μακροχρόνια. 15

17 4) Competitiveness Advisory (Ciampi) Group. Enhancing European Competitiveness Second Report to the President of the Commission, the Prime Ministers and the Heads of State, December 1995 Πρέπει να δούμε την ανταγωνιστικότητα ως το κύριο μέσο αύξησης του βιοτικού επιπέδου, απασχόλησης των ανέργων και εξάλειψης της φτώχειας. 5) Competitiveness Advisory (Ciampi) Group, Enhancing European Competitiveness First Report to the President of the Commission, the Prime Ministers and the Heads of State, June 1995 Η ανταγωνιστικότητα ενέχει στοιχεία παραγωγικότητας, αποτελεσματικότητας και κερδοφορίας. Αλλά δεν είναι αυτοσκοπός ή απλός στόχος. Είναι ένα ισχυρό μέσο αύξησης του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευημερίας, ένα εργαλείο για την επίτευξη στόχων. Αυξάνοντας την παραγωγικότητα και την αποτελεσματικότητα στο πλαίσιο της διεθνούς εξειδίκευσης, η ανταγωνιστικότητα προσφέρει, παγκοσμίως, τη βάση για την αύξηση των εισοδημάτων κατά μη πληθωριστικό τρόπο. 6) World Economic Forum 1996: 19 Η ανταγωνιστικότητα είναι η ικανότητα μιας χώρας να πετύχει διατηρήσιμα υψηλούς ρυθμούς αύξησης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ. 7) Buckley, et al Η έννοια της ανταγωνιστικότητας περικλείει τόσο την αποδοτικότητα (επίτευξη στόχων με το μικρότερο δυνατό κόστος), όσο και την αποτελεσματικότητα (επιλογή των κατάλληλων στόχων). Αυτή η επιλογή βιομηχανικών στόχων είναι κρίσιμη. Η ανταγωνιστικότητα περιλαμβάνει τόσο τους στόχους, όσο και τα μέσα για την επίτευξή τους. 8) OECD 1996 Ανταγωνιστικότητα σημαίνει υποστήριξη της ικανότητας των επιχειρήσεων, κλάδων, περιφερειών, χωρών ή διακρατικών περιοχών να δημιουργούν σχετικά υψηλά επίπεδα εισοδήματος και απασχόλησης των συντελεστών τους, ενώ παραμένουν εκτεθειμένες 16

18 στον διεθνή ανταγωνισμό. 9) Fagerberg 1996: 355 Η ανταγωνιστικότητα αναφέρεται στην ικανότητα μιας χώρας να πετύχει τους βασικούς στόχους της οικονομικής της πολιτικής, ιδιαίτερα την αύξηση του εισοδήματος και της απασχόλησης, χωρίς να αντιμετωπίσει προβλήματα στο ισοζύγιο πληρωμών της. 10) Tyson 1992 Η ικανότητά μας να προσφέρουμε αγαθά και υπηρεσίες, που πληρούν τα κριτήρια του διεθνούς ανταγωνισμού, ενώ οι πολίτες μας απολαμβάνουν ένα βιοτικό επίπεδο, που αυξάνεται και είναι διατηρήσιμο. 11) Aiginger 1996:141 Μια χώρα θεωρείται ανταγωνιστική, αν πουλάει αρκετά προϊόντα και υπηρεσίες, με εισοδήματα για τους συντελεστές συμβατά με τις προσδοκίες και βλέψεις (τρέχουσες και συνεχώς μεταβαλλόμενες) της χώρας, υπό συνθήκες (μακροοικονομικές και κοινωνικές) που κρίνονται ως ικανοποιητικές από τους πολίτες. 12) Aiginger 2006:162 Ανταγωνιστικότητα είναι η ικανότητα μιας χώρας ή περιοχής, να δημιουργεί ευημερία. Πηγή: (Ε.Σ.Α., 2007) 1.2. Η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος Η έννοια του συγκριτικού πλεονεκτήματος αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η δομή και η ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου. Μια χώρα έχει συγκριτικό πλεονέκτημα στην παραγωγή ενός αγαθού, αν το κόστος ευκαιρίας της παραγωγής αυτού του αγαθού σε σχέση με άλλα αγαθά είναι χαμηλότερο στη χώρα αυτή από ό,τι είναι στις άλλες χώρες. Έτσι, το εμπόριο μεταξύ δύο χωρών μπορεί να αποφέρει αμοιβαία οφέλη και στις δύο, αν κάθε χώρα εξάγει τα αγαθά στα οποία έχει συγκριτικό πλεονέκτημα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται αύξηση του παγκόσμιου προϊόντος και βελτίωση της ευημερίας όλων των χωρών. 17

19 Σύμφωνα με τη θεωρία του διεθνούς εμπορίου, το συγκριτικό πλεονέκτημα μιας χώρας απορρέει εν μέρει από τις διεθνείς διαφορές στην παραγωγικότητα της εργασίας (Ρικαρντιανό υπόδειγμα), αλλά επίσης από διαφορές στη διαθεσιμότητα όλων των παραγωγικών πόρων πέραν της εργασίας, όπως η γη, το κεφάλαιο και ο ορυκτός πλούτος (υπόδειγμα Heckscher-Ohlin). Αποτέλεσμα της δεύτερης άποψης είναι η βασική θεωρία ότι οι χώρες έχουν την τάση να εξάγουν αγαθά τα οποία είναι εντάσεως των εν αφθονία συντελεστών παραγωγής. Εντούτοις, εμπειρικές εφαρμογές έχουν δείξει ότι οι διαφορές στους πόρους δεν μπορούν από μόνες τους να εξηγήσουν τη δομή του παγκόσμιου εμπορίου ή των τιμών των συντελεστών της παραγωγής διεθνώς, αλλά είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη και οι σημαντικές διαφορές που υφίστανται διεθνώς ως προς την τεχνολογία. 1 Θα πρέπει τέλος να τονιστεί ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα δεν αποτελεί, τα τελευταία κυρίως χρόνια, το μοναδικό προσδιοριστικό παράγοντα του διεθνούς εμπορίου. Μεγάλη σημασία για τη δομή του διεθνούς εμπορίου έχουν αποκτήσει και οι οικονομίες κλίμακος. Πράγματι, οι αυξανόμενες αποδόσεις κλίμακος, εσωτερικές (της επιχείρησης) ή εξωτερικές (του κλάδου) παρέχουν στις χώρες ένα κίνητρο για εξειδίκευση και συναλλαγές ακόμα και όταν δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ των χωρών όσον αφορά τους πόρους ή την τεχνολογία. Η περίπτωση αυτή αφορά ανταγωνιστικούς κλάδους μονοπωλιακού χαρακτήρα (κυρίως τους κλάδους της μεταποίησης) που εξαιτίας των οικονομιών κλίμακος καμιά χώρα δεν είναι σε θέση να παράγει μια πλήρη σειρά προϊόντων από μόνη της. Έτσι δημιουργείται κίνητρο για ένα είδος εμπορίου "διπλής κατεύθυνσης" διαφοροποιημένων προϊόντων στα πλαίσια ενός κλάδου, το ονομαζόμενο ενδοκλαδικό εμπόριο, δηλαδή ανταλλαγή μεταποιημένων με μεταποιημένα προϊόντα του ίδιου κλάδου. Σε αντιδιαστολή, το εμπόριο με το οποίο τα προϊόντα ενός κλάδου ανταλλάσσονται με αυτά ενός άλλου κλάδου καλείται διακλαδικό εμπόριο και αντανακλά το συγκριτικό πλεονέκτημα Μέτρηση της ανταγωνιστικότητας Η επιλογή κριτηρίων για τη μέτρηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας εξαρτάται από το τι θέλει κανείς να «μετρήσει». Οι δύο μεγάλοι τύποι θεώρησης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας (ανταγωνιστικότητα ως διαδικασία και ως αποτέλεσμα) 1. Για περισσότερες λεπτομέρειες πάνω στη θεωρία, τα υποδείγματα και τη δομή του διεθνούς εμπορίου βλέπε Krugman και Obstfeld (2002), Helpman (1981), Krugman (1980), κ.ά. 18

20 οδηγούν αντίστοιχα και σε διαφορετικές επιλογές. Επιπλέον, οι δείκτες (τα κριτήρια) μέτρησης της ανταγωνιστικότητας είτε της μιας, είτε της άλλης κατηγορίας, είναι περισσότεροι, και καθένας από αυτούς έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Συνεπώς, η μέτρηση της ανταγωνιστικότητας δεν μπορεί να εκτιμηθεί με κανένα τέτοιο δείκτη μεμονωμένα. Αντίθετα, χρειάζεται να εξετάσει κανείς πιο συνθετικά τα αποτελέσματα που προκύπτουν, προκειμένου να διατυπωθούν σχετικώς ασφαλή συμπεράσματα Κριτήρια και δείκτες της ανταγωνιστικότητας Τα διάφορα κριτήρια που έχουν χρησιμοποιηθεί στη βιβλιογραφία μπορούν να διακριθούν ανάλογα με το αν: στηρίζονται σε στοιχεία για τις διεθνείς ανταλλαγές, λαμβάνουν επιπλέον υπ' όψη μεταβλητές σχετικές με την οικονομία της χώρας που αφορούν (κόστος εργασίας, συναλλαγματική ισοτιμία), ή λαμβάνουν υπ' όψη τις σχέσεις μεταξύ του εθνικού παραγωγικού συστήματος και των διεθνών ανταλλαγών με τον υπόλοιπο κόσμο Δείκτες που συνδέονται με το εξωτερικό εμπόριο α) Ο δείκτης κάλυψης εισαγωγών από εξαγωγές Αποτελεί τον πιο απλό δείκτη και ορίζεται ως η σχέση μεταξύ εξαγωγών και εισαγωγών, με τη μορφή: ε i = X i M i (1) Όπου X και M είναι οι εξαγωγές και οι εισαγωγές του i προϊόντος ή κλάδου αντίστοιχα. β) Ο δείκτης Balassa Ο δείκτης αυτός παίρνει τη μορφή: b i = (X i M i ) (X i M i ) (2) Όπου X και M είναι οι εξαγωγές και οι εισαγωγές του i προϊόντος ή κλάδου αντίστοιχα. Η τιμή του δείκτη κινείται μεταξύ -1 (όταν οι εξαγωγές είναι μηδενικές) και +1 (όταν οι εισαγωγές είναι μηδενικές). Είναι πιο εύχρηστος από τον δείκτη 19

