ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΙΗ ΣΗΝ ΔΛΛΑΓΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΙΗ ΣΗΝ ΔΛΛΑΓΑ"

Transcript

1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΔΙΡΑΙΧ ΔΙΟΙΚΗΗ ΣΗ ΤΓΕΙΑ ΣΔΙ ΠΔΙΡΑΙΑ ΓΚΡΟΤΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΙΗ ΣΗΝ ΔΛΛΑΓΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία γηα ηελ απφθηεζε Μεηαπηπρηαθνχ Γηπιψκαηνο Δηδίθεπζεο Πεηξαηάο, 2010

2 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΔΙΡΑΙΧ ΔΙΟΙΚΗΗ ΣΗ ΤΓΕΙΑ ΣΔΙ ΠΔΙΡΑΙΑ ΓΚΡΟΤΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΗ ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΙΗ ΣΗΝ ΔΛΛΑΓΑ Δπηβιέπνπζα: Διέλε Υαηδερξήζηνπ Καζεγήηξηα Παζνινγίαο ΣΔΙ Αζήλαο Μειέηε γηα ηελ απφθηεζε Μεηαπηπρηαθνχ Γηπιψκαηνο Δηδίθεπζεο Πεηξαηάο, 2010 ii

3 Course of Postgraduate Studies UNIVERSITY OF PIRAEUS HEALTH MANAGEMENT TEI OF PIRAEUS GKROUTSIS NIKOLAOS EVALUATION OF THE GREEK PSYCHIATRIC REFORM Supervisor: Chatzichristou Eleni Professor of Internal Medicine, TEI of Athens Graduated Thesis Submitted for the Degree Master in Health Management Piraeus, 2010 iii

4 ΕΤΥΑΡΙΣΙΕ Δπραξηζηψ ζεξκά ηελ Δπηβιέπνπζα Καζεγήηξηα θα Διέλε Υαηδερξήζηνπ γηα ηελ άςνγε ζπλεξγαζία, ηε ζπλερή επίβιεςε, θαζψο θαη γηα ηηο πνιχηηκεο ζπκβνπιέο θαη παξαηεξήζεηο ηεο, ρσξίο ηηο νπνίεο ε εθπφλεζε ηεο παξνχζαο εξγαζίαο ζα ήηαλ αδχλαηε. Θεξκέο επραξηζηίεο ζηα κέιε ηεο νηθνγέλεηάο κνπ γηα ηελ ακέξηζηε ζπκπαξάζηαζε ηνπο θαηά ηε δηάξθεηα ζπγγξαθήο ηεο δηπισκαηηθήο εξγαζίαο κνπ. Αηζζάλνκαη επίζεο ηελ αλάγθε λα επραξηζηήζσ ηνπο θίινπο θαη ζπλαδέιθνπο κνπ γηα ηε ζηήξημε πνπ κνπ παξείραλ θαη ηελ ππνκνλή πνπ έδεημαλ θαηά ην δηάζηεκα έξεπλαο θαη ζπγγξαθήο ηνπ παξφληνο πνλήκαηνο. Σέινο, ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ ηε θίιε κνπ νθία Ξεζθίγγε γηα ην ελδηαθέξνλ θαη ηελ πνιχηηκε βνήζεηά ηεο θαηά ην ζηάδην νινθιήξσζεο ηεο παξνχζαο εξγαζίαο. iv

5 ΠΕΡΙΛΗΦΗ Δπηδεκηνινγηθά δεδνκέλα ησλ ηειεπηαίσλ εηψλ δείρλνπλ φηη νη ςπρηθέο δηαηαξαρέο ηείλνπλ λα απμάλνληαη, επηβαξχλνληαο ηε δεκφζηα πγεία, θαη ηηο ηνπνζεηνχλ κεηαμχ ησλ θπξηφηεξσλ αηηηψλ λφζεζεο θαη αλαπεξίαο παγθνζκίσο. Σν δεχηεξν ήκηζπ ηνπ 20 νπ αηψλα, ε αλάπηπμε ηεο ςπρηαηξηθήο ζε ζπλδπαζκφ κε θνηλσληθνπνιηηηθά ζπκβάληα, είρε σο απνηέιεζκα ηελ εγθαηάιεηςε ηνπ εγθιεηζκνχ ησλ ςπρηαηξηθψλ αζζελψλ ζε κεγάια ςπρηαηξηθά ηδξχκαηα θαη ηε ζηαδηαθή θαηάξγεζε ηνπο, πξνσζψληαο ζπγρξφλσο ηε δεκηνπξγία δνκψλ ζηελ θνηλφηεηα. Αξθεηέο ρψξεο κε αλαπηπγκέλε νηθνλνκηθή θαη θνηλσληθή ζπγθξφηεζε πξνρψξεζαλ ζε κεηαξξπζκίζεηο ζηνλ ηνκέα ηεο ςπρηθήο πγείαο. Η ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε, κέζα απφ ηελ θνηλνηηθή ςπρηαηξηθή, ηελ ηνκενπνίεζε θαη ηελ απναζπινπνίεζε θαη ρξεζηκνπνηψληαο δξάζεηο ςπρνθνηλσληθήο απνθαηάζηαζεο (ΦΚΑ) επηδηψθεη ηελ νκαιή πξνζαξκνγή θαη ηε ζσζηή ελζσκάησζε ηνπ ςπρηθά αζζελή ζηνλ θνηλσληθφ ηζηφ. Η αλαβάζκηζε ησλ ππεξεζηψλ ςπρηθήο πγείαο ζηελ Διιάδα αξρίδεη ηε δεθαεηία ηνπ 1980 κε ηελ εγθαηάιεηςε ηνπ θιεηζηνχ-ηδξπκαηηθνχ ηχπνπ ςπρηαηξηθήο πεξίζαιςεο πνπ ίζρπε κέρξη ηφηε. Δθαιηήξην ησλ πξνζπαζεηψλ βειηίσζεο απνηέιεζε ην ΚΘ Λέξνπ. Η ΔΔ ππνζηήξημε, θπξίσο νηθνλνκηθά, ην κεγαιχηεξν κέξνο ησλ πξνγξακκάησλ. Σν 1999 θαηνρπξψζεθαλ λνκνζεηηθά νη ππεξεζίεο ςπρηθήο πγείαο ζηελ θνηλφηεηα, νη αξρέο ηεο ΦΚΑ θαη απναζπινπνίεζεο θαη εθπνλήζεθε ην δεθαεηέο πξφγξακκα Φπραξγψο πνπ απνηέιεζε ηελ θπξηφηεξε κεηαξξπζκηζηηθή πξνζπάζεηα ζηελ ςπρηαηξηθή πεξίζαιςε. Γεκηνπξγήζεθε δίθηπν λέσλ ππεξεζηψλ θαη ΦΚΑ, αλαπηχρζεθαλ δνκέο απναζπινπνίεζεο θαη εληζρχζεθαλ νη ππεξεζίεο ςπρηθήο πγείαο ζηελ θνηλφηεηα. Σα ςπρηαηξηθά λνζνθνκεία κείσζαλ ηε δχλακε ηνπο θαη θάπνηα έπαςαλ λα ιεηηνπξγνχλ. Η πξφνδνο πνπ ζεκεηψζεθε ζηνλ ηνκέα ηεο ςπρηθήο πγείαο είλαη ζεκαληηθή. Χζηφζν, πξνβιήκαηα φπσο ε έιιεηςε εζληθνχ ζρεδηαζκνχ γηα ηελ ςπρηθή πγεία, ε αλεπάξθεηα νηθνλνκηθψλ θαη αλζξψπηλσλ πφξσλ, ε θαζπζηέξεζε ζηελ ηνκενπνίεζε, ε παξακέιεζε ησλ ςπρηαηξηθψλ αλαγθψλ παηδηψλ θαη εθήβσλ απνηεινχλ εκπφδηα πνπ παξαθσιχνπλ ηελ επηηπρή έθβαζε ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο ζηε ρψξα καο. Γηα ηελ επίιπζε ηνπο ρξεηάδνληαη δξάζεηο απφ ηελ πιεπξά ηεο πνιηηείαο, ηεο θνηλσλίαο θαη ηνπ αηφκνπ. Σν ΔΠΑ ζηνρεχεη ζηε ζπλέρηζε θαη νινθιήξσζε ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο ζηελ Διιάδα. Λέξεις κλειδιά: ςπρηθή δηαηαξαρή, ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε, θνηλφηεηα, απναζπινπνίεζε, ςπρνθνηλσληθή απνθαηάζηαζε, Φπραξγψο. v

6 ABSTRACT Epidemiological data throughout the past years show that incidents of mental disorder tend to rise, costing the national health system increasing amounts of money. Specifically, mental disorder is considered one of the main reasons of illness and disability worldwide. During the second half of the 20 th century, the development of psychiatric science in combination with specific influences by the society and political events, allowed the steady abandonment of large psychiatric hospitals. They were replaced by smaller community structures that were ready to aid the rehabilitation of the psychiatric patients and their inclusion back to the society. Several western countries exerted radical changes to psychiatric treatment. The psychiatric health system in Greece initiated its upgrade in the 1980 s by abandoning the psychiatric hospital model, which was the standard, up to that date. The attempt for improvement started in the National Psychiatric center of Leros. The European Community supported most of the plans economically. In 1999, community psychiatric treatment was established by law and thereafter deinstitutionalisation commenced along with psychosocial rehabilitation and the ten year program Psychargos, which was the most important step taken, towards the upgrade of psychiatric treatment in Greece. Psychargos included a new net of psychosocial rehabilitation services, deinstitutionalisation structures and supported psychiatric treatment services in the community. As a result large psychiatric institutions of the past were minimized and some seized to operate completely. The noted progress aimed at the psychiatric health in Greece is fairly important. However, problems arose due to lack of a greater national plan about psychiatric health, limited resources both human and economical and neglection of the psychiatric needs of children and adolescents. In order to solve them, specific actions are required by the state and the community. The National Strategic Report aims at the continuation and fulfillment of the psychiatric reform in Greece. Key words: mental disorder, psychiatric reform, community, deinstitutionalization, psychosocial rehabilitation, Psychargos. vi

7 ΠΡΟΛΟΓΟ Σηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο παξνπζηάδεηαη, δηεζλψο αιιά θαη ζηελ Διιάδα, αιιαγή ζηνλ ηξφπν αληηκεηψπηζεο ησλ ςπρηθά αζζελψλ. Η κεηαζηξνθή απηή παξαηεξείηαη ηφζν ζε θνηλσληθφ φζν θαη ζε ζεζκηθφ επίπεδν. Σν ζηίγκα, ν εγθιεηζκφο θαη ε εγθαηάιεηςε ησλ ςπρηθά αζζελψλ πεξηνξίδνληαη, θαζψο ε απνδνρή ηεο ςπρηθήο λφζνπ νδεγεί ζηελ αλάπηπμε θνηλσληθήο επαηζζεζίαο ζρεηηθά κε ηα πξνβιήκαηα θαη ηηο αλάγθεο πνπ πξνθχπηνπλ απφ απηήλ. Απφξξνηα ησλ παξαπάλσ απνηεινχλ κεηαξξπζκίζεηο πνπ ζθνπφ έρνπλ ηελ απναζπινπνίεζε ησλ αηφκσλ κε πξνβιήκαηα ςπρηθήο πγείαο θαη ηελ έληαμε ηνπο ζηελ θνηλσλία κέζα απφ ππεξεζίεο θαη δνκέο εμεηδηθεπκέλεο θξνληίδαο. Η απναζπινπνίεζε απνηειεί ηε ζχλζεηε δηαδηθαζία ηεο απφζπαζεο ηνπ ςπρηθά αζζελή απφ ην ίδξπκα θαη ηελ πξνζπάζεηα γηα ηελ επαλέληαμε ηνπ, κέζα απφ έλα δίθηπν δνκψλ ςπρηθήο πγείαο ζηελ θνηλφηεηα. Απαξαίηεηε πξνυπφζεζε γηα ηελ επηηπρή απναζπινπνίεζε είλαη ε αλαδηνξγάλσζε ησλ ζεζκηθψλ θαη δνκηθψλ ζηνηρείσλ πνπ ειέγρνπλ θαη νξίδνπλ ην ζχζηεκα πγείαο κηαο ρψξαο. Χζηφζν, ε νινθιήξσζε ηέηνησλ κεηαξξπζκηζηηθψλ πξνζπαζεηψλ δελ είλαη εχθνιε, ηδηαίηεξα ζε πεξηφδνπο θνηλσληθννηθνλνκηθψλ αλαθαηαηάμεσλ, ελψ ηα εκπφδηα πνπ ζπλαληά είλαη πνιχπινθα θαη πνιπάξηζκα. ηελ παξνχζα αλαζθνπηθή εξγαζία έγηλε κηα πξνζπάζεηα πεξηγξαθήο ησλ θπξηφηεξσλ δεηεκάησλ ζρεηηθά κε ηε κεηαξξχζκηζε ησλ ςπρηαηξηθψλ ππεξεζηψλ θαη ηελ απναζπινπνίεζε ησλ ςπρηθά αζζελψλ ζην δπηηθνεπξσπατθφ θφζκν θαη θπξίσο ζηελ Διιάδα. θνπφο ηεο εξγαζίαο είλαη λα εμεηάζεη ηελ έθβαζε ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο ζην ειιεληθφ ζχζηεκα πγείαο ηηο ηξεηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο, λα παξνπζηάζεη ηα απνηειέζκαηα απηήο, λα εληνπίζεη ηηο αδπλακίεο θαη ηα πξνβιήκαηα πνπ αλέθπςαλ θαη λα πξνηείλεη ηξφπνπο πξνζπέιαζεο ησλ ζθνπέισλ πνπ έρνπλ δεκηνπξγεζεί. Η κεζνδνινγία πνπ επηιέρζεθε γηα ηελ εμέηαζε ηνπ ζέκαηνο είλαη ε ζπλζεηηθή αλαζθφπεζε κειεηψλ ζρεηηθά κε ηελ ςπρηαηξηθή απναζπινπνίεζε ζηελ ειιεληθή θαη δηεζλή πξαγκαηηθφηεηα. Πην αλαιπηηθά, ε δηάξζξσζε ηεο εξγαζίαο έρεη σο εμήο: ην πξψην θεθάιαην δίλεηαη ν νξηζκφο ηεο ςπρηθήο πγείαο θαη ηεο ςπρηθήο δηαηαξαρήο, νη αηηηνινγηθέο ζεσξίεο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ θαη ε δηάγλσζε θαη ηαμηλφκεζή ηνπο. Αθνινπζνχλ δεδνκέλα ζρεηηθά κε ην επηδεκηνινγηθφ πξφηππν ησλ θνηλψλ θαη ησλ ζνβαξψλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ ζηνλ θφζκν θαη ζηελ Δπξψπε. ην δεχηεξν θεθάιαην παξνπζηάδνληαη ζπλνπηηθά ε πνξεία θαη νη ιφγνη ηεο vii

8 ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο θαη απναζπινπνίεζεο ησλ ςπρηθά αζζελψλ ζην δπηηθφ θφζκν, δίλνληαη νη νξηζκνί θαη ηα ζεκειηψδε ραξαθηεξηζηηθά ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο, ηεο θνηλνηηθήο ςπρηαηξηθήο θξνληίδαο, ηεο ηνκενπνίεζεο θαη απναζπινπνίεζεο θαζψο θαη ηεο ςπρνθνηλσληθήο απνθαηάζηαζεο. ηε ζπλέρεηα πξαγκαηνπνηείηαη κηα ζπλνπηηθή παξνπζίαζε ησλ κεηαξξπζκηζηηθψλ δηαδηθαζηψλ ηνπ δπηηθνεπξσπατθνχ θφζκνπ, κε αλαθνξά ζηα κεηαξξπζκηζηηθά πξνγξάκκαηα έμη ρσξψλ, ζηα πξνβιήκαηα πνπ αληηκεηψπηζαλ θαη ζηνπο παξάγνληεο πνπ επεξέαζαλ ηελ πξφνδν ηνπο. Σν θεθάιαην θιείλεη κε κηα αδξή κέηξεζε ηεο πξνφδνπ ηεο απναζπινπνίεζεο. Σν ηξίην θεθάιαην πξαγκαηεχεηαη ηα πξνγξάκκαηα ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο θαη απναζπινπνίεζεο ζηελ Διιάδα. Δμεηάδεηαη ην λνκηθφ πιαίζην πνπ έρεη ζεζπίζεη ε ειιεληθή πνιηηεία γηα ηελ ςπρηαηξηθή αλακφξθσζε απφ ην 1983 θαη έπεηηα θαη πεξηγξάθνληαη νη πξψηεο κεηαξξπζκηζηηθέο πξνζπάζεηεο θαη ηα απνηειέζκαηα ηνπο. Ιδηαίηεξε αλαθνξά γίλεηαη ζην δεθαεηέο πξφγξακκα Φπραξγψο ην νπνίν απνηειεί θαη ην ζεκαληηθφηεξν βήκα αιιαγήο ηεο ςπρηαηξηθήο πξαγκαηηθφηεηαο. Αλαιχεηαη ν ζρεδηαζκφο θαη νη βαζηθνί ζηξαηεγηθνί ηνπ ζηφρνη θαη γίλεηαη πξνζπάζεηα ζπλνπηηθήο θαηαγξαθήο ησλ δνκψλ πνπ δεκηνπξγήζεθαλ. Αθφκα, επεμεγείηαη ε νξγάλσζε, ε ιεηηνπξγία θαη ν ζθνπφο ησλ δνκψλ ζηέγαζεο θαη απνθαηάζηαζεο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ ζην πιαίζην εθαξκνγήο ηνπ Φπραξγψο. Σέινο, ην ηέηαξην θεθάιαην επηθεληξψλεηαη ζηα πξνβιήκαηα πνπ πξνέθπςαλ απφ ηε κεηαξξπζκηζηηθή δηαδηθαζία, δηαηππψλνληαη πξνηάζεηο βειηίσζεο ηεο ειιεληθήο πξαγκαηηθφηεηαο θαη παξνπζηάδεηαη ην πιάλν ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο γηα ηα επφκελα έηε. viii

9 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Εξώθςλλο... i ελίδα ηίηλος... ii Αγγλικό εξώθςλλο... iii Εςσαπιζηίερ... iv Ελληνική πεπίλητη με λέξειρ κλειδιά... v Αγγλική πεπίλητη... vi Ππόλογορ... vii Πίνακαρ πεπιεσομένυν... ix Καηάζηαζη διαγπαμμάηυν... xii Καηάζηαζη πινάκυν... xiii Κεθάιαην 1: ΦΤΥΙΚΗ ΤΓΔΙΑ-ΦΤΥΙΚΗ ΑΘΔΝΔΙΑ 1.1 Φπρηθή πγεία Φπρηθή αζζέλεηα-φπρηθή δηαηαξαρή Αηηηνινγηθνί παξάγνληεο ησλ ςπρνινγηθψλ δηαηαξαρψλ Γηάγλσζε θαη ηαμηλφκεζε ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ Η επηδεκηνινγία ησλ θνηλψλ θαη ζνβαξψλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ Κνηλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο Οη ζνβαξέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο Απνηχπσζε ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ ζηνλ θφζκν θαηά ηνλ ΠΟΤ Η εηθφλα ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ ζηελ Δπξσπατθή Κνηλφηεηα Αλαθεθαιαίσζε Κεθάλαιο 2: ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΜΕΣΣΑΡΤΘΜΙΗ 2.1 Απφ ην άζπιν ζηελ θνηλφηεηα Οη ιφγνη πνπ νδήγεζαλ ζηε κεηαξξχζκηζε Σν πιαίζην ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο Παξνρή θξνληίδαο ζηελ θνηλφηεηα Σνκενπνίεζε Απναζπινπνίεζε Η ςπρηαηξηθή-ςπρνθνηλσληθή απνθαηάζηαζε (ΦΚΑ) ζηα πιαίζηα ηεο απναζπινπνίεζεο Η ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε ζηηο δπηηθνεπξσπατθέο ρψξεο ix

10 2.5.1 Ιηαιία Γεξκαλία Η.Π.Α Μεγάιε Βξεηαλία Ιζπαλία Διιάδα Η απναζπινπνίεζε ζε αξηζκνχο Αλαθεθαιαίσζε Κεθάλαιο 3: Η ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΣΗΝ ΔΛΛΑΓΑ 3.1 Δηζαγσγή Σν λνκνζεηηθφ πιαίζην ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο Ο λφκνο 1397/ Ο λφκνο ΔΟΚ 815/ Ο λφκνο 2071/ Ο λφκνο 2716/ Οη πξψηεο κεηαξξπζκηζηηθέο πξνζπάζεηεο Σα απνηειέζκαηα ηνπ πξνγξάκκαηνο ηεο πεξηφδνπ Σν Δζληθφ Πξφγξακκα Φπραξγψο Πξφγξακκα Φπραξγψο Φάζε Α Απνηειέζκαηα ηεο Α Φάζεο ηνπ Φπραξγψο Πξφγξακκα Φπραξγψο Φάζε Β Απνηειέζκαηα ηεο Β Φάζεο ηνπ Φπραξγψο Η νξγάλσζε θαη ιεηηνπξγία ησλ κνλάδσλ ςπρηθήο πγείαο Κνηλνηηθφ Κέληξν Φπρηθήο Τγείαο (ΚΚΦ) Γνκέο δηακνλήο θαη ζηέγαζεο Ιαηξνπαηδαγσγηθφ Κέληξν (ΙΠΚ) Κηλεηέο κνλάδεο ςπρηαηξηθήο πγείαο θαη θαη νίθνλ ςπρηαηξηθή πεξίζαιςε Κέληξα Ηκέξαο θαη Ννζνθνκεία Ηκέξαο Κνηλσληθνί πλεηαηξηζκνί Πεξηνξηζκέλεο Δπζχλεο (ΚΟΙΠΔ) Αλαθεθαιαίσζε Κεθάλαιο 4: ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ-ΠΡΟΣΑΔΙ 4.1 Σα επηηεχγκαηα ηεο Φπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο Αδπλακίεο ηεο Φπρηαηξηθήγο κεηαξξχζκηζεο x

11 4.3 ΔΠΑ : Γξάζεηο γηα ηα επφκελα έηε Πξνηάζεηο Αλαθεθαιάησζε Βηβιηνγξαθία xi

12 ΚΑΣΑΣΑΗ ΓΙΑΓΡΑΜΜΑΣΧΝ Διάγραμμα 1.1 Η Δπξσπατθή πξνζέγγηζε ηεο δεκφζηαο ςπρηθήο πγείαο... 2 Διάγραμμα 1.2 πζρέηηζε κεηαμχ ησλ βηνινγηθψλ, θνηλσληθψλ θαη ςπρνινγηθψλ παξαγφλησλ ζηε δεκηνπξγία ησλ ςπρηθψλ θαη ζπκπεξηθνξηθψλ δηαηαξαρψλ Διάγραμμα 1.3 Δθηηκψκελνο αξηζκφο ζην γεληθφ πιεζπζκφ ηεο ΔΔ εηψλ πνπ πιήηηεηαη απφ ςπρηθή δηαηαξαρή ζε 12κελε βάζε Διάγραμμα 1.4 Πνζνζηφ ηνπ πιεζπζκνχ αηφκσλ κε ςπρηθέο δηαηαξαρέο ζηελ ΔΔ πνπ έιαβαλ θάπνην είδνο ζεξαπείαο Διάγραμμα 2.1 Φπρηαηξηθέο θιίλεο αλά θαηνίθνπο ζηελ Διιάδα θαη ζηελ ΔΔ (ησλ 15 θαη ησλ 27) κεηαμχ 1998 θαη xii

13 ΚΑΣΑΣΑΗ ΠΙΝΑΚΧΝ Πίνακας 1.1 Οη θχξηεο δηαθνξέο ησλ θνηλψλ απφ ηηο ζνβαξέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο... 9 Πίνακας 2.1 Δλδνλνζνθνκεηαθέο & εμσλνζνθνκεηαθέο δνκέο Πίνακας 2.2 Πνζνζηφ ςπρ. θιηλψλ ζε δεκφζηα ςπρ. λνζνθνκεία (αλά θαηνίθνπο) επί ηνπ ζπλφινπ ησλ ςπρ. θιηλψλ Πίνακας 3.1 Φπρ. θιίλεο ζε γεληθά λνζνθνκεία, εμσλνζνθνκεηαθέο δνκέο (αλά ) ππεξεζίεο γηα ςπρνθνηλσληθέο παξεκβάζεηο θαη θίλεο ζηελ θνηλφηεηα ( ) Πίνακας 3.2 Μνλάδεο ςπρνθνηλσληθήο απνθαηάζηαζεο πνπ ιεηηνπξγνχζαλ ζηελ Διιάδα ζην ηέινο ηνπ Πίνακας 3.3 Κνηλνηηθέο δνκέο ςπρηθήο πγείαο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ κεηά ην Πίνακας 3.4 Γνκέο απναζπινπνίεζεο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ κεηά ην Πίνακας 3.5 Δμεηδηθεπκέλεο δνκέο ςπρηθήο πγείαο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ κεηά ην Πίνακας 3.6 Γνκέο ςπρηθήο πγείαο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ ζηελ Διιάδα κεηά ην Πίνακας 3.7 Γνκέο ςπρηθήο πγείαο αλά πεξηθέξεηα xiii

14 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΦΤΥΙΚΗ ΤΓΔΙΑ- ΦΤΥΙΚΗ ΑΘΔΝΔΙΑ 1.1 Φςσική ςγεία Ο νξηζκφο ηεο ςπρηθήο πγείαο δηαθέξεη απφ θνηλσλία ζε θνηλσλία. Έλλνηεο φπσο ε ππνθεηκεληθή επεμία θαη ε ιεηηνπξγηθφηεηα, ε απηνλνκία, ε αληαγσληζηηθφηεηα, ε απηνπξαγκάησζε ησλ πλεπκαηηθψλ θαη ζπλαηζζεκαηηθψλ δπλαηνηήησλ ηνπ αλζξψπνπ αληαλαθινχλ ηηο αληηιήςεηο γηα ηελ ςπρηθή πγεία. Παξφιν πνπ είλαη αξθεηά δχζθνιν, απφ δηαπνιηηηζκηθή άπνςε, λα νξηζηεί επαθξηβψο ε ςπρηθή πγεία απνηειεί θνηλφ ηφπν φηη είλαη θάηη επξχηεξν απφ ηελ έιιεηςε ςπρηθήο δηαηαξαρήο (WHO 2001). χκθσλα κε ηνλ Παγθφζκην Οξγαληζκφ Τγείαο «ςπρηθή πγεία είλαη ε νινθιεξσηηθή θαη αξκνληθή ιεηηνπξγία ηεο φιεο πξνζσπηθφηεηαο». Ο νξηζκφο απηφο αλαθέξεηαη ζηε ζπλαηζζεκαηηθή θαη θνηλσληθή επεμία ηνπ αηφκνπ αιιά θαη ζηε λνεηηθή ηνπ ζπγθξφηεζε θαη ζηελ απνηειεζκαηηθφηεηά ηνπ λα ζθέθηεηαη κε πιήξε δηαχγεηα (Γαξβίξε 2007). Η Δπξσπατθή Έλσζε πξνζδίδεη κηα ζεηηθή δηάζηαζε ζηνλ νξηζκφ ηεο ςπρηθήο πγείαο αληηκεησπίδνληάο ηελ νιηζηηθά. Η νιηζηηθή πξνζέγγηζε ηνλίδεη ηδηαίηεξα ηνλ πνιππαξαγνληηθφ θαη πνιπδηάζηαην ραξαθηήξα ηεο πγείαο, θαζψο εθηηκάηαη φηη ε πγεία έρεη ζεηηθή ζπζρέηηζε κε ην θπζηθφ, θνηλσληθφ θαη πνιηηηζηηθφ πεξηβάιινλ, ελψ ζπγρξφλσο επεξεάδεηαη απφ ηελ βηνινγηθή βάζε ηνπ αηφκνπ (θιεξνλνκηθφηεηα) (Φξέξεο et al 2006). ηα πιαίζηα απηήο ηεο πξνζέγγηζεο ε ζεηηθή ςπρηθή πγεία (positive mental health) νξίδεηαη σο «κηα θαηάζηαζε επξσζηίαο φπνπ ην άηνκν αληηιακβάλεηαη ηηο ηθαλφηεηεο ηνπ, είλαη ζε ζέζε λα δηαρεηξηζηεί ηα ζηξεο ηεο δσήο, κπνξεί λα ιεηηνπξγήζεη παξαγσγηθά θαη ηθαλνπνηεηηθά θαη λα ζπκβάιεη ζηελ θνηλφηεηα ηνπ. πνπ ε ζεηηθή ςπρηθή πγεία απνηειεί αλαθαίξεην αλζξψπηλν δηθαίσκα θαη αλαπφζπαζην θνκκάηη ηεο πγείαο θαη επξσζηίαο ησλ πνιηηψλ ηεο αιιά θαη παγθφζκην δεκφζην αγαζφ» (Jané-Llopis & Anderson 2005). χκθσλα κε ηελ παξαπάλσ πξνζέγγηζε, ε ςπρηθή πγεία είλαη θάηη πνπ βαζίδεηαη ζηελ ηθαλφηεηα ηνπ αηφκνπ λα αλαγλσξίδεη ηη ηνπ πξνθαιεί ζηξεο ζηε δσή ηνπ θαη λα κπνξεί λα ην δηαρεηξηζηεί επνηθνδνκεηηθά. Πηζηεχεηαη φηη ε αλαγλψξηζε ησλ παξαγφλησλ ζηξεο ζπκβάιιεη ζηελ πξφιεςε ηεο ςπρηθήο αζζέλεηαο. 1

15 Η ςπρηθή πγεία ελφο αηφκνπ ππφθεηηαη ζε πνιιέο επηδξάζεηο θαη πξέπεη λα αμηνινγείηαη ζην πιαίζην ηνπ θνηλσληθνχ ηνπ πεξίγπξνπ (νηθνγέλεηα, θνηλφηεηα, θπζηθφ θαη πνιηηηζκηθφ πεξηβάιινλ) θαη ηεο ςπρνλνεηηθήο ηνπ θαηάζηαζεο. Γηα λα γίλνπλ θαηαλνεηέο νη αλάγθεο νκάδσλ ζηελ ςπρηθή πγεία, πξέπεη λα ιακβάλνληαη ππφςε νη δηαθνξεηηθνί παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ηελ ςπρηθή πγεία ησλ θνηλσληθψλ νκάδσλ, φπσο νη βησκαηηθέο εκπεηξίεο, ε ηδηνζπγθξαζία θαη νη πξνδηαζεζηθνί παξάγνληεο (Nies & McEwen 2001) (Γηάγξακκα 1.1). ΠΡΟΓΙΑΘΔΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΣΔ Γελεηηθνί παξάγνληεο Παξάγνληεο ζρεηηθνί κε εγθπκνζχλε & ηνθεηφ Πξψηκεο παηδηθέο εκπεηξίεο Οηθνγελεηαθφ πεξηβάιινλ Φπζηθφ πεξηβάιινλ Κνηλσληθέο ζπλζήθεο Δξγαζία, θαηνηθία κφξθσζε, ΚΟΙΝΧΝΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟ Δπηβαξπληηθνί παξάγνληεο (γεγνλφηα δσήο) Φπρηθή πγεία (αηνκηθφ ππφβαζξν) Τπάξρνλ θνηλσληθφ πεξηβάιινλ (θνηλσληθή ππνζηήξημε) ΚΟΙΝΧΝΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟ Τξνπνπνηεκέλν από Lavikainen J et al., 2001, Public health approach on mental health in Europe Γιάγπαμμα 1.1 Η Δςπυπαφκή πποζέγγιζη ηηρ δημόζιαρ τςσικήρ ςγείαρ Δπεμία ΤΝΔΠΔΙΔ σκαηηθή πγεία Γλψζεηο, δεμηφηεηεο Πνηφηεηα ζρέζεσλ εμνπαιηθή ηθαλνπνίεζε Παξαγσγηθφηεηα Γεκφζηα αζθάιεηα Υξήζε ππεξεζηψλ 1.2 Φςσική αζθένεια-τςσική διαηαπασή Παιαηφηεξνη φξνη πνπ ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηελ πεξηγξαθή ησλ αηφκσλ κε ςπρηθή αζζέλεηα απνηέιεζαλ πεγή θνηλσληθψλ δηαθξίζεσλ θαη ζηηγκαηηζκνχ. ξνη, γηα παξάδεηγκα, φπσο ηξειφο, θξελνβιαβήο, παξάθξσλ ζπλδέζεθαλ κε έλλνηεο αξλεηηθέο, φπσο ε βία, ν θφβνο, ε δηαλνεηηθή αλεπάξθεηα (Corrigan & Penn 1999). Σε δεθαεηία ηνπ 1990, ε νξνινγία πνπ ζα ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηελ πεξηγξαθή ησλ αηφκσλ κε ςπρηθή αζζέλεηα απνηέιεζε αληηθείκελν θνηλσληθνπνιηηηθψλ δηαμηθηζκψλ ζηελ Ακεξηθή θαη ζηελ Δπξψπε. Αμηνζεκείσην είλαη φηη θάζε πνιηηεία ηεο Ακεξηθήο έρεη ην δηθφ ηεο νξηζκφ γηα ηελ ςπρηθή αζζέλεηα (Nies & McEwen 2001). Γηάθνξνη θνξείο πγείαο θαη νξγαληζκνί, φπσο ν ΠΟΤ θαη ε Δπξσπατθή Έλσζε, 2

16 αλζξσπηζηηθέο νξγαλψζεηο θαη αθαδεκατθνί έρνπλ πξνηείλεη κηα ζεηξά απφ νλνκαζίεο, ιηγφηεξν ή πεξηζζφηεξν ζπλψλπκεο κε ηελ ςπρηθή αζζέλεηα. ξνη φπσο ε ςπρηθή δηαηαξαρή (mental disorder), ε ςπρηθή λφζνο (mental disease), ε ςπρηθή αξξψζηηα (mental illness), ε άξξσζηε ςπρηθή πγεία (ill mental health), ηα ςπρηθά πξνβιήκαηα (mental problems) αλαθέξνληαη ζε ζρεηηθά θείκελα. ήκεξα ηα πην θνηλά απνδεθηά βηβιία θιηληθήο ςπρηαηξηθήο ρξεζηκνπνηνχλ ζπκβαηηθά ηνλ φξν ςπρηθή δηαηαξαρή (Anckarsater et al 2009). Φπρηθή δηαηαξαρή είλαη έλα λφζεκα κε ςπρνινγηθέο ή ζπκπεξηθνξηθέο εθδειψζεηο, πνπ ζπλνδεχνληαη απφ ζεκαληηθνχ βαζκνχ ελφριεζε θαη έθπησζε ηεο ιεηηνπξγηθφηεηαο. Μπνξεί λα πξνθαιείηαη απφ βηνινγηθέο, θνηλσληθέο, ςπρνινγηθέο, γελεηηθέο ή θπζηθέο δηαηαξαρέο. Σν λφζεκα πξνζδηνξίδεηαη σο απφθιηζε απφ θάπνηα ηδεαηή θπζηνινγηθή θαηάζηαζε θαη θάζε ςπρηθή δηαηαξαρή έρεη ραξαθηεξηζηηθά ζεκεία θαη ζπκπηψκαηα (Kaplan & Sadock s 2004). Γηα ηελ εξκελεπηηθή ζεψξεζε ηεο ςπρηθήο δηαηαξαρήο νη ςπρίαηξνη ρξεζηκνπνηνχλ κηα ζεηξά φξσλ φπσο ιεηηνπξγηθή, νξγαληθή, πξσηνπαζήο, δεπηεξνπαζήο (Kaplan & Sadock s 2004): Λεηηνπξγηθέο ζεσξνχληαη νη ςπρηθέο δηαηαξαρέο πνπ δελ κπνξνχλ λα απνδνζνχλ ζε γλσζηή δνκηθή βιάβε ηνπ εγθεθάινπ ή ζε ζαθή βηνινγηθή αηηία (ζρηδνθξέλεηα). Οξγαληθέο είλαη απηέο πνπ νθείινληαη ζε ζπγθεθξηκέλν παξάγνληα ή ζε λφζν πνπ πξνθαιεί δνκηθέο κεηαβνιέο ζηνλ εγθέθαιν (π.ρ. ληειίξην νθεηιφκελν ζε εγθεθαιηθή ινίκσμε) (Μάλνο 1997). ήκεξα, απηφο ν παξαδνζηαθφο δηαρσξηζκφο βξίζθεηαη ππφ ακθηζβήηεζε, θαζψο ε πξφνδνο πνπ έρεη ζεκεησζεί ζηηο ηερληθέο απεηθφληζεο ηνπ εγθεθάινπ επηηξέπεη ην ζπζρεηηζκφ ιεηηνπξγηθψλ θαη δνκηθψλ αλσκαιηψλ ζηνλ εγθέθαιν κε ηελ παξνπζία ησλ ςπρνπαζνινγηθψλ ζπκπησκάησλ θαη ζηηο δχν πξναλαθεξφκελεο ςπρηθέο δηαηαξαρέο (Radaelli et al 2008). 1.3 Αιηιολογικοί παπάγονηερ ηυν τςσικών διαηαπασών Η ηαηξηθή επηζηήκε ζηηο κέξεο καο πξνζεγγίδεη ηελ πγεία θαη ηελ αζζέλεηα ζχκθσλα κε ην νιηζηηθφ κνληέιν θαη ζχκθσλα κε απηφ αληηκεησπίδεη ην άηνκν σο κηα 3

17 βηνςπρνθνηλσληθή νιφηεηα. Μέζα ζε απηφ ην πιαίζην βιέπεη ηελ ςπρηθή δηαηαξαρή σο κηα δηαηαξαρή ηεο αξκνληθήο ηζνξξνπίαο ηνπ αλζξψπηλνπ ζπζηήκαηνο πνπ πεξηιακβάλεη βηνινγηθέο, ςπρνινγηθέο αιιά θαη θνηλσληθέο ζπληζηψζεο (WHO 2001) (Σνχληαο 2000). χκθσλα κε ηνλ Παγθφζκην Οξγαληζκφ Τγείαο βηνινγηθνί, θνηλσληθνί θαη ςπρνινγηθνί παξάγνληεο θαίλεηαη λα ζρεηίδνληαη θαη λα ζπκβάιινπλ ζηε γέλεζε ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ, φπσο θαίλεηαη θαη ζην Γηάγξακκα 1.2. Κνηλσληθνί παξάγνληεο Βηνινγηθνί παξάγνληεο Φπρνινγηθνί παξάγνληεο Πεγή: WHO, The World Health Report 2001, Mental Health: new understanding, new hope Γιάγπαμμα 1.2 ςζσέηιζη μεηαξύ ηυν βιολογικών, κοινυνικών και τςσολογικών παπαγόνηυν ζηην δημιοςπγία ηυν τςσικών και ζςμπεπιθοπικών διαηαπασών Οη βηνινγηθνί παξάγνληεο πνπ ζρεηίδνληαη αηηηνινγηθά κε ηελ ςπρηθή λφζν κπνξνχλ λα νκαδνπνηεζνχλ ζε γελεηηθνχο παξάγνληεο, ζε λεπξνδηαβηβαζηέο θαη ζε δνκηθέο αλσκαιίεο ηνπ εγθεθάινπ (Weinberger 1997). Γηάθνξα θνηλσληθά θαηλφκελα, φπσο ε θνηλσληθή ζέζε, ν πνιηηηζκφο, ε νηθνλνκηθή θαηάζηαζε, φηαλ ζπκπίπηνπλ θαη κε άιιεο αλεμάξηεηεο κεηαβιεηέο ζπλδένληαη αηηηνπαζνγελεηηθά κε ηελ εκθάληζε ςπρνπαζνινγηθψλ ζπκπησκάησλ θαη ζπληεινχλ ζηε δεκηνπξγία ςπρηθήο δηαηαξαρήο (Πνιάθε et al 2007). Αλάκεζα ζηνπο ςπρνινγηθνχο παξάγνληεο πνπ κπνξνχλ λα ζπκβάιινπλ ζηε 4

18 γέλεζε κηαο ςπρηθήο αζζέλεηαο είλαη ην είδνο ησλ δηαπξνζσπηθψλ θαη νηθνγελεηαθψλ ζρέζεσλ ηνπ αηφκνπ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δσήο ηνπ, φπσο επίζεο θαη νη ζρέζεηο κε ην θπζηθφ θαη θνηλσληθφ ηνπ πεξηβάιινλ. Γηαηαξαρέο φπσο ε θαηάζιηςε θαη νη θνβίεο ζεσξνχληαη απνηπρεκέλεο πξνζπάζεηεο πξνζαξκνγήο ηνπ αηφκνπ ζε ςπρνπηεζηηθά γεγνλφηα ηεο δσήο (WHO 2001) (Coursey et al 2000). Παξά ηηο κεγάιεο αλαθαιχςεηο ηνπ 20 νπ αηψλα γηα ηελ νξγαληθή βάζε πνιιψλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ θαη ηε θαξκαθεπηηθή αληηκεηψπηζή ηνπο, νη επηζηήκνλεο αδπλαηνχλ λα δψζνπλ ζαθείο εμεγήζεηο γηα ηε δεκηνπξγία ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ (Folsom 2006). Οη βαζηθέο αηηηνινγηθέο ζεσξίεο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ -δειαδή ε βηνινγηθή, ε θνηλσληθή θαη ε ςπρνινγηθή- είλαη ζπρλά αληηθξνπφκελεο κεηαμχ ηνπο θαη εθθξάδνπλ δηαθνξεηηθέο θηινζνθηθέο, πνιηηηθέο, ηδενινγηθέο, νξγαλσηηθέο, επηζηεκνληθέο θαη πξαθηηθέο ζεσξήζεηο πνπ επεξεάδνπλ ηελ θιηληθή πξάμε ησλ ςπρίαηξσλ (ηπιηαλίδεο & Υνλδξφο 2007). 1.4 Γιάγνυζη και ηαξινόμηζη ηυν τςσικών διαηαπασών Έλα απφ ηα ζεκαληηθφηεξα ζέκαηα πνπ απαζρνιεί ηελ ςπρηαηξηθή θνηλφηεηα είλαη αλακθίβνια ε δηάγλσζε ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ. Η δηάγλσζε ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ γίλεηαη ζχκθσλα κε ηελ χπαξμε ή ηελ απνπζία κηαο νκάδαο ζπκπησκάησλ, βαζίδεηαη δειαδή ζηελ πεξηγξαθηθή θαηλνκελνινγία θαζψο επίζεο θαη ζηελ θιηληθή πνξεία ηνπ αηφκνπ θαη ζηε δηεξεχλεζε δηαπξνζσπηθψλ ζεκάησλ θαη εκπεηξηψλ (Alacron 2009). Η δηάγλσζε ηεο ζρηδνθξέλεηαο, ε νπνία απνηειεί κηα απφ ηηο πην κειεηεκέλεο ςπρηθέο αζζέλεηεο, απνηειεί ραξαθηεξηζηηθή πεξίπησζε. Αξθεηνί επηζηήκνλεο ραξαθηεξίδνπλ ζήκεξα ηε δηάγλσζή ηεο πξνβιεκαηηθή επεηδή δελ ππάξρνπλ αθφκα δηαζέζηκα εξγαζηεξηαθά πξνζδηνξηζκέλα θξηηήξηα θαη ζαθείο δείθηεο, επεηδή βαζίδεηαη απνθιεηζηηθά ζε δείθηεο ζπκπεξηθνξάο (ζπκπηψκαηα πνπ αλαθέξνπλ νη αζζελείο, παξαηεξήζεηο ησλ εηδηθψλ) θαζψο επίζεο θαη επεηδή πνιιά απφ ηα ζπκπηψκαηα ηεο ζρηδνθξέλεηαο ζπλαληψληαη θαη ζε άιιεο λεπξνινγηθέο ή ςπρηαηξηθέο θαηαζηάζεηο (άλνηα) (Lakhan & Kramer 2009). Με φιεο ηηο αδπλακίεο θαη αηέιεηεο, ε δηάγλσζε δίλεη κηα θνηλή γιψζζα ζπλελλφεζεο ζηνπο επαγγεικαηίεο πγείαο θαη απνηειεί έλα απαξαίηεην ζηάδην γηα ηελ ςπρηαηξηθή εθηίκεζε ηνπ αηφκνπ, ην δηαρσξηζκφ κεηαμχ ησλ δηαγλψζεσλ θαη ηελ θαηεχζπλζε πξνο ηελ εθαξκνγή ηεο θαηαιιειφηεξεο ζεξαπείαο γηα ηελ επίηεπμε 5

19 θιηληθήο βειηίσζεο θαη ηελ θαιπηέξεπζε ηεο ιεηηνπξγηθφηεηαο θαη ηεο πνηφηεηαο δσήο ηνπ αηφκνπ. Δπηπιένλ, ζπκβάιιεη ζηελ επηδεκηνινγηθή έξεπλα ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ κε ζθνπφ ηελ πξφιεςε θαη αληηκεηψπηζε ηνπο (Maj et al 2002). Γχν γεληθφηεξα παξαδεθηά ζπζηήκαηα ηαμηλφκεζεο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ απνηεινχλ ην δηαγλσζηηθφ θαη ζηαηηζηηθφ εγρεηξίδην ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ, ην DSM, ηεο Ακεξηθάληθεο Φπρηαηξηθήο Δηαηξείαο θαη ην ICD (Γηεζλήο ηαηηζηηθή ηαμηλφκεζε λνζεκάησλ θαη ζπλαθψλ πξνβιεκάησλ πγείαο) απφ ηνλ Παγθφζκην Οξγαληζκφ Τγείαο, πνπ ρξεζηκνπνηείηαη θπξίσο ζηηο ρψξεο ηεο Δπξψπεο (WHO 2001). Απηά ηα ζπζηήκαηα παξέρνπλ θάπνηεο θχξηεο θαηεγνξίεο ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ θαη ηηο δηαγλψζεηο απηψλ εθφζνλ πιεξνχληαη νξηζκέλα θξηηήξηα. ε γεληθέο γξακκέο ην DSM θαη ην ICD είλαη παξφκνηα (WHO 1992). Οη θπξηφηεξεο δηαγλσζηηθέο θαηεγνξίεο ησλ ςπρηθψλ αζζελεηψλ ζχκθσλα κε ην ICD-10 (WHO 1993) είλαη νη εμήο: Οξγαληθέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ ζπκπησκαηηθψλ ρηδνθξέλεηα, ζρηδνηππηθέο θαη άιιεο παξαηζζεηηθέο δηαηαξαρέο Φπρηθέο θαη ζπκπεξηθνξηθέο δηαηαξαρέο νθεηιφκελεο ζε ρξήζε νπζηψλ Γηαηαξαρέο ηεο δηάζεζεο (δηπνιηθέο, θαηάζιηςε) Νεπξσηηθέο, ζρεηηδφκελεο κε ην ζηξεο θαη ζσκαηφκνξθεο δηαηαξαρέο πκπεξηθνξηθά ζχλδξνκα ζρεηηδφκελα κε θπζηνινγηθέο δηαηαξαρέο θαη ζσκαηηθνχο παξάγνληεο Γηαηαξαρέο ελήιηθεο πξνζσπηθφηεηαο θαη ζπκπεξηθνξάο Γηαλνεηηθή θαζπζηέξεζε Γηαηαξαρέο ηεο ςπρνινγηθήο αλάπηπμεο πκπεξηθνξηθέο θαη ζπλαηζζεκαηηθέο δηαηαξαρέο κε έλαξμε ζπλήζσο ζηελ παηδηθή θαη εθεβηθή ειηθία Αθαζφξηζηεο ςπρηθέο δηαηαξαρέο. Σα δχν ζπζηήκαηα ηαμηλφκεζεο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ βξίζθνληαη ζε ζπλερή επεμεξγαζία απφ εηδηθέο επηζηεκνληθέο νκάδεο ςπρηάηξσλ θαη επηδεκηνιφγσλ ηεο πγείαο πξνθεηκέλνπ λα αληαπνθξίλνληαη ζηηο λέεο αλαθαιχςεηο θαη ηηο δηαζέζηκεο ζεξαπείεο. Σν 2007 ν ΠΟΤ αλαθνίλσζε ηελ έλαξμε ηεο δηαδηθαζίαο γηα ηελ 11 ε αλαζεψξεζε ηνπ ICD πνπ ζα είλαη έηνηκε ην Η Ακεξηθάληθε Φπρηαηξηθή Δηαηξεία έρεη πξνγξακκαηίζεη 1 6

20 ηελ έθδνζε ηνπ επφκελνπ αλαζεσξεκέλνπ DSM (DSM-V) γηα ην Η επιδημιολογία ηυν κοινών και ζοβαπών τςσικών διαηαπασών Οη κεγάιεο επηδεκηνινγηθέο κειέηεο πνπ έγηλαλ ζηελ θνηλφηεηα θαη ζηελ ΠΦΤ ζε δηάθνξεο ρψξεο ηνπ θφζκνπ, ηνλ πξνεγνχκελν αηψλα, θαηέδεημαλ ηελ αιεζηλή δηάζηαζε ηνπ πξνβιήκαηνο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ (θαπηλάθεο & Μαπξέαο 2001). Αλάκεζα ζηα ζεκαληηθά επηηεχγκαηα ησλ επηδεκηνινγηθψλ κειεηψλ ήηαλ ε αλαγλψξηζε φηη ππάξρνπλ πνιιέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο, κε δηαθνξεηηθφ επηδεκηνινγηθφ πξφηππν (επηπνιαζκφο, δηαθνξεηηθνί παξάγνληεο θηλδχλνπ, πξφγλσζε) θαη ε ζσζηή απνηχπσζε ηεο εηθφλαο πνπ παξνπζηάδνπλ νη ςπρηθέο δηαηαξαρέο ζηνλ θνηλφ πιεζπζκφ αιιά θαη ζηελ ΠΦΤ (θαπηλάθεο & Μαπξέαο 2001). Η ζχγρξνλε ςπρηαηξηθή επηδεκηνινγηθή έξεπλα πξνζαλαηνιίδεηαη ηφζν ζηηο θνηλέο φζν θαη ζηηο ζνβαξέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο, φπσο θαίλεηαη παξαθάησ Κνηλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο Οη πην ζεκαληηθέο δηαγλψζεηο πνπ απαξηίδνπλ ηηο θνηλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο (common mental disorders) είλαη ε γεληθεπκέλε αγρψδεο δηαηαξαρή, ε δηαηαξαρή παληθνχ, ε θνηλσληθή θνβία, νη εηδηθέο θνβίεο, ε λεπξαζζέλεηα θαη νη κε ςπρσζηθέο θαηαζιηπηηθέο δηαηαξαρέο. Οη δηαηαξαρέο απηέο αθνξνχλ πεξίπνπ ζην 15-20% ηνπ γεληθνχ πιεζπζκνχ θαη ζην 25% ησλ αζζελψλ ηεο ΠΦΤ (θαπηλάθεο, & Μαπξέαο 2001). Οη πεξηζζφηεξεο κειέηεο έδεημαλ φηη νη θνηλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο, φπσο νη θαηαζιηπηηθέο θαη νη αγρψδεηο, είλαη εθείλεο πνπ πξνθαινχλ ηε κεγαιχηεξε επηβάξπλζε γηα ηε δεκφζηα πγεία θαη είλαη επηθξαηέζηεξεο κεηαμχ ησλ αηφκσλ κε ρακειφ εηζφδεκα, αλεμάξηεηα απφ ηελ επαγγεικαηηθή ή θνηλσληθή ηάμε (Kessler & Greenberg 2002). Οη αγρψδεηο δηαηαξαρέο (anxiety disorders) είλαη ν πην θνηλφο ηχπνο ςπρηαηξηθήο δηαηαξαρήο ζηνπο ελειίθνπο κε 12κελε ζπρλφηεηα επέιεπζεο απφ 13,1 κέρξη 18,7% θαη ζπρλφηεηα επέιεπζεο πεξηζζφηεξν απφ 25% ζηε δηάξθεηα ηεο δσήο. Δίλαη ρξφληεο θαηαζηάζεηο θαη 2 7

21 ζπρλά παξνπζηάδνπλ ζπλ-λφζεζε (co-morbity) κε ηηο δηαηαξαρέο ηνπ ζπλαηζζήκαηνο, κε άιιεο αγρψδεηο δηαηαξαρέο θαη κε δηαηαξαρέο πξφζιεςεο νπζηψλ (Wetherell et al 2006). Οη δηαηαξαρέο ζπλαηζζήκαηνο (κνλνπνιηθέο θαηαζιηπηηθέο δηαηαξαρέο) απνηεινχλ ηνλ δεχηεξν ζε ζπρλφηεηα ηχπν ςπρηαηξηθήο δηαηαξαρήο κεηά ηηο αγρψδεηο δηαηαξαρέο κε 12κελε ζπρλφηεηα επέιεπζεο απφ 7,1 κέρξη θαη 11,1% ζηνλ ελήιηθν πιεζπζκφ (Wetherell et al 2006). Η κείδνλα θαηαζιηπηηθή δηαηαξαρή έρεη ζηηγκηαίν επηπνιαζκφ (point prevalence) 3-5% ζηνπο άλδξεο θαη 8-10% ζηηο γπλαίθεο θαη δηπιάζηα ζπρλφηεηα επέιεπζεο ζηε δηάξθεηα ηεο δσήο. Η κείδνλα θαηαζιηπηηθή δηαηαξαρή κπνξεί λα μεθηλήζεη απφ ηελ παηδηθή κέρξη θαη ηελ πξνρσξεκέλε ειηθία αιιά ζπλήζσο ε εκθάληζή ηεο παξνπζηάδεη θνξχθσζε ζηελ ηέηαξηε δεθαεηία ηεο δσήο. Η θαηάζιηςε αληηπξνζσπεχεη ηελ πξσηεχνπζα ζρέζε αληθαλφηεηαο θαη πξφσξνπ ζαλάηνπ αλάκεζα ζε άηνκα ειηθίαο 18 σο 44 εηψλ θαη ηελ δεχηεξε θαηά ζεηξά ζρέζε αληθαλφηεηαο ζε ζρέζε κε ηε ιεηηνπξγηθφηεηα γηα φιεο ηηο ειηθίεο (Hegaman & Lyness 2006) Οη ζνβαξέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο νβαξέο δηαηαξαρέο (serious mental disorders) φπσο ε ζρηδνθξέλεηα θαη ε δηπνιηθή δηαηαξαρή (δηπνιηθή Ι θαη ΙΙ, καλία ζηνπο εθήβνπο, δηπνιηθή δηαηαξαρή κε ελαιιαγή θάζεσλ), παξφηη πξνθαινχλ ζεκαληηθνχ βαζκνχ αληθαλφηεηα ζε αηνκηθφ επίπεδν, ιφγσ ηεο ζπαληφηεηαο ηνπο, ζεσξείηαη φηη δελ επηβαξχλνπλ ζπλνιηθά ηε δεκφζηα πγεία ζηνλ ίδην βαζκφ ζε ζχγθξηζε κε ηηο πην ζπρλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο (θαπηλάθεο & Μαπξέαο 2001). Πην εηδηθά, ε ζρηδνθξέλεηα αθνξά ζην 1% πεξίπνπ ηνπ ζπλνιηθνχ πιεζπζκνχ θαη είλαη ζρεηηθά ζπάληα ζηα παηδηά κε ζπρλφηεηα 1 ζηα 1000 άηνκα (Nicolson & Rapoport 1999). Οη γπλαίθεο θαη νη άλδξεο επεξεάδνληαη εμίζνπ. Οη άλδξεο εκθαλίδνπλ σο κέζε ηηκή έλαξμεο ηεο αζζέλεηαο ηα έηε ελψ νη γπλαίθεο ηα έηε. Η πνιχ πξψηκε έλαξμε ηεο ζρηδνθξέλεηαο (very early onset) πξηλ ηα 12 έηε, φπσο θαη ε πξψηκε έλαξμε ηεο (early onset), κεηά ηα 13 έηε, έρεη ζπζρεηηζζεί κε ρεηξφηεξε πξφγλσζε, κεγαιχηεξε ρξνληφηεηα θαη έθπησζε ηεο ιεηηνπξγηθφηεηαο ζε ζρέζε κε αζζελείο κε πξνρσξεκέλε ειηθία έλαξμεο ηεο ζρηδνθξέλεηαο (late onset) φπνπ ηα ζπκπηψκαηα εκθαλίδνληαη κεηά ηα 45 έηε (Margari et al 2008). Δπηπιένλ, ηα άηνκα πνπ εκθαλίδνπλ ζρηδνθξέλεηα ζε πξνρσξεκέλε ειηθία είλαη ζπρλφηεξα γπλαίθεο κε ιηγφηεξα αξλεηηθά ζπκπηψκαηα θαη 8

22 πεξηζζφηεξα ζπλαηζζεκαηηθά, παξαηζζήζεηο θαη ςεπδαηζζήζεηο. Οη άλδξεο, απφ ηελ άιιε πιεπξά, θαίλεηαη λα έρνπλ πην ζνβαξή πνξεία ζηελ αζζέλεηα ζε ζρέζε κε ηηο γπλαίθεο φζνλ αθνξά ζηα πεξηζζφηεξα αξλεηηθά ζπκπηψκαηα, φπσο θνηλσληθή απφζπξζε θαη επηπέδσζε ηνπ ζπλαηζζήκαηνο, θαη επεξεαζκέλε ιεηηνπξγηθφηεηα (Margari et al 2002). Οη δηπνιηθέο δηαηαξαρέο ππνινγίδεηαη φηη επεξεάδνπλ ην 1-3% ηνπ πιεζπζκνχ παγθνζκίσο. Μηα ζεηξά επηδεκηνινγηθψλ θαη θιηληθψλ κειεηψλ δείρλνπλ πςειή ζπλλνζεξφηεηα κεηαμχ ησλ δηπνιηθψλ θαη ησλ αγρσδψλ δηαηαξαρψλ (δηαηαξαρή παληθνχ, ηδενςπραλαγθαζηηθή δηαηαξαρή, θνηλσληθή θνβία, δηαηαξαρή ζηξεο κεηά απφ ςπρνηξαπκαηηζκφ) (Freeman et al 2002). ηνλ Πίλαθα 1.1 παξνπζηάδνληαη νη ζεκαληηθφηεξεο δηαθνξέο κεηαμχ ησλ θνηλψλ θαη ζνβαξψλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ. Πίνακαρ 1.1 Οι κύπιερ διαθοπέρ ηυν κοινών από ηιρ ζοβαπέρ τςσικέρ διαηαπασέρ Κνηλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο νβαξέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο Δπηπνιαζκφο 15-20% 1% Αηηηνινγία Φπρνθνηλσληθνί παξάγνληεο: ζεκαληηθή ζπκκεηνρή Φπρνθνηλσληθνί παξάγνληεο: αζζελήο ζπκκεηνρή Γηάγλσζε Απνπζία ςπρσζηθψλ ζπκπησκάησλ Φπρσζηθά ζπκπηψκαηα Πξφγλσζε Καιή-ζπρλή απηνΐαζε Γπζκελέζηεξε-ζπάληα απηνΐαζε Θεξαπεία πρλά θαιή αληαπφθξηζε ζηελ ςπρνζεξαπεία-ζπκβνπιεπηηθή Φάξκαθα απαξαίηεηα Αλάγθε λνζειείαο πάληα πρλή Δπίπεδν αληηκεηψπηζεο Αιιεινεπηθάιπςε ηελ πξσηνβάζκηα θξνληίδα πρλή κε άιιεο δηαηαξαρέο ηεο ίδηαο θαηεγνξίαο ηελ δεπηεξνβάζκηα-ηξηηνβάζκηα θξνληίδα απφ ςπρίαηξνπο Η κία απνθιείεη ακνηβαία ηελ άιιε Πεγή: Σθαπηλάθεο Π., Μαπξέαο Β., Ψπρηαηξηθή κεηαξξύζκηζε: δηαθνξεηηθνί αζζελείο δηαθνξεηηθέο αλάγθεο, Αξρεία Διιεληθήο Ιαηξηθήο, 2001, 18:

23 1.6 Αποηύπυζη ηυν τςσικών διαηαπασών ζηον κόζμο καηά ηον ΠΟΤ ηελ επνρή καο ε πγεία ελφο πιεζπζκνχ δελ νξίδεηαη κφλν απφ ηηο ζηαηηζηηθέο ζλεζηκφηεηαο αιιά θαη κε βάζε ηελ αλαπεξία θαη αληθαλφηεηα ηνπ πιεζπζκνχ (Πνιάθε et al 2007). Κάζε ςπρηθή δηαηαξαρή επεξεάδεη ζε θάπνην βαζκφ ηε ιεηηνπξγηθφηεηα ηνπ αηφκνπ πξνθαιψληαο θάπνηνπ βαζκνχ αλαπεξία ή αληθαλφηεηα ζην άηνκν θαη ε κέηξεζε ηεο παίδεη ζεκαληηθφ ξφιν ζηνλ πξνζδηνξηζκφ ηεο θαηάζηαζεο ηεο πγείαο ηνπ πιεζπζκνχ. ε κειέηε ηνπ Παγθφζκηνπ Οξγαληζκνχ Yγείαο ην 2004, νη ςπρηαηξηθέο δηαηαξαρέο εκθαλίδνληαη ζε πνιχ πςειέο ζέζεηο ζηνλ πίλαθα ησλ πιένλ ζεκαληηθψλ αζζελεηψλ σο πξνο ηελ επαγφκελε αληθαλφηεηα. Οη ςπρηθέο θαη λεπξνινγηθέο δηαηαξαρέο ζπγθεληξψλνπλ ην 13% ησλ ζπλνιηθψλ DALY's (ρακέλσλ ρξφλσλ δσήο ζηαζκηζκέλα σο πξνο ηελ επαγφκελε αληθαλφηεηα) πνπ ράλνληαη, ζε ζρέζε κε φιεο ηηο αζζέλεηεο θαη ηνπο ηξαπκαηηζκνχο παγθνζκίσο (WHΟ 2008). χκθσλα κε εθηηκήζεηο ηνπ ΠΟΤ, 450 εθαηνκκχξηα άηνκα πάζρνπλ απφ θάπνηα ςπρηθή δηαηαξαρή. Απφ απηνχο ηνπιάρηζηνλ 150 εθαηνκκχξηα ππνθέξνπλ απφ θαηάζιηςε ζε θάπνηα ζηηγκή ηεο δσήο ηνπο, ζρεδφλ έλα εθαηνκκχξην απηνθηνλνχλ θάζε ρξφλν, θαη πεξίπνπ 25 εθαηνκκχξηα ππνθέξνπλ απφ ζρηδνθξέλεηα (WHO 2003). Οη επηζηεκνληθέο πξνβνιέο ησλ ζηαηηζηηθψλ ζηνηρείσλ, κέρξη ην 2020, δείρλνπλ φηη νη λεπξνςπρηαηξηθέο δηαηαξαρέο ζα αληηζηνηρνχλ ζην 15% ηεο παγθφζκηαο αλαπεξίαο, κε κφλε ηελ θαηάζιηςε λα αληηζηνηρεί ζην 5,7% ησλ ρακέλσλ DALY's. Δλψ ππνινγίδεηαη φηη έλα ζηα ηέζζεξα άηνκα ζα αλαπηχμεη κία ή πεξηζζφηεξεο ςπρηθέο δηαηαξαρέο ή δηαηαξαρή ζπκπεξηθνξάο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δσήο ηνπ (WHO 2001). 1.7 Η εικόνα ηυν τςσικών διαηαπασών ζηην Δςπυπαφκή Κοινόηηηα Η αλαζθφπεζε ησλ δεδνκέλσλ 27 επηδεκηνινγηθψλ κειεηψλ ζηελ θνηλφηεηα απφ ην 1990 θαη κεηά, κε ζηνηρεία απφ 16 ρψξεο ηεο Δπξψπεο, θαηέδεημε φηη ην 27% ηνπ ζπλνιηθνχ ελήιηθνπ πιεζπζκνχ ηεο Δπξψπεο ππνθέξεη απφ κία ηνπιάρηζηνλ ςπρηαηξηθή δηαηαξαρή (Wittcen & Jacobi 2005). χκθσλα δε κε ππνινγηζκνχο ζε 12κήλε βάζε θαη φπσο θαίλεηαη ζην Γηάγξακκα 1.3, 82.7 εθαηνκκχξηα άηνκα πνπ αλήθνπλ ζηνλ ελήιηθν πιεζπζκνχ ηεο Δπξψπεο εηψλ, θαίλεηαη λα επεξεάζηεθαλ ή ζα επεξεαζηνχλ απφ θάπνηα ςπρηθή δηαηαξαρή ζε 10

24 θάπνηα ζηηγκή ηεο δσήο ηνπο (ζε ζπλνιηθφ αξηζκφ εθαηνκκπξίσλ αηφκσλ) (Wittcen & Jacobi 2005) κελνη ππνινγηζκνί αλψηαην φξην θαηψηαην φξην Τξνπνπνηεκέλν από Wittcen HU., Jacobi F., Size and burden of mental disorders in Europe-a critical review and appraisal of 27 studies, European Psychopharmacology, 2005, 15: Γιάγπαμμα 1.3 Δκηιμώμενορ απιθμόρ ζηον γενικό πληθςζμό ηηρ ΔΔ εηών πος πλήηηεηαι από τςσική διαηαπασή ζε 12μηνη βάζη Σελ πςειφηεξε ζπρλφηεηα ζην πιεζπζκφ ηεο Δπξψπεο, φπσο θαίλεηαη απφ ην δηάγξακκα, εκθαλίδνπλ νη αγρψδεηο δηαηαξαρέο (γεληθεπκέλε αγρψδεο δηαηαξαρή, εηδηθέο θνβίεο, θνηλσληθή θνβία, αγνξαθνβία), νη θαηαζιηπηηθέο δηαηαξαρέο (κείδνλα θαηάζιηςε) θαη νη ζσκαηφκνξθεο δηαηαξαρέο. Αμίδεη επίζεο λα ζεκεησζεί φηη απφ ην ζχλνιν ησλ αηφκσλ πνπ επεξεάζηεθε απφ θάπνηα αγρψδε ςπρηθή δηαηαξαρή, κφιηο ην 26% έιαβε θαζνδήγεζε ή επαγγεικαηηθή θξνληίδα απφ επίζεκεο ππεξεζίεο ςπρηθήο πγείαο (φπσο ςπρνζεξαπεία, θαξκαθνζεξαπεία, ςπρνεθπαίδεπζε) (Γηάγξακκα 1.4). 11

25 8,3 25,7 νπνηαδήπνηε δηαηαξαρή 26,1 νπνηαδήπνηε δηαηαξαρή ζπλαηζζήκαηνο νπνηαδήπνηε δηαηαξαρή άγρνπο νπνηαδήπνηε δηαηαξαρή αιθνφι 36,5 Τξνπνπνηεκέλν από Wittcen HU., Jacobi F., Size and burden of mental disorders in Europe-a critical review and appraisal of 27 studies, European Psychopharmacology, 2005, 15: Γιάγπαμμα 1.4 Ποζοζηό ηος πληθςζμού αηόμυν με τςσικέρ διαηαπασέρ ζηην ΔΔ πος έλαβαν κάποιο είδορ θεπαπείαρ Γεδνκέλα, απφ θάπνηεο απφ απηέο ηηο κειέηεο, ζρεηηθά κε ηελ επίπησζε θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δσήο ππνδεηθλχνπλ φηη ζρεδφλ θάζε δεχηεξν άηνκν ζηελ Δπξψπε έρεη ή ζα εκθαλίζεη θάπνηα ςπρηθή αζζέλεηα ζε θάπνηα ζηηγκή ηεο δσήο ηνπ (Wittcen & Jacobi 2005). χκθσλα κε κηα έθζεζε ηνπ ΠΟΤ γηα ηελ πγεία ηνπ πιεζπζκνχ ζηελ Δπξψπε γηα ηα έηε , ηνπιάρηζηνλ 16% ησλ Δπξσπαίσλ δήισζαλ φηη είραλ έλα ρξφλην πξφβιεκα πγείαο θαη 3,4% απφ απηνχο έλα πνιχ ζνβαξφ πξφβιεκα πγείαο. Οη λεπξνςπρηθέο δηαηαξαρέο θαη ηα ζπλαηζζεκαηηθά πξνβιήκαηα ζπγθέληξσζαλ ην 9% ηνπ ζπλφινπ ησλ δεισζέλησλ ρξφλησλ πξνβιεκάησλ πγείαο θαη αλαπεξηψλ απφ θάπνηα αηηία (European Commission 2005). ηελ εηήζηα έθζεζε ηνπ ΠΟΤ ην 2001 γηα ηηο ςπρηθέο δηαηαξαρέο, θαίλεηαη φηη ζην 6,4% δηεγλψζζε ηξέρνπζα θαηάζιηςε θαη ζην 14,9% απηψλ γεληθεπκέλν άγρνο. ην ζχλνιφ ηνπο φιεο νη ςπρηθέο δηαηαξαρέο αλήιζαλ ζε 19,2% (WHO 2001). Σέινο, ν αξηζκφο ησλ αηφκσλ πνπ λνζειεχζεθαλ ην 2005 ζηελ Διιάδα γηα θάπνηα ςπρηθή δηαηαξαρή ππνινγίζηεθε ζε , ζχκθσλα κε δεδνκέλα ηεο Δζληθήο ηαηηζηηθήο Τπεξεζίαο ηεο Διιάδαο

26 1.8 Ανακεθαλαίυζη Η ςπρηθή πγεία απνηειεί κηα επξεία έλλνηα θαη αλαθέξεηαη ζηελ νινθιεξσκέλε ζπλαηζζεκαηηθή θαη θνηλσληθή επεκεξία ηνπ αηφκνπ. Γελεηηθνί, βηνινγηθνί, θνηλσληθνί θαη πεξηβαιινληηθνί παξάγνληεο επηδξνχλ αξλεηηθά πξνθαιψληαο δηάθνξεο ςπρηθέο δηαηαξαρέο. Οη θνηλέο ςπρηθέο δηαηαξαρέο πξνθαινχλ κεγαιχηεξε επηβάξπλζε ζηε δεκφζηα πγεία απ φηη νη ζνβαξέο. Η δηάγλσζε θαη ηαμηλφκεζή ηνπο γίλεηαη βάζεη θνηλά απνδεθηψλ ζπζηεκάησλ ηαμηλφκεζεο. Οη ηειεπηαίεο κειέηεο εκθαλίδνπλ αχμεζε ηεο ζπρλφηεηαο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ θαη πςειέο ζέζεηο ησλ ρακέλσλ ρξφλσλ δσήο ιφγσ ηεο αληθαλφηεηαο πνπ απηέο πξνθαινχλ. Η ρξνληφηεηα θαη ην θφζηνο ζεξαπείαο ηνπο νδήγεζαλ ζε επαλαπξνζδηνξηζκφ ηνπ ηξφπνπ αληηκεηψπηζεο θαη δηαρείξηζεο ησλ ςπρηθά αζζελψλ ζε νιφθιεξν ην δπηηθφ θφζκν. 13

27 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2 ΦΤΥΙΑΣΡΙΚΗ ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΙΗ 2.1 Από ηο άζςλο ζηην κοινόηηηα Η πεξίζαιςε ησλ αηφκσλ πνπ έπαζραλ απφ ςπρηθέο δηαηαξαρέο αλέθαζελ αληηθαηφπηξηδε ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν νη θνηλσλίεο αληηκεηψπηδαλ ηηο ςπρηθέο λφζνπο. ην πέξαζκα ησλ αηψλσλ νη άλζξσπνη απηνί αληηκεησπίδνληαλ κε δηάθνξνπο ηξφπνπο. Δίραλ μερσξηζηή ζέζε ζε θνηλσλίεο φπνπ πίζηεπαλ φηη κηινχζαλ ζηνπο λεθξνχο ή ζηνπο ζενχο. Σν κεζαίσλα ηνπο βαζάληδαλ θαη ηνπο έθαηγαλ. Αξγφηεξα, ηνπο θιείδσλαλ ζε ηδξχκαηα θαη γίλνληαλ αληηθείκελν έξεπλαο γηα ηελ επηζηήκε. ηελ Δπξψπε ηνπ 19 νπ αηψλα ππήξμαλ δηάθνξεο ηάζεηο. Με ηελ αλάπηπμε ηεο ςπρηαηξηθήο σο ηαηξηθνχ θιάδνπ νη ςπρηθέο αζζέλεηεο έγηλαλ αληηθείκελν επηζηεκνληθήο έξεπλαο θαη νη ςπρηθά αζζελείο ζεσξνχληαλ αζζελείο κε ηαηξηθφ πξφβιεκα. Απφ ηελ άιιε κεξηά, άλζξσπνη κε ςπρηθέο δηαηαξαρέο φπσο θαη άιινη κε άιιεο αζζέλεηεο θαη αλεπηζχκεηε θνηλσληθή ζπκπεξηθνξά, απνκνλψλνληαλ θαη πεξηνξίδνληαλ ζε κεγάια ηδξχκαηα, θξαηηθά ςπρηαηξεία ή άζπια (WHO 2001). ηε δεθαεηία ηνπ 1950, επίζεκνη θνξείο πγείαο, ζε παγθφζκην επίπεδν, ζπλέβαιιαλ ζηε ράξαμε λέσλ πνιηηηθψλ γηα ηνλ ηξφπν θξνληίδαο ησλ ςπρηθά αζζελψλ. Οη θπβεξλήζεηο πξνρψξεζαλ ζηε ρξεκαηνδφηεζε λέσλ κνληέισλ ςπρηθήο πγείαο θαη ζηελ ςήθηζε θαηλνχξγησλ λφκσλ. πγρξφλσο, ηα ΜΜΔ θαη ε θνηλσλία γεληθφηεξα άξρηζαλ λα εθδειψλνπλ ελδηαθέξνλ γηα ηνπο ςπρηθά αζζελείο. Θέκαηα ζρεηηθά κε ηα δηθαηψκαηα ησλ ςπρηθά αζζελψλ άξρηζαλ λα ζπδεηηνχληαη θαη ε θνηλσλία αλαγλψξηδε ηελ αλεπάξθεηα ησλ ηδξπκαηηθψλ ζεξαπεηψλ θαη ην δήηεκα ησλ δηαθξίζεσλ θαη ηνπ ζηίγκαηνο (Tuntiya 2003). Έηζη παξφιν πνπ κέρξη ηφηε ε θνηλφηεηα ζεσξνχληαλ έλα βίαην θαη απεηιεηηθφ πεξηβάιινλ γηα ηνπο ςπρηθά αζζελείο, απφ ηα κέζα ηνπ 1950 ε θξνληίδα ζηελ θνηλφηεηα απνηέιεζε ηνλ πξσηαξρηθφ ζηφρν ηεο ςπρηαηξηθήο θαη έγηλε ζπλψλπκε κε ηελ θνηλσληθή ελζσκάησζε, ελψ ε θξνληίδα ζην ςπρηαηξείν ζπλδέζεθε κε ηνλ απνθιεηζκφ απφ ηελ θνηλσλία, ηνλ δηαρσξηζκφ θαη ηελ απάλζξσπε κεηαρείξηζε. Η κεγάιε άλζηζε ηεο Κνηλσληθήο- Κνηλνηηθήο Φπρηαηξηθήο ηηο δεθαεηίεο ηνπ 1960 θαη 1970 ζηηο δπηηθνεπξσπατθέο ρψξεο, 14

28 πξνζέθεξε έλα πξαθηηθφ θαη ηδενινγηθφ κνληέιν γηα ηε θξνληίδα ησλ ςπρηθά αζζελψλ έμσ απφ ηα ςπρηαηξεία (Μαδηαλφο 2002). Μέζα ζηα επφκελα ρξφληα θαη ζαλ κηα αιπζηδσηή αληίδξαζε, αλαπηπγκέλεο Γπηηθέο ρψξεο φπσο ε Ακεξηθή θαη ε Μ. Βξεηαλία αθνινχζεζαλ δηαδηθαζίεο αλαδηνξγάλσζεο ησλ ζεζκηθψλ θαη δνκηθψλ ζηνηρείσλ πνπ έιεγραλ θαη φξηδαλ ην ςπρηαηξηθφ ηνπο ζχζηεκα δηαδηθαζίεο πνπ είλαη παγθνζκίσο γλσζηέο σο «ςπρηαηξηθέο κεηαξξπζκίζεηο» (θαπηλάθεο & Μαπξέαο 2001) (Μαδηαλφο 2002). Η γεληθή ηάζε γηα ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε ηα επφκελα ρξφληα, εθθξάζηεθε κε ηε δεκηνπξγία κηαο επξείαο ιίζηαο δνκψλ/κνλάδσλ ςπρηθήο πγείαο ζηελ θνηλφηεηα θαη κε ηελ πξνζπάζεηα θιεηζίκαηνο ησλ κεγάισλ ςπρηαηξείσλ. Η εγθαηάιεηςε ηεο ηδξπκαηηθήο ςπρηαηξηθήο επέθεξε ηελ απειεπζέξσζε ελφο ζεκαληηθνχ αξηζκνχ ςπρηθά αζζελψλ απφ ηα ςπρηαηξηθά άζπια. Ο φξνο απναζπινπνίεζε εηζήρζε γηα λα αλαθεξζεί ζηε ζεκαληηθφηεξε πηπρή ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο (Tuntiya 2003). Πνιιέο απφ ηηο πξνζπάζεηεο γηα κεηαξξχζκηζε θαη απναζπινπνίεζε πνπ μεθίλεζαλ ηε δεθαεηία ηνπ 1950 ζηηο νηθνλνκηθά αλαπηπγκέλεο δπηηθέο ρψξεο, ζπλερίζηεθαλ ηα επφκελα ρξφληα ζε θάπνηεο απφ απηέο (Μ. Βξεηαλία, ΗΠΑ) (Tuntiya 2003) (Mechanic 2007), ζε άιιεο θάλεθαλ λα ράλνπλ ηελ αξρηθή ηνπο δχλακε θαη λα παξαθκάδνπλ (Ιηαιία ηελ δεθαεηία ηνπ 80) (Burti & Benson 1996), ελψ ζηηο ιηγφηεξν αλαπηπγκέλεο, φπσο ε Διιάδα, ε Ιζπαλία θαη ε Πνισλία, άξρηζαλ λα εθαξκφδνληαη ζρεηηθά πξφζθαηα (Madianos & Christodoulou 2007) (Vazquez-Barquero & Garcia 1999) (Balicki et al 2000). Οη κεηαξξπζκηζηηθέο/απναζπινπνηεηηθέο δηαδηθαζίεο ζπλερίδνληαη αθφκα ζε πνιιέο ρψξεο αλά ηνλ θφζκν ζηνρεχνληαο ζηε βειηίσζε ηεο θξνληίδαο ςπρηθήο πγείαο. 2.2 Οι λόγοι πος οδήγηζαν ζηην μεηαππύθμιζη Αλακθίβνια κηα απφ ηηο πην ξηδνζπαζηηθέο θηλήζεηο ζε παγθφζκην θνηλσληθνπνιηηηθφ επίπεδν, ην δεχηεξν ήκηζπ ηνπ 20 νπ αηψλα, ήηαλ ε ζρεδφλ ηαπηφρξνλε κεηαξξχζκηζε ησλ ςπρηαηξηθψλ ππεξεζηψλ απφ ην ηδξπκαηηθφ κνληέιν ςπρηαηξηθήο θξνληίδαο ζε έλα αλνηθηφ κνληέιν θξνληίδαο ζηελ θνηλφηεηα πνπ νδήγεζε ζηελ απναζπινπνίεζε θαη ζην θιείζηκν ησλ κεγάισλ ςπρηαηξείσλ ζε νξηζκέλεο απφ ηηο αλαπηπγκέλεο ρψξεο ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ (θαπηλάθεο & Μαπξέαο 2001). Κνηλσληθά θαηλφκελα κεγάιεο έθηαζεο, φπσο ε απναζπινπνίεζε έρνπλ πνιιέο 15

29 αηηηνινγίεο θαη κπνξνχλ λα απνδνζνχλ ζε δηάθνξεο δπλάκεηο θαη γεγνλφηα. Αξθεηέο ππνζέζεηο θαη επηρεηξήκαηα κπνξεί λα βξεη θάπνηνο ζηε δηεζλή βηβιηνγξαθία γηα ηελ εμήγεζε ησλ πνιηηηθψλ απναζπινπνίεζεο. Απηέο πξνέξρνληαη απφ δηαθνξεηηθέο αθαδεκατθέο θαη εξεπλεηηθέο πεξηνρέο φπσο ε αλάιπζε ησλ επηζηεκψλ πγείαο (health care analysis), ε θηινζνθία ηεο πγείαο, ε θνηλσληθή ηζηνξία ή αθφκα θαη ε ηζηνξία ηεο θνηλσληνινγίαο, ρσξίο φκσο λα πξνζθέξνπλ κία ζαθή εμήγεζε (Tuntiya 2003) (Madianos 2006). Αλαδεηψληαο ηνπο ιφγνπο πνπ νδήγεζαλ ζηελ έλαξμε ηεο δηαδηθαζίαο απναζπινπνίεζεο θαη κεηαξξχζκηζεο ηεο ςπρηαηξηθήο θξνληίδαο ζηηο δπηηθνεπξσπατθέο ρψξεο, νη πην δηαδεδνκέλεο θαη ζπρλφηεξα αλαθεξφκελεο εξκελείεο είλαη: Η ζεκαληηθή πξφνδνο ζηνλ ηνκέα ηεο ςπρνθαξκαθνινγίαο (ε ιεγφκελε «ςπρνθαξκαθνινγηθή επαλάζηαζε») κε ηελ αλαθάιπςε θαηλνχξγησλ θαξκάθσλ, ηδίσο λεπξνιεπηηθψλ θαη αληηθαηαζιηπηηθψλ, βειηίσζε ηελ θιηληθή εηθφλα ησλ παζρφλησλ θαη ζπλέβαιιε ζηελ έμνδν πνιιψλ εμ απηψλ ζηελ θνηλφηεηα Η αλάπηπμε λέσλ κνξθψλ ςπρνθνηλσληθψλ παξεκβάζεσλ βνήζεζε ζηελ νκαιφηεξε πξνζαξκνγή ησλ αζζελψλ εθηφο ςπρηαηξείνπ Η θίλεζε ππέξ ησλ αλζξψπηλσλ δηθαησκάησλ έγηλε έλα πξαγκαηηθά παγθφζκην θαηλφκελν ππφ ηελ αηγίδα ησλ Ηλσκέλσλ Δζλψλ, γεγνλφο πνπ νδήγεζε ζηελ παξαδνρή ηνπ αξλεηηθνχ ξφινπ ηνπ αζχινπ Κνηλσληθά θαη ςπρηθά ζηνηρεία ελζσκαηψζεθαλ ζηνλ νξηζκφ ηεο πγείαο ηνπ λεντδξπζέληα, ηε δεθαεηία ηνπ 1950, ΠΟΤ, πνπ κε ηε ρξεκαηνδφηεζε θαη ηελ επηξξνή ηνπ γηα ηα δηθαηψκαηα ησλ ςπρηθά αζζελψλ έδσζε ην έλαπζκα γηα ηελ αιιαγή ησλ κνληέισλ θξνληίδαο ζηελ ςπρηθή λφζν. Σα παξαπάλσ γεγνλφηα, ζπλέβαιαλ απνθαζηζηηθά ζηελ πηνζέηεζε κηαο νιηζηηθήο πξνζέγγηζεο ηνπ αλζξψπνπ απφ ηελ νπνία απνξξέεη ε απφπεηξα κεηαξξχζκηζεο ηνπ ηξφπνπ αληηκεηψπηζεο ησλ ςπρηθψλ δηαηαξαρψλ θαη ε ράξαμε λέσλ πνιηηηθψλ. Η λέα απηή πξνζέγγηζε, ε νπνία έξρεηαη ζε ζχγθξνπζε κε ηελ απφιπηε βηνινγηθή ςπρηαηξηθή, δηθαηνινγεί ηδενινγηθά ηελ αλάγθε γηα δηακφξθσζε ελφο ζεξαπεπηηθνχ ζρεδίνπ ην νπνίν ζα πεξηιακβάλεη, πέξα απφ ηελ ελδερφκελε λνζειεία θαη ηελ ςπρνθαξκαθνζεξαπεία, παξέκβαζε ζηελ νηθνγέλεηα, θαζψο θαη θνηλσληθνζεξαπεπηηθή παξέκβαζε κε απψηεξν ζθνπφ ηελ παξνρή επξχηεξεο ζηήξημεο θαη δπλαηφηεηαο γηα επαλέληαμε. Οη δηαπηζηψζεηο απηέο απνηεινχλ νπζηαζηηθά ην έξεηζκα ηεο φιεο πξνζπάζεηαο λα κεηαηεζεί ην θέληξν βάξνπο ηεο θξνληίδαο απφ ηα κεγάια ςπρηαηξηθά ηδξχκαηα, ηα νπνία κε ηελ πάξνδν ηνπ 16

30 ρξφλνπ έγηλαλ θαηαπηεζηηθά θαη νπηζζνδξνκηθά, ζε κηα πην αλνηθηή θαη επέιηθηε θξνληίδα κέζα ζηελ θνηλφηεηα. Έηζη εδξαηψλεηαη ζηαδηαθά κηα θαηλνχξγηα πξαγκαηηθφηεηα πνπ βξίζθεη ηηο ρψξεο κε ηελ πην αλαπηπγκέλε θνηλσληθή θαη νηθνλνκηθή ζπγθξφηεζε λα αληηιακβάλνληαη ηα ζηελά θαη πεξηνξηζκέλα φξηα ηεο ςπρηαηξηθήο ηνπ 19 νπ αηψλα θαη ηελ αδπλακία ηνπ ζεζκνχ ηνπ ςπρηαηξείνπ λα απαληήζεη ζηηο αλάγθεο ησλ αζζελψλ γηα έλα απνηειεζκαηηθφ ζεξαπεπηηθφ ζρέδην (WHO 2001) (Pilgrim & Rogers 2004). Γηα ηνπο πεξηζζφηεξνπο αθαδεκατθνχο, νη ιφγνη πνπ ζεσξήζεθαλ ππεχζπλνη γηα ηε ζρεδφλ ηαπηφρξνλε ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε θαη απναζπινπνίεζε ζηηο πεξηζζφηεξεο δπηηθέο ρψξεο, είλαη πνιιαπινί θαη ακθηζβεηνχκελνη θαη εκπιέθνπλ έλα ζχλζεην ζχλνιν αιιειεπηδξάζεσλ κεηαμχ ηνπ ηαηξηθνχ επαγγέικαηνο, ηεο δεκφζηαο εζηθήο, ηνπ θξάηνπο θαη ηεο πνιηηηθήο νηθνλνκίαο (Pilgrim & Rogers 2004). 2.3 Σο πλαίζιο ηηρ τςσιαηπικήρ μεηαππύθμιζηρ Ο φξνο κεηαξξχζκηζε είλαη ζπλψλπκνο κε ηε κεηακφξθσζε, ηε κεηαηξνπή, ηελ θαηλνηνκία θαη ηελ αιιαγή. Πην εηδηθά, ε ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε ζρεηίδεηαη κε ηελ αλαδηνξγάλσζε ζε φια ηα ζεζκηθά θαη δνκηθά ζηνηρεία πνπ ειέγρνπλ θαη νξίδνπλ ην ςπρηαηξηθφ ζχζηεκα κηαο ρψξαο (λνκηθά, δηνηθεηηθά, νξγαλσηηθά, δηαδηθαζηηθά θαη ην θιηληθφ πιαίζην) (Μαδηαλφο 1994). Φπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε ζεσξείηαη ε αιιαγή ζηε θηινζνθία θαη ηελ πξαθηηθή ηεο αληηκεηψπηζεο ηνπ ςπρηαηξηθνχ αζζελή, κε ηε κεηάβαζε απφ ην παξαδνζηαθφ ςπρηαηξηθφ ίδξπκα ζηηο ελαιιαθηηθέο δνκέο ςπρηαηξηθήο πεξίζαιςεο θαη απνθαηάζηαζεο ζηνλ θνηλνηηθφ ρψξν (Madianos 2010). Βαζίδεηαη ζε κηα λέα αληίιεςε δηαρείξηζεο ηεο ςπρηθήο αζζέλεηαο, φπνπ ην δίθηπν θνηλνηηθήο ςπρηαηξηθήο θξνληίδαο ζπλαληά ηηο απαηηήζεηο ησλ ςπρηθά αζζελψλ θαη αληηδηαζηέιιεηαη ην κνληέιν αζπιηαθνχ ηχπνπ πνπ ίζρπε ζην παξειζφλ. Η πηνζέηεζε ηνπ κνληέινπ κηαο πην αλνηθηήο ςπρηαηξηθήο θξνληίδαο ζηελ θνηλφηεηα νδεγεί ζηε δεκηνπξγία κηαο επξείαο ιίζηαο ελδνλνζνθνκεηαθψλ θαη εμσλνζνθνκεηαθψλ κνλάδσλ θαη ππεξεζηψλ ςπρηθήο πγείαο, φπσο θαίλεηαη ζηνλ Πίλαθα 2.1, πνπ ζα ζηεξίμνπλ ηε κεηαξξχζκηζε, θξνληίδνληαο ζπγρξφλσο γηα ηε ζεξαπεία θαη ηελ ςπρνθνηλσληθή απνθαηάζηαζε ησλ αζζελψλ (Γακίγνο 2003). 17

31 Πίνακαρ 2.1 Δνδονοζοκομειακέρ & Δξυνοζοκομειακέρ δομέρ ΔΝΓΟΝΟΟΚΟΜΔΙΑΚΔ ΓΟΜΔ ΔΞΧΝΟΟΚΟΜΔΙΑΚΔ ΓΟΜΔ Μνλάδεο Βξαρείαο Ννζειείαο Μνλάδεο νμέσλ πεξηζηαηηθψλ Κέληξν παξέκβαζεο θξίζεο Ξελψλαο βξαρείαο λνζειείαο Ννζνθνκείν εκέξαο Κέληξα ςπρηθήο πγείαο Ιαηξνπαηδαγσγηθά θέληξα Οηθνηξνθεία, μελψλεο Πξνζηαηεπφκελα δηακεξίζκαηα Κέληξν εκέξαο Κηλεηέο κνλάδεο ςπρηθήο πγείαο Μνλάδεο απνθαηάζηαζεο θαη ςπρηθήο επαλέληαμεο Δηδηθά θέληξα ςπρηθήο επαλέληαμεο Τξνπνπνηεκέλν από Γακίγνο Γ., Απναζπινπνίεζε θαη ε ζρέζε ηεο κε ηελ πξσηνβάζκηα πεξίζαιςε, Δθδόζεηο Παπαδήζε, 2003 Η ςπρηαηξηθή κεηαξξχζκηζε ζπλδέεηαη ζηελά κε ηελ αλάπηπμε ηεο θνηλνηηθήο ςπρηαηξηθήο, ηελ απναζπινπνίεζε θαη ηελ ηνκενπνίεζε, δειαδή κε παξακέηξνπο νη νπνίεο παίδνπλ πξσηεχνληα ξφιν ζηελ επηηπρία πξνγξακκάησλ ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο Παξνρή θξνληίδαο ζηελ θνηλόηεηα Η ηδέα ηεο θξνληίδαο ςπρηθήο πγείαο ζε θνηλνηηθφ επίπεδν απνηειεί κηα θαζνιηθή πξνζέγγηζε. Η θξνληίδα ζε θνηλνηηθή βάζε ζεκαίλεη φηη ε κεγάιε πιεηνςεθία ησλ αζζελψλ πνπ ρξεηάδεηαη πεξίζαιςε ζα πξέπεη λα έρεη ηε δπλαηφηεηα λα πεξηζάιπεηαη ζε απηφ ην επίπεδν. Πξέπεη ε πεξίζαιςε φρη κφλν λα είλαη ηνπηθή θαη πξνζβάζηκε, αιιά θαη λα απαληά ζηηο πνιιαπιέο αλάγθεο ησλ αηφκσλ. Δπηπξφζζεηα, νθείιεη λα ζηνρεχεη ζηε ρξήζε απνηειεζκαηηθψλ ζεξαπεπηηθψλ ηερληθψλ, ψζηε λα ελδπλακψλνληαη νη άλζξσπνη κε ςπρηθέο δηαηαξαρέο, ζηνρεχνληαο ζηελ απηνβνήζεηα θαη απηνεμππεξέηεζή ηνπο, κε ηελ ελεξγή ζπκκεηνρή ηνπ νηθνγελεηαθνχ θαη θνηλσληθνχ πεξηβάιινληνο ηνπο, θαζψο 18

32 επίζεο θαη κε ηε δξάζε ζπγθξνηεκέλσλ ππνζηεξηθηηθψλ κεραληζκψλ. Πην ζπγθεθξηκέλα, ε θξνληίδα ζηελ θνηλφηεηα γηα άηνκα κε ςπρηθέο δηαηαξαρέο ή ςπρηθά πξνβιήκαηα ζεκαίλεη (WHO 2001) : Τπεξεζίεο πνπ βξίζθνληαη θνληά ζηνλ αζζελή, φπσο γεληθφ λνζνθνκείν κε ηκήκα γηα έθηαθηεο εηζαγσγέο, θαη δνκέο ζηελ θνηλφηεηα γηα καθξνρξφληα παξακνλή Θεξαπεία θαη εμαηνκηθεπκέλε θξνληίδα ζχκθσλα κε δηάγλσζε θαη αλάγθεο ηνπ θάζε αηφκνπ Παξεκβάζεηο ηφζν ζηα ζπκπηψκαηα φζν θαη ζηελ πξνθαινχκελε απφ απηά αληθαλφηεηα Μηα κεγάιε θαηεγνξία ππεξεζηψλ πνπ αζρνιείηαη κε ηηο αλάγθεο ησλ αηφκσλ κε ςπρηθά πξνβιήκαηα πληνληζκφο θνηλνηηθψλ ππεξεζηψλ θαη επαγγεικαηηψλ ηνπ θιάδνπ Κηλεηέο παξά ζηαηηθέο ππεξεζίεο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ απηψλ πνπ κπνξνχλ λα πξνζθέξνπλ θαη' νίθνλ λνζειεία πλεξγαζία κε ηνπο θξνληηζηέο θαη εθπιήξσζε ησλ αλαγθψλ ηνπο Ννκνζεηηθέο ξπζκίζεηο γηα λα ζηεξίμνπλ ηηο παξαπάλσ πιεπξέο ηεο θξνληίδαο Τνκενπνίεζε Σν θπξίαξρν κνληέιν νξγάλσζεο κηαο νινθιεξσκέλεο ςπρηαηξηθήο θξνληίδαο, ζε πνιιέο επξσπατθέο ρψξεο, είλαη ε δεκηνπξγία γεσγξαθηθά θαζνξηζκέλσλ πεξηνρψλ πνπ νλνκάδνληαη ηνκείο. Η ηδέα απηή αλαπηχρζεθε ζηα κέζα ηνπ 20 νπ αηψλα ζηε Γαιιία θαη απφ ηε δεθαεηία ηνπ 1960 θαη κεηά, εθαξκφζζεθε σο νξγαλσηηθή αξρή ζε φιεο ζρεδφλ ηηο ρψξεο ηεο Γπηηθήο Δπξψπεο, κε κέγεζνο πιεζπζκνχ πνπ πνηθίιεη. Απηή ε αληηκεηψπηζε, έρεη πνιιά θνηλά κε ηελ ηδέα ηεο πγεηνλνκηθήο πεξηθέξεηαο ζηε ζηξαηεγηθή ηεο πξσηνβάζκηαο πεξίζαιςεο. Ο πξνζδηνξηζκφο ηεο πιεζπζκηαθήο θαη γεσγξαθηθήο κνξθήο ηνπ ηνκέα είλαη απαξαίηεηνο γηα ην ζρεδηαζκφ ππεξεζηψλ. χκθσλα κε ηνλ ΠΟΤ, πεξηιακβάλεη ζπλήζσο θαηνίθνπο. Η ηνκενπνίεζε ζπληειεί ζην λα αλαπηπρζνχλ ππεξεζίεο πνπ ζα ιακβάλνπλ ππφςε ηηο πιεζπζκηαθέο θαη γεσγξαθηθέο ηδηνκνξθίεο ηνπ ηνκέα θαζψο θαη ζην λα ζηειερσζνχλ νη ππεξεζίεο κε πξνζσπηθφ αλάινγα κε ην κέγεζνο ηνπ πιεζπζκνχ γηα ηνλ νπνίν πξννξίδνληαη. Δπηπιένλ, ην κέγεζνο ηνπ ηνκέα θαζνξίδεη θαη ηηο απνζηάζεηο πνπ 19

33 ρξεηάδεηαη ν αζζελήο λα δηαλχζεη, ψζηε λα κελ αλαγθάδεηαη λα απνκαθξχλεηαη γηα ηελ παξνρή ηεο πεξίζαιςεο απφ ην θνηλσληθφ ηνπ πεξηβάιινλ (WHO 2001) Απναζπινπνίεζε Η αλεπάξθεηα ησλ ςπρηαηξείσλ ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ ηδξπκαηνπνίεζε, ηελ κνληκνπνίεζε δειαδή ηεο αληθαλφηεηαο, πνπ νθείιεηαη ζηελ θνηλσληθή απνκφλσζε θαη ζηελ ηδξπκαηηθή θξνληίδα, νδήγεζε ζην θίλεκα ηεο απναζπινπνίεζεο. Απναζπινπνίεζε είλαη ε δηαδηθαζία εμφδνπ ρξφλησλ αζζελψλ απφ ηα κεγάια ςπρηαηξηθά ηδξχκαηα θαη ε ηνπνζέηεζε ηνπο ζηελ θνηλφηεηα. Απνηειεί ηελ πην ζεκαληηθή πηπρή ηεο ςπρηαηξηθήο κεηαξξχζκηζεο απνζπψληαο, θαηά κία έλλνηα, ηνλ ςπρηθά αζζελή απφ έλα ίδξπκα κε ζηφρν ηελ ςπρνθνηλσληθή απνθαηάζηαζε θαη ηελ επαλέληαμή ηνπ ζηελ θνηλφηεηα. Παξάιιεια νδεγεί ζηελ εθαξκνγή ελφο δηθηχνπ ελαιιαθηηθψλ θνηλνηηθψλ δνκψλ θαη ζπρλά ζην θιείζηκν ηνπ ηδξχκαηνο (Τθαληήο 2005). Η δηαδηθαζία ηεο απναζπινπνίεζεο δελ είλαη ηαπηφζεκε κε ηελ απιή δηαδηθαζία εμηηεξίνπ ηνπ αζζελή απφ ην άζπιν ή ηελ απνλνζνθνκεηνπνίεζή ηνπ. Δίλαη κηα ζχλζεηε δηαδηθαζία κε ηα παξαθάησ ραξαθηεξηζηηθά: Μεηαθνξά ζηελ θνηλφηεηα ησλ ρξφλησλ λνζειεπφκελσλ αζζελψλ, πνπ έρνπλ πξνεηνηκαζηεί θαηάιιεια. Δδξαίσζε θαη δηαηήξεζε ησλ θνηλνηηθψλ ζπζηεκάησλ ππνζηήξημεο γηα ηνπο κε αζπινπνηεκέλνπο ςπρηθά αζζελείο Σν θιείζηκν ησλ ηδξπκάησλ πξέπεη λα αθνινπζείηαη απφ ηε δεκηνπξγία ελαιιαθηηθψλ δνκψλ ππεξεζηψλ ςπρηθήο θξνληίδαο ζηελ θνηλφηεηα Πξφιεςε κε αλαγθαίσλ εηζαγσγψλ ζε ςπρηαηξηθά λνζνθνκεία κε ηελ παξνρή ππεξεζηψλ, θξνληίδαο ζηελ θνηλφηεηα. Δπνκέλσο, ε απναζπινπνίεζε είλαη κηα ζχλζεηε δηαδηθαζία πνπ πεξηιακβάλεη απφ ηε κία κεξηά ηελ έμνδν ησλ ςπρηθά αζζελψλ απφ ηα κεγάια ςπρηαηξεία θαη απφ ηελ άιιε ηελ εδξαίσζε ησλ ππεξεζηψλ ηεο θνηλφηεηαο, πνπ ζα παξέρνπλ ζηνπο ρξήζηεο ηε θξνληίδα πνπ έρνπλ αλάγθε (WHO 2001) (Lamb & Bachrach 2001). 20

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΗΖ Ή ΑΝΣΗΜΔΣΑΡΡΤΘΜΗΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΦΤΥΗΚΖ ΤΓΔΗΑ ΣΟ ΠΑΡΑΓΔΗΓΜΑ ΣΖ ΔΛΛΑΓΑ

ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΗΖ Ή ΑΝΣΗΜΔΣΑΡΡΤΘΜΗΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΦΤΥΗΚΖ ΤΓΔΗΑ ΣΟ ΠΑΡΑΓΔΗΓΜΑ ΣΖ ΔΛΛΑΓΑ ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΗΕ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΤΠΖΡΔΗΧΝ ΤΓΔΗΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΜΔΣΑΡΡΤΘΜΗΖ Ή ΑΝΣΗΜΔΣΑΡΡΤΘΜΗΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΦΤΥΗΚΖ ΤΓΔΗΑ ΣΟ ΠΑΡΑΓΔΗΓΜΑ ΣΖ ΔΛΛΑΓΑ ΠΟΤΓΑΣΡΙΑ ΠΑΡΑΚΔΤΟΠΟΤΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

Πεξίιεςε ζηελ ειιεληθή γιψζζα.. 4 Πεξίιεςε ζηελ αγγιηθή γιψζζα...4 Λέμεηο Κιεηδηά...5 Ειζαγφγή...6

Πεξίιεςε ζηελ ειιεληθή γιψζζα.. 4 Πεξίιεςε ζηελ αγγιηθή γιψζζα...4 Λέμεηο Κιεηδηά...5 Ειζαγφγή...6 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Πεξίιεςε ζηελ ειιεληθή γιψζζα.. 4 Πεξίιεςε ζηελ αγγιηθή γιψζζα....4 Λέμεηο Κιεηδηά...5 Ειζαγφγή...6 1.Το ζηίγμα ηης υστικής αζθένειας και η ανηιμεηώπιζή ηοσ.. 9 1.1. Ζ ςπρηθή αζζέλεηα θαη ε

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Σπουργείο Σγείας και Ιοιμωμικής Αλληλεγγύης. ςξ πλαίριξ ςξσ έογξσ:

Σπουργείο Σγείας και Ιοιμωμικής Αλληλεγγύης. ςξ πλαίριξ ςξσ έογξσ: Σπουργείο Σγείας και Ιοιμωμικής Αλληλεγγύης ΟΑΠΑΔΞΔΞ 1: Έκθερη ανιξλόγηρηπ (ποξρυέδιξ) ςχμ παοεμβάρεχμ εταομξγήπ ςηπ Χσυιαςοικήπ Λεςαοούθμιρηπ για ςημ πεοίξδξ 2000-2009 ςξ πλαίριξ ςξσ έογξσ: «Δκ ςχμ σρςέοχμ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΔΝΗΚΟ ΔΠΗΣΔΛΔΗΟ ΣΡΑΣΟΤ ΓΗΔΤΘΤΝΖ ΤΓΔΗΟΝΟΜΗΚΟΤ ΗΓ ΔΣΖΗΑ ΖΜΔΡΗΓΑ ΦΤΥΟΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΜΔΡΗΜΝΑ ΠΡΟΧΠΗΚΟΤ ΣΟΤ ΣΡΑΣΟΤ ΞΖΡΑ ΤΠΟ ΣΖΝ ΑΗΓΗΓΑ ΣΖ ΔΦΔ

ΓΔΝΗΚΟ ΔΠΗΣΔΛΔΗΟ ΣΡΑΣΟΤ ΓΗΔΤΘΤΝΖ ΤΓΔΗΟΝΟΜΗΚΟΤ ΗΓ ΔΣΖΗΑ ΖΜΔΡΗΓΑ ΦΤΥΟΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΜΔΡΗΜΝΑ ΠΡΟΧΠΗΚΟΤ ΣΟΤ ΣΡΑΣΟΤ ΞΖΡΑ ΤΠΟ ΣΖΝ ΑΗΓΗΓΑ ΣΖ ΔΦΔ ΓΔΝΗΚΟ ΔΠΗΣΔΛΔΗΟ ΣΡΑΣΟΤ ΓΗΔΤΘΤΝΖ ΤΓΔΗΟΝΟΜΗΚΟΤ ΗΓ ΔΣΖΗΑ ΖΜΔΡΗΓΑ ΦΤΥΟΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΜΔΡΗΜΝΑ ΠΡΟΧΠΗΚΟΤ ΣΟΤ ΣΡΑΣΟΤ ΞΖΡΑ ΤΠΟ ΣΖΝ ΑΗΓΗΓΑ ΣΖ ΔΦΔ ΠΑΡΑΚΔΤΖ 19 ΓΔΚΔΜΒΡΗΟΤ 2008 ΑΜΦΗΘΔΑΣΡΟ ΠΟΛΔΜΗΚΟΤ ΜΟΤΔΗΟΤ ΑΘΖΝΑ Αγαπεηνί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Πρώτη φορά στην Ελλάδα η επεμβατική φυσικοθεραπεία Στόχος: το μηχανικό αίτιο του μυοσκελετικού προβλήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΗΑ ΦΡΟΝΣΗΓΑ ΤΓΔΗΑ & ΓΗΚΣΤΑ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΦΡΟΝΣΗΓΑ 1 ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΙΔ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΕΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΟΙΚΗΗ ΤΠΗΡΕΙΩΝ ΤΓΕΙΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέμα:: «Η Ππωηηοβάθμιια Φποννηηίίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Έφη Μπέκοσ Γενική Γραμματέας Πρόνοιας ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ - Πξνώζεζε ηεο θνηλσληθήο έληαμεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΔΝΗΜΔΡΩΗ ΓΔΛΣΙΟ 2/2014 Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργαςίασ, Κοινωνικήσ Αςφάλιςησ & Πρόνοιασ Πατδνχζε Χ. Ινχιηνο 2014 Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή ηαπξνύια Βνγηαηδή, Αθηηλνθπζηθόο Ιαηξηθήο, Σκήκα Αδεηώλ & Διέγρσλ, Δ.Δ.Α.Δ. Δπηζηεκνληθή Ηκεξίδα ΔΦΙΔ Γνζηκεηξία & Αθηηλνπξνζηαζία Ραδηντζνηνπηθέο

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΙΘ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΓΙΟΙΚΗΗ-ΓΙΟΙΚΗΗ ΤΠΗΡΔΙΧΝ ΤΓΔΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΙΘ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΓΙΟΙΚΗΗ-ΓΙΟΙΚΗΗ ΤΠΗΡΔΙΧΝ ΤΓΔΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Δ Λ Λ Ζ Ν Η Κ Ζ Γ Ζ Μ Ο Κ Ρ Α Σ Η Α ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΧΣΔΡΗΚΧΝ ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΙΘ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΓΙΟΙΚΗΗ-ΓΙΟΙΚΗΗ ΤΠΗΡΔΙΧΝ ΤΓΔΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΜΔ ΤΠΖΡΔΗΧΝ ΦΤΥΗΚΖ ΤΓΔΗΑ ΣΖΝ ΚΟΗΝΟΣΖΣΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΖΜΑ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΤΠΖΡΔΗΧΝ ΤΓΔΗΑ

ΣΜΖΜΑ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΤΠΖΡΔΗΧΝ ΤΓΔΗΑ Δ ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΤΠΖΡΔΗΧΝ ΤΓΔΗΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: «ΟΡΓΑΝΧΖ ΚΑΗ ΛΔΗΣΟΤΡΓΗΑ ΚΔΝΣΡΧΝ ΤΓΔΗΑ ΚΑΗ ΚΔΝΣΡΧΝ ΦΤΥΗΚΖ ΤΓΔΗΑ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ» Δπηβιέπσλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Δ ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ: ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΓΗΟΗΚΖΖ-ΓΟΗΚΖΖ ΤΠΖΡΔΗΧΝ ΤΓΔΗΑ ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ: «Η ΤΜΒΟΛΗ ΣΗ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΑΜΔΑ ΣΗΝ ΔΠΑΝΔΝΣΑΞΗ ΣΟΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΔΡΓΑΙΑ ΚΑΙ ΣΗΝ ΔΝΓΤΝΑΜΩΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΑΘΗΜΑ 2T2 41 ΓΟΜΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΟΝΑΓΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΠΑΡΑΜΔΣΡΟΙ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΕΙ. I.ηόρν: II. Εύρος:

ΠΡΟΣΑΕΙ. I.ηόρν: II. Εύρος: Project Sexual Abuse Against Children in Residential Institutions, financed through the European Commission's Daphne III Programme 2007-2013, JLS/2007/DAP-1/178/-30-CE-0229207/00-68 ΠΡΟΣΑΕΙ I.ηόρν: Κχξηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ ΚΛΕΙΩ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ Τ.Ε.Π. ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 2009-2010. Ειδίκευσης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ

ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ ΚΛΕΙΩ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ Τ.Ε.Π. ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 2009-2010. Ειδίκευσης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ ΚΛΕΙΩ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ Τ.Ε.Π. ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 2009-2010 ιπλωµατική Εργασία για την απόκτηση Μεταπτυχιακού ιπλώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ 1 Ο πίλαθαο ηεο πξνεγνύκελεο ζειίδαο είλαη ηκήκα ηεο έθζεζεο πνπ δεκνζηεύηεθε από ηελ PLAN Ιnternational, κηα δηεζλή αλζξσπηζηηθή νξγάλσζε. Γίλνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο παξεκβάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Δπραξηζηίεο. Μέιε ηεο Ad Hoc Οκάδαο Δκπεηξνγλσκόλσλ

Δπραξηζηίεο. Μέιε ηεο Ad Hoc Οκάδαο Δκπεηξνγλσκόλσλ Έκθεζη ηης Ad Hoc Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για ηη μεηάβαζη από ηην ιδρσμαηική περίθαλψη ζηην περίθαλψη με βάζη ηην κοινόηηηα Εσρωπαϊκή Επιηροπή Γενική Διεύθσνση Απαστόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ

Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Α..ΠΑΙ.Σ.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΤΗ ΣΗ ΤΜΒΟΤΛΕΤΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΟΝ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟ (Π.Ε.Τ.Π) ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Σεο Αξηεκάθε Αιεμίαο (ΑΜ:132) Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Επιβλέπουςα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ.

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ. Λ. Γαηζέιεο Θ. Εάρνπ Α. Ινπθόπνπινο Δ. Θνπινύιαο Θ.Ξ. Καθαξίηζεο Κ. Κπνύικπνπ Γ. Ληάηνο Γ.Λ. Ληαιέθνο Γ. Ξαπαδάκνπ Α. Ξνιύδνο Δ.Η. Οεγνπνύινπ Α. Παξακνύξηζε Κ. Πγάληδνο Α. Πηέθνο 18.30 ΣΑΗΟΔΡΗΠΚΝΠ-ΞΟΝΠΦΩΛΖΠΔΗΠ

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ. Μάθημα 2ο-PSY 205

ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ. Μάθημα 2ο-PSY 205 ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205 ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ 1 2 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΣΟ Ορισμοί και θεωρίες Προσωπικότητας Παράγοντες που επηρεάζουν την προσωπικότητα Αξιολόγηση προσωπικότητας Οι έννοιες του φυσιολογικού και

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 Σνκέαο Βνξείνπ Διιάδνο ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 «Ζ ΑΠΑΡΑΓΔΚΣΖ ΚΑΣΑΣΑΖ ΣΑΘΜΔΤΖ. ΓΤΝΑΣΟΣΖΣΔ ΒΔΛΣΗΩΖ ΜΔ ΤΓΥΡΖΜΑΣΟΓΟΣΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34 ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34 1. Σίηινο καζήκαηνο Αξρέο Γηνίθεζεο θαη ηξαηεγηθήο Τπεξεζηψλ Τγείαο 2. Τπεχζπλνο καζήκαηνο Νίθνο Μαληαδάθεο 3. θνπφο θνπφο ηνπ καζήκαηνο είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.Δ.Ι. ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΧΝ ΤΓΔΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ

Α.Σ.Δ.Ι. ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΧΝ ΤΓΔΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Α.Σ.Δ.Ι. ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΧΝ ΤΓΔΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΣΜΗΜΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΤΝΣΑΚΣΔ: Λεσλίδα Μαξίλα ηπιηαλνχ Γεσξγία Τπεύθςνη Καθηγήηπια: Κα Παηηαθνχ- Παξαζχξε Βαζηιηθή ΖΡΑΚΛΔΗΟ 2010 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΤΥΑΡΗΣΗΔ..ζει.4

Διαβάστε περισσότερα

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS ΟΤΑ Επισειπηζιακή Νοημοζύνη: Οδεγίεο πξνο ηνπο εθπαηδεπόκελνπο γηα ηε ζύλδεζε κε ην ύζηεκα Γηαρείξηζεο Δπηρεηξεζηαθώλ Γηαδηθαζηώλ γηα ηελ εθηέιεζε ηωλ Πξαθηηθώλ Αζθήζεωλ ηωλ ππν(δλνηήηωλ) Bc1.1.4, Bc1.1.5,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Ηκεξνκελία: Αξηζκόο κεηξώνπ: Όλνκα Αζζελνύο: Ηκεξνκελία Γέλλεζεο: Ηιηθία: + Έηη Μήνερ πληεξεηηθή ζεξαπεία Μεηεγρεηξνπξγηθή παξαθνινύζεζε 3 μήνερ 6 μήνερ 1 σπόνορ σπόνια 3

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΓΥΔΗΡΗΓΗΟ ΘΔΜΑΣΧΝ ΦΤΥΟΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΜΔΡΗΜΝΑ

ΔΓΥΔΗΡΗΓΗΟ ΘΔΜΑΣΧΝ ΦΤΥΟΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΜΔΡΗΜΝΑ ΔΓΥΔΗΡΗΓΗΟ ΘΔΜΑΣΧΝ ΦΤΥΟΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΜΔΡΗΜΝΑ ΦΤΥΗΚΔ ΓΗΑΣΑΡΑΥΔ ΚΑΗ ΣΡΑΣΗΧΣΗΚΟ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝ: ύγρξνλεο δπλαηόηεηεο αλίρλεπζεο, αληηκεηώπηζεο θαη πξόιεςεο Οξέζηεο Γησηάθνο Γεληθόο Αξρίαηξνο, Φπρίαηξνο, (M.D., M.Sc.,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ

ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ Θέκα πηπρηαθήο εξγαζίαο: H επίδξαζε ηνπ ζηξεο ζηε δσή καο θαη ζηελ απφδνζε ηνπ πξνζσπηθνχ ησλ ηνπηθψλ επηρεηξήζεσλ. Τπνβιεζείζα ζηνλ Καζεγεηή Γεκεηξηάδε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Α/Α ΣΙΣΛΟ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΑΡΙΜΟ ΦΟΙΣΗΣΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΘΕΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ 1 Σα κνληέια πξνψζεζεο Above-the-Line

Διαβάστε περισσότερα