ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΧΝ ΔΗΑΓΧΓΖ... 3 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΠΡΧΣΟ Ζ ΔΠΗΣΖΜΖ ΣΖ ΒΗΟΨΑΣΡΗΚΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΣΟ ΥΧΡΟ ΣΖ ΤΓΔΗΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΧΝ ΔΗΑΓΧΓΖ... 3 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΠΡΧΣΟ Ζ ΔΠΗΣΖΜΖ ΣΖ ΒΗΟΨΑΣΡΗΚΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΣΟ ΥΧΡΟ ΣΖ ΤΓΔΗΑ"

Transcript

1 ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΧΝ ΔΗΑΓΧΓΖ... 3 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΠΡΧΣΟ Ζ ΔΠΗΣΖΜΖ ΣΖ ΒΗΟΨΑΣΡΗΚΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΣΟ ΥΧΡΟ ΣΖ ΤΓΔΗΑ 1. Γεληθά Γηαηί θξίλεηαη απαξαίηεηε ε αμηνιόγεζε ηεο ΒΗΣ ζηα λνζνθνκεία Ζ πηνζέηεζε ηεο ΒΗΣ Σν αληηθείκελν ηνπ Σκήκαηνο Κιηληθήο Μεραληθήο (ΣΚΜ) ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΓΔΤΣΔΡΟ ΤΣΖΜΑΣΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΜΔ ΣΖ ΥΡΖΖ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ -Υ 1. Σν θιαζηθό αθηηλνγξαθηθό ζύζηεκα Σν αθηηλνζθνπηθό ζύζηεκα Κιηληθέο εθαξκνγέο ηεο αθηηλνγξάθεζεο αθηηλνζθόπεζεο Ζ ςεθηαθή αθηηλνδηαγλσζηηθή Γεληθά Ζ δνκή ηνπ ςεθηαθνχ αθηηλνγξαθηθνχ ζπζηήκαηνο Σα πιενλεθηήκαηα ηεο ςεθηαθήο αθηηλνδηαγλσζηηθήο Ζ καζηνγξαθία Ζ νδνληηθή παλνξακηθή ηνκνγξαθία Έλλνηα - θπζηθέο θαη ηερλνινγηθέο αξρέο Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο παλνξακηθήο απεηθφληζεο Ζ αμνληθή ηνκνγξαθία Σα κεηνλεθηήκαηα ηεο αθηηλνγξαθηθήο εηθφλαο Γεληθή πεξηγξαθή ηνπ ππνινγηζηηθνχ ηνκνγξάθνπ Ζ ιπρλία παξαγσγήο ησλ αθηίλσλ-υ Οη θαηεπζπληήξεο Οη αληρλεπηέο Ζ ιεηηνπξγία ηνπ ππνινγηζηηθνχ ηνκνγξάθνπ Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο αμνληθήο ηνκνγξαθίαο Οη βηνινγηθέο επηπηώζεηο ησλ αθηίλσλ Υ Γεληθά Οη βηνινγηθέο επηπηψζεηο ζηνπο νξγαληζκνχο... 40

2 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΣΡΗΣΟ ΤΣΖΜΑΣΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΜΔ ΣΖ ΥΡΖΖ ΜΖ ΗΟΝΣΗΕΟΤΧΝ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΧΝ 1. Ζ καγλεηηθή ηνκνγξαθία Ζ δεκηνπξγία ηεο εηθφλαο Ζ έληαζε ηνπ ζήκαηνο ηνπ Μ/. Ο ραξαθηεξηζκφο ησλ ηζηψλ Σα κεραλήκαηα ηνπ καγλεηηθνχ ζπληνληζκνχ Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο Οη βηνινγηθέο επηδξάζεηο ηνπ καγλεηηθνχ ζπληνληζκνχ Ζ απεηθόληζε κε ππεξήρνπο Οη θπζηθέο αξρέο Ζ παξαγσγή ησλ ππεξήρσλ Σν θαηλφκελν Doppler πζθεπέο απεηθφληζεο θαη ηξφπνη θαηαγξαθήο ησλ ππεξήρσλ Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο ππεξερνηνκνγξαθίαο Οη βηνινγηθέο επηδξάζεηο ηνπ ππεξερεηηθνχ θχκαηνο ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΣΔΣΑΡΣΟ ΤΣΖΜΑΣΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΣΖΝ ΠΤΡΖΝΗΚΖ ΗΑΣΡΗΚΖ 1. Δηζαγσγή Ζ παξαγσγή θαη ηα θξηηήξηα επηινγήο ησλ ξαδηντζνηόπσλ Ζ δνκή θαη ε ιεηηνπξγία ηεο γ-θάκεξα Σνκνγξαθηθέο ηερληθέο κε ξαδηελεξγά ηζόηνπα Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΠΔΜΠΣΟ ΜΔΛΔΣΖ ΣΜΖΜΑΣΟ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΝΟΟΚΟΜΔΗΟΤ: ΠΔΡΗΦΔΡΔΗΑΚΟ ΓΔΝΗΚΟ ΝΟΟΚΟΜΔΗΟ ΣΡΗΠΟΛΖ «Ζ ΔΤΑΓΓΔΛΗΣΡΗΑ» 1. Δηζαγσγή Ο βαζηθόο ηερλνινγηθόο εμνπιηζκόο Σν αλζξώπηλν δπλακηθό ηνπ ηκήκαηνο Παξαηεξήζεηο - ρόιηα ΔΠΗΛΟΓΟ ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ

3 ΔΗΑΓΧΓΖ ηε ζεκεξηλή επνρή ε ηερλνινγία θάλεη ζπλερψο άικαηα πξνφδνπ ζε φινπο ηνπο ηνκείο ησλ επηζηεκψλ. Σν ίδην γεγνλφο ζπκβαίλεη θαη κε ηηο επηζηήκεο πνπ αθνξνχλ ην ρψξν ηεο πγείαο, φπσο είλαη θαη ε επηζηήκε ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο (ΒΗΣ), ε νπνία είλαη κηα απφ ηηο ηαρχηεξα αλαπηπζζφκελεο επηζηήκεο. Ζ εληαηηθή επηζηεκνληθή έξεπλα έρεη νδεγήζεη ηελ βηνκεραλία ζηελ παξαγσγή λέσλ ηαηξηθψλ κεραλεκάησλ, πνπ ζε ζπλδπαζκφ κε ηηο ζπλερψο απμαλφκελεο αλζξψπηλεο αλάγθεο, έρνπλ σο απνηέιεζκα ηελ ηαρεία αλαλέσζε θαη ηελ αχμεζε ηνπ ηαηξηθνχ εμνπιηζκνχ ησλ θιηληθψλ. Σα ηαηξηθά κεραλήκαηα ηα νπνία εληάζζνληαη ζην ηνκέα ηεο ηαηξηθήο απεηθφληζεο απνηεινχλ, ίζσο, ηνλ κεγαιχηεξν παξαγσγηθφ θιάδν πξντφλησλ ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο. Σν πεξηερόκελν ηεο παξνύζαο εξγαζίαο έρεη λα θάλεη κε απηόλ αθξηβώο ηνλ επηζηεκνληθό ρώξν, δειαδή ηνλ εμνπιηζκό ηεο ΒΗΣ ζην ηνκέα ηεο ηαηξηθήο απεηθόληζεο. ην πξψην θεθάιαην ηεο εξγαζίαο πεξηγξάθεηαη ε έλλνηα ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο θαη πξνζδηνξίδνληαη νη ιφγνη πνπ ζα πξέπεη λα γίλεηαη ε αμηνιφγεζε ηνπ εμνπιηζκνχ ηεο. Γίλνληαη ζηνηρεία ηεο κεζνδνινγίαο πνπ αθνινπζείηαη γηα ηνλ ζρεδηαζκφ θαη ηελ πινπνίεζε επελδχζεσλ ΒΗΣ. Δπίζεο αλαιχεηαη ιεπηνκεξψο ν ξφινο ηνπ Σκήκαηνο Κιηληθήο Μεραληθήο ζην ρψξν ηνπ Ννζνθνκείνπ. Σν δεχηεξν θεθάιαην παξνπζηάδεη ηα ηαηξηθά αθηηλνινγηθά κεραλήκαηα πνπ ρξεζηκνπνηνχλ αθηίλεο Υ. πγθεθξηκέλα γίλεηαη αλαθνξά ζην ζχζηεκα θιαζηθήο αθηηλνγξάθεζεο, ζην ζχζηεκα αθηηλνζθφπεζεο, ζην ςεθηαθφ αθηηλνγξαθηθφ ζχζηεκα, ζηνλ καζηνγξάθν, ζην παλνξακηθφ νδνληηαηξηθφ κεράλεκα θαη ζηνλ αμνληθφ ηνκνγξάθν. Μαδί κε ηε πεξηγξαθή ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπ θάζε κεραλήκαηνο εθζέηνληαη κε ζπλνπηηθφ ηξφπν νη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο θάζε απεηθνληζηηθήο κεζφδνπ. Σν θεθάιαην θιείλεη κε ηηο βηνινγηθέο επηπηψζεηο ηεο αθηηλνβνιίαο Υ πάλσ ζηνπο νξγαληζκνχο. Σν ηξίην θεθάιαην αζρνιείηαη κε ζπζηήκαηα ΒΗΣ, ηα νπνία θάλνπλ ρξήζε «κε επηβιαβψλ» κεζφδσλ απεηθφληζεο ηνπ αλζξψπηλνπ νξγαληζκνχ. Πξνθεηηαη γηα ηελ ηερληθή ηεο καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο θαη ηεο ππεξερνηνκνγξαθίαο. πσο θαη ζην πξνεγνχκελν θεθάιαην έηζη θαη ζε απηφ δηαηππψλνληαη νη αξρέο ιεηηνπξγίαο θαη εθζέηνληαη πεξηιεπηηθά νη θιηληθέο 3

4 εθαξκνγέο ηεο θάζε ηερληθήο. ζνλ αθνξά ηηο βηνινγηθέο επηδξάζεηο ζηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ, ππνγξακκίδεηαη ζην θεθάιαην απηφ φηη ε καγλεηηθή ηνκνγξαθία θαη ε ππεξερνηνκνγξαθία δελ αιινηψλνπλ ηελ θπηηαξηθή δνκή, φπσο ζπρλά πξαγκαηνπνηεί ε αθηηλνβνιία Υ ησλ ηαηξηθψλ κεραλεκάησλ ηνπ δεπηέξνπ θεθαιαίνπ. Σν πεξηερφκελν ηνπ ηέηαξηνπ θεθαιαίνπ αθνξά ηνλ ηνκέα ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο. Γίλεηαη αλαθνξά ζηε κεζνδνινγία αθηηλνβφιεζεο πνπ αθνινπζείηαη, δειαδή ζην ηξφπν παξαζθεπήο ηνπ ξαδηνθαξκάθνπ θαη ελ ζπλερεία ζηε θαζεισζή ηνπ κέζα ζηελ εθ ησλ πξνηέξσλ θαζνξηδφκελε αλαηνκηθή πεξηνρή ηνπ νξγαληζκνχ. Αθνινχζσο πεξηγξάθoληαη ην ζχζηεκα απεηθφληζεο ηεο γ- θάκεξα θαη νη ηνκνγξαθηθέο ηερληθέο κε ξαδηντζφηνπα. Οη πνηθίιεο θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο απνηεινχλ ην ηειεπηαίν ηκήκα ηνπ ηέηαξηνπ θεθαιαίνπ. ην πέκπην θεθάιαην παξνπζηάδεηαη αλαιπηηθά ν βαζηθφο εμνπιηζκφο ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο ηνπ ηκήκαηνο ηαηξηθήο απεηθφληζεο ηνπ Π.Γ.Ν. Σξίπνιεο «Ζ Δπαγγειίζηξηα». Γίλνληαη επίζεο ζηνηρεία πνπ αθνξνχλ ην αλζξψπηλν δπλακηθφ ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ ηκήκαηνο, φπσο νη εηδηθφηεηεο πνπ ππάξρνπλ θαη ην σξάξην εξγαζίαο. Σέινο γίλεηαη κηα θξηηηθή ζεψξεζε ηεο ππάξρνπζαο θαηάζηαζεο, δειαδή θαηαγξάθνληαη ηα πξνβιήκαηα θαη νη ειιείςεηο ζηελ ιεηηνπξγία ηνπ ηκήκαηνο ηαηξηθήο απεηθφληζεο. ην ζεκείν απηφ ζα ήζεια λα εθθξάζσ ηηο ζεξκέο κνπ επραξηζηίεο ζηνλ επηβιέςαληα ηελ παξνχζα εξγαζία θ. Η. Κνπκπνχξν Γηνηθεηή ηνπ Π.Γ.Ν. Σξίπνιεο «Ζ Δπαγγειίζηξηα» γηα ηελ εκπηζηνζχλε πνπ κνπ έδεημε ζηελ αλάιεςε απηήο ηεο εξγαζίαο, θαζψο θαη γηα ηε δηεπθφιπλζε πνπ κνπ παξείρε γηα ηελ νινθιεξσκέλε θαηαγξαθή ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ ηνπ Ννζνθνκείνπ «Ζ Δπαγγειίζηξηα». Δπραξηζηψ επίζεο θαη ηνλ θ. Υ. Μπνπξζαλίδε επηζηεκνληθφ ππεχζπλν ζπνπδψλ θαη έξεπλαο ηνπ ηκήκαηφο κνπ, γηα ηε ζπλερή ζπκπαξάζηαζή ηνπ θαηά ηε δηάξθεηα ζπγγξαθήο απηήο ηεο εξγαζίαο αιιά θαη γηα ηελ εμαζθάιηζε ηνπ βέιηηζηνπ ππφ ηηο δεδνκέλεο ζπλζήθεο πιαηζίνπ εθηέιεζήο ηεο. 4

5 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΠΡΧΣΟ Ζ ΔΠΗΣΖΜΖ ΣΖ ΒΗΟΨΑΣΡΗΚΖ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΣΟ ΥΧΡΟ ΣΖ ΤΓΔΗΑ 1. Γεληθά Ζ εηζαγσγή ηεο ζχγρξνλεο ηερλνινγίαο ζηηο λνζνθνκεηαθέο κνλάδεο επέθεξε κηα ζεκαληηθή βειηίσζε ζηε δηάγλσζε θαη ζεξαπεία ησλ αζζελψλ, ελψ παξάιιεια ζπλεηζέθεξε ζεκαληηθά ζηε κείσζε ηνπ ρξφλνπ λνζειείαο θαη ζηε παξνρή πςειήο πνηφηεηαο ππεξεζηψλ πγείαο. Ωζηφζν ε ρξήζε ηεο ηερλνινγίαο απηήο είρε ζαλ ζπλέπεηα κηα ζεηξά πξνβιεκάησλ πνπ αλαθέξνληαη ζηελ αμηνπηζηία θαη αζθάιεηα ησλ ηαηξηθψλ κεραλεκάησλ θαζψο θαη ζηελ αχμεζε ηνπ θφζηνπο ησλ ππεξεζηψλ πγείαο. Έγηλε έηζη εκθαλήο ε αλάγθε αλάπηπμεο θαηάιιειεο ππνδνκήο γηα ηελ αμηνιφγεζε, ππνζηήξημε θαη δηαρείξηζε ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο. Ζ Βηνταηξηθή Σερλνινγία (ΒΗΣ) θαιχπηεη φιν ην θάζκα ηεο παξνρήο ππεξεζηψλ πγείαο θαη αθνξά: Σελ ηαηξηθή απεηθφληζε ε νπνία απνηειεί ηελ αλαπαξαγσγή ηεο εηθφλαο δνκψλ ηνπ ζψκαηνο κε ζθνπφ ηε δηάγλσζε, ην ζρεδηαζκφ θαη ηελ παξαθνινχζεζε ησλ ζεξαπεπηηθψλ αγσγψλ θαη ηε ζπκβνιή ζε ζεξαπεπηηθέο κειέηεο. Πεξηιακβάλεη κεραλήκαηα θαη δηαηάμεηο θιαζηθήο αθηηλνγξαθίαο, αθηηλνζθφπεζεο, ππεξερνγξαθίαο, νδνληηθήο παλνξακηθήο ηνκνγξαθίαο, ςεθηαθήο αγγεηνγξαθίαο, ππνινγηζηηθήο ηνκνγξαθίαο (CT), καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο (ΜRΗ) θαη ξαδηντζνηνπηθήο απεηθφληζεο (γ-camera, PET). Σε δεκηνπξγία κεγάισλ κνλάδσλ θαη ζπζηεκάησλ Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο, φπσο νη κνλάδεο εληαηηθήο ζεξαπείαο, αηκνθάζαξζεο, αθηηλνζεξαπείαο. Σε ξνκπνηηθή θαη απηνκαηνπνίεζε ζην λνζνθνκεηαθφ πεξηβάιινλ θαη ηε ρεηξνπξγηθή. Σελ ηειεταηξηθή κε ηηο πνηθίιεο εθαξκνγέο ηεο. Σελ ηειεεθπαίδεπζε θαη ηελ ηειεζπλδηάζθεςε κεηαμχ ηαηξηθψλ κνλάδσλ. Σα ελδνλνζνθνκεηαθά πιεξνθνξηαθά ζπζηήκαηα δηνίθεζεο θαη εξγαζηεξίσλ. Απνηειεζκαηηθή δηαρείξηζε ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο επηηπγράλεηαη κέζα απφ ηε ζσζηή νξγάλσζε θαη ιεηηνπξγία Σκεκάησλ Κιηληθήο 5

6 Μεραληθήο (ΣΚΜ), ηα νπνία θαηάιιεια ζηειερσκέλα κε εμεηδηθεπκέλν πξνζσπηθφ, κπνξνχλ λα αλαιακβάλνπλ ηελ επζχλε γηα ηελ αζθαιή, απνηειεζκαηηθή θαη νηθνλνκηθά βέιηηζηε εθαξκνγή ηεο ηερλνινγίαο ζηελ επίιπζε θιηληθψλ πξνβιεκάησλ. 2. Γηαηί θξίλεηαη απαξαίηεηε ε αμηνιόγεζε ηεο ΒΗΣ ζηα λνζνθνκεία Ζ πξφνδνο ζηελ Βηνταηξηθή Σερλνινγία θαζνξίδεηαη ηφζν απφ ηε ηαρεία αλάπηπμε ησλ θπζηθψλ επηζηεκψλ θαη ηεο πιεξνθνξηθήο, φζν θαη απφ ηελ εθζεηηθά απμαλφκελε ζπζζψξεπζε γλψζεο ζην ρψξν ηεο Βηνινγίαο θαη ηεο Ηαηξηθήο. πγθεθξηκέλν παξάδεηγκα απνηειεί ε ρξήζε ηεο κνληέξλαο ηερλνινγίαο επεμεξγαζίαο πιεξνθνξηψλ κε ειεθηξνληθά κέζα, κέζσ ηεο νπνίαο θαζίζηαηαη εθηθηή ε θαηαζθεπή ζπζηεκάησλ επεμεξγαζίαο θαη κεηάδνζεο ηεο εηθφλαο. Δπίζεο δεκηνπξγήζεθαλ, ιφγσ ηεο έξεπλαο θαη αλάπηπμεο λέσλ πιηθψλ θαη ηερληθψλ, θαηλνηνκίεο, νη νπνίεο πξνζθέξνπλ λέεο δπλαηφηεηεο ζε ζπγθεθξηκέλα πεδία εθαξκνγψλ, φπσο π.ρ. ζην ρψξν ηεο δηαγλσζηηθήο κε ηε ηνκνγξαθία καγλεηηθνχ ζπληνληζκνχ. Παξάιιεια κε ηηο λέεο εμειίμεηο ζην ρψξν ηεο ΒΗΣ παξαηεξείηαη κηα πξννδεπηηθή εμεηδίθεπζε ζην ρψξν ηεο Ηαηξηθήο, ε νπνία επηδξά ζηε δνκή ηνπ λνζνθνκείνπ δεκηνπξγψληαο λέα ηαηξηθά ηκήκαηα θαη θιηληθέο. Σν λνζνθνκείν κεηαβάιιεηαη ζε έλα ζπλζεηφηεξν ζχζηεκα, πνπ πξνζθέξεη έλα ζπλερψο δηαθνξνπνηνχκελν θάζκα ππεξεζηψλ πγείαο. Δμαηηίαο ησλ δχν πξναλαθεξζέλησλ παξαγφλησλ, δειαδή ηεο ηαρείαο εμέιημεο ηεο ΒΗΣ θαη ηεο πξννδεπηηθήο εμεηδίθεπζεο ηεο ηαηξηθήο επηζηήκεο, νη δαπάλεο γηα βηνταηξηθφ εμνπιηζκφ απμάλνληαη κε ξαγδαίνπο ξπζκνχο. Σν επξχηαην θάζκα ησλ ηαηξηθψλ κεραλεκάησλ, ε έιιεηςε πιεξνθνξηψλ θαη ε πίεζε ρξφλνπ, επηβάιινπλ δηαδηθαζίεο ιήςεο απνθάζεσλ πνπ δελ επλννχλ ηε βέιηηζηε απφδνζε ησλ επελδχζεσλ Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο. Βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά θαη επαθφινπζα ησλ επελδχζεσλ απηψλ είλαη [1] : Πρόφρε εηζαγφγή: Ηαηξηθέο ηερλνινγίεο εηζάγνληαη πξηλ αμηνινγεζνχλ, δειαδή πξηλ απνζαθεληζζνχλ ηα απνηειέζκαηα επηζηεκνληθήο ζχγθξηζήο ηνπο κε ηηο ήδε ρξεζηκνπνηνχκελεο ηερλνινγίεο θαη πξηλ απνηηκεζνχλ νη βξαρππξφζεζκεο θαη καθξνπξφζεζκεο επηδξάζεηο ηνπο ζην ζπλνιηθφ ζχζηεκα πγείαο. 6

7 Υπέρογθος προϋποιογηζκός επελδύζεφλ: Πξνγξακκαηηζκφο θηήζεο κεγάιεο πνζφηεηαο ηαηξηθψλ κεραλεκάησλ θαη ζπγθξνηεκάησλ πνπ ππεξθαιχπηνπλ ηηο θαηά πεξίπησζε αλάγθεο. Άζθοπα συειοί ρσζκοί εγθαηάζηαζες ΒΙΤ: Καθή εθηίκεζε ησλ αλαγθψλ ή εζθαικέλε ρσξνηαμηθή θαηαλνκή νδεγνχλ ζε αζηνρίεο εγθαηάζηαζεο ΒΗΣ. Ποισηειής ΒΙΤ: Δγθαζίζηαηαη ΒΗΣ κε εμαηξεηηθά κεγάιν ιφγν θφζηνπο/απνηειεζκαηηθφηεηαο. Με άιια ιφγηα, πνιιά ηαηξηθά κεραλήκαηα ή ζπγθξνηήκαηα ζα κπνξνχζαλ, κέζσ ζσζηήο νξγάλσζεο λα κελ είραλ εγθαηαζηαζεί, ή ηνπιάρηζηνλ λα είραλ εγθαηαζηαζεί κε άιια νηθνλνκηθφηεξα. πλεπψο θξίλεηαη απαξαίηεηε ε νξζνινγηθή δηαρείξηζε ηεο ΒΗΣ ζην ρψξν ηνπ λνζνθνκείνπ, δειαδή ε χπαξμε κηαο ζπζηεκαηηθήο κεζνδνινγίαο αμηνιφγεζήο ηεο. Σα θξηηήξηα ιήςεο απνθάζεσλ ζρεηηθά κε επελδχζεηο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο δηακνξθψλνληαη βάζεη ελφο πιέγκαηνο ζεκείσλ αμηνιφγεζεο, φπσο απηφ απεηθνλίδεηαη ζην δηάγξακκα 1. ΓΗΑΣΑΔΗ Ηαηξηθή Οηθνλνκία Σερληθή θ.ι.π. ΔΠΗΠΔΓΑ Α Β Γ Αζζελήο 1 Πιεζπζκφο εμππεξέηεζεο 2 Ννζνθνκείν 3 Γεσγξαθηθή πεξηνρή 4 χζηεκα Ννζνθνκείσλ Γηάγξακκα 1. Πιέγκα ζεκείσλ αμηνιόγεζεο επελδύζεσλ ΒΗΣ. Σα ζεκεία (1,Α), (1,Β),...(4,Β),(4,Γ) απνηεινχλ ζεκεία αμηνιφγεζεο θαη ιακβάλνληαη ππφςε ζην ζηάδην αμηνιφγεζεο ηνπ λένπ αιιά θαη ηνπ ήδε ππάξρνληνο εμνπιηζκνχ ΒΗΣ. Να ζεκεηψζνπκε ζε απηφ ην ζεκείν πσο ηα ζεκεία αμηνιφγεζεο δηαθνξνπνηνχληαη θάζε θνξά, πεξηζζφηεξν ή ιηγφηεξν, 7

8 αλάινγα κε ην πιαίζην αλαθνξάο πνπ ηζρχεη. Γηα παξάδεηγκα ζηε πεξίπησζε πνπ απαηηείηαη βειηηζηνπνίεζε ηεο απνηειεζκαηηθφηεηαο ην ζεκείν (1,Β) πξνζδηνξίδεηαη σο ν δείθηεο ηεο κέζεο δηάξθεηαο λνζειείαο ηνπ αζζελνχο. Αληηζέησο ζηε πεξίπησζε πνπ απαηηείηαη ειαρηζηνπνίεζε ηνπ θφζηνπο ην ζεκείν (1,Β) πξνζδηνξίδεηαη σο ν δείθηεο παξαγσγηθφηεηαο ησλ ηαηξηθψλ κεραλεκάησλ/ζπγθξνηεκάησλ. 3. Ζ πηνζέηεζε ηεο ΒΗΣ Ζ πηνζέηεζε ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο θαη θαη επέθηαζε ν ζρεδηαζκφο επελδχζεσλ γηα ηαηξνηερλνινγηθφ εμνπιηζκφ είλαη κηα ζπλνιηθή δηαδηθαζία, πνπ αλ εθαξκνζηεί, εμαζθαιίδεη φηη ζα είλαη δηαζέζηκν ην θαηάιιειν κεράλεκα ζην ζσζηφ ζεκείν φηαλ ρξεηαζηεί, εμνξζνινγίδνληαο ηαπηφρξνλα ηηο δαπάλεο. Οη άμνλεο πνπ ζηεξίδεηαη απηή ε δηαδηθαζία αθνξνχλ ζε [2] : Καηαγξαθέο θαη αλάιπζε απαηηήζεσλ Γηαζεζηκφηεηα ηερληθψλ θαη αλζξψπηλσλ πφξσλ Απνηίκεζε ηερλνινγίαο Οηθνλνκηθνχο παξάγνληεο Καζέλαο απφ ηνπο άμνλεο απηνχο εμαξηάηαη απφ ζεηξά παξακέηξσλ (πνπ ζε έλα βαζκφ πνζνηηθνπνηνχληαη) θαη νδεγεί αθελφο ζε «αλάγθεο» θαη αθεηέξνπ ζε «δηαζεζηκφηεηεο», νη νπνίεο κε ηε ζεηξά ηνπο νδεγνχλ ζηε ιήςε απφθαζεο (Γηάγξακκα 2). Αλαιπηηθφηεξα: 8

9 9

10 Καηαγξαθέο θαη αλάιπζε απαηηήζεσλ Με ηελ αλάιπζε απαηηήζεσλ αμηνινγείηαη ε ππάξρνπζα θαηάζηαζε, εθηηκάηαη ν ρξφλνο αληηθαηάζηαζεο ή απφζπξζεο ησλ παιαηψλ κεραλεκάησλ θαη πξνζδηνξίδνληαη ηα θχξηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ λέσλ πνπ ζα ηα αληηθαηαζηήζνπλ. Ζ αλάιπζε απαηηήζεσλ εζηηάδεη ζηελ αληηθαηάζηαζε ηνπ εμνπιηζκνχ ή ζηελ εηζαγσγή λέαο αιιά θνηλά απνδεθηήο ηερλνινγίαο. Έηζη ινηπφλ δηαθέξεη απφ ηελ «απνηίκεζε ηερλνινγίαο» ε νπνία εζηηάδεη ζηελ εηζαγσγή «λεσηεξηζηηθήο ηερλνινγίαο». Γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε ηεο αλάιπζεο απαηηήζεσλ είλαη απαξαίηεηε ε χπαξμε δεδνκέλσλ. Έλα ζχγρξνλν λνζνθνκείν είλαη απαξαίηεην λα δηαζέηεη θάπνην ινγηζκηθφ δηαρείξηζεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο ζην νπνίν ζα ζπγθεληξψλνληαη ζηνηρεία γηα ην θχθιν δσήο ηνπ εμνπιηζκνχ. Ξεθηλψληαο απφ ην θηεκαηνιφγην ηνπ λνζνθνκείνπ, ζπγθεληξψλνληαη ζηνηρεία πνπ αθνξνχλ ζηελ επίδνζε ηνπ εμνπιηζκνχ θαη ζηα πξνβιήκαηα πνπ απηφο παξνπζηάδεη. ηνηρεία θφζηνπο αγνξάο αιιά θαη ρξήζεο ησλ κεραλεκάησλ ζπγθεληξψλνληαη θαη ιακβάλνληαη ππφςε κε απμεκέλε βαξχηεηα. Ο πξνζδηνξηζκφο ηνπ ρξφλνπ απφζπξζεο κηαο ζπζθεπήο είλαη γεληθφηεξα έλα δχζθνιν πξφβιεκα. Ζ απφθαζε ιακβάλεηαη κε ηε ζπλεξγαζία ηφζν ησλ θιηληθψλ φζν θαη ησλ ηερληθψλ. ηε βηβιηνγξαθία πξνηείλνληαη ρξφλνη δσήο γηα ηηο δηάθνξεο νκάδεο ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ θαη απηφ κπνξεί λα απνηειέζεη έλαλ αξρηθφ νδεγφ. Μηα ζεηξά φκσο άιισλ παξακέηξσλ πξνζδηνξίδνπλ ηειηθά ηνλ ρξφλν απφζπξζεο. Ζ αζθάιεηα είλαη απαξαίηεην λα δηαζθαιίδεηαη γηα λα κπνξεί λα ζπλερίδεη λα ιεηηνπξγεί θάπνηα ζπζθεπή. Ζ απαίηεζε ηνπ ηαηξηθνχ πξνζσπηθνχ γηα εηζαγσγή λέαο, ειθπζηηθήο ηερλνινγίαο είλαη έλαο ζπλήζεο ιφγνο επίζεο. Σέινο ηα δεηήκαηα θφζηνπο ρξήζεο θαη θφζηνπο επηζθεπψλ ηνπ εμνπιηζκνχ απνηεινχλ θξηηήξην γηα ηελ αληηθαηάζηαζή ηνπ ή φρη. Γηαζεζηκφηεηα ηερληθψλ θαη αλζξψπηλσλ πφξσλ Ζ αικαηψδεο αλάπηπμε ηεο Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο ηα ηειεπηαία ρξφληα νδήγεζε ζηελ θαηαζθεπή ζπζθεπψλ κε κεγάιεο δπλαηφηεηεο θαη ηαπηφρξνλα κεγάιεο απαηηήζεηο. Ζ εμειηγκέλε ηερλνινγία πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα απνδψζεη κε ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ ηξφπν ρξεηάδεηαη ζπγθεθξηκέλεο ζπλζήθεο πεξηβάιινληνο (παξνρέο, ζεξκνθξαζία ρψξνπ, ζσξαθίζεηο θιπ) θαη 10

11 ηαπηφρξνλα εθπαηδεπκέλν πξνζσπηθφ λα ηε ρεηξηζηεί. Αλ ην ππάξρνλ πξνζσπηθφ δελ έρεη ηηο απαξαίηεηεο γλψζεηο πξέπεη λα εθπαηδεπηεί θαηάιιεια ή λα αλαδεηεζεί εθπαηδεπκέλν πξνζσπηθφ. Απνηίκεζε ηερλνινγίαο Ο φξνο «απνηίκεζε ηερλνινγίαο» (technology assessment) αθνξά ζηελ δηαδηθαζία απνδνρήο ή απφξξηςεο κηαο λεσηεξηζηηθήο ηερλνινγίαο. Αλαιχεηαη ζην επίπεδν ηνπ macroassessment, ζην νπνίν εηδηθνί δηαθφξσλ εηδηθνηήησλ ζε δηεζλή θιίκαθα εθηηκνχλ ηηο επηπηψζεηο απηήο ηεο ηερλνινγίαο θαη ζην επίπεδν ηνπ microassessment, φπνπ ζε επίπεδν λνζνθνκείνπ ή νκάδαο λνζνθνκείσλ γίλεηαη απνηίκεζε ηεο ηερλνινγίαο βάζεη ησλ ζηνηρείσλ ηνπ macroassessment θαη ησλ ηνπηθψλ παξακέηξσλ. Οη ηνπηθέο παξάκεηξνη αθνξνχλ ηελ εηνηκφηεηα ηνπ πξνκεζεπηή γηα παξνρή service, ηε δηαζεζηκφηεηα αληαιιαθηηθψλ θ.α. Οηθνλνκηθνί παξάγνληεο Οη δηαζέζηκνη ρξεκαηννηθνλνκηθνί πφξνη, πνπ πξφθεηηαη λα δεζκεπηνχλ γηα δαπάλεο πξνκήζεηαο ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ, είλαη απηνί πνπ ζα επηηξέςνπλ ηελ πινπνίεζε ησλ απνθάζεσλ πνπ ειήθζεζαλ κε ηελ δηαδηθαζία πνπ πξναλαθέξζεθε. ηνλ δεκφζην ηνκέα δελ είλαη πάληα απαξαίηεηε ε εθηίκεζε φηη ν εμνπιηζκφο ζα απνζβέζεη ηελ αμία ηνπ. ε πνιιέο πεξηπηψζεηο γηα εζληθνχο ή πνιηηηθνχο ιφγνπο πξαγκαηνπνηνχληαη επελδχζεηο πνπ γηα ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα ζα ήηαλ αζχκθνξεο. Απηφ βεβαίσο δε ζεκαίλεη φηη δε ζα έπξεπε λα πξνεγνχληαη κειέηεο βησζηκφηεηαο γηα ηελ επέλδπζε. Σν θφζηνο ηνπ εμνπιηζκνχ δελ εμαληιείηαη κφλν ζηελ αγνξά ηνπ. Πξέπεη λα ιακβάλεηαη ππφςε ην θφζηνο ηνπ θχθινπ δσήο ηνπ. Γηα ηνλ πξνζδηνξηζκφ ηνπ ζπλππνινγίδνληαη ηα ζηνηρεία αγνξάο, ρξήζεο, ζπληήξεζεο, κεηαθνξάο, εγθαηάζηαζεο θαη εθπαίδεπζεο ηνπ πξνζσπηθνχ. 11

12 4. Σν αληηθείκελν ηνπ Σκήκαηνο Κιηληθήο Μεραληθήο (ΣΚΜ) Σν αληηθείκελν ηνπ Σκήκαηνο Κιηληθήο Μεραληθήο (ΣΚΜ) ζπλίζηαηαη ζηε δηαρείξηζε θαη ζηελ ηερλνινγηθή ππνζηήξημε ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ ζπκβάιινληαο έηζη ζηε δηαζθάιηζε πνηφηεηαο ηεο παξνρήο ππεξεζηψλ πγείαο. Πην ζπγθεθξηκέλα νη ζηφρνη ηνπ ΣΚΜ είλαη νη αθφινπζνη [1] : 1. Η θαηαγξαθή, αξρεηνζέηεζε θαη παξαθνινύζεζε ηνπ λνζνθνκεηαθνύ εμνπιηζκνύ. Ζ νξγάλσζε αξρείσλ κεραλεκάησλ απνζθνπεί ζηελ βέιηηζηε ιεηηνπξγία θαη ελεξγνπνίεζε ηνπ ηαηξηθνχ εμνπιηζκνχ, ζηνλ θαζνξηζκφ ησλ αλαγθψλ θαη ζηε βειηίσζε ηνπ ζρεδηαζκνχ ησλ επελδχζεσλ. Ζ ζπγθέληξσζε ζηνηρείσλ γηα θάζε βηνταηξηθφ κεράλεκα ησλ λνζνθνκεηαθψλ κνλάδσλ ζπλεηζθέξεη ζηε δηακφξθσζε ηεο θαηάζηαζεο ηεο ηαηξηθήο ηερλνινγίαο ζε εζληθφ επίπεδν. 2. Η βειηίωζε ηωλ δηαδηθαζηώλ πξνκήζεηαο λένπ ηαηξηθνύ εμνπιηζκνύ θαη ηεο απόζπξζεο ηνπ παιαηνύ. Ζ ππνζηήξημε ζε επίπεδν ιήςεο απνθάζεσλ γηα ηελ πξνκήζεηα ηαηξηθνχ εμνπιηζκνχ πεξηιακβάλεη ηελ παξαθνινχζεζε θαη αμηνιφγεζε ηεο λέαο ηερλνινγίαο ζην ρψξν ηεο παξνρήο ππεξεζηψλ πγείαο, ηνλ ηερλνινγηθφ έιεγρν ηεο πξνκήζεηαο θαη παξαιαβήο βηνταηξηθνχ εμνπιηζκνχ θαζψο θαη ηελ εθηίκεζε ηεο νηθνλνκηθήο ζρέζεο «θφζηνο-φθεινο» ηεο πηνζέηεζεο λέαο ηερλνινγίαο. Ζ ζπκκεηνρή ηνπ ΣΚΜ ζηηο δηαδηθαζίεο πξνκήζεηαο λένπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ θαη ηεο απφζπξζεο ηνπ παιαηνχ ζπλεηζθέξεη ζηελ επνηθνδνκεηηθή αμηνπνίεζε ησλ ηερλνινγηθψλ θαηλνηνκηψλ θαη επλνεί ηελ βέιηηζηε απφδνζε ησλ επελδχζεσλ Βηνταηξηθήο Σερλνινγίαο. 3. Η πξνιεπηηθή θαη επηζθεπαζηηθή ζπληήξεζε ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνύ εμνπιηζκνύ. Ζ παξνρή ηερληθήο ππνζηήξημεο πεξηιακβάλεη ηνλ πξνγξακκαηηζκφ θαη εθηέιεζε πξνιεπηηθήο θαη επηζθεπαζηηθήο ζπληήξεζεο ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ, ηε θαηαγξαθή θαη αμηνιφγεζε ηεο απνδνηηθφηεηαο ησλ βηνταηξηθψλ κεραλεκάησλ θαζψο θαη ηνλ απνινγηζκφ ησλ ιεηηνπξγηθψλ εμφδσλ ηνπ βηνταηξηθνχ εμνπιηζκνχ. Ζ πξνιεπηηθή θαη επηζθεπαζηηθή ζπληήξεζε ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ νδεγεί ζηελ αζθαιή ιεηηνπξγία θαη ζηε κείσζε ησλ δηαθνπψλ ιεηηνπξγίαο ησλ λνζνθνκεηαθψλ κεραλεκάησλ θαζψο θαη ζηελ νξζνινγηζηηθφηεξε δηαρείξηζε ησλ δαπαλψλ ζπληήξεζεο ησλ ηαηξηθψλ ζπζθεπψλ. 12

13 4. Οη πνηνηηθνί έιεγρνη θαη έιεγρνη αζθάιεηαο ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνύ εμνπιηζκνύ. Οη πνηνηηθνί έιεγρνη θαη έιεγρνη αζθάιεηαο πεξηιακβάλνπλ ηνλ πξνγξακκαηηζκφ θαη εθηέιεζε ειέγρσλ πνηφηεηαο θαη αζθάιεηαο ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ θαη ηνλ έιεγρν ηεο ηήξεζεο ησλ φξσλ αζθάιεηαο θαη ιεηηνπξγηθήο θαηάζηαζεο πνπ ππαγνξεχνληαη απφ ηα δηεζλή πξφηππα θαη έρνπλ πηνζεηεζεί απφ ην ειιεληθφ θξάηνο. Οη πεξηνδηθνί έιεγρνη πνηφηεηαο ηνπ ηαηξνηερλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ δίλνπλ ηε δπλαηφηεηα ηεο έγθαηξεο αλίρλεπζεο αηειεηψλ θαη αζηαζεηψλ ιεηηνπξγίαο ηνπ εμνπιηζκνχ ή ηεο αλάγθεο βαζκνλφκεζήο ηνπ. Αλάινγα νη έιεγρνη αζθάιεηαο δηαζθαιίδνπλ ηελ αζθαιή ιεηηνπξγία ηνπ εμνπιηζκνχ θαη θαη επέθηαζε ηελ αζθάιεηα ηνπ αζζελή θαη ηνπ ρξήζηε. Ζ εθαξκνγή ηνπ πξνγξάκκαηνο πεξηνδηθψλ ειέγρσλ πνηφηεηαο θαη αζθάιεηαο κεηψλεη ηνλ ρξφλν αδξάλεηαο ησλ κεραλεκάησλ θαη έκκεζα ηε δηάξθεηα λνζειείαο ελψ πεξηνξίδεη ηαπηφρξνλα ηα έμνδα ηεο επηζθεπαζηηθήο ζπληήξεζεο. 5. Η δηαρείξηζε ζπκβάζεωλ ζπληήξεζεο. Ζ δηαρείξηζε ζπκβάζεσλ ζπληήξεζεο πεξηιακβάλεη ηελ ζπκκεηνρή ηνπ ΣΚΜ ζηε ζχληαμε ησλ ζπκβάζεσλ ζπληήξεζεο κε ηξίηνπο θνξείο θαη ηνλ έιεγρν ηεο ηήξεζεο ησλ φξσλ ησλ ζπκβάζεσλ θαη ηεο ζπλεπνχο παξνρήο ησλ ζπκθσλεκέλσλ ππεξεζηψλ. Με ην ηξφπν απηφ εμαζθαιίδεηαη ε απφθηεζε ηεο κέγηζηεο δπλαηήο σθέιεηαο απφ ηηο παξερφκελεο ππεξεζίεο θαη ε εμαγσγή ρξήζηκσλ ζπκπεξαζκάησλ γηα ηε ζπκπεξηθνξά ησλ εηαηξεηψλ έλαληη ηνπ λνζνθνκείνπ. 6. Η δηεξεύλεζε δπζκελώλ πεξηζηαηηθώλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηνλ ηαηξνηερλνινγηθό εμνπιηζκό. Ζ δηαρείξηζε θαη δηεξεχλεζε δπζκελψλ πεξηζηαηηθψλ πεξηιακβάλεη ηελ παξαθνινχζεζε ησλ πεξηζηαηηθψλ πνπ νδεγνχλ ζηελ δεκηνπξγία θηλδχλσλ γηα ηελ πγεία ηνπ αζζελή θαη ηνπ ρξήζηε, ηελ δηεξεχλεζε ησλ αηηηψλ θαη ησλ ζπλζεθψλ πξφθιεζήο ηνπο θαζψο θαη ηελ ελεκέξσζε ηνπ θαηαζθεπαζηή θαη ησλ αξκφδησλ θνξέσλ γηα ηελ αλάιεςε δηνξζσηηθψλ ελεξγεηψλ γηα ηελ απνθπγή επαλεκθάληζήο ηνπο. Δπηπιένλ πεξηιακβάλεη ηελ ελεκέξσζε θαη κεηαθνξά εκπεηξίαο ηνπ ΣΚΜ απφ δηεζλείο αλαγλσξηζκέλνπο νξγαληζκνχο θαη ΣΚΜ άιισλ λνζνθνκείσλ ζε ζέκαηα πνπ αθνξνχλ ηελ δεκηνπξγία θηλδχλσλ ή θαη αλάθιεζεο ιφγσ θαθήο ρξήζεο ή θαθνχ ζρεδηαζκνχ ελφο ηχπνπ κεραλήκαηνο. 7. Η εθπαίδεπζε ηνπ λνζνθνκεηαθνύ πξνζωπηθνύ. Ζ ζσζηή θαη νινθιεξσκέλε ελεκέξσζε θαη κεηαθνξά ηερλνγλσζίαο ηνπ πξνζσπηθνχ 13

14 πγείαο φζνλ αθνξά ηε ρξήζε ηνπ βηνταηξηθνχ εμνπιηζκνχ εληζρχεη ηελ εμνηθείσζή ηνπ κε ηε ζχγρξνλε ηερλνινγία πεξηνξίδνληαο παξάιιεια ηε πηζαλφηεηα ζθαικάησλ πνπ ζα νδεγνχζαλ ζηελ εκθάληζε επηθίλδπλσλ ζπλζεθψλ γηα ηελ πγεία ηνπ αζζελή. Δπηπξνζζέησο ε ζπλερήο θαη άκεζε εθπαίδεπζε θαη επηκφξθσζε ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπ ΣΚΜ απμάλεη ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα θαη ηελ ηαρχηεηα ησλ ππεξεζηψλ ηνπ ΣΚΜ θαη αλαβαζκίδεη ηελ απφδνζή ηνπο. 8. Η Δηαζθάιηζε Πνηόηεηαο ηεο παξνρήο ππεξεζηώλ ηνπ ΤΚΜ κε βάζε δηεζλή αλαγλωξηζκέλα πξόηππα πνηόηεηαο. Ζ επηινγή θαηάιιεισλ δεηθηψλ πνηφηεηαο, ε ζπιινγή θαη ε παξαθνινχζεζή ηνπο, παξέρεη ηε δπλαηφηεηα αλίρλεπζεο πηζαλψλ αδπλακηψλ ή δπζιεηηνπξγηψλ ηνπ πξνγξάκκαηνο ηνπ ΣΚΜ. Ζ επεμεξγαζία ησλ ζπιιεγνκέλσλ δεδνκέλσλ ιεηηνπξγεί σο αλάδξαζε γηα ηελ δηνξζσηηθή επέκβαζε ζηηο δηαδηθαζίεο ηνπ ΣΚΜ θαη ζηε ζέζε λέσλ θαη πην ξεαιηζηηθψλ θξηηεξίσλ. 14

15 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΓΔΤΣΔΡΟ ΤΣΖΜΑΣΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΜΔ ΣΖ ΥΡΖΖ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ -Υ 1. Σν θιαζηθό αθηηλνγξαθηθό ζύζηεκα To 1895 o W. Roentgen αλαθάιπςε ηηο αθηίλεο Υ θαη ηηο πξψηεο δηαγλσζηηθέο ηνπο δπλαηφηεηεο. ήκεξα, ιφγσ ηεο αικαηψδνπο αλάπηπμεο ησλ θπζηθψλ επηζηεκψλ θαη ηεο ηερλνινγίαο, ε αθηηλνδηαγλσζηηθή θαη γεληθφηεξα ν ηνκέαο ηεο ηαηξηθήο απεηθφληζεο έρεη εληππσζηαθή εμέιημε. ηελ αθηηλνδηαγλσζηηθή αμηνπνηείηαη ε δπλαηφηεηα αιιειεπίδξαζεο ησλ αθηίλσλ Υ κε ηελ χιε. ην ζρήκα 1 θαίλεηαη ζρεκαηηθά ην θιαζηθφ ζχζηεκα αθηηλνγξαθηθήο απεηθφληζεο. ρήκα 1. Κιαζηθό αθηηλνγξαθηθό ζύζηεκα. Σα θσηφληα, ηα νπνία εθπέκπνληαη απφ ηελ ιπρλία παξαγσγήο αθηίλσλ Υ, εηζέξρνληαη ζηνλ αζζελή. Καηά ηελ αιιειεπίδξαζή ηνπο κε ην ζψκα ηνπ αζζελή δχλαηαη λα ζθεδαζζνχλ, λα απνξξνθεζνχλ ή λα ζπλερίζνπλ απξφζθνπηα ηελ πνξεία ηνπο δίρσο λα αιιειεπηδξαζνπλ. Ζ πξσηνγελήο αθηηλνβνιία (πνπ δελ αιιειεπηδξά κε ην ζψκα ηνπ αζζελή) θαηαγξάθεηαη ζην θηικ θαη ζρεκαηίδεη ηελ δηαγλσζηηθή εηθφλα. Ωζηφζν, ε ζθεδαδφκελε αθηηλνβνιία δεκηνπξγεί έλα ζήκα πνπ απνηειεί «ζφξπβν» θαη ππνβαζκίδεη ηελ πνηφηεηα ηεο αθηηλνγξαθηθήο εηθφλαο. Γηα λα βειηηψζνπκε ηελ πνηφηεηα ηεο εηθφλαο ηνπ αθηηλνγξαθηθνχ θηικ ρξεζηκνπνηνχκε ηα αθφινπζα ηερλνινγηθά κέζα-εμαξηήκαηα [3] : 15

16 1. Φίιηξν Al. ε κηα δέζκε αθηίλσλ Υ πνπ δελ έρεη «θηιηξαξηζζεί» έλαο κεγάινο αξηζκφο θσηνλίσλ έρεη πνιχ ρακειέο ελέξγεηεο. Σα ρακειήο ελέξγεηαο απηά θσηφληα δελ ζπκβάιινπλ ζηελ αθηηλνδηαγλσζηηθή απεηθφληζε, γηαηί ηα πεξηζζφηεξα απνξξνθψληαη απφ ην ζψκα ηνπ αζζελνχο. Γειαδή, απμάλνπλ ηελ δφζε (αθηηλνινγηθή επηβάξπλζε) ζηνλ αζζελή ρσξίο λα κεηαθέξνπλ πιεξνθνξίεο ζην αληρλεπηηθφ ζχζηεκα. Γηα ην ιφγν απηφ ηνπνζεηείηαη θίιηξν αινπκηλίνπ (Al), πάρνπο πεξίπνπ 0,5mm, ζηελ έμνδν ηεο δέζκεο απφ ηελ ιπρλία. Έηζη απνκαθξχλεηαη ε ζπληξηπηηθή πιεηνςεθία ησλ θσηνλίσλ απηήο ηεο ρακειήο ελεξγεηαθήο ηάμεο. 2. Καηεπζπληήξαο. Οη αθηίλεο Υ πνπ παξάγεη ε ιπρλία εθπέκπνληαη πξνο φιεο ηηο θαηεπζχλζεηο. Ζ δέζκε ζπλεπψο ηεο αθηηλνβνιίαο, πνπ θαηεπζχλεηαη πξνο ηελ έμνδν ηεο ιπρλίαο, έρεη κεγάιν εχξνο θαη γη απηφ ρξεηάδεηαη ζηηο πεξηζζφηεξεο πεξηπηψζεηο δηακφξθσζε. Ο θαηεπζπληήξαο δηακνξθψλεη ην πεδίν θαη σο πξνο ην ζρήκα ηνπ θαη σο πξνο ην κέγεζφο ηνπ. 3. Αληηδηαρπηηθό δηάθξαγκα. Ζ δέζκε ησλ αθηίλσλ Υ πνπ εμέξρεηαη απφ ηνλ αζζελή θαη θαηεπζχλεηαη πξνο ην θηικ δελ απνηειείηαη κφλν απφ πξσηνγελή αθηηλνβνιία αιιά θαη απφ ζθεδαδφκελε. ε αληίζεζε κε ηελ πξσηνγελή αθηηλνβνιία, ε ζθεδαδφκελε δεκηνπξγείηαη κέζα ζην ζψκα ηνπ αζζελνχο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο αιιειεπίδξαζεο ηεο πξσηνγελνχο κε ηνλ αζζελή. Αλ ε ζθεδαδφκελε αθηηλνβνιία θζάζεη ζην θηικ ζα δεκηνπξγήζεη κηα νκίρισζε. Σν αληηδηαρπηηθφ δηάθξαγκα απνηειεί ηελ πην ζπλεζηζκέλε κέζνδν εμάιεηςεο ηεο ζθεδαδφκελεο αθηηλνβνιίαο. Απνηειείηαη απφ ιεπηέο ισξίδεο κνιχβδνπ ελαιιαζζφκελεο κε ισξίδεο αινπκηλίνπ. Ζ δηάηαμε ησλ ισξίδσλ είλαη ηέηνηα, ψζηε λα επηηξέπεηαη ε δηέιεπζε ηεο πξσηνγελνχο αθηηλνβνιίαο. 4. Εληζρπηηθή πηλαθίδα. ηελ εληζρπηηθή πηλαθίδα ρξεζηκνπνηνχληαη θζνξίδνληα πιηθά πνπ δηεγείξνληαη απφ αθηίλεο Υ. Σέηνηα πιηθά είλαη δηάθνξα αλφξγαλα άιαηα, φπσο βνιθξακηθφ αζβέζηην θαη νη ζπάληεο γαίεο γαδνιίλην θαη ιαλζάλην. Γηα θάζε απνξξνθψκελν θσηφλην Υ, ε εληζρπηηθή πηλαθίδα εθπέκπεη κεγάιν αξηζκφ θσηνλίσλ ζην νξαηφ ηκήκα ηνπ θάζκαηνο ηεο ειεθηξνκαγλεηηθήο αθηηλνβνιίαο. Γειαδή, ε αξρηθή εηθφλα ησλ αθηίλσλ Υ κεηαιιάζεηαη ζε νξαηή, εληζρχεηαη θαη απνηππψλεηαη ζην θηικ. Έηζη κεηψλεηαη ν ρξφλνο έθζεζεο ζηελ αθηηλνβνιία ηνπ αζζελή. Σν ζχζηεκα εληζρπηηθή πηλαθίδα-θηικ (ή κφλν θηικ) ηνπνζεηείηαη κέζα ζε εηδηθή θαζζέηα θαηάιιεινπ κεγέζνπο. Ζ θαζζέηα πξνζθέξεη κεραληθή 16

17 πξνζηαζία ζην ζχζηεκα, είλαη αδηαθαλήο ζην θψο θαη εκπνδίδεη ηελ νκίρισζε ηνπ θηικ θαη εμαζθαιίδεη νκνηνγελή επαθή κεηαμχ εληζρπηηθήο πηλαθίδαο θαη θηικ. Ζ επεμεξγαζία ηνπ θηικ θαη ν ζρεκαηηζκφο ηεο ηειηθήο εηθφλαο, πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζεί απφ ην γηαηξφ γηα ηελ δηάγλσζε ηεο πάζεζεο ηνπ αζζελνχο, γίλεηαη ζε δσκάηην εηδηθνχ θσηηζκνχ (ζθνηεηλφο ζάιακνο). Τπάξρνπλ φκσο θαη ηα ιεγφκελα «εκθαληζηήξηα θσηηζκνχ εκέξαο» (daylight processors). Απηά παξαιακβάλνπλ ην θηικ απφ ηελ θαζζέηα θαη ηνπνζεηνχλ λέν θηικ ζ απηήλ, απηφκαηα. Έλα θιαζηθφ αθηηλνγξαθηθφ κεράλεκα απεηθνλίδεηαη ζην ζρήκα 2 (ζε θαλνληθέο δηαζηάζεηο). ρήκα 2. Κιαζηθό αθηηλνγξαθηθό κεράλεκα. 17

18 2. Σν αθηηλνζθνπηθό ζύζηεκα Ζ ιήςε κηαο αθηηλνγξαθηθήο εηθφλαο απαηηεί πνιχ κηθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα. Μηα ηέηνηα ιήςε ζπληζηά ζηηγκηαία απεηθφληζε ηεο εμεηαδφκελεο αλαηνκηθήο δνκήο. Οη ιακβαλφκελεο εηθφλεο είλαη ζηαηηθέο θαη δελ παξνπζηάδνπλ ηελ θίλεζε ησλ δηαθφξσλ νξγάλσλ. Ζ θίλεζε κπνξεί λα απνδνζεί κφλν κε ηελ αχμεζε ηεο ρξνληθήο δηάξθεηαο ηεο έθζεζεο ζε αθηηλνβνιία. Απηνχ ηνπ είδνπο νη ιήςεηο νλνκάδνληαη αθηηλνζθνπήζεηο. Ζ αθηηλνζθφπεζε απνηειεί κηα κνξθή ζπλερνχο απεηθφληζεο. Υξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε δπλακηθψλιεηηνπξγηθψλ κειεηψλ. Δθηφο απφ ηελ απφδνζε ηεο θίλεζεο ε αθηηλνζθφπεζε ρξεζηκνπνηείηαη θαη γηα ηνλ νπηηθφ εληνπηζκφ αλαηνκηθψλ δνκψλ πνπ παξνπζηάδνπλ δηαγλσζηηθφ ελδηαθέξνλ, κε ζηφρν ηελ θαιχηεξε ιήςε αθηηλνγξαθηψλ. Σα ρξεζηκνπνηνχκελα ζπζηήκαηα αθηηλνζθφπεζεο δηαζέηνπλ ιπρλία αθηίλσλ Υ ίδηα κε απηή πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα αθηηλνγξαθηθή ιήςε. Ζ παξνπζίαζε ησλ εηθφλσλ γίλεηαη είηε κε ηηο ιεγφκελεο θζνξίδνπζεο νζφλεο, είηε κε ηε ρξήζε εληζρπηψλ εηθφλαο ζπλδεδεκέλσλ κε θιεηζηφ θχθισκα ηειεφξαζεο [4]. ην ζρήκα 3 παξνπζηάδεηαη ε βαζηθή δνκή ελφο αθηηλνζθνπηθνχ ζπζηήκαηνο, ην νπνίν ρξεζηκνπνηεί εληζρπηή εηθφλαο. ρήκα 3. Αθηηλνζθνπηθό ζύζηεκα κε εληζρπηή εηθόλαο. πσο παξαηεξνχκε ε δέζκε ησλ αθηίλσλ Υ εμεξρφκελε απφ ην ζψκα ηνπ αζζελνχο πξνζπίπηεη επάλσ ζηε θζνξίδνπζα νζόλε εηζόδνπ. Δθεί έλα κέξνο ηεο κεηαηξέπεηαη ζε νξαηφ θσο (θαηλφκελν θζνξηζκνχ). Σα θσηφληα νξαηνχ θσηφο θζάλνπλ ζηε θσηνθάζνδν. Ζ θσηνθάζνδνο είλαη θαηαζθεπαζκέλε απφ πιηθά εκηαγσγψλ πρ. Cs 3 Sb. Απηά ηα πιηθά φηαλ 18

19 απνξξνθήζνπλ κηα πνζφηεηα ελέξγεηαο εθπέκπνπλ ειεθηξφληα. Ο αξηζκφο ησλ ειεθηξνλίσλ πνπ εθπέκπνληαη είλαη αλάινγνο κε ηνλ αξηζκφ ησλ νξαηψλ θσηνλίσλ. Γηα 1000 θσηφληα εθπέκπνληαη 100 ειεθηξφληα πεξίπνπ. Δπεηδή κεηαμχ ηεο θσηνθαζφδνπ θαη ηεο αλφδνπ εθαξκφδεηαη πςειή δηαθνξά δπλακηθνχ ηα ειεθηξφληα επηηαρχλνληαη πξνο ηελ θαηεχζπλζε ηεο αλφδνπ. ηελ πνξεία ηνπο πξνο ηελ άλνδν ηα ειεθηξφληα εζηηάδνληαη απφ ηνπο ειεθηξνζηαηηθνύο θαθνύο. Γειαδή ε δέζκε ησλ ειεθηξνλίσλ απνθηά θσληθή κνξθή (ζην ζρήκα 3 θαίλεηαη ηξηγσληθή). ηε ζπλέρεηα ηα ειεθηξφληα πξνζπίπηνπλ ζηελ θζνξίδνπζα νζόλε εμόδνπ. Ο ξφινο απηήο ηεο νζφλεο είλαη λα κεηαηξέπεη ηελ ελέξγεηα ησλ ειεθηξνλίσλ ζε νξαηά θσηφληα. Ζ θαηαλνκή απηψλ αθξηβψο ησλ θσηνλίσλ ζηελ επηθάλεηα ηεο νζφλεο εμφδνπ ζπληζηά ηελ ηειηθή αθηηλνζθνπηθή εηθφλα. Έμσ απφ ηνλ γπάιηλν ζσιήλα ηνπ εληζρπηή ππάξρεη θαηάιιειν ζχζηεκα παξαηήξεζεο ηεο αθηηλνζθνπηθήο εηθφλαο ζε νπηηθή ζχδεπμε κε ηελ θζνξίδνπζα νζφλε εμφδνπ. Μέζσ ηνπ ζπζηήκαηνο απηνχ ε εηθφλα κπνξεί λα θαηαγξαθεί απφ θηλεκαηνγξαθηθή κεραλή ιήςεο ή λα πξνβιεζεί κέζσ θιεηζηνχ θπθιψκαηνο ηειεφξαζεο. Οη εληζρπηέο εηθφλαο είλαη ζπζθεπέο νη νπνίεο αληηθαηέζηεζαλ ηηο θζνξίδνπζεο νζφλεο ζηα ζχγρξνλα ζπζηήκαηα αθηηλνζθφπεζεο. Οη εληζρπηέο απηνί εμππεξεηνχλ ηελ αλάγθε γηα ηθαλνπνηεηηθή θσηεηλφηεηα ηεο ζρεκαηηδφκελεο εηθφλαο ρσξίο παξάιιειε αχμεζε ηεο έληαζεο ησλ αθηίλσλ Υ. ε νξηζκέλεο πεξηπηψζεηο ν βξαρίνλαο ζχλδεζεο κε ηε ιπρλία έρεη ζρήκα εκηθπθιηθφ, ζρήκαηνο C (C-arm), π.ρ. αγγεηνγξαθηθά κεραλήκαηα. ην ζρήκα 4 απεηθνλίδεηαη έλα αθηηλνζθνπηθφ ζχζηεκα C-arm. ρήκα 4. Αθηηλνζθνπηθό κεράλεκα C-arm. 19

20 3. Κιηληθέο εθαξκνγέο ηεο αθηηλνγξάθεζεο αθηηλνζθόπεζεο Οη απιέο αθηηλνγξαθίεο θαη ηδηαίηεξα ε αθηηλνγξαθία ζψξαθα απνηεινχλ αθηηλνινγηθέο εμεηάζεηο κε ηηο νπνίεο αζρνινχληαη φινη νη γηαηξνί, αλεμάξηεηα εηδηθφηεηαο. Δίλαη γλσζηφ πσο ν θαξδηνιφγνο, ν πλεπκνλνιφγνο θαη ν ζσξαθνρεηξνχξγνο δελ πξνρσξνχλ ζε ηειηθή δηάγλσζε αλ δελ ππάξρεη ε ελίζρπζε ηεο αθηηλνγξαθίαο ζψξαθα. Σα θπξηφηεξα παζνινγηθά επξήκαηα ηα νπνία δηαθξίλνληαη ζηηο απιέο αθηηλνγξαθίεο είλαη [9] : Οη απνηηηαλψζεηο καιαθψλ κνξίσλ (κπψλ, ζπλδέζκσλ θιπ.). Σα θαηάγκαηα ησλ νζηψλ. Σν πλεπκνληθφ αηκάησκα. Σν απρεληθφ ζχλδξνκν. Οη παξακνξθψζεηο ηεο ζπνλδπιηθήο ζηήιεο (π.ρ. ζθνιίσζε). Αλσκαιίεο ηνπ ζρήκαηνο θαη ηεο ζέζεσο ησλ νξγάλσλ ηνπ νπξνπνηεηηθνχ ζπζηήκαηνο (λεθξά, ήπαξ θιπ.). Δπίζεο ε κειέηε ηνπ πεπηηθνχ ζπζηήκαηνο κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί πνιχ θαιά κε ηε ρξήζε ηνπ θιαζηθνχ αθηηλνγξαθηθνχ αθηηλνζθνπηθνχ ζχζηεκαηνο. Γηα ηελ απεηθφληζε ηνπ γαζηξεληεξηθνχ ζσιήλα ρξεζηκνπνηνχκε ηνλ αθηηλνζθνπηθφ έιεγρν, ψζηε λα κειεηεζεί ε θπζηνινγία ησλ δηαθφξσλ κνξίσλ αιιά θαη λα επηιεγνχλ νη θαηάιιειεο ζέζεηο γηα ιήςε ζθνπεπηηθψλ αθηηλνγξαθηψλ. Οη αθηηλνγξαθίεο απηέο κπνξεί λα πεξηιακβάλνπλ νιφθιεξν ην εμεηαδφκελν φξγαλν νηζνθάγν, ζηνκάρη, παρχ έληεξν ή λα είλαη ηνπηθέο ελφο ηκήκαηφο ηνπ. 20

21 4. Ζ ςεθηαθή αθηηλνδηαγλσζηηθή 4.1. Γεληθά Σα ζπζηήκαηα ηεο θιαζηθήο αθηηλνινγίαο θαηαγξάθνπλ θαη απεηθνλίδνπλ ηα δεδνκέλα κε αλαινγηθή κνξθή. Γηα παξάδεηγκα ην αθηηλνγξαθηθφ θηικ έρεη κηα επηθάλεηα πάλσ ζηελ νπνία έρνπλ θαηαγξαθεί ρηιηάδεο απνρξψζεηο ηνπ γθξίδνπ, δειαδή ππάξρεη κηα πιεξνθνξία ζπλερήο ρσξίο δηαβαζκίζεηο. Ζ ζπγθεθξηκέλε εηθφλα δελ επηδέρεηαη επεμεξγαζίαο θαη ιακβάλεηαη θάησ απφ απζηεξέο ζπλζήθεο αθηηλνβφιεζεο. ε δηαθνξεηηθή πεξίπησζε ε ιακβαλφκελε εηθφλα δελ ζα είλαη ρξήζηκε δηαγλσζηηθά θαη ε εμέηαζε ζα πξέπεη λα επαλαιεθζεί. Σα ςεθηαθά αθηηλνγξαθηθά ζπζηήκαηα, αληηζέησο, πξνζθέξνπλ ηε δπλαηφηεηα ζρεκαηηζκνχ ρξήζηκεο δηαγλσζηηθά εηθφλαο ζε νπνηνδήπνηε επηζπκεηφ επίπεδν αθηηλνβφιεζεο. Ζ εηθφλα απηή κπνξεί λα αμηνπνηεζεί κε πνηθίινπο ηξφπνπο ( πξνβνιή ζε νζφλε, εθηχπσζε ζε θηικ, απνζήθεπζε ζε νπηηθφ δίζθν). Σα ςεθηαθά ζπζηήκαηα είλαη απφ νηθνλνκηθή άπνςε αθξηβφηεξα απφ ηα θιαζηθά, αιιά ζε κηα επνρή ξαγδαίαο ηερλνινγηθήο αλάπηπμεο βξίζθνπλ ηεξάζηην πεδίν εθαξκνγήο ζην ρψξν ηνπ λνζνθνκείνπ Ζ δνκή ηνπ ςεθηαθνύ αθηηλνγξαθηθνύ ζπζηήκαηνο Σν ζρήκα 5 παξνπζηάδεη ηα επηκέξνπο ηκήκαηα ελφο ηππηθνχ ςεθηαθνχ αθηηλνγξαθηθνχ ζπζηήκαηνο. Ζ ιπρλία αθηηλψλ Υ θαη ν αληρλεπηήο ηεο αθηηλνβνιίαο ζπλδένληαη ιεηηνπξγηθά κε έλαλ ειεθηξνληθφ ππνινγηζηή. Ζ εηθφλα πνπ ζρεκαηίδεηαη απνζεθεχεηαη θαη επεμεξγάδεηαη κε ςεθηαθφ ηξφπν [6]. ηε ζπλέρεηα πξνβάιιεηαη ζε νζφλε ηειεφξαζεο, ε νπνία απνηειεί κέξνο ηεο θνλζφιαο ειέγρνπ ηνπ ρεηξηζηή ηνπ κεραλήκαηνο. Παξφκνηεο θνλζφιεο δηαζέηνπλ θαη ηα ζπζηήκαηα αμνληθήο θαη καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο. πσο παξαηεξνχκε ζην ζρήκα 5, ν ειεθηξνληθφο ππνινγηζηήο ειέγρεη ηηο θάζεηο ιεηηνπξγίαο ησλ επηκέξνπο ηκεκάησλ ηνπ απεηθνληζηηθνχ ζπζηήκαηνο θαη έρεη θαζνξηζηηθφ ξφιν ζην ζρεκαηηζκφ ηεο ηειηθήο εηθφλαο. Γειαδή, ε νπζηαζηηθή δηαθνξά ζε ζρέζε κε ηελ θιαζηθή αθηηλνδηαγλσζηηθή εζηηάδεηαη ζηε ρξεζηκνπνίεζε ηνπ ειεθηξνληθνχ απηνχ ζπζηήκαηνο. 21

22 ρήκα 5. Ζ δνκή ηνπ ςεθηαθνύ αθηηλνγξαθηθνύ ζπζηήκαηνο. Μηα ςεθηαθή εηθφλα ζπληζηά θαηά βάζε κηα ηεηξαγσληθή δηάηαμε αξηζκψλ. Ζ δηάηαμε απηή νλνκάδεηαη θαη ςεθηαθή κήηξα. Κάζε αξηζκεηηθή ηηκή αληηζηνηρεί ζην κέγεζνο κηαο νξηζκέλεο θπζηθήο παξακέηξνπ π.ρ. ζπληειεζηήο εμαζζέλεζεο αθηηλνβνιίαο, ζπγθέληξσζε ξαδηνθαξκάθνπ θιπ. ηελ αμνληθή ηνκνγξαθία ρξεζηκνπνηείηαη ν ζπληειεζηήο εμαζζέλεζεο θαη ζηελ ππξεληθή ηαηξηθή ε ζπγθέληξσζε ξαδηνθαξκάθνπ. Οπζηαζηηθά δειαδή ε ςεθηαθή κήηξα εθθξάδεη ηε δηαθχκαλζε (κεηαβνιή) ηεο θπζηθήο παξακέηξνπ επάλσ ζε κηα επίπεδε επηθάλεηα [4]. Ο ππνινγηζκφο ησλ αξηζκεηηθψλ ηηκψλ θαη ε θαηαλνκή ηνπο ζηελ ςεθηαθή κήηξα γίλεηαη απφ ηνλ ειεθηξνληθφ ππνινγηζηή. Ο ππνινγηζκφο απηφο πξαγκαηνπνηείηαη κε βάζε ηηο κεηξήζεηο ηεο αθηηλνβνιίαο απφ ηνλ αληρλεπηή ηνπ απεηθνληζηηθνχ ζπζηήκαηνο. Σν πέξαζκα απφ ηελ ςεθηαθή κήηξα ζε κηα νξαηή δηαγλσζηηθή εηθφλα επηηπγράλεηαη κέζσ κηαο δηαδηθαζίαο αληηζηνίρηζεο απνρξψζεσλ ελφο ή πεξηζζνηέξσλ ρξσκάησλ ζηηο αξηζκεηηθέο ηηκέο. Π.ρ. αλ επηιεγεί κηα θιίκαθα απνρξψζεσλ ηνπ γθξη ηφηε ζηηο κηθξέο ηηκέο αληηζηνηρνχλ «αζζελείο» απνρξψζεηο νη νπνίεο, βαζκηαία γίλνληαη πην έληνλεο φζν απμάλνληαη νη ηίκεο. πρλά αληί γηα απνρξψζεηο ελφο ρξψκαηνο ρξεζηκνπνηνχληαη πνιιά δηαθνξεηηθά ρξψκαηα. Καη απηφλ ηνλ ηξφπν ζηε ζέζε θάζε αξηζκνχ ηνπνζεηείηαη κηα νξηζκέλε απφρξσζε. ρεκαηίδεηαη έηζη κηα δηάηαμε «ρξσκαηηζκέλσλ» ηεηξαγσληδίσλ (ζρήκα 6). Σα ηεηξαγσλίδηα απηά νξίδνληαη σο ζηνηρεία εηθφλαο ή pixels. 22

23 ρήκα 6. Φεθηαθή κήηξα θαη pixels. 4.3 Σα πιενλεθηήκαηα ηεο ςεθηαθήο αθηηλνδηαγλσζηηθήο Σα πιενλεθηήκαηα ησλ ςεθηαθψλ αθηηλνγξαθηθψλ ζπζηεκάησλ κπνξνχλ λα ηαμηλνκεζνχλ ζε ηέζζεξηο θαηεγνξίεο [6] :α) ζηελ πξνβνιή ηεο εηθφλαο, β) ζηε κείσζε ηεο δφζεο, γ) ζηελ επεμεξγαζία ηεο εηθφλαο θαη δ) ζηελ απνζήθεπζε θαη αλάθηεζε ηεο εηθφλαο. ζν αλαθνξά ηε πξψηε θαηεγνξία, επηζεκαίλνπκε φηη ε θσηεηλφηεηα ηεο νζφλεο ηειεφξαζεο ή ε νπηηθή ππθλφηεηα ελφο θηικ κπνξεί λα αμηνπνηεζεί πιήξσο ζηε πεξηνρή ελδηαθέξνληνο. Απηφ ζεκαίλεη φηη ζηελ εηθφλα πνπ ιακβάλνπκε εθκεηαιιεπφκαζηε πιήξσο ηα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηειεφξαζεο ( αξηζκφ pixel, θιίκαθα θσηεηλφηεηαο) ή ηνπ θηικ (εχξνο νπηηθήο ππθλφηεηαο) ζηε πεξηνρή εθείλε πνπ ρξήδεη πεξηζζφηεξεο πξνζνρήο (ηερληθή «παξαζχξνπ»). πλεπψο επηηπγράλεηαη βειηίσζε ηεο δηαθξηηηθήο ηθαλφηεηαο (resolution) θαη ηεο αληίζεζεο (contrast). Ζ κείσζε ηεο δφζεο απνηειεί επίζεο έλα ζεκαληηθφ πιενλέθηεκα ηεο ςεθηαθήο αθηηλνγξαθίαο. ηελ ζπκβαηηθή αθηηλνινγία, ε αθηηληθή επηβάξπλζε θαζνξίδεηαη απφ ηελ επαηζζεζία ηνπ αληρλεπηή εηθφλαο (θζνξίδνπζα νζφλε ή εχξνο νπηηθήο ππθλφηεηαο θηικ). ηελ ςεθηαθή αθηηλνινγία επηηπγράλεηαη πεξηνξηζκφο ηεο δφζεο, αθνχ ε νπνηαδήπνηε κείσζε ηνπ contrast, ιφγσ κεησκέλεο αθηηλνβφιεζεο, αληηζηαζκίδεηαη κέζσ ηεο ηερληθήο «παξαζχξνπ» πνπ αλαθέξακε πξνεγνπκέλσο. Ζ επεμεξγαζία ηεο εηθφλαο αλακθηζβήηεηα ζπληζηά έλα αθφκα ζεκείν ππεξνρήο ηεο ςεθηαθήο αθηηλνινγίαο. Ίζσο ε πην ζεκαληηθή εθαξκνγή ηεο επεμεξγαζίαο εηθφλαο είλαη ε αθαηξεηηθή απεηθφληζε. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα απνηειεί ε αθαηξεηηθή αγγεηνγξαθία, φπνπ ρξεζηκνπνηείηαη ε ιεγφκελε «ηερληθή ηεο αθαίξεζεο κάζθαο» (mask subtraction technique). 23

24 Καηά ηε δηαδηθαζία απηή ε ιπρλία αθηίλσλ Υ εθπέκπεη αθηηλνβνιία θαηά παικνχο. Λακβάλνληαη θαη απηφλ ηνλ ηξφπν δηαδνρηθέο ιήςεηο ηεο πεξηνρήο πνπ παξνπζηάδεη δηαγλσζηηθφ ελδηαθέξνλ θαη απηέο νη εηθφλεο ρξεζηκνπνηνχληαη ζαλ «κάζθα». ηε ζπλέρεηα γίλεηαη έγρπζε ησδηνχρνπ ζθηαγξαθηθνχ ζηνλ αζζελή(ελδνθιέβηα ή ελδναξηεξηαθά) θαη ιακβάλνληαη λέεο εηθφλεο. Κάζε μερσξηζηή ιήςε ςεθηνπνηείηαη θαη απνζεθεχεηαη ζηε κλήκε ηεο κνλάδαο ςεθηαθήο επεμεξγαζίαο(κέζα ζηνλ ειεθηξνληθφ ππνινγηζηή). ηε ζπλέρεηα γίλεηαη κέζα ζε απηήλ ηε κνλάδα ε αθαίξεζε κηαο εηθφλαο πνπ δελ πεξηέρεη ζθηαγξαθηθφ απφ εηθφλα πνπ πεξηέρεη ζθηαγξαθηθφ. Σν ηειηθφ απνηέιεζκα είλαη ε αλάδεημε ζε κηα ηειηθή εηθφλα κφλν ησλ δνκψλ (αγγεία) πνπ πεξηέρνπλ ζθηαγξαθηθφ (ζρήκα 7). ρήκα 7. Απεηθόληζε αγγείσλ ζηε πεξηνρή ηνπ λεθξνύ. Σέινο ε απνζήθεπζε ηεο εηθφλαο ζε νπηηθφ δίζθν ή ζε καγλεηηθφ κέζν εκπεξηέρεη πνιχ πςειφ πνζνζηφ αζθάιεηαο ηεο δηαηήξεζεο ηεο εηθφλαο ζε άξηζην πνηνηηθά επίπεδν. Δπηπιένλ, ε αξρεηνζέηεζε ησλ εηθφλσλ θαη ε εμνηθνλφκεζε ρψξνπ είλαη κηα πνιχ ζεκαληηθή παξάκεηξνο πνπ πξέπεη λα ιεθζεί ππφςε. Σα δεθάδεο αθηηλνγξαθηθά θηικ πνπ παξάγνληαη θάζε κέξα δελ αθήλνπλ πνιιά πεξηζψξηα γηα ζσζηή θχιαμε(ζε θαηάιιειεο πεξηβαληνινγηθέο ζπλζήθεο), νχηε γηα εχθνιε εχξεζε ηεο αθηηλνγξαθηθήο εηθφλαο πνπ επηζπκνχκε ζε ζχληνκν ρξνληθφ δηάζηεκα. Γίλεηαη πξνθαλέο ινηπφλ γηα πνην ιφγν ε ςεθηνπνίεζε ηεο εηθφλαο δηεπθνιχλεη ηηο ζπλζήθεο εξγαζίαο ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπ λνζνθνκείνπ. 24

25 5. Ζ καζηνγξαθία Ζ πνηφηεηα ηεο εηθφλαο ζηε καζηνγξαθία εμαξηάηαη ζε θξίζηκν βαζκφ ηφζν απφ ην ζχζηεκα θαη ηνλ εμνπιηζκφ ηεο απεηθφληζεο, φζν θαη απφ ηνλ ηξφπν ρεηξηζκνχ θαη αμηνπνίεζεο ηνπ. Ζ κέρξη ζήκεξα εκπεηξία απνδεηθλχεη φηη ν θαξθίλνο ηνπ καζηνχ ζε πξψηκν ζηάδην δελ είλαη νξαηφο ζην καζηνγξάθεκα. Ζ κνλαδηθή νξαηή αλσκαιία πνπ κπνξεί ν γηαηξφο λα δηαθξίλεη είλαη κηα ζπγθέληξσζε απνηηηαλψζεσλ. Οη απνηηηαλψζεηο, νη νπνίεο ζπλδένληαη πεξίπνπ ζην 50% ησλ πεξηπηψζεσλ κε ηνλ θαξθίλν ηνπ καζηνχ, έρνπλ κέγεζνο απφ 0,001 mm 2 έσο κεξηθά mm 2. πλήζσο ζε έλα καζηνγξάθεκα δηαθξίλνληαη κεγέζε απφ 0,01 mm 2 θαη πάλσ. Δπνκέλσο παίδεη θαζνξηζηηθφ ξφιν ε θαηάιιειε επηινγή ηνπ ζπζηήκαηνο απεηθφληζεο (καζηνγξάθνο), αιιά θαη φισλ ησλ ππνινίπσλ παξακέηξσλ ιεηηνπξγίαο ηνπ ζπλνιηθνχ εμνπιηζκνχ (θαζαξηφηεηα δηαθαλνζθνπίνπ θαη εληζρπηηθψλ πηλαθίδσλ, έιεγρνο θακπχιεο νπηηθήο ππθλφηεηαο ησλ θηικ θιπ.). Οη ζχρξνλεο κνλάδεο καζηνγξαθηθήο απεηθφληζεο είλαη ζρεδηαζκέλεο κε ηξφπν θαηάιιειν γηα λα επηηξέπνπλ ηελ εχθνιε εμέηαζε ηνπ ζηήζνπο (ζρήκα 8). Ζ ιπρλία αθηίλσλ Υ είλαη ηνπνζεηεκέλε πάλσ ζε έλαλ ζηαζεξφ βξαρίνλα καδί κε ηε ζήθε ηεο θαζζέηαο ηνπ αθηηλνγξαθηθνχ θηικ. Σν φιν ζχζηεκα κπνξεί λα αλπςψλεηαη θαη λα πεξηζηξέθεηαη γχξσ απφ νξηδφληην άμνλα, έηζη ψζηε λα ιακβάλνληαη νη επηζπκεηέο αθηηλνγξαθηθέο πξνβνιέο (νξηδφληηεο, θάζεηεο θαη δηαγψληεο ιήςεηο). ρήκα 8. ύζηεκα καζηνγξαθίαο. 25

26 Ο αζζελήο ζπλήζσο ηελ ψξα ηεο εμέηαζεο είλαη φξζηνο θαη ην ζηήζνο αθνπκπάεη πάλσ ζε έλα ζχζηεκα ζηήξημεο (ζρήκα 9). Σν ζχζηεκα ζηήξημεο νπζηαζηηθά πεξηιακβάλεη ηε ζήθε κέζα ζηελ νπνία κπαίλεη ε θαζζέηα ηνπ αθηηλνγξαθηθνχ θηικ θαη ην αληηδηαρπηηθφ δηάθξαγκα πνπ αλαθέξακε ζην πξψην θεθάιαην (ζρήκα 1). ρήκα 9. Θέζε εμεηαδνκέλνπ γηα ηε ιήςε καζηνγξαθήκαηνο. Μείδνλα ξφιν γηα ηελ πνηφηεηα ηεο εηθφλαο έρεη ε ζπκπίεζε ηνπ ζηήζνπο, ε νπνία επηηπγράλεηαη κε ηε βνήζεηα ελφο πέδηινπ (ζρήκαηα 8,9). Με ηε ζπκπίεζε επηηπγράλνπκε λα απεηθνλίζνπκε ηε κεγαιχηεξε δπλαηή επηθάλεηα ηνπ ζηήζνπο θαη λα απνθχγνπκε ηηο αιιεινεπηθαιχςεηο ησλ ηζηψλ ιφγσ απμεκέλνπ φγθνπ. Γειαδή ηελ ηξηζδηάζηαηε επηθάλεηα ηελ κνξθνπνηνχκε θαηά ην δπλαηφλ ζε επίπεδε. Γηα επλφεηνπο ιφγνπο ην πέδηιν ζπκπίεζεο είλαη θαηαζθεπαζκέλν απφ πιηθφ εχθνια δηαπεξαηφ απφ ηηο αθηίλεο Υ. Μηα επηπιένλ ζεκαληηθή εθαξκνγή ηεο καζηνγξαθηθήο απεηθφληζεο είλαη ε δπλαηφηεηα εθηέιεζεο βηνςίαο ζε πεξίπησζε ππνςίαο θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ. ην ζρήκα 10 παξαηεξνχκε φηη κε ηε βνήζεηα ηνπ καζηνγξάθνπ θαη ηελ πξνζζήθε ζπκπιεξσκαηηθνχ εμνπιηζκνχ θαζίζηαηαη δπλαηή ε αθαίξεζε ελφο κηθξνχ ηκήκαηνο ηνπ πξνο εμέηαζε φγθνπ. Ζ δηαδηθαζία έρεη σο εμήο: αξρηθά ιακβάλνληαη δχν καζηνγξαθίεο απφ δηαθνξεηηθή γσλία. ηε ζπλέρεηα εκθαλίδνληαη ηα θηικ θαη ηνπνζεηνχληαη ζε ζχζηεκα πξνζδηνξηζκνχ ησλ ρσξηθψλ ζπληεηαγκέλσλ. Μφιηο πξνζδηνξηζηεί κε απφιπηε αθξίβεηα ε ζέζε ηνπ πξνο εμέηαζε φγθνπ, ηνπνζεηείηαη ην ζχζηεκα ηνπ ζηεξενηαθηηθνχ κεραληζκνχ (βειφλα βηνςίαο). Δμππαθνχεηαη φηη ν αζζελήο δελ έρεη αιιάμεη ζέζε απφ ηελ ψξα πνπ έγηλαλ νη αθηηλνγξαθηθέο ιήςεηο. Με βάζε ηηο ζπληεηαγκέλεο ηνπ φγθνπ θαηεπζχλεηαη ε βειφλα κε ηε βνήζεηα ηνπ ζπζηήκαηνο ρσξηθψλ ζπληεηαγκέλσλ πνπ αλαθέξακε πξνεγνπκέλσο. 26

27 ρήκα 10. Δθηέιεζε βηνςίαο κε ηε ζπλδξνκή καζηνγξάθνπ. Σέινο αμίδεη λα αλαθεξζεί φηη ηα ζπζηήκαηα ςεθηαθήο καζηνγξαθίαο δελ είλαη πξνο ην παξφλ επξέσο δηαδεδνκέλα ζην ρψξν ηνπ λνζνθνκείνπ. Αζθαιψο θαη ππάξρνπλ ζηελ αγνξά ζχγρξνλα ζπζηήκαηα κε απμεκέλεο δπλαηφηεηεο, αιιά ην θφζηνο ηνπο ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ πνιχ πςειή απνηειεζκαηηθφηεηα ησλ θιαζηθψλ ζπζηεκάησλ καζηνγξαθίαο δελ θαζηζηά αλαγθαία ηελ αγνξά ηνπο. 27

28 6. Ζ νδνληηθή παλνξακηθή ηνκνγξαθία 6.1. Έλλνηα- θπζηθέο θαη ηερλνινγηθέο αξρέο Ζ νδνληηθή παλνξακηθή ηνκνγξαθία είλαη κηα εηδηθή ηνκνγξαθηθή ηερληθή ζηελ νπνία παξάγεηαη κηα θακπχιε ηνκή. Ζ θακπχιε ηνκή έρεη ζρήκα παξφκνην θαηά κέζν φξν κε ην νδνληηθφ ηφμν. Σν κεράλεκα είλαη ζρεδηαζκέλν έηζη ψζηε λα παξάγεη κηα ιεπηή αθηηληθή δέζκε, ε νπνία θαηά ηε δηάξθεηα ηεο θίλεζεο πξνβάιιεη ζε δηαθνξεηηθφ ηκήκα ηνπ αθηηλνγξαθηθνχ θηικ. Γηα λα αθηηλνβνιεζεί φιν ην θηικ είλαη απαξαίηεην λα νινθιεξσζεί ε ηνκνγξαθηθή θίλεζε ηνπ κεραλήκαηνο (ζρήκα 11). Αλ θαη ν ζρεκαηηζκφο ηεο εηθφλαο είλαη κηα πεξίπινθε κέζνδνο φπσο ζα δνχκε παξαθάησ, ε εμέηαζε είλαη πνιχ απιή γηα ηνλ αζζελή θαη κηα γεληθή εηθφλα θαη ησλ δχν γλάζσλ επηηπγράλεηαη ζε έλα θηικ κε ζρεηηθά ρακειέο δφζεηο. ρήκα 11. Παλνξακηθόο ηνκνγξάθνο. Ζ παλνξακηθή ηνκνγξαθία είλαη κηα ηξνπνπνηεκέλε ηερληθή ηεο θιαζηθήο ηνκνγξαθίαο [5]. ηε θιαζηθή ηνκνγξαθία (ζρήκα 12) επηηπγράλεηαη απεηθφληζε ηζηψλ ζε βάζνο (επίπεδν ηνκήο), ελψ νη ππεξθείκελνη (επίπεδν ν) θαη ππνθείκελνη (επίπεδν ρ) ηνπ επηπέδνπ ηνκήο ηζηνί αζαθνπνηνχληαη. πσο θαίλεηαη ζην ζρήκα έρνπκε ηαπηφρξνλε θίλεζε ηεο ιπρλίαο αθηίλσλ Υ θαη ηνπ θηικ ζε αληηπαξάιιειε δηεχζπλζε. 28

29 ρήκα 12. Κιαζηθή ηνκνγξαθία. Γίλεηαη εχθνια αληηιεπηφ φηη ηα απιά ηνκνγξαθήκαηα απεηθνλίδνπλ έλα επίπεδν ζηξψκα ηζηνχ. Έλα ηέηνην ζχζηεκα δελ κπνξεί λα απεηθνλίζεη νιφθιεξε ηελ νδνληνζηνηρία, αθνχ ηα δφληηα βξίζθνληαη πάλσ ζε θακπχιν ζηξψκα ηζηνχ. Ζ δπζθνιία ζηελ παλνξακηθή ηνκνγξαθία έγθεηηαη ζηε δεκηνπξγία θακπχιεο ηνκήο, ε νπνία έρεη ηειηθφ ζρήκα θαηά πξνζέγγηζε ην ζρήκα ηνπ νδνληηθνχ ηφμνπ. Ζ ζεσξία δεκηνπξγίαο ηεο θακπχιεο ηνκήο θαίλεηαη ζην ζρήκα 13. Σν ζχζηεκα πεξηζηξέθεηαη γχξσ απφ ην αθίλεην θεθάιη ηνπ εμεηαδφκελνπ αηφκνπ. Ζ επηπξφζζεηε θίλεζε είλαη απηή ηεο θαζζέηαο κε ην θηικ πίζσ απφ ην κεηαιιηθφ δηάθξαγκα θαζ φιε ηε δηάξθεηα ηεο θίλεζεο. ρήκα 13. Ο ζρεκαηηζκόο ηεο θακπύιεο ηνκήο. 29

30 Οη ηξνπνπνηήζεηο πνπ έγηλαλ ζην θιαζηθφ ηνκνγξαθηθφ κεράλεκα είλαη: Ζ επξεία αθηηληθή δέζκε ηνπ κεραλήκαηνο πεξηνξίδεηαη ζε κηα ιεπηή ισξίδα αθηίλσλ Υ θαη ε δηεχζπλζε ηεο αθηηληθήο δέζκεο έρεη κηα θιίζε 8 0 πξνο ηα άλσ. Σν αθηηλνγξαθηθφ θηικ βξίζθεηαη πίζσ απφ κεηαιιηθά δηαθξάγκαηα ηα νπνία έρνπλ έλα κηθξφ άλνηγκα ψζηε θάζε ζηηγκή λα αθηηλνβνιείηαη κηα κφλν ισξίδα ηεο πιάθαο, ελψ ε αθηηλνβφιεζε νιφθιεξνπ ηνπ θηικ ζπκπιεξψλεηαη κε ηελ νινθιήξσζε ηεο πξνγξακκαηηζκέλεο θίλεζεο. Ζ ιπρλία ησλ αθηίλσλ Υ, ε θαζζέηα κε ην θηικ θαη ην κεηαιιηθφ δηάθξαγκα θηλνχληαη θαηά ηελ ίδηα δηεχζπλζε κεηαμχ ηνπο. Ζ ιεπηή αθηηληθή δέζκε ζπλερψο δηέξρεηαη απφ ην ιεπηφ άλνηγκα ηνπ δηαθξάγκαηνο. Ζ θαζζέηα κε ην θηικ θάλνπλ επίζεο κηα επηπιένλ θίλεζε πίζσ απφ ην κεηαιιηθφ δηάθξαγκα θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηνκνγξαθηθήο θίλεζεο. Με ηε βνήζεηα εηδηθνχ θεθαινζηάηε εμαζθαιίδεηαη ε ζσζηή ηνπνζέηεζε θαη αθηλεηνπνίεζε ηεο θεθαιήο ηνπ αζζελνχο. Γηα ηε δεκηνπξγία ηεο θακπχιεο ηνκήο, ε νπνία έρεη ζρήκα θαηά κέζν φξν παξφκνην κε ην ζρήκα ηεο γλάζνπ, ηα κεραλήκαηα είλαη έηζη ζρεδηαζκέλα, ψζηε θαηά ηε δηάξθεηα ηεο θίλεζεο λα έρνπλ πεξηζζφηεξα ηνπ ελφο θέληξα πεξηζηξνθήο. Τπάξρνπλ δηάθνξα παλνξακηθά κεραλήκαηα ζηα νπνία ε αξρή ηεο δεκηνπξγίαο ηεο εηθφλαο είλαη ίδηα, αιιά δηαθέξνπλ ζηε κέζνδν κέζσ ηεο νπνίαο δεκηνπξγείηαη ε θακπχιε ηνκή ηνπ νδνληηθνχ ηφμνπ. Έλα παξάδεηγκα νδνληηθήο παλνξακηθήο ηνκνγξαθίαο απεηθνλίδεηαη ζην ζρήκα 14. ρήκα 14. Οδνληηθό ηόμν 30

31 6.2. Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο παλνξακηθήο απεηθόληζεο Οη θπξηφηεξεο εθαξκνγέο ηεο παλνξακηθήο απεηθφληζεο ζηελ θιηληθή νδνληηαηξηθή πξάμε είλαη: Ζ κειέηε ηεο αλαπηπζζφκελεο νδνληνθπίαο γηα αζζελείο νη νπνίνη ζα ππνβιεζνχλ ζε νξζνδνληηθή ζεξαπεία. Ζ κειέηε αιινηψζεσλ φπσο είλαη νη θχζηεηο, νη φγθνη θαη νη αλσκαιίεο αλάπηπμεο ησλ γλάζσλ, πξνθεηκέλνπ λα θαζνξηζζεί ε ζέζε θαη ην κέγεζφο ηνπο. Ζ κειέηε θαηαγκάησλ, θπξίσο ησλ θιάδσλ ηεο θάησ γλάζνπ. Ζ δηάγλσζε λνζεκάησλ ηνπ ηγκνξείνπ, αθνχ ην πξφζζην, ην νπίζζην θαη ην θάησ ηνίρσκα ηνπ ηγκνξείνπ απεηθνλίδνληαη ζαθψο. Ζ εθηίκεζε ηεο παξνπζίαο θαη ηεο ζέζεο ησλ έγθιεηζησλ δνληηψλ. Ζ εθηίκεζε ηνπ νζηνχ πξηλ απφ ηελ ηνπνζέηεζε κεξηθψλ ή νιηθψλ νδνληνζηνηρηψλ. Ο πξνζδηνξηζκφο ηνπ θαηαθφξπθνπ χςνπο ηνπ θαηληαθνχ νζηνχ, πξνθεηκέλνπ λα ηνπνζεηεζνχλ εκθπηεχκαηα. 31

32 7. Ζ αμνληθή ηνκνγξαθία 7.1. Σα κεηνλεθηήκαηα ηεο αθηηλνγξαθηθήο εηθόλαο ρήκα 15. Αθηηλνγξαθία ζώξαθνο. ηαλ θνηηάμνπκε κηα αθηηλνγξαθία ζψξαθνο (ζρήκα 15), ζπγθεθξηκέλεο αλαηνκηθέο δνκέο γίλνληαη ακέζσο εκθαλείο. Σα ζσξαθηθά ηνηρψκαηα, γηα παξάδεηγκα, απεηθνλίδνληαη ζαλ θσηεηλά ηφμα γηαηί απνξξνθνχλ κεγαιχηεξν πνζφ ηεο δέζκεο αθηίλσλ-υ ζε ζρέζε κε ην πεξηβάιινληα καιαθφ ηζηφ, θαη ζπλεπψο ην θηικ εθηίζεηαη ζε ιηγφηεξε αθηηλνβφιεζε πίζσ απφ ηελ πεξηνρή ησλ νζηψλ. Αληηζηνίρσο, νη πλεχκνλεο πνπ είλαη θνηιφηεηεο γεκάηεο αέξα απεηθνλίδνληαη σο ζθνηεηλέο πεξηνρέο. Ζ δηαθνξά ζηνλ βαζκφ αληίζεζεο (contrast) αλάκεζα ζε δχν αλαηνκηθέο δνκέο επηηξέπεη ή φρη ηελ παξαηήξεζή ηνπο απφ ηνλ αλζξψπηλν νθζαικφ. ηνλ πίλαθα 1 θαηαγξάθεηαη ε επί ηεο % δηαθνξά ζην βαζκφ αληίζεζεο αλάκεζα ζε νξηζκέλνπο ηζηνχο-ζηνηρεία θαη ζηνλ κπτθφ ηζηφ. Τιηθφ ζηνηρείν Γηαθνξά (%) ζε ζρέζε κε ηνλ κπτθφ ηζηφ Αέξαο +20 Αίκα +0.2 Μπο 0 Κφθθαιν -26 Πίλαθαο 1. Βαζκόο αληίζεζεο νξηζκέλσλ βηνινγηθώλ ηζηώλ. Σα αθηηλνγξαθηθά θηικ επηηξέπνπλ βαζκφ ζρεηηθήο αληίζεζεο ηεο ηάμεο ηνπ 2% λα δηαθξίλεηαη εχθνια, έηζη έλα νζηφ πάρνπο 1cm ή κηα θνηιφηεηα αέξα δηακέηξνπ 1cm απνηππψλνληαη μεθάζαξα πάλσ ζην θηικ. κσο, ην αίκα 32

33 κέζα ζηα αγγεία (αξηεξίεο θαη θιέβεο) θαη άιινη καιαθνί ηζηνί, φπσο ε θαξδηά, δελ κπνξνχλ λα απεηθνληζηνχλ ηθαλνπνηεηηθά ζε κία θιαζηθή αθηηλνγξαθία. Έλα άιιν πξφβιεκα κε ηελ ζπκβαηηθή αθηηλνγξαθία είλαη ε απψιεηα ηεο πιεξνθνξίαο ζρεηηθήο κε ην βάζνο. Σν πξφβιεκα πξνθχπηεη επεηδή ε ηξηζδηάζηαηε δνκή ηνπ ζψκαηνο πξνβάιιεηαη ζε αθηηλνγξαθηθφ θηικ δχν δηαζηάζεσλ. Πξνθαλψο, ινηπφλ, νη θιαζηθέο αθηηλνγξαθηθέο εηθφλεο είλαη αθαηάιιειεο ηφζν γηα ηελ απεηθφληζε αλάκεζα ζηα δηάθνξα είδε καιαθψλ ηζηψλ φζν θαη γηα ηελ ρσξηθή αλάιπζε ησλ αλαηνκηθψλ δνκψλ θαηά ηε δηεχζπλζε κεηάδνζεο ηεο αθηηλνβνιίαο [6] Γεληθή πεξηγξαθή ηνπ ππνινγηζηηθνύ ηνκνγξάθνπ ην ζρήκα 16 θαίλεηαη ε γεληθή δηάηαμε ηνπ ππνινγηζηηθνχ ηνκνγξάθνπ. Σν θέιπθνο ηνπ ΤΣ είλαη ην πην νγθψδεο θαη εκθαλέο ζηνηρείν. Μέζα ζην θέιπθνο πεξηζηξέθεηαη ε αθηηλνινγηθή ιπρλία θαη νη αληρλεπηέο. ην κέζν ηνπ ππάξρεη κηα κεγάιε νπή, κέζα απφ ηελ νπνία δηέξρεηαη ην ζψκα ηνπ εμεηαδνκέλνπ. Σν θέιπθνο κπνξεί λα πεξηζηξέθεηαη γχξσ απφ ηνλ άμνλα πνπ πεξλάεη απφ ηα ζηεξίγκαηα ηνπ, κε απνηέιεζκα λα είλαη δπλαηφ εθηφο απφ θαηαθφξπθεο εμεηαζηηθέο ηνκέο λα ιεθζνχλ θαη θεθιηκκέλεο. ρήκα 16. Γεληθή δηάηαμε αμνληθνύ ηνκνγξάθνπ. Ζ εμεηαζηηθή ηξάπεδα (ειεθηξνθίλεην θξεβάηη) θηλείηαη ζε δηεχζπλζε ηέηνηα έηζη ψζηε θάζε θνξά λα έξρεηαη άιιν ηκήκα ηνπ ζψκαηνο ηνπ εμεηαδνκέλνπ κέζα ζηελ νπή ηνπ θειχθνπο. Με απηή ηε θίλεζε ιακβάλνληαη δηαδνρηθέο ηνκέο. Γεδνκέλνπ φηη θάζε ηνκή θαιχπηεη πεξίπνπ 1 cm πάλσ ζην ζψκα, ην 33

34 θξεβάηη ζα πξέπεη λα κεηαηνπηζζεί 10 θνξέο γηα λα θαιπθζνχλ 10 cm θαηά κήθνο ηνπ ζψκαηνο ηνπ εμεηαδνκέλνπ. Έλα άιιν ζηνηρείν ηνπ ΤΣ είλαη ε θνλζφια ειέγρνπ θαη ρεηξηζκνχ. πλήζσο κέζα ζηε θνλζφια βξίζθεηαη θαη ν ππνινγηζηήο πνπ είλαη ν εγθέθαινο ηνπ ζπζηήκαηνο. πγθεθξηκέλα δίλεη εληνιέο ζην ζχζηεκα γηα ηε ιήςε ησλ ηνκψλ ζχκθσλα κε ηα ζηνηρεία (Kv, mas, πάρνο ηνκήο), ζπιιέγεη ηα ςεθηαθά ζήκαηα θαη ηα απνζεθεχεη ζηε κλήκε ηνπ θαη αθνινχζσο ηα επεμεξγάδεηαη κε καζεκαηηθέο εμηζψζεηο δεκηνπξγψληαο έλα πίλαθα αξηζκψλ πνπ αληηζηνηρεί ζηελ εηθφλα ηεο ηνκήο Ζ ιπρλία παξαγσγήο ησλ αθηίλσλ-υ Οη πξψηεο ιπρλίεο αθηίλσλ-υ πνπ ηνπνζεηήζεθαλ ζηνπο ΤΣ είραλ ζηαζεξή άλνδν θαη κεγάιε εζηία. Δπίζεο ζηα πξψηα πεηξακαηηθά ζπζηήκαηα ΤΣ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ξαδηελεξγά ηζφηνπα πνπ παξείραλ κνλνελεξγεηαθή δέζκε. Ζ κνλνελεξγεηαθή δέζκε ζπκβάιιεη ζηελ αθξηβέζηεξε θαη απινχζηεξε αλαζχλζεζε ηεο εηθφλαο. Ωζηφζν ε έληαζε ηεο αθηηλνβνιίαο ησλ ηζνηφπσλ ήηαλ πνιχ ρακειή γηα λα είλαη ρξήζηκε ζηε δεκηνπξγία εηθφλαο θαηάιιειεο γηα ηελ ηαηξηθή δηάγλσζε. Σα ζχγρξνλα ζπζηήκαηα ΤΣ ρξεζηκνπνηνχλ αθηηλνινγηθή ιπρλία, κέζα ζηελ νπνία παξάγνληαη θαη επηηαρχλνληαη ειεθηξφληα πνπ αθνινχζσο πξνζπίπηνπλ ζηελ άλνδν ηεο ιπρλίαο εθπέκπνληαο αθηίλεο-υ. Ζ ιπρλία δηαζέηεη πεξηζηξεθφκελε άλνδν θαη πνιχ κηθξή εζηία. Ζ ηππηθή ηάζε ιεηηνπξγίαο ηεο ιπρλίαο είλαη 100 έσο 120kV, θαη δελ κεηαβάιιεηαη ζεκαληηθά θαηά ηα δηάθνξα είδε εμεηάζεσλ [7]. Ζ ηηκή ηνπ αλνδηθνχ ξεχκαηνο ηεο ιπρλίαο, πνπ κεηξάηαη ζε ma, φηαλ πνιιαπιαζηαζηεί επί ηνλ ρξφλν ιεηηνπξγίαο ηεο ιπρλίαο, πνπ κεηξάηαη ζε sec, δίλεη έλα ραξαθηεξηζηηθφ θπζηθφ κέγεζνο πνπ νλνκάδεηαη mas. Ζ ηηκή ησλ mas δηαθέξεη απφ εμέηαζε ζε εμέηαζε. Γηα παξάδεηγκα ζην θεθάιη ρξεζηκνπνηνχληαη ζπλήζσο 230 mas, ελψ ζην ζψκα 115 mas. 34

35 7.4. Οη θαηεπζπληήξεο Γηα ηελ επηπέδσζε ηεο δέζκεο ησλ αθηίλσλ-υ, παξεκβάιινληαη ζπλήζσο δχν θαηεπζπληήξεο αλάκεζα ζηε ιπρλία θαη ηνπο αληρλεπηέο [7], νη νπνίνη είλαη θαηαζθεπαζκέλνη απφ κέηαιιν κεγάινπ αηνκηθνχ αξηζκνχ π.ρ. κφιπβδν. Ο πξψηνο (ζρήκα 17) είλαη ηνπνζεηεκέλνο κπξνζηά ζηε ιπρλία θαη επηηξέπεη ηελ ειεχζεξε δίνδν κηαο δέζκεο ζρήκαηνο βεληάιηαο θαη ξπζκηδφκελνπ πάρνπο. ρήκα 17. Καηεπζπληήξεο θαη αληρλεπηέο αθηηλνβνιίαο Υ ηνπ αμνληθνύ. Γηα ηελ επηπέδσζε ηεο δέζκεο ησλ αθηίλσλ-υ, παξεκβάιινληαη ζπλήζσο δχν θαηεπζπληήξεο αλάκεζα ζηε ιπρλία θαη ηνπο αληρλεπηέο, νη νπνίνη είλαη θαηαζθεπαζκέλνη απφ κέηαιιν κεγάινπ αηνκηθνχ αξηζκνχ π.ρ. κφιπβδν. Ο πξψηνο (ζρήκα 17) είλαη ηνπνζεηεκέλνο κπξνζηά ζηε ιπρλία θαη επηηξέπεη ηελ ειεχζεξε δίνδν κηαο δέζκεο ζρήκαηνο βεληάιηαο θαη ξπζκηδφκελνπ πάρνπο. Ο δεχηεξνο είλαη ηνπνζεηεκέλνο κπξνζηά απφ ηε ζεηξά ησλ αληρλεπηψλ, θαη επηηξέπεη ηελ είζνδν ζηνπο αληρλεπηέο κφλν εθείλσλ ησλ αθηίλσλ πνπ έξρνληαη θαηεπζείαλ απφ ηε ιπρλία θαη έρνπλ πεξάζεη κέζα απφ ην εμεηαδφκελν ζψκα ρσξίο λα απνξξνθεζνχλ. Οη άιιεο αθηίλεο πνπ έξρνληαη πιαγίσο κεηά απφ ζθέδαζε ζην ζψκα, θφβνληαη απφ ηνλ δεχηεξν θαηεπζπληήξα θαη δελ θηάλνπλ ζηνπο αληρλεπηέο. Να ζεκεηψζνπκε πσο ην πάρνο ηεο δέζκεο ξπζκίδεηαη κε ην άλνηγκα ή ην θιείζηκν ηνπ πάρνπο ηνπ θάζε θαηεπζπληήξα. 35

36 7.5. Οη αληρλεπηέο Απέλαληη απφ ηε ιπρλία βξίζθεηαη κηα ζεηξά αληρλεπηψλ (ζρήκα 17). Οη αληρλεπηέο αθηηλνβνιίαο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηα ζπζηήκαηα ΤΣ είλαη βαζηθά δχν εηδψλ [4] : πηλζεξηζηέο ζπλδεδεκέλνη κε θσηνπνιιαπιαζηαζηέο Θάιακνη ηνληζκνχ Οη αθηίλεο πνπ έξρνληαη απφ ηελ ιπρλία, αθνχ πεξάζνπλ κέζα απφ ην ζψκα ηνπ εμεηαδνκέλνπ θαη επζπγξακκηζζνχλ απφ ηνπο θαηεπζπληήξεο, εηζέξρνληαη ζηνπο αληρλεπηέο. ηε πεξίπησζε ηνπ ζπζηήκαηνο ζπηλζεξηζηήθσηνπνιιαπιαζηαζηή, θάζε θσηφλην Υ παξάγεη κέζα ζην πιηθφ ηνπ ζπηλζεξηζηή κηα πνζφηεηα θσηφο αλάινγε κε ηελ ελέξγεηα ηνπ θσηνλίνπ. Σν παξαγφκελν θσο πξνζπίπηεη ζηελ είζνδν ηνπ θσηνπνιιαπιαζηαζηή φπνπ κεηαηξέπεηαη ζε δέζκε ειεθηξνλίσλ. Μέζα ζην θσηνπνιιαπιαζηαζηή ν αξρηθφο αξηζκφο ησλ ειεθηξνλίσλ απμάλεηαη κε απνηέιεζκα ζηελ έμνδν λα ιακβάλεηαη έλα ηζρπξφ ειεθηξηθφ ζήκα. ηε πεξίπησζε ηνπ ζαιάκνπ ηνληζκνχ, ηα θσηφληα ηνλίδνπλ ηα άηνκα ηνπ αεξίνπ. Σα ηφληα πνπ δεκηνπξγνχληαη ζπιιέγνληαη ζηελ άλνδν ηνπ αληρλεπηή θαη δεκηνπξγνχλ έλα ειεθηξηθφ ζήκα κε κέγεζνο αλάινγν ηνπ αξηζκνχ ησλ θσηνλίσλ πνπ ζπιιέγνληαη απφ ηνλ αληρλεπηή. Δπεηδή ηα ζήκαηα πνπ έξρνληαη απφ ηνπο αληρλεπηέο είλαη αλαινγηθά, πξνθεηκέλνπ λα ηα δηαρεηξηζηεί ν ππνινγηζηήο, πξέπεη πξψηα λα κεηαηξαπνχλ ζε ςεθηαθά. Σε κεηαηξνπή απηή ηελ εθηειεί κηα ειεθηξνληθή ζπζθεπή πνπ νλνκάδεηαη κεηαηξνπέαο αλαινγηθνχ ζήκαηνο ζε ςεθηαθφ ( analog to digital converter) Ζ ιεηηνπξγία ηνπ ππνινγηζηηθνύ ηνκνγξάθνπ Ζ αξρή ιεηηνπξγίαο ελφο ζπζηήκαηνο ΤΣ γίλεηαη αληηιεπηή κε ηε βνήζεηα ηνπ ζρήκαηνο 18. Μηα ιεπηή ηξηγσληθή δέζκε αθηηλνβνιεί ηνλ αζζελή απφ δηάθνξεο γσλίεο έηζη ψζηε λα αθηηλνβνιείηαη κηα λνεηή θέηα ηνπ ζψκαηνο ηνπ. Ζ αθηηλνβνιία πνπ δηαπεξλά ηνλ αζζελή θαηακεηξάηαη απφ ηνπο αληρλεπηέο. 36

37 ρήκα 18. Αξρή ιεηηνπξγίαο αμνληθνύ ηνκνγξάθνπ. Κάζε αληρλεπηήο παξάγεη έλα ειεθηξηθφ ζήκα ηνπ νπνίνπ ε έληαζε είλαη αλάινγε κε ηελ έληαζε ηεο αθηηλνβνιίαο πνπ θαηακεηξάεη. Σν ζήκα απηφ δηνρεηεχεηαη ζηνλ ππνινγηζηή. Ο ππνινγηζηήο θαη αξρήλ δηαηξεί ηελ αθηηλνβνιεζείζα θέηα ζε ζηνηρεηψδε θνκκάηηα (θχβνπο). ηε ζπλέρεηα κε βάζε: α) ηηο ηηκέο ηεο έληαζεο ηεο αξρηθήο αθηηλνβνιίαο θαη β) ηηο ηηκέο ησλ ειεθηξηθψλ ζεκάησλ πνπ δέρεηαη απφ ηνπο αληρλεπηέο, απνδίδεη ζε θάζε ζηνηρεηψδε θχβν κηα απφρξσζε ηνπ γθξη. Σειηθά ε ηνκή πνπ ιακβάλεηαη κέζσ φιεο απηήο ηεο δηαδηθαζίαο ζηελ νζφλε ηνπ ππνινγηζηή απνδίδεη κε αξθεηή ζαθήλεηα ην εζσηεξηθφ επίπεδν ηνπ ζψκαηνο ζηε ζπγθεθξηκέλε ζέζε. Έλα παξάδεηγκα ηνκνγξαθηθήο εηθφλαο ζηελ πεξηνρή ηεο θάησ θνηιίαο παξνπζηάδεηαη ζην ζρήκα 19. ρήκα 19. Σνκνγξαθηθή εηθόλα θάησ θνηιίαο. 37

38 Σα ζχγρξνλα ζπζηήκαηα ππνινγηζηηθήο ηνκνγξαθίαο έρνπλ ηε δπλαηφηεηα ιήςεο ηνκψλ ζε δηάθνξα επίπεδα (ζρήκα 20). πγθεθξηκέλα νη ηνκέο πνπ ιακβάλνληαη δχλαηαη λα είλαη εγθάξζηεο(transverse), ζηεθαληαίεο(coronal) θαη νβειηαίεο(sagital). ρήκα 20. Δγθάξζηα ηνκή (transverse), ζηεθαληαία (coronal) θαη νβειηαία (sagital) Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο αμνληθήο ηνκνγξαθίαο Οη ζπλεζέζηεξεο θιηληθέο πεξηπηψζεηο πνπ ε αμνληθή ηνκνγξαθία ρξεζηκνπνηείηαη είλαη ε δηάγλσζε [7,9] : Σξαπκαηηζκψλ ηεο ζπνλδπιηθήο ζηήιεο θαη ηεο θεθαιήο. Δλδνθξαληαθψλ φγθσλ. Δγθεθαιηθψλ αηκαησκάησλ. Οθζαικηθψλ ηξαπκάησλ. Γαζηξεληεξηθψλ βιαβψλ. Ζπαηηθψλ κεηαζηάζεσλ. Ζ αμνληθή ηνκνγξαθία επίζεο ρξεζηκνπνηείηαη: Γηα ηελ απεηθφληζε ησλ ζσξαθηθψλ ηνηρσκάησλ. Γηα ηελ αμηνιφγεζε ησλ εληεξηθψλ απνθξάμεσλ. Γηα ηελ εμέηαζε κεγάισλ αγγείσλ. 38

39 8. Οη βηνινγηθέο επηπηώζεηο ησλ αθηίλσλ Υ 8.1. Γεληθά Ζ ειεθηξνκαγλεηηθή αθηηλνβνιία πεξηιακβάλεη έλα επξχ θάζκα αθηηλνβνιηψλ ην νπνίν εθηείλεηαη απφ ηα ξαδηνθσληθά θχκαηα έσο ηηο πνιχ πςειήο ελέξγεηαο αθηίλεο γ (ζρήκα 21). Σν θάζκα απηφ πεξηιακβάλεη ηα ξαδηνθσληθά θχκαηα (radio), ηα κηθξνθχκαηα (microwave), ηηο ππέξπζξεο αθηίλεο (infrared), ην νξαηφ θσο (visible), ηηο ππεξηψδεηο αθηίλεο (ultraviolet), ηελ αθηηλνβνιία Υ (X-ray) θαη ηελ αθηηλνβνιία γ (Gamma rays). Ζ αθηηλνβνιία Υ έρεη πνιχ πςειή ζπρλφηεηα(frequency), άξα θαη ελέξγεηα, είλαη αξθεηά δηεηζδπηηθή θαη αιιειεπηδξά ελεξγεηαθά κε ηα άηνκα ηνπ βηνινγηθνχ πιηθνχ. Γηα ην ιφγν απηφ νλνκάδεηαη ηνληίδνπζα αθηηλνβνιία. Ζ αθηηλνβφιεζε ελφο νξγαληζκνχ πξνθαιεί κεγάιε πνηθηιία κεηαβνιψλ ζε δηάθνξα φξγαλα θαη ηζηνχο θαη ε κειέηε ησλ βιαβεξψλ επηπηψζεσλ, εμαηηίαο ηεο, είλαη κείδνλαο ζεκαζίαο γηα ηελ πξνζηαζία ηεο πγείαο ηνπ αζζελνχο. Να ζεκεησζεί επίζεο όηη θαη ε αθηηλνβνιία γ, πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ Ππξεληθή Ηαηξηθή, απνηειεί ηνληίδνπζα αθηηλνβνιία κε αλάινγεο βηνινγηθέο επηπηώζεηο ζηνπο νξγαληζκνύο. ρήκα 21. Σν θάζκα ηεο ειεθηξνκαγλεηηθήο αθηηλνβνιίαο. 39

40 8.2. Οη βηνινγηθέο επηπηώζεηο ζηνπο νξγαληζκνύο Ζ επηζηεκνληθή θνηλφηεηα ηαμηλνκεί ηηο βιαβεξέο επηπηψζεηο ηεο αθηηλνβνιίαο Υ ζηνπο νξγαληζκνχο ζηηο εμήο ηέζζεξηο θαηεγνξίεο [8] : 1. Πξόθιεζε ζσκαηηθώλ κεηαιιαγώλ πνπ πξνθαινύλ θαξθίλνπο ή δηάθνξα άιια ζπκπηώκαηα. 2. Πξόθιεζε γελεηηθώλ κεηαιιαγώλ πνπ επεξεάδνπλ ηηο επόκελεο γεληέο. 3. Δπίδξαζε ζην έκβξπν θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εγθπκνζύλεο. 4. Πξόθιεζε άκεζνπ ζαλάηνπ. Ζ αλάιπζε ησλ επη κέξνπο απηψλ θαηεγνξηψλ έρεη σο εμήο: 1. Δίλαη θαηεγνξεκαηηθά βέβαην πσο ε αθηηλνβνιία κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαξθίλν ζηνλ άλζξσπν. Ο θαξθίλνο πξνθαιείηαη φηαλ έλα ζσκαηηθφ θχηηαξν ζηακαηά λα ππαθνχεη ζηηο γελεηηθέο εληνιέο θαη αξρίδεη λα δηαηξείηαη θαη λα πνιιαπιαζηάδεηαη αζηακάηεηα. Πεξηπηψζεηο πξφθιεζεηο θαξθίλνπ απφ αθηηλνβνιία, έρνπλ αλαθεξζεί πάξα πνιιέο κεηά ηελ αλαθάιπςε ησλ αθηίλσλ Υ. Δίλαη γλσζηφ πσο νη πξψηνη αθηηλνιφγνη, πνπ δελ γλψξηδαλ ηηο βιαβεξέο επηδξάζεηο ησλ αθηίλσλ Υ, έπαηξλαλ ειάρηζηεο πξνθπιάμεηο κε απνηέιεζκα νη πην πνιινί λα πεζαίλνπλ απφ ιεπραηκία θαη απφ θαξθίλν ησλ νζηψλ. 2. Αλ ηα θηππεκέλα απφ ηελ αθηηλνβνιία θχηηαξα ηπραίλεη λα είλαη γελλεηηθά, δειαδή πξνεξρφκελα απφ ηηο γνλάδεο ηνπ αξζεληθνχ ή ζειπθνχ αηφκνπ, ηφηε ην απνηέιεζκα ζα βαξχλεη θπξίσο ηελ επφκελε γεληά. ηε πεξίπησζε απηή ε αθηηλνβνιία επηδξά ζηα θιεξνλνκηθά καθξνκφξηα ησλ ρξσκαηνζσκάησλ (γνλίδηα). 3. Δλλέα πεξίπνπ κέξεο κεηά ηε γνληκνπνίεζε ηα θχηηαξα βξίζθνληαη πξνζδεκέλα ζηα ηνηρψκαηα ηεο κήηξαο απφ φπνπ δηαθνξνπνηνχληαη γηα λα ζρεκαηίζνπλ ηα κάηηα, ηνλ εγθέθαιν, ηα ρέξηα θαη ηα πφδηα. Αθξηβψο θαηά ηε ρξνληθή πεξίνδν απηή, ην έκβξπν είλαη επαίζζεην ζε θάξκαθα θαη αθηηλνβνιίεο. Οη πιεξνθνξίεο πνπ έρνπκε κέρξη ζήκεξα δελ καο ιχλνπλ ην πξφβιεκα εάλ δειαδή θαη θαηά πφζν κηθξέο δφζεηο (φπσο π.ρ. ηεο αθηηλνγξαθίαο) κπνξνχλ λα επεξεάζνπλ ηε δηάπιαζε ηνπ εκβξχνπ. Γηα κεγάιεο δφζεηο γλσξίδνπκε φηη ην παηδί πνπ ζα γελλεζεί ζα παξνπζηάδεη γελεηηθέο αλσκαιίεο (πεξίπησζε Υηξνζίκα). 4. Μεγάιεο δφζεηο αθηηλνβνιίαο επηθέξνπλ άκεζα ην ζάλαην, γηαηί επεξεάδεηαη ην θεληξηθφ λεπξηθφ ζχζηεκα, ν εγθέθαινο θαζψο θαη νη ηζηνί πνπ 40

41 παξάγνπλ λέα θχηηαξα (π.ρ. αηκνπνηεηηθφο ηζηφο). Σέηνηεο δφζεηο έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί κεηά ηελ έθθξεμε ηεο αηνκηθήο βφκβαο ζηνλ Γεχηεξν Παγθφζκην Πφιεκν. Ζ έληαζε ηεο αθηηλνβνιίαο Υ πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα δηαγλσζηηθνχο ζθνπνχο δελ πξνθαιεί πνηέ ηε πεξίπησζε ηεο ηέηαξηεο θαηεγνξίαο, δειαδή ηνλ άκεζν ζάλαην. Δπηπιένλ ζηε ζεκεξηλή επνρή ιακβάλνληαη φια εθείλα ηα απαξαίηεηα κέηξα γηα ηελ ειαρηζηνπνίεζε ησλ θηλδχλσλ εκθάληζεο ησλ βιαβεξψλ επηπηψζεσλ θαη ησλ άιισλ ηξηψλ θαηεγνξηψλ. Ζ δηακφξθσζε ηεο δέζκεο κε ηνπο θαηεπζπληήξεο, νη εληζρπηηθέο πηλαθίδεο θαη νη εληζρπηέο εηθφλαο πνπ κεηψλνπλ ην ρξφλν έθζεζεο ηνπ αζζελνχο, ηα πεηάζκαηα αθηηλνπξνζηαζίαο απφ κνιπβδχαιν, ε δνζηκέηξεζε ηνπ πξνζσπηθνχ πνπ εξγάδεηαη ζην ζπγθεθξηκέλν ηκήκα ηνπ Ννζνθνκείνπ θαη ε ρξήζε ηεο ηερληθήο ησλ ππεξήρσλ είλαη κεξηθά απφ ηα κέηξα εθείλα πνπ επηβάιινληαη απφ ηνπο δηεζλείο θαλνληζκνχο αθηηλνπξνζηαζίαο. Ωζηφζν ε ζπλερήο ειαρηζηνπνίεζε ηεο αθηηληθήο επηβάξπλζεο ηνπ εμεηαδφκελνπ πιεζπζκνχ, αιιά θαη ησλ επαγγεικαηηθά εθηηζέκελσλ ζηελ αθηηλνβνιία αηφκσλ απνηειεί ην δηαξθέο αίηεκα ζηνπο θφιπνπο ηεο επηζηεκνληθήο θνηλφηεηαο. Αθξηβώο αλάινγν πιαίζην αθηηλνπξνζηαζίαο ηζρύεη θαη γηα ηελ αθηηλνβνιία γ ζηελ Ππξεληθή Ηαηξηθή. Δθεί βέβαηα ηα κέηξα πξνζηαζίαο πνπ ιακβάλνληαη είλαη δηαθνξνπνηεκέλα ιφγσ ηεο δηαθνξεηηθήο κεζφδνπ αθηηλνβφιεζεο (ε πεγή ησλ αθηίλσλ γ είλαη κέζα ζην ζψκα ηνπ αηφκνπ). 41

42 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΣΡΗΣΟ ΤΣΖΜΑΣΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΜΔ ΣΖ ΥΡΖΖ ΜΖ ΗΟΝΣΗΕΟΤΧΝ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΧΝ 1. Ζ καγλεηηθή ηνκνγξαθία 1.1. Ζ δεκηνπξγία ηεο εηθόλαο Ο καγλεηηθφο ζπληνληζκφο (Μ/) βαζίδεηαη ζηελ αξρή φηη έλα ηζρπξφ καγλεηηθφ πεδίν έρεη θάπνηα δξάζε πάλσ ζηα πξσηφληα ησλ ππξήλσλ ησλ ζηνηρείσλ. Οη ππξήλεο ησλ αηφκσλ πνπ έρνπλ πεξηηηφ αξηζκφ πξσηνλίσλ, π.ρ. 1 H, 13 C, 23 Na, ζπκπεξηθέξνληαη ζαλ καγλεηηθά δίπνια. Οη ζεκεξηλέο εθαξκνγέο ηνπ Μ/ βαζίδνληαη ζηε ρξεζηκνπνίεζε ησλ ππξήλσλ ηνπ πδξνγφλνπ (H), νη νπνίνη έρνπλ έλα πξσηφλην θαη βξίζθνληαη ζε αθζνλία ζην αλζξψπηλν ζψκα, πνπ πεξηέρεη Ζ 2 Ο ζε κεγάιν πνζνζηφ. Ζ δηαδηθαζία πνπ αθνινπζείηαη γηα ηε δεκηνπξγία ηεο εηθφλαο είλαη [9] : I. Σα πξσηφληα ησλ ππξήλσλ H ζηα κφξηα ηνπ ζψκαηνο γπξλάλε δηαξθψο ζαλ ζβνπξάθηα πξνο φιεο ηηο θαηεπζχλζεηο. Αλ ην ζψκα βξεζεί κέζα ζε έλα ηζρπξφ καγλεηηθφ πεδίν (B 0 ), ζρεδφλ θνξέο ηζρπξφηεξν ηνπ καγλεηηθνχ πεδίνπ ηεο γεο, ηα ζβνπξάθηα απηά κπαίλνπλ ζηε γξακκή κε θαηεχζπλζε παξάιιειε (parallel) ή αληηπαξάιιειε (anti-parallel) πξνο ηνλ άμνλα ηνπ καγλεηηθνχ πεδίνπ (ζρήκα 22). Ο αξηζκφο ησλ ππξήλσλ πνπ παίξλνπλ παξάιιειε ζέζε είλαη ιίγν κεγαιχηεξνο θαη ζ απηφλ νθείιεηαη ε δεκηνπξγία καγλήηηζεο (Μ) θαηά ηε θνξά ηνπ πεδίνπ. Σα πξσηφληα πνπ βξίζθνληαη ζε καγλεηηθφ πεδίν εθηεινχλ πεξηζηξνθηθή θίλεζε γχξσ απφ ηνλ άμνλά ηνπο θαη γχξσ απφ ηνλ άμνλα ηνπ ζηαηηθνχ καγλεηηθνχ πεδίνπ. Ζ ζπρλφηεηα πεξηζηξνθήο γχξσ απφ ηνλ άμνλα ηνπ ζηαηηθνχ καγλεηηθνχ πεδίνπ νλνκάδεηαη ζπρλφηεηα ζπληνληζκνχ ή ζπρλφηεηα Larmor (ζρήκα 22). 42

43 ρήκα 22. Ζ θίλεζε ηνπ ππξήλα ηνπ πδξνγόλνπ κέζα ζε εμσηεξηθό καγλεηηθό πεδίν. II. Αθνινχζσο, εθαξκφδνπκε έλα ελαιιαζζφκελν ειεθηξνκαγλεηηθφ πεδίν (Β1), ζε επίπεδν θάζεην πξνο ηε δηεχζπλζε ηνπ ζηαηηθνχ καγλεηηθνχ πεδίνπ θαη αξρίδνπκε δηαθεθνκκέλε εθπνκπή ξαδηνθπκάησλ (ζρήκα 23). ηαλ ε ζπρλφηεηα απηή ζπκπέζεη κε ηε ζπρλφηεηα Larmor, δεκηνπξγείηαη ην θαηλφκελν ηνπ Μ/. ηε θάζε απηή, νη ππξήλεο απνξξνθνχλ ελέξγεηα θαη κεηαβάιινπλ ηε γσλία πεξηζηξνθήο θαη ην επίπεδν καγλήηηζεο (Μ) θαηά γσλία 90 0, νπφηε απηφ θαζίζηαηαη θάζεην πξνο ην ζηαηηθφ καγλεηηθφ πεδίν. ρήκα 23. Σν θαηλόκελν ηνπ καγλεηηθνύ ζπληνληζκνύ. III. ηαλ ζηακαηήζεη ε εθπνκπή ξαδηνθπκάησλ (πεδίν Β1), ηφηε απνκέλεη κφλν ην ζηαηηθφ καγλεηηθφ πεδίν, πνπ ππνρξεψλεη ηνπο ππξήλεο λα επαλέιζνπλ ζην επίπεδν ηζνξξνπίαο. Σελ ίδηα ψξα εθπέκπεηαη απεηξνειάρηζηε ελέξγεηα, ε νπνία εληζρχεηαη κε εηδηθφ ειεθηξνληθφ εληζρπηή θαη θαηαγξάθεηαη ππφ κνξθή ζήκαηνο. Με ηε βνήζεηα ηνπ ειεθηξνληθνχ ππνινγηζηή ην ζήκα κεηαηξέπεηαη ζε εηθφλα ηεο ππφ εμέηαζεο πεξηνρήο θαη δείρλεη ηε θαηαλνκή ηνπ Ζ 2 Ο κέζα ζην ζψκα. Απηφ είλαη ην θιεηδί γηα ηελ αλαγλψξηζε ησλ ηζηψλ ζηηο εηθφλεο Μ/. 43

44 Γειαδή, ηα βήκαηα γηα κηα εμέηαζε κε καγλεηηθφ ζπληνληζκφ κπνξνχλ απιά λα ζπλνςηζηνχλ: ν αζζελήο ηνπνζεηείηαη ζην ζηαηηθφ καγλεηηθφ πεδίν εθπέκπεηαη έλα ξαδηνθχκα θάζεηα ζηε θνξά ηνπ καγλεηηθνχ πεδίνπ ξαδηνθφπηεηαη ην ξαδηνθχκα ν αζζελήο εθπέκπεη ζήκα πνπ ιακβάλεηαη θαη ρξεζηκνπνηείηαη γηα ζχλζεζε ηεο εηθφλαο Ζ έληαζε ηνπ ζήκαηνο ηνπ Μ/. Ο ραξαθηεξηζκόο ησλ ηζηώλ Γηάθνξνη παξάκεηξνη, πνπ έρνπλ ζρέζε κε ην δεδνκέλν ηζηφ, επεξεάδνπλ ηελ έληαζε ηνπ ζήκαηνο (άζπξν-καχξν) ζηελ απεηθφληζε ηνπ καγλεηηθνχ ζπληνληζκνχ θαη επνκέλσο ηελ αληίζεζε ηεο εηθφλαο [9] : Ζ ππθλόηεηα πξσηνλίσλ απμάλεη ή κεηψλεη ηελ έληαζε ηνπ ζήκαηνο, δειαδή ηείλεη λα θσηίδεη ή λα καπξίδεη ηελ εηθφλα. Ηζηνί κε ρακειή ππθλφηεηα θσηνλίσλ, φπσο νη ζχλδεζκνη θαη νη ηέλνληεο, εκθαλίδνληαη καχξνη ζηηο εηθφλεο Μ/. Σ1 ρξόλνο ή ρξόλνο επηκήθνπο καγλήηηζεο. Δίλαη ν ρξφλνο πνπ ρξεηάδνληαη ηα 63% ησλ πξσηνλίσλ λα επαλέιζνπλ ζηελ επηκήθε καγλήηηζε κεηά ηε δηαθνπή ηνπ ξαδηνθχκαηνο. Ο ρξφλνο Σ1 θαζνξίδεηαη απφ ην ξπζκφ δηάρπζεο ηεο ελέξγεηαο απφ ηα ζπληνληζκέλα πξσηφληα ζην άκεζν πεξηβάιινλ ηνπο. Μηθξά κφξηα, φπσο Ζ 2 Ο, γεληθά θηλνχληαη γξήγνξα. Μεγαιχηεξα κφξηα, φπσο νη πξσηείλεο, θηλνχληαη πην αξγά. ηαλ ε ζπρλφηεηα ησλ κνξηαθψλ θηλήζεσλ ζπκπέζεη κε ηε ζπρλφηεηα ζπληνληζκνχ, ν Σ1 είλαη γξήγνξνο. Αλ νη δπν ζπρλφηεηεο είλαη δηαθνξεηηθέο, ν ρξφλνο Σ1 παξαηείλεηαη. Σν Ζ 2 Ο, ζε ζρεδφλ θαζαξή κνξθή, φπσο ηα νχξα, έρεη καθξφ Σ1 ρξφλν, ελψ Ζ 2 Ο ζε πξσηετλνχρα δηαιχκαηα έρεη πνιχ βξαρχηεξν ρξφλν Σ1. Σ2 ρξόλνο ή ρξόλνο κείσζεο εγθάξζηαο καγλήηηζεο. Δίλαη ν ρξφλνο πνπ απαηηείηαη, ψζηε ε εγθάξζηα καγλήηηζε πνπ ζην επίπεδν ρς ήηαλ κέγηζηε, λα ειιαησζεί ζην 37% ηεο κέγηζηεο αξρηθήο ηεο ηηκήο κεηά ηε δηαθνπή ηνπ ξαδηνθχκαηνο. Απηφ γίλεηαη κε αιιειεπηδξάζεηο κεηαμχ παξαθεηκέλσλ ππξήλσλ. Σα ζηεξεά ράλνπλ ηελ εγθάξζηα καγλήηηζή ηνπο πην γξήγνξα απφ ηα πγξά θαη έρνπλ βξαρείο ρξφλνπο Σ2. 44

45 ηνλ πίλαθα 2 δίλνληαη νη ρξφλνη Σ1 θαη Σ2 γηα νξηζκέλνπο ηζηνχο θαη γηα έληαζε καγλεηηθνχ πεδίνπ 1 Σesla. Iζηόο Σ1 (msec) T2 (msec) Λίπνο Ήπαξ Αίκα Μπο Νεξφ Πίλαθαο 2. Υξόλνη Σ1 θαη Σ2 γηα νξηζκέλνπο ηζηνύο. Ζ ξνή αίκαηνο. Δίλαη έλα ζχλζεην θαηλφκελν κε πνηθίιεο επηδξάζεηο ζηελ έληαζε ζήκαηνο Μ/. ε πςειέο ηαρχηεηεο, άλσ ησλ 10cm/sec, ε ξνή αίκαηνο κπνξεί λα δηέξρεηαη απφ έλα απεηθνληζηηθφ επίπεδν πξνηνχ ζρεκαηηζηεί ζήκα. Αληίζεηα αίκα πνπ θηλείηαη αξγά παξάγεη πςειφ ζήκα. Σν θαηλφκελν απηφ δεκηνπξγεί έλα θπζηθφ ζθηαζηηθφ κέζν, κε ην νπνίν επηηπγράλεηαη ε απεηθφληζε ησλ αγγείσλ ρσξίο λα ρξεζηκνπνηείηαη ζθηαγξαθηθφ Σα κεραλήκαηα ηνπ καγλεηηθνύ ζπληνληζκνύ Ο καγλήηεο είλαη ε θαξδηά ελφο ζπζηήκαηνο Μ/ θαη απνζθνπεί ζηε παξαγσγή ζηαζεξνχ θαη νκνηνγελνχο καγλεηηθνχ πεδίνπ. ηα κεραλήκαηα Μ/ γηα θιηληθή ρξήζε (ζρήκα 24), ν καγλήηεο είλαη έλαο επηκήθεο θχιηλδξνο αλνηθηφο ζηε κία πιεπξά γηα εχρεξε πξνζπέιαζε ηνπ αξξψζηνπ, πξάγκα πνπ δηεπθνιχλεη ηνπο απαηηνχκελνπο ρεηξηζκνχο γηα επεκβαηηθέο ηερληθέο, ελψ ζπγρξφλσο ειαηηψλεη ηελ θιεηζηνθνβία πνπ παξνπζηάδνπλ κεξηθνί αζζελείο. ρήκα 24. Ο καγλεηηθόο ηνκνγξάθνο. 45

46 Τπάξρνπλ ηξία είδε καγλεηψλ, νη κφληκνη, νη ππεξαγψγηκνη θαη νη καγλήηεο σκηθήο αγσγηκφηεηαο [13]. ηελ πξάμε ρξεζηκνπνηνχληαη νη ππεξαγψγηκνη καγλήηεο, γηαηί επηηπγράλνπλ καγλεηηθά πεδία πςειήο έληαζεο θαη νκνηνγέλεηαο. Οη καγλήηεο απηνί, ελψ εμνηθνλνκνχλ ειεθηξηθφ ξεχκα, απαηηνχλ ηε ρξήζε αεξίνπ Ζιίνπ γηα δηαηήξεζε ηεο ζεξκνθξαζίαο ζηα επηζπκεηά επίπεδα. Σν Ήιην απαηηεί αλαλέσζε ζε ηαθηά ρξνληθά δηαζηήκαηα, αθνχ ρξεηάδνληαη ½ lt/hr, αθφκε θαη ελ εξεκία. Δθηφο απφ ηνλ καγλήηε (magnet), ηα εμαξηήκαηα ελφο ζπζηήκαηνο Μ/ είλαη ηα πελία θιίζεο πεδίσλ (gradient coils), ην ζχζηεκα εθπνκπήο ξαδηνθπκάησλ (RF coils) θαη ε θεξαία ιήςεο ησλ επηζηξεθφλησλ ζεκάησλ (ζρήκα 25). ηα πεξηζζφηεξα κεραλήκαηα ην ζχζηεκα εθπνκπήο RF ρξεζηκεχεη επίζεο σο θεξαία ιήςεο. Σν ζχζηεκα ζπκπιεξψλεηαη κε κηθξνειεθηξνληθά ζηνηρεία, φπσο ν εληζρπηήο παικψλ (amplifier), ν αληρλεπηήο ηνπ ζήκαηνο πνπ επηζηξέθεη απφ ηνλ αζζελή (RF detector), ν ςεθηνπνηεηήο ζήκαηνο (digitizer) θαη ν ειεθηξνληθφο ππνινγηζηήο. Ο ξφινο ησλ πελίσλ θιίζεο πεδίνπ (field gradient coils) είλαη ε δεκηνπξγία καγλεηηθνχ πεδίνπ κεηαβαιιφκελεο έληαζεο. Σν πεδίν απηφ επηπξνζηίζεηαη ζην αξρηθφ καγλεηηθφ πεδίν θαη ε κεηαβνιή ηνπ θπκαίλεηαη απφ 5-15 mtesla/m. Mε ηε κέζνδν απηή επηηπγράλνπκε λα επηιέμνπκε ηελ ηνκή πνπ καο ελδηαθέξεη ζηνπο δηάθνξνπο αλαηνκηθνχο άμνλεο. ρήκα 25. Σα δνκηθά κέξε ηνπ ζπζηήκαηνο καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο. 46

47 1.4. Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο Ζ καγλεηηθή ηνκνγξαθία ρξεζηκνπνηείηαη θχξηα γηα ηνλ πξνζδηνξηζκφ [7] : Σσλ αηκνξξαγηθψλ ζπκπησκάησλ ηνπ εγθεθάινπ. Σεο θαηάζηαζεο ησλ αηφκσλ πνπ ππνθέξνπλ απφ ζθιήξπλζε θαηά πιάθαο. Σσλ φγθσλ ηνπ εγθεθάινπ. Σσλ παζήζεσλ ηνπ λσηηαίνπ κπεινχ (π.ρ.αηκάησκα ή ζιάζε). Σεο θίξξσζεο ηνπ ήπαηνο. Σσλ αλεπξπζκάησλ θαη ζξνκβψζεσλ ησλ αγγείσλ ηεο θάησ θνηιίαο. Σσλ παζήζεσλ ηεο ζπνλδπιηθήο ζηήιεο. Σσλ παζήζεσλ ησλ αξζξψζεσλ ηνπ ζψκαηνο. Σνπ βαζκνχ αιινηψζεσο ησλ κπψλ Οη βηνινγηθέο επηδξάζεηο ηνπ καγλεηηθνύ ζπληνληζκνύ Οη αθηηλνβνιίεο πνπ εθπέκπνληαη ζηελ απεηθφληζε κε καγλεηηθφ ζπληνληζκφ είλαη κε ηνληίδνπζεο, επεηδή βξίζθνληαη ζηε πεξηνρή ησλ ξαδηνζπρλνηήησλ ηνπ θάζκαηνο ηεο ειεθηξνκαγλεηηθήο αθηηλνβνιίαο (ζρήκα 21). Απηφ είλαη θαη ην κεγαιχηεξν πιενλέθηεκα ηεο καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο ζε ζχγθξηζε κε ηελ αμνληθή ηνκνγξαθία. Ωζηφζν, ζηνπο καγλήηεο πςειήο ηζρχνο απμάλεηαη ε ζεξκνθξαζία ηνπ ζψκαηνο, ηδίσο ζε παηδηά [6]. ηηο ζεσξεηηθέο βηνινγηθέο επηδξάζεηο απφ ηελ έθζεζε ζηα καγλεηηθά πεδία πεξηιακβάλνληαη επίζεο θαη κεηαβνιέο ζηε ρεκηθή θηλεηηθή θαη δηαπεξαηφηεηα κεκβξαλψλ.κσο, κέρξη ζήκεξα δελ ππάξρνπλ ηεθκεξησκέλεο, κφληκεο βιαπηηθέο ελέξγεηεο απφ Μ/, γηα ηηο εληάζεηο πεδίσλ πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηελ απεηθφληζε. Σέινο ε κέζνδνο αληελδείθλπηαη ζε παξνπζία εκθπηεπκέλσλ κεηαιιηθψλ αληηθεηκέλσλ. Αληελδείθλπηαη απφιπηα ζε θαξδηαθνχο βεκαηνδφηεο, ιφγσ επίδξαζεο ηνπ καγλεηηθνχ πεδίνπ ζηε ιεηηνπξγία ηνπο. 47

48 2. Ζ απεηθόληζε κε ππεξήρνπο 2.1. Οη θπζηθέο αξρέο Σν θαηλφκελν πνπ εκείο ζπιιακβάλνπκε ζαλ ήρν είλαη κηα πεξηνδηθή αιιαγή ηεο πίεζεο ηνπ αέξα πάλσ ζην ηχκπαλν ηνπ απηηνχ καο, πνπ ζπκβαίλεη ζε νξηζκέλεο ζπρλφηεηεο. Σν απηί καο θπζηνινγηθά κπνξεί λα ζπιιάβεη ήρνπο ζηηο ζπρλφηεηεο κεηαμχ 16 θαη Hertz. Οη ήρνη πέξα απφ ηα Hertz (ή 20ΚHz) δελ είλαη αθνπζηνί απφ ην αλζξψπηλν απηί θαη απνηεινχλ ην θάζκα ησλ ππεξήρσλ. Ο ήρνο ζηηο ζπρλφηεηεο κεηαμχ 100 ΚHz θαη 20 ΜHz κπνξεί λα πεξηνξηζζεί ζε ζηελέο δέζκεο θαη λα πξνβιεζεί ζε κηθξέο δεζκίδεο γηα δηαγλσζηηθνχο ζθνπνχο. ηελ ηαηξηθή ρξεζηκνπνηνχληαη ζπρλφηεηεο απφ 1-15 ΜHz θαη ζπάληα κέρξη 30 ΜHz. Σα κφξηα, πνπ απνηειείηαη ε χιε απφ ηελ νπνία πεξλάεη ν ήρνο, αξρίδνπλ λα θάλνπλ κηα θίλεζε πξνο ηελ θαηεχζπλζε ηνπ ήρνπ [9]. Με ηελ θίλεζε απηή, ηα ζσκαηίδηα πιεζηάδνπλ ηα δηπιαλά ηνπο πνπ είλαη αθίλεηα, δεκηνπξγείηαη δειαδή έλα «πχθλσκα», ελψ ζην άιιν κέξνο πιάη ηνπο πνπ απνκαθξχλζεθαλ δεκηνπξγείηαη έλα «αξαίσκα» (ζρήκα 26). Με ηε δηαδνρηθή θίλεζε απηψλ ησλ ππθλσκάησλ-αξαησκάησλ δεκηνπξγνχληαη ηα «ερεηηθά θχκαηα» πνπ δηαδίδνληαη κέζα ζηελ χιε. ρήκα 26. Σν ερεηηθό θύκα. Αλ παξαζηήζνπκε ηε δηάδνζε ηνπ ήρνπ ζαλ θπκαηνεηδή γξακκή (ζρήκα 26), νη θνξπθέο αληηζηνηρνχλ ζηα ππθλψκαηα ηνπ κέζνπ, ελψ νη θνηιάδεο ζηα αξαηψκαηα. Οη απνζηάζεηο κεηαμχ ησλ θνξπθψλ ή ησλ θνηιάδσλ κέλνπλ ζηαζεξέο. 48

49 Μήθος ετεηηθού θύκαηος (ι) είλαη ε απφζηαζε κεηαμχ δχν δηαδνρηθψλ θνξπθψλ (ζρήκα). ηελ ηαηξηθή ηα κήθε ησλ ρξεζηκνπνηνχκελσλ ερεηηθψλ παικψλ θπκαίλνληαη απφ 0,1 σο 1,5 mm. Τατύηεηα ηοσ θύκαηος (v) είλαη ε ηαρχηεηα κε ηελ νπνία νη θνξπθέο ησλ ππθλσκάησλ θηλνχληαη ζην πιηθφ. Σαρχηεηα, ζπρλφηεηα θαη κήθνο θχκαηνο είλαη ηξεηο βαζηθέο ηδηφηεηεο ηνπ ήρνπ θαη ζπλδένληαη κεηαμχ ηνπο κε ηε ζρέζε: v=f ι φπνπ f=ζπρλφηεηα θχκαηνο. Με ηελ εμίζσζε απηή κπνξνχκε λα πξνζδηνξίζνπκε ην κήθνο θχκαηνο ζε έλα πιηθφ. ε έλα κέζν, φπσο ηα καιαθά κφξηα, φπνπ ε ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ είλαη 1540mm/sec, ε εμίζσζε δείρλεη φηη κφλν ζηηο ζπρλφηεηεο πάλσ απφ 1ΜHz ην κήθνο θχκαηνο ζα είλαη 1mm θαη θάησ. Δίλαη γλσζηφ φκσο φηη κφλν ζε κήθνο θχκαηνο θάησ ηνπ 1mm ε ερεηηθή δέζκε κπνξεί λα απεηθνλίδεη βηνινγηθνχο ζηφρνπο κε επαξθή ζαθήλεηα γηα δηαγλσζηηθνχο ζθνπνχο Ζ παξαγσγή ησλ ππεξήρσλ Γηα ηελ παξαγσγή ππεξερεηηθψλ θπκάησλ ρξεζηκνπνηνχληαη θξχζηαιινη πνπ έρνπλ ηελ πηεδνειεθηξηθή ηδηφηεηα [7]. Σν πηεδνειεθηξηθφ θαηλφκελν είλαη ε κεραληθή παξακφξθσζε πνπ πξνθαιείηαη φηαλ εθαξκνζηεί ειεθηξηθφ θνξηίν δηα ησλ επηθαλεηψλ νξηζκέλσλ θξπζηάιισλ (ζρήκα 27). Ο πηεδνειεθηξηθφο θξχζηαιινο κε ηηο ελαιιαγέο δηάηαζεο ζπκπίεζεο θαηά ηελ εθαξκνγή ελαιιαζζνκέλνπ ξεχκαηνο δεκηνπξγεί αληίζηνηρεο δνλήζεηο ζηα γχξσ πιηθά ζψκαηα, πνπ είλαη ηα ππεξερεηηθά θχκαηα. ρήκα 27. Ζ κέζνδνο παξαγσγήο ππεξήρσλ. 49

50 πλεπψο γηα λα ζηείινπκε κηα δέζκε ππεξήρσλ ρξεζηκνπνηνχκε κηα δηζθνεηδή θέηα πηεδνειεθηξηθνχ πιηθνχ, πνπ ε κηα επηθάλεηα ηεο βξίζθεηαη ζε αθνπζηηθή επαθή κε ην δέξκα ηνπ αξξψζηνπ θαη πνπ δηεγείξεηαη κε έλα ειεθηξηθφ ζήκα πνιχ κηθξήο δηάξθεηαο. Σν απνηέιεζκα ζηνλ πηεδνειεθηξηθφ δίζθν είλαη λα γίλεηαη παρχηεξνο ή ιεπηφηεξνο αλάινγα κε ηελ θαηεχζπλζε ηνπ ξεχκαηνο (ζρήκα 28). Απηέο νη πεξηνδηθέο κεηαβνιέο πάρνπο πηέδνπλ θαη έιθνπλ ην δέξκα ηνπ αζζελνχο θαη μεθηλάλε πεξηνδηθά θχκαηα πίεζεο θαη απνπίεζεο κέζα ζηνλ άξξσζην (ππθλψκαηα θαη αξαηψκαηα, δειαδή ερεηηθά θχκαηα). ρήκα 28. Μεηάδνζε ηεο ππεξερεηηθήο δέζκεο ζην αλζξώπηλν ζώκα. Μεηά ηελ απνζηνιή ηνπ ζήκαηνο ν δίζθνο εξεκεί ζην νπδέηεξν πάρνο ελ αλακνλή ηεο επηζηξνθήο ηνπ ήρνπ. Σα επηζηξέθνληα αθνπζηηθά θχκαηα δεκηνπξγνχλ ειεθηξηθά ζήκαηα πάλσ ζηνλ δίζθν Σν θαηλόκελν Doppler Σα ερεηηθά θχκαηα πνπ εθπέκπνληαη απφ κηα πεγή θαη θηάλνπλ ζε έλα αληηθείκελν-παξαηεηξεηή έρνπλ ζπγθεθξηκέλε ζπρλφηεηα. Αλ φκσο ν παξαηεξεηήο θηλείηαη θαηά ηελ κέηξεζε πξνο ηελ αθίλεηε πεγή ή αλ ε πεγή θηλείηαη πξνο ηνλ αθίλεην παξαηεξεηή, ηφηε ν ππνινγηζκφο ηεο ζπρλφηεηαο ζα είλαη κεγαιχηεξνο απφ ηελ «αιεζηλή» ζπρλφηεηα (ζρήκα 29). Αληίζεηα, ε ζπρλφηεηα ηνπ ήρνπ «ζα θαλεί» κηθξφηεξε αλ θαηά ηε παξαηήξεζε γίλεηαη απνκάθξπλζε παξαηεξεηή-ερεηηθήο πεγήο. Ζ θαηλνκεληθή απηή κεηαβνιή ζηε ζπρλφηεηα, ιφγσ ζρεηηθήο θίλεζεο πεγήο παξαηεξεηή, ιέγεηαη θαηλφκελν Doppler. 50

51 ρήκα 29. Σν θαηλόκελν Doppler. ηελ ηαηξηθή ην θαηλφκελν Doppler ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα αληρλεχζνπκε ηελ θίλεζε αίκαηνο κέζα ζην αγγείν [7,9]. πσο θαίλεηαη ζην ζρήκα 30, ππάξρεη έλαο πνκπφο θαη έλαο δέθηεο πνπ παξάγνπλ θχκαηα ζπλερή ή παικηθά θαη είλαη ελζσκαησκέλνη ζηελ ίδηα θεθαιή. Ο έλαο θξχζηαιινο ζηέιλεη ζπλερή ή παικηθά θχκαηα ζπρλφηεηαο 3-10 ΜHz. Ο άιινο δέρεηαη ηνπο επηζηξέθνληεο ήρνπο θαη θαηαγξάθεη ην θάζκα ζπρλνηήησλ. ρήκα 30. Μειέηε ηεο θπθινθνξίαο ηνπ αίκαηνο κε Doppler. Να ζεκεηψζνπκε πσο ε ιεπηφξξεπζηε νπζία, πνπ απεηθνλίδεηαη ζην ζρήκα, ζπκβάιιεη ζην λα κε παξεκβιεζεί θαζφινπ αέξαο αλάκεζα ζηνλ πνκπνδέθηε θαη ζην δέξκα ηνπ αζζελή. Δπηηπγράλνπκε έηζη ηε πιήξε επαθή ή αιιηψο ηελ αθνπζηηθή κφλσζε ηνπ ζπλνιηθνχ ζπζηήκαηνο. 51

52 2.4. πζθεπέο απεηθόληζεο θαη ηξόπνη θαηαγξαθήο ησλ ππεξήρσλ ην ζρήκα 31α απεηθνλίδεηαη κία ζπζθεπή ππεξερνηνκνγξάθνπ θαη ζην ζρήκα 31β ν ηξφπνο πνπ ν γηαηξφο ρεηξίδεηαη ηε θεθαιή ηνπ ζπζηήκαηνο γηα λα ιάβεη ηελ δηαγλσζηηθή εηθφλα. Τπάξρνπλ δχν βαζηθνί ηχπνη ζπζθεπψλ [7,9] : α) νη ζηαηηθνί ππεξερνηνκνγξάθνη θαη β) νη πξαγκαηηθνχ ρξφλνπ (real time) ππεξερνηνκνγξάθνη. ρήκα 31. α)πζθεπή ππεξερνηνκνγξάθνπ. β) Ζ ιήςε ηεο δηαγλσζηηθήο εηθόλαο. Οη ζηαηηθνί ππεξερνηνκνγξάθνη ήηαλ νη πξψηεο ζπζθεπέο πνπ εθαξκφζηεθαλ ζε θιηληθή ρξήζε θαη έδηλαλ δπζδηάζηαηεο ηνκέο ηνπ αξξψζηνπ. Ζ εηθφλα παξάγεηαη απφ ηε κεραληθή θίλεζε ηεο θεθαιήο ηνπ ζπζηήκαηνο πνπ θέξεη ηνλ πηεδνειεθηξηθφ θξχζηαιιν γχξσ θαη ζε επαθή κε ην ζψκα ηνπ αξξψζηνπ. Ζ κέζνδνο απηή είλαη δηεζλψο γλσζηή σο Gray Scale θαη είλαη ηθαλνπνηεηηθή γηα κνξθνινγηθφ έιεγρν. ην ζρήκα 32 ππάξρεη ην παξάδεηγκα ηεο εηθφλαο ηνπ λεθξνχ κε ππέξερν. ρήκα 32. Τπεξερνγξάθεκα λεθξνύ. 52

53 Οη real time ππεξερνηνκνγξάθνη δίλνπλ ηε δπλαηφηεηα γηα παξαγσγή εηθφλαο ζε θιάζκαηα δεπηεξνιέπηνπ. Ζ αθαξηαία ιήςε εηθφλαο, ελ αληηζέζεη κε ηε ζηαηηθή πνπ απαηηεί κεξηθά δεπηεξφιεπηα, πξνζθέξεη έλα ηξφπν παξαηήξεζεο θηλνχκελσλ νξγάλσλ. Σν ππεξερνγξάθεκα Triplex είλαη ζπλδπαζκφο Gray Scale - real time θαη απεηθνλίδεη κε έγρξσκν ηξφπν ηελ ξνή ηνπ αίκαηνο ελφο αγγεηαθνχ ζήκαηνο (ζρήκα 33). ρήκα 33. Τπεξερνγξάθεκα Triplex Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο ππεξερνηνκνγξαθίαο Ζ απεηθφληζε κε ππεξήρνπο θαη νη κέζνδνη Doppler έρνπλ βξεη επξεία εθαξκνγή ζε νιφθιεξν ζρεδφλ ην θάζκα ηεο ηαηξηθήο θιηληθήο έξεπλαο. πλνπηηθά νη πην ζεκαληηθέο εθαξκνγέο αθνξνχλ [6] : Σε καηεπηηθή. ε απηφ ην ηνκέα επηηπγράλεηαη: (α) ε επηβεβαίσζε ηεο εγθπκνζχλεο, αθφκα θαη κεηά ηε πάξνδν ιίγσλ εκεξψλ απφ ηε δηαθνπή ηεο εκκελνξξπζίαο. (β) ν πξνζδηνξηζκφο ηνπ κεγέζνπο ηνπ εκβξχνπ θαη ηνπ θχινπ ηνπ. (γ) ε δηάγλσζε ηεο εμσκεηξίνπ θπήζεσο. (δ) ε αλίρλεπζε αλσκαιηψλ ζηελ αλάπηπμε ηνπ εκβξχνπ, φπσο ε αλεγθεθαιία (ε) ε ιήςε ακληαθνχ πγξνχ γηα θπηηαξνινγηθή θαη βηνρεκηθή αλάιπζε. Σε γπλαηθνινγία. Καζίζηαηαη δπλαηή: (α) ε δηάθξηζε ηνπ κεγέζνπο θαη ηνπ ζρήκαηνο ηεο κήηξαο θαη ηνπ ηξαρήινπ. (β) ε κειέηε ηεο ζέζεο ησλ σνζεθψλ. (γ) ε δηάγλσζε θαθνήζσλ φγθσλ ηεο κήηξαο θαη λενπιαζκάησλ ησλ σνζεθψλ (δ) ε αλίρλεπζε ηεο πνιπθπζηηθήο λφζνπ ησλ σνζεθψλ. 53

54 (ε) ε παξαθνινχζεζε ηεο σνξξεμίαο θαη ηεο αδπλακίαο ηεθλνπνίεζεο. Σν ήπαξ θαη ην ρνιεθόξν δέλδξν. Δπηηπγράλεηαη: (α) ν πξνζδηνξηζκφο ηεο αλαηνκίαο ηνπ ήπαηνο. (β) ν έιεγρνο γηα απνζηήκαηα θαη αηκαγγεηψκαηα ηνπ ήπαηνο. (γ) ν δηαγλσζηηθφο πξνζδηνξηζκφο λενπιαζκάησλ θαη κεηαζηάζεσλ. (δ) ε αλαθάιπςε ηεο ιηζηάζεσο ηεο ρνιεδφρνπ θχζηεσο. (ε) ε αλίρλεπζε θιεγκνλψλ ηεο ρνιεδφρνπ θχζηεσο. Σα λεθξά. Οη θαηεγνξίεο πνπ δχλαηαη λα κειεηεζνχλ είλαη: (α) νη αλσκαιίεο ζρήκαηνο θαη ζέζεσο, αγελεζία. (β) ε πνιπθπζηηθή λφζνο ησλ λεθξψλ. (γ) ε πδξνλέθξσζε θαη ην λεθξηθφ ηξαχκα. (δ) νη λεθξηθνί φγθνη. Σν θαξδηναγγεηαθό ζύζηεκα. Σα θπξηφηεξα πεδία εθαξκνγήο είλαη: (α) ε δηάγλσζε παζήζεσλ ησλ βαιβίδσλ ηεο θαξδηάο. (β) ε κειέηε ησλ θνηινηήησλ, ηνπ κπνθάξδηνπ θαη ηνπ πεξηθάξδηνπ. (γ) ε κειέηε ησλ αηκνδπλακηθψλ κεηαβνιψλ ησλ θαξδηαθψλ αγγείσλ. (δ) ηνλ έιεγρν ηεο αηκαηηθήο ξνήο ησλ θαξνηίδσλ. (ε) ε δηεξεχλεζε ηεο θπθινθνξίαο ηνπ αίκαηνο ζηα θάησ άθξα θαη ε αλαθάιπςε ζξνκβψζεσλ. Σέινο ελ ζπληνκία λα αλαθέξνπκε φηη ε ππεξερνηνκνγξαθία βξίζθεη εθαξκνγέο ζηελ νθζαικνινγία, ζηελ απεηθφληζε ηνπ γπλαηθείνπ ζηήζνπο αιιά θαη ζηε κειέηε θαη άιισλ νξγάλσλ ηεο θνηιηάο, δειαδή ηνπ ζπιήλα θαη ηνπ παγθξέαηνο Οη βηνινγηθέο επηδξάζεηο ηνπ ππεξερεηηθνύ θύκαηνο Σν γεγνλφο πσο ε ηερληθή ηεο ππεξερνηνκνγξαθίαο έρεη θεξδίζεη έλα πνιχ ζεκαληηθφ κεξίδην ζην ηνκέα ηεο ηαηξηθήο απεηθφληζεο νθείιεηαη, ζε κεγάιν πνζνζηφ, ζηελ έιιεηςε επηθίλδπλσλ παξελεξγεηψλ ηεο ηερληθήο απηήο γηα ηνλ αζζελή [6]. Ηδηαίηεξα ζην ρψξν ηεο καηεπηηθήο, φπνπ ην ελδηαθέξνλ γηα ηελ ειαρηζηνπνίεζε ηεο έθζεζεο ηνπ εκβξχνπ ζε θίλδπλν είλαη ηεξάζηην, ε ρξήζε ησλ ππεξήρσλ γίλεηαη ζε εθηεηακέλν βαζκφ ηα ηειεπηαία ηξηάληα πεξίπνπ ρξφληα. Καηά ηε δηάξθεηα απηψλ ησλ ρξφλσλ, πνιπάξηζκεο έξεπλεο έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί γηα ηελ αλαθάιπςε αξλεηηθψλ επηδξάζεσλ ηεο 54

55 ππεξερεηηθήο δέζκεο. Κακηά απφ απηέο ηηο έξεπλεο δελ έρεη δείμεη φηη ε ππεξερεηηθή δέζκε ζηηο ρξεζηκνπνηνχκελεο θιηληθέο ζπρλφηεηεο έρεη πξνθαιέζεη ζηε κεηέξα ή ζην έκβξπν δπζάξεζηα απνηειέζκαηα. Ωζηφζν, ε εθαξκνγή ηεο ηερληθήο ησλ ππεξήρσλ πξέπεη λα γίλεηαη κε ζχλεζε, κε ηελ ρακειφηεξε ζπρλφηεηα θχκαηνο θαη ηνλ ειάρηζην ρξφλν έθζεζεο, θαη κφλν φηαλ ην ηαηξηθφ φθεινο είλαη εμαζθαιηζκέλν. Απφ ηε ζθνπηά ηεο θπζηθήο επηζηήκεο ε αιιειεπίδξαζε ησλ ππεξήρσλ κε ηα βηνινγηθά πιηθά πξνθαιεί ζεξκηθά θαη κεραληθά απνηειέζκαηα. Θεξκηθά απνηειέζκαηα εκθαλίδνληαη ιφγσ ηεο απνξξφθεζεο κέξνπο ηεο ερεηηθήο δέζκεο απφ ηα κφξηα ησλ βηνινγηθψλ ηζηψλ. Ζ έληαζε θαη ν ρξφλνο ηεο έθζεζεο είλαη νη παξάκεηξνη εθείλνη πνπ ζρεηίδνληαη άκεζα κε ην κέγεζνο ησλ ζεξκηθψλ κεραληζκψλ. Σα κεραληθά απνηειέζκαηα απνηεινχλ απφξξνηα ησλ δηαηκεηηθψλ θαη ησλ παιηλδξνκηθψλ δπλάκεσλ νη νπνίεο πξνθχπηνπλ απφ ηελ επίδξαζε ηνπ ερεηηθνχ πεδίνπ πάλσ ζην ζχλνιν ησλ βηνινγηθψλ δνκψλ. 55

56 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΣΔΣΑΡΣΟ ΤΣΖΜΑΣΑ ΗΑΣΡΗΚΖ ΑΠΔΗΚΟΝΗΖ ΣΖΝ ΠΤΡΖΝΗΚΖ ΗΑΣΡΗΚΖ 1. Δηζαγσγή Σα ξαδηντζφηνπα είλαη αζηαζείο ππξήλεο ζηνηρείσλ (π.ρ. Μνιπβδαίλην 99), νη νπνίνη κεηαζρήκαηίδνληαη ζε ζηαζεξνχο ππξήλεο εθπέκπνληαο ηαπηφρξνλα αθηηλνβνιία (ζσκαηίδηα, θσηφληα). Σν θαηλφκελν απηφ ραξαθηεξίδεηαη σο ξαδηελέξγεηα. Ζ ξαδηελέξγεηα κπνξεί λα είλαη θπζηθή ή ηερλεηή. Σερλεηή ξαδηελέξγεηα είλαη απηή πνπ παξαηεξείηαη ζε ηζφηνπα πνπ παξάγνληαη ηερλεηά ζε θάπνην εξγαζηήξην. Ζ κειέηε ησλ ξαδηελεξγψλ ηζνηφπσλ ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ αλάπηπμε ησλ ζπζηεκάησλ αλίρλεπζεο ηεο εθπεκπφκελεο αθηηλνβνιίαο, απνηέιεζε ην έλαπζκα γηα ηε δηεξεχλεζε ελδερφκελσλ εθαξκνγψλ ησλ ξαδηντζνηφπσλ ζηελ ηαηξηθή. Απηή ε δηεξεχλεζε είρε ζαλ απνηέιεζκα ηε δεκηνπξγία κηαο λέαο επηζηήκεο, ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο πνπ έρεη ζαλ θχξην ζθνπφ ηελ εθαξκνγή ησλ ηδηνηήησλ ησλ ξαδηντζνηφπσλ ζηε δηάγλσζε θαη ζηε ζεξαπεία ησλ αλζξψπηλσλ αζζελεηψλ. Οη δηαγλσζηηθέο εμεηάζεηο ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο ρσξίδνληαη ζε δχν θαηεγνξίεο [12] : 1. Eμεηάζεηο in vivo ζηηο νπνίεο ιακβάλεη κέξνο ν ίδηνο ν αζζελήο. ε απηέο ηηο εμεηάζεηο, κηα εηδηθή ρεκηθή νπζία, ζεζεκαζκέλε κε ξαδηντζφηνπν, εγρχεηαη ελδνθιεβίσο θαη πξνζθνιιάηαη εθιεθηηθά κέζσ ηνπ κεηαβνιηζκνχ, ζην θιηληθά ελδηαθέξνλ φξγαλν ηνπ αζζελνχο. ηε ζπλέρεηα, ρξεζηκνπνηψληαο έλα αληρλεπηηθφ ζχζηεκα, πξνζδηνξίδεηαη ε ρσξηθή θαηαλνκή ηεο εθπεκπφκελεο απφ ην ξαδηντζφηνπν αθηηλνβνιίαο θαη θαηά αληηζηνηρία ε κνξθνινγία ηνπ ππφ εμέηαζε νξγάλνπ. Έηζη, γίλεηαη δπλαηφ θπξηνιεθηηθά λα ραξηνγξαθεζνχλ παζνινγηθέο δηνγθψζεηο, θχζηεηο, φγθνη, θιπ. Δθηφο απφ ηα κνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά ελφο νξγάλνπ ή νιφθιεξνπ ηνπ ζψκαηνο, απηέο νη ξαδηντζνηνπηθέο ηερληθέο κπνξνχλ λα καο δψζνπλ πιεξνθνξίεο θαη γηα ηε ιεηηνπξγηθή ζπκπεξηθνξά νξηζκέλσλ νξγάλσλ φπσο π.ρ. ν ζπξενεηδήο αδέλαο ή ηα λεθξά. 56

57 2. Δμεηάζεηο in vitro ζηηο νπνίεο εμεηάδνληαη δείγκαηα βηνινγηθψλ πγξψλ ηνπ αζζελνχο θαη κεηξνχληαη ζπγθεληξψζεηο νξκνλψλ, αληηζψκαηα θαη άιιεο θιηληθήο ζεκαζίαο νπζίεο. Οη ηερληθέο απεηθνλίζεσλ πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηε ππξεληθή ηαηξηθή ραξαθηεξίδνληαη ζπλεζψο σο ηερληθέο εθπνκπήο. Γειαδή ε πεγή ηεο αθηηλνβνιίαο βξίζθεηαη κέζα ζην ζψκα ηνπ αζζελνχο θαη κάιηζηα θαηαλέκεηαη ζην φξγαλν ην νπνίν εμεηάδεηαη. Αληίζεηα νη ηερληθέο απεηθνλίζεσλ ηεο αθηηλνδηαγλσζηηθήο νλνκάδνληαη ηερληθέο δηέιεπζεο. Γειαδή νη εηθφλεο πνπ επηηπγράλνληαη βαζίδνληαη ζηε δηαθνξεηηθή απνξξφθεζε ηεο πξνζπίπηνπζαο αθηηλνβνιίαο απφ ηνπο ηζηνχο, ρξεζηκνπνηψληαο εμσηεξηθέο πεγέο (ιπρλία αθηίλσλ Υ). Απηφ απνηειεί κηα ζεκειηψδε δηαθνξά κεηαμχ δηαγλσζηηθήο ππξεληθήο ηαηξηθήο θαη αθηηλνδηαγλσζηηθήο. ηηο παξαγξάθνπο πνπ αθνινπζνχλ, ζα δνζνχλ ζπλνπηηθά κεξηθά ζηνηρεία θπζηθήο θαη ηερλνινγίαο πνπ αθνξνχλ ηα ξαδηντζφηνπα, ηα ζπζηήκαηα αλίρλεπζεο θαη ηηο δηαδηθαζίεο απεηθφληζεο ζηελ Ππξεληθή Ηαηξηθή. 2. Ζ παξαγσγή θαη ηα θξηηήξηα επηινγήο ησλ ξαδηντζνηόπσλ ιεο νη δηαδηθαζίεο ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο, κε εμαίξεζε ηηο in vitro κεηξήζεηο, απαηηνχλ ηελ έγρπζε ελφο ξαδηνθαξκάθνπ ζηνλ αζζελή. Σν ξαδηνθάξκαθν απνηειείηαη απφ δχν κέξε [10] : (α) ην ξαδηελεξγφ ηζφηνπν ή ξαδηνλνπθιίδην, πνπ εθπέκπεη αθηηλνβνιία ε νπνία θαηαγξάθεηαη κε θαηάιιεια φξγαλα θαη δίλεη πιεξνθνξίεο γηα ηε βηνθηλεηηθή θαη βηνθαηαλνκή ηνπ, θαη (β) ην κε ξαδηελεξγφ ζπζηαηηθφ, πνπ δίλεη ζην ξαδηνθάξκαθν ηδηαίηεξεο θπζηθνρεκηθέο ηδηφηεηεο, απαξαίηεηεο γηα ηνλ κεραληζκφ πξφζιεςεο θαη θαζήισζήο ηνπ ζηνπο ηζηνχο. Γειαδή: ξαδηνθάξκαθν= ξαδηνλνπθιίδην + κε ξαδηελεξγφ ζπζηαηηθφ Σα θξηηήξηα επηινγήο ελφο ξαδηντζνηφπνπ ζηηο δηαγλσζηηθέο εθαξκνγέο είλαη ηα εμήο: 1. Ειατηζηοποίεζε ηες απορροθούκελες από ηολ αζζελή δόζες. Δίλαη επηζπκεηή ε ειαρηζηνπνίεζε ηεο πνζφηεηαο εθείλεο ηεο αθηηλνβνιίαο πνπ δελ ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ απεηθνληζηηθή δηαδηθαζία. Ζ επηινγή ηνπ ξαδηντζνηφπνπ 57

58 πξέπεη λα γίλεηαη κε θξηηήξην ηε κείσζε ηνπ πνζνζηνχ αθηηληθήο επηβάξπλζεο ησλ αηφκσλ ηνπ αλζξψπηλνπ νξγαληζκνχ. 2. Μεγηζηοποίεζε ηες ποζόηεηας ηες αλητλεσόκελες αθηηλοβοιίας. Ζ ελέξγεηα ησλ αθηίλσλ πνπ εθπέκπνληαη απφ ην ξαδηνλνπθιίδην πξέπεη λα είλαη αξθεηά πςειή ψζηε λα κελ απνξξνθψληαη απφ ην αλζξψπηλν ζψκα θαη λα θζάλνπλ ζην αληρλεπηηθφ ζχζηεκα. Τπάξρεη φκσο θαη έλα αλψηεξν φξην ζην χςνο ηεο ελέξγεηαο απηήο ηεο αθηηλνβνιίαο. Πξάγκαηη, αλ απηή ε ελέξγεηα είλαη πνιχ πςειή, ηφηε νη αθηίλεο ηνπ ηζνηφπνπ δηαπεξλνχλ ζε κεγάιν βαζκφ θαη ηνλ αληρλεπηή, πξάγκα πνπ έρεη ζαλ ζπλέπεηα ηε κεησκέλε απφδνζε ηνπ απεηθνληζηηθνχ ζπζηήκαηνο. 3. Καηάιιειος τρόλος εκηδφής. Ζ εκηδσή ηνπ ξαδηνλνπθιηδίνπ είλαη ν ρξφλνο πνπ απαηηείηαη ψζηε ε αξρηθή πνζφηεηα ηνπ ηζνηφπνπ λα κεησζεί ζην κηζφ. Ζ εκηδσή ηνπ ξαδηνλνπθιηδίνπ πξέπεη λα είλαη αξθεηά κηθξή γηα λα κελ αθηηλνβνιείηαη ν αζζελήο επί καθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα, κεηά ηε δηαγλσζηηθή εμέηαζε. Καη ζε απηή ηελ πεξίπησζε φκσο ππάξρεη έλα θαηψηεξν φξην γηα ην ρξφλν εκηδσήο, θαζφηη αλ απηφο ν ρξφλνο είλαη πνιχ κηθξφο, ππάξρεη ην ελδερφκελν ε ρξεζηκνπνηνχκελε ζηε δηάγλσζε αθηηλνβνιία λα κεησζεί θαηά πνιχ, πξηλ απφ ην ηέινο ηεο δηαγλσζηηθήο εμέηαζεο. Δπεηδή ν ρξφλνο εκηδσήο ησλ ξαδηντζνηφπσλ ζηηο εθαξκνγέο ηεο ηαηξηθήο δηάγλσζεο είλαη κηθξφο, απηφ έρεη ζαλ άκεζε ζπλέπεηα ηελ αδπλακία απνζηνιήο ηέηνησλ ηζνηφπσλ απφ εμσλνζνθνκεηαθά εξγαζηήξηα. Μηα πνιχ νηθνλνκηθή θαη σο πξνο φια ηθαλνπνηεηηθή ιχζε είλαη ε ρξεζηκνπνίεζε ελφο ζπζηήκαηνο παξαγσγήο δεπηεξνγελψλ ξαδηντζνηφπσλ. Σν ζχζηεκα απηφ, πνπ θνηλά απνθαιείηαη γελλήηξηα ξαδηντζνηόπσλ, έρεη εηζαρζεί ζήκεξα ζε φια ηα λνζνθνκεηαθά εξγαζηήξηα Ππξεληθήο Ηαηξηθήο. 58

59 ρήκα 34. Γελλήηξηα ξαδηελεξγνύ Σερλεηίνπ. ην ζρήκα 34 παξνπζηάδεηαη ε δνκή ηεο ηζνηνπηθήο γελλήηξηαο Σερλεηίνπ. Ζ βαζηθή ζπληζηψζα είλαη κηα ρξσκαηνγξαθηθή ζηήιε ε νπνία πεξηέρεη ην πιηθφ «αινπκίλα». Ζ θάησ βάζε ηεο ζηήιεο απνηειείηαη απφ έλα πνξψδε δίζθν (θίιηξν). ην επάλσ κέξνο ηεο ζηήιεο βξίζθνληαη ζε ηζνξξνπία ηα δχν ξαδηελεξγά ηζφηνπα: ν κεηξηθφο ππξήλαο ηνπ κνιπβδαηλίνπ θαη ν ζπγαηξηθφο ηνπ ηερλεηίνπ. ηε θαηάζηαζε απηή ν ρξφλνο εκηδσήο ηνπ ηερλεηίνπ είλαη πνιχ κεγάινο εμαηηίαο ηεο παξνπζίαο ηνπ κνιπβδαηλίνπ. Γηα λα απνκνλψζνπκε ην ηερλήηην εηζάγνπκε εηδηθφ «δηάιπκα έθινπζεο» απφ ηελ βειφλα ηεο εηζφδνπ. Σν δηάιπκα απηφ δηέξρεηαη κέζα απφ ηε ρξσκαηνγξαθηθή ζηήιε ζπκπαξαζχξνληαο ην ξαδηελεξγφ πιηθφ. Καηά ηε δίνδν απηή ην κνιπβδαίλην θαηαθξαηείηαη απφ ηελ αινπκίλα ζπλδεφκελν ρεκηθά κε απηήλ. Αληίζεηα ην ηερλήηην έρεη δηαθνξεηηθή ρεκηθή ζπκπεξηθνξά θαη δελ θαηαθξαηείηαη. Δμέξρεηαη απφ ηε γελλήηξηα κέζσ ηεο βειφλαο εμφδνπ, θηιηξαξηζκέλν πξνεγνπκέλσο απφ ηνλ πνξψδε δίζθν ζηε βάζε ηεο ζηήιεο. ηε θαζαξή ηνπ κνξθή ν ρξφλνο εκηδσήο ηνπ είλαη ηθαλνπνηεηηθά κηθξφο γηα κηα δηαγλσζηηθή εμέηαζε εληφο νιίγσλ νξψλ. Ζ φιε δηαδηθαζία πνπ πεξηγξάθηεθε νλνκάδεηαη έθινπζε. ε θάζε έθινπζε ιακβάλεηαη ην 80-90% ηνπ ππάξρνληνο ηερλεηίνπ θαη ε δηαδηθαζία κπνξεί λα επαλαιεθζεί θάζε 6 ψξεο πεξίπνπ. Σν κεηξηθφ ξαδηντζφηνπν ( κνιπβδαίλην ζηε πεξίπησζή καο) φπσο θαη ην ππφινηπν ζχζηεκα, παξάγεηαη ζε ππξεληθά θέληξα απφ φπνπ απνζηέιιεηαη ζηα λνζνθνκεία ζπλήζσο ζε εβδνκαδηαία βάζε. Ζ γελλήηξηα ξαδηντζνηφπσλ είλαη ζσξαθηζκέλε κε κφιπβδν γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπ λνζνθνκείνπ απφ ηελ ξαδηελεξγφ αθηηλνβνιία. 59

60 3. Ζ δνκή θαη ε ιεηηνπξγία ηεο γ-θάκεξα ρήκα 35. Σν ζύζηεκα απεηθόληζεο ηεο γ-θάκεξα. ην ζρήκα 35 παξνπζηάδεηαη ε βαζηθή δνκή ηεο γ-θάκεξα, ε νπνία απνηειεί ην ζεκαληηθφηεξν ζπζηήκα απεηθφληζεο ζηελ Ππξεληθή Ηαηξηθή [12]. Σν ξαδηνθάξκαθν, κεηά ηελ εηζαγσγή ηνπ ζηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ, θαηεπζχλεηαη ζε θάπνηα αλαηνκηθή πεξηνρή. Απφ ηε ζηηγκή πνπ ην ξαδηνθάξκαθν θαζειψλεηαη ζε θάπνην φξγαλν (ζηελ αλαηνκηθή πεξηνρή γηα ηελ νπνία πξννξίδεηαη), απηφ ην φξγαλν ζπληζηά πεγή ξαδηελεξγνχ αθηηλνβνιίαο. Ζ αθηηλνβνιία, φπσο θαίλεηαη ζην ζρήκα, εθπέκπεηαη πξνο φιεο ηηο δηεπζχλζεηο. Δίλαη θαλεξφ, φηη κφλν έλα κηθξφ κέξνο απηήο θαηεπζχλεηαη πξνο ην ζχζηεκα κεηξήζεσλ θαη έλα ζεκαληηθφ πνζνζηφ ηεο ράλεηαη θαη δελ είλαη εθκεηαιιεχζηκν. Ζ αθηηλνβνιία πνπ θαηεπζχλεηαη πξνο ην ζχζηεκα ηεο γ-θάκεξα πξνζπίπηεη θαη αξρήλ ζηνλ θαηεπζπληήξα. Ο θαηεπζπληήξαο έρεη ζπλήζσο ζρήκα θπιηλδξηθφ θαη είλαη θαηαζθεπαζκέλνο απφ κφιπβδν. Οη δηαζηάζεηο ηνπ πνηθίινπλ αλάινγα κε ην ηχπν ηνπ κεραλήκαηνο, κε ηελ ελέξγεηα ηεο αθηηλνβνιίαο, κε ην κέγεζνο θαη ηε ζέζε ηνπ απεηθνληδνκέλνπ νξγάλνπ θ.ι.π. Σν ζψκα ηνπ θαηεπζπληήξα είλαη δηάηξεην κε νπέο, ησλ νπνίσλ ε δηάκεηξνο πνηθίιεη αλάινγα κε ην είδνο ησλ εμεηάζεσλ. Ο ξφινο ησλ νπψλ είλαη λα αθήλνπλ ηηο αθηίλεο πνπ έρνπλ ηελ ίδηα δηεχζπλζε κε απηέο λα πεξάζνπλ θαη λα θφβνπλ ηηο ππφινηπεο. ζν πην κηθξέο είλαη νη νπέο ηφζν θαιχηεξε είλαη ε αληηζηνηρία ηεο απεηθφληζεο ηνπ κεγέζνπο ηνπ νξγάλνπ κε ηελ πξαγκαηηθφηεηα. Ωζηφζν ε ηδαληθή αληηζηνίρηζε έρεη ζαλ ηίκεκα φηη πνιχ ιίγεο 60

61 αθηίλεο δηέξρνληαη ζην αληρλεπηηθφ ζχζηεκα. Άξα έρνπκε κεησκέλε επαηζζεζία. ηε πξάμε γίλεηαη έλαο ζπκβηβαζκφο ρξεζηκνπνηψληαο νπέο ελδηάκεζνπ κεγέζνπο. Με απηφλ ηνλ ηξφπν ζα ζπκβάιινπλ ζην ζρεκαηηζκφ ηεο εηθφλαο θαη αθηίλεο πιάγηαο δηεχζπλζεο θαη ζα απμεζεί ε επαηζζεζία ηνπ ζπζηήκαηνο. Πίζσ απφ ηνλ θαηεπζπληήξα βξίζθεηαη ν ζπηλζεξηζηήο. ηα ζπζηήκαηα ηεο ππξεληθήο ηαηξηθήο ν ζπηλζεξηζηήο είλαη έλαο θξχζηαιινο ησδηνχρνπ λαηξίνπ. Ο ξφινο ηνπ ζπηλζεξηζηή είλαη λα αληρλεχεη θαη λα κεηξάεη θσηφληα (δειαδή ηε πνζφηεηα ηεο αθηηλνβνιίαο). Ο θξχζηαιινο απηφο κεηαηξέπεη ηα θσηφληα ηεο ξαδηελεξγνχ αθηηλνβνιίαο ζε νξαηά θσηφληα. Ο αξηζκφο ησλ νξαηψλ θσηνλίσλ πνπ εθπέκπνληαη είλαη αλάινγνο κε ηελ ελέξγεηα ηεο ξαδηελεξγνχ αθηηλνβνιίαο πνπ θζάλεη ζηνλ ζπηλζεξηζηή, αθνχ πξψηα πεξάζεη κέζα απφ ηνλ θαηεπζπληήξα. Γηα ην ιφγν απηφ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηηο εηθφλεο ηεο ππξεληθήο ηαηξηθήο ν φξνο ζπηλζεξνγξάθεκα. Π.ρ. ζπηλζεξνγξάθεκα νζηψλ, θαξδηάο, ήπαηνο θιπ. Πίζσ απφ ηνλ ζπηλζεξηζηή ππάξρεη ν νπηηθόο νδεγόο θσηόο. Δίλαη έλα ζηξψκα απφ θαηάιιειν πιηθφ, ην νπνίν βνεζάεη ζην λα ππάξρεη θαιή νπηηθή επαθή κεηαμχ ζπηλζεξηζηή θαη θσηνπνιιαπιαζηαζηή. Καηά θάπνην ηξφπν ππνρξεψλεη ηα νξαηά θσηφληα λα πξνζπέζνπλ ζηνπο θσηνπνιιαπιαζηαζηέο. ηε ζπλέρεηα ππάξρεη ην ζχζηεκα ελφο ή πεξηζζνηέξσλ θσηνπνιιαπιαζηαζηώλ, ηνπ νπνίνπ ν ξφινο είλαη λα κεηαηξέπεη ηα νξαηά θσηφληα ζε ειεθηξφληα θαη λα εληζρχεη ηνλ αξηζκφ ησλ ειεθηξνλίσλ. ηελ έμνδν ηνπ θσηνπνιιαπιαζηαζηή ιακβάλεηαη έλαο αξηζκφο ειεθηξνλίσλ ν νπνίνο είλαη αλάινγνο κε ηνλ αξηζκφ ησλ νξαηψλ θσηνλίσλ. Σέινο ην ειεθηξηθφ ζήκα ςεθηνπνηείηαη κε ηε βνήζεηα ειεθηξνληθψλ ζπζηεκάησλ, επεμεξγάδεηαη απφ ειεθηξνληθφ ππνινγηζηή θαη πξνβάιιεηαη ζε νζφλε ηειεφξαζεο. πλεπψο ε ηειηθή εηθφλα ζρεκαηίδεηαη κέζσ κηαο δηαδνρηθήο αιιεινπρίαο θπζηθνηερληθψλ δηαδηθαζηψλ, φπσο πεξηγξάςακε πξνεγνπκέλσο. ιεο απηέο νη δηαδηθαζίεο δηαδέρνληαη ε κία ηελ άιιε κε κεγάιε ηαρχηεηα, αιιά νπσζδήπνηε ε ζπλνιηθή δηαδηθαζία απαηηεί έλα νξηζκέλν ρξνληθφ δηάζηεκα πνπ θαιείηαη «λεθξφο ρξφλνο» ηνπ ζπζηήκαηνο. Ο «λεθξφο ρξφλνο» ηεο γ- θάκεξα είλαη πνιχ κηθξφο, πεξίπνπ 10 5 sec, έηζη ψζηε δελ ππάξρεη κεγάιε 61

62 απψιεηα πιεξνθνξίαο ιφγσ κε θαηαγξαθήο νξηζκέλσλ αθηίλσλ πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ξαδηντζφηνπν. Ζ Ππξεληθή Ηαηξηθή απέθηεζε κέζσ ηεο γ-θάκεξα ηε δπλαηφηεηα ζπιινγήο δεδνκέλσλ πνπ επηηξέπνπλ ηαπηφρξνλα κε ηε κνξθνινγηθή κειέηε ελφο νξγάλνπ θαη ηε κειέηε ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπ (δπλακηθή κειέηε). Πξάγκαηη, αλάινγα κε ηε πεξίπησζε, κπνξνχλ λα ζπιιερζνχλ δεδνκέλα απφ φιν ην ππφ εμέηαζε φξγαλν κέζα ζε κηθξά ρξνληθά δηαζηήκαηα. Ζ δηαδνρή ησλ απεηθνλίζεσλ πνπ αληηζηνηρνχλ ζε απηά ηα κηθξά δηαζηήκαηα, δίλεη ηε δπλαηφηεηα κηαο θαηά θάπνην ηξφπν θηλεκαηνγξάθεζεο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ νξγάλνπ. ην ζρήκα 36 απεηθνλίδνληαη δχν ζπζηήκαηα γ- θάκεξα. Σν πξψην έρεη κία αληρλεπηηθή θεθαιή, ελψ ην δεχηεξν δχν αληρλεπηηθέο θεθαιέο. Οη δχν θεθαιέο έρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα ζρεκαηίδνπλ κεηαμχ ηνπο γσλία. Γηα παξάδεηγκα ζηηο θαξδηνινγηθέο εμεηάζεηο ρξεζηκνπνηείηαη γσλία ρήκα 36. Γ-θάκεξα κε κία θαη κε δύν αληρλεπηηθέο θεθαιέο. 62

63 4. Σνκνγξαθηθέο ηερληθέο κε ξαδηελεξγά ηζόηνπα Ζ ηξηζδηάζηαηε ξαδηελεξγφο θαηαλνκή δελ είλαη δπλαηφλ λα πεξηγξαθεί κε αθξίβεηα απφ κηα επίπεδε εηθφλα πνπ ιακβάλεηαη κε ηε γ-θάκεξα. πσο θαη ζηελ αθηηλνδηαγλσζηηθή, έηζη θαη ζηελ Ππξεληθή Ηαηξηθή εθαξκφδνληαη δηάθνξεο ηνκνγξαθηθέο ηερληθέο γηα λα απνκνλψζνπκε έλα νξηζκέλν επίπεδν κέζα ζην αληηθείκελν θαη λα ην απεηθνλίζνπκε σο κηα δηζδηάζηαηε εηθφλα. Σα ζχγρξνλα ηνκνγξαθηθά ζπζηήκαηα δηαθξίλνληαη, αλάινγα κε ην είδνο ησλ ρξεζηκνπνηνχκελσλ ξαδηντζνηφπσλ, ζε δχν ηχπνπο [10] : 1. ηα ζπζηήκαηα ππνινγηζηηθήο ηνκνγξαθίαο εθπνκπήο κνλνύ θσηνλίνπ ή SPECT. 2. ηα ζπζηήκαηα ηνκνγξαθίαο εθπνκπήο πνδηηξνλίσλ ή PET. Ζ ελλνηνινγηθή εξκελεία ηεο θχζεο ησλ θσηνλίσλ θαη ησλ πνδηηξνλίσλ κε βάζε ηε θπζηθή ζεσξία μεθεχγεη απφ ηα πιαίζηα ηεο παξνχζεο εξγαζίαο. Αλαθέξνπκε απιψο φηη ηα θσηφληα απνηεινχλ ειεθηξνκαγλεηηθή αθηηλνβνιία, ε νπνία πξνέξρεηαη απφ ηελ απνδηέγεξζε ησλ ππξήλσλ ησλ ξαδηντζνηφπσλ. Σα πνδηηξφληα απνηεινχλ ζσκαηηδηαθή αθηηλνβνιία, ε νπνία πξνέξρεηαη απφ ππξεληθνχο κεηαζρεκαηηζκνχο, δειαδή κεηαηξνπή ελφο πξσηνλίνπ ηνπ ππξήλα ηνπ αηφκνπ ζε λεηξφλην. ηα πεξηζζφηεξα ζπζηήκαηα SPECT ε κέηξεζε ηεο αθηηλνβνιίαο γίλεηαη κε ηε βνήζεηα ηεο γ-θάκεξα. Ζ θεθαιή ηεο γ-θάκεξα πεξηζηξέθεηαη γχξσ απφ ηνλ θεληξηθφ άμνλα ηνπ ζψκαηνο ηνπ αζζελνχο. Ζ αληρλεπηηθή επηθάλεηά ηεο παξακέλεη παξάιιειε ζηελ επηθάλεηα ηνπ ζψκαηνο (ζρήκα 37). Καηά ηε δηάξθεηα απηήο ηεο πεξηζηξνθήο γίλνληαη ιήςεηο ζπκβαηηθψλ εηθφλσλ ζε δηαδνρηθέο ζέζεηο ηεο θεθαιήο επάλσ ζηελ πεξηθέξεηα πεξηζηξνθήο. πσο θαη ζηνλ αμνληθφ ηνκνγξάθν, νη εηθφλεο απηέο απνηεινχλ νπζηαζηηθά ηηο κεηξήζεηο ηεο αθηηλνβνιίαο. Ζ αλαπαξάζηαζε ηεο αθξηβνχο θαηαλνκήο ηνπ ξαδηνθαξκάθνπ θαη ν ζρεκαηηζκφο ηεο ηειηθήο ςεθηαθήο εηθφλαο επηηπγράλεηαη κε ηελ εθαξκνγή θαηάιιειεο καζεκαηηθήο επεμεξγαζίαο ησλ κεηξήζεσλ ζηνλ ππνινγηζηή. 63

64 ρήκα 37. Σνκνγξαθία SPECT. ηε ηνκνγξαθία εθπνκπήο πνδηηξνλίσλ ή PET ρξεζηκνπνηνχληαη ξαδηελεξγά ηζφηνπα πνπ εθπέκπνπλ πνδηηξφληα. Γηα θάζε πνδηηξφλην πξνθχπηνπλ δχν θσηφληα ηα νπνία νδεχνπλ πξνο αληίζεηεο, κεηαμχ ηνπο, θαηεπζχλζεηο. Σα ζπζηήκαηα PET πνπ έρνπλ αλαπηπρζεί κέρξη ζήκεξα έρνπλ θπξίσο ηε δηάηαμε δαθηπιίνπ, φπνπ πνιιαπινί αληρλεπηέο πεξηβάιινπλ ηνλ αζζελή (ζρήκα 38). ρήκα 38. Σνκνγξαθία PET. Έλα βαζηθφ πιενλέθηεκα ηεο ηνκνγξαθίαο πνδηηξνλίσλ είλαη ε δπλαηφηεηα κειέηεο θπζηνινγηθψλ δηεξγαζηψλ ζην αλζξψπηλν ζψκα. Απηφ νθείιεηαη ζην γεγνλφο φηη ρξεζηκνπνηνχληαη ηζφηνπα ρεκηθψλ ζηνηρείσλ πνπ απνηεινχλ βαζηθά ζπζηαηηθά ησλ βηνινγηθψλ ζπζηεκάησλ. Σέηνηα ξαδηελεξγά ηζφηνπα εθπνκπνί πνδηηξνλίσλ είλαη: 11 C, 15 O, 13 N. Σα ηζφηνπα απηά βξίζθνπλ εθαξκνγή ζηελ ηρλεζέηεζε βηνρεκηθψλ θαη θαξκαθεπηηθψλ νπζηψλ. 64

65 Σα ηζφηνπα απηά έρνπλ πνιχ κηθξνχο ρξφλνπο ππνδηπιαζηαζκνχ ραξαθηεξηζηηθφ πνπ ηα θαζηζηά πξνηηκεηέα γηα θιηληθή εθαξκνγή, αθνχ ν αζζελήο παίξλεη ρακειή δφζε. Ωζηφζν ε παξαγσγή ηνπο ζπαλίσο κπνξεί λα επηηεπρζεί κε γελλήηξηα ηζνηφπσλ (ζρήκα 34). Σα πεξηζζφηεξα απφ απηά παξάγνληαη κε ηε βνήζεηα εηδηθήο δηάηάμεο, ηνπ θχθινηξνπ. Ζ φιε εγθαηάζηαζε είλαη πνιπδάπαλε θαη πξνθαλψο απνηειεί βαζηθφ κεηνλέθηεκα ησλ ζπζηεκάησλ PET. ην ζρήκα 35 απεηθνλίδεηαη έλα ζχζηεκα PET. ρήκα 35. Κνλζόια ρεηξηζκνύ θαη ζύζηεκα ηνκνγξαθίαο PET. 65

66 5. Οη θιηληθέο εθαξκνγέο ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο Οη δηαγλσζηηθέο εθαξκνγέο ηεο Ππξεληθήο Ηαηξηθήο επηηξέπνπλ φρη κφλν ηνλ κνξθνινγηθφ έιεγρν ησλ νξγάλσλ ηνπ αλζξψπηλνπ ζψκαηνο, αιιά θαη ηνλ ιεηηνπξγηθφ ηνπο έιεγρν. Οη πιένλ ζπλεζηζκέλεο δηαγλσζηηθέο εμεηάζεηο πνπ αμίδεη λα αλαθεξζνχλ είλαη [11] : πηλζεξνγξάθεκα ζπξενεηδνύο αδέλα. Σν ζπηλζεξνγξάθεκα (ζρήκα 36) δίλεη πιεξνθνξίεο γηα ηηο αθφινπζεο παζήζεηο ηνπ ζπξενεηδνχο: (α) ηελ ζπξενεηδηθή βξνγρνθήιε, δειαδή ππεξπιαζία ηνπ αδέλα. (β) ηνλ ππνζπξενεηδηζκφ, δειαδή ηελ απιαζία ή ηελ δπζπιαζία ηνπ αδέλα. (γ) ηηο δηάθνξεο θιεγκνλέο ηνπ ζπξενεηδνχο. (δ) ην θαξθίλν ηνπ ζπξενεηδνχο. πηλζεξνγξάθεκα νζηώλ. Γίλεηαη δηάγλσζε γηα: (α) πξσηνγελείο θαθνήζεηο νζηηθνχο φγθνπο. (β) νζηηθέο κεηαζηάζεηο. (γ) κεηαβνιηθά λνζήκαηα ησλ νζηψλ. (δ) θαηάγκαηα ππεξθφξησζεο. (ε) ηε βησζηκφηεηα ησλ νζηηθψλ κνζρεπκάησλ. πηλζεξνγξάθεκα λεθξώλ. Οη θπξηφηεξεο ελδείμεηο ηνπ ειέγρνπ ησλ λεθξψλ κε ξαδηντζφηνπν είλαη: (α) ν έιεγρνο ζπγγελψλ αλσκαιηψλ, δειαδή ε αγελεζία, ε ππνπιαζία, ν έθηνπνο λεθξφο θιπ. (β) ν έιεγρνο ελδνλεθξηθψλ καδψλ, δειαδή φγθνη, απνζηήκαηα θιπ. (γ) ε απνθξαθηηθή λφζνο ηνπ νπξνπνηεηηθνχ. (δ) ν έιεγρνο ηξαπκαηηθψλ θαθψζεσλ. (ε) ε εθηίκεζε ηνπ βαζκνχ ηεο λεθξηθήο αλεπάξθεηαο. πηλζεξνγξάθεκα κπνθαξδίνπ. Ο ζπηλζεξνγξαθηθφο έιεγρνο γίλεηαη: (α) γηα αλαθάιπςε βιαβψλ ησλ ζηεθαληαίσλ αξηεξηψλ. (β) γηα εληφπηζε πεξηνρψλ ηνπ κπνθαξδίνπ κεησκέλεο αηκάησζεο. (γ) γηα αμηνιφγεζε ηεο βειηίσζεο ηεο αηκαηηθήο ξνήο κεηά απφ «by pass». (δ) γηα αμηνιφγεζε παιαηψλ εκθξαγκάησλ. πηλζεξνγξάθεκα πλεπκόλσλ. Οη θπξηφηεξεο ελδείμεηο απηνχ ηνπ ειέγρνπ είλαη: (α) ε αλαθάιπςε απνθιεηζκέλνπ πλεπκνληθνχ αγγείνπ. 66

67 (β) ε δηάγλσζε ηνπ θαξθίλνπ ηνπ πλεχκνλνο. ρήκα 36. πηλζεξνγξάθεκα ζπξενεηδνύο αδέλα. Ζ ηνκνγξαθία PET έρεη ηεξάζηην ζπγθξηηηθφ πιενλέθηεκα έλαληη ηεο αμνληθήο θαη καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο ζηελ παξαθνινχζεζε ηεο εμέιημεο ησλ θαξθηληθψλ φγθσλ ζηνλ εγθέθαιν θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ζεξαπεπηηθήο αγσγήο αθηηλνζεξαπεία, ρεκεηνζεξαπεία πνπ αθνινπζεί ν αζζελήο. Οη εηθφλεο πνπ ιακβάλνληαη, απεηθνλίδνπλ βηνρεκηθέο δηεξγαζίεο φπσο γηα παξάδεηγκα ην κεηαβνιηζκφ ηεο γιπθφδεο. Απηέο νη βηνρεκηθέο δηεξγαζίεο απνθαιχπηνπλ αλσκαιίεο ζηε ιεηηνπξγία ηνπ εγθεθάινπ κε πηζαλφηεξε αηηία ηελ χπαξμε θαξθηληθψλ εζηηψλ. Οη εηθφλεο ηεο αμνληθήο θαη καγλεηηθήο ηνκνγξαθίαο απεηθνλίδνπλ αλαηνκηθέο πεξηνρέο κε απνηέιεζκα λα κελ κπνξεί λα αληρλεπζεί έγθαηξα ην ηκήκα ηνπ θαξθηληθνχ ηζηνχ πνπ εμαθνινπζεί λα είλαη αλέπαθν ηφζν θαηά ηε δηάξθεηα εθαξκνγήο ηεο ζεξαπεπηηθήο αγσγήο φζν θαη κεηά ην πέξαο ηεο. 67

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 Σα καζήκαηα γίλνληαη ζην γξαθείν ησλ ηαηξώλ ηνπ Tκήκαηνο θάζε Πέκπηε 12:00 14:00, ρξεζηκνπνηώληαο ηα θαηάιιεια νπηηθναθνπζηηθά κέζα, εθηόο Ηνπιίνπ θαη Απγνύζηνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Γξαθηθά Τπνινγηζηώλ θαη ε ζπκβνιή ηνπο ζηελ Ιαηξηθή

Γξαθηθά Τπνινγηζηώλ θαη ε ζπκβνιή ηνπο ζηελ Ιαηξηθή Γξαθηθά Τπνινγηζηώλ θαη ε ζπκβνιή ηνπο ζηελ Ιαηξηθή Δέζπνηλα Μηραήι Τπ. Δξ. Πιεξνθνξηθήο Εξεπλεηηθό Εξγαζηήξην: Γξαθηθώλ Τπνινγηζηώλ & Εηθνληθήο Πξαγκαηηθόηεηαο Σκήκα Πιεξνθνξηθήο - Παλεπηζηήκην Κύπξνπ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ ΣΜΖΜΑ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΜΑΘΖΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΗΓΑΚΟΝΣΔ: Β. ΥΡΖΣΑΡΑ, Καθ. ΔΞΑΜΖΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΗΝΟ, Δπ.Καθ. Φεβροσάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Πρώτη φορά στην Ελλάδα η επεμβατική φυσικοθεραπεία Στόχος: το μηχανικό αίτιο του μυοσκελετικού προβλήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη ΛΤΜΔΝΔ ΑΚΖΔΗ ΣΖΝ ΔΤΡΔΖ ΑΡΥΗΚΖ ΦΑΖ 1. Η αιή αξκνληθή ηαιάλησζε ν εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη ιάηνο Α = cm θαη ζρλόηεηα f = 5 Hz. Τε ρξνληθή ζηηγκή = ην κηθξό ζώκα δηέξρεηαη αό ηε ζέζε ανκάθξλζεο

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τα δηάθνξα πιηθά, αλάινγα κε ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο εληόο καγλεηηθνύ πεδίνπ δηαθξίλνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

HYUNDAI. Η δηαγλσζηηθή θίζζα ησλ Hyundai έρεη 12 επαθέο θαη ηνπνζεηείηαη ζηνλ ρώξν ηνπ θηλεηήξα

HYUNDAI. Η δηαγλσζηηθή θίζζα ησλ Hyundai έρεη 12 επαθέο θαη ηνπνζεηείηαη ζηνλ ρώξν ηνπ θηλεηήξα HYUNDAI ηα κνληέια ηεο Hyundai ππάξρνπλ ηέζζεξεηο δηαθνξεηηθνί ζπλδπαζκνί θσδηθώλ βιάβεο: κνλνςήθηνη, δηςήθηνη ηεηξαςήθηνη θαη θσδηθνί πνπ αθνινπζνύλ ηα πξσηόθνιια EOBD. Γιαγνωζηική Φίζζα Η δηαγλσζηηθή

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Γεώξγηνο Π. Καξακαλώιεο Ννζνθνκείν Αηηηθόλ 9 ε Εθπαηδεπηηθή δηεκεξίδα ΕΠΕΓΕ, Αζήλα 24-25 Σεπηεκβξίνπ 2011 πνηεο νη βαζηθέο αξρέο ηεο κεζόδνπ; θαηαγξαθή ελδναπιηθώλ πηέζεσλ ζηαηηθέο πηέζεηο αξρέο ηεο κεζόδνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΑΘΗΜΑ 2T2 41 ΓΟΜΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΟΝΑΓΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΠΑΡΑΜΔΣΡΟΙ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ Ο πινχηνο ηεο Διιάδαο ζε θνηηάζκαηα καξκάξνπ εθιεθηήο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα ΚΡΑΣ ΙΚΟ ΠΙΣ ΟΠΟΙ ΗΣΙΚ Ο ΓΛΩ ΟΜΑΘΔΙΑ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα τόχοι του σεμιναρίου Με ην παξόλ ζεκηλάξην απνζθνπνύκε

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε- Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 2. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα εηδψλ θαζαξηφηεηαο Φξεκαηνδφηεζε : Ιδίνη Πφξνη Σ Δ Υ Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 3: ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ - ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ ΓΗΑΡΚΔΗΑ: 1 δηδαθηηθή ώξα ΓΗΓΑΚΣΗΚΟΗ ΣΟΥΟΗ: Να δηαπηζηώζνπλ νη καζεηέο πεηξακαηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑ 1 ον ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΧΔΙΡΙΜΟ ΣΗ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ Δξαζηηέρλεο Φσηνγξαθίδσ Σι είναι θφηογραθική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη:

Διαβάστε περισσότερα

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή ηαπξνύια Βνγηαηδή, Αθηηλνθπζηθόο Ιαηξηθήο, Σκήκα Αδεηώλ & Διέγρσλ, Δ.Δ.Α.Δ. Δπηζηεκνληθή Ηκεξίδα ΔΦΙΔ Γνζηκεηξία & Αθηηλνπξνζηαζία Ραδηντζνηνπηθέο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσειρ μησανικών ταλαντώσεων. 1. Σώκα κάδαο m = 4 kg εθηειεί α.α.η. κε εμίζωζε απνκάθξπλζεο:

Ασκήσειρ μησανικών ταλαντώσεων. 1. Σώκα κάδαο m = 4 kg εθηειεί α.α.η. κε εμίζωζε απνκάθξπλζεο: Ασκήσειρ μησανικών ταλαντώσεων 1. Σώκα κάδαο m = 4 kg εθηειεί α.α.η. κε εμίζωζε απνκάθξπλζεο: x = 8ημ(πt+π/6) 1. Να ππνινγίζεηε ηε ζηαζεξά επαλαθνξάο ηνπ. 2. Να παξαζηήζεηε γξαθηθά ηελ απνκάθξπλζή ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ςυμβολή των πληροφοριακών ςυςτημάτων διοίκηςησ ςτη ςύγχρονη επιχείρηςη»

«Η ςυμβολή των πληροφοριακών ςυςτημάτων διοίκηςησ ςτη ςύγχρονη επιχείρηςη» ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΩΝ ΑΓΡΟΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ ΚΑΙ ΣΡΟΦΙΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ «ΜΒΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΩΝ ΣΡΟΦΙΜΩΝ» «Η ςυμβολή των πληροφοριακών ςυςτημάτων διοίκηςησ ςτη ςύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Τ Μ Η Μ Α ΟΧΗΜΑΤΩΝ. Ιμαντοκίνηςη

Τ Μ Η Μ Α ΟΧΗΜΑΤΩΝ. Ιμαντοκίνηςη Ιμαντοκίνηςη Μεηάδνζε θίλεζεο θαη κεηαθνξά ηζρύνο κεηαμύ αηξάθησλ ζε κεγάιε απόζηαζε Μεηαθνξά ηζρύνο κέζσ ηξηβήο ζην ζύζηεκα ηκάληα ηξνραιία Είδε ηκάλησλ: επίπεδνη (γηα κεγάιεο απνζηάζεηο αηξάθησλ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα