ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΜΕ ΤΕΧΝΗΤΑ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΜΕ ΤΕΧΝΗΤΑ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

Transcript

1 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΜΕ ΤΕΧΝΗΤΑ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ ΜΑΡΙΑ Γεωλόγος Πανεπιστημίου Πατρών, Δρ Ε.Μ.Π. ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Μ. Γ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ Μέλη Τριµελούς Συµβουλευτικής Επιτροπής: Μ. Γ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Μ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Γ. ΚΟΥΚΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΣΤΟΧΟΙ 1.1. Περιγραφή Φυσικού προβλήματος Οι κατολισθήσεις αποτελούν φαινόμενα με συνέπειες καταστροφικές για το φυσικό και το δομημένο περιβάλλον. Η κατανόηση του μηχανισμού τους είναι σημαντική για την πρόβλεψη και αντιμετώπισή τους, είτε με αποσόβηση του κινδύνου είτε με την κατάρτιση κατάλληλων μέτρων προστασίας και αποκατάστασης. Οι κατολισθήσεις εντάσσονται στην κατηγορία των φυσικών καταστροφών και είναι απόρροια κατάλυσης ισορροπίας (αστάθειας) εδαφικών ή βραχωδών πρανών, φυσικών και τεχνητών. Η μετάβαση από την κατάσταση της ισορροπίας στo καθεστώς αστάθειας πραγματοποιείται μέσω της επίδρασης πολλών παραγόντων, οι οποίοι ελέγχουν το φαινόμενο. Πρόκειται για ένα πολυμεταβλητό - πολυπαραμετρικό πρόβλημα, η επίλυση του οποίου απαιτεί τη συνδρομή των επιστημονικών κλάδων της Γεωλογίας της Τεχνικής Γεωλογίας της εδαφομηχανικής και βραχομηχανικής, καθώς επίσης και την εφαρμογή εργαλείων ανάλυσης χώρου, όπως τα Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήματα (ΓΠΣ) και εργαλείων

2 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2 υπολογιστικής νοημοσύνης, όπως τα Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα (ΤΝΔ). Ο προσδιορισμός του κινδύνου έναντι κατολισθήσεων παραμένει ένα θέμα ανοικτό προς έρευνα λόγω του σύνθετου χαρακτήρα τους και της διαφοροποίησης των μεθόδων διερεύνησης ανάλογα με την κλίμακα έρευνας. Η δυσκολία κατανόησης του φαινομένου προέρχεται τόσο από το στοχαστικό χαρακτήρα της αφορμής (σεισμός, υετός, κ.ά), όσο και από το συχνά χαοτικό χαρακτήρα του υλικού το οποίο κατολισθαίνει. Ο προσδιορισμός του κινδύνου έναντι κατολίσθησης αποτελεί επίσης, σύνθετο πρόβλημα λόγω της πολυπλοκότητας του φυσικού συστήματος και της δυσκολίας προσδιορισμού όλων των απαραίτητων δεδομένων εισόδου στην ανάλυση. Στόχοι της συγκεκριμένης διατριβής είναι η σε βάθος διερεύνηση των παραγόντων που ελέγχουν το φαινόμενο των κατολισθήσεων, ο προσδιορισμός του βάρους με το οποίο κάθε παράγοντας συμμετέχει στην όλη διαδικασία εξέλιξης του φαινομένου των κατολισθήσεων και τέλος, η ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης μεθοδολογίας εκτίμησης του κινδύνου έναντι κατολισθήσεων. Προσδοκώμενη είναι επίσης, η δυνατότητα εφαρμογής των αποτελεσμάτων της έρευνας, προκειμένου να υποστηριχθεί το στάδιο λήψης αποφάσεων και σχεδιασμού έργων υποδομής. Το πρόβλημα των παραγόντων που συνεισφέρουν στην εκδήλωση του φαινομένου και η συστηματική εξέταση σε βάθος του μηχανισμού γένεσης των κατολισθήσεων αποτελεί πρόκληση για έρευνα καθώς τα αίτια δεν έχουν πλήρως διερευνηθεί και κατανοηθεί από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Η μελέτη των βασικών διεργασιών και του μηχανισμού εξέλιξης του φυσικού αυτού κινδύνου αποτελεί αντικείμενο βασικής έρευνας, η οποία αποσκοπεί στο να οδηγήσει σε λεπτομερή διάγνωση μελλοντικών κινήσεων, ενεργοποιήσεων νέων κατολισθήσεων καθώς και στον προσδιορισμό των κυρίαρχων παραμέτρων για την δημιουργία των κατολισθήσεων. Στη συγκεκριμένη διατριβή εξετάστηκε και διερευνήθηκε η συμμετοχή και η κυριαρχία: Ποσοτικών παραμέτρων οι οποίες σχετίζονται με την εκτίμηση και τον υπολογισμό του συντελεστή ασφαλείας και του καθεστώτος ευστάθειας ενός πρανούς φυσικού ή τεχνητού, βραχώδους ή εδαφικού. Ποιοτικών παραμέτρων που συντελούν, στην εκδήλωση κατολισθήσεων.

3 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 3 Συγκεκριμένα, προτάθηκαν δύο πρωτότυπες μεθοδολογίες εκτίμησης του κινδύνου προς κατολίσθηση για μια συγκεκριμένη περιοχή έρευνας, η οποία συνδυάζει την εφαρμογή μεθόδων Τεχνητής Νοημοσύνης ΤΝΔ και ΓΠΣ. Τα αποτελέσματα της έρευνας φιλοδοξούν να συμβάλουν στην κατανόηση της φύσης και του μηχανισμού εξέλιξης των κατολισθήσεων αφ ενός, και αφ ετέρου να προτείνουν την εφαρμογή ολιστικών μοντέλων εκτίμησης του κινδύνου. Όπως διαφαίνεται στο πλαίσιο της διατριβής, η προσέγγιση του προβλήματος των κατολισθήσεων μέσω των μοντέλων ΤΝΔ, έχει μεγάλη προοπτική εφαρμογής στο συγκεκριμένο πεδίο. Είναι σημαντική η δυνατότητα ολιστικής προσέγγισης, του προβλήματος και η ενσωμάτωση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων. Τα τεχνητά νευρωνικά δίκτυα επιδεικνύουν χαρακτηριστικά δημιουργικής ικανότητας, αντίληψης και κρίσης. Ταυτόχρονα διατηρούν την πολυπλοκότητα του συστήματος, το οποίο μοντελοποιούν γιατί έχουν και αυτά σύνθετη οργάνωση (Cilliers, 1999). Βεβαίως, δεν αποτελούν ακόμη, εναλλακτικές μεθόδους των συμβατικών μεθόδων ανάλυσης και μοντελοποίησης. Η μελέτη των κατολισθήσεων στη συγκεκριμένη διατριβή κινήθηκε σε επίπεδο τοπικής κλίμακας, σε επίπεδο εθνικής κλίμακας, και σε επίπεδο κλίμακας περιφέρειας Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα από τα πιο σύγχρονα ερευνητικά πεδία, πρόσφατα συμπληρώθηκαν 45 χρόνια έρευνας. Πρόκειται για τον τομέα της επιστήμης των υπολογιστών, ο οποίος ασχολείται με τη σχεδίαση ευφυών (νοημόνων) υπολογιστικών συστημάτων, δηλαδή συστημάτων που επιδεικνύουν χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη νοημοσύνη στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Όσον αφορά στις προσεγγίσεις της τεχνητής νοημοσύνης υπάρχει η κλασική ή συμβολική προσέγγιση η οποία βασίζεται στην κατανόηση των νοητικών διεργασιών και ασχολείται με την προσομοίωση της ανθρώπινης νοημοσύνης προσεγγίζοντάς την με αλγόριθμους και συστήματα που βασίζονται στη γνώση και η συνδετική ή μη συμβολική η οποία βασίζεται στη μίμηση της βιολογικής λειτουργίας του εγκεφάλου προσεγγίζοντας το πρόβλημα με τα λεγόμενα νευρωνικά ή νευρομορφικά δίκτυα (neural networks).

4 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 4 Τα νευρωνικά δίκτυα αποτελούν συστήματα με ικανότητα μάθησης. Η βασική αρχή της επαγωγικής μάθησης είναι ότι η γνώση που προκύπτει υποστηρίζεται από τα παραδείγματα. Οι μεθοδολογίες μάθησης - εκπαίδευσης που χρησιμοποιούνται συνήθως είναι: Εκπαίδευση με εποπτεία (supervised learning). Το ΤΝΔ δίκτυο προσπαθεί να δημιουργήσει μέσω μιας συνάρτησης ενεργοποίησης μια σχέση, η οποία θα συνδέει τα ζεύγη διανυσμάτων εισόδου εξόδου ( x i,d i ) και να εκπαιδευτεί με τέτοιο τρόπο ώστε να ταιριάξει βέλτιστα τα εκπαιδευτικά με τα πραγματικά διανύσματα. Μέσω συνεχών επαναλήψεων τροποποιούνται οι αρχικές τιμές των βαρών που συνδέουν τους τεχνητούς νευρώνες με σκοπό τη βελτίωση της συνάρτησης μέσου τετραγωνικού σφάλματος, ανάμεσα στην πραγματική και την επιθυμητή έξοδο του ΤΝΔ. Σημαντικό μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι η συχνή παγίδευση του δικτύου σε τοπικά ελάχιστα. Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής αναπτύχθηκαν ΤΝΔ επιβλεπόμενης μάθησης υλοποιώντας τον αλγόριθμο back-propagation (οπισθόδρομης μετάδοσης σφάλματος). Εκπαίδευση χωρίς εποπτεία (unsupervised learning). Το ΤΝΔ τροφοδοτείται μόνο με διανύσματα εισόδου x i και τα διανύσματα εισόδου ταξινομούνται σε κατηγορίες και αυτοοργανώνονται σε κάνναβο συνήθως δύο διαστάσεων ανάλογα με τις πιθανές ομοιότητές τους. Το δίκτυο ανακαλύπτει τη σχετική ομοιότητα, η κάποια τάση στο σύνολο των διανυσμάτων εισόδου και τα ταξινομεί σε συστοιχίες. Ένας αλγόριθμος μεταβάλει τις τιμές των βαρών. Από τις μεταβολές διατηρούνται μόνο εκείνες οι οποίες βελτιώνουν τη συνάρτηση σφάλματος. Σημαντικό μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ο μεγάλος χρόνος που απαιτείται για την εκπαίδευση. Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής αναπτύχθηκαν ΤΝΔ μη επιβλεπόμενης μάθησης υλοποιώντας τον αλγόριθμο Kohonen ή χαρτών αυτοοργάνωσης (Self organizing maps). Η λέξη νευρώνας νευρώνιο - δηλαδή το θεμελιώδες νευρικό κύτταρο με τους δενδρίτες και τις συνάψεις - είναι ένας όρος δανεισμένος από την επιστήμη της βιολογίας. Ο όρος νευρώνας προτάθηκε από τον Waldeyer το Η θεωρία του νευρώνα και του

5 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 5 ασυνεχούς νευρικού δικτύου επιβεβαιώθηκε με την εξέταση νευρικών κυττάρων από το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο όπου και διαπιστώθηκε ότι οι νευρώνες είναι προσκείμενοι ο ένας στον άλλο. Το σημείο της διάρθρωσής τους, το οποίο πρότεινε ο Άγγλος φυσιολόγος Sherrington το1897 και ονομάστηκε σύναψη. Κύρια χαρακτηριστικά των νευρώνων είναι ότι αντιδρούν σε ερεθίσματα του εξωτερικού περιβάλλοντος, επεξεργάζονται και μεταφέρουν ερεθίσματα και πληροφορίες, επικοινωνούν με μια σειρά συνάψεων με άλλα νευρώνια και έχουν αφαιρετική ικανότητα. Τα νευρώνια αποτελούνται από το σώμα, δηλαδή τον πυρήνα του νευρώνα, τους δενδρίτες οι οποίοι δέχονται τα ερεθίσματα από γειτονικούς νευρώνες και το νευροάξονα, οποίος μεταφέρει τα ερεθίσματα (Σχ.1). Σε κάθε δενδρίτη υπάρχει ένα απειροελάχιστο κενό το οποίο ονομάζεται σύναψη, πρόκειται για την έξοδο του νευρώνα και τη σύνδεση του με άλλους νευρώνες. Η ικανότητα μάθησης και μνήμης που παρουσιάζει ο εγκέφαλος οφείλεται στην ικανότητα των συνάψεων να μεταβάλλουν την αγωγιμότητά τους. Σχ.1. Σχηματική μορφή ενός νευρώνα. Τα τεχνητά νευρωνικά δίκτυα (ΤΝΔ) είναι απλοποιημένες μορφές, των βιολογικών νευρωνικών δικτύων καθώς διατηρούν αρκετές από τις λειτουργίες και την οργάνωση η οποία έχει παρατηρηθεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Όπως και τα βιολογικά νευρωνικά δίκτυα τα ΤΝΔ μπορούν να εκπαιδευτούν, να αναγνωρίζουν πρότυπα, να ταξινομούν δεδομένα, να εκτιμούν προβλέψεις για μελλοντικά γεγονότα και να επιδεικνύουν αφαιρετική ικανότητα. Τα ΤΝΔ είναι υπολογιστικές μηχανές οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να μοντελοποιούν

6 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος πραγματοποιεί μια συγκεκριμένη λειτουργία. Οι μηχανές αυτές καλούνται μηχανές διέγερσης απόκρισης λόγω της θεμελιώδους λειτουργίας τους: ότι εκπαιδεύονται μέσω της έκθεσης σε παραδείγματα δεδομένων εισόδου τα οποία συνδέονται με την κατάλληλη ενεργοποίηση με δεδομένα εξόδου. Η συμπεριφορά ενός ΤΝΔ προσδιορίζεται από τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι ξεχωριστές υπολογιστικές του μονάδες, καθώς και από την ισχύ αυτών των συνδέσεων. Τα ΤΝΔ τυπικά συνθέτονται από αλληλοσυνδεόμενες ξεχωριστές τεχνητές μονάδες οι οποίες αποκαλούνται νευρώνες ή κόμβοι. Χρησιμοποιούν μια οργάνωση παράλληλα τοποθετημένων επάλληλων επιπέδων (layers) Σχ.2 το κάθε ένα από τα οποία, αριθμεί μια σειρά ισχυρά διασυνδεόμενων μονάδων επεξεργασίας. Ως προς την οργάνωση συνήθως υπάρχει ένα επίπεδο εισόδου (input layer) στο οποίο εισάγονται τα εκπαιδευτικά διανύσματα, ένα ή περισσότερα κρυμμένα επίπεδα (hidden layers) στα οποία γίνεται η επεξεργασία των πληροφοριών, και ένα επίπεδο εξόδου (output layer) το οποίο συνήθως διαθέτει υπολογιστική ικανότητα και στο οποίο καταγράφεται η ανταπόκριση του δικτύου στα στοιχεία εισόδου. Η διασύνδεση των ισχυρά διασυνδεόμενων μονάδων επεξεργασίας πραγματοποιείται μέσω των βαρών. Το μέτρο των βαρών προσδιορίζει τη δύναμη και την επιρροή των αλληλοσυνδεόμενων νευρώνων. Το κάθε νευρώνιο του ενός επιπέδου συνδέεται με όλα τα νευρώνια του επόμενου επιπέδου. Προκειμένου να διαμορφωθεί ένα ΤΝΔ θα πρέπει να τροφοδοτηθεί με εκπαιδευτικά παραδείγματα το οποία περιγράφουν το φαινόμενο που μελετάται με πληροφορίες για τις παραμέτρους (συνεχείς μεταβλητές) αλλά και για το αποτέλεσμα που προκύπτουν. Οι συνεχείς μεταβλητές ονομάζονται δεδομένα εισόδου και τα αποτελέσματα δεδομένα εξόδου. Γενικά ένα ΤΝΔ έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά στοιχεία: την τοπολογική δομή του δικτύου αρχιτεκτονική- και τον κανόνα εκμάθησης. Η αρχιτεκτονική αφορά στην επιλογή του αριθμού των νευρωνίων του κάθε επιπέδου και στον αριθμό των κρυμμένων επιπέδων. Ο κανόνας εκμάθησης αφορά στον τρόπο σύνδεσης καθώς και στη συνάρτηση ενεργοποίησης ή συνάρτηση κατωφλιού, η οποία πολλές φορές ταυτίζεται με τη συνάρτηση μεταφοράς (transfer function). Η συνάρτηση μεταφοράς αποτελεί τον υπολογιστικό κορμό ενός νευρωνικού δικτύου, ενώ η συνάρτηση ενεργοποίησης υπολογίζει τη δραστηριοποίηση

7 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 7 ενός νευρώνα ως συνάρτηση του αθροίσματος των σταθμισμένων εισόδων του. Κατά την διαδικασία εκπαίδευσης, εφαρμόζεται ένας αλγόριθμος εκπαίδευσης ο οποίος τροποποιεί τις τιμές των βαρών ώστε το ΤΝΔ να υλοποιήσει την επιθυμητή απεικόνιση των στοιχείων εισόδου στα στοιχεία εξόδου. Η συνάρτηση της σύναψης, συνάρτηση ενεργοποίησης μοντελοποιείται από ένα μεταβαλλόμενο βάρος το οποίο συνδέεται με κάθε σύναψη. Επίπεδο εισόδου Πρώτο κρυμμένο Επίπεδο Δεύτερο κρυμμένο Επίπεδο Επίπεδο εξόδου Σχ.2. Αρχιτεκτονική ενός τυπικού πολυεπίπεδου ΤΝΔ επιβλεπόμενης μάθησης Όπως ειπώθηκε παραπάνω η μεταβολή των βαρών σε ένα ΤΝΔ προσομοιώνει τη μεταβολή στην ισχύ της σύναψης ενός βιολογικού νευρωνικού δικτύου. Ισχύει επίσης, ότι κάποιες είσοδοι από το σύνολο των δεδομένων εισόδου είναι πιο σημαντικές από άλλες σε ό,τι αφορά στην παραγωγή μιας συγκεκριμένης εξόδου. Τα βάρη αρχικά καθορίζονται είτε τυχαία είτε με την υλοποίηση κάποιου αλγόριθμου εκκίνησης. Η επιλογή των αρχικών βαρών είναι σημαντική για την πορεία της σύγκλισης. Κατά τη φάση εκπαίδευσης τα βάρη τροποποιούνται ώστε να ελαχιστοποιηθεί το σφάλμα στα δεδομένα εξόδου. Η ανακάλυψη γνώσης σε βάσεις δεδομένων - Knowledge Discovery in Databases- (KDD), η οποία συχνά αναφέρεται στη βιβλιογραφία και ως εξόρυξη δεδομένων (data mining), είναι ένα σχετικά νέο πεδίο έρευνας το οποίο αφορά στην ανακάλυψη καινούργιων προτύπων (novel patterns) ή δομών σε μεγάλες ομάδες δεδομένων. Πρόκειται για την ερμηνεία του περιβάλλοντος μέσω κωδικοποιημένων παραδειγμάτων μιας βάσης δεδομένων.

8 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 8 Η ανακάλυψη γνώσης σε βάσεις δεδομένων σχετίζεται με ένα πεδίο της στατιστικής ανάλυσης, το οποίο είναι γνωστό στη βιβλιογραφία ως ανάλυση διερεύνησης δεδομένων (exploratory data analysis). Η καθοδηγούμενη από τα δεδομένα μέθοδος βασίζεται περισσότερο στα ίδια τα δεδομένα για την αποκάλυψη της δομής τους, παρά στην άποψη που προκύπτει από την προϋπάρχουσα γνώση και εμπειρία. Η επιτυχής εφαρμογή της μεθόδου απαιτεί κυρίως: Tη συνδρομή ενός ειδικού επιστήμονα στον τομέα εφαρμογής. Συχνά είναι απαραίτητη η επανάληψη κάποιων επί μέρους βημάτων καθώς ενδέχεται να αναδυθούν προβλήματα που σχετίζονται με τις αρχικές παραδοχές και τα οποία δεν ήταν εφικτό να εντοπιστούν αρχικά. Μεγάλες βάσεις δεδομένων Ο κύριος στόχος της εξερευνητικής ανάλυσης δεδομένων είναι να αποδοθεί ένα σύνολο δεδομένων με μια μορφή εύκολα κατανοητή, και συγχρόνως να διατηρεί όλες τις απαραίτητες πληροφορίες των αρχικών δεδομένων. Τα είδη της γνώσης που προκύπτουν είναι: Πρότυπα πληροφόρησης (informative patterns): περιγράφουν συσχετίσεις μεταξύ των δεδομένων, τις οποίες ο ειδικός στον τομέα δεν γνώριζε: (κανόνες συσχέτισης, σειριακά πρότυπα, συστοιχίες). Πρότυπα πρόβλεψης (predictive patterns): προβλέπουν την τιμή ενός πεδίου μιας εγγραφής με βάση τις τιμές των υπόλοιπων πεδίων: (κατηγοριοποιητές, εμπειρικές σχέσεις σε μεταβλητές). Πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία, η οποία απαιτεί τη διαίσθηση και το υπόβαθρο ανθρώπινης γνώσης σε συνδυασμό με την υπολογιστική ικανότητα των σύγχρονων υπολογιστικών μεθόδων και τεχνολογιών. Οι μέθοδοι εξερευνητικής ανάλυσης δεδομένων, είναι εργαλεία γενικού σκοπού, τα οποία επεξηγούν τα βασικά χαρακτηριστικά ενός συνόλου δεδομένων, δηλαδή τη δομή συστοιχιών (clustering structure), και των σχέσεων μεταξύ των πεδίων της βάσης δεδομένων. Η κύρια εφαρμογή της μεθόδου αφορά σε δεδομένα, των οποίων η διάσταση, η πολυπλοκότητα και ο όγκος είναι απαγορευτικά μεγάλος για την εξαγωγή συμπερασμάτων με την ανθρώπινη και μόνο παρατήρηση. Ο αλγόριθμος αυτο-οργάνωσης προβολής (SOM) χαρακτηρίζεται ως μέθοδος μοναδι-

9 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 9 κή, η οποία συνδυάζει τόσο τις δυνατότητες των αλγορίθμων προβολής όσο και εκείνες των αλγόριθμων ομαδοποίησης. Το βασικό του πλεονέκτημα έναντι των κλασικών αλγόριθμων προβολής που χρησιμοποιούν οι μέθοδοι στατιστικής ανάλυσης είναι ότι παρέχει τη δυνατότητα να απεικονίζει τις συστοιχίες δεδομένων, και να προβάλει τα δεδομένα σε ένα χάρτη δύο διαστάσεων συνήθως, με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρούνται οι μη γραμμικές σχέσεις μεταξύ των πεδίων της βάσης. Ο αλγόριθμος αυτο-οργάνωσης απεικόνισης (SOM) εκτός από εργαλείο στατιστικής ανάλυσης, είναι κυρίως ένα τεχνητό νευρωνικό δίκτυο μη επιβλεπόμενης μάθησης, το οποίο συνδυάζει μεθόδους ποσοτικοποίησης διανύσματος (vector quantization) και μεθόδους προβολής διανύσματος (vector projection) ( Kohonen T., 1995). Η δημιουργία μοντέλων νευρωνικών δικτύων μη επιβλεπόμενης μάθησης μοιάζει να είναι πιο κοντά σε δομές βασισμένες στη νευροβιολογία από ότι οι αλγόριθμοι επιβλεπόμενης εκπαίδευσης, όπως ο back propagation. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν αλγόριθμο, ποσοτικοποίησης και προβολής πολυδιάστατων αριθμητικών δεδομένων. Αποτελείται από νευρώνια οργανωμένα σε έναν κανονικό κάνναβο χαμηλής διάστασης, συνήθως μίας ή και δύο διαστάσεων. Σχ.3. Διαφορετικά σχήματα χάρτη απεικόνισης, κάνναβος αριστερά, κύλινδρος στο κέντρο, και τόρος στα δεξιά στα πλαίσια μη επιβλεπόμενης μάθησης.

10 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 10 2 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΝΔ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ BACK- PROPAGATION KAI SELF ORGANISING MAP ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΣΤΑΘΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΠΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΕΡΑΡΧΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Σε επίπεδο κλίμακας τεχνικού έργου εξετάσθηκαν δεδομένα πραγματικών κατολισθήσεων από τη διεθνή βιβλιογραφία (Sah et al, 1994, Lin,1988, Madzic 1988) από συγκεκριμένα εδαφικά ή βραχώδη πρανή, όπου το σύνολο των δεδομένων αφορά σε 68 περιπτώσεις μελέτης ευστάθειας πρανών (46 εδαφικά πρανή η ευστάθεια των οποίων ελέγχεται από τάσεις και 22 βραχώδη πρανή η ευστάθεια των οποίων ελέγχεται από τη δομή τους). Μελετήθηκαν οι παράμετροι αντοχής, οι γεωμετρικές παράμετροι εδαφικών ή βραχωδών μαζών, οι οποίες συνήθως συμμετέχουν στις μεθόδους ανάλυσης οριακής ισορροπίας για τον υπολογισμό του συντελεστή ασφαλείας. Το πρόβλημα προς μάθηση για τα νευρωνικά δίκτυα επιβλεπόμενης μάθησης: αφορά στη διασύνδεση των παραμέτρων ειδικού βάρους γ, συνοχής c, γωνίας εσωτερικής τριβής φ, κλίσης πρανούς β, ύψους πρανούς H, πίεσης του νερού των πόρων r u, με το συντελεστή ασφαλείας F και με την πληροφορία της αστοχίας ή όχι S για τις περιπτώσεις υπόθεσης αστοχίας κυκλικής μορφής. αφορά στη διασύνδεση των παραμέτρων ειδικού βάρους γ, συνοχής c Α και c Β των ασυνεχειών, γωνίας εσωτερικής τριβής φ και φ των ασυνεχειών κλίσης της ευθείας Α Β αλληλοτομίας των ασυνεχειών ψ p, γωνίας κλίσης πρανούς ψ f, και ύψους πρανούς H, με το συντελεστή ασφαλείας F και με την πληροφορία της αστοχίας ή όχι S, για τις περιπτώσεις υπόθεσης αστοχίας μορφής σφήνας. Συνοψίζοντας τα αποτελέσματα τα οποία προέκυψαν από την εκπαίδευση των ΤΝΔ στο πλαίσιο επιβλεπόμενης μάθησης, όπου χρησιμοποιήθηκε ο αλγόριθμος οπισθόδρομης μετάδοσης σφάλματος Back Propagation (Rosenblatt, 1958) προέκυψαν τα παρακάτω: 1. Εφαρμόστηκε επιτυχώς η μεθοδολογία των ΤΝΔ στο συγκεκριμένο πεδίο της γεωτεχνικής μηχανικής και επιτεύχθηκε σύγκλιση των ΤΝΔ. Η απόδοσή τους ως μηχανές ερεθίσματος - απόκρισης ήταν ικανοποιητική καθώς προέκυψαν εντός των προβλεπόμενων ορίων τιμές σφαλμάτων. Επίσης, σύμφωνα με τις τιμές των συντελεστών παλινδρόμησης προέκυψε ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των αναμενόμενων τιμών και των

11 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 11 τιμών πρόβλεψης από τα ΤΝΔ. Για το σκοπό αυτό αναπτύχθηκαν συνολικά 10 ΤΝΔ και γράφτηκαν 10 προγράμματα στο περιβάλλον προγραμματισμού του Matlab v Εξετάσθηκε η προσαρμοστικότητα της μεθόδου σε συγκεκριμένα δείγματα μετρήσεων πραγματικών δεδομένων, έγινε διερεύνηση του συνόλου των δεδομένων και έλεγχος της ποιότητάς τους. Τα ΤΝΔ διέκριναν μια υποομάδα δεδομένων από το αρχικό σύνολο τα οποία, όπως διαπιστώθηκε αφορούν σε μηχανισμό αστοχίας επίπεδης ολίσθησης. Γεγονός το οποίο αποδεικνύει ότι τα ΤΝΔ αν και συχνά αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως μαύρα κουτιά, επιτυγχάνουν μίμηση του τρόπου λειτουργίας του εγκεφάλου, σύμφωνα με τον οποίο ενσωματώνεται στο μοντέλο νέα γνώση. 3. Η μέθοδος διαμέρισης των βαρών (Garson, 1991) η οποία υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της έρευνας, προκειμένου να διερευνηθεί η ευαισθησία των παραμέτρων έδωσε λογική ιεράρχηση των παραμέτρων στα φυσικά προβλήματα που εξετάσθηκαν. Στην περίπτωση κυκλικής μορφής αστοχίας το ΤΝΔ ιεράρχησε ως πιο σημαντική παράμετρο το ύψος του πρανούς H και τη γωνία κλίσης του πρανούς β παραμέτρους οι οποίες καθορίζουν τη γεωμετρία του πρανούς. Η επιρροή των υπόλοιπων παραμέτρων είναι επίσης σημαντική (Σχ. 4). Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα είναι λογικό και συμφωνεί με τη γνώση που υπάρχει ήδη στο θέμα της ευστάθειας των πρανών. % c ru µ Σχ. 4. Σχετική βαρύτητα των παραμέτρων που συμμετέχουν στην εκτίμηση του συντελεστή αστοχίας για τις 52 περιπτώσεις κυκλικής μορφής αστοχία. Για τον έλεγχο έναντι μορφής αστοχίας επίπεδης ολίσθησης με βάση τα 15 εκπαιδευτικά παραδείγματα σε κοκκώδη εδάφη το ΤΝΔ ιεράρχησε ως πιο σημαντική την παράμετρο της γωνίας εσωτερικής τριβής φ η οποία είναι παράμετρος αντοχής του

12 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 12 υλικού και τη γωνία κλίσης του πρανούς β, η οποία είναι παράμετρος της γεωμετρίας του πρανούς. Η επιρροή των υπόλοιπων παραμέτρων δεν είναι αμελητέα (Σχ.5). Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα είναι επίσης, λογικό και συμφωνεί με τη γνώση που υπάρχει ήδη στο θέμα της ευστάθειας των πρανών c ru Σχ.5. Σχετική βαρύτητα των παραμέτρων που συμμετέχουν στην εκτίμηση του συντελεστή ασφαλείας για τις 15 περιπτώσεις αστοχίας επίπεδης μορφής. Στην περίπτωση αστοχίας μορφής σφηνοειδούς ολίσθησης, το ΤΝΔ ιεράρχησε ως πιο κρίσιμη παράμετρο τη γωνία κλίσης της αλληλοτομίας των ασυνεχειών ψ p και τη συνοχή των ασυνεχειών c a (Σχ.6). % c ru µ Σχ.6. Μορφή αστοχίας τύπου σφήνας. Σχετική βαρύτητα των παραμέτρων που συμμετέχουν στην εκτίμηση του συντελεστή αστοχίας 4. Οι τιμές των συντελεστών ασφαλείας που υπολογίστηκαν από τα ΤΝΔ συγκρίθηκαν με τις τιμές των συντελεστών ασφαλείας που προέκυψαν από την εφαρμογή της μεθό-

13 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 13 δου ελάχιστων τετραγώνων από τους (Sah et al, 1994). Διαπιστώθηκε ότι υπάρχει μεγαλύτερη σύγκλιση ανάμεσα στις τιμές F που υπολογίστηκαν από τα ΤΝΔ και στις τιμές F οι οποίες υπολογίστηκαν με αναλυτικές μεθόδους, απ ό,τι στις τιμές F που προέκυψαν από τη μέθοδο παλινδρόμησης και τις τιμές F, οι οποίες υπολογίστηκαν με αναλυτικές μεθόδους (Σχ.7). 2,50 2,00 µ F µ F 1,50 1,00 F µ µ 0,50 0, F 2,50 2,00 F µ F 1,50 1,00 F µ µ 0,50 F 0, Σχ.7. Εκτίμηση του συντελεστή ασφαλείας για το σύνολο των 46 περιπτώσεων και για τις 31 περιπτώσεις 5. Ως προς τη δυνατότητα πρόβλεψης, αυτό το οποίο διαφαίνεται (πίνακας 1), με βάση την ανάλυση και επεξεργασία των συγκεκριμένων ομάδων δεδομένων για την αστοχία κυκλικής μορφής είναι ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από την ποιότητα των δεδομένων εκπαίδευσης, την ποιότητα των δεδομένων ελέγχου και λιγότερο από το μέγεθος του δείγματος των δεδομένων. Κατά την πορεία της ανάλυσης διαπιστώθηκε μια σταδιακή μείωση του σφάλματος

14 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 14 γενίκευσης με το σταδιακό φιλτράρισμα και διόρθωση των δεδομένων εκπαίδευσης καθώς και τη σταδιακή αύξηση του μεγέθους του δείγματος. Μελετώντας τη συμπεριφορά και την απόδοση των ΤΝΔ εξάγεται το συμπέρασμα ότι πρόκειται κατ αρχήν για χρήσιμα εργαλείο ανάλυσης και διερεύνησης της δομής των δεδομένων, ιεράρχησης των παραμέτρων σε σύνθετα προβλήματα γεωτεχνικής μηχανικής. Πίνακας 1. Συγκριτικά αποτελέσματα πρόβλεψης των ΤΝΔ. / µ µ F d i µ F y i 46 Error E y i d i µ F y i 31 Error E y i d i µ F y i 52 Error E y i d i mse 0.32 mse 0.19 mse Ως προς τη δυνατότητα βελτιστοποίησης της ικανότητας πρόβλεψης σύμφωνα με τα αποτελέσματα της επεξεργασίας εκτιμάται ότι η συνεχής τροφοδότηση του ΤΝΔ με δεδομένα ελεγμένα ως προς την ποιότητα τους οδηγεί σταδιακά σε μείωση του σφάλματος γενίκευσης. (Πίνακας 2). Συνεπώς, όσον αφορά στην εφαρμογή τέτοιων συστημάτων για τον προσδιορισμό του συντελεστή ασφαλείας και την εκτίμηση του ποσοστού ευστάθειας θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μετά από τη διεξαγωγή ελέγχων της ποιότητας των δεδομένων. Η διαθεσιμότητα μεγάλου αριθμού εκπαιδευτικών διανυσμάτων είναι επίσης καθοριστική για την ανάπτυξη και δημιουργία ΤΝΔ και την επιτυχή εκπαίδευση. Το σύνολο των δεδομένων που επεξεργάστηκε επίσης στο πλαίσιο μη επιβλεπόμενης μάθησης με τον αλγόριθμο αυτο-οργάνωσης SOM - Self Organising Maps (Kohonen, T., 1995). Πραγματοποιήθηκε διερεύνηση της εσωτερικής δομής των δεδομένων με μεθόδους εξερευνητικής ανάλυσης. Πρόκειται για μεθόδους κατάλληλες για πολυμεταβλητά συστήματα δεδομένων, γιατί εξετάζουν την εσωτερική τους δομή, την τάση των δεδο-

15 µ µ µ µ. ( 2). µ µ µ µ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 15 µ µ µ. μένων για µ δημιουργία µ συστοιχιών µ και διατηρούν µ κατά τη διάρκεια της ανάλυσης τις μη γραμμικές σχέσεις μεταξύ µ των πεδίων της βάσης... 2 Πίνακας 2. Μέσο τετραγωνικό µ σφάλμα mse µ mse μεταξύ µ επιθυμητών µ και τιμών που υπολογίστηκαν από τα ΤΝΔ.. 46 µ ( µ µ ) 21 µ 7 µ 31 ( µ ) 21 µ 7 µ 52 ( µ ) 7 µ 15 µ ( µ ) 22 µ ( µ ) µ mse µ F µ µ S _ _ _ µ µ µ Η εφαρμογή του αλγόριθμου SOM, είναι κατάλληλη για τη μελέτη πολυμεταβλητών µ µ µ - SOM - Self Organising Maps (Kohonen, T., προβλημάτων, καθώς αποτελεί έναν κατ εξοχήν αλγόριθμο ανάδειξης συστοιχιών. Για 1995). µ µ µ µ µ την ανάλυση μέσω του εργαλείου SOM Toolbox (Vesanto, J., et al 1999), χρησιμοποιήθηκαν και τροποποιήθηκαν προγράμματα scripts στο περιβάλλον προγραμματισμού Matllab v.6.5. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης δίνονται στη συνέχεια: 1. Εντοπίστηκαν συστοιχίες, οι οποίες συνδέονται με διαφορετικούς μηχανισμούς αστοχίας (κυκλική αστοχία επίπεδη ολίσθηση). Μετά την εκπαίδευση του ΤΝΔ, εντοπί-

16 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 16 στηκαν δύο συστοιχίες. Σε κάθε συστοιχία συμμετέχουν διανύσματα που σχετίζονται τόσο με επίπεδης μορφής ολίσθηση όσο και διανύσματα που σχετίζονται με κυκλικής μορφής αστοχία (Σχ.8). Οι παράμετροι, οι οποίες φαίνεται ότι διαφοροποιούν τις δύο συστοιχίες και ουσιαστικά τις χαρακτηρίζουν είναι το καθεστώς ευστάθειας S και ο συντελεστής ασφαλείας F. Οι υπόλοιπες παράμετροι δεν χαρακτηρίζουν κάποια συστοιχία. Σχ.8. Πολλαπλή απεικόνιση μητρώου αποστάσεων (u-matrix), συστατικών επιπέδων, χάρτη ετικετών (labels), 46 περιπτώσεις πρανών. 2. Εντοπίστηκαν συστοιχίες, οι οποίες συνδέονται με διαφορετικό καθεστώς ευστάθειας (σταθερό ασταθές). Τα ΤΝΔ διαχώρισαν επιτυχώς σε δύο ομάδες τα πρανή τα οποία παρέμειναν σταθερά από αυτά που αστόχησαν και για τους τρεις μηχανισμούς αστοχίας. Στο σχήμα 9 που ακολουθεί παρουσιάζεται η περίπτωση υπόθεσης αστοχίας κυκλικής μορφής με 31 περιπτώσεις πρανών. 3. Μελετήθηκαν οι τιμές των παραμέτρων που συμμετέχουν σε κάθε συστοιχία. 4. Πραγματοποιήθηκε συσχέτιση των παραμέτρων γ, c, φ, β, Η, r U, F, S για τα εδαφικά πρανή και των παραμέτρων γ, c Α, c Β, φ Α, φ Β, ψ p, ψ f, H, F, S για τα βραχώδη πρανή.

17 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 17 Διαπιστώθηκε ότι για την κυκλικής μορφής αστοχία υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ του ειδικού βάρους γ και της συνοχής c, μεταξύ του ύψους Η και της γωνίας κλίσης του πρανούς β και μεταξύ του συντελεστή ασφαλείας F και του καθεστώτος ευστάθειας S. Για την επίπεδης μορφής αστοχία διαπιστώθηκε ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στο ύψος H και το καθεστώς ευστάθειας S. Για την αστοχία τύπου σφήνας διαπιστώθηκε ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στις γωνίες εσωτερικής τριβής των ασυνεχειών φ Α, φ Β, τη συνοχή των ασυνεχειών c Α, c Β με τη γωνία τομής τους ψ p. Σχ.9. Πολλαπλή απεικόνιση μητρώου αποστάσεων (u-matrix), συστατικών επιπέδων, χάρτη ετικετών (labels), αστοχία κυκλικής μορφής (σύνολο 31 περιπτώσεων). 5. Ιεραρχήθηκε η κυριαρχία των παραμέτρων και η ένταση αλληλεπίδρασής τους. Μετά από κατάλληλη κωδικοποίηση των μητρώων διασποράς που προέκυψαν από την εκπαίδευση των ΤΝΔ δημιουργήθηκαν τα μητρώα αλληλεπίδρασης (Hudson 1992) και τα διαγράμματα αιτίου αποτελέσματος, για κάθε μηχανισμό αστοχίας (κυκλικής μορφής, επίπεδης μορφής και μορφής σφήνας). Τα παρακάτω αποτελέσματα θεωρούνται ρεαλιστικά και συμφωνούν με τη γνώση, η οποία προϋπάρχει στο θέμα της ευ-

18 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 18 στάθειας των πρανών. Επίσης, βρίσκονται σε συμφωνία με τα αποτελέσματα τα οποία προέκυψαν από την υλοποίηση του αλγόριθμου οπισθόδρομης μετάδοσης σφάλματος στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής). Σύμφωνα με τη μεθοδολογία που προτείνεται από τον Hudson σχετικά με το χαρακτηρισμό των παραμέτρων ως προς την ένταση αλληλεπίδρασης και την κυριαρχία τους στο σύστημα πρανές κατολίσθηση, προέκυψαν τα ακόλουθα. Για την κυκλικής μορφής αστοχία ως η πλέον κυρίαρχη παράμετρος εμφανίζεται το ύψος H, ενώ η παράμετρος γ εμφανίζεται ως η λιγότερο κυρίαρχη. Οι παράμετροι, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ένταση αλληλεπίδρασης με το σύστημα είναι, η συνοχή c, η γωνία εσωτερικής τριβής φ. Η λιγότερο αλληλεπιδραστική με το σύστημα ιεραρχείται το καθεστώς ευστάθειας S (Σχ. 10). Αποτέλεσμα - Effect (E Αίτιο - Cause (C) Σχ.10. Διάγραμμα αιτίου αποτελέσματος, περίπτωση κυκλικής μορφής αστοχίας 46 περιπτώσεις. Για την επίπεδης μορφής αστοχία η πλέον κυρίαρχη παράμετρος ιεραρχείται ο συντελεστής ασφαλείας F, ενώ η παράμετρος ύψος H ιεραρχείται ως η λιγότερο κυρίαρχη. Οι παράμετροι, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ένταση αλληλεπίδρασης με το σύστημα είναι ο συντελεστής ασφαλείας F, η γωνία εσωτερικής τριβής φ και η γωνία κλίσης του πρανούς β. Ως λιγότερο αλληλεπιδραστική με το σύστημα ιεραρχείται η συνοχή c. Για την αστοχία μορφής σφήνας η πλέον κυρίαρχη παράμετρος εμφανίζεται η γωνία εσωτερικής τριβής των ασυνεχειών φ Α,φ Β και το ειδικό βάρος της σφήνας γ, ενώ η παράμετρος ύψος H και η γωνία κλίσης του πρανούς β, εμφανίζονται ως οι λιγότερο κυρίαρχες.

19 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 19 Οι παράμετροι, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ένταση αλληλεπίδρασης με το σύστημα είναι η γωνία εσωτερικής τριβής των ασυνεχειών ψ f, και η συνοχή των ασυνεχειών c A, c B. Ως λιγότερο αλληλεπιδραστική με το σύστημα ιεραρχείται το ύψος H. Θα πρέπει να σημειωθεί όμως, ότι το μοντέλο που προτείνεται σχετικά με την εκτίμηση των βαρών για μηχανισμό ολίσθησης τύπου σφήνας παρουσιάζει μειωμένη αξιοπιστία σε σχέση με το μοντέλο εκτίμησης των βαρών με μηχανισμό κυκλικής ολίσθησης. Το συγκεκριμένο μοντέλο δεν είναι πλήρες καθώς δεν συμπεριλαμβάνονται στις παραμέτρους της ανάλυσης η κλίση και η διεύθυνση κλίσης των επιπέδων των ασυνεχειών. Η ευθεία της αλληλοτομίας των δύο ασυνεχειών δεν είναι μονοσήμαντα ορισμένη. Είναι άπειρα τα επίπεδα των οποίων το ίχνος τομής τους είναι η συγκεκριμένη ευθεία. Συνεπώς, είναι άπειρες οι σφήνες οι οποίες προκύπτουν από το συνδυασμό των δύο επιπέδων. Επίσης, η συμμετοχή της παραμέτρου του ύψους Η εμφανίζεται υποτιμημένη, γεγονός το οποίο πιθανά οφείλεται στη συγκεκριμένη ομάδα δεδομένων. 3. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΝΑΝΤΙ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΗΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΣΥΝΔΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟ SELF ORGANISING MAP KAI TA ΜΗΤΡΩΑ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ Σε επίπεδο εθνικής κλίμακας εξετάστηκαν δεδομένα, τα οποία αφορούν σε 802 συμβάντα κατολισθήσεων από τον Ελληνικό χώρο. Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας διερεύνησης του φαινομένου των κατολισθήσεων στο πλαίσιο της διδακτορικής διατριβής, θεωρήθηκε απαραίτητη η ένταξη στο μοντέλο εκτίμησης του κινδύνου ποιοτικών παραμέτρων οι οποίες, αφορούν κυρίως σε ποιοτικά χαρακτηριστικά τα οποία έχουν κατάλληλα κωδικοποιηθεί (γεωλογικός σχηματισμός, υψόμετρο, μέσο ετήσιο ύψος βροχής, κλίσεις πρανών, διεύθυνση κλίσης, ανθρωπογενής επίδραση στη βλάστηση, είδος μορφολογικού αναγλύφου, αριθμός θραύσεων του υλικού κ.ά (Πίνακας 3). Η έρευνα στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής αντλεί στοιχεία από τα δεδομένα, όπως αυτά παρατίθενται από τον (Ζιούρκα 1990) και εστιάζει στη διερεύνηση της βαρύτητας κάθε παραμέτρου, των μεταξύ τους σχέσεων την αλληλεξάρτηση αυτών και την αμοιβαία αλληλεπίδρασή τους.

20 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 20 Πίνακας 3. Παράγοντες οι οποίοι διερευνήθηκαν σε σχέση με την εκδήλωση κατολισθήσεων στον ελληνικό γεωγραφικό χώρο / 2 GM 1 LIT o µ µ µ 3 SL 4 ALT µ 5 REL 6 RAI 7 MANT µ 8 AZI µ 9 ACT µ µ 10 DEN µ 11 DEP Συνεκτιμώντας τα αποτελέσματα που προέκυψαν με την υλοποίηση των εργαλείων που παρέχονται από το SOM Toolbox, (μητρώα αποστάσεων, συστατικά επίπεδα, ανάλυση τροχιάς, χάρτες αποστάσεων- χάρτες χρωμάτων) προέκυψαν τα παρακάτω αποτελέσματα. Για την ανάλυση με μεθόδους μη επιβλεπόμενης μάθησης μέσω του εργαλείου SOM Toolbox χρησιμοποιήθηκαν και τροποποιήθηκαν προγράμματα scripts στο περιβάλλον προγραμματισμού Matllab v Διακρίθηκαν τρεις κύριες συστοιχίες η πρώτη εκ των οποίων αφορά στις παραμέτρους ALT-RAI, και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί κατά αντιστοιχία με την προγενέστερη έρευνα κλιματική, η δεύτερη αποτελείται από την παράμετρο AZI- και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μορφολογική, και η τρίτη αφορά στις παραμέτρους SL-REL-LIT-DEP-RAT, θα μπορούσε χαρακτηρισθεί ως μορφολογική- γεωλογική. Οι παράμετροι υψόμετρο ALT-μέσο ετήσιο ύψος βροχής RAI και οι παράμετροι κλίσης του μορφολογικού αναγλύφου SL είδος μορφολογικού αναγλύφου REL- ομαδοποιούνται στην ίδια συστοιχία, η διεύθυνση κλίσης ΑΖΙ εμφανίζει μια ανεξαρτησία, πράγμα το οποίο υποδηλώνει το ότι η παράμετρος είναι ισχυρή. Επιπλέον, η μέθοδος εξερευνητικής ανάλυσης αναδεικνύει ως σημαντικές τις παραμέτρους βάθος της επιφάνειας ολίσθησης DEP και την ταχύτητα κίνησης RAT, οι οποίες σχετίζονται με το μηχανισμό κίνησης.

21 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Ιεραρχήθηκαν οι συστοιχίες σύμφωνα με το ΤΝΔ και χαρακτηρίζεται ως πρώτη η συστοιχία SL- REL-LIT-DEP-RAT, κυρίως λόγω της συμμετοχής της παραμέτρου REL η οποία εμφανίζεται με δείκτη 6, και του βάθους της επιφάνειας ολίσθησης DEP το οποίο εμφανίζεται με δείκτη 2. Δεύτερη εμφανίζεται η συστοιχία ALT-RAI, και τρίτη η συστοιχία ΑΖΙ. Επίσης, στοιχείο νέας γνώσης αποτελεί η αναγνώριση από το ΤΝΔ ότι το είδος και η διαμόρφωση του μορφολογικού αναγλύφου REL, αποτελεί τη μονάδα με τη βέλτιστη προσαρμογή. Επίσης, ότι το βάθος της επιφάνειας ολίσθησης DEP αποτελεί μονάδα με την καλύτερη προσαρμογή για το στάδιο της κίνησης ST. 3. Πραγματοποιήθηκε επίσης, ανάλυση τροχιάς τα αποτελέσματα της οποίας ιεράρχησαν το σύνολο των οκτώ πιο σημαντικών παραμέτρων (μονάδων χάρτη με τη βέλτιστη προσαρμογή). Στο πλαίσιο μιας δυναμικής διαδικασίας εξέλιξης, οι παράμετροι ιεραρχούνται ως προς την εξέλιξη και συμμετοχή στη διαδικασία εκδήλωσης μιας κατολίσθησης με τη σειρά που αναφέρονται: ALT, RAI, SL, AZI, REL, LIT, DEP, ST, RAT (Σχ. 11). Στο πλαίσιο της ανάλυσης τροχιάς επιτελείται μια προσομοίωση της διαδικασίας εκδήλωσης ενός κατολισθητικού φαινομένου με σκοπό την κατανόηση της ιεράρχησης. Δηλαδή, αναδεικνύεται μια αναλυτική προσέγγιση του προβλήματος με μια ταυτόχρονη απόδοση ιεραρχικής δομής στο σύστημα προς τα κάτω. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ανάλυση τροχιάς για την εκδήλωση μιας κατολίσθησης για το συγκεκριμένο σύνολο δεδομένων, πρωταρχικό ρόλο έχει το υψόμετρο ALT, στη συνέχεια η επίδραση του κλίματος (μέσω του μέσου ετήσιου ύψους βροχής, έντονη ή παρατεταμένη βροχόπτωση) RAI. Η εκδήλωση αστοχίας συντελείται ανάλογα με την κλίση του πρανούς SL, και τη διεύθυνση κλίσης AZI. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι έχει αυξημένη βαρύτητα η γεωγραφική θέση της περιοχής καθώς βρίσκεται ψηλά στην ιεραρχία. Η επίδραση του είδους του μορφολογικού αναγλύφου REL στη συνέχεια καθορίζει την εξέλιξη του φαινομένου. Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τις παραμέτρους οι οποίες συμμετέχουν στην ανάλυση, η διαδικασία εξελίσσεται όταν το φαινόμενο εκδηλώνεται σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις, σε σχηματισμούς με ικανό πάχος του μανδύα αποσάθρωσης

22 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 22 και σε γεωμετρίες δυσμενούς κλίσης των στοιχείων στρώσης προς το πρανές. Ακολουθεί ιεραρχικά η πιθανή επενέργεια ενός σεισμικού γεγονότος DEN, και η συνακόλουθη αναζύμωση του υλικού NUM. Παρατηρείται ότι όλα τα παραπάνω συμβαίνουν ανεξάρτητα από το είδος του γεωλογικού σχηματισμού LIT. Επίσης, μέχρι το συγκεκριμένο επίπεδο ιεραρχικής δομής οι παράμετροι δεν καθορίζουν την αμέσως επόμενη στην ιεράρχηση παράμετρο (π.χ. το υψόμετρο δεν καθορίζει την βροχόπτωση, κ.λπ.) από το επίπεδο της λιθολογίας και κάτω παρατηρείται μια τάση ιεράρχησης των παραμέτρων. Η λιθολογία επιδρά στο βάθος της επιφάνειας ολίσθησης, το βάθος της επιφάνειας ολίσθησης καθορίζει το στάδιο εξέλιξης και αυτό με τη σειρά του την ταχύτητα κίνησης. Σχ.11. Ανάλυση τροχιάς 4. Ιεραρχήθηκε η κυριαρχία των παραμέτρων και η ένταση αλληλεπίδρασής τους με το σύστημα. Μετά από κατάλληλη κωδικοποίηση του μητρώου διασποράς που προέκυψε από την εκπαίδευση του ΤΝΔ δημιουργήθηκε με τη μέθοδο SOM, το μητρώο αλληλεπίδρασης και το διάγραμμα αιτίου αποτελέσματος για το σύστημα της κατολίσθησης και προέκυψε ότι το σύστημα είναι ιδιαίτερα αλληλεπιδραστικό. Σύμφωνα με το διάγραμμα (Σχ. 12) η πλέον κυρίαρχη παράμετρος είναι το είδος του

23 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 23 μορφολογικού αναγλύφου REL, ενώ η παράμετρος η λιγότερο κυρίαρχη είναι η διεύθυνση κλίσης ΑΖΙ. Οι παράμετροι οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ένταση αλληλεπίδρασης με το σύστημα είναι το είδος του μορφολογικού αναγλύφου REL, η ανθρωπογενής επίδραση στη βλάστηση ACT, ο προσανατολισμός της στρώσης σε σχέση με το πρανές GM. Οι λιγότερο αλληλεπιδραστικές είναι η διεύθυνση κλίσης AZI, και το στάδιο της κίνησης ST. C = E ACT, GM MANT RAT ALT REL AZI DEN LIT, DEP RAI, SL, NUM ST Σχ.12. Διάγραμμα αιτίου αποτελέσματος για τις παραμέτρους που συμμετέχουν στην ανάλυση. 4 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΑΙΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΣΥΝΔΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΝΔ ΚΑΙ ΓΠΣ Σε επίπεδο μεσαίας κλίμακας προτάθηκαν δύο μοντέλα εκτίμησης του κινδύνου έναντι κατολισθήσεων. Πρόκειται για δύο υβριδικά μοντέλα, τα οποία συνδυάζουν μεθόδους σύνθεσης δεικτών παραμετρικών χαρτών και μεθόδους τεχνητών νευρωνικών δικτύων ή μεθόδους ντετερμινιστικής ανάλυσης και μεθόδους ΤΝΔ για την εκτίμηση του βαθμού κινδύνου. Στα σχήματα 13 και 14 που ακολουθούν παρουσιάζονται τα διαγράμματα ροής των δύο προτεινόμενων μοντέλων.

24 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 24 BP - µ µ µ F / S r i Sarma (b) k c M, r Newmark Ambraseys, Menu Srbulov, ASCE (Ambrahhamson Silva) u P(f) µ Σχ.13. Γεωτεχνικό μοντέλο εκτίμησης κινδύνου. µ µ µ SOM Hudson µ µ µ µ µ Σχ.14. Μοντέλο εκτίμησης κινδύνου μέσω ποιοτικών παραμέτρων. Το πρώτο μοντέλο αφορά σε μία γεωτεχνική προσέγγιση εκτίμησης του κινδύνου μέσω του συντελεστή ασφαλείας και εφαρμόστηκε σε μια περιοχή με έντονη σεισμική δραστηριότητα πλησίον της πόλης του Αιγίου. Η προτεινόμενη μεθοδολογία έχει τα εξής βασικά πλεονεκτήματα έναντι των γνωστών μεθόδων ντετερμινιστικής προσέγγισης: Υπολογίζει το συντελεστή ασφαλείας για κάθε στοιχειώδες τμήμα του μορφολογικού αναγλύφου ξεπερνώντας το πρόβλημα της χωρικής επέκτασης της παραμέτρου του

25 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 25 συντελεστή ασφαλείας που έχει υπολογιστεί για συγκεκριμένα χαρακτηριστικά πρανή στο σύνολο της περιοχής έρευνας. Πρόκειται για ένα δυναμικό εργαλείο, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στο χρήστη να μεταβάλει τις τιμές των γεωτεχνικών παραμέτρων, να προσθέτει μεταβλητές, όπως για παράδειγμα την ύπαρξη ή όχι πιεζομετρικής επιφάνειας ή την επίδραση ενός σεισμικού γεγονότος συγκεκριμένου μεγέθους, με αποτέλεσμα να δημιουργείται για κάθε σενάριο ένας νέος χάρτης εκτίμησης του βαθμού κινδύνου. Σύμφωνα με τα παραπάνω είναι εφικτή η βελτιστοποίηση του μοντέλου προσομοιώνοντας ανάλογα με τα διαθέσιμα κάθε φορά στοιχεία το τεχνικογεωλογικό προσομοίωμα της περιοχής καθώς τη χρονική διαφοροποίηση των τιμών των γεωτεχνικών παραμέτρων. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι τιμές των γεωτεχνικών παραμέτρων μεταβάλλονται συναρτήσει του χρόνου, καθώς επίσης και το ότι η ενόργανη παρακολούθηση δεν είναι αποτελεσματική, λόγω του απαιτούμενου κόστους προτείνεται η χρήση του συγκεκριμένου μοντέλου, το οποίο μπορεί να τροφοδοτείται συνεχώς με στοιχεία και να παράγει ως έξοδο χάρτες οι οποίοι απεικονίζουν τη χωρική κατανομή της μεταβολής του συντελεστή ασφαλείας για τη συγκεκριμένη περιοχή μελέτης με το χρόνο. Έμμεσα με τον τρόπο αυτό, ενσωματώνεται στο μοντέλο και η διάσταση του χρόνου. Δίνεται η δυνατότητα εκτίμησης του συντελεστή ασφαλείας έναντι κυκλικής μορφής αστοχίας, επίπεδης μορφής αστοχίας, μέσω τεχνητών νευρωνικών δικτύων ξεπερνώντας τον περιορισμό της παραδοχής του μοντέλου άπειρου εκτάσεως. Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου μοντέλου πραγματοποιήθηκε υπολογισμός του στατικού συντελεστή ασφαλείας μέσω ΤΝΔ (Σχ. 15), στη συνέχεια υπολογίστηκε ο δείκτης αξιοπιστίας β, έγινε ανάλυση μόνιμων μετατοπίσεων (Ambraseys 1995), υπολογίστηκε η πιθανότητα αστοχίας, (Weibull, W.,1939) για την περιοχή πλησίον της πόλης του Αιγίου. Για την πραγματοποίηση των παραπάνω αναπτύχθηκε το πρόγραμμα Landslide Hazard Estimation Tool με γλώσσα προγραμματισμού (Arc/ Info Macro Language) που παρέχει το λογισμικό Arc/Info.

26 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 26 Σχ.15. Χάρτης στατικού συντελεστή ασφαλείας. Το δεύτερο μοντέλο το οποίο προτείνεται για την εκτίμηση του κινδύνου σε περιοχή του Ν. Ευρυτανίας, μια περιοχή ιδιαίτερα επιρρεπή σε κατολισθήσεις, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως black box model, σύμφωνα με το διαχωρισμό κατά Carrara (1990), είναι όμως δυνατό να ενταχθεί και στην κατηγορία των ποιοτικών μεθόδων σύνθεσης δεικτών παραμετρικών χαρτών. Έχει όμως βασικά πλεονεκτήματα έναντι των κλασικών ποιοτικών μεθόδων: Ξεπερνά το πρόβλημα του υποκειμενικού προσδιορισμού των βαρών, καθώς η μεθοδολογία, η οποία προτείνεται χρησιμοποιεί μεθόδους τεχνητών νευρωνικών δικτύων και το μητρώο αλληλεπίδρασης Hudson (1992) για την απόδοση των βαρών στις παραμέτρους. Μέσω αυτού του μητρώου γίνεται επίσης ανάλυση των σχέσεων αιτίου - αποτελέσματος για το σύστημα της κατολίσθησης κάτι το οποίο δεν καθίσταται δυνατό με άλλες μεθόδους. Όπως είναι γνωστό μία κατολίσθηση σπάνια συνδέεται με μία και μόνο αιτία. Το μεγάλο εμπόδιο στη μελέτη των κατολισθήσεων είναι η αναγνώριση όλων των παραγόντων που συντελούν στην εκδήλωση του φαινομένου, και

27 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 27 ο προσδιορισμός των μεταξύ τους σχέσεων, το οποίο επιλύεται μέσω της προτεινόμενης μεθοδολογίας, ολιστικής προσέγγισης. Χρησιμοποιούνται άμεσοι και σαφείς κανόνες για τον προσδιορισμό του κινδύνου, με αποτέλεσμα να είναι ευχερής η επικαιροποίηση του μοντέλου κάθε φορά που υπάρχουν νέα διαθέσιμα δεδομένα. Συνεπώς, είναι δυνατόν να εξάγονται ασφαλή και αξιόπιστα συμπεράσματα κάθε φορά που το μοντέλο τροφοδοτείται με νέα διαθέσιμα στοιχεία. Έχει, επίσης, βασικά πλεονεκτήματα έναντι των κλασικών ποσοτικών μεθόδων στατιστικής ανάλυσης: Eπεξεργάζεται τη συνδυασμένη επιρροή όλων των παραγόντων στο σύστημα και τη μεταξύ τους συσχέτιση, ξεπερνώντας τους περιορισμούς της στατιστικής ανάλυσης. Οι μέθοδοι στατιστικής ανάλυσης προϋποθέτουν τη σύνταξη χάρτη απογραφής υφιστάμενων κατολισθήσεων. Συνεπώς, έχουν εφαρμογή κατ αρχήν σε περιοχές επιρρεπείς σε κατολισθήσεις. Η συνήθης τεχνική που ακολουθείται για επέκταση του μοντέλου και σε δυνητικά ασταθείς περιοχές είναι η μέθοδος επέκτασης. Με την εφαρμογή της προτεινόμενης μεθοδολογίας είναι εφικτός ο προσδιορισμός του κινδύνου ακόμη και σε περιοχές στις οποίες δεν έχουν ιστορικό κατολισθήσεων χωρίς την υλοποίηση αλγορίθμων επέκτασης. Τα πρωτογενή στοιχεία για τη διεξαγωγή της παρούσας έρευνας αντλούνται από τον (Ζιούρκας 1989). Τα στοιχεία των βάσεων δεδομένων που αφορούν στη συγκεκριμένη περιοχή μελέτης εισήχθησαν σε ένα ΓΠΣ και στη συνέχεια τροφοδότησαν ένα σύστημα τεχνητών νευρωνικών δικτύων μη επιβλεπόμενης μάθησης. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαδικασίας πραγματοποιήθηκε ανάλυση και επεξεργασία των δεδομένων με μεθόδους εξερευνητικής ανάλυσης και αναδείχθηκαν συστοιχίες και μη γραμμικές σχέσεις μεταξύ των πεδίων της βάσης. Χρησιμοποιήθηκαν τα εργαλεία απεικόνισης, τα οποία παρέχει το SOM Toolbox προκειμένου να διερευνηθεί η εσωτερική δομή των δεδομένων. Για την ανάλυση μέσω του εργαλείου SOM Toolbox χρησιμοποιήθηκαν και τροποποιήθηκαν προγράμματα scripts στο περιβάλλον προγραμματισμού Matllab v.6.5. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εξερευνητικής ανάλυσης προκύπτουν τα παρακάτω συμπεράσματα:

28 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Αναδεικνύονται τρεις συστοιχίες μεταβλητών, η πρώτη εκ των οποίων αφορά στις παραμέτρους ALT-RAΙN, και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί κατά αντιστοιχία με την προγενέστερη έρευνα κλιματική - μορφολογική, η δεύτερη αποτελείται από τις παραμέτρους REL- DEN- MANT - και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μορφολογική, και η τρίτη αφορά στις παραμέτρους AZI -GM - SL- LIT, θα μπορούσε χαρακτηρισθεί ως μορφολογική- γεωλογική. Η ουσιαστική προσφορά της μεθόδου είναι ότι με την εφαρμογή της επιχειρείται η ανάδειξη συστοιχιών, δηλαδή διερευνάται η τάση των μεταβλητών η των δεδομένων για δημιουργία συστοιχιών. Οι παράμετροι υψόμετρο ALT-μέσο ετήσιο ύψος βροχής RAI και οι είδος μορφολογικού αναγλύφου REL και κλίση των στρωμάτων ως προς το πρανές είναι ισχυρές. 2. Πραγματοποιήθηκε σύγκριση των αποτελεσμάτων με αυτά που προέκυψαν σε επίπεδο εθνικής κλίμακας και ιεραρχήθηκαν οι συστοιχίες. Σε σχέση με τα αποτελέσματα, τα οποία προέκυψαν από την εφαρμογή μεθόδων εξερευνητικής ανάλυσης για το σύνολο των 802 κατολισθήσεων που αφορούν στο σύνολο του Ελλαδικού χώρου, υπάρχει συμφωνία ως προς το ότι το υψόμετρο και το μέσο ετήσιο ύψος βροχής προβάλλονται στην ίδια συστοιχία του χάρτη αυτοοργάνωσης. Η διεύθυνση κλίσης ΑΖΙ βρίσκεται στην ίδια συστοιχία με τις παραμέτρους GM -SL- LIT στην περιοχή που εξετάζεται στο Ν. Ευρυτανίας, ενώ στη βάση δεδομένων που αφορά στον Ελληνικό χώρο συνολικά, παρουσιάζει μια ανεξαρτησία. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στην ανάλυση για την περιοχή στον Ν. Ευρυτανίας δεν εξετάζονται οι παράμετροι DEP-RAT. Παρατηρείται ότι στην περίπτωση του Ν. Ευρυτανίας κυριαρχεί το μέσο ετήσιο ύψος βροχής RAI και το υψόμετρο ALT ως κύριοι παράγοντες λόγω της τοπικής επίδρασης των συγκεκριμένων παραγόντων. Πρόκειται για μια πληροφορία η οποία αφομοιώνεται στο επίπεδο εθνικής κλίμακας, όπου φαίνεται να κυριαρχεί το είδος του μορφολογικού αναγλύφου REL. Συνεπώς, έχει αυξημένη βαρύτητα η γεωγραφική θέση της περιοχής η οποία σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης τροχιάς και η οποία πραγματοποιήθηκε στο σύνολο των δεδομένων βρίσκεται ψηλά στην ιεραρχία.

29 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Ιεραρχήθηκε η κυριαρχία των παραμέτρων και η ένταση αλληλεπίδρασής τους με το σύστημα. Μετά από κατάλληλη κωδικοποίηση του μητρώου διασποράς που προέκυψαν από την εκπαίδευση του ΤΝΔ δημιουργήθηκε το μητρώα αλληλεπίδρασης και το διαγράμματα αιτίου αποτελέσματος για το σύστημα της κατολίσθησης. Σύμφωνα με το μητρώο το σύστημα είναι ιδιαίτερα αλληλεπιδραστικό. Η πιο κυρίαρχη παράμετρος είναι το υψόμετρο ALT, και το μέσο ετήσιο ύψος βροχής RAI, το πάχος του μανδύα αποσάθρωσης MANT και ο βαθμός ανθρωπογενούς επίδρασης στη βλάστηση ACT ενώ η παράμετρος η λιγότερο κυρίαρχη ιεραρχείται η κλίση SL. Οι παράμετροι οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ένταση αλληλεπίδρασης με το σύστημα η ανθρωπογενής επίδραση στη βλάστηση ACT. Οι λιγότερο αλληλεπιδραστικές είναι η μέγιστη σεισμική ένταση DEN. Ο χάρτης εκτίμησης κινδύνου όπως προέκυψε για την περιοχή που εξετάσθηκε στον Ν. Ευρυτανίας φαίνεται στο Σχ Σχ.16. Χάρτης εκτίμησης βαθμού κινδύνου

30 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αναπτύχθηκαν ΤΝΔ τα οποία εκτιμούν το συντελεστή ασφαλείας F, και το ποσοστό ευστάθειας S, ενός εδαφικού ή βραχώδους πρανούς με την υλοποίηση του αλγόριθμου οπισθόδρομης μετάδοσης σφάλματος (back-propagation). Οι τιμές του συντελεστή ασφαλείας F όπως υπολογίστηκαν από τα ΤΝΔ σε σχέση με τις τιμές του συντελεστή ασφαλείας F; όπως υπολογίστηκαν με ανάλυση παλινδρόμησης βρίσκονται πιο κοντά στις τιμές του συντελεστή ασφαλείας F, όπως υπολογίστηκαν από αναλυτικές μεθόδους. Διαπιστώθηκε η ικανότητα των ΤΝΔ να ανιχνεύουν σε ένα σύνολο αρχικών δεδομένων πρανών που ελέγχονται έναντι κυκλικής μορφής αστοχίας, ένα υποσύνολο κοκκωδών εδαφών, για το οποίο δεν ισχύει o αρχικός έλεγχος έναντι κυκλικής μορφής αστοχίας. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο συμπέρασμα επιβεβαιώθηκε ότι τα ΤΝΔ αναγνωρίζουν διαφορετικές ομάδες δεδομένων από ένα σύνολο δεδομένων, καθώς επίσης ότι δεν προαπαιτούν την ύπαρξη προϋπάρχουσας γνώσης και εμπειρίας για να επιτύχουν την επιθυμητή σύγκλιση. Υλοποιήθηκε μια αντικειμενική ορθολογική ποσοτικοποιημένη και ακριβής ιεράρχηση των βαρών των παραμέτρων οι οποίες εμπλέκονται στον υπολογισμό του συντελεστή ασφαλείας. Η ιεράρχηση των βαρών όπως προέκυψε με την εφαρμογή της μεθόδου διαμέρισης των βαρών είναι σύμφωνη με τη γνώση η οποία απορρέει από τη μακροχρόνια επιστημονική παρατήρηση και ανάλυση των πρανών. Πραγματοποιήθηκε ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της ευστάθειας των πρανών ενσωματώνοντας στην ανάλυση τις ποιοτικές παραμέτρους καθεστώς ευστάθειας και μηχανισμός αστοχίας. Αναπτύχθηκαν ΤΝΔ μη επιβλεπόμενης μάθησης, τα οποία ανιχνεύουν με μεθόδους εξερευνητικής ανάλυσης την τάση των δεδομένων για δημιουργία συστοιχιών ως προς το μηχανισμό αστοχίας και ως προς το καθεστώς ευστάθειας. Ιεραρχήθηκε η κυριαρχία και η ένταση αλληλεπίδρασης των παραμέτρων (ποιοτικών και ποσοτικών) στο σύστημα κατολίσθηση, με τρόπο αντικειμενικό, ακριβή και ποσοτικοποιημένο. Τα αποτελέσματα της ιεράρχησης της κυριαρχίας και της έντασης

31 ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 31 αλληλεπίδρασης όπως προέκυψαν από την εφαρμογή του αλγόριθμου SOM και του μητρώου αλληλεπίδρασης έδωσαν αποτελέσματα ρεαλιστικά και σύμφωνα με τη συσσωρευμένη γνώση και εμπειρία γύρω από το πρόβλημα της ευστάθειας των πρανών. Συνάγεται επίσης, το συμπέρασμα ότι οι χάρτες αυτοοργάνωσης (SOM) αναδεικνύουν δομές δεδομένων (συστοιχίες) σε ένα σύνολο δεδομένων με τρόπο διαφορετικό από ότι οι αλγόριθμοι προβολής πολυμεταβλητών δεδομένων ή οι μέθοδοι πολυμεταβλητής στατιστικής ανάλυσης. Από την υλοποίηση του αλγόριθμου SOM σε ένα σύνολο δεδομένων μεγάλης διάστασης, το οποίο αποτελείται από τις παραμέτρους οι οποίες ελέγχουν το φαινόμενο των κατολισθήσεων προέκυψε ως αποτέλεσμα ότι: υπάρχει τάση διατήρησης των σχέσεων γειτνίασης μεταξύ των παραμέτρων (πεδίων της βάσης δεδομένων) και όχι διατήρησης των μεταξύ τους αποστάσεων. Αναδεικνύεται η τάση δημιουργίας συστοιχιών γύρω από την παράμετρο (διάνυσμα με τη βέλτιστη προσαρμογή) η οποία χαρακτηρίζει την συστοιχία με σαφές φυσικό νόημα. Αντίθετα, στις μεθόδους πολυμεταβλητής ανάλυσης, δημιουργούνται ομάδες παραμέτρων ή διανυσμάτων, οι οποίες δεν έχουν άμεσο και διακριτό φυσικό νόημα. Τα Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήματα παρέχουν αφενός τη δυνατότητα ολοκληρωμένης ανάλυσης μέσα στο σύστημά τους, μέσω της ενσωμάτωσης κριτηρίων αστοχίας σε στατική ή δυναμική φόρτιση και υπολογισμού του συντελεστή ασφαλείας, και αφετέρου αποτελούν απαραίτητα εργαλεία για την υποδοχή των επεξεργασμένων δεδομένων ή αποτελεσμάτων από τα ΤΝΔ για τη δημιουργία χαρτών εκτίμησης του βαθμού κινδύνου μιας περιοχής έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης κατολίσθησης. 6. ΘΕΜΑΤΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου μέσου αλληλεπίδρασης (interface) μεταξύ των Γεωγραφικών Πληροφοριακών Συστημάτων (ΓΠΣ) και των μεθόδων της τεχνητής ευφυΐας ή και άλλων αριθμητικών μεθόδων όπως η μέθοδος των Πεπερασμένων Στοιχείων. Χρησιμοποιώντας το ΓΠΣ ως περιβάλλον αλληλεπίδρασης, θα είναι δυνατή η τροφοδότηση των ΤΝΔ με τα αποτελέσματα της ανάλυσης από μοντέλα πεπερασμένων

ΕΥΦΥΗΣ ΕΛΕΓΧΟΣ. Ενότητα #12: Εισαγωγή στα Nευρωνικά Δίκτυα. Αναστάσιος Ντούνης Τμήμα Μηχανικών Αυτοματισμού Τ.Ε.

ΕΥΦΥΗΣ ΕΛΕΓΧΟΣ. Ενότητα #12: Εισαγωγή στα Nευρωνικά Δίκτυα. Αναστάσιος Ντούνης Τμήμα Μηχανικών Αυτοματισμού Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΕΥΦΥΗΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Ενότητα #12: Εισαγωγή στα Nευρωνικά Δίκτυα Αναστάσιος Ντούνης Τμήμα Μηχανικών Αυτοματισμού Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Μηχανικής Μάθησης στην επεξεργασία Τηλεπισκοπικών Δεδομένων. Δρ. Ε. Χάρου

Μέθοδοι Μηχανικής Μάθησης στην επεξεργασία Τηλεπισκοπικών Δεδομένων. Δρ. Ε. Χάρου Μέθοδοι Μηχανικής Μάθησης στην επεξεργασία Τηλεπισκοπικών Δεδομένων Δρ. Ε. Χάρου Πρόγραμμα υπολογιστικής ευφυίας Ινστιτούτο Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ exarou@iit.demokritos.gr Μηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν βοήθημα στο μάθημα Αριθμητικές Μέθοδοι του 5 ου εξαμήνου του ΤΜΜ ημήτρης Βαλουγεώργης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων. Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας

Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων. Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας 1 Εισαγωγή Το μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων που καλούμαστε να επεξεργαστούμε είναι πολυδιάστατα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Μ Ε Λ Ι Ω Σ Ε Ι Σ

Θ Ε Μ Ε Λ Ι Ω Σ Ε Ι Σ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών ομικών Έργων Θ Ε Μ Ε Λ Ι Ω Σ Ε Ι Σ Παραδόσεις Θεωρίας ιδάσκων: Κίρτας Εμμανουήλ Σέρρες, Σεπτέμβριος 2010 Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 1: Διάταξη δοκιμίου και όργανα μέτρησης 1 BUILDNET

Σχήμα 1: Διάταξη δοκιμίου και όργανα μέτρησης 1 BUILDNET Παραμετρική ανάλυση κοχλιωτών συνδέσεων με μετωπική πλάκα χρησιμοποιώντας πεπερασμένα στοιχεία Χριστόφορος Δημόπουλος, Πολιτικός Μηχανικός, Υποψήφιος Διδάκτωρ ΕΜΠ Περίληψη Η εν λόγω εργασία παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Υφαλμύρινση Παράκτιων Υδροφορέων - προσδιορισμός και αντιμετώπιση του φαινομένου με συνδυασμό μοντέλων προσομοίωσης και μεθόδων βελτιστοποίησης

Υφαλμύρινση Παράκτιων Υδροφορέων - προσδιορισμός και αντιμετώπιση του φαινομένου με συνδυασμό μοντέλων προσομοίωσης και μεθόδων βελτιστοποίησης Υφαλμύρινση Παράκτιων Υδροφορέων - προσδιορισμός και αντιμετώπιση του φαινομένου με συνδυασμό μοντέλων προσομοίωσης και μεθόδων βελτιστοποίησης Καθ. Καρατζάς Γεώργιος Υπ. Διδ. Δόκου Ζωή Σχολή Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και δηµιουργία µοντέλων προσοµοίωσης ροής και µεταφοράς µάζας υπογείων υδάτων σε καρστικούς υδροφορείς µε χρήση θεωρίας νευρωνικών δικτύων

Ανάπτυξη και δηµιουργία µοντέλων προσοµοίωσης ροής και µεταφοράς µάζας υπογείων υδάτων σε καρστικούς υδροφορείς µε χρήση θεωρίας νευρωνικών δικτύων Ανάπτυξη και δηµιουργία µοντέλων προσοµοίωσης ροής και µεταφοράς µάζας υπογείων υδάτων σε καρστικούς υδροφορείς µε χρήση θεωρίας νευρωνικών δικτύων Περίληψη ιδακτορικής ιατριβής Τριχακης Ιωάννης Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηχανική Μάθηση στο Σχολείο: Μια Προσέγγιση για την Εισαγωγή της Ενισχυτικής Μάθησης στην Τάξη

Η Μηχανική Μάθηση στο Σχολείο: Μια Προσέγγιση για την Εισαγωγή της Ενισχυτικής Μάθησης στην Τάξη 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» Φλώρινα, 20-22 Απριλίου 2012 Η Μηχανική Μάθηση στο Σχολείο: Μια Προσέγγιση για την Εισαγωγή της Ενισχυτικής Μάθησης στην Τάξη Σάββας Νικολαΐδης 1 ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ. 3 η Σειρά Ασκήσεων. 1. Υπολογισμός Διατμητικής Αντοχής Εδάφους. 2. Γεωστατικές τάσεις

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ. 3 η Σειρά Ασκήσεων. 1. Υπολογισμός Διατμητικής Αντοχής Εδάφους. 2. Γεωστατικές τάσεις ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 3 η Σειρά Ασκήσεων 1. Υπολογισμός Διατμητικής Αντοχής Εδάφους Συνοχή (c) Γωνία τριβής (φ ο ) 2. Γεωστατικές τάσεις Ολικές τάσεις Ενεργές τάσεις Πιέσεις πόρων Διδάσκοντες: Β. Χρηστάρας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ 36 ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Πολλές από τις αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση και Γενίκευση. "Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα" (Διαφάνειες), Α. Λύκας, Παν. Ιωαννίνων

Μάθηση και Γενίκευση. Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα (Διαφάνειες), Α. Λύκας, Παν. Ιωαννίνων Μάθηση και Γενίκευση Το Πολυεπίπεδο Perceptron (MultiLayer Perceptron (MLP)) Έστω σύνολο εκπαίδευσης D={(x n,t n )}, n=1,,n. x n =(x n1,, x nd ) T, t n =(t n1,, t np ) T Θα πρέπει το MLP να έχει d νευρώνες

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα της οργάνωσης και της ποιότητας για τον Self-Organizing Hidden Markov Model Map (SOHMMM)

Μέτρα της οργάνωσης και της ποιότητας για τον Self-Organizing Hidden Markov Model Map (SOHMMM) Μέτρα της οργάνωσης και της ποιότητας για τον Self-Organizing Hidden Markov Model Map (SOHMMM) Γενική περιγραφή του SOHMMM Ένα υβριδικό νευρωνικό δίκτυο, σύζευξη δύο πολύ επιτυχημένων μοντέλων: -Self-Organizing

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μπουκοβάλας. Φεβρουάριος 2015. Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής Πολ. Μηχανικών, Ε.Μ.Π. 3.1

Γιώργος Μπουκοβάλας. Φεβρουάριος 2015. Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής Πολ. Μηχανικών, Ε.Μ.Π. 3.1 3. Ανάλυση & Σχεδιασμός ΕΥΚΑΜΠΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΗΡΙΞΕΩΝ Γιώργος Μπουκοβάλας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Φεβρουάριος 2015 Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής Πολ. Μηχανικών, Ε.Μ.Π. 3.1 Γ. Δ. Μπουκοβάλας, Καθηγητής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου J-GANNO ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ JAVA Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ARCGIS ΚΑΙ INNOVYZE INFOWATER ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ARCGIS ΚΑΙ INNOVYZE INFOWATER ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ http://www.hydroex.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ARCGIS ΚΑΙ INNOVYZE INFOWATER ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ Σπύρος Μίχας, Πολιτικός Μηχανικός, PhD, MSc Ελένη Γκατζογιάννη, Πολιτικός Μηχανικός, MSc Αννέτα

Διαβάστε περισσότερα

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S.

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. 170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. Καθ. Βασίλειος Ασημακόπουλος ρ. Έλλη Παγουρτζή Μονάδα Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua. ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.gr) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α.2 Μαθησιακά Αποτελέσματα Έχοντας ολοκληρώσει επιτυχώς το μάθημα οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να:

Α.2 Μαθησιακά Αποτελέσματα Έχοντας ολοκληρώσει επιτυχώς το μάθημα οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να: ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Τίτλος Μαθήματος Μεθοδολογίες και Συστήματα Βιομηχανικής Αυτοματοποίησης Κωδικός Μαθήματος Μ3 Θεωρία / Εργαστήριο Θεωρία + Εργαστήριο Πιστωτικές μονάδες 4 Ώρες Διδασκαλίας 2Θ+1Ε Τρόπος/Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γιατί οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη την πρόβλεψη σελ.1 1.2 Μέθοδοι πρόβλεψης....σελ.2 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 2.1 Υπόδειγμα του Κινητού μέσου όρου.σελ.5 2.2 Υπόδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων 1 Μάθημα του A Εξαμήνου

Στατιστική Επιχειρήσεων 1 Μάθημα του A Εξαμήνου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Στατιστική Επιχειρήσεων 1 Μάθημα του A Εξαμήνου Περιεχόμενα-Ύλη του Μαθήματος Περιγραφική Στατιστική: Είδη δεδομένων, Μετασχηματισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέμα 1: Διασύνδεση μεταφορών μικρών και μεγάλων αποστάσεων Εισαγωγή Στη λευκή βίβλο «WHITE PAPER Roadmap to a Single European Transport Area Towards a competitive

Διαβάστε περισσότερα

94 Η χρήση των νευρωνικών µοντέλων για την κατανόηση της δοµής και λειτουργίας τού εγκεφάλου. = l b. K + + I b. K - = α n

94 Η χρήση των νευρωνικών µοντέλων για την κατανόηση της δοµής και λειτουργίας τού εγκεφάλου. = l b. K + + I b. K - = α n Nευροφυσιολογία Η μονάδα λειτουργίας του εγκεφάλου είναι ένας εξειδικευμένος τύπος κυττάρου που στη γλώσσα της Νευροφυσιολογίας ονομάζεται νευρώνας. Το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο αποκαλύπτει ότι ο ειδικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Μοντέλα Παλινδρόμησης Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εισαγωγή (1) Σε αρκετές περιπτώσεις επίλυσης προβλημάτων ενδιαφέρει η ταυτόχρονη μελέτη δύο ή περισσότερων μεταβλητών, για να προσδιορίσουμε με ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ζήτησης και Προμηθειών της ΕΑ. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης 1

Προγραμματισμός Ζήτησης και Προμηθειών της ΕΑ. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης 1 Προγραμματισμός Ζήτησης και Προμηθειών της ΕΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης 1 4. Πρόβλεψη Ζήτησης στην ΕΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 75 Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 1.1. Τυχαία γεγονότα ή ενδεχόμενα 17 1.2. Πειράματα τύχης - Δειγματικός χώρος 18 1.3. Πράξεις με ενδεχόμενα 20 1.3.1. Ενδεχόμενα ασυμβίβαστα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Διαδικασία Ανάπτυξης Νέων Προϊόντων Διδάσκοντες: Καθ. Δ. Καραλέκας Λέκ. Ι. Γιαννατσής Διαφάνειες Διαλέξεων Διαδικασίες Ανάπτυξης & Οργανισμοί Μία διαδικασία, στη γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ GNSS/INS: ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ

ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ GNSS/INS: ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ Δορυφορική Γεωδαισία Σύγχρονα Συστήματα και Εφαρμογές Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών, Τμήμα Τοπογραφίας ΤΕΙ Αθήνας, 26 Μαΐου 2010 ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ GNSS/INS: ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΣΤΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ

1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1ο ΣΤΑΔΙΟ ΓΕΝΕΣΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ πόσες μετακινήσεις δημιουργούνται σε και για κάθε κυκλοφοριακή ζώνη; ΟΡΙΣΜΟΙ μετακίνηση μετακίνηση με βάση την κατοικία μετακίνηση με βάση άλλη πέρα της κατοικίας

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών 5 Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών Όπως έχει τονιστεί ήδη, η σωστή επιλογή συμβολισμού είναι το θεμελιώδες ζητούμενο για την επικοινωνιακή και την τεχνική επιτυχία ενός θεματικού χάρτη.

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2007 ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Το μάθημα της Πληροφορικής στην Α Λυκείου έχει ως

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ Ή ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ; ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ y=ax+b ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ Ή ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ; ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ y=ax+b ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 176 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ Ή ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ; ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ y=ax+b ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Σωτηρόπουλος Παναγιώτης 1 -

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

«Τεχνολογία και Προοπτικές εξέλιξης μικρών υδροστροβίλων» Δημήτριος Παπαντώνης και Ιωάννης Αναγνωστόπουλος

«Τεχνολογία και Προοπτικές εξέλιξης μικρών υδροστροβίλων» Δημήτριος Παπαντώνης και Ιωάννης Αναγνωστόπουλος Τα μικρά Υδροηλεκτρικά Εργα γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια σημαντική ανάπτυξη, τόσο στην Ευρώπη όσο και στον κόσμο ολόκληρο, είτε με την κατασκευή νέων ή με την ανανέωση του εξοπλισμού των υπαρχόντων σταθμών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Ηµερίδα: Πρόληψη - ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο ρόλος του Αγρονόµου Τοπογράφου Μηχανικού Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Γεώργιος Ν.Φώτης Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΘ Kωστής

Διαβάστε περισσότερα

http://kesyp.didefth.gr/ 1

http://kesyp.didefth.gr/ 1 248_Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ηράκλειο Προπτυχιακό Πρόγραµµα Σκοπός του Τµήµατος Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών είναι η εκαπαίδευση επιστηµόνων ικανών όχι µόνο να υπηρετήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. ΠΛΗ31 (2004-5) ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ #3 Στόχος Στόχος αυτής της εργασίας είναι η απόκτηση δεξιοτήτων σε θέματα που αφορούν τα Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα και ποιο συγκεκριμένα θέματα εκπαίδευσης και υλοποίησης.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανικά Ατυχήµατα

Βιοµηχανικά Ατυχήµατα Βιοµηχανικά Ατυχήµατα Κωνσταντινίδου Αργυρή-Μυρτώ Επιβλέπων Ερευνητής: ρ. Ζ. Νιβολιανίτου Τριµελής Επιτροπή: Ν. Μαρκάτος Α. Λυγερός Χ. Κυρανούδης Μονάδα Υπολογιστικής Ρευστοµηχανικής ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστική Νοημοσύνη. Μάθημα 10: Ομαδοποίηση με Ανταγωνιστική Μάθηση - Δίκτυα Kohonen

Υπολογιστική Νοημοσύνη. Μάθημα 10: Ομαδοποίηση με Ανταγωνιστική Μάθηση - Δίκτυα Kohonen Υπολογιστική Νοημοσύνη Μάθημα 10: Ομαδοποίηση με Ανταγωνιστική Μάθηση - Δίκτυα Kohonen Ανταγωνιστικοί Νευρώνες Ένα στρώμα με ανταγωνιστικούς νευρώνες λειτουργεί ως εξής: Όλοι οι νευρώνες δέχονται το σήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 6: Η Τεχνολογία Λογισμικού στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου-Υπολογιστή Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Βήματα προς τη δημιουργία εκτελέσιμου κώδικα

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Βήματα προς τη δημιουργία εκτελέσιμου κώδικα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ Βήματα προς τη δημιουργία εκτελέσιμου κώδικα Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Βήματα προς τη δημιουργία εκτελέσιμου κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, Καθηγητής Β.

ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, Καθηγητής Β. ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, Καθηγητής Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Λέκτορας ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ 1 ης ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος. 1. Δώστε τον ορισμό του προβλήματος. 2. Σι εννοούμε με τον όρο επίλυση ενός προβλήματος; 3. Σο πρόβλημα του 2000. 4. Σι εννοούμε με τον όρο κατανόηση προβλήματος; 5. Σι ονομάζουμε χώρο προβλήματος; 6.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο Ρόλος του Αγρονόµου και Τοπογράφου Μηχανικού

Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο Ρόλος του Αγρονόµου και Τοπογράφου Μηχανικού Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο Ρόλος του Αγρονόµου και Τοπογράφου Μηχανικού Ε Ι Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Σ Στη µνήµη του Πέτρου Βυθούλκα Κέντρο Εκτίµησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασµού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Κεφάλαιο 8 Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Αναπαράσταση Γνώσης Σύνολο συντακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα Περιεχόμενα Κεφάλαιο - Ενότητα σελ 1. Ειδικές συναρτήσεις 1.0 Εισαγωγή 1.1 Εξίσωση του Laplace Συστήματα συντεταγμένων 1.2 Συνάρτηση δ του Dirac 1.3 Συνάρτηση του Heaviside 1.4 Οι συναρτήσεις Β, Γ και

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ευγενία Βασιλακάκη Αρχειονόμος/ Βιβλιοθηκονόμος- MSc Information Science DBS Εταιρεία Πληροφορικής mscevasilak@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Συντονιστική επιτροπή: ΡΟΖΟΣ., Τεχν. Γεωλόγος, Επικ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΓΕΩΡΓΙΑ ΗΣ Π., Γεωλόγος, Επιστ. Συνεργάτης Ε.Μ.Π. Ερευνητική οµάδα: ΑΛΕΞΟΥΛΗ ΛΕΙΒΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση, Έλεγχος και Βελτιστοποίηση Ενεργειακών Συστημάτων

Προσομοίωση, Έλεγχος και Βελτιστοποίηση Ενεργειακών Συστημάτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Μαρία Σαμαράκου Καθηγήτρια, Τμήμα Μηχανικών Ενεργειακής Τεχνολογίας Διονύσης Κανδρής Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση 5 η Παρουσίαση : Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Διδάσκων: Γιάννης Ντόκας Σύνθεση Χρωμάτων Αφαιρετική Παραγωγή Χρώματος Χρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1.1 Πίνακες, κατανομές, ιστογράμματα... 1 1.2 Πυκνότητα πιθανότητας, καμπύλη συχνοτήτων... 5 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ Η.Σωτηρόπουλος Δρ.Ν.Μουρτζάς 1. Εισαγωγή Ο όρος «αστοχία» χρησιμοποιείται εδώ με την έννοια μιάς μή «αποδεκτής απόκλισης» ανάμεσα στην πρόβλεψη και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Διατάξεις Ημιαγωγών. Ηλ. Αιθ. 013. Αριθμητικές Μέθοδοι Διαφορικών Εξισώσεων Ηλ. Αιθ. 013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Διατάξεις Ημιαγωγών. Ηλ. Αιθ. 013. Αριθμητικές Μέθοδοι Διαφορικών Εξισώσεων Ηλ. Αιθ. 013 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Περίοδος Φεβρουαρίου 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ 1ο-2ο ΕΞΑΜΗΝΟ 3ο-4ο ΕΞΑΜΗΝΟ 5ο-6ο

Διαβάστε περισσότερα

Συνολοκλήρωση και μηχανισμός διόρθωσης σφάλματος

Συνολοκλήρωση και μηχανισμός διόρθωσης σφάλματος ΜΑΘΗΜΑ 10 ο Συνολοκλήρωση και μηχανισμός διόρθωσης σφάλματος Η μέθοδος της συνολοκλήρωσης είναι ένας τρόπος με τον οποίο μπορούμε να εκτιμήσουμε τη μακροχρόνια σχέση ισορροπίας που υπάρχει μεταξύ δύο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΝEODΟΜI CONSTRUCTION ENERGY REAL ESTATE

ΝEODΟΜI CONSTRUCTION ENERGY REAL ESTATE ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΓΙΑ ΚΑΛΥΨΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Π. Γκουλιάρας, Ηλεκτρολόγος μηχανικός Δ. Γκουλιάρας, Υδραυλικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2 Τι είναι βιομηχανία Η βιομηχανία είναι ένα οργανωμένο σύστημα παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε μεγάλη ποσότητα. Οι βιομηχανικές, παραγωγικές μονάδες ή μονάδες παροχής υπηρεσιών χρειάζεται να θεωρηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ Διευθυντής: Διονύσιος-Ελευθ. Π. Μάργαρης, Αναπλ. Καθηγητής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου

Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου Θ. ΙΩΑΝΝΟΥ Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ.Δ.Ε. Δ Αθήνας «Προστατευόμενες περιοχές: Διαδρομές στο χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Copyright 2009 Cengage Learning 16.1 Ανάλυση Παλινδρόμησης Σκοπός του προβλήματος είναι η ανάλυση της σχέσης μεταξύ συνεχών μεταβλητών. Η ανάλυση παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Ηεµφάνιση ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισµικού σε εφαρµογές µε υψηλές απαιτήσεις αξιοπιστίας, όπως είναι διαστηµικά προγράµµατα, στρατιωτικές τηλεπικοινωνίες,

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα