Α ν α σ κ ό ϖ η σ η. Περίληψη. Α. Γρηγοράτου Βιοχηµικό Εργαστήριο, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός», Αθήνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α ν α σ κ ό ϖ η σ η. Περίληψη. Α. Γρηγοράτου Βιοχηµικό Εργαστήριο, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός», Αθήνα"

Transcript

1 Α ν α σ κ ό ϖ η σ η Ασφαλής χειρισµός αντιδραστηρίων στο Κλινικό Εργαστήριο Α. Γρηγοράτου Βιοχηµικό Εργαστήριο, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός», Αθήνα Περίληψη 7 Στο παρόν άρθρο αναλύονται θέµατα που αφορούν την ασφάλεια των εργαζοµένων σε κλινικά εργαστήρια ως προς το χειρισµό και την αποθήκευση των χρησιµοποιούµενων αντιδραστηρίων και υλικών. Τα Φύλλα εδοµένων Ασφαλείας MSDS (Material Safety Data Sheet), που συνοδεύουν κάθε αντιδραστήριο, είναι πηγή πολύτιµων πληροφοριών για τις φυσικές και χηµικές τους ιδιότητες, τα ανώτατα επιτρεπτά όρια έκθεσης, τα προτεινόµενα µέτρα ειδικής προστασίας. Ιδιαίτερη µέριµνα λαµβάνεται για τις διαβρωτικές (όλα τα ισχυρά οξέα, οι ισχυρές βάσεις καθώς και µερικά ασθενή οξέα και βάσεις και οι ανυδρίτες τους), τις εκρηκτικές, τις εύφλεκτες ενώσεις, τους πτητικούς διαλύτες, τα οργανικά υπεροξείδια, τα αζίδια µετάλλων, τις οβίδες αερίων και τις τοξίνες αναπαραγωγής. Σχετικά µε τις καρκινογόνες ενώσεις αναφέρεται επίσης η κατάταξή τους σε καρκινογόνα, πιθανώς καρκινογόνα και ενδεχοµένως καρκινογόνα, σύµφωνα µε το IARC (International Agency for Research on Cancer) και προτείνονται τα ανάλογα µέτρα ασφάλειας. Λέξεις κλειδιά χηµικά αντιδραστήρια, ασφάλεια, κλινικό εργαστήριο Υπεύθυνος αλληλογραφίας Ανδριανή Γρηγοράτου Βιοχηµικό Εργαστήριο ΓΝΑ «ο Ευαγγελισµός» Τηλ.: Fax: ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2014

2 Α. ΓΡΗΓΟΡΑΤΟΥ 8 Εισαγωγή Στο εργαστήριο «κανείς δεν είναι ένα νησί»* και τα θέ- µατα υγείας και ασφάλειας αφορούν όλους τους εργαζόµενους. Απαιτείται επαγρύπνηση σε όλες τις διαδικασίες, από τα προσωπικά µέτρα ασφάλειας και υγιεινής, τις παραγγελίες και το σχεδιασµό των αναλύσεων µέχρι το χειρισµό των αντιδραστηρίων, θέµα στο οποίο θα εστιάσουµε, την αποθήκευση των υλικών και τη διαχείριση των αποβλήτων. Η καθηµερινή µας εξοικείωση µε τα αντιδραστήρια δεν είναι άλλοθι αδιαφορίας για τον κίνδυνο. * Ερνεστ Χεµινγουέι «Για ποιόν χτυπάει η καµπάνα» 1. Φύλλο εδοµένων Ασφαλείας (Material Safety Data Sheet, MSDS) Κάθε χηµική ένωση, κατά τη συνήθη χρήση της ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις, χαρακτηρίζεται ως επιβλαβής. Σύµφωνα µε αυτό τον ορισµό, «αθώες» χηµικές ενώσεις δεν υπάρχουν, καθώς όλες περιλαµβάνονται στην κατηγορία των επιβλαβών. Οι επιβλαβείς χηµικές ενώσεις συνοδεύονται από το Φύλλο εδοµένων Ασφαλείας MSDS (Material Safety Data Sheet) 1, που είναι διαθέσιµο σε κάθε ενδιαφερόµενο από την εταιρεία που παρασκεύασε ή εισήγαγε το αντιδραστήριο. Γι αυτό είναι σηµαντικό να γνωρίζει ο εργαζόµενος µε ποιες ενώσεις έρχεται σε επαφή 2. Για πληρέστερη ενηµέρωση για µια ένωση µπορεί να ανατρέξει στις πληροφορίες που δίνονται στα CLIP (Chemical Laboratory Information Profile), που δηµοσιεύονται στο Journal of Chemical Education. Τα MSDS είναι απαραίτητα και για διαλύµατα µε συγκέντρωση µεγαλύτερη του 1% ή, εάν πρόκειται για καρκινογόνο ουσία, το όριο µειώνεται στο 0.1%. Το MSDS περιλαµβάνει απαντήσεις σε 16 τυποποιηµένα ερωτήµατα: Τα στοιχεία της εταιρείας που παρασκεύασε το αντιδραστήριο, δηλαδή το όνοµα της εταιρείας, τη διεύθυνση, το τηλέφωνο και την ηµεροµηνία παρασκευής. Το όνοµα της χηµικής ένωσης, τις φυσικές της ιδιότητες (εµφάνιση, οσµή, ειδικό βάρος, τάση ατµών, σηµείο ζέσεως, σηµείο τήξεως), τις χηµικές της ιδιότητες (ιδίως αντίδραση µε το νερό και τη διαλυτότητά της σε αυτό). Τα ανώτατα επιτρεπτά όρια έκθεσης στην ουσία [Lethal Concentration (LC50), Lethal Dose (LD50), Lowest reported (LCLO50), Permissive Exposure Limit (PEL) για εργασία 40h εβδοµαδιαίως], αν υπάρχουν και είναι γνωστά, τις οδούς εισόδου της ουσίας (εισπνοή, κατάποση, επιδερµίδα, οφθαλ- µοί), ποια είναι τα συµπτώµατα οξείας ή χρόνιας έκθεσης στην ουσία, ποιες είναι οι πρώτες βοήθειες και ποιες είναι οι προτεινόµενες εξετάσεις για τη διαπίστωση της κατάστασης του εργαζοµένου και σε ποιες περιπτώσεις η έκθεση στη συγκεκρι- µένη ένωση, µπορεί να προκαλέσει επιδείνωση µιας ήδη υπάρχουσας κατάστασης. Πρέπει επίσης να αναγράφεται ο χαρακτηρισµός της ένωσης ως διαβρωτικής, καρκινογόνου ή µεταλλαξιογόνου. Τη θερµοκρασία αυτανάφλεξης της ένωσης και το χαρακτηρισµό της ως εύφλεκτης ή εκρηκτικής και προτεινόµενους τρόπους κατάσβεσης πιθανής πυρκαγιάς. Τους προτεινόµενους τρόπους χειρισµού πιθανής διαρροής της ένωσης ή δηµιουργίας σταγονιδίων της (spills). Τη σταθερότητα της ένωσης και επισηµάνσεις σχετικά µε αυτήν (π.χ. προσοχή σε αύξηση της πίεσης) και τα προϊόντα πολυµερισµού ή αποικοδόµησης της. Τους προτεινόµενους τρόπους αποθήκευσής της. Τα προτεινόµενα µέτρα ειδικής προστασίας, όπως π.χ. συνθήκες αερισµού, γάντια, ειδική στολή. Στο έντυπο του MSDS πρέπει να µην αφήνονται κενά, να συµπληρώνονται όλες οι ζητούµενες πληροφορίες και όχι µόνον κάποιες επιλεκτικά. Στις ΗΠΑ η NFPA (National Fire Protection Association) 3 κατατάσσει τις χηµικές ενώσεις σε 5 κατηγορίες, από 0 οι ασφαλέστερες έως 4 οι πιο επικίνδυνες. Σε κάθε συσκευασία υπάρχει το «διαµάντι» της NFPA, µια τετράχρωµη ετικέτα σε σχήµα ρόµβου µε πληροφορίες που αφορούν το εύφλεκτο (κόκκινο, επάνω), την τοξικότητα (µπλε, αριστερά), τη δραστικότητα (κίτρινο, δεξιά) και ιδιαίτερα χηµικά χαρακτηριστικά, όπως την αντίδραση µε το νερό ή το διαβρωτικό (λευκό, κάτω). Είναι κεφαλαιώδους σηµασίας να µην υπάρχουν «άγνωστα» αντιδραστήρια χωρίς ετικέτες. Πάνω σε όλες τις φιάλες αναγράφονται τα στοιχεία του περιεχοµένου τους. εν πρέπει να υπάρχουν στο εργαστήριο φιάλες χωρίς ετικέτα, µε άγνωστο περιεχόµενο. 2. Ενώσεις διαβρωτικές - καυστικές Ενώσεις διαβρωτικές ή καυστικές 4,5 είναι σε υψηλές συγκεντρώσεις όλα τα ισχυρά οξέα, οι ισχυρές βάσεις καθώς και µερικά ασθενή οξέα και βάσεις και οι ανυδρίτες τους. Σε χαµηλές συγκεντρώσεις προκαλούν µόνον ερεθισµό. Μια διαβρωτική ένωση καταστρέφει κάθε υλικό µε το οποίο έρχεται σε επαφή. Πρέπει εποµένως οι πάγκοι του εργαστηρίου και το δάπεδο να είναι κατασκευασµένα από υλικά ανθεκτικά. Τα διαβρωτικά χρησιµοποιούνται ευρέως στην καθηµερινή µας ζωή, π.χ. για αποφράξεις σωληνώσεων. Στους ζωντανούς ιστούς προκαλούν υδρολύσεις αµιδικών ή εστερικών δεσµών, όπως οι δεσµοί που υπάρχουν στα λιπίδια και τις πρωτεΐνες, µε αποτέλεσµα χηµικά εγκαύµατα. Τα εγκαύµατα που προκαλούνται από βάσεις είναι βαθύτερα και σοβαρότερα 6. VOL. 59 ΙSSUE 1, January - March 2014

3 ΑΣΦΑΛΗΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΛΙΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2.1. Είδη διαβρωτικών-καυστικών ουσιών Το θεϊκό οξύ (H2SO4) είναι ισχυρό οξύ, ισχυρό οξειδωτικό και αφυδατικό, η αντίδραση είναι εξώθερµη και προκύπτουν σοβαρά χηµικά και θερµικά εγκαύ- µατα. Το νιτρικό οξύ (HΝO3), είναι επίσης ισχυρό οξύ και ισχυρό οξειδωτικό µέσο. Αντιδρά ταχύτερα από το θεϊκό οξύ, προκαλεί µετουσίωση των πρωτεϊνών, οπότε προκύπτουν κιτρινωποί λεκέδες. Τα πυκνά διαλύµατα του ασθενούς φωσφορικού οξέος (H3PO4) είναι αφυδατικά. Το υπερχλωρικό οξύ (HClO4) είναι ισχυρό οξειδωτικό και σχηµατίζει εκρηκτικές ενώσεις, ιδιαίτερα σε υψηλές θερµοκρασίες. Το άνυδρο υπερχλωρικό οξύ είναι εκρηκτικό σε θερµοκρασία δωµατίου, ενώ οι υπερχλωρικοί εστέρες είναι εξ ίσου «αποτελεσµατικοί» µε τη νιτρογλυκερίνη. Το άνυδρο πικρικό οξύ (2,4,6-trinitrophenol) είναι εκρηκτικό, αλλά ασφαλές σε υδατικό διάλυµα. Το ασθενές οξικό οξύ (CH3COOH, ξύδι) έχει χα- µηλό σηµείο τήξεως 17 0 C, στερεοποιείται το χειµώνα σε χώρο χωρίς θέρµανση (παγόµορφο), είναι εκρηκτικό και µπορεί να σπάσει το δοχείο στο οποίο περιέχεται. Είναι καυστικό και τα εγκαύµατα που προκαλεί γίνονται αντιληπτά πολύ αργότερα από την επαφή. Προσοχή απαιτείται και στο ph διαλυµάτων κυανιούχων ή νιτριλίων, ώστε να µην παραχθεί HCN. Τα υδροξείδια των αλκαλίων είναι ισχυρές βάσεις (καυστικό νάτριο NaOH, καυστικό κάλιο KOH). Τα πυκνά διαλύµατα αµµωνίας (ΝH3) είναι ύπουλα διαβρωτικά που δεν προκαλούν πόνο αµέσως. Να µην ξεχνάµε επίσης, ότι το νιτρικό και το υδροχλωρικό οξύ (HCl), όπως άλλωστε και η αµµωνία, είναι ερεθιστικά για το αναπνευστικό 4,7,8. Το νατραζίδιο (NaN3) είναι κρυσταλλικό άλας που διαλύµατά του χρησιµοποιούνται σα συντηρητικό αντιδραστηρίων 9,10, ορών ελέγχου (control), βαθµονο- µητών (calibrator) και διαλυµάτων buffer. Αναστέλλει την ανάπτυξη των Gram-αρνητικών βακτηρίων, προσδενόµενο µη αντιστρεπτά στο σίδηρο της αίµης του ενεργού κέντρου της κυττοχρωµικής οξειδάσης τους. Όταν απορρίπτονται υπολείµµατα αντιδραστηρίων, να γίνεται αραίωση µε νερό, γιατί το περιεχόµενο NaN3 µπορεί να αντιδράσει µε τα τοιχώµατα των σωλήνων της αποχέτευσης, που πιθανό να περιέχουν κράµατα µολύβδου, χαλκού ή κασσιτέρου. Η αντίδραση είναι εκρηκτική και παράγονται επικίνδυνα αέρια. Οι παλαιοί σωλήνες καλύτερα να αντικατασταθούν µε σωλήνες από Teflon που είναι ανθεκτικοί Φύλαξη διαβρωτικών καυστικών ουσιών Οι διαβρωτικές ενώσεις πρέπει για µεγαλύτερη ασφάλεια να φυλάσσονται στα κάτω ράφια ανθεκτικών ντουλαπιών εργαστηρίου, σε δοχεία όχι µεταλλικά, αλλά γυάλινα ή κατά προτίµηση από πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας. Εάν κάποια καυστικά αντιδρούν µεταξύ τους π.χ. οξέα µε βάσεις- να αποθηκεύονται χωριστά. Επειδή µπορεί να δηµιουργηθούν ατµοί, καλό θα ήταν να µην υπάρχουν γρήγορες αλλαγές της θερµοκρασίας του εργαστηρίου και να µη γεµίζονται µέχρι πάνω τα δοχεία που περιέχουν οξέα ή βάσεις. ιαλύµατα µε ph πολύ υψηλό ( 12.5) ή πολύ χαµηλό ( 2), πριν απορριφθούν αραιώνονται µε νερό τουλάχιστον 1:10 για να µην καταστραφούν οι σωληνώσεις 4,6,11, Παρασκευή υδατικών διαλυµάτων καυστικών ενώσεων µέτρα προφύλαξης Η παρασκευή υδατικών διαλυµάτων καυστικών ενώσεων γίνεται προσεκτικά 13,14. Η παρασκευή ενός τέτοιου διαλύµατος συνοδεύεται από έκλυση θερµότητας, το διάλυµα ανεβάζει τη θερµοκρασία του, µπορεί ακόµη και να βράζει. Πρέπει πάντοτε να προστίθενται αργά και υπό ανάδευση, µικρές ποσότητες οξέος στο νερό και όχι αντίστροφα γιατί παράγονται επικίνδυνα σταγονίδια. Αν συµβεί κάτι τέτοιο, απαιτείται άµεσα έκπλυση µε άφθονο νερό, ιδίως αν πρόκειται για τους οφθαλµούς. εκαπέντε δευτερόλεπτα επαφής είναι αρκετά για βλάβη στα µάτια. Στο εργαστήριο πρέπει να υπάρχουν ειδικές συσκευές έκπλυσης οφθαλµών και σώµατος, που λειτουργούν εύκολα µόνο τη χρήση µιας λαβής. Η πρόσβαση σε αυτές πρέπει να είναι απρόσκοπτη και γρήγορη, για να αποφευχθούν τα χειρότερα. Οι συσκευές έκπλυσης πρέπε να ελέγχονται ανά τακτά διαστήµατα και το προσωπικό να είναι εξοικειωµένο µε τη χρήση τους Εύφλεκτες ενώσεις Εύφλεκτες 16 είναι οι χηµικές ενώσεις µε σηµείο ανάφλεξης (ΣΑ, FP, Flash Point) χαµηλότερο των 32 0 C. Σηµείο ανάφλεξης είναι η ελάχιστη θερµοκρασία στην οποία, σε πίεση 1 Atm (=760 Torr) δηµιουργούνται αρκετοί ατµοί της πτητικής ουσίας, ώστε το µίγµα τους µε τον αέρα να µπορεί να γίνει, παρουσία φλόγας ή σπινθήρα, εκρηκτικό. Το µίγµα ατµών της πτητικής ουσίας και αέρα είναι εκρηκτικό, µόνον εντός συγκεκριµένων ορίων (Low Explosive Limit, LEL και Upper Explosive Limit, UEL) 4,11. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή γιατί οι µετρήσεις FP, LEL και UEL γίνονται σε καθορισµένες εργαστηριακές συνθήκες, συνήθως πίεση 1 Atm και θερµοκρασία δωµατίου, οι οποίες µπορεί να απέχουν από τις συνθήκες του εργαστηρίου στο οποίο βρισκόµαστε. Οι τιµές στους πίνακες είναι µόνον ενδεικτικές. Προσοχή γιατί όσο αυξάνει η θερµοκρασία, αυξάνει και το επικίνδυνο εύρος συγκεντρώσεων της ουσίας, γιατί µειώνεται η LEL και αυξάνει η UEL. Το µοριακό βάρος των εύφλεκτων υγρών 9 ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2014

4 Α. ΓΡΗΓΟΡΑΤΟΥ είναι υψηλότερο του 29, που θεωρείται το «µοριακό βάρος» του αέρα και για αυτό και οι ατµοί των διαλυτών βρίσκονται κοντά στο δάπεδο και «ταξιδεύουν» έως και 30 µέτρα. Θα πρέπει να τονισθεί ότι οι ατµοί δεν είναι ορατοί. Εάν χυθεί κατά λάθος µια ποσότητα διαλύτη, αερίζεται καλά το εργαστήριο και έως ότου ολοκληρωθεί ο αερισµός δεν ανοίγονται ελαιόλουτρα, υδατόλουτρα, ηλεκτρικές εστίες, διακόπτες ή εστίες φλόγας ή παραγωγής σπινθήρων ή στατικού ηλεκτρισµού. Ανάλογα µε το σηµείο ανάφλεξης και το σηµείο ζέσεως, οι εύφλεκτες ενώσεις κατατάσσονται σε τάξεις (class) Ι έως ΙΙΙ και A έως C (Πίνακες 1 και 2). Όσο µεγαλύτερης τάξης είναι µια ένωση, τόσο λιγότερο εύφλεκτη είναι. Πυρκαγιές στις οποίες καίγονται ενώσεις τάξης Ι και ΙΙ παίρνουν γρήγορα διαστάσεις. Εύφλεκτες ενώσεις ούτε χρησιµοποιούνται, ούτε φυλάσσονται σε υπόγειους χώρους. Πίνακας 1 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (CLASS) Class IA Class Class IC Class II Class IIIA Class II Κατάταξη εύφλεκτων οργανικών ενώσεων ΣΑ* (ºC) FP* (ºF) ΣΑ<23 (FP<73) ΣΑ<23 (FP<73) 38>ΣΑ>23 (100>FP>73) 60>ΣΑ>38 (140>FP>100) 93>ΣΑ>60 (200>FP>140) ΣΑ>93 (FP>200) ΣΖ** (ºC) ΒΡ** (ºF) ΣΖ<38 (ΒΡ<100) ΣΖ>38 (ΒΡ>100) ΣΖ>38 (ΒΡ>100) *ΣΑ, Σηµείο Ανάφλεξης, FP, Flash Point; **ΣΖ, Σηµείο Ζέσεως, BP Boiling Point Πίνακας 2 Κατάταξη συχνά χρησιµοποιούµενων εύφλεκτων οργανικών ενώσεων ΧΗΜΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΧΗΜΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗ (CLASS) ΣΑ* ( 0 C) ΣΖ** ( 0 C) ιαιθυλαιθέρας (ο κοινός αιθέρας) C2H5-O- C2H5 IA Ακεταλδεύδη CH3 CH=O IA ιαιθυλαµίνη (C2H5)2 NH n-εξάνιο C6H Ακετόνη (ασετόν) (CH3)2 C=O Βενζόλιο C6H βουτανόνη CH3 C=O C2H Τολουόλιο (µεθυλοβενζόλιο) CH3 C6H Μεθανόλη CH3 OH Ισοπροπανόλη (CH3)2 CH OH Αιθανόλη (οινόπνευµα) CH3 CH2 OH ο-ξυλόλιο (1,2 διµεθυλοβενζόλιο) (CH3)2 C6H4 IC βουτανόλη CH3 (CH2)2 OH IC Ανιλίνη C6H5 NH2 IIIA *ΣΑ, Σηµείο Ανάφλεξης; **ΣΖ, Σηµείο Ζέσεως, VOL. 59 ΙSSUE 1, January - March 2014

5 ΑΣΦΑΛΗΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΛΙΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3.1. Χειρισµός, φύλαξη εύφλεκτων ενώσεων και µέτρα προστασίας Επειδή οι ατµοί των πτητικών οργανικών διαλυτών είναι εύφλεκτοι, πρέπει να χρησιµοποιούνται σε απαγωγούς. Μετά την ολοκλήρωση της εργασίας οι φιάλες µε τους διαλύτες κλείνονται καλά και φυλάσσονται σε ειδικά ντουλάπια. Τα ντουλάπια φύλαξης των εύφλεκτων ενώσεων είναι µεταλλικά µε διπλά ατσάλινα τοιχώµατα πάχους τουλάχιστον 38 mm, φέρουν ειδική σήµανση, δεν είναι εκτεθειµένα στο άµεσο ηλιακό φως και ψηλές θερµοκρασίες και στηρίζονται σταθερά στον τοίχο. Τα ράφια να έχουν µικρή κλίση προς το εσωτερικό του ντουλαπιού, ώστε να µην υπάρχει κίνδυνος να πέσουν κάτω οι φιάλες. Προσοχή εύφλεκτα και εκρηκτικά δεν αποθηκεύονται ποτέ µαζί. Σε περίπτωση φωτιάς, υπάρχουν ειδικοί µηχανισµοί ώστε τα ντουλάπια αυτά να παραµένουν κλειστά. Εάν οι πτητικοί διαλύτες φυλάσσονται σε ψυγεία, αυτά είναι ειδικά και όχι τα συνήθη οικιακά ψυγεία, στα οποία υπάρχει πιθανότητα σχηµατισµού ηλεκτρικών σπινθήρων 3,8,9. Να αποφεύγεται η τοποθέτηση φιαλών στο πάτωµα και τους διαδρόµους του εργαστηρίου. Οι λύχνοι Bunsen ανάβονται µόνον όταν οι εύφλεκτες ενώσεις αποµακρυνθούν από το εργαστήριο και σβήνονται µόλις τελειώσει η δουλειά για την οποία τους χρησιµοποιούµε. Για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος οι ποσότητες των εύφλεκτων ουσιών καλό είναι να είναι περιορισµένες και να µην υπερβαίνουν το όριο των 5lit. H ίδια λογική ακολουθείται και στις παραγγελίες. Ο χώρος του εργαστηρίου πρέπει να διαθέτει σύστηµα αερισµού, σύστηµα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης. Όλοι οι εργαζόµενοι να είναι εκπαιδευµένοι στο χειρισµό πυροσβεστήρων. Για την κατάσβεση πυρκαγιάς από εύφλεκτες ενώσεις δεν χρησιµοποιείται νερό, γιατί µπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσµατα. Ο αριθµός των πυροσβεστήρων µε τους οποίους είναι εξοπλισµένο ένα εργαστήριο, είναι συνάρτηση του αντικειµένου του 17. Συνήθως χρησιµοποιούνται πυροσβεστήρες µονοξειδίου του άνθρακα, κόνεως (NaΗCO3, KΗCO3) ή halon (αλογονωµένα αλκάνια). Σε κλειστό µη αεριζόµενο χώρο οι πυροσβεστήρες µονοξειδίου του άνθρακα χρησιµοποιούνται µε προσοχή γιατί µπορεί να µειωθεί το διαθέσιµο οξυγόνο. Οµοίως σε κλειστό χώρο οι πυροσβεστήρες κόνεως µειώνουν την ορατότητα και καταστρέφουν υπολογιστές και ηλεκτρονικές συσκευές, ενώ οι πυροσβεστήρες halon προστατεύουν µεν τον ηλεκτρονικό εξοπλισµό, όµως παράγουν τοξικά προϊόντα και χρησιµοποιούνται µόνον όταν είµαστε βέβαιοι ότι έχουν αποµακρυνθεί όλοι οι εργαζόµενοι ή φορούν αναπνευστικές συσκευές. Οι πυροσβεστήρες ελέγχονται σε τακτά χρονικά διαστήµατα για βλάβες, διαρροές ή διάβρωση. Ιδιαίτερα οι πυροσβεστήρες µονοξειδίου του άνθρακα εάν η ένδειξη του µανοµέτρου βρίσκεται στο κόκκινο, χρειάζονται αναγόµωση. 4. Eκρηκτικά αντιδραστήρια Απαιτείται µεγάλη προσοχή στο χειρισµό πολύ δραστικών ενώσεων 4 όπως είναι τα οξειδωτικά µε υψηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο (πχ HClO4, K2Cr2O4) ή µε οξειδοαναγωγικές οµάδες (πχ υδραζίνη, υδροξυλα- µίνη, αζίδια), οι ενώσεις µε πυροφωσφορικές οµάδες (P2O7) 4-, τα υπεροξείδια (-O-O-) και οι ενώσεις που συν τω χρόνω σχηµατίζουν εκρηκτικά υπεροξείδια (Πίνακας 3). 11 Πίνακας 3 Κατάταξη συχνά χρησιµοποιούµενων εύφλεκτων οργανικών ενώσεων Αιθέρες ευθείας αλυσίδας (πχ ο κοινός αιθέρας) Αιθέρες κυκλικοί (πχ τετραϋδροφουράνιο THF (CH2)4O και 1,4 διοξάνη ) Κυκλοεξάνιο, Βουταδιένιο Βινυλοχλωρίδιο CH2=CHCl Ισοπροπυλική αλκοόλη (CH3)2CHOH 2-βουτανόλη, 2-προπανόλη Αλκαδιένια µε συζυγιακούς διπλούς δεσµούς (δ.δ) (ακόρεστοι υδρογονάνθρακες µε δύο δ.δ εναλλάξ µε απλούς δεσµούς) Πικρικό οξύ (TNP 2,4,6-trinitrophenol ) ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2014

6 Α. ΓΡΗΓΟΡΑΤΟΥ 12 Τα υπεροξείδια των αλκαλίων αντιδρούν βίαια µε το νερό. Για τις ενώσεις που µε την παραµονή τους σχηµατίζουν υπεροξείδια, είναι ευαίσθητες στη θερ- µότητα, το φως, την τριβή, τις κρούσεις, την επαφή µε µεταλλικές επιφάνειες να µην χρησιµοποιούνται µεταλλικές λαβίδες ή σπάτουλες. Η παρουσία ιχνών υγρασίας σταθεροποιεί τα οργανικά υπεροξείδια, γι αυτό να αποφεύγεται η απόσταξη ή η ξήρανσή τους. Η έκρηξη είναι µια ταχεία και ισχυρά εξώθερµη αντίδραση, της οποίας τα προϊόντα έχουν όγκο πολύ µεγαλύτερο από τον όγκο των αντιδρώντων. Η αύξηση της πίεσης οδηγεί στη δηµιουργία ωστικού κύµατος. Εκρηκτικές ενώσεις σχηµατίζουν οι διαζωνιακές ενώσεις ΑrN2 +, οι αλογονωµένες αµίνες, τα αζίδια (N3 ), τα οζονίδια (O3 ), οι νιτροενώσεις ( NO2) και νιτροζοενώσεις (-NO) Φύλαξη εκρηκτικών αντιδραστηρίων Για την αποθήκευση των εκρηκτικών αντιδραστηρίων λαµβάνονται προφυλάξεις παρόµοιες µε τις προφυλάξεις για τα εύφλεκτα. Χηµικές ενώσεις που αντιδρούν ισχυρά µε το νερό, όπως υδρίδια µετάλλων, ή µέταλλα όπως Νa και K πρέπει να φυλάσσονται σε ξηρό περιβάλλον, προφυλαγµένα µέσα σε φιάλες µε οργανικό διαλύτη. Τα οξειδωτικά που συντηρούν την καύση χωρίς να είναι τα ίδια εύφλεκτα διατηρούνται σε κλειστές φιάλες χώρια από τα αναγωγικά αντιδραστήρια. Οι οβίδες που περιέχουν αέρια σε υψηλή πίεση φυλάσσονται σε όρθια θέση, µακριά από διαβρωτικά ή εύφλεκτα υλικά, σε χώρους µε τις ίδιες προδιαγραφές µε τις εύφλεκτες ενώσεις. Κάθε οβίδα παραµένει δεµένη στον τοίχο σε δυο σηµεία, στο 1/3 και στο 2/3 του ύψους της. Μετά τη χρήση τους οι οβίδες κλείνονται καλά και ο έλεγχος για πιθανή διαρροή γίνεται µε σαπουνάδα και ποτέ µε σπίρτο. Οι ρυθµιστικές βαλβίδες των οβίδων να µην ανοίγονται µέχρι τέλους. Κατά τη µεταφορά τους οι βαλβίδες δεν χρησιµεύουν σα λαβές. Οι οβίδες ακετυλενίου, περιέχουν µικρή ποσότητα ακετόνης και εάν έχουν µετακινηθεί από την όρθια θέση, να ανοίγονται µόνον αφού περάσουν τουλάχιστον 30min, από την επαναφορά τους σε όρθια θέση. Οι φιάλες αερίου δεν αδειάζονται ποτέ µέχρι τέλους και οι κενές φιάλες φυλάσσονται χωριστά και φέρουν σχετική ένδειξη 5,8, Toξικές ενώσεις Οι τοξικές ενώσεις διακρίνονται σε ασφυξιογόνες, νευροτοξικές, δηλητηριώδεις, ερεθιστικές, ηπατοτοξικές (πχ. αρσενκό, τετραχλωράνθρακας, βινυλοχλωρίδιο) και νεφροτοξικές (π.χ. βαρέα µέταλλα, µερικά φάρ- µακα: λίθιο, κυκλοσπορίνη, αντιβιοτικά, αντιφλεγµονώδη). Άλλες ενώσεις µπορεί να προκαλέσουν δερµατίτιδα εξ επαφής (ενώσεις του χρυσού, κοβαλτίου, υδραργύρου, χρωµίου, φορµαλδεΰδη) (Πίνακας 4) Καρκινογόνες ενώσεις Στις ΗΠΑ ποσοστό 4% των κακοηθειών αποδίδονται σε επαγγελµατική έκθεση σε καρκινογόνες ενώσεις. To IARC (International Agency for Research on Cancer) κατατάσσει τα καρκινογόνα σε τρεις κατηγορίες: IARC1Α τα βέβαια καρκινογόνα (111 ενώσεις), IARC2Α τα πιθανά καρκινογόνα (66 ενώσεις) και IARC2Β τα ενδεχοµένως καρκινογόνα (285 ενώσεις) (Πίνακες 5α-5γ). Οι χρησιµοποιούµενες φράσεις κινδύνου (φράσεις R) είναι R40: πιθανός κίνδυνος µόνιµων επιδράσεων, R45: µπορεί να προκαλέσει κίνδυνο, R48: κίνδυνος σοβαρών βλαβών σε παρατεταµένη χρήση 18, 19, 20. Ο χει- Πίνακας 4 Ενδεικτικός κατάλογος τοξικών χηµικών ενώσεων Ασφυξιογόνες Νευροτοξικές ηλητηριώδεις Ερεθιστικές HF, HCl, Cl2 Χλώριο Cl2 Βενζόλιο C6H6, Μεθανόλη Φορµαλδεΰδη HBr, Br2 Βρώµιο Br2 Βαρβιτουρικά Ισοπροπανόλη HNO3, NO2 CO Μονοξείδιο του άνθρακα CO Ρητίνες H2SO4, SO3, SO2 ιθειάνθρακας CS2 Υδροκυάνιο ΗCN Φαινόλες Ακρολεΐνη CH2=CHCHO Υδρόθειο H2S Ακρυλονιτρίλιο CH2=CH-C N Στυρόλιο ιµεθυλαµίνη Υδραζίνη NH2 NH2 Ενώσεις του υδραργύρου Παραφίνη Φωσφίνη Μεθυλυδραζίνη Ενώσεις του αρσενικού Λάτεξ, Ένζυµα VOL. 59 ΙSSUE 1, January - March 2014

7 ΑΣΦΑΛΗΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΛΙΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Πίνακας 5α Συνοπτικός πίνακας καρκινογόνων ενώσεων (ΙARC1A) Οργανικές ενώσεις Βενζόλιο C6H6 Aνόργανες ενώσεις Αµίαντος (Asbestos, πυριτικά άλατα του µαγνησίου Mg3(Si2O5)(OH)4 ) Βενζιδίνη (4,4 διάµινο-διφαινύλιο) και τα άλατά της Ναφθυλαµίνες (αµινοναφθαλίνια) Βινυλοχλωρίδιο CH2=CHCl Αφλατοξίνες Kυκλοφωσφαµίδιο Ενώσεις του νικελίου Ni, Ενώσεις του βηρυλλίου Be Ενώσεις του αρσενικού As Ενώσεις του χρωµίου Cr(VI) Αζαθειοπρίνη, Κυκλοσπορίνη Πίνακας 5β Συνοπτικός πίνακας πιθανών καρκινογόνων ενώσεων (IARC2A) Φορµαλδεΰδη HCH=O Υποκατεστηµένα διφαινύλια 1,2διµεθυλυδραζίνη(CH3)NΗ- NΗ(CH3) Bενζοπυρένιο Εξαχλωροβενζόλιο C6Cl6 1,4διοξάνιο cisplatin cis-[pt(nh3)2(cl)2] ιχλωροδιφαιλυλτριχλωρο-αιθάνιο (DDT) (Cl C6H5)2 CH-CCl3 Ενώσεις του καδµίου Cd 13 Πίνακας 5γ Συνοπτικός πίνακας ενδεχοµένως καρκινογόνων ενώσεων (IARC2AΒ) Τετραχλωράνθρακας CCl4 Μεθυλενοχλωρίδιο CΗ2Cl2 Χλωροφαινόλες C6H4(ΟΗ)Cl Υδραζίνη ΝΗ2-ΝΗ2 Ακεταλδεΰδη CH3 CH=Ο Αζασερίνη, Θειοουρακίλη Χλωροφόρµιο CΗCl3 Βενζυλοχλωρίδιο C6H5 CΗ2Cl Νιτροβενζόλιο C6H5NΟ2 Τριχλωροξικό οξύ CCl3CΟΟΗ Ενώσεις του κοβαλτίου Co Ενώσεις του µολύβδου Pb Υποκατεστηµένα χλωροπαράγωγα της βενζιδίνης ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2014

8 Α. ΓΡΗΓΟΡΑΤΟΥ ρισµός τους πρέπει να γίνεται µε µεγάλη προσοχή, ώστε να αποφεύγεται η επαφή µε τον εργαζόµενο και η διασπορά τους στο χώρο του εργαστηρίου. Οι καρκινογόνες ενώσεις χρησιµοποιούνται µόνο µέσα σε απαγωγούς, από τους οποίους έχουν αποµακρυνθεί όσα αντικείµενα δεν είναι απαραίτητα. Όλοι οι χειρισµοί και οι µετακινήσεις των δοχείων γίνονται σε δίσκους ανοξείδωτους ή πλαστικούς επικαλυµµένους µε αλουµινόχαρτο και απορροφητικό χαρτί στερεωµένα µε κολλητική ταινία. Προσπαθούµε να µη δηµιουργηθούν επικίνδυνα αεροζόλ (σταγονίδια) 11,21, Φύλαξη καρκινογόνων ενώσεων Μετά το τέλος της εργασίας τα δοχεία κλείνονται καλά και σκουπίζονται επιµελώς µε χαρτί εµβαπτισµένο σε νερό και ακετόνη και ξανά µόνο σε νερό. Με τον ίδιο τρόπο καθαρίζεται και ο απαγωγός. Τα χαρτιά, τα αλουµινόχαρτα, τα τρυβλία Petri µε τα καρκινογόνα συγκεντρώνονται σε πλαστική σακούλα και καίγονται αργότερα σε κλίβανο. Σε περίπτωση επαφής µε την επιδερµίδα καθώς και στο τέλος της εργασίας συνιστάται πλύσιµο µε άφθονο νερό και σαπούνι 9,11. Λαµβανοµένου υπ όψιν του φαινοµένου της συνέργειας δεν έχουν ορισθεί ανώτατα όρια ασφαλείας για τα καρκινογόνα. Μερικά καρκινογόνα προκαλούν επίσης µεταλλάξεις στα γενετικά κύτταρα και συγγενείς ανωµαλίες στους απογόνους. Η εκτίµηση του επαγγελµατικού κινδύνου εργαζοµένων µε καρκινογόνα, µεταλλαξιγόνα ή ραδιενεργά προϋποθέτει την παρακολούθησή τους επί µακρόν για αρκετά ανθρωπο-έτη (= αριθµός εργαζοµένων Χ έτη). Ο προτεινόµενος χρόνος παρακολούθησης είναι συνήθως 30 έτη, για να συµπεριληφθεί και η πιθανή λανθάνουσα περίοδος. Στη βάση δεδοµένων CAREX (Carcinogen Exposure) 20 περιλαµβάνονται στοιχεία για επαγγελµατική έκθεση σε καρκινογόνα. 7. Τοξίνες αναπαραγωγης Οι τοξίνες αναπαραγωγής (reprotoxins) (Πίνακας 6) 18,23,24 επηρεάζουν την ικανότητα αναπαραγωγής και των δύο φύλων. Όπως και για τα καρκινογόνα, οµοίως και για τις τοξίνες αναπαραγωγής εάν δεν αναφέρεται ότι µια ένωση προκαλεί πρόβληµα, απλά µπορεί να µην έχει γίνει η σχετική µελέτη. Οι εµβρυοτοξίνες επηρεάζουν τη γονιµότητα, την κυοφορία, τη γαλουχία, αλλά προκαλούν και βλάβες στο έµβρυο ή το νεογνό. Σε περίπτωση έκθεσης εγκύου σε τοξίνες αναπαραγωγής, τερατογόνα ή µεταλλαξιγόνα, ο πλακουντιακός φραγµός αποδεικνύεται συχνά ανεπαρκής για την προστασία του εµβρύου, επηρεάζεται η ανάπτυξη ή προκαλούνται βλάβες και τελικά ο θάνατος του εµβρύου. Οι τοξίνες αναπαραγωγής προκαλούν στειρότητα στους άνδρες. 14 Πίνακας 6 Συνοπτικός πίνακας τοξινών αναπαραγωγής (reprotoxins) Βενζόλιο C6H6 Τολουόλιο C6H5(CH3) Ξυλόλια C6H4(CH3)2 Στυρόλιο C6H5 CH=CΗ2 ιχλωροβενζόλιο C6H4Cl2 Ανιλίνη C6H5 ΝΗ2 Φορµαλδεΰδη HCH=O 1,4διοξάνιο Χλωροφόρµιο CHCl3 Τριχλωροαιθυλένιο Cl2C=CΗCl Τετράχλωροαιθυλένιο Cl2C=CCl2 Ακρυλονιτρίλιο H2C=CH-CΝ Βινυλοχλωρίδιο H2C=CHCl Θαλιδοµίδη Όζον Ο3 Μονοξείδιο του άνθρακα CO ιοξείδιο του αζώτου ΝΟ2 Bόριο, Βορικό οξύ H3BO3 Pt, ενώσεις του λευκοχρύσου (Pt) Ενώσεις του υδραργύρου Hg Cd, ενώσεις του καδµίου (Cd) Ενώσεις του σεληνίου Se Τh, ενώσεις του θαλλίου (Τh) Te, ενώσεις του τελουρίου (Te) Βe, ενώσεις του βηρυλλίου (Βe) Pb, οργανικές ενώσεις του µολύβδου (Pb) As, ενώσεις του αρσενικού (As) Ενώσεις του χρωµίου Cr(VI) VOL. 59 ΙSSUE 1, January - March 2014

9 ΑΣΦΑΛΗΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΛΙΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8. Νανοσωµατίδια Τα νανοσωµατίδια 22 επιδρούν στην υγεία διαφορετικά από τις κλασσικές χηµικές ενώσεις. Οι επιπτώσεις από τη διασπορά νανοσωµατιδίων βρίσκονται υπό µελέτη. Θα πρέπει µην έρχονται σε επαφή µε την επιδερµίδα, τους βλεννογόνους και τα µάτια. Γενικά όσο δραστικότερο είναι ένα νανοσωµατίδιο, τόσο προσεκτικότερα να το χειριζόµαστε, σε χώρους αρνητικής πίεσης. 8. Μεταλλικός υδράργυρος Ειδική µέριµνα λαµβάνεται για τον µεταλλικό υδράργυρο 4, το µόνο µέταλλο σε υγρή φάση που χρησιµοποιείται στα θερµόµετρα. Οι ατµοί υδραργύρου είναι τοξικοί και δρουν αθροιστικά. Εάν σπάσει ένα υδραργυρικό θερµόµετρο, σκορπίζονται σταγονίδια υδραργύρου, µερικά αόρατα στο γυµνό µάτι, που κρύβονται σε µικρο-εσοχές του δαπέδου. Αποµακρύνονται µε ηλεκτρική σκούπα µε ειδική σακούλα συλλογής, γιατί οι ατµοί υδραργύρου διαχέονται από τις κοινές σακούλες. Για την αδρανοποίηση του µεταλλικού υδραργύρου σκορπίζεται λεπτή σκόνη ψευδαργύρου ή κασσιτέρου και σχηµατίζονται τα αντίστοιχα αµαλγάµατα. Ακολουθεί παρατεταµένος αερισµός του χώρου. Συµπεράσµατα Η καταγραφή των ατυχηµάτων, καθώς και των παραλίγο ατυχηµάτων, προσφέρει τη δυνατότητα ανάλυσης των προβληµάτων του εργαστηρίου, διόρθωσης των ακολουθούµενων διαδικασιών και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας 14. Η τήρηση των κανόνων ασφαλείας δεν είναι πολυτέλεια, αλλά καθήκον όλων µας και έκφραση σεβασµού προς τους συναδέλφους µας. Summa ry Proper handling of chemicals in the clinical laboratory 15 A. Grigoratou Department of Biochemistry, General Hospital Evangelismos, Athens, Greece The article refers to the recommended laboratory techniques, procedures and guidelines that should be followed to promote the safety of the personnel of clinical laboratories. The MSDS (Material Safety Data Sheet) of a substance includes information on physical and chemical properties, on toxicity or other health hazards and proposes the precautionary measures to eliminate the possibility of harm. Following recommendations for corrosive, explosive, flammable chemicals, organic solvents, organic peroxides and peroxide formers, compressed gases, metal azides and reprotoxins we reduce the possible hazards. IARC (International Agency for Research on Cancer) evaluates the occupational exposure to carcinogens and proposes extreme care when using them, only in a specially designed area of the laboratory. Key words chemicals, safety handling, clinical laboratory ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2014

10 16 Α. ΓΡΗΓΟΡΑΤΟΥ Βιβλιογραφία 1. MSDS Europe References. R and S phrases (Risk and Safety phrases) b. Chemical Book. Safety Data. 2. Alaimo RJ Ed. Handbook of chemical health and safety. Oxford University Press, NY National Fire Protection Association Standard on Fire Protection for Laboratories Using Chemicals. November Texas A&M University 4. Safety in Academic Chemistry Laboratories. Vol 1, 2: Accident Prevention for College and University Students (έκδοση ACS, αρχείο PDF, 243 KB) 7th Edition. American Chemical Society Joint Board Council Committee on Chemical Safety, Washington, DC pubs.acs.org/cen/safety/ 5. Tietz NW. Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. 4th ed. WB Saunders Co. Philadelphia, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων. Ταξινόµηση και επισήµανση επικίνδυνων χηµικών ουσιών. 7. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών, Τµήµα Χη- µείας. Safety in chemical laboratories. 8. Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Βιολογίας. Ασφάλεια εργαστηρίων. Κανόνες χρήσης ουσιών. parartima_iii.pdf?rnd International Program on Chemical Safety. IPCS WHO / EURO / ECCLS. European Committee for Clinical Laboratory Standards: On good practice in clinical laboratories. Guidelines. Copenhagen, Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών. Βασικές αρχές ασφαλείας εργαστηρίου Canadian Centre for Occupational Health and Safety (CCOHS) 13. USA Department of Labor. Occupational Safety and Health Administration. National Research Council Recommendations concerning chemical hygiene in Laboratories. Regulations. https://www.osha.gov/ 14. Γρηγοράτου Α. Υγιεινή και ασφάλεια στο χώρο του εργαστηρίου. ΕΕΚΧ-ΚΒ, 10ο Σεµινάριο Συνεχιζόµενης Εκπαίδευσης. Η οργάνωση των in vitro διαγνωστικών εργαστηρίων. Αθήνα Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου Κύπρου- Τµήµα Επιθεώρησης Εργασίας Υπουργείου Εργασίας. Οδηγός ασφάλειας και υγείας στα εργαστήρια, Λευκωσία dli/dli.nsf/all/7431e4729e19f266c2256f020021ad7f/$file/ TEE%20Chemistry%20lab%20guide-final.pdf 16. Justrite, RedBook. Your guide to handling flammable liquids. 2%20files/RedBkpgs21-40_LO_RES.pdf 17. Πανεπιστήµιο Πατρών, Τµήµα Χηµείας. Επιτροπή Υγιεινής και Ασφάλειας 18. Κουτσελίνης Α. Τοξικολογία. Εκδόσεις Παρισιάνου, Αθήνα International Agency for Research on Cancer, WHO Surveillance of Environmental and Occupational Exposures for Cancer Prevention ΚΕΕΛΠΝΟ. Υπουργείο υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης. Κέντρο Ελέγχου και πρόληψης νοσηµάτων. Οδηγός αντιµετώπισης ραδιολογικών, βιολογικών και χηµικών συµβάντων στο νοσοκοµείο. Αθήνα, World Health Organisation. WHO Lab Safety Manual. 3rd Edition. Geneva TOXNET (TOXicology Data NETwork). USA National Library of Medecine Developmental and Reproductive Toxicology Database (DART) VOL. 59 ΙSSUE 1, January - March 2014

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Σύµβολα Επικινδυνότητας

Σύµβολα Επικινδυνότητας Σύµβολα Επικινδυνότητας Με την Οδηγία για τις Επικίνδυνες Ουσίες θεσµοθετήθηκε η χρήση των Συµβόλων επικινδυνότητας για την επισήµανση των επικίνδυνων ουσιών. Η Οδηγία των Επικίνδυνων Ουσιών είναι ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ!

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! 1 Καλό το Εργαστήριο και πολύτιμο, αλλά πολυτιμότερη η υγεία και η ασφάλεια των μαθητών και η δική μας. Για να πάνε λοιπόν όλα καλά, ας έχουμε υπόψη μας τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet : ΔΕΜΙΡΤΖΟΓΛΟΥ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΒΕΤΕ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet : ΔΕΜΙΡΤΖΟΓΛΟΥ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΒΕΤΕ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Material Safety Data Sheet 1 Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και επιχείρησης/εταιρείας Εμπορική Ονομασία : GROWER 0-0-27 Πληροφορίες σχετικά με την ουσία/παρασκεύασμα : Οργανοχημικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρογόνο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο άοσμο μη τοξικό μη διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο όρια αναφλεξιμότητας: 4-75 % κ.ο. στον αέρα (20 o C)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 1. Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Στοιχεία τής ουσίας ή τού παρασκευάσµατος Καθορισμός του ασκούντος την επιχείρηση Εταιρεία: Οδός: Τόπος: LH1132 / LH1134 FINO

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1907/2006/EC, ΑΡΘΡΟ 31 & 453/2010/ΕΚ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1907/2006/EC, ΑΡΘΡΟ 31 & 453/2010/ΕΚ 01. ΠΡΟΪΟΝ PRAKTIKER MEGA (Λευκό & Βάσεις Ρ, D, TR) 1.1 ΤΥΠΟΣ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΥΔΑΤΟΔΙΑΛΥΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΟΙΧΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ PVA- ACRYLVEOVA PΗΤΙΝΕΣ 1.2 ΧΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΧΡΩΜΑ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΤΟΙΧΟΥΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ QUARTERLY JOURNAL OF THE HELLENIC MICROBIOLOGY SOCIETY ΤΟΜΟΣ 59 ΤΕΥΧΟΣ 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2014 VOL. 59 ΙSSUE 1, January March 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΠΡΟΣΘΗΚΗ «3» ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β» ΣΤΗΝ Φ. 900/1/26594/Σ. 130 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΕΛΑΧΙΣTEΣ ΠΡO lαγραφεσ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠlΣΗΜΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Εµπορική ονοµασία προϊόντος : Υ ΡΟΧΡΩΜΑ γενικής χρήσης Συνιστώµενη χρήση : Υδρόχρωµα για βαφή εσωτερικών/εξωτερικών επιφανειών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σιλικόνες ζύμης δύο συστατικών Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Σιλικόνες ζύμης δύο συστατικών FH1132 / FH1134 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases)

Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases) Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases) Πηγή: www.microkat.gr Κάθε προϊόν που περιέχει επικίνδυνες ουσίες πρέπει να φέρει στη συσκευασία του κατάλληλη ετικέτα µε όλες τις βασικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή

Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή Οι αποκαλούμενες φράσεις R (Risk Phrases) δίνουν υποδείξεις για ειδικούς κινδύνους οι οποίοι μπορεί να προέλθουν από τη χρήση επικίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Nivo 40 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: NIVO 40 Κωδικός: 2.40.010 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Υψηλής τεχνολογίας κρέμα καθαρισμού χεριών των εργαζομένων στα συνεργεία. Η υψηλή καθαριστική

Διαβάστε περισσότερα

Υδρόθειο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρόθειο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρόθειο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο έχει χαρακτηριστική οσμή (σαν χαλασμένα αυγά) τοξικό διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο βαρύτερο του αέρα (σχετική

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 22/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 του 5. Aquafountain 2000. G Νουµερο SDS : 305339 V000.0 Επαλήθευση: 00.00.0000 Ηµεροµηνία εκτύπωσης: 02.06.2008

Σελίδα 1 του 5. Aquafountain 2000. G Νουµερο SDS : 305339 V000.0 Επαλήθευση: 00.00.0000 Ηµεροµηνία εκτύπωσης: 02.06.2008 ελτίο δεδοµένων ασφαλείας υλικών, σύµφωνα µε ( ΕC)1907/2006-ISO 11014-1 Σελίδα 1 του 5 Aquafountain 2000 G Νουµερο SDS : 305339 Επαλήθευση: 00.00.0000 Ηµεροµηνία εκτύπωσης: 02.06.2008 1. Ταυτοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ 4: Μέτρα πρώτων βοηθειών Περιγραφή των μέτρων πρώτων βοηθειών Απομακρύνετε άμεσα ιματισμό λερωμένο από το προϊόν.

ΤΜΗΜΑ 4: Μέτρα πρώτων βοηθειών Περιγραφή των μέτρων πρώτων βοηθειών Απομακρύνετε άμεσα ιματισμό λερωμένο από το προϊόν. ΤΜΗΜΑ 1: Ταυτοποίηση ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Ονομασία προϊόντος Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΤΟΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΕΙΡΩΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΤΟΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΕΙΡΩΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΠΟΛΤΟΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΕΙΡΩΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ & ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1.1 Στοιχεία Παρασκευάσματος Ονομασία: PRO DOPE ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρίας/επιχείρησης

ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρίας/επιχείρησης ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Έκδοση 1 η Ημερομηνία έκδοσης: 07052012 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρίας/επιχείρησης 1.1 Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Ονομασία υλικού: ΑΣΤΑΡΙ ΝΕΡΟΥ Κωδικός

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος FINOBIM Σκόνη ελαφρόπετρας 68175 / 68176 / 68177 / 68178 / 68179 Συναφείς προσδιοριζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΧΗΜΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Σύµφωνα µε την Οδηγία 99/45/ΕΚ ( 91/155/ΕΟΚ, 2001/58/ΕΚ)

ΕΛΤΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΧΗΜΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Σύµφωνα µε την Οδηγία 99/45/ΕΚ ( 91/155/ΕΟΚ, 2001/58/ΕΚ) ΕΛΤΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΧΗΜΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Σύµφωνα µε την Οδηγία 99/45/ΕΚ ( 91/155/ΕΟΚ, 2001/58/ΕΚ) Σύνταξη του Α 7/07/2009 Ενηµέρωση 1η έκδοση 1. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ονοµασία προϊόντος ΣΚΥΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΝΣΗ - ΕΛΤΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΣΗΜΑΝΣΗ - ΕΛΤΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗ - ΕΛΤΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σε περίπτωση έκθεσης εργαζοµένων σε χηµικούς παράγοντες, ο εργοδότης οφείλει να γνωρίζει τους κινδύνους τους οποίους αυτή συνεπάγεται για την υγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύµφωνα µε την Κοινοτική Οδηγία 2001/58/EC

ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύµφωνα µε την Κοινοτική Οδηγία 2001/58/EC 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: ORGANO Pb 24 ΧΡΗΣΗ: Στεγνωτικό χρώµατος βάθους ΕΤΑΙΡΙΑ: ιεύθυνση: Γ. Ανδρούτσου 5 Κουκάκι Αθήνα Τηλέφωνο: 22620 30982 Τηλετυπία: 22620

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΧΡΩ Α.Ε Αρχ/στη Π. Σπυρόπουλου 2 183 46 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 210 4816101-103 FAX. 210 4820460 e-mail: info@vechro.gr & quality@vechro.gr www.vechro.

ΒΕΧΡΩ Α.Ε Αρχ/στη Π. Σπυρόπουλου 2 183 46 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 210 4816101-103 FAX. 210 4820460 e-mail: info@vechro.gr & quality@vechro.gr www.vechro. ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1907/2006/EC, ΑΡΘΡΟ 31 & 453/2010/ΕΚ 01. ΠΡΟΪΟΝ CHIEF ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ (Λευκό & Βάσεις P & D) 1.1 ΤΥΠΟΣ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΜΑΤ Υ ΑΤΟ ΙΑΛΥΤΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΧΡΩΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ Ι.Τ.Ε. ΕΤΗΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΧΗΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΙ ΣΕ ΤΥΧΑΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΑΠΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 11/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Ice ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: ICE Κωδικός: 2.07.020 Intrastat Code: 3820.00.00 Περιγραφή: Εφαρμογή: Διαλύει γρήγορα τον πάγο από τζάμια, καθρέφτες και κλειδαριές σε μια παγερή μέρα. Είναι ασφαλές

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

1. Στοιχεία ουσίας /παρασκευάσματος και της επιχείρησης /εταιρείας

1. Στοιχεία ουσίας /παρασκευάσματος και της επιχείρησης /εταιρείας 1. Στοιχεία ουσίας /παρασκευάσματος και της επιχείρησης /εταιρείας Στοιχεία αναγνώρισης της ουσίας ή του παρασκευάσματος: Εμπορική ονομασία: Χρήση: Προμηθευτής: Εκρηκτική ύλη σε κοκκώδη μορφή. Είναι παρασκευασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί Κίνδυνοι έκρηξης Ορισµοί «Καύση»: σύνολο φυσικών και χηµικών διεργασιών πουαλληλεπιδρούν. λ Η σηµαντικότερη από αυτές, η οποία και χαρακτηρίζει την καύση, είναι η ταχεία και αυτοσυντηρούµενη χηµική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Eμπορικη oνομασία MOBILGEAR 600 XP 460 ExxonMobile MOBILGEAR 634 ExxonMobile Σύντμηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΥΛΙΚΟΥ: ΘΕΙΙΚΟ ΟΞΥ 1. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ Επιδράσεις και συµπτώµατα Μάτια : Το θειικό οξύ είναι διαβρωτική ουσία και µπορεί να προκαλέσει σοβαρό ερεθισµό (ερυθρότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Bactericidal ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: BACTERICIDAL Κωδικός: 2.03.060 Intrastat Code: 3808.40.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Σύνθεση: Εμφάνιση: Χαρακτηριστικά Υπεροχής: Είναι αρκετά ισχυρό και ταχύτατο βακτηριοκτόνο.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ: ΡΙΠΟΛΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ (*) 1.1 Στοιχεία του παρασκευάσματος Ονομασία προϊόντος ΒΑΣΗ ΛΕΥΚΗ (ΓΥΑΛΙΣΤΕΡΗ, ΣΑΤΙΝΕ) 1.2 Χρήση του παρασκευάσματος Οικολογικά χρώματα υδατικής βάσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ VASTHERM OIL 32 ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΑΔΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ VASOIL CO LTD Νίκου Παττιχη 52,

Διαβάστε περισσότερα

UZIN EPOCOL A Εποξειδικό σύστηµα

UZIN EPOCOL A Εποξειδικό σύστηµα UZIN EPOCOL A 1. Ταυτότητα Ουσίας/ Μίγµ ατος 1.1 Ονοµασία προϊόντος UZIN EPOCOL A/B Συστατικό Α Ρητίνη Επισκευαστική εποξειδική ρητίνη µε ανόργανα γεµιστικά για συγκόλληση, σφράγιση, πάκτωση κ.α. 1.2 Προµηθευτής

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή διαχείριση των χημικών προϊόντων από καταναλωτές, επαγγελματίες χρήστες, πολιτεία

Ορθή διαχείριση των χημικών προϊόντων από καταναλωτές, επαγγελματίες χρήστες, πολιτεία Ορθή διαχείριση των χημικών προϊόντων από καταναλωτές, επαγγελματίες χρήστες, πολιτεία Ιωάννα Αγγελοπούλου Γ.Χ.Κ. - /νση Περιβάλλοντος Ημερίδα, Ιωάννινα 08.04.09 1 Παραδείγματα Ημερίδα, Ιωάννινα 08.04.09

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Stop ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: STOP Κωδικός: 2.07.050 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Σταματάει άμεσα τις μικροδιαρροές στο σύστημα ψύξηςθέρμανσης χωρίς να επηρεάζει τα μέταλλα. Δημιουργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 453/2010 PAPPY HOME ΣΚΟΝΗ ΠΛΥΝΤΗΡΙΟΥ Έκδοση: 02 Ημερομηνία Έκδοσης: 20/06/2013

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 453/2010 PAPPY HOME ΣΚΟΝΗ ΠΛΥΝΤΗΡΙΟΥ Έκδοση: 02 Ημερομηνία Έκδοσης: 20/06/2013 1. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 1.1 Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Ονομασία προϊόντος στο εμπόριο: 1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μίγματος και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Ακαδημαϊκό έτος 2011-12 ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Μ. Σταθερόπουλος, Καθηγητής, Σ. Λιοδάκης, Καθηγητής Μάρτιος 2012 1 Γενικές πληροφορίες για το μάθημα της Αναλυτικής Χημείας Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1.1 Στοιχεία του παρασκευάσματος Ονομασία προϊόντος ASPHALT COAT 1.2 Χρήση του παρασκευάσματος Μονωτικό στεγανωτικό προϊόν 1.3 Στοιχεία της εταιρείας Προμηθευτής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Calm ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: CALM Κωδικός: 2.01.025 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Ειδικό ελαφρώς όξινο σαμπουάν, για καθαρισμό αλάτων αλλά και ελαφρών ρύπων. Εξουδετερώνει τα αλκαλικά

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Σύμφωνα με την Οδηγία 2001/58/EK VONDOZEB 80 WP 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Σύμφωνα με την Οδηγία 2001/58/EK VONDOZEB 80 WP 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ VONDOZEB 80 WP 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Εμπορική ονομασία: Χημική ονομασία: Χημικός τύπος: Χημική οικογένεια: Τύπος προϊόντος και χρήση: Υπεύθυνος για τη διάθεση στην

Διαβάστε περισσότερα

ύµφωνα µε την 91/155/ΕΚ, 93/112/ΕΚ, 2001/58/ΕΚ Ηìεροìηνßα εκτýπωσηò 10.05.2005 ΑναθεωρÞθηκε την 10.05.2005

ύµφωνα µε την 91/155/ΕΚ, 93/112/ΕΚ, 2001/58/ΕΚ Ηìεροìηνßα εκτýπωσηò 10.05.2005 ΑναθεωρÞθηκε την 10.05.2005 Σελßδα 1/5 1 Στοιχεßα του παρασκευüσìατοò και τηò επιχεßρησηò Εφαρµογή προϊόντος: Επαγγελµατικό προϊόν καθαρισµού/συντήρησης γενικού καθαρισµού. Προµηθευτής: Unilever Hellas AEBE Μαρ. Αντύπα 92, 141 21

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας σύμφωνα με τον κανονισμό (EC) No. 1907/2006, Άρθρο 31

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας σύμφωνα με τον κανονισμό (EC) No. 1907/2006, Άρθρο 31 Σελίδα 1/5 * 1 Ταυτοποίηση ουσίας: Στοιχεία προϊόντος: Εμπορική ονομασία: Korsolex Bohrerbad SAP-Code: EN R10068 Εφαρμογή της ουσίας / του παρασκευάσματος: Απολυμαντικό εργαλείων Παραγωγός: BODE Chemie

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο δεδομένων ασφαλείας

Δελτίο δεδομένων ασφαλείας Δελτίο δεδομένων ασφαλείας Σελίδα: 1/7 1. Σοιχεία ουσίας / μίγματος και εταιρείας /επιχείρησης PCI SILCOFERM S No 44 TOPAS Χρήση: Προϊόν για χημικά πρόσθετα κατασκευών Εταιρεία: PCI Augsburg GmbH 86159

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 7 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος FINODON Πλαστικό προθέσεων, σκόνη 02412 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Biopet ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: BIOPET Κωδικός: 2.10.041 Intrastat Code: 3811.19.00 Περιγραφή: Εφαρμογή: Εμφάνιση: Χαρακτηριστικά Υγρό μυκητοκτόνο πρόσθετο με ευρύ φάσμα δράσης εναντίον όλων των

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Material Safety Data Sheet)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Material Safety Data Sheet) ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (Material Safety Data Sheet) Το παρόν δελτίο συντάχθηκε βάση του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με την οδηγία (EE) No. 453/2010

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με την οδηγία (EE) No. 453/2010 ITW Permatex 10 Columbus Blvd. Hartford, CT 06106 USA Telephone: 1-87-Permatex (877) 376-2839 Emergency: 800-255-3924 (ChemTel) International Emergency: 00+ 1+ 813-248-0585 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας παναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας ωρης διάρκειας 1 ΘΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.. να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Circuit ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: CIRCUIT Κωδικός: 2.07.060 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Εξειδικευμένο προϊόν κατάλληλο για την απολάδωση κλειστού κυκλώματος νερού ύστερα από εισροή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ. Απαγορεύεται η διέλευση πεζών. Εκρηκτικές ύλες Τοξικές ύλες Διαβρωτικές ύλες Ραδιενεργά υλικά

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ. Απαγορεύεται η διέλευση πεζών. Εκρηκτικές ύλες Τοξικές ύλες Διαβρωτικές ύλες Ραδιενεργά υλικά ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ το κάπνισμα η χρήση γυμνής φλόγας και το κάπνισμα η διέλευση πεζών η κατάσβεση με νερό Μη πόσιμο νερό Μην αγγίζετε η είσοδος στους μη έχοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ GIBBER 4SL

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ GIBBER 4SL 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1.1 Εμπορικό όνομα : GIBBER 4 SL 1.2 Χρήση σκευάσματος : Φυτορρυθμιστική ουσία 1.3 Παρασκευαστής : L.GOBBI SRL ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Via Vallecalda 33, I-16013 Campo

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΞΗΡΩΝ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ INTERMIX

ΔΕΛΤΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΞΗΡΩΝ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ INTERMIX ΔΕΛΤΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΞΗΡΩΝ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ INTERMIX 17 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) Κονιαμάτων επιχρισμάτων Είδος: Τύπος: Εμπορική ονομασία: Εργ. Παραγωγής: Δ/ση Εργ. Παραγωγής:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΣΕ ΦΙΑΛΕΣ Μέτρα ασφάλειας κατά τη χρήση τους

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΣΕ ΦΙΑΛΕΣ Μέτρα ασφάλειας κατά τη χρήση τους ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΣΕ ΦΙΑΛΕΣ Μέτρα ασφάλειας κατά τη χρήση τους Σπύρος οντάς, ρ. Χηµικός, Κέντρο Υγείας -Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Εύη Γεωργιάδου, Χηµικός Μηχανικός, Κέντρο Ασφάλειας της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Ασφαλούς Χειρισμού Προϊόντος (MSDS) 1. Ταυτότητα ουσίας / σκευάσματος και εταιρίας

Δελτίο Ασφαλούς Χειρισμού Προϊόντος (MSDS) 1. Ταυτότητα ουσίας / σκευάσματος και εταιρίας Ημερομηνία : 05/09/2004 Χώρα : ΕΛΛΑΔΑ Προϊόν : COPPER CALCIUM SULPHATE 20 WG Έκδοση : 1 1. Ταυτότητα ουσίας / σκευάσματος και εταιρίας 1.1. Ταυτότητα της ουσίας / σκευάσματος : Εμπορικό όνομα : BORDO 20

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ DSPA 11-1 EΩΣ DSPA 11-6

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ DSPA 11-1 EΩΣ DSPA 11-6 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ DSPA 11-1 EΩΣ DSPA 11-6 Η γεννήτριες DSPA 11-1 έως DSPA 11-6 προορίζονται για τον εντοπισµό και την κατάσβεση πυρκαγιάς τύπου Α και Β, και υπό ηλεκτρική τάση. Βρίσκει µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος FINO HIPOLISH Πάστα στίλβωσης 68042 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH) Έκδοση: 2 Ημερομηνία Τροποποίησης: 29.10.2012 Ημερομηνία εκτύπωσης: 29.10.2012 Σελίδα: 1 1. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ/ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ταυτοποίηση του προϊόντος Εμπορικό Όνομα: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Fire Suppression Systems Συστήματα Πυρόσβεσης CO2 με Ηλεκτροβαλβίδα (Solenoid)

Fire Suppression Systems Συστήματα Πυρόσβεσης CO2 με Ηλεκτροβαλβίδα (Solenoid) CO 2 - FW Fire Suppression Systems Συστήματα Πυρόσβεσης CO2 με Ηλεκτροβαλβίδα (Solenoid) ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ #DOC 2013/CO2/FWR/Rev. 1.0 ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ένα άοσμο, άχρωμο,

Διαβάστε περισσότερα

Bayer CropScience ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύµφωνα µε την οδηγία 2001/58/ΕK

Bayer CropScience ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύµφωνα µε την οδηγία 2001/58/ΕK CONFIDOR FORTE 200 SL 1/6 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Πληροφορία προϊόντος Σήµα κατατεθέν CONFIDOR FORTE 200 SL Κωδικός προϊόντος (UVP) 05919835 Χρήση εντοµοκτόνο

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (16503-17006) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Πέµπτη, 8 Ιουνίου 2006 7:30-10:30 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Κατασκευαστής: Tana Chemie GmbH 55120 Mainz Aποκλειστικός Αντιπρόσωπος: ECOLINE s.a. Εμπορική ονομασία: EXPRESS Ημερομηνία έκδοσης : 18.02.2003 01. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) TOPINE PLUS Ισχύει από : 01/12/2001 Αντικαθιστά έκδοση από : 1. Ονομασία σκευάσματος και εταιρίας Στοιχεία προϊόντος; Μικροβιοκτόνο-Απολυμαντικό επιφανειών Εμπορική

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 453/2010 BIONOL ΚΡΕΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ Έκδοση: 06 Ημερομηνία Έκδοσης: 01/06/2015

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 453/2010 BIONOL ΚΡΕΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ Έκδοση: 06 Ημερομηνία Έκδοσης: 01/06/2015 1. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 1.1 Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Ονομασία προϊόντος στο εμπόριο: 1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μίγματος και

Διαβάστε περισσότερα

Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης

Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης FiWaRec Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ #DOC 2013/PRSP/FWR/Rev. 2.0 Η «καρδιά» της γκάμας προϊόντων FiWaGuard είναι

Διαβάστε περισσότερα