Η σχέση των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων με τις ψυχικές διαταραχές στην περίοδο της όψιμης εφηβείας Συγχρονική μελέτη στη βορειοδυτική Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η σχέση των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων με τις ψυχικές διαταραχές στην περίοδο της όψιμης εφηβείας Συγχρονική μελέτη στη βορειοδυτική Ελλάδα"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2007, 24(Συμπλ 1):19-29 Η σχέση των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων με τις ψυχικές διαταραχές στην περίοδο της όψιμης εφηβείας Συγχρονική μελέτη στη βορειοδυτική Ελλάδα ΣΚΟΠΟΣ Η εφηβεία είναι μια περίοδος με υψηλή ψυχιατρική νοσηρότητα. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των κοινωνικοοικονομικών προσδιοριστικών παραγόντων της ψυχιατρικής νοσηρότητας σε δείγμα εφήβων της βορειοδυτικής Ελλάδας. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Συγχρονική μελέτη εφήβων ηλικίας ετών από 10 ενιαία λύκεια της βορειοδυτικής Ελλάδας. Η μελέτη έγινε σε δύο φάσεις: στην πρώτη φάση χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο διαλογής ψυχιατρικών συμπτωμάτων. Στη δεύτερη φάση επιλέχθηκε στρωματοποιημένο τυχαίο δείγμα 875 μαθητών με βάση τη βαθμολογία στο ερωτηματολόγιο διαλογής. Στους μαθητές που επιλέχθηκαν χορηγήθηκε η αναθεωρημένη κλινική διαγνωστική συνέντευξη (revised clinical interview schedule, CIS-R). Οι κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές μετρήθηκαν στην πρώτη φάση και συμπεριέλαβαν το μορφωτικό επίπεδο και την απασχόληση των γονέων, την υποκειμενική αξιολόγηση των οικονομικών δυσκολιών της οικογένειας από τους μαθητές και την υποκειμενική αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης ως μέτρο της κοινωνικής θέσης του μαθητή στο σχολείο. ΑΠΟΤΕ- ΛΕΣΜΑΤΑ Η κλινικά σημαντική «ψυχιατρική νοσηρότητα» (κατά την τελευταία εβδομάδα) ήταν 12,5% (κορίτσια: 18,5%, αγόρια: 6,8%). Δεν αναδείχθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με το μορφωτικό επίπεδο των γονέων και την απασχόληση του πατέρα ούτε με την κοινωνική θέση του μαθητή. Σημαντική θετική γραμμική συσχέτιση βρέθηκε με την υποκειμενική αξιολόγηση των οικονομικών δυσκολιών της οικογένειας. Η κατάσταση ανεργίας της μητέρας συσχετίστηκε μόνο με την ψυχική υγεία των κοριτσιών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η υπόθεση της «κοινωνικής εξίσωσης» στην υγεία των εφήβων φαίνεται να υποστηρίζεται μερικώς από τα δεδομένα της έρευνάς μας. Ωστόσο, ορισμένες σημαντικές κοινωνικοοικονομικές ανισότητες ανευρίσκονται και σε αυτή την περίοδο της ζωής, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται υποκειμενικοί τρόποι μέτρησης του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2007, 24(Suppl 1): Π. Σκαπινάκης, Κ. Μαγκλάρα, Σ. Μπέλλος, Τ. Γκάτσα, Γ. Μιχάλης, Β. Μαυρέας... Τμήμα Ψυχιατρικής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα The association between socio-economic status and mental disorders in late adolescence: Cross sectional survey in the northwestern part of Greece Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Έφηβος Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες Ψυχικές διαταραχές/επιδημιολογία Παρά την άποψη που είχε επικρατήσει επί μακρόν, σύμφωνα με την οποία η εφηβεία αποτελεί μια, αν όχι τη μοναδική, περίοδο «πλήρους» υγείας, η σύγχρονη έρευνα έχει δείξει ότι οι διαταραχές της ψυχικής σφαίρας είναι εξαιρετικά συχνές και στους εφήβους. Έτσι, έως και το 14% των εφήβων παρουσιάζουν κάποια ψυχική διαταραχή, 1 ενώ ένας στους 10 εφήβους αναμένεται να εμφανίσει μία τουλάχιστον διαταραχή, η οποία ενδεχομένως να απαιτεί και θεραπεία. 2 Μεταξύ των ποικίλων παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν την υγεία, ψυχική ή σωματική, ως εξαιρετικής σημασίας προβάλλουν εκείνοι που σχετίζονται με το κοινω- νικοοικονομικό επίπεδο του ατόμου. Και αυτό, επειδή σε αντίθεση με τους υπόλοιπους παράγοντες που καθορίζουν την υγεία οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες είναι δυνητικά τροποποιήσιμοι. Έτσι λοιπόν, μετά τη δημοσίευση της περίφημης πλέον «αναφοράς του Black» στις αρχές της δεκαετίας του 1980, 3 σύμφωνα με την οποία, τουλάχιστον όσον αφορά στη Βρετανία, οι χαμηλές κοινωνικές βαθμίδες παρουσίαζαν χαμηλότερο επίπεδο υγείας, ένα πλήθος ερευνών έχει ασχοληθεί με την έκταση, το πρότυπο και την αιτιολογία των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων υγείας. Ως αποτέλεσμα, η ύπαρξη κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων υγείας έχει πλέον επιβεβαιωθεί, τόσο για τον πληθυσμό των ενηλίκων, 4,5 όσο και γι αυτόν των παιδιών. 6,7 Ωστόσο,