21 κάλυψης, ενώ επιτρέπει και συμπεράσματα για τη φύση της εξειδίκευσης (π.χ. ενδοκλαδικό ή δια-κλαδικό εμπόριο). Έχει το μειονέκτημα, ότι όπως και ο δείκτης κάλυψης εισαγωγών από εξαγωγές (X / M ), δεν λαμβάνει υπ' όψη την εσωτερική αγορά και την παραγωγή μιας χώρας, και ότι η τιμή b δεν δίνει κάποια πληροφόρηση για το βάρος που έχει το εξωτερικό εμπόριο για τη χώρα που εξετάζεται. Ωστόσο ο δείκτης Balassa έχει το πλεονέκτημα ότι είναι απλός, στηρίζεται σε στατιστικά στοιχεία που είναι εύκολα διαθέσιμα, μπορεί να εκτιμηθεί για περισσότερες χώρες και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολλά προϊόντα σε πολύ αναλυτικό επίπεδο και για πολλές γεωγραφικές περιοχές. γ) Δείκτες ασυμμετρίας Μια μερίδα αναλυτών χρησιμοποιεί δείκτες που συγκρίνουν την εξαγωγική δομή μιας χώρας (r) με αυτήν μιας άλλης ή ενός συνόλου χωρών (t). Ο υπολογισμός αυτός παίρνει τη μορφή της σύγκρισης μεταξύ του βάρους που έχει κάθε προϊόν (i) στο σύνολο των εξαγωγών μιας χώρας (γ) και του αντίστοιχου βάρους που έχει στην περιοχή (ή χώρα) σύγκρισης (i). Ο δείκτης έχει την ακόλουθη μορφή: η i,r,t = (X r i n r t X i ) / (X i n t X i ) (3) i 1 Το μειονέκτημα του δείκτη έγκειται στο ότι επικεντρώνει στη «θετική» πλευρά της εξειδίκευσης (τις εξαγωγές), ενώ παραλείπει εντελώς την πλευρά των εισαγωγών. Βεβαίως, ο δείκτης μπορεί να εκτιμηθεί με τον ίδιο τρόπο για τις εισαγωγές αντικαθιστώντας στον παραπάνω τύπο τις εξαγωγές από τις εισαγωγές, οπότε δίνει μια συγκριτική εικόνα για τη δομή των εισαγωγών, που και αυτή είναι αποκομμένη από τις εξαγωγές. δ) Δείκτης συνολικής εξειδίκευσης Ο δείκτης αυτός συνδυάζει την απόκλιση που σημειώνεται μεταξύ της εξαγωγικής διάρθρωσης μιας χώρας i σε σύγκριση με την αντίστοιχη διάρθρωση μιας χώρας σύγκρισης (ή ενός συνόλου χωρών) και με αναφορά σε ένα προϊόν k και της αντίστοιχης εισαγωγικής διάρθρωσης. Ο συνολικός Δείκτης Εξειδίκευσης (εξάρτησης) της χώρας i στο προϊόν k (Mathis, Mazier, & Rivaud-Danset, 1988: 48) παίρνει τη μορφή: i 1 20

22 = X k i Xi X t k 0 i X o t - M k t M k i M k M 0 t (4) όπου χ είναι οι εξαγωγές της χώρας i στο προϊόν k, X είναι οι συνολικές εξαγωγές της χώρας ί, X είναι οι εξαγωγές της χώρας σύγκρισης (ή ομάδας χωρών) στο προϊόν k, X είναι συνολικές εξαγωγές της χώρας σύγκρισης (η ομάδας χωρών) και Μ είναι οι εισαγωγές με αντίστοιχους ορισμούς Ενδοκλαδικό εμπόριο Το νέο διεθνές περιβάλλον με την εξάπλωση της τεχνολογίας και την απελευθέρωση των αγορών έχει δημιουργήσει συνθήκες που ευνοούν την ταυτόχρονη παραγωγή και ανταλλαγή διαφοροποιημένων ή ίδιων προϊόντων μεταξύ των χωρών. Οι ανταλλαγές διαφοροποιημένων προϊόντων, που ανήκουν στην ίδια κατηγορία ή στον ίδιο κλάδο, δείχνουν ότι οι εξαγωγές μιας χώρας για κάποιο τύπο ή ποικιλία προϊόντος συνοδεύονται ταυτόχρονα από αντίστοιχες εισαγωγές άλλου τύπου του ίδιου προϊόντος. Στην περίπτωση αυτή το συγκριτικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης χώρας είναι η ικανότητα της να παράγει σχετικά φθηνότερα κάποιους τύπους διαφοροποιημένου προϊόντος. Έτσι, δημιουργείται ένα είδος εμπορίου διπλής κατεύθυνσης, δηλαδή ανταλλαγής διαφοροποιημένων προϊόντων του ίδιου κλάδου, το οποίο αποκαλείται ενδοκλαδικό εμπόριο. Στη θεωρία του διεθνούς εμπορίου το ενδοκλαδικό εμπόριο αποτελεί το αντίστροφο φαινόμενο του διακλαδικού εμπορίου. Υψηλές τιμές ενδοκλαδικού εμπορίου σε έναν κλάδο ή σύνολο κλάδων υποδηλώνει ότι η χώρα κατέχει κυρίαρχη θέση στην παραγωγή ορισμένων μόνο δραστηριοτήτων του κλάδου, ενώ αντίθετα το υψηλό διακλαδικό εμπόριο υποδηλώνει την κυρίαρχη θέση της χώρας σε όλες τις δραστηριότητες του κλάδου αυτού. Η δεύτερη περίπτωση επαληθεύει την κλασική αντίληψη εμπορίου της πλήρους εξειδίκευσης μιας χώρας σε προϊόντα με συγκριτικά πλεονεκτήματα κόστους ή τιμών. Η παγκοσμιοποίηση όμως των αγορών και η ελεύθερη διακίνηση των συντελεστών παραγωγής, κυρίως του κεφαλαίου, που διευκόλυναν τη διάδοση των πολυεθνικών εταιρειών και τη διάχυση των τεχνολογιών, δημιούργησαν νέες αντιλήψεις περί εμπορευματικών ανταλλαγών. Πράγματι, εμπειρικές μελέτες έχουν δείξει ότι η ένταση του ενδοκλαδικού εμπορίου αυξάνει διαχρονικά σε πολλές ανεπτυγμένες κυρίως χώρες. Έχει ενδιαφέρον, λοιπόν, να εξετάσουμε την εξέλιξη του ενδοκλαδικού εμπορίου και στην περίπτωση της Ελλάδας κατά την τελευταία δεκαετία, πράγμα που 21

23 θα μας δείξει σε τι βαθμό η ελληνική παραγωγή συμμετέχει στις τελευταίες εξελίξεις του διεθνούς εμπορίου Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου (ο δείκτης των Grubel και Lloyd) Η επικρατέστερη μέθοδος μέτρησης της έκτασης ενδοκλαδικού εμπορίου μιας χώρας είναι ο δείκτης των Grubel και Lloyd (1975) που ορίζεται ως εξής: GL i = (X i M i ) X i M i X i M i = 1 - X i M i X i M i (5) όπου X και M είναι οι εξαγωγές και οι εισαγωγές του i προϊόντος ή κλάδου αντίστοιχα. Το ενδοκλαδικό εμπόριο δηλαδή αποτελεί το υπόλοιπο που απομένει εάν από το συνολικό εμπόριο ενός προϊόντος ή κλάδου i (X +M ) αφαιρέσουμε τις καθαρές εξαγωγές του (X -M ) σε απόλυτες τιμές. Ο δείκτης αυτός λαμβάνει τιμές μεταξύ 0 και 1 και αντιπροσωπεύει τις κοινές ανταλλαγές ενός προϊόντος ή ενός κλάδου. Όταν οι εξαγωγές X ενός κλάδου i είναι ίσες με τις εισαγωγές του M,τότε ο δείκτης GL πλησιάζει τη μονάδα και το εμπόριο του κλάδου αυτού χαρακτηρίζει» ως ενδοκλαδικό (intra-industry trade). Όσο μεγαλύτερες είναι οι εισαγωγές ή οι εξαγωγές, τότε ο GL υποδηλώνει παραδοσιακές μορφές ανταλλαγών προϊόντων με εξειδίκευση κατά κλάδο ή αλλιώς ύπαρξη διακλαδικού εμπορίου (inter-industry trade). Εναλλακτικά χρησιμοποιείται ο διορθωμένος δείκτης Grubel-Lloyd, οποίος προτάθηκε από τον Balassa (1979) και έχει χρησιμοποιηθεί από τους τους Balassa (1986), Balassa and Bauwens (1988) κ.ά. Ο δείκτης αυτός χρησιμοποιεί τις εισαγωγές και εξαγωγές ως ποσοστά των συνολικών μεγεθών της χώρας προκειμένου να διορθώσει για τις ανισορροπίες στο εμπορικό ισοζύγιο και ορίζεται ως εξής: GL i = 1 X i X M i M X i X M i M (6) Όπου X και M δηλώνουν τις συνολικές εξαγωγές και εισαγωγές της χώρας. Γενικά στη βιβλιογραφία υπάρχουν αμφιβολίες για την παραπάνω διόρθωση του δείκτη, ενώ παράλληλα έχουν προταθεί και άλλες παραλλαγές. 22

24 Ο δείκτης GL (11) ή ο διορθωμένος (12) μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για ένα σύνολο υποκλάδων j που απαρτίζουν τον κλάδο i ως εξής: GL i = 1 X ij M ij j X ij M ij j (7) Οι εμπειρικές εφαρμογές στην περιοχή αυτή έχουν δείξει ότι το μέγεθος του ενδοκλαδικού εμπορίου ενός κλάδου διαφοροποιείται ανάλογα με την έννοια του "κλάδου" που χρησιμοποιεί η κάθε μελέτη. Έτσι, όσο πιο σωρευτικός (aggregate) είναι ο κλάδος, τόσο μεγαλύτερες οι τιμές του δείκτη, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ' ανάγκη μεγαλύτερη ένταση ενδοκλαδικού εμπορίου σε σχέση με τις τιμές που προκύπτουν από κλάδους με μεγαλύτερη διαβάθμιση. Γενικά, έχει επικρατήσει στη βιβλιογραφία ότι η SITC ταξινόμηση σε τουλάχιστον τριψήφιο επίπεδο αποδίδει την ενδεδειγμένη έννοια του κλάδου ως συνόλου προϊόντων με κοινά χαρακτηριστικά από πλευράς παραγωγής και κατανάλωσης. 23

25 2. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Η παρουσίαση της διαχρονικής εξέλιξης των ελληνικών εμπορευματικών ροών βασίζεται στα στοιχεία εμπορίου του ΟΟΣΑ (εξαγωγές - εισαγωγές). Η μονάδα μέτρησης που χρησιμοποιείται είναι το δολάριο Αμερικής (USD $) εκφρασμένη σε χιλιάδες δολάρια. Σε αυτή την εργασία έχουν επιλεγεί έξι γενικές κατηγορίες αγροτικών προϊόντων από τους πίνακες του ΟΟΣΑ που περιλαμβάνουν σημαντικά γεωργικά προϊόντα της Ελλάδας τόσο από πλευράς όγκου πωλήσεων αλλά και από πλευράς αξίας πωλήσεων. Οι έξι γενικές κατηγορίες προϊόντων που έχουν επιλεγεί είναι : 1. λαχανοκομικά προϊόντα 2. φρούτα και οπωροκηπευτικά 3. δημητριακά 4. ελαιούχοι σπόροι και έλαια 5. κρασί κλπ. 6. συνολικά διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά Οι αγορές που έχουν επιλέγει αντιπροσωπεύουν τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας και τις σημαντικότερες αγορές παγκοσμίως και είναι : 1. Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία 2. Περιοχή Ευρώ (1) 3. Ηνωμένο βασίλειο 4. Λοιπές χώρες Ε.Ε των Αλβανία 6. Ρωσία 7. Ινδία, Κίνα 8. ΗΠΑ 9. Ασία (7) 10. Υπόλοιπος κόσμος 24

26 Τα στοιχεία που έχουν επιλεγεί είναι της οικονομικής περιόδου Επίσης έχουν ομαδοποιηθεί σε τέσσερεις σημαντικές περιόδους : 1. διάκριση εμπορίου πριν το ευρώ ( ) 2. διάκριση εμπορίου μετά το ευρώ ( ) 3. διάκριση εμπορίου πριν την κρίση ( ) 4. διάκριση εμπορίου μετά την κρίση ( ). Οι χώρες που έχουν επιλεγεί για να εξεταστεί το εμπόριο τους, τόσο σε απόλυτα μεγέθη, καθώς και σε % διάρθρωση είναι οι νότιες χώρες της Ευρώπης που αποτελούν τους κύριους εμπορικούς μας ανταγωνιστές, αφού παράγουν ομοειδή προϊόντα με την Ελλάδα. Οι χώρες αυτές είναι: 1. Ελλάδα 2. Ιταλία 3. Πορτογαλία 4. Ισπανία Από την βιβλιογραφία έχουν επιλεγεί οι εξής δύο αντιπροσωπευτικοί δείκτες μέτρησης της ανταγωνιστικότητας: 1. Δείκτης Balassa 2. Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου Ο πιο διαδεδομένος στην βιβλιογραφία δείκτης προσδιορισμού του συγκριτικού πλεονεκτήματος ενός προϊόντος ή κλάδου είναι ο δείκτης Balassa. Ο δείκτης αυτός κρίνεται ως ο πιο κατάλληλος για την παρακολούθηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας ενός κλάδου ή και του συνόλου του εμπορίου μίας χώρας, όταν δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για την εγχώρια παραγωγή κατά κλάδο η προϊόν. Ιδιαίτερα για την Ελλάδα ο δείκτης αυτός προσφέρεται προς χρήση, λόγω των μεγάλων ελλείψεων που υπάρχουν στα στοιχεία της ακαθάριστης αξίας παραγωγής στα γεωργικά προϊόντα. Εμπειρικές μελέτες έχουν δείξει ότι η ένταση του ενδοκλαδικού εμπορίου αυξάνει διαχρονικά σε πολλές ανεπτυγμένες κυρίως χώρες. Η εξέλιξη του ενδοκλαδικού εμπορίου και στην περίπτωση της Ελλάδας κατά την τελευταία δεκαετία, θα μας δείξει σε τι βαθμό η ελληνική παραγωγή συμμετέχει στις τελευταίες εξελίξεις του διεθνούς εμπορίου. 25

27 Για την χρονική περίοδο , για τις τέσσερις χώρες, για τις έξι γενικές κατηγορίες προϊόντων και για τις δέκα κατηγορίες αγορών εξετάζονται αναλυτικά: 1. Η ποσοστιαία μεταβολή (%) εξαγωγών και εισαγωγών ανά έτος 2. Η ποσοστιαία διάρθρωση (%) εξαγωγών και εισαγωγών ανά έτος 3. Εξαγωγές και εισαγωγές σε χιλιάδες δολάρια, ποσοστιαία διάρθρωση (%) εξαγωγών και ποσοστιαία μεταβολή (%) για τις χρονικές περιόδους, πριν το ευρώ ( ), μετά το ευρώ ( ), πριν την κρίση ( ) και μετά την κρίση ( ) 4. Δείκτης Balassa ανά έτος 5. Δείκτης Balassa για τις χρονικές περιόδους, πριν το ευρώ ( ), μετά το ευρώ ( ), πριν την κρίση ( ) και μετά την κρίση ( ) 6. Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου ανά έτος 7. Δείκτης ενδοκλαδικού εμπορίου για τις χρονικές περιόδους, πριν το ευρώ ( ), μετά το ευρώ ( ), πριν την κρίση ( ) και μετά την κρίση ( ) 26

28 3. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 3.1. Μελέτη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ελληνικής οικονομίας (συνολική και κλαδική ανάλυση ) Στη μελέτη (Δημέλη, 2004) διερευνήθηκαν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας κατά την περίοδο με έμφαση στα διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά. Η ανάλυση έγινε σε δύο επίπεδα: ένα μακροοικονομικό που αφορούσε το σύνολο της οικονομίας και της παραγωγής και ένα μικροοικονομικό επίπεδο όπου η ανάλυση επικεντρώθηκε σε επιμέρους κλάδους παραγωγής διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών. Καταρχάς έγινε ανάλυση της διάρθρωσης του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών και των μεταβολών της πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας του νομίσματος, τα οποία αντανακλούν τα συνολικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας στο διεθνές εμπόριο. Επίσης εξετάσθηκε η πορεία των εμπορευματικών συναλλαγών της Ελλάδας με τους βασικούς εμπορικούς της εταίρους κατά γεωγραφική περιοχή και κατηγορίες προϊόντων. Στη συνέχεια εξετάσθηκαν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κατά κλάδους παραγωγής χρησιμοποιώντας τα στοιχεία του εξωτερικού εμπορίου της διεθνούς ταξινόμησης SITC μέχρι και τριψήφιο επίπεδο. Τέλος εξετάσθηκε το μέγεθος και η μορφή του ενδοκλαδικού εμπορίου της Ελλάδας σε όλους τους παραπάνω κλάδους. Το ισοζύγιο πληρωμών την περίοδο χαρακτηρίζεται από ένα μεγάλο και αυξανόμενο διαχρονικά πλεόνασμα στο ισοζύγιο των υπηρεσιών, που αντανακλά τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας στους τομείς του τουρισμού και της ναυτιλίας. Από την άλλη παρουσίασε διογκούμενα ελλείμματα στο εμπορικό ισοζύγιο και στο ισοζύγιο εισοδημάτων, με αποτέλεσμα το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών να παραμείνει ελλειμματικό στη δεκαετία του Η εξέταση των εμπορευματικών ροών την περίοδο έδειξε μια μεγάλη αναδιάρθρωση μεριδίων στις ελληνικές εξαγωγές από την EE προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ) και στις εισαγωγές από την EE στις χώρες της Ασίας. Αντίθετα, σταθερά παρέμειναν τα μερίδια εξαγωγών και εισαγωγών από και προς Αμερική και Αφρική. Είναι αξιοσημείωτο ότι το μερίδιο των ελληνικών εξαγωγών προς την EE έπεσε στα επίπεδα της προενταξιακής περιόδου. Αντίθετα, αλματώδη πορεία είχαν οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της ΚΑΕ, ενώ η πορεία 27

29 των εισαγωγών από τις ίδιες χώρες ήταν επίσης αυξητική αλλά χαμηλότερης έντασης με αποτέλεσμα μια πολύ θετική εξέλιξη στο εμπορικό ισοζύγιο. Μεγάλη δυναμική επίσης δείχνουν οι εξαγωγές προς τις βαλκανικές και αρκετές από τις υπό ένταξη χώρες, ενώ στις εισαγωγές, μεγάλη διείσδυση παρατηρείται από τις ασιατικές αγορές. Η εξέταση της πορείας των επιμέρους κλάδων και της διάρθρωσης τους έδειξε μικρές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τις τάσεις που επικρατούσαν κατά την προηγούμενη δεκαετία. Το μεγαλύτερο μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης ελληνικών εξαγωγών στο παγκόσμιο εμπόριο την περίοδο παρουσίασε ο κλάδος των μηχανημάτων και υλικού μεταφορών ακολουθούμενος από τον κλάδο των χημικών, τα καύσιμα και τα έλαια. Αναφορικά με τα μερίδια των κλάδων, ανακατατάξεις παρουσιάστηκαν στις εξαγωγές από τα αγροτικά προϊόντα προς τα βιομηχανικά, κυρίως στο εμπόριο με τις χώρες της ΚΑΕ, πράγμα που αντανακλά τη συνεχιζόμενη εκβιομηχάνιση της χώρας. Συνολικά ο κλάδος της βιομηχανίας αύξησε το μερίδιο του φθάνοντας το 58,6% το 2001, σε βάρος κυρίως των τροφίμων και των πρώτων υλών. Το κύριο χαρακτηριστικό της τελευταίας δεκαετίας από πλευράς διάρθρωσης των εισαγωγών ήταν η έντονη παρουσία των προϊόντων του κλάδου των μηχανημάτων και υλικού μεταφορών στις ελληνικές εισαγωγές και η ελαφρώς μειούμενη ή σταθερή θέση των υπόλοιπων κλάδων με εξαίρεση τα καύσιμα που αύξησαν συνολικά το μερίδιο τους. Η κλαδική ανάλυση έδειξε ότι η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα μόνο στους κλάδους των ποτών-καπνού και των ελαίων που είναι και οι μόνοι πλεονασματικοί κλάδοι σε μονοψήφιο επίπεδο. Εξ αυτών ο πρώτος κλάδος εμφανίζει πολύ χαμηλή ανταγωνιστικότητα και η πορεία του υπήρξε πτωτική κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας με αποτέλεσμα να βρίσκεται σήμερα σε οριακό σημείο. Ο κλάδος των ελαίων είναι ο μόνος κλάδος με υψηλή και αυξανόμενη διαχρονικά ανταγωνιστικότητα. Οι υπόλοιποι κλάδοι είναι ελλειμματικοί και παρουσιάζουν συγκριτικά μειονεκτήματα και μεγάλες διακυμάνσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι, για το 30% των κλάδων, τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που παρατηρήθηκαν στην αρχή της δεκαετίας εξανεμίστηκαν στην πορεία μέχρι το Βέβαια η εξέταση της διαχρονικής πορείας των δεικτών ανταγωνιστικότητας έδειξε ότι στο σύνολο των κλάδων του ελληνικού παγκόσμιου εμπορίου η ανταγωνιστικότητα παρέμεινε ουσιαστικά στάσιμη στη διάρκεια της δεκαετίας του 28

30 1990. Αυτό είναι το αποτέλεσμα αντίρροπων τάσεων που επικράτησαν στους επιμέρους κλάδους και των έντονων μερικές φορές διακυμάνσεων που παρουσίασαν οι δείκτες κυρίως σε σχέση με το εξωκοινοτικό εμπόριο. Πιο συγκεκριμένα, η ανταγωνιστική θέση της ομάδας των τροφίμων και ποτών επιδεινώθηκε κατά πολύ, των πρώτων υλών και καυσίμων βελτιώθηκε, ενώ η θέση του συνόλου των βιομηχανικών προϊόντων παρέμεινε στάσιμη. Στην αγορά της EE η ανταγωνιστικότητα του συνόλου των ελληνικών προϊόντων υπέστη μια επιδείνωση το 1993 και εφεξής παρέμεινε στάσιμη μέχρι το Όσον αφορά τους επιμέρους κλάδους, παρατηρήθηκε μεγάλη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των κλάδων των πρώτων υλών και καυσίμων, αλλά και έντονη επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας των τροφίμων και ποτών-καπνού καθώς και του συνόλου των βιομηχανικών προϊόντων. Αντίθετα, στο εμπόριο με τις χώρες της ΚΑΕ, η Ελλάδα παρουσίασε κατά μέσο όρο τα μεγαλύτερα συγκριτικά πλεονεκτήματα τόσο στο σύνολο, όσο και στους περισσότερους επιμέρους κλάδους. Πράγματι, επιδείνωση παρουσίασε μόνο ο κλάδος των πρώτων υλών, ενώ ήταν εντυπωσιακή η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των κλάδων της βιομηχανίας. Εντούτοις, η δυναμικότητα που παρουσίασαν οι αγορές αυτές στην αρχή της δεκαετίας δεν διατηρήθηκε μακροχρόνια αλλά παρουσίασε στασιμότητα και επιδείνωση κυρίως μετά το Το ποσοστό ενδοκλαδικού εμπορίου που χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία διεθνώς και ιδιαίτερα με την EE βρίσκεται ακόμα σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Στη διάρκεια της περιόδου , το 36% του παγκόσμιου εμπορίου και το 25% της EE ήταν ενδοκλαδικής μορφής δεδομένου ότι στις ανεπτυγμένες χώρες το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 50%. Ειδικότερα το εμπόριο με την EE χαρακτηρίζεται περισσότερο ως διακλαδικό με τάση περαιτέρω εξειδίκευσης των εξαγωγών στα καταναλωτικά και ενδιάμεσα προϊόντα και των εισαγωγών στα κεφαλαιουχικά. Μεγαλύτερη δυναμική ενδοκλαδικού εμπορίου φαίνεται να αναπτύσσεται στα βιομηχανικά προϊόντα με τις χώρες της ΚΑΕ και τις υπό ένταξη χώρες, ενώ παρατηρήθηκε τάση περαιτέρω εξειδίκευσης στα αγροτικά προϊόντα, όπου η Ελλάδα διατηρεί σταθερά τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα. 29

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Ο δείκτης Ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum

Ο δείκτης Ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τεύχος 206, Iούνιος 2013 Ο δείκτης Ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum Κριτική Προσέγγιση Δραστηριότητες ΙΝΕ Τεύχος 206, Ιούνιος 2013 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Τις τελευταίες

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Κλασική, Νεοκλασική και σύγχρονη προσέγγιση Προκλασικοί Μερκαντιλισμός Κλασικοί David Ricardo(συγκριτικό πλεονέκτημα) Το αγαθό με το χαμηλότερο κόστος ευκαιρίας

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικό Εμπόριο Αλβανίας 2013

Εξωτερικό Εμπόριο Αλβανίας 2013 ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΙΡΑΝΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Εξωτερικό Εμπόριο Αλβανίας Όγκος Εμπορίου Με βάση τα τελευταία προσωρινά στοιχεία της αλβανικής Στατιστικής Υπηρεσίας (INSTAT), η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ &ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ανταγωνιστικότητα των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γκλαβέρη Αναστασία Μάιος 2006 Σκοπός n Σκοπός μας στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι να διερευνήσουμε θέματα που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα. n

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008

Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008 Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008 Δρ. Δημήτριος Π. Πετρόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Γεωργικής Οικονομίας ΤΕΙ Καλαμάτας d.petro@teikal.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγµα του Ricardo µε τα Υποδείγµατα των Εξειδικευµένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin 1 Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Επενδύσεις & Διεθνές Εμπόριο

Διεθνείς Επενδύσεις & Διεθνές Εμπόριο Διεθνείς Επενδύσεις & Διεθνές Εμπόριο Ενότητα 3: Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Θεωρητικές προσεγγίσεις Γεώργιος Μιχαλόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αντώνης Γεωργόπουλος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Πατρών Main literature on Investment Development Path RAJNEESH

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45%

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45% Εµπορικό Ισοζύγιο Για το, ο όγκος εµπορίου της Ιταλίας ανήλθε σε 743 δισ. ευρώ, εκ των οποίων οι ιταλικές εξαγωγές ήταν 365 δισ. ευρώ και οι εισαγωγές 377 δισ. ευρώ. Το έλλειµµα του εµπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Η/Ε). Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων ΑΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 7: Θεωρίες Διαπεριφερειακού Εμπορίου

ΔΙΑΛΕΞΗ 7: Θεωρίες Διαπεριφερειακού Εμπορίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 7: Θεωρίες Διαπεριφερειακού Εμπορίου Δρ. Βασίλης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Σταύρος Π. Γαβρόγλου, PhD

Σταύρος Π. Γαβρόγλου, PhD «Μισθοί και παραγωγικότητα της εργασίας: ανταγωνιστικά μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας» Σταύρος Π. Γαβρόγλου, PhD Διευθυντής Ενεργητικών Πολιτικών & Διεθνών Δικτύων, ΕΙΕΑΔ Η Αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική εκτίμηση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών. Μέθοδοι και εφαρμογή στις ελληνικές εξαγωγές βασικών αγροτικών προϊόντων.

Ποσοτική εκτίμηση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών. Μέθοδοι και εφαρμογή στις ελληνικές εξαγωγές βασικών αγροτικών προϊόντων. Ποσοτική εκτίμηση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών. Μέθοδοι και εφαρμογή στις ελληνικές εξαγωγές βασικών αγροτικών προϊόντων. Ηλίας Βλάχος 1 και Παναγιώτης Πατσής 2 (Κείμενο παρουσίασης στην ΕΤΑΓΡΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΤΙΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές

Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές Ονοματεπώνυμο: Τάσιος Ανδρέας Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Παντουβάκης Άγγελος Δεκέμβριος 2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία της μελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatasi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία: Πίνακας Αποτελεσμάτων του ΟΟΣΑ 2005.

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία: Πίνακας Αποτελεσμάτων του ΟΟΣΑ 2005. OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005 Summary in Greek Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία: Πίνακας Αποτελεσμάτων του ΟΟΣΑ 2005 Περίληψη στα ελληνικά Σύνοψη Η μακροπρόθεσμη τάση προς την

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Το 2013 καταγράφεται ως έτος που επιτεύχθηκε σημαντική βελτίωση μακροοικονομικών ανισορροπιών που χαρακτήριζαν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Είναι αλήθεια ότι η μείωση του μισθολογικού κόστους αρκεί για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας; των Σταύρου Ζωγραφάκη, Αναπληρωτή Καθηγητή στο

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας

Οικονομικά της Τεχνολογίας Οικονομικά της Τεχνολογίας Μέγεθος Επιχείρησης, Καινοτομία και Μεγέθυνση Κώστας Τσεκούρας Περίγραμμα Η Schumpeterian Υπόθεση Το τεχνολογικό περιβάλλον Καινοτομικότητα και μέγεθος Καινοτομικότητα: SMEs

Διαβάστε περισσότερα

Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος

Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος Σύντομα σημειώματα για θέματα εξαγωγικού ενδιαφέροντος Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ Κέντρο Εξαγωγικών Ερευνών & Μελετών Κρατίνου 11,

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Συγκριτική ανάλυση βασικών οικονομικών δεδομένων Φεβρουάριος 2013 Σύνοψη Συμπέρασμα 1 Α. Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΕΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 3 ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εξωτερικό Εμπόριο Προϊόντων Νοτίου Αφρικής 2012.

ΘΕΜΑ: Εξωτερικό Εμπόριο Προϊόντων Νοτίου Αφρικής 2012. ΘΕΜΑ: Εξωτερικό Εμπόριο Προϊόντων Νοτίου Αφρικής 2012. Αναλύονται ακολούθως οι εμπορικές ροές προϊόντων (εξαγωγές - εισαγωγές) της Ν. Αφρικής για το έτος 2012, βάσει των επίσημων στατιστικών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Νομισματική Προσέγγιση

Η Νομισματική Προσέγγιση Η Νομισματική Προσέγγιση Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Η Νομισματική Προσέγγιση Βάση της νομισματικής προσέγγισης είναι το λεγόμενο νομισματικό υπόδειγμα, το οποίο προσδιορίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΑΡΟΚΟΥ.2 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ.3 ΕΞΑΓΩΓΕΣ.4 ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΑΝΑ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2012.5 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ - ΚΥΡΙΟΙ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΑΡΟΚΟΥ.2 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ.3 ΕΞΑΓΩΓΕΣ.4 ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΑΝΑ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2012.5 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ - ΚΥΡΙΟΙ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΑΡΟΚΟΥ...2 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ...3 ΕΞΑΓΩΓΕΣ...4 ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΑΝΑ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2012...5 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ - ΚΥΡΙΟΙ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ...6 ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΥΡΙΟΙ ΠΕΛΑΤΕΣ...7 ΚΥΡΙΟΙ ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ...8 ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε.

Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. 1η Ενότητα: «Το Παρόν και το Μέλλον των Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα και την Ευρώπη» Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. Σύντομο Ιστορικό Οδηγία 2003/30/ΕΚ οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα