ιδακτορική ιατριβή Νταντάκα ηµητρίου Επιβλέπων Καθηγητής: Μέλη Τριµελούς Επιτροπής:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιδακτορική ιατριβή Νταντάκα ηµητρίου Επιβλέπων Καθηγητής: Μέλη Τριµελούς Επιτροπής:"

Transcript

1 ιδακτορική ιατριβή Ανάλυση Επιπτώσεων Ευηµερίας σε Κάθετα Σχετιζόµενες Αγορές: Η Περίπτωση του Κλάδου της Νηµατουργίας σε Μεταβαλλόµενες Συνθήκες ιεθνούς Εµπορίου του Νταντάκα ηµητρίου Επιβλέπων Καθηγητής: Μέλη Τριµελούς Επιτροπής: Καθ. Κατρανίδης Στυλιανός Αν. Καθ. Καραγιάννης Ιωάννης Καθ. Παλυβός Θεόδωρος η Νοεµβρίου 8, Θεσσαλονίκη

2 Πίνακας Περιεχοµένων ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΕΣ...7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...8 Ο ΚΛΑ ΟΣ ΤΗΣ ΝΗΜΑΤΟΥΡΓΙΑΣ/ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ.... ΣΥΣΠΟΡΟ ΒΑΜΒΑΚΙ.... ΕΚΚΟΚΚΙΣΜΕΝΟ ΒΑΜΒΑΚΙ Η πορεία των τιµών και της παραγωγής εκκοκκισµένου βαµβακιού ιαγραµµατική ανάλυση για το εκκοκκισµένο βαµβάκι Επιρροές στην αγορά βαµβακερών νηµάτων ΕΡΓΑΣΙΑ ιαγραµµατική ανάλυση για την αγορά εργασίας στα βαµβακερά νήµατα....4 ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΝΗΜΑΤΑ Το καθεστώς παρέµβασης για τα νήµατα Η εµπορική πολιτική µέχρι το 974 και η Πολυινική Συµφωνία MFA I ( ) MFA II (978-98) MFA III (98-986) MFA IV (987-99) MFA IV extensions (99-993) (MFA IVe) ATC (Agreement on Textiles and Clothing) - Η περίοδος µετά το τέλος του Γύρου της Ουρουγουάης ιαγραµµατική ανάλυση για το βαµβακερά νήµατα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΝΗΜΑΤΩΝ Η ΟΜΗ ΤΟΥ ΚΛΑ ΟΥ ΝΗΜΑΤΟΥΡΓΙΑΣ/ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Πλεόνασµα και «εξάρτηση διαδροµής» (ath deendence) Αποτίµηση µεταβολών ευηµερίας για τους καταναλωτές Αποτίµηση µεταβολών ευηµερίας για τους παραγωγούς Μέθοδος πολλαπλών αγορών Αποτίµηση µεταβολών ευηµερίας για τους παραγωγούς. Μέθοδος µίας αγοράς, απαραίτητες εισροές/εκροές και τιµές «διακοπής» (shutdown rices) Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας µε καµπύλες γενικής ισορροπίας Συµπεράσµατα, Πλεονεκτήµατα/Μειονεκτήµατα της κάθε µεθόδου: ΓΙ vs. ΜΙ, µία αγορά vs. πολλαπλές αγορών Προσέγγιση µίας αγοράς vs. προσέγγιση πολλαπλών αγορών ΚΑΘΕΤΑ ΚΑΙ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ JHS Τα λάθη του παρελθόντος Εµπειρικές µελέτες MI και ΓΙ σε σχετιζόµενες αγορές Μελέτες που χρησιµοποιούν καµπύλες ισορροπίας Μελέτες µε υποδείγµατα ΜΙ Η µαθηµατική διατύπωση της προσέγγισης JHS σε υποδείγµατα ΜΙ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΜΕΘΟ ΟΣ BOOTSTRAP ΚΑΙ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ SHIFT Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΟ ΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΑΠΟ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΙΜΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΚΑΙ ΣΕ ΥΟ ΑΓΟΡΕΣ- ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Εξετάζοντας µία αγορά Εξετάζοντας δύο αγορές Συµπεράσµατα ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΣΕ ΥΟ Ακολουθώντας τη διαδροµή L Ακολουθώντας µια άλλη διαδροµή Αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας όταν υπάρχει µια απαραίτητη εκροή...3

3 Αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας στην αγορά µιας απαραίτητης εκροής Αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας στην αγορά µιας απαραίτητης εισροής Συµπερασµατικά: Το πλεόνασµα ως έννοια µεταβολής ευηµερίας Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ... 5 ΘΕΩΡΙΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΙ ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΥΜΕ Αποτελέσµατα τεχνολογικών βελτιώσεων στην αγορά βαµβακερών νηµάτων Αποτελέσµατα τεχνολογικών βελτιώσεων στην αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού Αποτελέσµατα τεχνολογικών βελτιώσεων στη χρήση της εργασίας ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΣΕ ΥΟ ΑΓΟΡΕΣ ΟΤΑΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το πρόβληµα διαγραµµατικά Το µαθηµατικό υπόδειγµα ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΓΟΡΑ Αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας στην αγορά µιας απαραίτητης εκροής Αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας στην αγορά µιας απαραίτητης εισροής ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ, ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ: 4 ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΕΙΣ Το οικονοµετρικό υπόδειγµα για το απλό παράδειγµα (ΜΑΧΤ µία αγορά χωρίς τεχνολογικές µεταβολές) Το οικονοµετρικό υπόδειγµα για το απλό παράδειγµα ( ΑΧΤ ύο αγορές χωρίς τεχνολογικές µεταβολές) Το οικονοµετρικό υπόδειγµα για την τεχνολογία ΜΑΜΤ (Μία αγορά µε τεχνολογικές µεταβολές) Το οικονοµετρικό υπόδειγµα για την τεχνολογία ΑΜΤ ( ύο αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές) ΜΕΘΟ ΟΣ BOOTSTRAP ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΜΑΧΤ, ΜΑΜΤ, ΑΧΤ, ΑΜΤ ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΩΝ Υπόδειγµα MΑΧΤ Υπόδειγµα ΑΧΤ Υπόδειγµα 3 - ΜΑΜΤ Υπόδειγµα 4 ΑΜΤ Συγκρίσεις αποτελεσµάτων Σύγκριση υποδειγµάτων µίας αγοράς και δύο αγορών (ΜΑΧΤ- ΑΧΤ και ΜΑΜΤ- ΑΜΤ) Σύγκριση υποδειγµάτων µε και χωρίς τεχνολογία «ΜΑΧΤ-ΜΑΜΤ» και «ΑΧΤ- ΑΜΤ» Επιλογή υποδείγµατος και συζήτηση αποτελεσµάτων ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ BOOTSTRAP ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ (SENSITIVITY ANALYSIS) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ... 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ, Ε ΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΑΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΣΤΟΝ ΚΛΑ Ο ΤΗΣ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΈΝ ΥΣΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΝΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΣΠΟΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΚΚΟΚΚΙΣΜΕΝΟ ΒΑΜΒΑΚΙ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΝΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΝΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4. ΕΠΙΚΑΜΠΥΛΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑΤΑ, ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ Ι ΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΜΑΤΩΝ Παραµετροποίηση Οµογενείς διαφορικές εξισώσεις πρώτου βαθµού...7 3

4 9.4.3 Επικαµπύλια ολοκληρώµατα: Ένα απλό παράδειγµα Μαθηµατικός ορισµός του επικαµπύλιου ολοκληρώµατος Ιδιότητες και πορίσµατα Ιδιότητα Θεώρηµα Θεώρηµα Θεώρηµα Θεώρηµα Ιδιότητα Συµπεράσµατα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΜΕ ΚΑΜΠΥΛΕΣ ΖΗΤΗΣΗΣ Α) Πρώτη περίπτωση: Μεταβάλλονται οι τιµές αλλά δεν µεταβάλλεται το εισόδηµα Β) εύτερη περίπτωση: Κάποιες τιµές µεταβάλλονται, το εισόδηµα παραµένει σταθερό Γ) Τρίτη περίπτωση: Μεταβάλλεται το και το m ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6. ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ιαδροµή β ( w ) T 9.6. ιαδροµή γ ( w ) T ιαδροµή δ ( T w) ιαδροµή ε ( T w) ιαδροµή στ ( T w ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΘΟ Ο SHIFT ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΚΩΝ ΌΡΩΝ...84 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΌΡΩΝ

5 Πίνακας ιαγραµµάτων ιάγραµµα -: Παραγωγή βαµβακιού (τόνοι)...3 ιάγραµµα -: Τιµές εκκοκκισµένου βαµβακιού (δρχ. 999 ανά κιλό προϊόντος)...5 ιάγραµµα -3: Παραγωγή εκκοκκισµένου βαµβακιού (χιλ. τόνοι)...6 ιάγραµµα -4: Αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού...7 ιάγραµµα -5: Αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού Επιρροές στις διεθνείς τιµές...9 ιάγραµµα -6: Ζήτηση εργασίας στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων (εργάτες)... ιάγραµµα -7: Κόστος εργασίας ανά άτοµο ανά έτος (χιλ. δρχ. 999 ανά έτος)... ιάγραµµα -8: Αγορά εργασίας στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων... ιάγραµµα -9: Παραγωγή βαµβακερών νηµάτων (τόνοι)...3 ιάγραµµα -: Εγχώριες και διεθνείς τιµές βαµβακερών νηµάτων (σε σταθερές τιµές 999, δρχ. ανά κιλό)...4 ιάγραµµα -: Ανάλυση ευηµερίας από την επιβολή εξαγωγικών ποσοστώσεων για µια µεγάλη εξαγωγική χώρα...33 ιάγραµµα -: Ανάλυση ευηµερίας από την βελτιώσεις στην τεχνολογία παραγωγής για µια µεγάλη εξαγωγική χώρα...39 ιάγραµµα -3: Η δοµή του κλάδου του βαµβακιού...4 ιάγραµµα 3-: Εξαρτηµένη διαδροµή- Καταναλωτές...48 ιάγραµµα 3-: Μη εξαρτηµένη διαδροµή Παραγωγοί...5 ιάγραµµα 3-3: Μέτρηση µεταβολών ευηµερίας για τους παραγωγούς σε µία αγορά...5 ιάγραµµα 3-4: Παράδειγµα ανάλυσης ΓΙ από JHS...56 ιάγραµµα 3-5: Αλλαγές στη ζήτηση και προσφορά ενός προϊόντος από βελτίωση τεχνολογίας...79 ιάγραµµα 4-: οµή θεωρίας...84 ιάγραµµα 4-: Αντισταθµιστική µεταβολή και ισοδύναµη µεταβολή από µια µεταβολή των τιµών.86 ιάγραµµα 4-3: Εξετάζοντας τη µεταβολή στην ευηµερία των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων σε µία µόνο αγορά...89 ιάγραµµα 4-4: Μεταβολές στην ευηµερία των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων σε δύο αγορές: ιαδροµή L...9 ιάγραµµα 4-5: Μεταβολές στην ευηµερία των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων σε δύο αγορές: ιαδροµή L...9 ιάγραµµα 4-6: Έλεγχος ισότητας διαδροµών L και L...94 ιάγραµµα 4-7: ιαδροµές L και L ιάγραµµα 4-8: Αποτέλεσµα ευηµερίας σε δύο αγορές ιαδροµή L3... ιάγραµµα 4-9: ιαδροµή διακοπής L ιάγραµµα 4-: Αποτελέσµατα ευηµερίας σε µία αγορά όταν η τιµή των βαµβακερών νηµάτων µειώνεται...6 ιάγραµµα 4-: ιαδροµή διακοπής στην αγορά εργασίας...7 ιάγραµµα 4-: Αποτελέσµατα ευηµερίας στην αγορά εκκοκκισµένου ιαδροµή διακοπής...7 ιάγραµµα 4-3: Αποτέλεσµα ευηµερίας σε µία αγορά, όταν η τιµή των βαµβακερών νηµάτων µειώνεται...9 ιάγραµµα 4-4: Επιλογή µεθόδου για την αποτίµηση µεταβολών ευηµερίας σε µία ή δύο αγορές 6 ιάγραµµα 5-: Τεχνολογικές βελτιώσεις στην αγορά νηµάτων...4 ιάγραµµα 5-: Βελτιώσεις στην τεχνολογία στην αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού...7 ιάγραµµα 5-3: Βελτιώσεις στην τεχνολογία στην αγορά εργασίας...8 ιάγραµµα 5-4: ιαδροµές α και β για την εξέταση µεταβολών ευηµερίας σε όλες τις αγορές συµπεριλαµβάνοντας τεχνολογικές µεταβολές...3 ιάγραµµα 5-5: ιαγραµµατική ανάλυση αποτελεσµάτων ευηµερίας µε τεχνολογικές µεταβολές - ιαδροµή β...3 ιάγραµµα 5-6: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας σε αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές- ιαδροµή α...39 ιάγραµµα 5-7: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας Όλες οι διαδροµές...4 ιάγραµµα 5-8: ιαδροµή διακοπής ΑΒΓ Ε...44 ιάγραµµα 5-9: Αποτέλεσµα ευηµερίας σε µία αγορά, όταν µεταβάλλονται οι τιµές των βαµβακερών νηµάτων, το κόστος εργασίας και η τεχνολογία...46 ιάγραµµα 5-: ιαδροµή διακοπής ΑΒΖ Ε...47 ιάγραµµα 5-: ιαδροµή διακοπής ΑΗΘΙΕ...48 ιάγραµµα 5-: ιαδροµή διακοπής ΑΗΘΙΕ Αποτελέσµατα ευηµερίας...49 ιάγραµµα 6-: Μορφή box-whiskers lot

6 ιάγραµµα 7-: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΜΑΧΤ ( δις δρχ. 987)...7 ιάγραµµα 7-: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΑΧΤ ( δις δρχ. 987)...73 ιάγραµµα 7-3: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΜΑΜΤ (δις δρχ. 987)...75 ιάγραµµα 7-4: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΑΜΤ (δις δρχ. 987)...77 ιάγραµµα 7-5: Αποτελέσµατα ευηµερίας από τα τέσσερα υποδείγµατα...78 ιάγραµµα 7-6: Σύγκριση ΜΑΧΤ- ΑΧΤ (δις δρχ. 987)...79 ιάγραµµα 7-7: Σύγκριση ΜΑΜΤ- ΑΜΤ (δις δρχ. 987)...8 ιάγραµµα 7-8: Αποτελέσµατα bootstra για τα τέσσερα υποδείγµατα...8 ιάγραµµα 7-9: Σύγκριση ΜΑΧΤ-ΜΑΜΤ ( δις δρχ. 987)...84 ιάγραµµα 7-: Σύγκριση ΑΧΤ- ΑΜΤ (δις δρχ. 987)...85 ιάγραµµα 7-: ιαφορές ΑΧΤ- ΑΜΤ (απόλυτη τιµής ποσοστιαίας διαφοράς)...88 ιάγραµµα 7-: ιαφορές ΑΧΤ- ΑΜΤ (επίπεδο στατιστικής σηµαντικότητας α)...89 ιάγραµµα 7-3: Αποτελέσµατα ΑΜΤ (δις δρχ. 987)...9 ιάγραµµα 7-4: Σύγκριση µεταβιβάσεων στους παραγωγούς από το καθεστώς προστασίας µε τα ιδία εισοδήµατα των παραγωγών (σε δις δρχ. 987)...9 ιάγραµµα 7-5: ιαφορά µεταβιβάσεων και ιδίων εσόδων (σε δις δρχ. 987)...9 ιάγραµµα 7-6: Box-whiskers lots για τις µέσες ετήσιες µεταβιβάσεις κατά τις περιόδους της MFA (σε δις δρχ. 987)...93 ιάγραµµα 7-7: Έλεγχος shift για τις διαφορές στις µέσες ετήσιες µεταβιβάσεις κατά τις περιόδους της MFA...95 ιάγραµµα 7-8: Ανάλυση ευαισθησίας για τα έτη - µε σταθερές τις διεθνείς τιµές... ιάγραµµα 7-9: Ανάλυση ευαισθησίας για τα έτη - µε µεταβλητές τις διεθνείς τιµές... ιάγραµµα 9-: Ο κύκλος...5 ιάγραµµα 9-: Παραµετροποίηση µιας καµπύλης...6 ιάγραµµα 9-3: Καµπύλες διαδροµών...7 ιάγραµµα 9-4: Παράδειγµα για τα επικαµπύλια ολοκληρώµατα. ιαδροµή ΑΚ... ιάγραµµα 9-5: Παράδειγµα για τα επικαµπύλια ολοκληρώµατα. ιαδροµή FG Ψηφιακή απεικόνιση... ιάγραµµα 9-6: Πλάγια όψη της διαδροµής FG - Ψηφιακή απεικόνιση...3 ιάγραµµα 9-7: Παράδειγµα για τα επικαµπύλια ολοκληρώµατα. ιαδροµή ΑΒ...4 ιάγραµµα 9-8: Ορισµός ολοκληρώµατος...5 ιάγραµµα 9-9: Κάτοψη διαδροµής ΑΒ - Ψηφιακή απεικόνιση...6 ιάγραµµα 9-: ιαδροµή ΑΒ- Ψηφιακή απεικόνιση...7 ιάγραµµα 9-: ιαδροµή ΑΒ-Φωτογραφία υποτείνουσας τριγώνου...8 ιάγραµµα 9-: Κάτοψη µιας καµπύλης διαδροµής ΑΒ - Ψηφιακή απεικόνιση...9 ιάγραµµα 9-3: Επιφάνεια καµπύλης διαδροµής ΑΒ - Ψηφιακή απεικόνιση...9 ιάγραµµα 9-4: Ορισµός επικαµπύλιου ολοκληρώµατος...33 ιάγραµµα 9-5: Παράδειγµα για τα επικαµπύλια ολοκληρώµατα, διαδροµή L...35 ιάγραµµα 9-6: Προσφορά στην αγορά για τα νήµατα...39 ιάγραµµα 9-7: Μαθηµατικό παράδειγµα για τα επικαµπύλια ολοκληρώµατα ιαδροµή PQ, L.43 ιάγραµµα 9-8: Παράδειγµα εξαρτηµένης διαδροµής για τους καταναλωτές...47 ιάγραµµα 9-9: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας σε αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές- ιαδροµή β...54 ιάγραµµα 9-: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας σε αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές- ιαδροµή γ...56 ιάγραµµα 9-: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας σε αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές- ιαδροµή δ...58 ιάγραµµα 9-: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας σε αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές- ιαδροµή ε...6 ιάγραµµα 9-3: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας σε αγορές µε τεχνολογικές µεταβολές- ιαδροµή στ...6 ιάγραµµα 9-4: Αποτελέσµατα shift method από τη σύγκριση ΑΜΤ - ΜΑΜΤ

7 Πίνακες Πίνακας.: Σχέδιο απελευθέρωσης για κλωστοϋφαντουργία και ένδυση...3 Πίνακας.: Σύγκριση αποτελεσµάτων ευηµερίας από βελτιώσεις στην τεχνολογία...4 Πίνακας 3.: Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα της προσέγγισης µε καµπύλες ΓΙ και µε καµπύλες ΜΙ...58 Πίνακας 3.: Μελέτες µέτρησης µεταβολών ευηµερίας σε σχετιζόµενες αγορές...7 Πίνακας 5.: Αποτελέσµατα ευηµερίας µε τεχνολογικές µεταβολές 6 διαδροµές...3 Πίνακας 5.: ιορθωµένα αποτελέσµατα ευηµερίας µε τεχνολογικές µεταβολές 6 διαδροµές...37 Πίνακας 5.3: Ανάλυση επιπτώσεων ευηµερίας Όλες οι διαδροµές...4 Πίνακας 5.4: Συγκρίσεις αποτελεσµάτων ευηµερίας από τα τέσσερα υποδείγµατα...5 Πίνακας 6.: Αναµενόµενα πρόσηµα παλινδρόµησης ΜΑΧΤ...53 Πίνακας 6.: Αναµενόµενα πρόσηµα παλινδρόµησης ΑΧΤ...56 Πίνακας 6.3: Αναµενόµενα πρόσηµα παλινδρόµησης ΜΑΜΤ...59 Πίνακας 6.4: Αναµενόµενα πρόσηµα παλινδρόµησης ΑΧΤ...6 Πίνακας 6.5: Περίοδοι της MFA...65 Πίνακας 6.6: Πίνακας ανάλυσης ευαισθησίας...68 Πίνακας 7.: Αποτελέσµατα παλινδρόµησης ΜΑΧΤ...7 Πίνακας 7.: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΜΑΧΤ (δις. δρχ. 987)...7 Πίνακας 7.3: Αποτελέσµατα παλινδρόµησης ΑΧΤ...7 Πίνακας 7.4: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΑΧΤ ( δις δρχ. 987)...73 Πίνακας 7.5: Αποτελέσµατα παλινδρόµησης ΜΑΜΤ...74 Πίνακας 7.6: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΜΑΜΤ ( δις δρχ. 987)...75 Πίνακας 7.7: Αποτελέσµατα παλινδρόµησης ΑΜΤ...76 Πίνακας 7.8: Αποτελέσµατα ευηµερίας ΑΜΤ ( δις δρχ. 987)...77 Πίνακας 7.9: Σύγκριση ΜΑΧΤ- ΑΧΤ (δις δρχ. 987)...8 Πίνακας 7.: Σύγκριση ΜΑΜΤ- ΑΜΤ (δις δρχ. 987)...8 Πίνακας 7.: Αποτελέσµατα bootstra για τα τέσσερα υποδείγµατα (δις δρχ. 987)...83 Πίνακας 7.: Σύγκριση ΜΑΧΤ-ΜΑΜΤ (δις δρχ. 987)...84 Πίνακας 7.3: Σύγκριση ΑΧΤ- ΑΜΤ (δις δρχ. 987)...85 Πίνακας 7.4: Μέσες ετήσιες µεταβιβάσεις στους παραγωγούς βαµβακερών νηµάτων κατά τις περιόδους της MFA (δις δρχ. 987)...93 Πίνακας 7.5: Έλεγχος t-statistic για τις διαφορές στις µέσες ετήσιες µεταβιβάσεις...94 Πίνακας 7.6: Έλεγχος shift για τις διαφορές στις µέσες ετήσιες µεταβιβάσεις κατά τις περιόδους της MFA (σε δις δρχ. 987)...95 Πίνακας 7.7: Ανάλυση ευαισθησίας...97 Πίνακας 9.: Παραγωγή και τιµές σύσπορου και εκκοκκισµένου βαµβακιού... Πίνακας 9.: Ζήτηση και κόστος εργασίας στην Ελλάδα και στις διεθνείς αγορές... Πίνακας 9.3: Παραγωγή, τιµές και φαινοµενική ζήτηση για τα βαµβακερά νήµατα...3 Πίνακας 9.4: Μονάδες µέτρησης των µεταβλητών στις παλινδροµήσεις...67 Πίνακας 9.5: Στοιχεία για τις παλινδροµήσεις (δρχ. 987 ανά τόνο, και τόνοι)

8 Εισαγωγή Η αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας αποτελεί µια από τις κύριες ερευνητικές επιλογές στη µελέτη των επιπτώσεων των πολιτικών παρέµβασης του κράτους στην οικονοµία. Οι περισσότερες µελέτες εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στην αποτίµηση µεταβολών ευηµερίας σε µεµονωµένες αγορές (Otsuka και Haami, 985; Foster και Babcock, 99). Τα υποδείγµατα αυτά, όµως, δεν δίνουν τη δυνατότητα υπολογισµού των επιπτώσεων σε αγορές που συνδέονται κάθετα, ή οριζόντια, όσον αφορά τα παραγόµενα προϊόντα ή/και τις χρησιµοποιούµενες εισροές. Η έλλειψη ανάλυσης σε ένα πλαίσιο αλληλοσχετιζόµενων αγορών (multi-market framework), περιορίζει σηµαντικά την αξιοπιστία των αποτελεσµάτων της έρευνας, κάτι που εν προκειµένω ισχύει ιδιαίτερα στους τοµείς της αγροτικής οικονοµίας, της µεταποίησης και της πολιτικής διεθνούς εµπορίου, όπου ο ερευνητής έρχεται συχνά αντιµέτωπος µε κάθετα και οριζόντια σχετιζόµενες αγορές. Η θεωρία, αν και αρχικά διατυπωµένη από τους Just, Hueth και Schmitz (98; 4), δεν έχει αξιοποιηθεί από την υπάρχουσα έρευνα. Η πλειονότητα των µελετών που σχετίζονται µε το θέµα, δεν λαµβάνουν υπόψη τις σχέσεις των αγορών και τον ταυτόχρονο χαρακτήρα των µεταβολών των τιµών σε κάθετα και οριζόντια σχετιζόµενες αγορές. Εξαίρεση αποτελούν ορισµένες µόνο µελέτες που ασχολήθηκαν και µε τα ζητήµατα αυτά. (Katranidis et. al., 5; Jeong et. al., 3; Nitsi, ; Brannlund et. al., 996, Bullock 993a). Επιπρόσθετα, η σωστή χρήση της θεωρίας από τους ερευνητές είναι πολύ περιορισµένη (Just, Hueth, and Schmitz, 4; Jeong et. al., 3; Bullock and Salhofer, 3; Bullock et. al., ; Bullock, 993a; 993b) ενώ δεν συµπεριλαµβάνει τις επιπτώσεις τεχνολογικών µεταβολών στην αποτίµηση των ευηµεριακών επιπτώσεων στην οικονοµία. Μεγάλο µέρος της βιβλιογραφίας έχει αναδείξει τη σηµασία των τεχνολογικών µεταβολών στην παραγωγή (Alston et. al, 998), αλλά και στις µελέτες αποτίµησης µεταβολών ευηµερίας, καθώς η τεχνολογία επιδρά στην κοινωνική ευηµερία και συνεπώς και στην πολιτική. Η παρούσα διατριβή επιχειρεί την αποτίµηση των µεταβολών ευηµερίας σε σχετιζόµενες αγορές, σε θεωρητικό και εµπειρικό επίπεδο, όταν οι τιµές προϊόντων και εισροών αλλάζουν ταυτόχρονα και παράλληλα η τεχνολογία µεταβάλλεται. Πιο συγκεκριµένα, µελετούµε τις επιπτώσεις από την: α) αλλαγή στην τιµή µίας εισροής, 8

9 σε µία ενδιάµεση αγορά, µε ταυτόχρονη αλλαγή στην τιµή του τελικού προϊόντος και β) αλλαγή στην προσφορά και ζήτηση ενός ενδιάµεσου ή και του τελικού προϊόντος, λόγω εξελίξεων στην τεχνολογία παραγωγής. Η επιλογή των αγορών για την εφαρµογή του υποδείγµατος Η εφαρµογή του εµπειρικού τµήµατος της διατριβής αυτής γίνεται στον κάθετο κλάδο του βαµβακιού ο οποίος αποτελείται από τις αγορές: σύσπορου βαµβακιού (πρωτογενής παραγωγή), εκκοκκισµένου βαµβακιού (ενδιάµεση αγορά), εργασίας (ενδιάµεση αγορά) και βαµβακερών νηµάτων. Η τελευταία θα αντιµετωπιστεί, εν προκειµένω, ως αγορά τελικού προϊόντος. Τα βαµβακερά νήµατα αποτελούν σηµαντικό κλάδο παραγωγής στην Ελλάδα, καθώς συµµετέχουν µε ποσοστό 84% στη συνολική παραγωγή νηµάτων (µέσος όρος για τα έτη 993-3, Στατιστική Επετηρίδα της Ελλάδος). Ο κλάδος της νηµατουργίας προστατεύονταν µέχρι πολύ πρόσφατα (5), στα πλαίσια του συνολικού καθεστώτος προστασίας της κλωστοϋφαντουργίας από την Πολυινική Συµφωνία (MFA-Multi Fiber Agreement, ), η οποία προέβλεπε τον καθορισµό ποσοστώσεων για την προστασία των παραγωγών στις ανεπτυγµένες κυρίως χώρες. Η συµφωνία καθόριζε τους κανόνες µε τους οποίους επιβάλλονταν οι ποσοστώσεις, είτε µέσω διµερών συµφωνιών (bilateral agreements voluntar exort restraints -VER), είτε µέσω µονοµερών εισαγωγικών ποσοστώσεων (unilateral actions - quotas) όταν εµφανίζονταν απότοµες αυξήσεις στις εισαγωγές, οι οποίες θα µπορούσαν να διαταράξουν την εύρυθµη λειτουργία της αγοράς (Francois et. al., ). Στο πλαίσιο µιας προσπάθειας για την απελευθέρωση του εµπορίου στα είδη κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης, το καθεστώς αυτό των γενικευµένων ποσοστώσεων αποφασίσθηκε στο Γύρο της Ουρουγουάης να καταργηθεί πλήρως έως το 5. Η Συµφωνία για την Κλωστοϋφαντουργία και την Ένδυση (ATC, 995-4) δέσµευε τα κράτη, µετά το τέλος του Γύρου της Ουρουγουάης (995) και έως τις 3//4, να εξαλείψουν σταδιακά το 49% των ποσοτικών περιορισµών ενώ στις //5 το υπόλοιπο 5% (ICAP, 4). Η µείωση της προστασίας αποτέλεσε παράγοντα που επηρέασε σηµαντικά την πορεία του κλάδου στη χώρα µας. Η βαθµιαία απελευθέρωση του εµπορίου έφερε τους παραγωγούς βαµβακερών νηµάτων αντιµέτωπους µε µειωµένες τιµές για τα προϊόντα τους και χαµηλότερα εισοδήµατα. Οι εξαγωγές βαµβακερών νηµάτων µειώθηκαν σηµαντικά, καθώς τα ελληνικά προϊόντα δεν µπόρεσαν να ανταγωνιστούν τα φθηνά προϊόντα που κατέκλυσαν τις διεθνείς αγορές. Παράλληλα µε τις εξελίξεις 9

10 αυτές, την τελευταία δεκαετία, οι παραγωγοί βαµβακερών νηµάτων ήρθαν αντιµέτωποι µε ολοένα και υψηλότερο κόστος εργασίας. Η απασχόληση µειώθηκε και πολλές βιοµηχανίες της Ελλάδος έκλεισαν και µετέφεραν την παραγωγή τους σε γειτονικές χώρες. Πολλές επιχειρήσεις, όµως, αποφάσισαν να ανταγωνιστούν τις χαµηλές τιµές στις διεθνείς αγορές και, έτσι, παρέµειναν στην Ελλάδα εκσυγχρονίζοντας τον εξοπλισµό τους. Οι επιχειρήσεις αυτές, επένδυσαν σε τεχνολογίες αυτοµατοποίησης της παραγωγής στοχεύοντας στη µείωση του συνολικού κόστους παραγωγής. Από τις παραπάνω εξελίξεις διαφαίνεται άµεσα και ο λόγος της επιλογής του κλάδου της νηµατουργίας (βαµβακερά νήµατα) για την εφαρµογή της εµπειρικής µελέτης στη διατριβή αυτή. Η παράλληλη πτώση των τιµών των νηµάτων και η άνοδος του κόστους εργασίας συνθέτουν το περιβάλλον για µια µελέτη ανάλυσης επιπτώσεων ευηµερίας σε σχετιζόµενες αγορές, όπου δύο τιµές µεταβάλλονται ταυτόχρονα. Εν συνεχεία, ο ολοένα και σηµαντικότερος ρόλος της τεχνολογίας για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας στις διεθνείς αγορές, αναδεικνύει την ανάγκη για την ανάλυση της σηµασίας των τεχνολογικών εξελίξεων στην ευηµερία των παραγωγών και στη βιωσιµότητά τους στις διεθνείς αγορές. Τέλος, οι πρόσφατες εξελίξεις προβάλλουν επιτακτική την ανάγκη ενασχόλησης µε τον κλάδο και τη διαµόρφωση προτάσεων πολιτικής, για την προστασία των εισοδηµάτων των εγχωρίων παραγωγών. Η συρρίκνωση του κλάδου στην Ελλάδα, η κατάργηση των ποσοστώσεων, η µείωση των διεθνών τιµών των νηµάτων, η αύξηση του κόστους παραγωγής, η είσοδος της Κίνας στον Παγκόσµιο Οργανισµό Εµπορίου (ΠΟΕ) ( εκέµβριος, ) και η παράλληλη αύξηση των εξαγωγών της ιδίας χώρας αλλά και άλλων αναπτυσσόµενων χωρών, είναι παράγοντες που θα συνεχίσουν να καθορίζουν την πορεία του κλάδου στις διεθνείς αγορές. Οι εξελίξεις αυτές δηµιουργούν ερωτήµατα για τις προοπτικές του, σε ένα συνεχώς µεταβαλλόµενο και στην ουσία βαίνον προς κατάργηση, σύστηµα διεθνούς προστασίας. Ανακεφαλαιώνοντας, η διατριβή αυτή έχει σκοπό να κατασκευάσει ένα υπόδειγµα, το οποίο θα δύναται να µελετήσει τις επιπτώσεις στην ευηµερία των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων από την απελευθέρωση του εµπορίου στα νήµατα λαµβάνοντας υπόψη: α) τις αλληλεξαρτήσεις των τιµών σε κάθετες αγορές, όταν δύο ή περισσότερες τιµές αλλάζουν συγχρόνως και β) την εφαρµογή τεχνολογικών βελτιώσεων. Η προσέγγιση του θέµατος γίνεται µε τη χρήση επικαµπύλιων ολοκληρωµάτων, τα οποία επιτρέπουν τον υπολογισµό µεταβολών ευηµερίας σε

11 σχετιζόµενες αγορές, όπου οι τιµές των προϊόντων ή/και η τεχνολογία αλλάζουν ταυτόχρονα. οµή της ιατριβής Το παρόν πόνηµα πέραν αυτής της σύντοµης εισαγωγής, περιλαµβάνει επτά ακόµη κεφάλαια. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζουµε και αναλύουµε τον κλάδο του βαµβακιού στην Ελλάδα. Μελετούµε την Πολυινική Συµφωνία ( ) και τις τροποποιήσεις στο καθεστώς παρέµβασης για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα έως το 5, έως δηλαδή την ολοκλήρωση του προγράµµατος για την πλήρη κατάργηση των ποσοστώσεων. Στη συνέχεια περνούµε στην επισκόπηση της βιβλιογραφίας (κεφάλαιο 3) όπου εξετάζουµε την εξέλιξη της θεωρίας σε µελέτες αποτίµησης µεταβολών ευηµερίας σε σχετιζόµενες αγορές. Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να κατανοήσουµε τους λόγους για τους οποίους αποφεύγουµε τις κλασσικές προσεγγίσεις και επιλέγουµε ένα υπόδειγµα πολλαπλών αγορών. Στο επόµενο κεφάλαιο (κεφάλαιο 4) κατασκευάζουµε τα υποδείγµατα, τα οποία θα χρησιµοποιήσουµε για να αποτιµήσουµε τις µεταβολές στην ευηµερία στον κάθετο κλάδο του βαµβακιού, ενώ, στο κεφάλαιο πέντε (5) προσθέτουµε στην εξειδίκευση του υποδείγµατος αποτελέσµατα τεχνολογικών εξελίξεων που ενσωµατώνονται στην παραγωγή. Στο έκτο κεφάλαιο (6) παρουσιάζουµε την οικονοµετρική προσέγγιση για τα υποδείγµατα τα οποία θα εκτιµήσουµε, τη µέθοδο bootstra που θα χρησιµοποιήσουµε για το στατιστικό έλεγχο των αποτελεσµάτων ευηµερίας καθώς και την ανάλυση ευαισθησίας (sensitivit analsis), η οποία θα µας βοηθήσει να καταλήξουµε σε χρήσιµα συµπεράσµατα και προτάσεις πολιτικής για τον κλάδο των βαµβακερών νηµάτων. Τέλος, στα κεφάλαια 7 και 8 παρουσιάζουµε τα οικονοµετρικά αποτελέσµατα και τα συµπεράσµατα για το θεωρητικό και το εµπειρικό τµήµα της διατριβής αυτής.

12 Ο κλάδος της νηµατουργίας/υφαντουργίας στην Ελλάδα και η σηµασία του Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζεται ο κλάδος της νηµατουργίας (βαµβακερά νήµατα) στην Ελλάδα. Αναλύονται οι πολιτικές τιµών που ακολούθησε το κράτος κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών στις αγορές σύσπορου βαµβακιού, εκκοκκισµένου βαµβακιού και βαµβακερών νηµάτων (ενότητες.-.4). Επικεντρωνόµαστε στις αγορές εκκοκκισµένου βαµβακιού και βαµβακερών νηµάτων, καθώς η αγορά σύσπορου βαµβακιού είναι «διχοτοµηµένη» από τις υπόλοιπες αγορές. Για την καλύτερη αλλά και ορθότερη προσέγγιση του θέµατος χρησιµοποιούνται διαγράµµατα προσφοράς και ζήτησης και επεξηγείται ο τρόπος µε τον οποίο τα µέτρα που εφαρµόστηκαν επηρέασαν τις τιµές, τις ποσότητες αλλά και τα επίπεδα εισαγωγών/εξαγωγών. Επιπροσθέτως, αναλύονται τα αποτελέσµατα της τεχνολογικής προόδου στην παραγωγή (ενότητα.5) και πραγµατοποιείται µια αρχική, ceteris aribus, ανάλυση των επιπτώσεων ευηµερίας από την απελευθέρωση του εµπορίου στα βαµβακερά νήµατα (ενότητα.6). Η ανάλυση αυτή θα µας δώσει τη δυνατότητα να εξηγήσουµε µε σαφήνεια το πρόβληµα το οποίο αντιµετωπίζουµε και τις δυσκολίες που προκύπτουν σε µελέτες αποτίµησης ευηµερίας σε σχετιζόµενες αγορές.. Σύσπορο βαµβάκι Η παραγωγή βαµβακερών νηµάτων ξεκινάει από την πρωτογενή παραγωγή σύσπορου βαµβακιού, η οποία ανέκαθεν προστατεύονταν στην Ελλάδα καθώς, αποτελούσε και αποτελεί µια από τις σηµαντικότερες επιλογές καλλιέργειας των αγροτών. Τροφοδοτεί µια ολόκληρη σειρά µεταποιητικών βιοµηχανιών όπως τα εκκοκκιστήρια, τα κλωστήρια, την υφαντουργία, µονάδες παραγωγής ελαίου και ζωοτροφών κ.α. (ΟΠΕΚΕΠΕ Οργανισµός Πληρωµών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισµού και Εγγυήσεων). Απασχολεί πάνω από 95, Η «διχοτόµηση» αυτή σηµαίνει πως οι όποιες µεταβολές στην πολιτική τιµών για το βαµβάκι, δεν µπορούν να επηρεάσουν την ευηµερία των παραγωγών εκκοκκισµένου βαµβακιού και βαµβακερών νηµάτων (ενότητα..3)

13 παραγωγούς σε 4 νοµούς, καλύπτοντας όλες τις ανάγκες τις ελληνικής κλωστοϋφαντουργίας (Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων, ). Το 3 καλλιεργήθηκαν 3.7 εκ. στρέµµατα γης µε βαµβάκι, µέγεθος που αντιπροσωπεύει το.% της συνολικής καλλιεργήσιµης έκτασης και το 5% των αρδευόµενων εκτάσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ; Στατιστική Γεωργίας, 3; Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων). Η Ελλάδα αποτελεί τη µεγαλύτερη βαµβακοπαραγωγό χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EE), καθώς συνεισφέρει στο 79.5% της συνολικής ευρωπαϊκής παραγωγής (.55 εκ. τόνους σύσπορου - 3) (Euroa Press Releases). Με την είσοδο της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΚ, 98) η πολιτική τιµών για το βαµβάκι πέρασε στη διαχείριση της Κοινής Αγροτικής Πολιτική (ΚΑΠ), η οποία ορίζει την πορεία τιµών και τα επίπεδα παραγωγής του βαµβακιού µέχρι σήµερα. Η πολιτική των ενισχύσεων που εφαρµόστηκε µετά την είσοδο της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, είχε ως αποτέλεσµα τη θεαµατική αύξηση των επιπέδων παραγωγής βαµβακιού ( ιάγραµµα.). Έως το 98, που το βαµβάκι στηρίζονταν πολύ χαλαρά µε µικρές διαφορές ανάµεσα στις εγχώριες και τις διεθνείς τιµές, η παραγωγή κυµαίνονταν σε χαµηλά επίπεδα. Μετά το 98 και τη χορήγηση των επιδοτήσεων επικράτησε µια ανοδική τάση, η οποία είχε ως αποτέλεσµα την αύξηση της παραγωγής. ιάγραµµα -: Παραγωγή βαµβακιού (τόνοι) Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων (στοιχεία στο Παράρτηµα 3) Η πολιτική τιµών για το σύσπορο βαµβάκι υπαγορεύεται από το πρωτόκολλο 4 της Ε.Ε (Κανονισµός ΕΟΚ - αριθ. 69/8 του Συµβουλίου της 7 ης Ιουλίου, 98). 3

14 . Εκκοκκισµένο βαµβάκι Το σύσπορο βαµβάκι αποτελεί την κύρια εισροή στην παραγωγή εκκοκκισµένου βαµβακιού. Η βιοµηχανία εκκοκκισµένου παράγει εκκοκκισµένο βαµβάκι και βαµβακόσπορο. Ο βαµβακόσπορος χρησιµοποιείται για την παραγωγή ζωοτροφών και σπορέλαιων, ενώ το εκκοκκισµένο βαµβάκι στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων. Στην Ελλάδα λειτουργούν 8 εκκοκκιστήρια (57 εταιρίες) (ΟΠΕΚΕΠΕ, ΙCAP - εκκοκκιστική περίοδο -3), τα οποία απασχολούν εποχιακά 3. άτοµα. Το εκκοκκισµένο βαµβάκι, αποτελεί την κύρια εισροή για την παραγωγή βαµβακερών νηµάτων, κατέχοντας το 39% περίπου της συνολικής αξίας παραγωγής των νηµάτων () (από στοιχεία ICAC, World Textile Demand, 3)... Η πορεία των τιµών και της παραγωγής εκκοκκισµένου βαµβακιού Στην αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού δεν προβλέπεται κάποιου είδους παρέµβαση και συνεπώς οι εγχώριες τιµές είναι ίσες µε τις αντίστοιχες διεθνείς τιµές. Η προσφορά καθορίζεται από τις ποσότητες σύσπορου βαµβακιού που προµηθεύουν οι παραγωγοί, τις οποίες οι εκκοκκιστές είναι υποχρεωµένοι να αγοράσουν. Ο ρόλος δηλαδή των εκκοκκιστών είναι να αγοράζουν τις παραδιδόµενες σε αυτούς ποσότητες σύσπορου βαµβακιού και να τις µετατρέπουν σε εκκοκκισµένο. Η τιµή του τελευταίου, δηλαδή, η τιµή στην οποία οι εκκοκκιστές µπορούν να πωλούν το εκκοκκισµένο, πλέον, βαµβάκι είναι η τιµή του εκκοκκισµένου βαµβακιού, όπως αυτό ορίζεται στις διεθνείς αγορές του προϊόντος. Οι τιµές του εκκοκκισµένου βαµβακιού παρουσιάζουν καθοδικές τάσεις καθόλη τη διάρκεια της περιόδου που εξετάζουµε ( ιάγραµµα.) 3. Το 975 οι τιµές κυµαίνονταν στις, δρχ. το κιλό (σταθερές τιµές 999). Έως το 993, οι πτωτικές τάσεις που επικράτησαν έριξαν τις τιµές στις 4 δρχ. το κιλό. 3 Μετά το 4 οι τιµές του εκκοκισµένου βαµβακιού παρουσίασαν ανοδικές τάσεις. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η αύξηση των τιµών του έτους 7 (Cotlook). εν αναλωνώµαστε µε τις εξελίξεις που οδήγησαν στην αύξηση των τιµών εκκοκκισµένου βαµβακιού, καθώς η περίοδος αυτή δεν εξετάζεται στη διατριβή. 4

15 ιάγραµµα -: Τιµές εκκοκκισµένου βαµβακιού (δρχ. 999 ανά κιλό προϊόντος). Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων (στοιχεία στο Παράρτηµα ) Η µείωση των τιµών σχετίζεται µε την αύξηση της παραγωγής και των εξαγωγών από τις αναπτυσσόµενες χώρες της Ασίας. Το 985 οι χώρες της Ινδίας, της Κίνας, του Πακιστάν και της Τουρκίας κατείχαν το 38% της συνολικής παγκόσµιας παραγωγής, µέγεθος που αυξήθηκε έως το 5 στο 53.6% (προβλέψεις ICAC). Η αύξηση της παραγωγής και των εξαγωγών από τις χώρες της αναπτυσσόµενης Ασίας είχε ως αποτέλεσµα οι συνολικές εξαγωγές εκκοκκισµένου βαµβακιού να αυξηθούν από τους 4,48 χιλ. τόνους το 985 στους 6,63 χιλ. τόνους το 5 (ibid). Η παραγωγή εκκοκκισµένου βαµβακιού στην Ελλάδα διατηρήθηκε σε σταθερά επίπεδα έως το 98, οπότε και εισήχθη το µέτρο των ελλειµµατικών πληρωµών για το σύσπορο βαµβάκι 4 ( ιάγραµµα.3). Η αύξηση της παραγωγής σύσπορου βαµβακιού απορροφήθηκε εξ ολοκλήρου από τα εκκοκκιστήρια και η παραγωγή εκκοκκισµένου βαµβακιού ακολούθησε, µετά το 98, ανοδική πορεία. 4 Μετά την καταβολή των εισοδηµατικών ενισχύσεων, οι εγχώριες τιµές σύσπορου βαµβακιού αυξήθηκαν και ξεπέρασαν έως και 3-4 φορές τις αντίστοιχες διεθνείς τιµές (Κατρανίδης, ). 5

16 ιάγραµµα -3: Παραγωγή εκκοκκισµένου βαµβακιού (χιλ. τόνοι) Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων (στοιχεία στο Παράρτηµα ) Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η αύξηση της παραγωγής µετά το 99. ιδιαίτερα ευνοϊκό καθεστώς της ΚΑΠ οδήγησε σε αύξηση της παραγωγής εκκοκκισµένου από 3 χιλ. τόνους το 99 σε 435 χιλ. τόνους το (ICAC) 5. Η αύξηση της παραγωγής δεν απορροφήθηκε από τις βιοµηχανίες νηµάτων, αλλά διοχετεύτηκε στις διεθνείς αγορές. Το 5% της παραγωγής εξάγεται, µε κύριες χώρες προορισµού την Τουρκία (39% των συνολικών εσόδων από τις εξαγωγές), τις χώρες της Ε.Ε. (8%) και τις χώρες των Βαλκανίων (5.%). Το.. ιαγραµµατική ανάλυση για το εκκοκκισµένο βαµβάκι Στην αγορά για το εκκοκκισµένο βαµβάκι η προσφορά s q c είναι πλήρως ανελαστική στο επίπεδο που προµηθεύουν οι παραγωγοί σύσπορου βαµβακιού ( ιάγραµµα.4). Εάν η παραγωγή σύσπορου βαµβακιού, για κάποιο συγκεκριµένο 5 Αν και οι πραγµατικές τιµές του σύσπορου βαµβακιού µειώθηκαν µετά από τις µεταρυθµίσεις McSharr (99), οι µειώσεις αυτές ήταν σχετικά µικρότερες από τις αντίστοιχες µειώσεις που συντελεστηκαν στις τιµές των υπολοίπων γεωργικών προϊόντων. Υπό την έννοια αυτή, το καθεστώς της ΚΑΠ ήταν «ευνοϊκό» για την καλλιέργεια του βαµβακιού στην Ελλάδα και οδήγησε σε αύξηση της παραγωγής σύσπορου βαµβακιού και, κατά συνέπεια, σε αύξηση της παραγωγής εκκοκκισµένου βαµβακιού (αφού οι παραγωγοί εκκοκκισµένου είναι υποχρεωµένοι να αγοράζουν όλες τις ποσότητες σύσπορου που τους προµηθεύουν οι αγρότες). 6

17 έτος, είναι ίση µε q e τότε οι παραγωγοί εκκοκκισµένου είναι υποχρεωµένοι να αγοράσουν από τους παραγωγούς σύσπορου βαµβακιού ολόκληρη την ποσότητα αυτή 6. d c Για τιµές ίσες µε ( ) c και δεδοµένης µιας συνάρτησης ζήτησης εκκοκκισµένου q, η εγχώρια ποσότητα ζήτησης είναι ίση µε d q c. Οι υπόλοιπες µονάδες αντιπροσωπεύουν τις εξαγωγές της Ελλάδος σε εκκοκκισµένο βαµβάκι. q s c q d c ιάγραµµα -4: Αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού Αυξήσεις στις τιµές του τελικού προϊόντος βαµβακερών νηµάτων ( ) έχουν ως αποτέλεσµα την αύξηση της ζήτησης για την εισροή εκκοκκισµένου ( ) d d βαµβακιού qc ( ) qc ( ) d ( c ). Η καµπύλη ζήτησης για το εκκοκκισµένο βαµβάκι q είναι δηλαδή µια «παράγωγη καµπύλη ζήτησης» καθώς θεωρούµε ότι εξαρτάται από την τιµή των νηµάτων ( ). Εάν πάλι µειωθεί η τιµή των νηµάτων από σε (και δεδοµένων τιµών για το εκκοκκισµένο βαµβάκι c = ), η καµπύλη c 6 Από την ποσότητα q οι παραγωγοί εκκοκκισµένου θα παράγουν περίπου e q s c q τόνους εκκοκκισµένου βαµβάκι. Η σχέση σύσπορου µε το εκκοκκισµένο είναι περίπου 3 προς. Π.χ. 9 κιλά σύσπορο θα παράγουν περίπου 3 κιλά εκκοκκισµένο. Η απόδοση του σύσπορου σε εκκοκκισµένο κυµαίνεται από 9% έως 37% (µέσος όρος 33%). e 3 7

18 ( ) d d παράγωγης ζήτησης µετατοπίζεται προς τα αριστερά qc ( ) qc ( ) και µειώνεται το πλεόνασµα των καταναλωτών εκκοκκισµένου κατά την επιφάνεια L. Αντίστοιχα, για δεδοµένες τιµές βαµβακερών νηµάτων ίσες µε, εάν η τιµή του εκκοκκισµένου βαµβακιού αυξηθεί από c σε εκκοκκισµένου θα µειωθεί κατά G+H (µπλε σκιαγράφηση). c το πλεόνασµα των καταναλωτών..3 Επιρροές στην αγορά βαµβακερών νηµάτων Στην παρούσα διατριβή, θεωρούµε ότι, στην αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού, η Ελλάδα αποτελεί µια «µικρή εξαγωγική χώρα». εν µπορεί, δηλαδή, µε το µέγεθος των εξαγωγών της, να επηρεάσει το ύψος των διεθνών τιµών. Αν και η Ελλάδα είναι η µόνη εξαγωγική χώρα στην Ευρώπη σε εκκοκκισµένο βαµβάκι, το ποσοστό εξαγωγών της αντιστοιχεί σε µικρό µέρος του συνολικού εµπορίου στον κόσµο (.3% -98,.6% -99, 3.5% - 5, υπολογισµοί από στοιχεία ICAC Cotton World Statistics, 3). Η απουσία κυβερνητικής παρέµβασης στην αγορά εκκοκκισµένου, σε συνδυασµό µε την υπόθεση ότι η Ελλάδα για την αγορά εκκοκκισµένου, θεωρείται µια «µικρή εξαγωγική χώρα» υπαγορεύει την κατασκευή ενός υποδείγµατος, όπου η αγορά σύσπορου είναι «διχοτοµηµένη» από τις υπόλοιπες αγορές. ηλαδή, αλλαγές στην πολιτική τιµών για το σύσπορο βαµβάκι δεν θα επηρεάζουν την ευηµερία των παραγωγών εκκοκκισµένου βαµβακιού και βαµβακερών νηµάτων. Αυξοµειώσεις στην παραγωγή θα επηρεάζουν µόνο το µέγεθος των εξαγωγών. Ο παραπάνω ισχυρισµός εξηγείται µε τη βοήθεια του ιαγράµµατος.5. s qe διχοτόµηση της αγοράς σηµαίνει ότι =, όπου c s qe Η είναι η προσφορά σύσπορου και c είναι η τιµή του εκκοκκισµένου βαµβακιού. Μια αύξηση στην ποσότητα σύσπορου βαµβακιού µετατοπίζει την καµπύλη προσφοράς εκκοκκισµένου από q s c σε s q. Η αύξηση στο πλεόνασµα διοχετεύεται στις διεθνείς αγορές και η καµπύλη c προσφοράς ES µετατοπίζεται δεξιά σε ES. Λαµβάνοντας υπόψη την υπόθεση της µικρής εξαγωγικής χώρας, η καµπύλη πλεονάζουσας ζήτησης (του υπόλοιπου κόσµου ED) είναι πλήρως ελαστική. Η ισορροπία στη διεθνή αγορά διαµορφώνεται στο σηµείο Β και επακόλουθα η τιµή του εκκοκκισµένου δεν µεταβάλλεται. Συνεπώς, 8

19 αυξήσεις στις ποσότητες σύσπορου βαµβακιού που προµηθεύουν οι παραγωγοί στους εκκοκκιστές, δεν έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τις διεθνείς τιµές εκκοκκισµένου βαµβακιού και δεν µεταβάλλουν το πλεόνασµα των καταναλωτών εκκοκκισµένου, δηλαδή των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων (επιφάνεια D δεν µεταβάλλεται). Εποµένως οποιεσδήποτε µεταβολές στην πολιτική τιµών για το σύσπορο βαµβάκι δεν επηρεάζουν την ευηµερία των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων. ιάγραµµα -5: Αγορά εκκοκκισµένου βαµβακιού Επιρροές στις διεθνείς τιµές Εάν, ωστόσο, η ανάλυση αυτή γινόταν για µια «µεγάλη εξαγωγική χώρα» (π.χ. τις ΗΠΑ) τότε η καµπύλη ED (του υπόλοιπου κόσµου) θα είχε αρνητική κλίση (ED) και αυξήσεις στην ποσότητα προσφοράς θα επηρέαζαν τις διεθνείς τιµές. Αναλυτικότερα: Μια αύξηση της ποσότητας σύσπορου βαµβακιού την οποία προµηθεύουν οι παραγωγοί ( ) dq > θα µετατόπιζε την καµπύλη προσφοράς e εκκοκκισµένου προς τα δεξιά. Η τοµή της νέας καµπύλης πλεονάζουσας προσφοράς ( ES ) µε την καµπύλη πλεονάζουσας ζήτησης ( ) ED θα ορίζονταν στο σηµείο C όπου παρατηρούµε αύξηση των εξαγωγών και µείωση των διεθνών τιµών σε b ( c c) <. Η ευηµερία των καταναλωτών εκκοκκισµένου θα αυξάνετο κατά τις s qe επιφάνειες Ε+F, και δεν θα ίσχυαν όσα είπαµε για διχοτόµηση της αγοράς. c Το συµπέρασµά µας για την ελληνική αγορά εκκοκκισµένου ενισχύεται από τα εµπειρικά αποτελέσµατα των Karagiannis, Katranidis και Velentzas (997), οι οποίοι, µελετώντας τις αγορές σύσπορου και εκκοκκισµένου βαµβακιού συµπέραναν ότι, στην Ελλάδα, η ευηµερία των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων, βαµβακερών b c 9

20 υφασµάτων και ενδυµάτων δεν επηρεάζεται από αλλαγές στην πολιτική τιµών της ΚΑΠ για το σύσπορο βαµβάκι. Επιπλέον, η προσφορά εκκοκκισµένου βαµβακιού βρέθηκε να είναι ανελαστική. Η περαιτέρω διερεύνηση του ζητήµατος αυτού αποτελεί ένα ξεχωριστό θέµα για µελλοντική έρευνα..3 Εργασία Η δεύτερη, κατά σειρά, βασική εισροή στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων είναι η εργασία η οποία καταλαµβάνει το 7% της συνολικής αξίας παραγωγής των βαµβακερών νηµάτων () (ICAC, World Textile Demand, 3). Αν και η βιοµηχανία βαµβακερών νηµάτων απασχολούσε έως το 98 άνω των, εργαζοµένων, το µέγεθος αυτό µειώθηκε σηµαντικά έως το 995 στα 5, άτοµα περίπου ( ιάγραµµα.6). ιάγραµµα -6: Ζήτηση εργασίας στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων (εργάτες) Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων (στοιχεία στο παράρτηµα ) Ο κύριος λόγος για τη ραγδαία µείωση της απασχόλησης είναι ότι πολλές βιοµηχανίες της Ελλάδος µετέφεραν την παραγωγή τους στις γείτονες χώρες των Βαλκανίων εκµεταλλευόµενες το χαµηλό κόστος εργασίας σε αυτές τις χώρες. Για κάποιες από αυτές η µεταφορά πραγµατοποιήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 9. Σηµαντικός παράγοντας, σύµφωνα µε τον οποίο κατά τη διάρκεια των περασµένων ετών, οι Έλληνες µετέφεραν την παραγωγή, είναι ότι η κυβέρνηση, σε µια προσπάθεια να ενισχύσει τις ελληνικές επενδύσεις σε γειτονικές χώρες, είχε

21 νοµοθετήσει τη δυνατότητα επιδοτήσεων σε επιχειρήσεις που εγκαθίστανται στις χώρες αυτές. Η συγκεκριµένη νοµοθεσία αποτέλεσε κίνητρο στις βιοτεχνίες στη Βόρειο Ελλάδα να διακόψουν την παραγωγή στη χώρα µας και να µετεγκατεσταθούν σε όµορα κράτη. Το αποτέλεσµα ήταν η σηµαντική απώλεια θέσεων εργασίας στη Μακεδονία και τη Θράκη και κατ επέκταση ο τερµατισµός των επιδοτήσεων. Οι παράγοντες αυτοί σε συνδυασµό µε τις φορολογικές ελαφρύνσεις που παρέχονται στις γείτονες χώρες συνέβαλλαν στην αποδυνάµωση της απασχόλησης στον Ελλαδικό χώρο, στον γενικότερο κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας και της ένδυσης. Το σχετικά υψηλότερο κόστος εργασίας, το οποίο οι Έλληνες παραγωγοί καλούνται να πληρώσουν σε σχέση µε τους αντίστοιχους παραγωγούς της αλλοδαπής βλέπουµε µε τη βοήθεια του ιαγράµµατος.7 7. Το κόστος εργασίας στην Ελλάδα υπήρξε ανέκαθεν έως και τρεις φορές υψηλότερο από το αντίστοιχο κόστος για τους ξένους παραγωγούς 8. ιάγραµµα -7: Κόστος εργασίας ανά άτοµο ανά έτος (χιλ. δρχ. 999 ανά έτος) 5,. 4,5. 4,. 3,5. 3,.,5.,.,5., εγχώριο κόστος εργασίας διεθνές κόστος εργασίας Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων (στοιχεία στο παράρτηµα ) 7 Ένα άµεσο αποτέλεσµα του υψηλότερου κόστους εργασίας το οποίο οι Έλληνες παραγωγοί καλούνται να πληρώσουν είναι η έλλειψη ανταγωνιστικότητας των Ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές. Η έλλειψη αυτή σχετίζεται µε τις τιµές των τελικών βαµβακερών προϊόντων που φτάνουν στις διεθνείς αγορές (βλ. επόµενη ενότητα -.4 Βαµβακερά Νήµατα). 8 Το κόστος εργασίας στις διεθνείς αγορές είναι ένας σταθµισµένος µέσος για τις 8 χώρες µε τις υψηλότερες εξαγωγές βαµβακερών νηµάτων.

22 Η διαφορά αυτή µεγαλώνει την τελευταία δεκαετία και οι Έλληνες παραγωγοί βαµβακερών νηµάτων έχουν να αντιµετωπίσουν ολοένα και µεγαλύτερο κόστος σε σχέση µε τον ανταγωνισµό τους στις διεθνείς αγορές. µε.3. ιαγραµµατική ανάλυση για την αγορά εργασίας στα βαµβακερά νήµατα Το εγχώριο κόστος εργασίας συµβολίζεται µε w, όπου w w και το διεθνές κόστος εργασίας > w ( ιάγραµµα.8). Όπως και στη διαγραµµατική ανάλυση για το εκκοκκισµένο βαµβάκι, η ζήτηση για την εργασία είναι µια συνάρτηση παράγωγης ζήτησης. Εξαρτάται, δηλαδή, από τις τιµές των νηµάτων ( ). Αν θεωρήσουµε ότι η τιµή της εργασίας είναι ίση µε διεθνείς, και η ζήτηση είναι ίση µε d ( ) w, δηλαδή παράγουµε µε τιµές εργασίας ίσες µε τις q τότε το πλεόνασµα των καταναλωτών εργασίας, δηλαδή, των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων, ισούται µε την επιφάνεια πίσω από την καµπύλη ζήτησης, δηλαδή S+Μ+N+T. ιάγραµµα -8: Αγορά εργασίας στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων ( ) Μία µείωση στις τιµές του τελικού προϊόντος βαµβακερών νηµάτων από ( ) µετατοπίζει την καµπύλη παράγωγης ζήτησης για την εργασία προς τα σε

23 αριστερά, από q d ( ) σε d ( ) q και, δεδοµένων των τιµών w, µειώνει το πλεόνασµα των παραγωγών βαµβακερών νηµάτων κατά τις επιφάνειες T+N..4 Βαµβακερά νήµατα Στην παραγωγή βαµβακερών νηµάτων η Ελλάδα συµβάλλει µε ποσοστό 3.8% (989; 7% για το ) στη συνολική παραγωγή της Ευρώπης 9. Αντίστοιχα, συµµετέχει στο 5% των συνολικών εξαγωγών (989; 6.5% για το ) (ICAC, 3). Στην Ελλάδα λειτουργούν συνολικά 73 νηµατουργεία (Μητρώο Επιχειρήσεων της ΕΣΥΕ για το έτος ). Η παραγωγή βαµβακερών νηµάτων παρουσίασε αυξητικές τάσεις από το 97 και µετά ( ιάγραµµα.9). Έως το 987 τα επίπεδα παραγωγής αυξήθηκαν σηµαντικά (από 8, τόνους το 975 σε 5, τόνους το 987) αλλά, µετά το 987 παρατηρήθηκε µια σταδιακή µείωση της παραγωγής η οποία συνεχίζεται µέχρι και τις µέρες µας. Καταγράφονται σχετικά µεγάλες επιχειρήσεις µε υψηλό επίπεδο οργάνωσης, αυξηµένη επενδυτική δραστηριότητα, σύγχρονο µηχανολογικό εξοπλισµό και τεχνικές παραγωγής, αλλά, και πολύ µικρές παραγωγικές µονάδες µε χαµηλό επίπεδο οργάνωσης και απαξιωµένο εξοπλισµό, που παράγουν προϊόντα χαµηλής ποιότητας (ΣΒΒΕ, 5). ιάγραµµα -9: Παραγωγή βαµβακερών νηµάτων (τόνοι) 6, 4,,, 8, 6, 4,, Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων (στοιχεία στο παράρτηµα 3) 9 Τα ποσοστά αυτά, εάν δεν συµπεριλάβουµε τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ισούνται µε 3% (989) και 3% (). 3

24 Τόσο οι εγχώριες όσο και οι διεθνείς τιµές παρουσίασαν πτωτικές τάσεις µετά το 986 ( ιάγραµµα.). Αν και οι εγχώριες τιµές διατηρούνταν από το καθεστώς προστασίας σε υψηλότερα επίπεδα, η ψαλίδα των εγχωρίων τιµών από τις αντίστοιχες διεθνείς τιµές µειώθηκε σηµαντικά µετά την έναρξη των συζητήσεων για την απελευθέρωση του εµπορίου στην κλωστοϋφαντουργία και την ένδυση (Γύρος της Ουρουγουάης, ) και µετά την υπογραφή της Συµφωνίας για την Ένδυση και την Κλωστοϋφαντουργία (Agreement on Textiles and Clothing, ATC 995). ιάγραµµα -: Εγχώριες και διεθνείς τιµές βαµβακερών νηµάτων (σε σταθερές τιµές 999, δρχ. ανά κιλό) Πηγή: Υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης και τροφίµων, UN Comtrade, Feenstra και Lise (5) (στοιχεία στο παράρτηµα 3) Τα επίπεδα παραγωγής και τιµών που διαµορφώνονται στην αγορά αυτή έχουν σίγουρα επηρεαστεί από τις ρυθµίσεις της Πολυινικής Συµφωνίας (MFA, 974) για τα νήµατα. Η MFA καθόριζε από το 974 τους κανόνες σύµφωνα µε τους οποίους οι χώρες µέλη προστάτευαν την εγχώρια παραγωγή. Η Πολυινική Συµφωνία, η οποία αποσκοπούσε στη βοήθεια των αναπτυσσοµένων χωρών παραγωγής βαµβακιού και όλων των σχετικών προϊόντων, έληξε τον Ιούλιο του 99, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έκανε δεκτό το αίτηµα των ΗΠΑ για την κατάργησή της. Κατά τη διάρκεια που ήταν σε ισχύ, από το 974 που υπογράφτηκε, έως το 995, η συγκεκριµένη συµφωνία ανανεώθηκε 5 φορές (MFA I- MFA IV και MFA IVe). Κάθε µία από αυτές τις ανανεώσεις είχε διαφορετικό χαρακτήρα για να αντιµετωπίσει συγκεκριµένες καταστάσεις. Εν συνεχεία θα γίνει µια επισκόπηση των σταδίων της Πολυινικής 4

25 Συµφωνίας, καθώς, επίσης και µια αναφορά στην περίοδο 995-5, οπότε και υπογράφτηκε η Συµφωνία για την Κλωστοϋφαντουργία και την Ένδυση..4. Το καθεστώς παρέµβασης για τα νήµατα.4.. Η εµπορική πολιτική µέχρι το 974 και η Πολυινική Συµφωνία Η προστασία εµπορίου υφαντουργικών προϊόντων ξεκίνησε µετά το τέλος του πρώτου Παγκοσµίου Πολέµου. Η συχνή χρήση δασµών, ποσοτικών περιορισµών και ειδικών εισαγωγικών αδειών, ιδιαίτερα µετά το τέλος του δευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου, οδήγησε, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 5, σε µία προσπάθεια για την σταδιακή απελευθέρωση του εµπορίου υφαντουργικών προϊόντων υπό την αιγίδα της GATT και του Οργανισµού Ευρωπαϊκής Οικονοµικής Συνεργασίας (Organization for Euroean Economic Cooeration) (GATT, 984). Στις Ιουλίου, 96, υπεγράφη η «Βραχυχρόνια Συµφωνία» (Short Term Agreement, STA) ανάµεσα σε 9 χώρες µέλη της GATT η οποία επέτρεψε σε κάθε εισαγωγική χώρα, να ζητήσει από τις εξαγωγικές χώρες, να περιορίσουν τις εξαγωγές υφαντουργικών προϊόντων µε χρήση εθελοντικών περιορισµών (VER- Voluntar Exort Restrictions), όταν αυτές προκαλούσαν αποδιοργάνωση στην εγχώρια αγορά. Στην περίπτωση που οι δύο πλευρές δεν συµφωνούσαν για τον περιορισµό των εισαγωγών η εισαγωγική χώρα είχε το δικαίωµα να επιβάλλει µονοµερώς ποσοστώσεις στις εισαγωγές (ΜcClenahan, 99). Η STA αντικαταστάθηκε σύντοµα από την «Μακροχρόνια Συµφωνία» (Long Term Agreement- LTA) στην οποία συµφώνησαν 9 χώρες στις 9 Φεβρουαρίου του 96. Η LTA στόχευε τη σταδιακή απελευθέρωση του εµπορίου και είχε προσωρινό χαρακτήρα καθώς σύµφωνα µε την αρχική της σύσταση θα διαρκούσε µόνο πέντε χρόνια. Προέβλεπε την επιβολή νέων περιορισµών µόνο όταν και όπου παρατηρείτο αποδιοργάνωση της αγοράς. Επιπλέον, στα πλαίσια της LTA, οι χώρες µπορούσαν να συνάψουν διµερείς συµφωνίες για τον καθορισµό του ύψους των εισαγωγών (McClenahan, 99). Οι συµφωνίες, όµως, αυτές καταστρατηγούσαν τις αρχές της GATT και ειδικά την απαγόρευση εισαγωγικών και εξαγωγικών ποσοστώσεων. Στις εκεµβρίου του 973 υπογράφτηκε, λοιπόν, από 4 χώρες η Πολυινική Συµφωνία, της οποίας η ισχύς 5

26 ξεκίνησε από την η Ιανουαρίου του 974 και είχε αρχική διάρκεια τεσσάρων ετών (MFA, 974). Η Πολυινική Συµφωνία παρείχε τους κανόνες εκείνους, σύµφωνα µε τους οποίους µία χώρα θα ήταν ικανή να επιβάλλει ποσοστώσεις στις εισαγωγές για να αποτρέψει την αποδιοργάνωση της αγοράς. Αντικειµενικός στόχος της Πολυινικής Συµφωνίας ήταν η σταδιακή απελευθέρωση του εµπορίου, η µείωση των ποσοστώσεων αλλά και η αποφυγή στρεβλώσεων στις εγχώριες αγορές από τις εισαγωγές φθηνών υφαντουργικών προϊόντων από τις αναπτυσσόµενες χώρες. Επιπλέον, ένας από τους βασικούς λόγους εφαρµογής της Πολυινικής Συµφωνίας ήταν η περαιτέρω οικονοµική και κοινωνική ανέλιξη των αναπτυσσόµενων χωρών που θα προερχόταν από την αύξηση του µεριδίου τους στις εξαγωγές υφαντουργικών προϊόντων παγκοσµίως. Οι βασικές κατηγορίες προϊόντων που κάλυπτε ήταν εκείνα που κατασκευάζονταν από µαλλί, χειροποίητα νήµατα και βαµβάκι..4.. MFA I ( ) Τα πρώτα χρόνια εφαρµογής της MFA αποτέλεσαν µια µεταβατική περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας, θα έπρεπε σταδιακά να εγκαταλειφθούν οι παλιές πρακτικές προστασίας και να αντικατασταθούν σύµφωνα µε τις νέες προβλέψεις. Οι χώρες που υπέγραψαν τη Συµφωνία δεν ήταν αρχικά εξοικειωµένες µε τις πρακτικές που αυτή προέβλεπε και συχνά ανέκυπταν αντιρρήσεις στις µεταξύ τους διµερείς συµφωνίες. Αυτός είναι και ο λόγος που τελικά πολλές χώρες επέβαλαν ποσοστώσεις µονοµερώς. Σταδιακά, οι συµµετέχοντες εξοικειώθηκαν µε τους όρους της Συµφωνίας και έβρισκαν λύση στα προβλήµατά τους µέσω διµερών συµφωνιών (GATT, 984). Οι περισσότερες από τις αναπτυγµένες χώρες προτίµησαν να καλύψουν πολλά από τα προϊόντα στα οποία είχαν ήδη αντιµετωπίσει, ή περίµεναν ότι θα αντιµετωπίσουν στο µέλλον, πρόβληµα. Οι Ηνωµένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλαν ποσοστώσεις στα βαµβακερά υφάσµατα, αλλά και στα είδη ένδυσης. Σε γενικές γραµµές, κατά την πρώτη φάση της Συµφωνίας, υπήρξε µια σχετική απελευθέρωση του εµπορίου σε σχέση µε το προηγούµενο καθεστώς. Οι συµµετέχοντες τήρησαν την Συµφωνία όσον αφορά το επίπεδο των ποσοστώσεων, τον ετήσιο ρυθµό αύξησής τους, αλλά και τη µη επιβολή ποσοστώσεων σε µικρές χώρες που κατείχαν µικρό µερίδιο στις συνολικές εισαγωγές. 6

27 .4..3 MFA II (978-98) Η Πολυινική Συµφωνία ανανεώθηκε/αναθεωρήθηκε συνολικά έξι φορές. Η πρώτη ανανέωση ήταν στις 4 εκεµβρίου του 977 όταν οι συµµετέχοντες στην Συµφωνία αποφάσισαν την επέκταση της ισχύος της για 4 επιπλέον χρόνια, µέχρι δηλαδή την 3 η εκεµβρίου του 98. Το πρωτόκολλο της χρονικής αυτής επέκτασης υπέγραψαν 4 χώρες. Αρχικά οι συµµετέχοντες, συµπεριλαµβανοµένων των Ηνωµένων Πολιτειών, έτειναν µόνο στην ανανέωση της MFA I χωρίς περαιτέρω τροποποιήσεις. Όταν, όµως, στα µέσα του 977, ξεκίνησαν οι διαπραγµατεύσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε διαφορετική άποψη. Μετά από τρία χρόνια συνεχιζόµενης ύφεσης και αύξησης των εισαγωγών οι χώρες-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεώρησαν ότι ήταν επιτακτική η ανάγκη της σταθεροποίησης της αγοράς. Το καινούργιο στοιχείο που περιείχε, λοιπόν, το πρωτόκολλο του 977, ήταν ό,τι προστέθηκε εξαιτίας των προβληµάτων που επισήµανε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διµερείς συµφωνίες συνέχισαν να ισχύουν, αλλά υπήρχε και η δυνατότητα των αµοιβαίων πιθανών λύσεων που συµπεριλάµβανε τις «από κοινού συµφωνηµένες λογικές αποχωρήσεις» (jointl agreed reasonable deartures) από συγκεκριµένες αρχές της MFA. Αυτές οι αποχωρήσεις θα έπρεπε να είναι προσωρινές και, µετά τη λήξη τους, οι χώρες θα υποχρεώνονταν να επιστρέψουν στην εφαρµογή της MFA (GATT, 984). Σε αντίθεση µε την πρώτη περίοδο (MFA I), το διάστηµα υπήρξε µια τάση αύξησης των περιορισµών στις περισσότερες εισαγωγικές χώρες. Οι περιορισµοί σταδιακά άλλαξαν κατεύθυνση από τα νήµατα προς τα είδη ένδυσης. Σε γενικές γραµµές οι «αποχωρήσεις» εµφανίστηκαν στις ανανεώσεις των συµφωνιών µεταξύ των χωρών και οδήγησαν σε µεγαλύτερο επίπεδο προστασίας σε σύγκριση µε την προηγούµενη MFA. Αν και η ανανέωση του πρωτοκόλλου προέβλεπε ευνοϊκή µεταχείριση για τις µικρές εξαγωγικές χώρες, παρατηρήθηκε αύξηση των περιορισµών στις εξαγωγές αυτών µε την αιτιολογία ότι, µια επιπρόσθετη αύξηση του όγκου των εισαγωγών από τους παραγωγούς χαµηλού κόστους, θα οδηγούσε σε αποδιοργάνωση της εγχώριας αγοράς. 7

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Κεφάλαιο 5 Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Περίγραμμα Μετρώντας τις αξίες της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Αποτελέσματα της οικονομικής μεγέθυνσης Αποτελέσματα των

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1

Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1 Το Πρότυπο Υπόδειγμα του Διεθνούς Εμπορίου 5-1 Επισκόπηση Μετρώντας την αξία της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Επιδράσεις της οικονομικής ανάπτυξης Επιδράσεις διεθνών μεταβιβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α Α. Α2 Η φάση της κρίσης στον οικονοµικό κύκλο χαρακτηρίζεται από εκτεταµένη ανεργία. Μονάδες 3

ΟΜΑ Α Α. Α2 Η φάση της κρίσης στον οικονοµικό κύκλο χαρακτηρίζεται από εκτεταµένη ανεργία. Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγμα του Ricardo με τα Υποδείγματα των Εξειδικευμένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μέσα της Εμπορικής Πολιτικής 8-1

Τα Μέσα της Εμπορικής Πολιτικής 8-1 Τα Μέσα της Εμπορικής Πολιτικής 8-1 Προεπισκόπηση Ανάλυση μερικής ισορροπίας των δασμών: προσφορά, ζήτηση και εμπόριο σε ένα κλάδο Κόστος και όφελος των δασμών Εξαγωγικές επιδοτήσεις Ποσοστώσεις εισαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α Α. Το οριακό κόστος είναι ο λόγος της µεταβολής του µέσου συνολικού κόστους προς τη µεταβολή του προϊόντος. Μονάδες 3

ΟΜΑ Α Α. Το οριακό κόστος είναι ο λόγος της µεταβολής του µέσου συνολικού κόστους προς τη µεταβολή του προϊόντος. Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β1) Υποθέστε ότι στη θέση ισορροπίας της αγοράς ενός αγαθού η ζήτησή του ως προς την τιμή του είναι ελαστική. Μία μείωση της προσφοράς του αγαθού, με όλους τους άλλους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγµα του Ricardo µε τα Υποδείγµατα των Εξειδικευµένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin 1 Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Εργαλεία και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Εμπορικής Πολιτικής

Τα Εργαλεία και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Εμπορικής Πολιτικής Τα Εργαλεία και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Εμπορικής Πολιτικής Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική, 1 Οικονοµική, 2013 2012 Ποια Είναι τα Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγμα Διεθνούς Εμπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγμα του Ricardo με τα Υποδείγματα των Εξειδικευμένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1 ο Α. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. i. Ηουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού κεφαλαίου. ii. Η µείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. Πέµπτη, 25 Ιουνίου, 2009

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. Πέµπτη, 25 Ιουνίου, 2009 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ Τηλ. : 2310 539817, Fax : 2310 541933 URL www.sbbe.gr Με την παράκληση να δηµοσιευθεί Πέµπτη, 25 Ιουνίου, 2009 Θέµα: Έρευνα ΣΒΒΕ σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία. Οικονοµικές πολιτικές σε ανταγωνιστικό περιβάλλον. Deadweight loss: Νεκρή Ϲηµία. Notes. Notes. Notes. Notes.

Μικροοικονοµική Θεωρία. Οικονοµικές πολιτικές σε ανταγωνιστικό περιβάλλον. Deadweight loss: Νεκρή Ϲηµία. Notes. Notes. Notes. Notes. Μικροοικονοµική Θεωρία Κώστας Ρουµανιάς Ο.Π.Α. Τµήµα. Ε. Ο. Σ. 22 Σεπτεµβρίου 2014 Κώστας Ρουµανιάς (.Ε.Ο.Σ.) Μικροοικονοµική Θεωρία 22 Σεπτεµβρίου 2014 1 / 1 Οικονοµικές πολιτικές σε ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα Αριθµός φυλάκων Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Άσκηση 1 Αξία ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Πρόσθετο όφελος από κάθε φρουρό 0 100 1000 1 70 700 300 2 50 500 200 3 40 400 100 4 32 320 80 5 25 250 70

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Α.1. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Α.1.1. Η ουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ Ενότητα 5: Προστατευτισμός και οι επιπτώσεις του Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης

Ελαστικότητες Ζήτησης Ελαστικότητες Ζήτησης - Η ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας x σε μεταβολές της τιμής μπορεί να μετρηθεί άμεσα από το λόγο Δx / Δ (ήαπότην παράγωγο x / ). - Αυτό το μέτρο ευαισθησίας έχει το μειονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών 1. Έστω ότι μία οικονομία, που βρίσκεται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων, παράγει σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή 10 τόνους υφάσματος και 00 τόνους τροφίμων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ) Η μελέτη έχει ως στόχο να εκτιμήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗ-ΠΡΟΣΦΟΡΑ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗ-ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗ-ΠΡΟΣΦΟΡΑ Άσκηση 3 Η ζήτηση τυριού τύπου δίνεται από τη συνάρτηση: Q 300 35P 14PB 24 20B όπου: Q η ζητούμενη ποσότητα τυριού τύπου P η τιμή τυριού τύπου P B η τιμή τυριού τύπου B η δαπάνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΟΜΑ Α ΕΥΤΕΡΗ ÌÁÈÅÉÍ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΟΜΑ Α ΕΥΤΕΡΗ ÌÁÈÅÉÍ ΘΕΜΑ Α ΑΡΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. α. Σωστό β. Λάθος γ. Σωστό δ. Σωστό ε. Λάθος Α2. α Α3. γ ΘΕΜΑ Β ΟΜΑ Α ΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ)/ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ)/ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ)/29.12.2015 ΘΕΜΑ Α ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α) Λάθος β) Σωστό γ) Λάθος δ)σωστό ε) Λάθος Α2. δ Α3. δ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β Β1.α) Το εισόδημα των καταναλωτών.

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

υπόδησης (-42,5%), την Κλωστοϋφαντουργία (-47,9%) και τα Τρόφιµα Ποτά Καπνός (-40,9%). Πτωτικά, αν και σε µικρότερη έκταση σε σχέση µε τους υπόλοιπους

υπόδησης (-42,5%), την Κλωστοϋφαντουργία (-47,9%) και τα Τρόφιµα Ποτά Καπνός (-40,9%). Πτωτικά, αν και σε µικρότερη έκταση σε σχέση µε τους υπόλοιπους Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013 14 Οκτωβρίου 2013 Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Έντονα, Πλάγια, Ελληνικά Οι προβλέψεις του ΚΕΠΕ για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Προσφορά των Αγαθών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Προσφορά των Αγαθών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Προσφορά των Αγαθών Καμπύλη Προσφοράς Υποθέσεις 1. Η επιχείρηση είναι αποδέκτης τιμών (price taker) και όχι διαμορφωτής τιμών (price maker). 2. H επιχείρηση στοχεύει στην μεγιστοποίηση του κέρδους.

Διαβάστε περισσότερα

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση»

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» «Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» Θέμα: «Εξελίξεις και προοπτικές στην Ανταγωνιστικότητα» Παναγιώτης Πετράκης Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ 9 Ιουλίου 2012 1 Περιεχόμενα Διάλεξης 1. Η εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΝΕΟ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΝΕΟ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΡΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΝΕΟ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας,

Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, Παρέμβαση του αναπληρωτή διευθύνοντος συμβούλου της Τράπεζας Πειραιώς κ. Χριστόδουλου Αντωνιάδη, στο συνέδριο «Αριστοτέλης» της ΕΕΔΕ, στις 28 Νοεμβρίου 2014, στη Θεσσαλονίκη Χρηματοδοτικά Νέα Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας)

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού Πρόταση Σε μια προσπάθεια για την αντικειμενική εξεύρεση του αγροτικού εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΝΕΟ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΝΕΟ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΝΕΟ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό της από 20-3-2014 συνεδριάσεως του ιοικητικού Συµβουλίου της ανώνυµης εταιρείας µε την επωνυµία «ΕΚΚΟΚΚΙΣΤΗΡΙΑ ΣΟΦΑ ΩΝ Α.Ε.» Στους Σοφάδες Καρδίτσας σήµερα, την 20-3-2014, ηµέρα Πέµπτη και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Συµπεράσµατα Συνεδρίου «Βιοµηχανία 2020 ΣΒΒΕ Eurobank: Περιφερειακή Ανάπτυξη Καινοτοµία Εξωστρέφεια» ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ

Συµπεράσµατα Συνεδρίου «Βιοµηχανία 2020 ΣΒΒΕ Eurobank: Περιφερειακή Ανάπτυξη Καινοτοµία Εξωστρέφεια» ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Συµπεράσµατα Συνεδρίου «Βιοµηχανία 2020 ΣΒΒΕ Eurobank: Περιφερειακή Ανάπτυξη Καινοτοµία Εξωστρέφεια» ΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Α. Βασικά ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία για τον κλάδο 1. η σηµασία του κλάδου των δοµικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

στις επενδύσεις των επιχειρήσεων. Από την άλλη πλευρά, η τελική εκτίµηση για τη µεταβολή της επενδυτικής δαπάνης το περασµένο έτος είναι σηµαντικά ηπι

στις επενδύσεις των επιχειρήσεων. Από την άλλη πλευρά, η τελική εκτίµηση για τη µεταβολή της επενδυτικής δαπάνης το περασµένο έτος είναι σηµαντικά ηπι Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. α)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 8 Μαΐου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τέσσερις βασικές μορφές οργάνωσης της αγοράς: ο πλήρης ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών (Ε-Ε)

Πίνακες Εισροών-Εκροών (Ε-Ε) Πίνακες Εισροών-Εκροών (Ε-Ε) Εισαγωγή Η μέθοδος Ε-Ε είναι μία προσαρμογή της οικονομικής θεωρίας γενικευμένης ισορροπίας στην εμπειρική μελέτη των ποσοτικών αλληλεξαρτήσεων ανάμεσα στους οικονομικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 Ε_3.Αλ3Ε(ε) ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΘΕΣΜΟΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΘΕΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. α. Η µεγάλη εξειδίκευση των ανθρώπων σε µια δραστηριότητα που συχνά είναι πολύ περιορισµένη, µετατρέπει την εργασία σε ανιαρή απασχόληση. Σ β. Οι ανάγκες ως σύνολο δεν είναι απεριόριστες

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ 1 Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α.1. ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα 13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να συνδυάσει τα δύο προηγούμενα κεάλαια και να δώσει μια συνολική εικόνα του απλού μακροοικονομικού υποδείγματος. Θα εξετάσει, επίσης,

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Ενότητα #10: ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Ενότητα #10: ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ενότητα #10: ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης έχουν

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα,

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα, Xαιρετισµός Υπουργού Εµπορίου, Βιοµηχανίας και Τουρισµού κ. Αντώνη Μιχαηλίδη στην εκδήλωση που διοργανώνεται από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως και το Cyprus College µε τη στήριξη των Price Waterhouse

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα λοιπόν µε τις εκτιµήσεις της δεύτερης έρευνας για το ύψος των επενδύσεων του 2010, οι επενδυτικές δαπάνες στο σύνολο της Μεταποίησης καταγράφο

Σύµφωνα λοιπόν µε τις εκτιµήσεις της δεύτερης έρευνας για το ύψος των επενδύσεων του 2010, οι επενδυτικές δαπάνες στο σύνολο της Μεταποίησης καταγράφο Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Οικονοµικές Έννοιες

Βασικές Οικονοµικές Έννοιες ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βασικές Οικονοµικές Έννοιες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις, περιβάλλοντας µε ένα κύκλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στον προσδιορισμό των τιμών οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς (και οι αντίστοιχες καμπύλες) εκφράζουν τις δυνάμεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Οµιλία κας Μαρίας Βογιατζή ίκτυο Βιολογικών Προϊόντων Θεσσαλονίκη, Σάββατο 7 Μαρτίου 2009 Η ενίσχυση της Βιολογικής Γεωργίας Η βιολογική γεωργία αποτελεί έναν κλάδο του πρωτογενή τοµέα, ο οποίος συµβάλει

Διαβάστε περισσότερα