2 20 Π. ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ και συν η αρχική υπόθεση, σύμφωνα με την οποία οι ανισότητες υγείας μεταξύ των κοινωνικών τάξεων αποτελούν ένα σταθερό εύρημα σε όλη τη διάρκεια της ζωής, από την παιδική ηλικία στην εφηβεία και από εκεί στην ενήλικη ζωή έως τα γηρατειά, εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να εγείρει αρκετές αμφισβητήσεις. Σε αντίθεση λοιπόν με τους πληθυσμούς των παιδιών και των ενηλίκων, οι ενδείξεις σχετικά με την ύπαρξη κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων υγείας μεταξύ των εφήβων δεν είναι σταθερές. Ορισμένες έρευνες διαπίστωσαν την ύπαρξη κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην υγεία των εφήβων, 8 14 ενώ άλλες ανέφεραν αδύναμες μόνο ή και ανύπαρκτες ανισότητες Η έλλειψη σταθερών ευρημάτων οδήγησε στη διατύπωση της υπόθεσης ότι η εφηβεία αποτελεί μια περίοδο, τη μόνη ενδεχομένως, όπου παρατηρείται το φαινόμενο της λεγόμενης «κοινωνικής εξίσωσης» (social equalization) στην υγεία. 19 Σύμφωνα με την υπόθεση αυτή, οι επιρροές που σχετίζονται με την ηλικία, όπως το σχολικό περιβάλλον, οι συνομήλικοι και η νεανική κουλτούρα, φαίνεται να υπερισχύουν εκείνων που σχετίζονται με την κοινωνική τάξη και να οδηγούν έτσι στην εξίσωση. Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και μεταξύ των μελετών που επικέντρωσαν το ερευνητικό τους ενδιαφέρον στην ψυχική υγεία. Έτσι, και όσον αφορά στις καταθλιπτικές διαταραχές, διάφοροι ερευνητές κατέδειξαν ότι το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο του γονέα και η χαμηλή κοινωνική τάξη φαίνεται να συσχετίζονται θετικά με τον επιπολασμό των ψυχιατρικών διαταραχών, 20 όπως επίσης η ανεργία και των δύο γονέων και το εξαιρετικά χαμηλό εισόδημα. 1,21 Από την άλλη πλευρά, αρκετές είναι οι μελέτες στις οποίες οι παραπάνω κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες δεν φάνηκε να συσχετίζονται θετικά με τις καταθλιπτικές διαταραχές. 22,23 Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση της ψυχιατρικής νοσηρότητας και των συσχετίσεών της με κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες σε πληθυσμό Ελλήνων εφήβων. Η Ελλάδα αποτελεί μια μεσογειακή χώρα με αρκετές διαφορές σε σχέση με τη δυτική Ευρώπη και τη βόρεια Αμερική, όπου έχει διεξαχθεί ο κύριος όγκος των αντίστοιχων ερευνών, τόσο ως προς τις οικογενειακές δομές και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά, όσο και ως προς την ανάπτυξη του συστήματος πρόνοιας. Απ όσο είναι γνωστό, πέρα από μία έρευνα, η οποία όμως αφορούσε στις συμπεριφορές υψηλής επικινδυνότητας των εφήβων, 24 δεν έχει πραγματοποιηθεί ανάλογη έρευνα στην Ελλάδα. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Σχέδιο της μελέτης και δείγμα Η σχολική μελέτη της Ηπείρου σχεδιάστηκε με σκοπό την εκτίμηση του επιπολασμού και των συσχετίσεων των κοινών ψυχιατρικών και σωματικών συμπτωμάτων σε εφήβους μαθητές που φοιτούν σε λύκεια της περιφέρειας Ηπείρου και της ευρύτερης περιοχής της δυτικής-βορειοδυτικής Ελλάδας. Για το σκοπό αυτόν επιλέχθηκαν όλα τα ενιαία λύκεια της πόλης των Ιωαννίνων (8) και από ένα ενιαίο λύκειο (το πρώτο) στην Πρέβεζα και το Αγρίνιο. Η επιλογή των σχολικών μονάδων στις άλλες πόλεις εκτός των Ιωαννίνων έγινε με βάση τη διαθεσιμότητα των ερευνητών εκείνη την περίοδο. Η έρευνα έλαβε την άδεια διεξαγωγής από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και το Υπουργείο Υγείας. Στα επιλεγέντα σχολεία ζητήθηκε η συμμετοχή όλων των μαθητών και των τριών τάξεων, εκτός από τα λύκεια Πρέβεζας και Αγρινίου, όπου η δειγματοληψία αφορούσε μόνο στις πρώτες δύο τάξεις, για λόγους διαχειριστικούς. Οι μαθητές ενημερώθηκαν για τους σκοπούς της μελέτης και οι γονείς τους κλήθηκαν να υπογράψουν έντυπο ενεργητικής συναίνεσης. Η μελέτη χρησιμοποίησε το επιδημιολογικό σχέδιο των δύο φάσεων. 25 Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό, στην πρώτη φάση διανέμεται ένα απλό και γρήγορο ερωτηματολόγιο διαλογής. Με βάση τα αποτελέσματα στο ερωτηματολόγιο διαλογής, στη δεύτερη φάση επιλέγεται ένα τυχαίο δείγμα των συμμετεχόντων στην πρώτη φάση. Η επιλογή γίνεται κατά στρώματα, ανάλογα με το αποτέλεσμα της διαλογής. Μέτρηση της ψυχιατρικής νοσηρότητας Η ψυχιατρική νοσηρότητα εκτιμήθηκε με τη βοήθεια της ψυχιατρικής συνέντευξης clinical interview schedule-revised (CIS-R) (αναθεωρημένη κλινική διαγνωστική συνέντευξη). 26 Αυτή είναι μια πλήρως δομημένη συνέντευξη, η οποία έχει σχεδιαστεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να χορηγηθεί από συνεντευκτές που δεν είναι επαγγελματίες ψυχικής υγείας (ψυχίατροι ή ψυχολόγοι), γι αυτό και έχει χρησιμοποιηθεί ιδιαίτερα σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες στο γενικό πληθυσμό σε όλον τον κόσμο Οι ηλικίες στις οποίες μπορεί να χορηγηθεί η συνέντευξη είναι από 16 ετών και άνω. Ωστόσο, κατά τη δημιουργία της είχε ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα για την απλότητα της συνέντευξης και ο δείκτης ευκολίας ανάγνωσης κατά Fleisch είναι υψηλός (78,5), υποδεικνύοντας ότι μπορεί να γίνει κατανοητή ακόμη και από μικρότερες ηλικίες. 26 Για το λόγο αυτόν, η συνέντευξη έχει κατά το παρελθόν χρησιμοποιηθεί ακόμη και από μαθητές του γυμνασίου (13 14 ετών). 30,31 Επίσης, έχει χρησιμοποιηθεί σε εφήβους >15 ετών στο περιβάλλον του σχολείου 32 ή σε κλινικά περιβάλλοντα. 33 Ένας επιπρόσθετος λόγος για την επιλογή της συγκεκριμένης συνέντευξης είναι η ύπαρξή της σε ηλεκτρονική μορφή, έτσι ώστε να μπορεί να χορηγηθεί με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή. Η μορφή αυτή έχει βρεθεί να έχει συγκρίσιμη αξιοπιστία με την κλασική, πρόσωπο με πρόσωπο, συνέντευξη, 34 ενώ παρουσιάζει το πλεονέκτημα της ευκολίας στην εισαγωγή των δεδομένων αλλά και της μεγαλύτερης εχεμύθειας, που διευκολύνει τη συμπλήρωση των σχετικών με την ψυχική υγεία ερωτημάτων. Η ηλεκτρονική αυτή μορφή έχει επίσης χρησιμοποιηθεί στο περιβάλλον του σχολείου σε εφήβους μαθητές της Αυστραλίας, με πολύ καλά αποτελέσματα. 35 Η συνέντευξη διερευνά την παρουσία, κατά τις τελευταίες 7 ημέρες, 14 κοινών συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα αυτά είναι κατά

3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 21 σειρά διερεύνησης τα εξής: σωματικά συμπτώματα σχετιζόμενα με την ψυχική υγεία ή με ψυχοκοινωνικές παραμέτρους, κόπωση, συγκέντρωση και προσοχή, προβλήματα κατά τον ύπνο, ευερεθιστότητα, ανησυχία για τη σωματική υγεία (υποχονδριακές ιδέες), κατάθλιψη (συναίσθημα), καταθλιπτικές ιδέες, άγχος γενικευμένο, άγχος σωματικό, φοβίες, πανικός, ιδεοληψίες και καταναγκασμοί. Κάθε σύμπτωμα βαθμολογείται με μια βαθμολογία από 0 4, εκτός από τον καταθλιπτικό ιδεασμό, που έχει μέγιστη βαθμολογία 5. Έτσι, η συνολική βαθμολογία στη συνέντευξη μπορεί να κυμαίνεται από Στη Μ. Βρετανία και αλλού, βαθμολογία >12 θεωρείται ενδεικτική κλινικής περίπτωσης. Εκτός της συνολικής βαθμολογίας, που αποτελεί μια γενική ένδειξη ψυχιατρικής νοσηρότητας, με τη βοήθεια ειδικών διαγνωστικών αλγορίθμων μπορεί να γίνει εκτίμηση των κοινών ψυχιατρικών διαταραχών σύμφωνα με τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ICD-10). Η εφαρμογή των αλγορίθμων γίνεται με τη βοήθεια ειδικού προγράμματος στον υπολογιστή. Η συνέντευξη μεταφράστηκε στα ελληνικά από την ερευνητική μας ομάδα, ενώ η αξιοπιστία της και η χρησιμότητά της μελετήθηκαν στα πλαίσια πιλοτικής μελέτης στα σχολεία του νομού Ιωαννίνων κατά το σχολικό έτος και της παρούσας μελέτης. Η ηλεκτρονική έκδοση της συνέντευξης, που χορηγείται με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή, έχει επίσης αναπτυχθεί από την ομάδα μας σε πλατφόρμα που βασίστηκε επάνω στην αντίστοιχη αγγλική έκδοση. Ερωτηματολόγιο διαλογής ψυχιατρικών συμπτωμάτων Η συνέντευξη CIS-R προτάσσει σε κάθε σύμπτωμα που διερευνά δύο ερωτήσεις διαλογής. Η δεύτερη ερώτηση ερωτάται μόνο εφόσον η απάντηση στην πρώτη ήταν αρνητική. Αν και οι δύο απαντήσεις είναι αρνητικές, τότε παρακάμπτονται όλες οι υπόλοιπες ερωτήσεις αυτού του συμπτώματος και ο συμμετέχων προχωρά στο επόμενο σύμπτωμα. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της κόπωσης, οι δύο ερωτήσεις διαλογής είναι οι εξής: Ερώτηση 1: Ένιωσες κουρασμένος τον περασμένο μήνα; Ερώτηση 2: Κατά τη διάρκεια του περασμένου μήνα, ένιωσες ατονία; Για την επιλογή των μαθητών στη δεύτερη φάση της μελέτης χρησιμοποιήσαμε στην πρώτη φάση την πρώτη ερώτηση διαλογής κάθε ενότητας του CIS-R. Δεδομένου ότι αξιολογούνται 14 συμπτώματα, προέκυψαν 14 ερωτήσεις. Προσθέσαμε ωστόσο και άλλες δύο ερωτήσεις στα συμπτώματα εκείνα στα οποία η δεύτερη ερώτηση ήταν υποχρεωτική και όχι προαιρετική. Αυτό συνέβη στην εκτίμηση των προβλημάτων ύπνου (η πρώτη ερώτηση αφορούσε σε προβλήματα με μειωμένο ύπνο, η δεύτερη με υπερυπνία) και στις διαταραχές συγκέντρωσης-μνήμης (η πρώτη ερώτηση αφορούσε στη συγκέντρωση-προσοχή, η δεύτερη στη μνήμη). Προέκυψαν συνολικά 16 ερωτήσεις διαλογής. Όλες οι ερωτήσεις ήταν του τύπου «Ναι Όχι», με το «Ναι» να βαθμολογείται με 1 και το «Όχι» με 0. Έτσι, το πιθανό εύρος της βαθμολογίας στο ερωτηματολόγιο κυμαινόταν από Η συντρέχουσα εγκυρότητα και η αξιοπιστία του ερωτηματολογίου διαλογής έγινε στην πιλοτική μελέτη και στα πλαίσια της παρούσας μελέτης. Για τη συντρέχουσα εγκυρότητα χρησιμοποιήθηκε και το γενικό ερωτηματολόγιο υγείας (GHQ-12) στη μορφή των 12 λημμάτων. 36 Εκτίμηση ψυχιατρικών διαταραχών Οι διαγνωστικές κατηγορίες που εκτιμήθηκαν στα πλαίσια της παρούσας μελέτης είναι οι ακόλουθες: καταθλιπτικό επεισόδιο (F32), κοινωνική φοβία (F40.1), αγοραφοβία με ή χωρίς διαταραχή πανικού (F40.0), διαταραχή πανικού (F41.0), γενικευμένη αγχώδης διαταραχή (F41.1) και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (F42). Με βάση τις διαγνωστικές αυτές κατηγορίες δημιουργήσαμε μια ενιαία μεταβλητή, που χρησιμοποιήθηκε στην ανάλυσή μας ως η κύρια έκβαση ενδιαφέροντος: οποιαδήποτε καταθλιπτική ή αγχώδης διαταραχή (εξαιρουμένων των ειδικών φοβιών και της μη ειδικής ψυχιατρικής νοσηρότητας). Η μεταβλητή αυτή αναφέρεται στα αποτελέσματα ως κλινικά σημαντική «ψυχιατρική νοσηρότητα». Μέτρηση κοινωνικοοικονομικών μεταβλητών Οι κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές μετρήθηκαν στην πρώτη φάση της μελέτης και περιέλαβαν τις ακόλουθες: Μορφωτικό επίπεδο πατέρα (5 κατηγορίες) Μορφωτικό επίπεδο μητέρας (5 κατηγορίες) Εργασιακή κατάσταση πατέρα (7 κατηγορίες) Εργασιακή κατάσταση μητέρας (7 κατηγορίες) Υποκειμενική εκτίμηση της οικονομικής κατάστασης της οικογένειας. Οι μαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν στην ερώτηση: «Πώς πιστεύεις ότι τα πηγαίνει η οικογένειά σου στον οικονομικό τομέα;» (Απαντήσεις: Δεν αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία, λίγες δυσκολίες, αρκετές δυσκολίες, πολλές δυσκολίες). Δεν ρωτήσαμε απευθείας το οικογενειακό εισόδημα, επειδή προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η εκτίμηση των μαθητών για το οικογενειακό εισόδημα δεν είναι πάντα αξιόπιστη. 37 Ρωτήσαμε, τέλος, την υποκειμενική άποψη του μαθητή για την επίδοσή του στο σχολείο («Γενικά, θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου σχετικά με την επίδοσή μου στο σχολείο ως: άριστο, πολύ καλό, καλό, μέτριο») ως μέτρο της κοινωνικής θέσης (social position) του μαθητή μέσα στο σχολείο. 38 Άλλες μεταβλητές Στο ερωτηματολόγιο της πρώτης φάσης, που διανεμήθηκε στην τάξη, περιέχονταν και οι υπόλοιπες κοινωνικοδημογραφικές μεταβλητές (ηλικία γονέων, οικογενειακή κατάσταση), ερωτήσεις για την αξιολόγηση της γενικής υγείας των μαθητών και της ψυχολογικής τους υγείας ειδικότερα, ερωτήσεις για τον αριθμό των αδελφών, για τις σχέσεις με τους γονείς και αξιολόγηση της υγείας των γονέων. Ερευνητική διαδικασία Όπως προαναφέρθηκε, η μελέτη συμπεριέλαβε δύο φάσεις

4 22 Π. ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ και συν (εικ. 1). Η πρώτη φάση έλαβε χώρα μέσα στις τάξεις και συμμετείχαν όλοι οι μαθητές που είχαν συναινέσει και οι οποίοι βρίσκονταν εκείνη την ημέρα στο σχολείο (σύνολο μαθητών που συμμετείχαν N1=2363, ποσοστό συμμετοχής 88%). Η δεύτερη φάση διεξήχθη στα εργαστήρια πληροφορικής λίγες ημέρες μετά και συμμετείχαν οι μαθητές που είχαν επιλεγεί στο τυχαίο στρωματοποιημένο δείγμα (Ν2=875, ποσοστό συμμετοχής 99%). Η συλλογή των δεδομένων έγινε από το Δεκέμβριο του 2006 έως το Μάιο του Πιο αναλυτικά, στην πρώτη φάση συμπληρώθηκε από τους μαθητές το ερωτηματολόγιο που περιείχε τις κοινωνικοδημογραφικές και κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές, το ερωτηματολόγιο διαλογής ψυχιατρικών συμπτωμάτων και το GHQ-12 (χρόνος συμπλήρωσης περίπου 10 min). Με βάση τη βαθμολογία στο ερωτηματολόγιο διαλογής οι μαθητές επιλέχθηκαν να συμμετάσχουν στη δεύτερη φάση ως εξής: μαθητές με υψηλή βαθμολογία ( 11) επιλέχθηκαν με πιθανότητα 100%, μαθητές με ενδιάμεση βαθμολογία ( 10 και 6) επιλέχθηκαν με πιθανότητα 30% και μαθητές με χαμηλή βαθμολογία ( 5) επιλέχθηκαν με πιθανότητα 10%. Οι συγκεκριμένες τιμές διαχωριστικού ορίου (cut-off point) του ερωτηματολογίου προέκυψαν από την πιλοτική μελέτη και αντιστοιχούν στο 80ό (η τιμή 11) και 30ό (η τιμή 5) εκατοστημόριο. Η δειγματοληψία αυτή αναφέρεται ως στρωματοποιημένη τυχαία δειγματοληψία (stratified random sampling). Για την τυχαία επιλογή χρησιμοποιήθηκε ειδικό πρόγραμμα παραγωγής τυχαίων αριθμών (http://www. randomizer.org/). Οι μαθητές που επιλέχθηκαν για τη δεύτερη φάση οδηγήθηκαν (ανά ομάδα μαθητών του κάθε τμήματος) στα εργαστήρια πληροφορικής του σχολείου και συμπλήρωσαν τη συνέντευξη (χρόνος από min, ανάλογα με τη συμπτωματολογία). Στους μαθητές δεν δόθηκε κάποια ιδιαίτερη διευκρίνιση για τη συμπλήρωση της συνέντευξης, απλά αναφέρθηκε από τον ερευνητή να διαβάζουν προσεκτικά την κάθε ερώτηση και να επιλέγουν με το ποντίκι του υπολογιστή την απάντηση που τους ταιριάζει περισσότερο. Η εισαγωγή των δεδομένων των ερωτηματολογίων της τάξης έγινε από την ερευνητική ομάδα. Τα δεδομένα της συνέντευξης εξάγονται αυτόματα σε μορφή που είναι συμβατή με την πλειονότητα των στατιστικών πακέτων και λογιστικών φύλλων. Στατιστική ανάλυση Όλες οι αναλύσεις έγιναν με τη βοήθεια του στατιστικού πακέτου STATA 9.0 SE. Λόγω της φύσης της δειγματοληψίας, χρησιμοποιήσαμε τις εντολές svy του STATA. Οι εντολές αυτές επιτρέπουν την εισαγωγή δειγματοληπτικών σταθμών και εκτιμούν σωστά τα τυπικά σφάλματα σε μελέτες δύο φάσεων. Οι εντολές αυτές δίνουν επίσης τη δυνατότητα να ληφθεί υπόψη η πιθανή συρροή των δεδομένων (clustering) ανά σχολική μονάδα, δεδομένου ότι οι μαθητές που πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο τείνουν να μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους. Όλες οι αναλύσεις των δεδομένων της δεύτερης φάσης έχουν γίνει με την προσθήκη των κατάλληλων σταθμών. Οι αριθμοί που αναφέρονται στους πίνακες είναι αστάθμητοι, αλλά όλα τα ποσοστά είναι σταθμισμένα και αντιστοιχούν στον αρχικό πληθυσμό της πρώτης φάσης, στον οποίο έγινε και η διαλογή. Για την εκτίμηση της συσχέτισης μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών μεταβλητών και της ψυχιατρικής νοσηρότητας εκτιμήσαμε τους λόγους των odds (odds ratios) και τα Εικόνα 1. Το σχέδιο της μελέτης.

5 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 23 95% διαστήματα εμπιστοσύνης με την εντολή του STATA svylogit. Η στρατηγική της ανάλυσης ήταν η εξής: Στο πρώτο μοντέλο εκτιμήσαμε τη συσχέτιση των κοινωνικοοικονομικών μεταβλητών με την ψυχιατρική νοσηρότητα σταθμίζοντας μόνον ως προς το φύλο και την ηλικία των μαθητών. Στο δεύτερο μοντέλο εισάγαμε στο μοντέλο τις υπόλοιπες κοινωνικοδημογραφικές και κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές ταυτόχρονα, για να διαπιστώσουμε την πιθανότητα ανεξάρτητων συσχετίσεων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιγραφή του δείγματος Στον πίνακα 1 αναφέρονται τα βασικά χαρακτηριστικά του δείγματος στην πρώτη φάση της μελέτης. Το 54% ήταν κορίτσια (n=1277) και το 46% αγόρια (n=1086). Το 37% ήταν μαθητές της Α Λυκείου, το 35% της Β Λυκείου και το 28% της Γ Λυκείου. Η μέση τιμή στο ερωτηματολόγιο διαλογής ήταν 7,57, με τυπική απόκλιση (SD) 3,40, διάμεση τιμή 8 και εύρος Στα αγόρια, η μέση τιμή (SD) του ερωτηματολογίου διαλογής ήταν 6,45 (3,34), ενώ στα κορίτσια ήταν 8,53 (3,14) (Ρ<0,0001). Η μέση τιμή (SD) στο GHQ-12 ήταν 2,39 (2,45) για τα αγόρια και 3,77 (2,96) για τα κορίτσια. Το ερωτηματολόγιο διαλογής παρουσίαζε ισχυρή και στατιστικά σημαντική συσχέτιση με το GHQ-12 (συντελεστής Spearman P 0,66, Ρ<0,0001). Πίνακας 1. Βασικά χαρακτηριστικά δείγματος πρώτης φάσης (Ν1=2363). Μεταβλητή Ν (%) ή μέση τιμή (SD) Μεταβλητή Ν (%) ή μέση τιμή (SD) Φύλο Αγόρι 1086 (46,0%) Κορίτσι 1277 (54,0%) Ηλικία (38,5%) (35,7%) (24%) (1,8%) Τάξη Α Λυκείου 878 (37,2%) Β Λυκείου 816 (34,5%) Γ Λυκείου 669 (28,3%) Βαθμός 16,5 (2,2) Οικογενειακή κατάσταση γονέων Παντρεμένοι 2151 (91,0%) Διαζευγμένοι/σε διάσταση 141 (6,0%) Χηρεία 71 (3,0%) Ηλικία πατέρα 47,8 (4,9) Ηλικία μητέρας 42,7 (4,6) Αριθμός αδελφών Κανένα 194 (8,2%) Ένα (59,6%) Δύο 537 (22,7%) Τρία ή περισσότερα 225 (9,5%) Απασχόληση πατέρα 866 (36,6%) 482 (20,4%) 761 (32,2%) Συνταξιούχος 115 (4,9%) Υπολειμματική κατηγορία 139 (5,9%) Απασχόληση μητέρας Άνεργη Οικιακά Άλλο Μορφωτικό επίπεδο πατέρα Μορφωτικό επίπεδο μητέρας Οικονομικές δυσκολίες Όχι Λίγες Αρκετές Πολλές Υποκειμενική αξιολόγηση σχολικής επίδοσης Άριστα Πολύ καλά Καλά Μέτρια 845 (35,8%) 427 (18,0%) 274 (11,6%) 121 (5,1%) 564 (23,9%) 132 (5,6%) 264 (11,2%) 317 (13,4%) 712 (30,1%) 282 (11,9%) 788 (33,4%) 253 (10,7%) 295 (12,5%) 880 (37,2%) 220 (9,3%) 715 (30,3%) 820 (34,7%) 1245 (52,7%) 252 (10,7%) 46 (1,9%) 180 (7,6%) 819 (34,7%) 920 (38,9%) 444 (18,8%)

6 24 Π. ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ και συν Στη δεύτερη φάση, λόγω της υπερδειγματοληψίας των μαθητών με περισσότερα ψυχιατρικά συμπτώματα και της σχέσης που παρουσιάζουν αυτά με το φύλο, τα κορίτσια ήταν περισσότερα από τα αγόρια (61% έναντι 39%). (odds ratio 6,24, Ρ=0,001 για τα κορίτσια και 1,04, Ρ=0,974 για τα αγόρια), ενώ οι οικονομικές δυσκολίες κυρίως με τη νοσηρότητα των αγοριών (2,24, Ρ=0,013 για τα αγόρια και 1,24, Ρ=0,313 για τα κορίτσια). Επιπολασμός ψυχιατρικής νοσηρότητας και συσχέτιση με τις κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές Ο επιπολασμός της ψυχιατρικής νοσηρότητας (κατά την τελευταία εβδομάδα), όπως ορίστηκε για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης, ήταν 12,5% (18,5% στα κορίτσια και 6,8% στα αγόρια). Στον πίνακα 2 αναφέρεται η κατανομή της ψυχιατρικής νοσηρότητας κατά κοινωνικοοικονομική μεταβλητή από τη δεύτερη φάση της μελέτης και οι σχετικοί λόγοι των odds. Όπως φαίνεται από τον πίνακα, ως πιο ισχυρή συσχέτιση αναδεικνύεται η υποκειμενική αντίληψη των οικονομικών δυσκολιών, η οποία παρουσιάζει σαφή γραμμική τάση (Ρ=0,007 για τη γραμμική σχέση). Στατιστικά σημαντική συσχέτιση παρουσιάζει και με την κατηγορία άνεργη μητέρα (Ρ=0,006). Τέλος, υψηλό λόγο των odds, αλλά χωρίς στατιστική σημαντικότητα σε αυτό το μικρό σχετικά δείγμα, παρουσίασε η υπολειμματική κατηγορία απασχόλησης του πατέρα, που περιλαμβάνει τους λίγους δηλωθέντες ανέργους ή ανίκανους για εργασία (n=6) και τις ελλείπουσες τιμές (P=0,3), καθώς και η αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης ως μέτριας (P=0,2). Ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης Η ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης παρουσιάζεται στον πίνακα 3. Μετά από τη στάθμιση για τις υπόλοιπες κοινωνικοδημογραφικές και τις άλλες κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές, η εικόνα των αποτελεσμάτων δεν αλλάζει σημαντικά. Οι συσχετίσεις που βρέθηκαν προηγουμένως παρουσιάζονται και σε αυτή την ανάλυση ισχυρές. Να σημειωθεί ότι η μεταβλητή που εκτιμά τις οικονομικές δυσκολίες συνεχίζει να είναι στατιστικά σημαντική στη γραμμική της σχέση (odds ratio 1,48, Ρ=0,047). Αξίζει να σημειωθεί ότι στην ανάλυση παλινδρόμησης οι λόγοι των odds για το φύλο είναι 2,96 (1,64 5,36), ενώ στατιστικά σημαντική αναδεικνύεται και η κατηγορία οικογενειακής κατάστασης «διαζευγμένοι/σε διάσταση» με κατηγορία αναφοράς όλες τις υπόλοιπες κατηγορίες και λόγο των odds 2,63 (1,25 5,52). Για να διαπιστωθεί κατά πόσον οι δύο στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις (άνεργη μητέρα και οικονομικές δυσκολίες στην οικογένεια) παρουσιάζουν αλληλεπίδραση με το φύλο, έγιναν περαιτέρω αναλύσεις, χωριστά για τα δύο φύλα. Διαπιστώθηκε ότι η ανεργία της μητέρας συσχετίζεται μόνο με την ψυχιατρική νοσηρότητα των κοριτσιών ΣΥΖΗΤΗΣΗ Κύρια ευρήματα Σε αυτή τη συγχρονική μελέτη 875 εφήβων, οι οποίοι συμπλήρωσαν μια λεπτομερειακή ψυχιατρική συνέντευξη (από ένα αρχικό δείγμα εφήβων που συμπλήρωσαν απλό ερωτηματολόγιο διαλογής), μελετήθηκε η συσχέτιση κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και ψυχικής υγείας. Δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με το μορφωτικό επίπεδο των γονέων ούτε με την απασχόληση του πατέρα. Ωστόσο, υπήρξε σημαντική θετική γραμμική συσχέτιση με την υποκειμενική αξιολόγηση των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζει η οικογένεια, καθώς και με την κατάσταση ανεργίας της μητέρας. Ενδιαφέρον είναι το εύρημα ότι η ανεργία της μητέρας συσχετίζεται μόνο με την ψυχική υγεία των κοριτσιών, ενώ οι αναφερόμενες οικονομικές δυσκολίες στην οικογένεια επηρεάζουν κυρίως τα αγόρια και λιγότερο τα κορίτσια (αν και διαφαίνεται και στα τελευταία μια παρόμοια τάση, η οποία όμως δεν φθάνει τα επίπεδα της στατιστικής σημαντικότητας). Η κοινωνική θέση του μαθητή, όπως αυτή αντανακλάται στην αξιολόγηση της επίδοσής του στην τάξη, δεν φαίνεται να συσχετίζεται με την ψυχική του υγεία. Περιορισμοί της μελέτης Τα αποτελέσματα αυτά θα πρέπει να αξιολογηθούν στα πλαίσια των παρακάτω περιορισμών της μελέτης: Η μελέτη είναι συγχρονική και οποιαδήποτε συσχέτιση αναδεικνύεται μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές ερμηνείες, συνήθως μη αιτιολογικές. Αιτιώδης συνάφεια μπορεί να εξεταστεί μόνο σε καλά σχεδιασμένες επιδημιολογικές διαχρονικές μελέτες. Η αξιολόγηση του μορφωτικού επιπέδου των γονέων και της απασχόλησής τους έγινε με αυτοαναφορά των ίδιων των μαθητών και όχι από τους γονείς τους. Αν και προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η αυτοαναφορά μπορεί να είναι αξιόπιστη, υπάρχει η πιθανότητα λανθασμένης ταξινόμησης (misclassification). Ωστόσο, η λανθασμένη αυτή ταξινόμηση είναι πιθανότερο να συμβαίνει τυχαία (random misclassification) και έτσι, εάν επηρεάζει τα αποτελέσματά μας, είναι πιο πιθανό να τα επηρεάζει προς τη μηδενική τιμή (null value), δηλαδή να αυξάνει την πιθανότητα σφαλμάτων τύπου ΙΙ (ψευδώς αρνητικών).

7 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 25 Πίνακας 2. Συσχέτιση ψυχιατρικής νοσηρότητας με τις κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές* (Ν2=875). Μεταβλητή Ψυχιατρική νοσηρότητα Ν (%) Λόγοι odds** 95% ΔΕ Όχι Ναι Απασχόληση πατέρα 259 (87,2%) 78 (12,8%) 0,48 1, (89,6%) 35 (10,4%) 0,87 0,42 1, (88,16%) 56 (11,8%) 0,84 0,30 1,66 Συνταξιούχος 35 (91,36%) 5 (8,6%) 0,71 0,54 6,23 Υπολειμματική κατηγορία 40 (77,18%) 16 (22,8%) 1,84 Απασχόληση μητέρας 252 (90,7%) 49 (9,3%) 0,75 3, (85,0%) 45 (15,0%) 1,52 0,71 2,40 84 (88,9%) 22 (11,1%) 1,31 1,37 4,23 Άνεργη 40 (79,0%) 15 (21,0%) 2,41 0,70 3,91 Οικιακά 152 (84,8%) 48 (15,2%) 1,66 0,48 3,81 Άλλο 39 (86,7%) 11 (13,3%) 1,35 Μορφωτικό επίπεδο πατέρα 86 (85,0%) 22 (15,0%) 0,27 1,43 94 (90,0%) 22 (9,9%) 0,63 0,37 2, (87,1%) 59 (12,9%) 0,88 0,68 3,00 79 (80,5%) 31 (19,5%) 1,43 0,28 1, (90,0%) 56 (10,0%) 0,71 Μορφωτικό επίπεδο μητέρας 78 (85,2%) 29 (14,8%) 0,29 2,55 81 (88,1%) 19 (11,9%) 0,86 0,37 2, (86,5%) 75 (13,5%) 1,02 0,28 7,20 65 (82,4%) 17 (17,6%) 1,42 0,37 1, (90,2%) 50 (9,8%) 0,76 Οικονομικές δυσκολίες Όχι 222 (92,0%) 46 (8,0%) 1,19 2,51 Λίγες 364 (85,8%) 106 (14,2%) 1,73 1,17 3,94 Αρκετές 79 (81,9%) 29 (18,0%) 2,15 1,20 23,17 Πολλές 17 (72,4%) 9 (27,7%) 5,27 Υποκειμενική αξιολόγηση σχολικής επίδοσης Άριστα 49 (89,3%) 12 (10,7%) 0,43 2,93 Πολύ καλά 219 (89,1%) 55 (10,9%) 1,12 0,47 3,37 Καλά 268 (88,1%) 76 (11,8%) 1,26 0,66 5,22 Μέτρια 146 (83,1%) 47 (16,9%) 1,86 * Όλοι οι αριθμοί που αναφέρονται είναι οι αριθμοί που παρατηρήθηκαν πραγματικά. Τα ποσοστά, ωστόσο, έχουν σταθμιστεί για να αντανακλούν τον πληθυσμό στον οποίο έγινε η διαλογή στην πρώτη φάση (Ν1=2363) ** Λόγοι των odds σταθμισμένοι κατά φύλο και ηλικία ΔΕ: Διάστημα εμπιστοσύνης Η απασχόληση των γονέων δεν περιέλαβε και την εξακρίβωση της σχετικής ιεραρχίας μέσα στο συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο και έτσι δεν ήταν δυνατόν να υπάρξουν στοιχεία σχετικά με την εργασιακή «τάξη» (occupational class) των γονέων, αλλά μόνο με τον τύπο της απασχόλησής τους.

8 26 Π. ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ και συν Πίνακας 3. Ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης. Μεταβλητή Λόγοι odds * 95% ΔΕ Απασχόληση πατέρα Συνταξιούχος Υπολειμματική κατηγορία Απασχόληση μητέρας Άνεργη Οικιακά Άλλο Μορφωτικό επίπεδο πατέρα Μορφωτικό επίπεδο μητέρας Οικονομικές δυσκολίες Όχι Λίγες Αρκετές Πολλές Υποκειμενική αξιολόγηση σχολικής επίδοσης Άριστα Πολύ καλά Καλά Μέτρια 0,75 0,75 0,57 1,90 1,55 1,59 2,39 1,80 1,41 0,72 1,00 1,56 0,96 0,92 1,08 1,37 1,21 1,49 1,97 4,00 1,24 1,22 1,55 0,41 1,36 0,41 1,37 0,21 1,51 0,26 13,82 0,75 3,23 0,85 2,97 1,13 5,05 0,86 3,77 0,43 4,72 0,34 1,54 0,52 1,95 0,62 3,92 0,41 2,24 0,36 2,35 0,42 2,79 0,21 8,96 0,43 3,38 0,85 2,60 1,01 3,85 0,63 25,66 0,47 3,25 0,48 3,07 0,56 4,30 * Λόγοι των odds σταθμισμένοι για φύλο, ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, μέγεθος της οικογένειας, ηλικία πατέρα και μητέρα και όλες τις άλλες μεταβλητές του πίνακα ΔΕ: Διάστημα εμπιστοσύνης Η έρευνα έγινε μόνο σε ενιαία λύκεια μιας συγκεκριμένης περιοχής της Ελλάδας. Τα αποτελέσματά της δεν μπορούν να γενικευτούν σε εφήβους που έχουν διακόψει το σχολείο ή σε μαθητές άλλων τύπων λυκείων (π.χ. τεχνικά λύκεια). Προσοχή χρειάζεται επίσης στη γενίκευση των αποτελεσμάτων σε εφήβους που κατοικούν σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, ιδιαίτερα εάν δεν διαμένουν σε μεγάλες αστικές περιοχές. Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη έχει ως ισχυρά της σημεία το σχέδιο δύο φάσεων, τη μεγάλη συμμετοχή και την αξιολόγηση της ψυχικής υγείας με λεπτομερειακή δομημένη διαγνωστική συνέντευξη και μάλιστα χωρίς τη μεσολάβηση ανθρώπινου συνεντευκτή. Σύγκριση με άλλες έρευνες Η επίδραση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην υγεία των εφήβων έχει απασχολήσει πολλούς ερευνητές στο παρελθόν. Οι περισσότερες μελέτες, ωστόσο, έχουν ασχοληθεί κυρίως με τη γενική υγεία 8,13 ή άλλες σπάνιες εκβάσεις, όπως οι χρόνιες σωματικές νόσοι ή η γενική θνησιμότητα. 19 Οι έρευνες που έχουν γίνει ειδικά για την ψυχική υγεία και έχουν χρησιμοποιήσει ειδικές κλίμακες εκτίμησης ψυχιατρικών συμπτωμάτων είναι λιγότερες, ενώ άλλες έρευνες έχουν χρησιμοποιήσει κλίμακες αδρής εκτίμησης των ψυχολογικών συμπτωμάτων, όπως το GHQ-12 ή άλλα παρόμοια εργαλεία. 42,43 Στον τομέα της γενικής υγείας και των σχετικών με αυτή εκβάσεων, η κυρίαρχη άποψη είναι αυτή της άμβλυνσης των ανισοτήτων στην περίοδο της εφηβείας σε σχέση με την παιδική ηλικία. Αρκετοί μελετητές θεωρούν ότι αυτή η «κοινωνική εξίσωση» (social equalization) εξαρτάται από το είδος της έκβασης υγείας που εκτιμάται αλλά και από τον τρόπο μέτρησης των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, όπου η υπόθεση της εξίσωσης είναι αρκετά δημοφιλής, 19 συνήθως χρησιμοποιείται η μεταβλητή της κοινωνικής τάξης, όπου σε άλλες χώρες είναι δύσκολο να εκτιμηθεί με την ίδια ακρίβεια όπως στη Βρετανία. Επίσης, όπως πολύ ορθά επισημαίνουν οι Goodman και Huang, 44 ο πληθυσμός των εφήβων είναι σε γενικές γραμμές υγιής (όσον αφορά στα σωματικά προβλήματα) και έτσι πολλές φορές η έλλειψη σημαντικής μεταβλητότητας στη διακύμανση των συμπτωμάτων υγείας που μελετώνται αναμένεται να δυσκολεύει την επισήμανση συσχετίσεων με τις κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές. Η μεγάλη επιβάρυνση της ψυχικής υγείας των εφήβων αποτελεί σχετικά πρόσφατη διαπίστωση. 40 Η επιδημιολογική μελέτη των ψυχικών διαταραχών στην ηλικιακή αυτή ομάδα είναι σχετικά περιορισμένη, συγκρινόμενη με εκείνη των ενηλίκων, ακόμη και σε χώρες όπως οι ΗΠΑ με μεγάλη εμπειρία και πρακτική σε τέτοιες μελέτες. Η πρακτική της ανίχνευσης ψυχιατρικών προβλημάτων στο περιβάλλον του σχολείου δεν είναι διαδεδομένη, αλλά όταν γίνεται αποκαλύπτει μια «σιωπηλή» επιδημία, όπως αναφέρει ο Friedman. 45

9 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 27 Λαμβάνοντας αυτά υπόψη, μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι, όταν χρησιμοποιηθεί ως έκβαση η ψυχική υγεία, τότε αυξάνεται η πιθανότητα ανεύρεσης διαφορών μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών ομάδων. Τέτοιες θετικές συσχετίσεις με την ψυχική υγεία έχουν βρει, μεταξύ άλλων, οι Goodman et al 41 για το εισόδημα και οι Schneider et al 46 στην Ολλανδία για το μορφωτικό επίπεδο και την απασχόληση. Στη Βρετανική επιδημιολογική μελέτη, 47 αν και βρέθηκαν συσχετίσεις με τις περισσότερες κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές, στην πολυμεταβλητή ανάλυση αυτές εξαφανίστηκαν. Στο δικό μας δείγμα, οι συσχετίσεις των πιο κλασικών κοινωνικοοικονομικών δεικτών, μορφωτικό επίπεδο και εργασιακή απασχόληση, δεν βρέθηκαν να συσχετίζονται σημαντικά με την ψυχική υγεία των μαθητών, με εξαίρεση την κατάσταση ανεργίας της μητέρας, που ήταν σημαντική για τα κορίτσια. Αυτό όμως που έχει ενδιαφέρον είναι η σημαντική συσχέτιση με τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η οικογένεια, όπως αυτές αξιολογούνται από τα ίδια τα παιδιά. Η ερώτηση για την ύπαρξη δυσκολιών έχει συχνά χρησιμοποιηθεί σε έρευνες σε ενηλίκους, 48,49 αλλά σπανιότερα σε έρευνες σε εφήβους. 12 Δεδομένου ότι η αξιοπιστία της αξιολόγησης από τους μαθητές των κλασικών κοινωνικοοικονομικών δεικτών των γονέων τους έχει αμφισβητηθεί, 37 η χρήση υποκειμενικών δεικτών μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα. Όπως και στη δική μας έρευνα, έτσι και στην έρευνα των Piko και Fitzpatrick 12 από την Ουγγαρία, η υποκειμενική εκτίμηση της οικονομικής κλίμακας της οικογένειας παρουσίαζε ισχυρή συσχέτιση με την κλίμακα της κατάθλιψης που χρησιμοποιήθηκε. Η συσχέτιση με την ανεργία της μητέρας έχει αναφερθεί και στη μελέτη των Sleskova et al, 42 που έγινε σε δείγματα από την Ολλανδία και τη Σλοβακία, αλλά όχι με συνέπεια και στα δύο δείγματα. Το γεγονός ότι στη μελέτη μας περιορίζεται στα κορίτσια μπορεί να εξηγείται από τους στενότερους συναισθηματικούς δεσμούς των κοριτσιών με τις μητέρες τους. Ερμηνεία σημασία αποτελεσμάτων Μπορεί να θεωρηθεί ότι η αυξανόμενη οικονομική δυσκολία μιας οικογένειας, όπως αυτή βιώνεται από τους μαθητές, αποτελεί παράγοντα που συμβάλλει στην αύξηση της ψυχιατρικής νοσηρότητας. Η συγχρονική φύση των δεδομένων δεν επιτρέπει τον έλεγχο τέτοιων υποθέσεων. Και οι δύο εναλλακτικές ερμηνείες είναι πιθανές: είτε οι μαθητές που έχουν αυξημένη συμπτωματολογία είναι πιο πιθανό να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες (αντίστροφη αιτιότητα), είτε οι αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες συμβάλλουν στη δημιουργία συμπτωμάτων στους εφήβους. Το γεγονός ότι οι έφηβοι δεν ελέγχουν οι ίδιοι την οικονομική κατάσταση της οικογένειας, και πιθανότατα δεν μπορούν πάντα να γνωρίζουν τις πραγματικές συνθήκες, ίσως να μπορεί να εξηγήσει μια πιθανή οδό μέσω της οποίας οι οικονομικές δυσκολίες μπορεί να οδηγούν σε προβλήματα στους εφήβους. Τέτοιες υποθέσεις θα πρέπει να ελεγχθούν σε διαχρονικές μελέτες. Ανεξάρτητα από την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, η μελέτη μας δείχνει ότι το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο των εφήβων μπορεί να έχει σημασία στην αυξημένη ψυχιατρική νοσηρότητα που παρατηρείται σε αυτή την περίοδο της ζωής και θα πρέπει να μελετάται, μαζί με τους άλλους σημαντικούς προσδιοριστές της υγείας, βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς, εάν θέλουμε να σχεδιάσουμε παρεμβάσεις που θα στοχεύσουν στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Το ερευνητικό έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση-Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και Εθνικούς Πόρους, στα πλαίσια του προγράμματος με τίτλο «ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ IΙ», το οποίο εντάσσεται στο ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ του 3ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης του ΥΠΕΠΘ. ABSTRACT The association between socio-economic status and mental disorders in late adolescence: Cross sectional survey in the northwestern part of Greece P. Skapinakis, K. Magklara, S. Mpellos, T. Gkatsa, G. Mihalis, V. Mavreas Department of Psychiatry, University of Ioannina, School of Medicine, Ioannina, Greece Archives of Hellenic Medicine 2007, 24(Suppl 1):19 29 OBJECTIVE Psychiatric morbidity during adolescence is quite prevalent. The aim of the present study was to investigate the socio-economic determinants of psychiatric morbidity among adolescents living in the northwestern part of Greece. METHOD Cross-sectional study of 2,363 adolescents aged years old attending 10 secondary schools in northwestern Greece. The study was carried out in two phases: in the first phase subjects were screened with a symp-

10 28 Π. ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ και συν toms questionnaire. In the second phase, a stratified random sampling of the students was selected (n=875) with the probability of selection based on the scores of the screening questionnaire. Psychiatric morbidity was assessed in the second phase with the administration of the revised clinical interview schedule (CIS-R). Socio-economic variables included parents education and employment status, subjective assessment of the family s financial difficulties by the adolescents and school performance as a measure of the adolescents social position in school. RESULTS 12.5% of the adolescents (girls: 18.5%, boys: 6.8%) had clinically significant psychiatric morbidity (during the past week). No statistically significant association was found with parental education, father s occupation or adolescents social position. A significant positive linear association was confirmed between adolescents psychiatric morbidity and the family s financial difficulties. Mother s unemployment was associated with psychiatric morbidity in girls only. CONCLUSIONS These findings partially support the social equalization hypothesis in adolescent health. Nevertheless, significant socio-economic inequalities are also reported in this period of life, especially when subjective measures of socio-economic status are used. Key words: Αdolescent, Mental disorders/epidemiology, Socieconomic factors Βιβλιογραφία 1. Sawyer MG, Arney FM, Baghurst PA, Clark JJ, Graetz BW, Kosky RJ et al. Mental health of young people in Australia. Child and adolescent component of the national survey of mental health and well-being. Commonwealth Department of Health and Aged Care, Canberra, Ford T, Goodman R, Meltzer H. The British child and adolescent mental health survey 1999: The prevalence of DSM-IV disorders. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2003, 42: Townsend P, Davidson N. Inequalities in health: The black report. Harmondsworth, Penguin, Adler NE, Ostrove JM. Socioeconomic status and health: What we know and what we don t know. Ann N Y Acad Sci 1999, 896: Mackenbach, JP, Kunst AE, Cavelaars AE, Groenhof F, Geurts JJ. Socioeconomic inequalities in morbidity and mortality in Western Europe. The EU Working Group on socioeconomic inequalities in health. Lancet 1997, 349: DiLiberti JH. The relationship between social stratification and all-cause mortality among children in the United States: Pediatrics 2000, 105:e2 7. Singh G, Yu SM. US childhood mortality, 1950 through 1993: Trends and socioeconomic differentials. Am J Public Health 1996, 86: Goodman E. The role of socioeconomic status gradients in explaining differences in US adolescent s health. Am J Public Health 1999, 89: Geckova AM, Van Dijk JP, Zezula I, Tunistra J, Groothoff JH, Post D. Socio-economic differences in health among Slovak adolescents. Soz Praventivmed 2004, 49: Halldorsson M, Kunst AE, Kohler L, Mackenbach JP. Socioeconomic inequalities in the health of children and adolescents a comparative study of the five Nordic countries. Eur J Public Health 2000, 10: Piko B, Fitzpatrick KM. Does class matter? SES and psychosocial health among Hungarian adolescents. Soc Sci Med 2001, 53: Piko BF, Fitzpatrick KM. Socioeconomic status, psychosocial health and health behaviours among Hungarian adolescents. Eur J Public Health 2007, 17: Torsheim T, Currie C, Boyce W, Kalnins I, Overpeck M, Haugland S. Material deprivation and self-rated health: A multilevel study of adolescents from 22 European and North American countries. Soc Sci Med 2004, 59: Starfield B, Riley AW, Witt WP, Robertson J. Social class gradients in health during adolescence. J Epidemiol Community Health 2002, 56: Mcintyre S, West P. Lack of class variation in health in adolescence: An artefact of an occupational measure of social class? Soc Sci Med 1991, 32: Rahkonen O, Lahelma E. Gender, social class and illness among young people. Soc Sci Med 1992, 34: Tuinstra J, Groothoff JW, Van den Heuvel WJA, Post D. Socio-economic differences in health risk behaviour in adolescence: Do they exist? Soc Sci Med 1998, 47: West P, Mcintyre S, Annandale E, Hunt K. Social class and health in youth: Findings from the west of Scotland twenty-07 study. Soc Sci Med 1990, 30: West P. Health inequalities in the early years: Is there equalisation in youth? Soc Sci Med 1997, 44: Meltzer H, Gatward R, Corbin T, Goodman R, Ford T. Persistence, onset, risk factors and outcomes of childhood mental disorders. The Stationery Office, London, Costello EJ, Angold A, Burns BJ, Stangl DK, Tweed DL, Erkanli A et al. The great smoky mountains study of youth. Goals, design, methods, and the prevalence of DSM-III-R disorders. Arch Gen Psychiatry 1996, 53: Canino G, Shrout PE, Rubio-Stipec M, Bird HR, Bravo M, Ramirez R et al. The DSM-IV rates of child and adolescent disorders in Puerto Rico: Prevalence, correlates, service use, and the effects of impairment. Arch Gen Psychiatry 2004, 61: Gau SS, Chong MY, Chen TH, Cheng AT. A 3-year panel study of mental disorders among adolescents in Taiwan. Am J Psychiatry 2005, 162: Petridou E, Zavitsanos X, Dessypris N, Frangakis C, Mandyla

11 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 29 M, Doxiadis S et al. Adolescents in high-risk trajectory: Clustering of risky behaviour and the origins of socioeconomic health differentials. Prev Med 1997, 26: Dunn AL, Marcus BH, Kampert JB, Garcia ME, Kohl HW, Blair SN. Comparison of lifestyle and structured interventions to increase physical activity and cardio-respiratory fitness. JAMA 1999, 28: Lewis G, Pelosi AJ, Araya R, Dunn G. Measuring psychiatric disorder in the community: A standardized assessment for use by lay interviewers. Psychol Med 1992, 22: Botega NJ, Pereira WA, Bio MR, Garcia Junior C, Zomignani MA. Psychiatric morbidity among medical in-patients: A standardized assessment (GHQ-12 and CIS-R) using lay interviewers in a Brazilian hospital. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 1995, 30: Jenkins R, Bebbington P, Brugha T, Farrell M. The national psychiatric morbidity surveys of Great Britain: Strategy and methods. Psychol Med 1997, 27: Araya R, Rojas G, Fritsch R, Acuna J, Lewis G. Common mental disorders in Santiago, Chile: Prevalence and socio-demographic correlates. Br J Psychiatry 2001, 178: Bond L, Carlin JB, Thomas L, Rubin K, Patton G. Does bullying cause emotional problems? A prospective study of young teenagers. Br Med J 2001, 323: Monck E, Graham P, Richman N, Dobbs R. Adolescent girls. II. Background factors in anxiety and depressive states. Br J Psychiatry 1994, 165: Patton GC, Coffey C, Posterino M, Carlin JB, Wolfe R. Adolescent depressive disorder: A population-based study of ICD-10 symptoms. Aust N Z J Psychiatry 2000, 34: Freitas GV, Botega NJ. Prevalence of depression, anxiety and suicide ideation in pregnant adolescents. Rev Assoc Med Bras 2002, 48: Lewis G, Pelosi AJ, Glover E, Wilkinson G, Stansfeld SA, Williams P et al. The development of a computerized assessment for minor psychiatric disorder. Psychol Med 1988, 18: Patton GC, Coffey C, Posterino M, Carlin JB, Wolfe R, Bowes G. A computerized screening instrument for adolescent depression: Population-based validation and application to a two-phase case-control study. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 1999, 34: Goldberg D, Williams P. A user s guide to the general health questionnaire. NFER-Nelson, Windsor, Currie CE, Elton RA, Todd J, Platt S. Indicators of socioeconomic status for adolescents: The WHO health behaviour in schoolaged children survey. Health Educ Res 1997, 12: Koivusilta LK, Rimpelä AH, Kautiainen SM. Health inequality in adolescence. Does stratification occur by familial social background, family affluence, or personal social position? BMC Public Health 2006, 6: Wight R, Botticello A, Aneshensel C. Socioeconomic context, social support, and adolescent mental health: A multilevel investigation. J Youth Adolesc 2006, 35: Chen KW, Killeya-Jones LA, Vega WA. Prevalence and co-occurrence of psychiatric symptom clusters in the US adolescent population using DISC predictive scales. Clin Pract Epidemol Ment Health 2005, 1:22 (doi: / ) 41. Goodman E, Huang B, Wade TJ, Kahn RS. A multi-level analysis of the relationship of socioeconomic status to adolescent depressive symptoms: Does school context matter? J Pediatr 2003, 143: Sleskova M, Tuinstra J, Geckova AM, Van Dijk JP, Salonna F, Groothoff JW et al. Influence of parental employment status on Dutch and Slovak adolescents health. BMC Public Health 2006, 6: Due P, Lynch J, Holstein B, Modvig J. Socioeconomic health inequalities among a nationally representative sample of Danish adolescents: The role of different types of social relations. J Epidemiol Community Health 2003, 57: Goodman E, Huang B. Socioeconomic status, depressive symptoms and adolescent substance use. Arch Pediatr Adolesc Med 2002, 156: Friedman RA. Uncovering an epidemic: Screening for mental illness in teens. N Engl J Med 2006, 355: Schneiders J, Drukker M, van der Ende J, Verhulst FC, van Os J, Nicolson NA. Neighbourhood socioeconomic disadvantage and behavioural problems from late childhood into early adolescence. J Epidemiol Community Health 2003, 57: Ford T, Goodman R, Meltzer H. The relative importance of child, family, school and neighborhood correlates of childhood psychiatric disorder. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 2004, 39: Skapinakis P, Weich L, Lewis G, Singleton N, Araya R. Socioeconomic position and common mental disorders. Br J Psychiatry 2006, 189: Weich S, Lewis G. Poverty, unemployment and common mental disorders: Population based cohort study. Br Med J 1998, 317: Corresponding author: P. Skapinakis, Department of Psychiatry, University of Ioannina, School of Medicine, GR Ioannina, Greece

Επιπολασμός και κοινωνικοδημογραφικές συσχετίσεις της ψυχιατρικής νοσηρότητας σε αγροτικές κοινότητες της περιφέρειας του βόρειου Αιγαίου

Επιπολασμός και κοινωνικοδημογραφικές συσχετίσεις της ψυχιατρικής νοσηρότητας σε αγροτικές κοινότητες της περιφέρειας του βόρειου Αιγαίου ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2007, 24(Συμπλ 1):30-36 Επιπολασμός και κοινωνικοδημογραφικές συσχετίσεις της ψυχιατρικής νοσηρότητας σε αγροτικές κοινότητες της περιφέρειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολασμός κοινών ψυχιατρικών διαταραχών σε μια νησιωτική περιοχή Εκτίμηση αναγκών και σχεδιασμός δράσεων ψυχικής υγείας

Επιπολασμός κοινών ψυχιατρικών διαταραχών σε μια νησιωτική περιοχή Εκτίμηση αναγκών και σχεδιασμός δράσεων ψυχικής υγείας ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 200, 27(4):675-683 Επιπολασμός κοινών ψυχιατρικών διαταραχών σε μια νησιωτική περιοχή Εκτίμηση αναγκών και σχεδιασμός δράσεων ψυχικής υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ X.ΠΩΓΩΝΙΔΗΣ 1,Α.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2,Ε.ΞΕΝΟΔΟΧΙΔΟΥ 3, Δ.ΟΥΖΟΥΝΗΣ 2, Μ.ΤΣΟΥΛΗ 3,Α.ΠΑΠΠΑ 3, Ε.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ 4 1.Κ.Υ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΑΣ, 2.Κ.Υ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο. Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: «Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών από μαθητές Α Λυκείου της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ηρακλείου και ο ρόλος του Κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο:

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο: Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-δημογραφικές συσχετίσεις της σχολικής επιθετικότητας και επιδράσεις στην ψυχοσωματική υγεία εφήβων μαθητών

Κοινωνικο-δημογραφικές συσχετίσεις της σχολικής επιθετικότητας και επιδράσεις στην ψυχοσωματική υγεία εφήβων μαθητών ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2015, 32(2):182-193 Κοινωνικο-δημογραφικές συσχετίσεις της σχολικής επιθετικότητας και επιδράσεις στην ψυχοσωματική υγεία εφήβων μαθητών ΣΚΟΠΟΣ Η παρούσα μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Γεσθημανή Μηντζιώρη MD, MSc, PhD Μονάδα Ενδοκρινολογίας της Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ρυθµικής Ικανότητας σε Μαθητές Γυµνασίου που Ασχολούνται µε Αθλητικές ραστηριότητες Συνοδευµένες ή Όχι από Μουσική

Μέτρηση της Ρυθµικής Ικανότητας σε Μαθητές Γυµνασίου που Ασχολούνται µε Αθλητικές ραστηριότητες Συνοδευµένες ή Όχι από Μουσική Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 3 (1), 22 28 ηµοσιεύτηκε: 11 Φεβρουαρίου 2005 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 3 (1), 22-28 Released: February 11, 2005 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3):367 373 H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά Ανθή Χρυσοστόμου Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Kέντρο Ελέγχου και Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου Γυναικείας Κακοποίησης

Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου Γυναικείας Κακοποίησης Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου Γυναικείας Κακοποίησης Στα πλαίσια του προγράμματος "EU Parliament: A different perspective" αποφασίστηκε όπως διεξαχθεί έρευνα σχετικά με τη γυναικεία κακοποίηση στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet 2/2015 ΣΤΑΣΕΙΣ ΕΦΗΒΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΕΘΙΣΜΟ Γιώργος Τσουβέλας Ψυχολόγος, Υποψήφιος Διδάκτορας ΕΚΠΑ Πολυξένη Παρασκευοπούλου Ψυχολόγος, Υποψήφια Διδάκτορας ΕΚΠΑ Ευαγγελία Κατέρη Έλενα Βιταλάκη Ορέστης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Αναλογία Λόγος Πηλίκο Αναλογία Proportion Αναλογία (Proportion) Ο αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ 2 Πεξηερόκελα Δονεηήνζμ πζκάηςκ... 4 Δονεηήνζμ δζαβναιιάηςκ... 5 Abstract... 6 Πενίθδρδ... 7 Δζζαβςβή... 8 ΘΔΩΡΗΣΙΚΟ ΜΔΡΟ... 12 Κεθάθαζμ 1: Θεςνδηζηέξ πνμζεββίζεζξ βζα ηδκ ακζζυηδηα ζηδκ εηπαίδεοζδ...

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική Αξιολόγηση ενός Προγράμματος Διδασκαλίας Δεξιοτήτων Ζωής στη Φυσική Αγωγή

Ποιοτική Αξιολόγηση ενός Προγράμματος Διδασκαλίας Δεξιοτήτων Ζωής στη Φυσική Αγωγή Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 8 (2), 107 118 Δημοσιεύτηκε: 30 Σεπτεμβίου 2010 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 8 (2), 107-118 Released: September 30, 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί βαρήκοο ή με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού;

Παιδί βαρήκοο ή με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού; ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ / ORIGINAL ARTICLE Παιδί βαρήκοο ή με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού; Hard of hearing child or suffering from autism spectrum disorder? Χειμώνα Θ 1 Βλατάκη Μ 2 Πρώιμος Ε 1 Παπουτσάκη

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση συνεχών μεταβλητών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο υγιεινής και Επιδημιολογίας

Ανάλυση συνεχών μεταβλητών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο υγιεινής και Επιδημιολογίας Συσχέτιση Παλινδρόμηση Ανάλυση συνεχών μεταβλητών Γεωργία Σαλαντή Λέκτορας Εργαστήριο υγιεινής και Επιδημιολογίας Περιεχόμενα Συσχέτιση μεταξύ δύο συνεχών μεταβλητών Παλινδρόμηση μεταξύ Μίας συνεχούς μεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Στ Δημοτικού στην κατανόηση της λειτουργίας του Συγκεντρωτικού Φακού

Δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Στ Δημοτικού στην κατανόηση της λειτουργίας του Συγκεντρωτικού Φακού ΜΟΥΡΑΤΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Στ Δημοτικού στην κατανόηση της λειτουργίας του Συγκεντρωτικού Φακού Μεταπτυχιακή Εργασία Ειδίκευσης που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. της Αικατερίνης Μανιουδάκη

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. της Αικατερίνης Μανιουδάκη ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ της Αικατερίνης Μανιουδάκη Μεταπτυχιακή Διατριβή που υποβάλλεται στο καθηγητικό σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα