Νεώτεροι Βιολογικοί Παράγοντες µε επέκταση των θεραπευτικών ενδείξεων: Το παράδειγµα του Canakinumab στα Αυτοφλεγµονώδη και την Oυρική αρθρίτιδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νεώτεροι Βιολογικοί Παράγοντες µε επέκταση των θεραπευτικών ενδείξεων: Το παράδειγµα του Canakinumab στα Αυτοφλεγµονώδη και την Oυρική αρθρίτιδα"

Transcript

1 Νεώτεροι Βιολογικοί Παράγοντες µε επέκταση των θεραπευτικών ενδείξεων: Το παράδειγµα του Canakinumab στα Αυτοφλεγµονώδη και την Oυρική αρθρίτιδα Ανδρέας Μπούνας

2 ΑΥΤΟΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Νοσήµατα τα οποία χαρακτηρίζονται από παθολογικά έντονη φλεγµονή που προκαλείται κυρίως από τα κύτταρα και µόρια του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήµατος (innate immunity) Αυτοάνοσα νοσήµατα = κυριαρχεί το επίκτητο ανοσοποιητικό σύστηµα (adaptive immunity)

3 Αυτοφλεγµονώδη νοσήµατα: Νέα δεδοµένα H έννοια της φλεγµονής έχει διευρυνθεί σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και περιλαµβάνει νέες βιολογικές διεργασίες Το φλεγµονόσωµα (inflammasome)-βασικό κοµµάτι του µη ειδικού ανοσιακού συστήµατος- είναι µακροµοριακό σύµπλεγµα-φρουρός του σώµατος «Εργοστάσιο» παραγωγής φλεγµονωδών κυτταροκινών όπως η IL-1β µιας µείζονος κυτταροκίνης µε πλειοτροπικές δράσεις στη φλεγµονή Η παραγωγή φλεγµονωδών κυττοκινών µπορεί να οφείλεται οχι µόνο σε εξωγενείς αλλά και σε ενδογενείς διεγέρτες ( αυτό-φλεγµονή και αυτοανοσία) Και ευθύνονται για σηµαντικό ποσοστό των νοσηµάτων του ανθρώπου από τα περιοδικά εµπύρετα νεανικής έναρξης έως την ουρική αρθρίτιδα το διαβήτη και τη νόσο Alzheimer Η «ιστορική σύγκλιση» στη Παθολογία των παιδιών και των ενηλίκων Η ανακάλυψη αυτή έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον µελέτης του µη ειδικού ανοσιακού συστήµατος ( innate immunity) Φλεγµονοσωµοπάθειες ή σύνδροµα που σχετίζονται µε την IL-1β

4 TΟ ΦΛΕΓΜΟΝΟΣΩΜΑ (inflammasome) Πρόκειται για µια µοριακή πλατφόρµαπολυπρωτεϊνικό σύµπλεγµα Αποτελείται από µια NLR πρωτεΐνη (sensor), µια ή περισσότερες πρωτεΐνες ASC (adaptor) και µια ή περισσότερες κασπάσες (effector) Κασπάσες: Πρωτεάσες που ενέχονται στους µηχανισµούς της φλεγµονής και της απόπτωσης. Αρχικώς αδρανείς, ενώ ενεργοποιούνται µέσω πρωτεόλυσης 3 φλεγµονοσώµατα έχουν αναγνωριστεί (ΝALP1, IPAF,NALP3)

5 Ρόλος του φλεγµονοσώµατος NALP3 στην παραγωγή IL-1β από µονοκύτταρα και µακροφάγα Το NALP3 ενεργοποιείται από συγκεκριµένα ερεθίσµατα π.χ. βακτηριακή ή ιογενής λοίµωξη ή λοιπούς ερεθιστικούς παράγοντες Η ενεργοποίηση του NALP3 επιτρέπει το σχηµατισµό ενός µακροµοριακού συµπλόκου, του φλεγµονοσώµατος ASC, σχετιζόµενη µε την απόπτωση οµοιάζουσα µε κηλίδα πρωτεΐνη που περιέχει CARD, CARD, πεδίο προσέλκυσης κασπάσης, FIIND, πεδίο µε λειτουργία εύρεσης, LRR, πλούσιο σε λευκίνη επαναληπτικό, MDP, µουραµυλικό διπεπτίδιο, NACHT, πεδίο παρόν στο µεταγραφικό ενεργοποιητή κατηγορίας ΙΙ του µείζονος συµπλόκου ιστοσυµβατότητας του πρωτεϊνικού αναστολέα της νευρωνικής απόπτωσης, NALP3, πρωτεΐνη που περιέχει NACHT, LRR και PYD, PYD, πεδίο θανάτου πυρίνης Προσαρµογή από Church LD et al, Nat. Clini. Pract. Rheumatology, 2008, Vol.4,No.1

6 Η IL-1β ενεργοποιείται από την κασπάση-1 στο φλεγµονόσωµα της κρυοπυρίνης Το φλεγµονόσωµα είναι ένα µεγάλο σύµπλεγµα πρωτεϊνών, µε σηµαντικότερη την NALP3 Η ενεργοποίηση της NALP3 από φλεγµονώδη ερεθίσµατα, όπως οι κρύσταλλοι ουρικού µονονατρίου, οδηγεί σε παραγωγή ενεργού κασπάσης-1 Η κασπάση-1 διασπά την pro-il-1β στην ώριµη IL-1β Η παραγωγή της IL-1β είναι ευαίσθητη και ταχεία Dayer J-M Rheumatology 2003; Drenth JP et al. N Engl J Med 2006

7 Μηχανισµός δράσης Η IL-1 είναι µια κυτοκίνη που εµπλέκεται στο σύστηµα της φυσικής ανοσίας Υπάρχουν δύο δραστικές µορφές της IL-1 Η IL-1α είναι µία ενδοκυττάρια κυτοκίνη Η IL-1β, µία εκκριτική µορφή, είναι ισχυρός µεσολαβητής της Interleukin- 1β συστηµατικής και τοπικής φλεγµονής και έχει σηµαντικό ρόλο στην ιστική ανακατασκευή IL- 1α IL- 1β Απαιτείται ακριβής ρύθµιση για την διατήρηση της οµοιοστασίας Dayer J-M Rheumatology 2003; Drenth JP et al. N Engl J Med. 2006

8 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΙΝΤΕΡΛΕΥΚΙΝΗΣ 1β Η ιντερλευκίνη 1β είναι µια προφλεγµονώδης κυτταροκίνη, που συντίθεται κύρια από τα µονοκύτταρα και τα µακροφάγα Aρχικά συντίθεται ως πρόδροµο πεπτίδιο (pro-il-1β) 2 υποδοχείς ΙL-1 στα κύτταραστόχους. Συνδέεται µε τον υποδοχέα IL-1RI Δρα ως µεσολαβητής της φλεγµονής

9 Επιπλέον δράσεις της IL-1β Εγκέφαλος (υποθάλαµος) Επαγωγή πυρετού και ευαισθητοποίησης στον πόνο Οστά Οστική επαναρρόφηση και καταστροφή του χόνδρου Ανοσολογική ενεργοποίηση Έκκριση φλεγµονωδών µορίων Ενδοθήλιο Επάγει την έκκριση (IL)-6 οδηγεί σε απελευθέρωση πρωτεϊνών οξείας φάσης Data from Dinarello CA, 1994; Figure adapted from Dinarello CA, 2005

10 Κληρονοµικά Αυτοφλεγµονώδη νοσήµατα

11 Χαρακτηριστικά κληρονοµικών φλεγµονωδών διαταραχών Νόσος Χαρακτηριστικά Συµπτώµατα Γονίδιο/πρωτεϊνικό παράγωγο (χρωµόσωµα) Κληρονοµικότητα CAPS 1 3 FCAS MWS NOMID/ CINCA Νεογνική έναρξη στους περισσότερους ασθενείς Κροεπαγόµενα συµπτωµάτα Καθηµερινά συµπτώµατα Κώφωση Κνιδωτικές βλάβες, όχι φαγούρα Επιπεφυκίτιδα Περιστασιακό οίδηµα της οπτικής θηλής Αρθραλγία, περιστασιακή µονοαρθρίτιδα NLRP3/NALP3 (1q44) Αυτοσωµική κυρίαρχη * Οικογενής µεσογειακός πυρετός (FMF) 1 3 Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν προγόνους από την Ανατολική Μεσόγειο Κρίσεις που διαρκούν 1 3 ηµέρες Ανταποκρίνεται σε κολχικίνη Ερυσιπελατοειδές ερύθηµα Σπάνια µονοαρθρίτιδα, συνήθως στα κάτω άκρα Άσηπτη περιτονίτιδα> 85% MEFV/πυρίνη (16p13.3) Αυτοσωµική εξασθενητική Σχετιζόµενο µε τον υποδοχέα του TNF περιοδικό σύνδροµο (TRAPS) 1 3 Κρίσεις που διαρκούν 1-4 εβδοµάδες Ανταποκρίνεται σε υψηλής δόσης κορτικοστεροειδή Μεταναστευτική µυαλγία/ εξάνθηµα Επιπεφυκίτιδα Περικογχικό οίδηµα Σοβαρή µυαλγία, περιστασιακή µονοαρθρίτιδα Συχνά σοβαρή κοιλιαλγία Βουβωνοκήλη TNFRSF1A/TNFR (12p13.2) Αυτοσωµική κυρίαρχη ή σποραδική Σύνδροµο αυξηµένης IgD (HIDS) 1 3 Υποτροπιάζοντα επεισόδια που διαρκούν αρκετές ηµέρες Επάγεται από εµβολιασµό Συσχετίζεται µε αυξηµένη IgD και λεµφαδενοπάθεια Κηλιδοβλατιδώδες εξάνθηµα Επιπεφυκίτιδα Αρθραλγία Συχνά σοβαρή κοιλιαλγία µε έµετο MVK/µεβαλονική κινάση (12q24) Αυτοσωµική εξασθενητική * Η κληρονοµιά µπορεί να είναι σποραδική για NOMID/CINCA. FCAS, οικογενές κρυοεπαγόµενο αυτοφλεγµονώδες σύνδροµο, Ig, ανοσοσφαιρίνη, MWS, σύνδροµο Muckle Wells, NOMID, πολυσυστηµατική φλεγµονώδης νόσος νεογνικής έναρξης, CINCA, χρόνιο φλεγµονώδες νευρολογικό δερµατικό και αρθρικό σύνδροµο, TNF, παράγοντας νέκρωσης όγκων. 1 Farasat S et al. Arch Dermatol 2008;144: ; 2Glaser RL et al Curr Allergy Asthma Rep 2008;8:288 98; 3Touitou I et al BestPract Res Clin Rheumatol 2008;22:

12 CAPS Cryopyrin Assosiated Periodic Syndromes Το CAPS καλύπτει ένα φάσµα κληρονοµικών φλεγµονωδών διαταραχών Χαρακτηρίζεται από υπερπαραγωγή IL-1β Συνήθως συσχετίζεται µε µεταλλάξεις στο γονίδιο που κωδικοποιεί την κρυοπυρίνη (πρωτεΐνη NALP3), ένα συστατικό του πρωτεϊνικού συµπλέγµατος που συµµετέχει στην παραγωγή IL-1β Η κληρονοµικότητα είναι γενικώς αυτόσωµη κυρίαρχη Κλινικά χαρακτηριστικά Στα συµπτώµατα συµπεριλαµβάνονται κνιδωτικό εξάνθηµα, επιπεφυκίτιδα, κώφωση, προβλήµατα όρασης και αρθρίτιδα Η έναρξη είναι σχεδόν πάντοτε νεογνική ή στη βρεφική ηλικία Το CAPS συσχετίζεται µε αύξηση των πρωτεϊνών οξείας φάσης C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) Αµυλοειδής-Α πρωτεΐνη ορού (SAA)

13 CAPS Cryopyrin Assosiated Periodic Syndromes Το CAPS καλύπτει ένα φάσµα κληρονοµικών φλεγµονωδών διαταραχών Χαρακτηρίζεται από υπερπαραγωγή IL-1β Συνήθως συσχετίζεται µε µεταλλάξεις στο γονίδιο που κωδικοποιεί την κρυοπυρίνη (πρωτεΐνη NALP3), ένα συστατικό του πρωτεϊνικού συµπλέγµατος που συµµετέχει στην παραγωγή IL-1β Η κληρονοµικότητα είναι γενικώς αυτόσωµη κυρίαρχη Κλινικά χαρακτηριστικά Στα συµπτώµατα συµπεριλαµβάνονται κνιδωτικό εξάνθηµα, επιπεφυκίτιδα, κώφωση, προβλήµατα όρασης και αρθρίτιδα Η έναρξη είναι σχεδόν πάντοτε νεογνική ή στη βρεφική ηλικία Το CAPS συσχετίζεται µε αύξηση των πρωτεϊνών οξείας

14 Επιδηµιολογία του CAPS Σπάνιο 1 Η επίπτωση θεωρείται ότι είναι 1 2 ανά εκατοµµύριο στις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη Ίση κατανοµή ανάµεσα σε άνδρες και γυναίκες Αυτή τη στιγµή, οι γνωστοί ασθενείς είναι κυρίως Καυκάσιοι Ο επιπολασµός µπορεί να είναι µεγαλύτερος από ότι θεωρείται αυτή τη στιγµή λόγω µη διαγνωσµένων περιπτώσεων ή περιπτώσεων εσφαλµένης διάγνωσης 2 Το 44% των ασθενών έλαβε περισσότερες από µία εσφαλµένες διαγνώσεις πριν διαγνωσθεί ορθά 1 Farasat S et al. Arch Dermatol 2008;144: ; 2 Stych B et al, Curr Med Res Opin 2008;24:

15 CAPS: φάσµα νόσου Οικογενές κρυοεπαγόµενο αυτοφλεγµονώδες σύνδροµο (FCAS) Κρυοεπαγόµενο Εξάνθηµα Αρθραλγία Σύνδροµο Muckle Wells (MWS) NOMID/CINCA Κνιδωτικό εξάνθηµα Προϊούσα χρόνια µηνιγγίτιδα Προοδευτική κώφωση Αµυλοείδωση AA (στο 25% των ασθενών) που οδηγεί σε νεφρική ανεπάρκεια Κώφωση Οπτική και νοητική βλάβη Παραµορφωτική αρθρίτιδα Επιπεφυκίτιδα ΗΠΙΟ ΣΟΒΑΡΟ

16 Κλινικά χαρακτηριστικά κρυοπυρινοπαθειών CAPS Χαρακτηριστικό FCAS MWS CINCA/NOMID Βαρύτητα Χαµηλή Μέτρια Υψηλή Πυροδότηση Έκθεση στο κρύο Καµιά Καµιά Συχνότητα εξανθήµατος/ πυρετού Καθηµερινά µε κιρκαδιανό ρυθµό Ποικίλλουν: Σπάνια έως καθηµερινά µε κιρκαδιανό ρυθµό Ποικίλλουν: Συνήθως σπάνια πυρετός µε καθηµερινό εξάνθηµα Αρθρώσεις Αρθραλγία Αρθραλγία, αρθρίτιδα Αρθραλγία, αρθρίτιδα, υπερπλαστική αρθροπάθεια Νευρολογικά Οφθαλµοί Επιπεφυκίτιδα Επιπεφυκίτιδα, ραγοειδίτιδα. Κώφωση Όχι Συχνά (60-70%) Συχνά (>60%) Αµυλοείδωση Όχι Συχνά (~25%) Συχνά (~25%) Χρόνια άσηπτη µηνιγγίτιδα (κεφαλαλγία, διανοητική υστέρηση) Ραγοειδίτιδα, οίδηµα οπτικής θηλής, πιθανή οπτική νευρίτις Κληρονοµικότητα Αυτοσωµατικός κυρίαρχος Αυτοσωµατικός κυρίαρχος (τυπικά, denovo (σπάνια) Denovo (τυπικά), αυτοσωµατικός κυρίαρχος (σπάνια)

17 Συµπτώµατα CAPS Καθηµερινά συµπτώµατα Διάχυτο κνιδωτικό εξάνθηµα Γριπώδη συµπτώµατα Επιπεφυκίτιδα Αναιµία Κεφαλαλγίες Κόπωση Μακροχρόνιες επιπτώσεις Κώφωση Παραµόρφωση των οστών και των αρθρώσεων Βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστηµα που οδηγεί σε απώλεια όρασης Αµυλοείδωση AA που οδηγεί σε νεφρική ανεπάρκεια και πρώιµο θάνατο

18 Βιοχηµικοί δείκτες που συσχετίζονται µε CAPS Το CAPS συσχετίζεται µε αυξηµένα επίπεδα CRP και SAA 1 1 Goldbach-Mansky R et al. N Engl J Med 2006;355:581 92

19 IL-1β σε CAPS ü Η παραγωγή IL-1β σε ολικό αίµα σε απάντηση σε λιποπολυσακχαρίδες (LPS) είναι αυξηµένη σε ασθενείς µε CAPS σε σχέση µε υγιείς µάρτυρες. ü Η παραγωγή των φλεγµονωδών κυτταροκινών IL-6 και IL-18 είναι επίσης αυξηµένες σε ασθενείς µε CAPS σε σχέση µε υγιείς µάρτυρες Stack JH et al. J Immunol 2005;175:2630 4

20 Το θεραπευτικό πρόβληµα To CAPS προκαλεί σημαντική νοσηρότητα: Υποτροπιάζοντα συμπτώματα κνιδωτικού εξανθήματος, πυρετού, αρθραλγιών, ρίγους, και κόπωσης Νεφρική και πολυοργανική ανεπάρκεια και θάνατο από συστηματική αμυλοείδωση Ο σχετικός κίνδυνος θανάτου για SAA >50 mg/l είναι 12.1 φορές μεγαλύτερος (95% CI: ) απ ότι σε ασθενείς με επίπεδα SAA <4mg/L (Lachman et al, 2007) Περίπου 40% των ασθενών με FCAS εγκαταλείπουν την εργασία τους ή μένουν άνεργοι σαν αποτέλεσμα της νόσου (Stych and Dobrovolny, 2008)

21 Θεραπείες για CAPS Λίγες επιλογές και καµιά στοχευµένη θεραπεία 1 Αντιφλεγµονώδεις παράγοντες µπορεί να ανακουφίσουν από συµπτώµατα, αλλά δεν αντιµετωπίζουν την υποκείµενη παθολογία 1 4 Μη-στεροειδή αντιφλεγµονώδη φάρµακα (ΝSAIDS - ΜΣΑΦ) Υψηλής δόσης κορτικοστεροειδή Αντιρρευµατικά φάρµακα τροποποιητικά της νόσου (DMARD) Aντι- TNF-α θεραπείες Θεραπείες κατά της IL-1 ενδείξεις για την ασφάλεια και την αποτελεσµατικότητα τους προκύπτουν από κλινικές µελέτες: Anakinra ανοικτές µελέτες 3,5 7 Rilonacept τυχαιοποιηµένη µελέτη φάσης ΙΙΙ σε ενηλίκους 8 Canakinumab τυχαιοποιηµένη µελέτη φάσης ΙΙΙ σε παιδιά και ενηλίκους 9 1 Farasat S et al. 2008; 2 Touitou I, Kone-Paut I. 2008; 3 Hawkins PN, Lachmann HJ. 2003; 4 Glaser RL, Goldbach-Mansky R. 2008; 5 Hoffman HM et al. 2004; 6 Ross JB et al. 2008; 7 Goldbach-Mansky R et al. 2006; 8 Hoffman HM et al 2008; 9 Lachmann HJ et al. 2008

22 Στοχοποιηµένη αναστολή της IL-1β µε το canakinumab Πλήρως ανθρώπινο µονοκλωνικό αντίσωµα (IgG1/k / 145 kd) Canakinumab Δεσµεύεται άµεσα στην ανθρώπινη (και του σκιουροπίθηκου) IL-1β IL- 1β Εµποδίζει την σύνδεση της IL-1β στον υποδοχέα της, µε αποτέλεσµα την αδρανοποίησή της Δεν έχει διασταυρούµενη αντιδραστικότητα µε την ανθρώπινη IL-1α, IL-1Ra, και άλλα µέλη της οικογένειας της IL-1

23 Canakinumab Ένα πλήρως ανθρώπινο IgG1 µονοκλωνικό αντίσωµα κατά της anti- IL-1 1 ü Δεν παρουσιάζει διασταυρούµενη αντίδραση µε IL-1α ή IL-1Ra Συνδέεται στην ανθρώπινη IL-1 µε υψηλή συγγένεια, εποµένως, προλαµβάνει τη σύνδεση της IL-1 στον υποδοχέα της, IL-1RI Μακρά ηµιζωή στο πλάσµα: ηµέρες, 1,2 αποτελεσµατική στο πικοµοριακό εύρος Χορηγείται µε υποδόρια ένεση µία φορά ανά 8 εβδοµάδες, 150 mg/ένεση σε ενηλίκους 3 Canakinumab Φυσιολογική μεταγωγή σημάτων IL- 1β Canakinumab: συνδέεται με IL- 1 1 Alten R et al. Arthritis Res Ther 2008;10:R67; 2 Lachmann HJ et al. Clin Exp Rheumatol 2008a;26:181; 3 Lachmann HJ et al. Ann Rheum Dis 2008b;67(Suppl 2):49.

24 Ανάπτυξη του canakinumab Τα ανθρωποποιηµένα mab χαρακτηρίζονται από: Χαµηλή αντιγονικότητα Χαµηλό ποσοστό τοπικών αντιδράσεων στο σηµείο χορήγησης Μακρύ χρόνο ηµίσειας ζωής (άρα και σπανιότερη χορήγηση) Χαµηλή φαρµακοκινητική διαφοροποίηση από ασθενή σε ασθενή Lonberg N. 2008; Lonberg N. 2005

25 Σχεδιασµός της µελέτης φάσης ΙII - D2304 Πρώτο μέρος Ανοικτή περίοδος θεραπείας 1 ένεση (8 εβδομάδες) Δεύτερο μέρος Περίοδος απόσυρσης, τυχαιοποιημένη, διπλή- τυφλή, ελεγχόμενη με placebo 3 injecyons (24 weeks) Τρίτο μέρος Ανοικτή περίοδος θεραπείας 2 ενέσεις (16 εβδομάδες) Week Study visits Canakinumab/placebo: όχι υποτροπή Canakinumab Canakinumab Canakinumab/placebo: υποτροπή Canakinumab Ένεση Τυχαιοποίηση των ασθενών που απάντησαν στο canakinumab στο 1 ο μέρος σε canakinumab/placebo Προσαρµογή από Lachmann HJ et al. New Engl J Med 2009;360:32 41.

26 Μία δόση του Canakinumab παρέχει ταχεία κλινική και εργαστηριακή απάντηση σε 24 ώρες Αµέσως πριν την πρώτη θεραπεία 1 ο μέρος 97% των ασθενών με CAPS πέτυχαν πλήρη απάντηση Οι ασθενείς απάντησαν άμεσα σε 24 ώρες- τα συμπτώματα περιορίστηκαν στο ελάχιστο 2 ο μέρος Canakinumab group: 100 % κλινική και βιολογική ύφεση στη διπλή- τυφλή φάση των 24 εβδομάδων, 0% υποτροπή Placebo group: 81% υποτροπή μέσο διάστημα για την υποτροπή 100 μέρες 3 ο μέρος Η ύφεση διατηρήθηκε για έως 48 εβδομάδες στο 90% των ασθενών που προχώρησαν στο 3 ο μέρος 24 ώρες µετά την πρώτη θεραπεία Lachmann HJ et al. New Engl J Med 2009;360:32 41

27 Το Canakinumab επάγει µακροχρόνια ύφεση στo CAPS Ασθενείς χωρίς εξάρσεις(%) Canakinumab 150 mg sc κάθε 2 μήνες (N=15) 81% των ασθενών σε placebo παρουσίασαν κρίση(p <0.001) Μέσο διάστημα για κρίση από την έναρξη του Μέρους II ήταν 100 μέρες Διάστημα από την τυχαιοποίηση (μήνες) Placebo (N=16) Καμπύλη Kaplan Meier για την αναλογία των ασθενών που παρέμειναν ελεύθεροι από συμπτώματα στο τέλος της δεύτερου μέρους Lachmann HJ et al. New Engl J Med 2009;360:32 41

28 Median CRP (mg/l) Επίπεδα CRP κατά την αγωγή µε canakinumab * ** Canakinumab Placebo Φυσιολογικό όριο 1 εβδ από έναρξη μέρους 1 8 εβδ από έναρξη μέρους 3 0 Part 1 * baseline Start of part 2 Start of part 3 ** End of study Canakinumab Canakinumab or placebo Τα μέσα επίπεδα SAA του ορού ήσαν επίσης: Στα φυσιολογικά όρια στο τέλος του μέρους 1 Canakinumab Παρέμειναν φυσιολογικά κατά την αγωγή με canakinumab Αυξήθιηκαν κατά τη διάρκεια του 2 ου μέρους σε ασθενείς που λάμβαναν placebo Lachmann HJ et al. New Engl J Med 2009;360:32 41

29 Συµπεράσµατα της αποτελεσµατικότητας του Canakinumab στα CAPS Μία δόση του Canakinumab παρέχει ταχεία κλινική και εργαστηριακή απάντηση σε 24 ώρες, στο σύνολο σχεδόν των ασθενών µε CAPS Το Canakinumab επάγει διατηρήσιµη ύφεση στα CAPS, µε τους ασθενείς να χρειάζονται 1 ένεση κάθε 8 εβδοµάδες Το Canakinumab επάγει κλινική και διατηρήσιµη κλινική ύφεση στο πλήρες φάσµα των φαινότυπων* στο CAPS, σε όλες τις οµάδες που µελετήθηκαν (>4 έτη) *FCAS, Muckle Wells, NOMID Lachmann HJ et al. New Engl J Med 2009;360:32 41

30 Canakinumab στα CAPS- ασφάλεια Η µικρή επίπτωση τοπικών αντιδράσεων σε συνδυασµό µε το µεσοδιάστηµα των 8 εβδοµάδων ανά δόση, κάνει το Canakinumab καλά ανεκτό Δεν έχουν ανιχνευθεί anti-canakinumab αντισώµατα Η πλέον συχνή ανεπιθύµητη ενέργεια σχετιζόµενη µε το φάρµακο ήταν λοιµώξεις του ανωτέρου αναπνευστικού Όλες οι λοιµώξεις απάντησαν στη συνήθη θεραπεία- δεν παρατηρήθηκαν ευκαιριακές λοιµώξεις Lachmann HJ et al. New Engl J Med 2009;360:32 41

31 CANAKINUMAB Ø Toν Ιούνιο του 2009 ο FDA ενέκρινε το canakinumab για τη θεραπεία του CAPS (cryopyrin-associated periodic syndrome) Use of canakinumab in the cryopyrin-associated periodic syndrome. Lachmann HJ et al, N Engl J Med Jun 4;360(23):

32 Ουρική Αρθρίτιδα

33 Ουρική αρθρίτιδα: αυτοφλεγµονώδης νόσος Kastner DL, Aksentijevich I Cell 140, March 19, 2010

34 Μηχανισµός Φλεγµονής στην ουρική αρθρίτιδα 1) Αναγνώριση των κρυστάλλων ουρικού µονονατρίου από κυτταρικούς υποδοχείς του συστήµατος φυσικής ή µη ειδικής ανοσίας (TLR2 και 4) 2) Μέσω του σηµατοδοτικού µηχανισµού του NF-κΒ παράγεται προ ΙL-1β 3) Πρόσληψη των κρυστάλλων ουρικού µονονατρίου από φαγοκύτταρα (πχ µακροφάγα) 4) Διέγερση του φλεγµονοσώµατος NALP3, ενεργοποίηση της κασπάσης 1 και µετατροπή της προ IL-1β σε IL-1β 4) Απελευθέρωση IL-1β στην κυκλοφορία 5) Ενεργοποίηση καταρράκτη φλεγµονής και επιστράτευση των NEUT Kastner DL, Aksentijevich I Cell 140, March 19, 2010

35 Ο Πόνος στην Ουρική Αρθρίτιδα Οι περισσότεροι ασθενείς αισθάνονται σοβαρό πόνο στη διάρκεια των κρίσεων Ο πόνος των κρίσεων είναι ο ίδιος ή µεγαλύτερος από τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας ή της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας Η IL-1β διεγείρει τον πόνο: 1. άµεσα, ενεργοποιώντας υποδοχείς πόνου, 2. έµµεσα, µέσω ενεργοποίησης άλλων µορίων στον καταρράκτη σηµατοδότησης 3. αυξάνοντας την ευαισθησία στον πόνο (υπεραλγησία) Ren K, Torres R: Role of interleukin-1beta during pain and inflammation. Brain Res Rev 2009, 60:57-64.

36 Θεραπευτικοί στόχοι στην Ουρική αρθρίτιδα 1,2 Περιορισµός παρουσίας κρυστάλλων ουρικού µονονατρίου Επιτυγχάνεται µε µείωση των επιπέδων του ουρικού στον ορό < 6 mg/dl µε θεραπείες µείωσης του ουρικού οξέος Θεραπεία της φλεγµονής που σχετίζεται µε την παρουσία των κρυστάλλων του ουρικού µονονατρίου Απαιτείται θεραπεία µε αντιφλεγµονώδη φάρµακα, κολχικίνη, στεροειδή Πρόληψη εµφάνισης νέων φλεγµονωδών επεισοδίων, ιδιαίτερα κατά την έναρξη αντιυπερουριχαιµικής αγωγής Απαιτείται προφύλαξη µε αντιφλεγµονώδη φάρµακα, κολχικίνη, στεροειδή Πρόληψη εµφάνισης τόφων και διαβρώσεων ή µείωση υπαρχόντων τόφων 3,4 1 Pascual E, et al. Curr Opin Rheumatol 2007;19:122 7; 2 Fels E, et al Curr Opin Rheumatol 2008;20: ; 3 Dalbeth N et al. Rheumatology (Oxford) 2007;46:1804-7; 4 Becker MA et al. J Rheumatol 2009;36:

37 Πολλοί ασθενείς υποθεραπεύονται Υποδοσολογία Μειωµένη συµµόρφωση Διαταραχές ανοχής Υποθεράπεια Αντιδράσεις υπερευαισθησίας, νεφροτοξικότητα Συνοσηρότητα

38 Ουρική αρθρίτιδα και συνοσηρότητα ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ 58% ΥΠΕΡΤΑΣΗ 58% ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΛΙΠΙΔΙΩΝ 45% ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ 18.6% ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ (Αθηροσκλήρυνση, διαταραχές ρυθµού)10% - 15% ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ 20%

39 Πόσο ασφαλής είναι η συνήθης αγωγή της ουρικής αρθρίτιδας?

40 Αντενδείξεις στην αγωγή (κριτήρια FDA) Στα NSAIDs: υπέρταση, καρδιαγγειακή νόσος, ΧΝΑ, ΓΟΠ Στα γλυκοκορτικοειδή: υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, καρδιαγγειακή νόσος, υπερλιπιδαιµία, ΓΟΠ, οστεοπόρωση Στην κολχικίνη: XNA, χρόνια ηπατίτιδα Στην αλλοπουρινόλη: XNA, χρόνια ηπατίτιδα, υπερευαισθησία στην αλλοπουρινόλη Στην προβενεσίδη: XNA, σοβαρή ΓΟΠ FDA Prescription Drug Labeling. Training/ForHealthProfessionals/UCM pdf. Accessed Dec 6, 2010

41 Εκκρεµή θεραπευτικά προβλήµατα στην ουρική αρθρίτιδα Οι θεραπείες πρώτης γραµµής στην κρίση ουρικής στοχεύουν το άλγος και την φλεγµονή Οι καθιερωµένες θεραπείες NSAIDs, κολχικίνη και κορτικοειδή δεν είναι πάντα αποτελεσµατικές ή µπορεί να αντενδείκνυνται Πολλές περιπτώσεις ουρικής εκδηλώνονται σε ασθενείς µε πολλά ιατρικά προβλήµατα Οι υποκείµενες συννοσηρότητες συχνά περιορίζουν την επιλογή θεραπείας, καθώς µπορεί να τις επιδεινώσουν Υπάρχει εποµένως ανάγκη για άλλη θεραπεία που να αναστέλλει το αυτοφλεγµονώδες σύνδροµο της οξείας ουρικής Η IL-1β είναι κύριος θεραπευτικός στόχος στην ουρική αρθρίτιδα IL- 1, interleukin- 1; NSAIDs, non- steroidal anl- inflammatory drugs

42 Canakinumab (ACZ885) vs. triamcinolone acetonide for treatment of acute flares and prevention of recurrent flares in gouty arthritis patients refractory to or contraindicated to NSAIDs and/or colchicine Alexander So 1, Marc De Meulemeester 2, Talha Shamim 3, Andrey Pikhlak 4, A. Eftal Yücel 5, Udayasankar Arulmani 6, Dominik Richard 6, Valda Murphy 6, Peter Sallstig 6, Naomi Schlesinger 7 1 CHU Vaudois, University of Lausanne, Switzerland; 2 Gozee, Belgium; 3 Heartland Clinical Research, Omaha, NE, USA; 4 Moscow State University of Medicine and Dentistry, Russia; 5 Başkent University, Ankara, Turkey; 6 Novartis Pharma AG, Basel, Switzerland; 7 UMDNJ-Robert Wood Johnson Medical School, New Brunswick, NJ, USA ACR, 2009, oral presentation

43 Κύρια κριτήρια εισαγωγής Κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισµού Οξεία κρίση ουρικής τις τελευταίες 5 µέρες Τουλάχιστον µία προηγούµενη κρίση Ένταση άλγους 50 mm σε mm VAS για πόνο Ανθεκτικότητα ή αντένδειξη στα ΜΣΑΦ ή/και κολχικίνη Οι ασθενείς σε θεραπεία µείωσης του ουρικού δεν επιτρέπεται να αλλάξουν δόση κατά τη διάρκεια της µελέτης Κύρια κριτήρια αποκλεισµού Χρήση ειδικών αναλγητικών εντός καθορισµένου διαστήµατος πριν το screening Χρήση των anakinra, rilonacept ή άλλων βιολογικών εντός καθορισµένου διαστήµατος πριν την είσοδο στη µελέτη Σοβαρή νεφρική βλάβη Ενεργείς ή υποτροπιάζουσες λοιµώξεις NSAIDs, non- steroidal anl- inflammatory drugs; VAS, visual analog scale

44 Στόχοι και αξιολογήσεις Κύριος: Να αξιολογηθεί η δόση του canakinumab που επιφέρει συγκρίσιµη αποτελεσµατικότητα µε triamcinolone acetonide 40 mg i.m. στις 72 ώρες µετά την έγχυση, όπως εκτιµάται από αναλογική κλίµακα άλγους από τον ασθενή Δευτερεύοντες: Διάστηµα για µείωση του άλγους κατά 50% Διάστηµα για επανεµφάνιση κρίσης Μεταβλητές ασφάλειας (AE, ΣAEς, τοπικές αντιδράσεις έγχυσης) Εκτίµηση του άλγους: Εκτίµηση του άλγους από τους ασθενείς στην έναρξη και σε κάθε επόµενη επίσκεψη µε οπτική αναλογική κλίµακα (VAS) και διακύµανση από τα 0 mm χωρίς πόνο έως τα 100 mm αφόρητος πόνος AE, adverse event; SAE, serious AE; VAS, visual analog scale

45 Το Canakinumab 150 mg παρείχε μεγαλύτερη ανακούφιση από το άλγος με ταχύτερη έναρξη έναντι της triamcinolone acetonide LS mean change ± SE Στατιστικά σημαντική, δοσοεξαρτώμενη απάντηση στο canakinumab παρατηρήθηκε στις 72 ώρες ( p < 0.05) * 50 * * * * * * *p < 0.05 Hours Days Time post- dose Time 24 h 48 h 72 h 4 d 5 d 6 d 7 d Canakinumab 150 mg vs TA: Mean difference, mm Canakinumab 10 mg Canakinumab 25 mg Canakinumab 50 mg Canakinumab 90 mg Canakinumab 150 mg Triamcinolone acetonide 40 mg p value <

46 Το Canakinumab 150 mg ανέστειλε τις υποτροπιάζουσες κρίσεις Το Canakinumab 150 mg μείωσε τις υποτροπιάζουσες κρίσεις κατά 94% vs triamcinolone acetonide για 8 εβδομάδες από τη χορήγηση CumulaLve rate (%) Χρόνος για την πρώτη οξεία υποτροπή της ουρικής Canakinumab 150 mg Triamcinolone acetonide 40 mg Χρόνος μετά τη χορήγηση (μέρες) PaLents with a recurrent flare by week 8, n (%) 10 mg (n = 28) 25 mg (n = 29) Canakinumab 50 mg (n = 28) 90 mg (n = 29) 150 mg n = 27) TA 40 mg (n = 56) 1 (3.6) 3 (10.3) 1 (3.6) 4 (13.8) 1 (3.7) 25 (45.4) Hazard ralo (vs TA) p value

47 Το canakinumab επανέφερε την CRP σε φυσιολογικά επίπεδα Μέχρι την 7 η µέρα η µέση τιµή της CRP ήταν σε φυσιολογικά επίπεδα στην οµάδα του canakinumab αλλά όχι στην οµάδα της triamcinolone acetonide Median CRP (mg/l) ULN, 3.0 mg/l Time post- dose (days) Canakinumab 10 mg Canakinumab 25 mg Canakinumab 50 mg Canakinumab 90 mg Canakinumab 150 mg Triamcinolone acetonide 40 mg ULN CRP, C- reaclve protein; ULN, upper limit of normal

48 Το Canakinumab ήταν καλά ανεκτό Παράμετρος, n (%) 10 mg (n = 28) 25 mg (n = 29) Canakinumab 50 mg (n = 29) 90 mg (n = 29) 150 mg n = 28) TA 40 mg (n = 57) Ανεπιθύμητες ενέργειες (AE) Οποιαδήποτε 10 (35.7) 13 (44.8) 15 (51.7) 12 (41.4) 9 (32.1) 24 (42.1) Λοιμώξεις- AE 0 3 (10.3) 3 (10.3) 2 (6.9) 2 (7.1) 4 (7.0) Αντίδραση σημείου έγχυσης υποδόρια 1 (3.6) 0 1 (3.4) 1 (3.4) 1 (3.6) 2 (3.5) ενδομυϊκή 1 (3.6) (1.8) Σοβαρές AE Οποιαδήποτε 0 2 (6.9) 2 (6.9) (1.8) Σκωληκοειδίτιδα 0 1 (3.4) 1 (3.4) Βρογχίτιδα 0 1 (3.4) Στένωση καρωτίδας (3.4) Αγγειακή εγκεφαλική διαταραχή (1.8) Οι πιο συχνές AEs ήσαν λοιμώξεις. Η επίπτωση των λοιμώξεων ήταν συγκρίσιμη μεταξύ των ομάδων της triamcinolone acetonide και του canakinumab Χωρίς διαφορετικό τύπο AE μεταξύ των ομάδων θεραπείας Όλες οι σοβαρές AE εκτιμήθηκε ότι δεν σχετίζονταν με την αγωγή

49 Συμπεράσματα Το Canakinumab 150 mg παρείχε µεγαλύτερη και ταχύτερη ανακούφιση από τον πόνο συγκριτικά µε την triamcinolone actetonide σε οξείες κρίσεις σε ασθενείς µε ουρική αρθρίτιδα ανθεκτικούς ή µε αντένδειξη στα ΜΣΑΦ ή/και την κολχικίνη Το Canakinumab 150 mg ανέστειλε τις κρίσεις της ουρικής αρθρίτιδας κατά 94% συγκριτικά µε την triamcinolone acteonide σε διάστηµα 8 εβδοµάδων Το Canakinumab ήταν καλά ανεκτό και το 97% των ασθενών δεν είχαν αντίδραση στο σηµείο της έγχυσης Το Canakinumab στη δόση των 150 mg προκρίθηκε για περαιτέρω µελέτες φάσης III στην ουρική αρθρίτιδα

50 Efficacy of Canakinumab (ACZ885), a Fully Human Anti-Interleukin (IL)-1beta Monoclonal Antibody, In the Prevention of Flares in Gout Patients Initiating Allopurinol Therapy

51 Σχεδιασµός Μελέτης Screening Treatment Follow-up Week Visit Randomization 1:7 16-wk assessment (interim analysis) 24-wk assessment 432 randomized patients initiating allopurinol ( 1 mo) Canakinumab 25 mg sc, d 1 (n=55) Canakinumab 50 mg sc, d 1 (n=54) Canakinumab 100 mg sc, d 1 (n=54) Canakinumab 200 mg sc, d 1 (n=54) Canakinumab 300 mg sc, d 1 (n=53) Allopurinol up to 300 mg adjusted for GFR Rescue medication with naproxen or prednisolone/prednisone permitted 391 (91%) completed Canakinumab sc q4wk: 50 mg, d 1 and 29; 25 mg, d 57 and 85 (n=54) Active comparator: Colchicine 0.5 mg/d for 16 wk (n=108) GFR, glomerular filtration rate; q4wk, every 4 weeks; s.c., subcutaneous Patients from 75 centres in 16 countries Enrollment from Nov 2008 to Aug 2009

52 Κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισµού Κύρια κριτήρια εισαγωγής: 2 κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας τον προηγούµενο χρόνο Έναρξη θεραπείας µείωσης του ουρικού οξέως µε αλλοπουρινόλη (εντός 1 µήνα πρίν την επίσκεψη screening) BMI 40 kg/m 2 Κύρια κριτήρια αποκλεισµού: Οξεία κρίση ουρικής αρθρίτιδας εντός 2 εβδοµάδων από ή κατά τη διάρκεια του screening Ιστορικό δυσανεξίας, αλλεργείας ή αντένδειξης σε κολχικίνη ή αλλοπουρινόλη Χρήση συγκεκριµένων αναλγητικών σε καθορισµένα διαστήµατα πρίν το screening Σοβαρή νεφρική βλάβη (εκτιµώµενη CrCl< 30 ml/min τους τελευταίους 6 µήνες Ενεργείς ή υποτροπιάζουσες λοιµώξεις BMI, body mass index; ULT, urate-lowering therapy

53 Στόχοι και αξιολογήσεις Κύριος: Να αξιολογηθεί η δόση του canakinumab που επιφέρει συγκρίσιµη αποτελεσµατικότητα µε την κολχικίνη 0.5 mg ηµερησίως αναφορικά µε το µέσο αριθµό κρίσεων σε διάστηµα 16 εβδοµάδων Δευτερεύοντες: Αριθµός ασθενών µε κρίσεις Ποσοστό ασθενών µε τουλάχιστον 1 κρίση Χρονικό διάστηµα εµφάνισης 1 ης κρίσης Επίπεδα CRP Ασφάλεια και ανοχή Εκτίµηση των κρίσεων: Αναφορές ασθενών σε ηµερολόγιο (µέχρι 7 ηµέρες) Εκτίµηση του άλγους από τους ασθενείς µε οπτική αναλογική κλίµακα (VAS) και διακύµανση από τα 0 mm χωρίς πόνο έως τα 100 mm αφόρητος πόνος και µε κλίµακα Likert 5 σηµείων

54 Σύνοψη αποτελεσµάτων Το Canakinumab σε δόσεις 50mg µείωσε σηµαντικά τον αριθµό των κρίσεων ανά ασθενή συγκριτικά µε την κολχικίνη στα 0.5mg Όλες οι δόσεις του canakinumab 50 mg ήταν αποτελεσµατικότερες από την κολχικίνη 0.5mg αναφορικά µε τον αριθµό των κρίσεων στις 16 εβδοµάδες Η αποτελεσµατικότητα αυτή δεν ήταν δοσοεξαρτώµενη Ανάµεσα στις µελετώµενες δόσεις του canakinumab δεν αναγνωρίστηκε συγκρίσιµη δόση µε την κολχικίνη στα 0.5mg

55 Σηµαντικά λιγότεροι ασθενείς παρουσίασαν 1 κρίσεις στην οµάδα του Canakinumab σε σύγκριση µε την κολχικίνη σε διάστηµα 16 εβδοµάδων Patients (%) * 27.3 * 16.7 * 14.8 * 18.5 * * mg 50 mg 100 mg 200 mg 300 mg q4wk 0.5 mg Canakinumab Colchicine *P 0.05 for all canakinumab doses vs colchicine 0.5 mg once daily. Logistic regression with treatment group, allopurinol dose at baseline and BMI at baseline as covariates. BMI, body mass index; q4wk, every 4 weeks

56 Το Canakinumab σε δόσεις 50mg καθυστέρησε την υποτροπή των κρίσεων συγκριτικά µε την κολχικίνη Time to First Flare 58.2% Colchicine 0.5 mg Cumulative event rate (%) Weeks % Canakinumab 25 mg 31.6%* Canakinumab 50 mg 29.1%* Canakinumab 100 mg 24.8%* Canakinumab 200 mg 19.2%* Canakinumab 300 mg 17.0%* Canakinumab q4wk *p 0.05 vs colchicine 0.5 mg once daily; 1 Cox s proportional hazard regression model with treatment group, allopurinol dose at baseline and BMI at baseline as covariates. Figure shows Kaplan-Meier estimates of time to first flare. BMI, body mass index; CI, confidence interval; q4wk, every 4 weeks

57 Συµπεράσµατα Μεγαλύτερη τυχαιοποιηµενη, διπλή-τυφλή, πολυκεντρική µελέτη για την εκτίµηση της προφύλαξης από κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας κατά την έναρξη θεραπείας µείωσης ουρικού οξέως Μία ή µηνιαίες δόσεις canakinumab καθυστέρησαν την εµφάνιση κρίσεων σε ασθενείς που άρχισαν θεραπεία µείωσης ουρικού οξέως Δόσεις του Canakinumab 50 mg οδήγησαν σε: Λιγότερες κρίσεις ανά ασθενή συγκριτικά µε την κολχικίνη (62% - 72% µείωση σχετικού κινδύνου) Λιγότεροι ασθενείς εµφάνισαν 1 κρίσεις συγκριτικά µε την κολχικίνη Παρόµοιο προφίλ ανοχής σε όλα τα δοσολογικά σχήµατα του canakinumab Οι δόσεις του Canakinumab 50 mg προκρίθηκαν για περαιτέρω έρευνα σε µελέτες φάσης ΙΙΙ για προφύλαξη από κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας

58 ΣΥΝΟΨΗ H ουρική αρθρίτιδα είναι η πιο συχνή µορφή φλεγµονώδους αρθρίτιδας στους ενήλικες Μια εξελισσόµενη νόσος που καταλήγει σε χρόνιο πόνο, καταστροφή των αρθρώσεων και αναπηρία εάν δεν αντιµετωπιστεί ή όταν είναι ανθεκτική στη θεραπεία Οφείλεται σε εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού µονονατρίου στις αρθρώσεις; Αυτοί ενεργοποιούν το σύστηµα φυσικής ανοσίας και προκαλούν την παραγωγή της Pro IL-1β Οι υπάρχουσες θεραπείες αναστέλλουν την παραγωγή ουρικού οξέος και την φλεγµονή αλλά: Υπάρχει περιορισµένη αποτελεσµατικότητα, ειδικά σε ασθενείς µε συνοσηρότητες Τα προβλήµατα ανοχής και οι συνοσηρότητες περιορίζουν την χρήση κάποιων θεραπειών Δεν επιτυγχάνεται πραγµατικό όφελος σε σχέση µε την φλεγµονή και την πρόληψη των κρίσεων Συνεπώς δηµιουργείται η ανάγκη για εναλλακτικές θεραπείες Η σηµασία της IL-1β στην διαδικασία της αυτοφλεγµονής υποδεικνύει ένα πιθανό ρόλο των θεραπειών αναστολής της IL-1β στην θεραπευτική αντιµετώπιση τους ουρικής αρθρίτιδας Τα αποτελέσµατα των µελετών αξιολόγησης της δράσης του Canakinumab σε ασθενείς µε ουρική αρθρίτιδα είναι ενθαρυντικά.

Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13

Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13 Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13 Αντιρευματικά Φάρμακα TCZ Ανταγωνιστές IL1 ΣΤΑΜΑΤΗΣ- ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΣΗΣ Επικ. Καθηγητής Ρευματολογικό Τμήμα Ιατρική Σχολή Παν/μίου Πατρών Tocilizumab

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας. Ζητείται από τους επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία;

Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; Tocilizumab: Ταχεία ή και µακροχρόνια σταθερή δράση - Έχουν κλινική σηµασία; ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΖΥΓΟΥΡΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ IL- 6 IL- 6 mil- 6R gp13 gp13 Το Tocilizumab (TCZ) είναι το πρώτο ανασυνδυασµένο ανθρωποποιηµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες

Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 239 Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες Μ. Τραχανά Παιδιατρικό Ανοσολογικό και Ρευματολογικό Κέντρο Αναφοράς Α' Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ.,

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΡΕΘΥΜΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα;

Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα; Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα;. ώ ς ί ά π ί ώ MSc ί ά ί ς ής ής ής.. ί ς «Ά ς ύ ς» ό π ί ς Έλεγχος συµπτωµάτων της νόσου -πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ INFLABION. ( ιακετυλρεΐνη)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ INFLABION. ( ιακετυλρεΐνη) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ INFLABION ( ιακετυλρεΐνη) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ INFLABION 50 mg σκληρά καψάκια 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε καψάκιο περιέχει 50 mg διακετυλρεΐνη.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA)

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) HCQI OA 1: Όταν διαγιγνώσκεται συµπτωµατική οστεοαρθρίτιδα σε έναν ασθενή, θα πρέπει να αξιολογείται ο πόνος, η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αναλγητικά - Αντιφλεγμονώδη Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ)

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι µία γενετική νόσος που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζουσες προσβολές πυρετού,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Λεπτίνης, της Αδιπονεκτίνης και της Γρελίνης στο Άσθµα στη σταθερή νόσο και στην παρόξυνση

Ο ρόλος της Λεπτίνης, της Αδιπονεκτίνης και της Γρελίνης στο Άσθµα στη σταθερή νόσο και στην παρόξυνση Ο ρόλος της Λεπτίνης, της Αδιπονεκτίνης και της Γρελίνης στο Άσθµα στη σταθερή νόσο και στην παρόξυνση ΑΓΟΡΗ ΤΣΑΡΟΥΧΑ, ΖΩΗ ΑΝΙΗΛ, ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΛΛΗ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΕΩΡΓΟΥΛΙΑΣ, ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΩΣΤΙΚΑΣ, ΜΑΡΚΟΣ ΜΗΝΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό

MabThera. ριτουξιμάβη. Τι είναι το MabThera; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το MabThera; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάβη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Υπέρτατη Ιπποκρατική εντολή στον Ιατρό είναι ωφελέειν ή μη βλάπτειν Μία από τις βασικότερες αρχές της μοντέρνας ιατρικής:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate)

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 φύσιγγα

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Περίγραμμα Τι είναι η Η/Φ πρωτεϊνών Πότε πρέπει να ζητάμε την Η/Φ Πως ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα

Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2007,18(2):130-137 2007,18(2):130-Α Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα Ν.Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Λ. ΠΑΝΤΑΖΗ ΑΘ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα αυτοφλεγμονώδη νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί,

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί, Αυτοάνοσα Νοσήματα Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Ένας στους δέκα πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013 2014 Α. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Χρόνος: Δευτέρα έως

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα ml περιέχει: Δραστικό συστατικό: Μελοξικάμη 5 mg Έκδοχο:

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα