Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια"

Transcript

1 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία * Μαρία Ηροδότου Loukis Akritas The Plain: A naturalistic novel and it s allegorical function: This paper having as a point of reference Fredric Jameson s thesis that all literary texts should be read and interpreted as political texts, as well as national allegories, examines whether this could be applied to the novel The Plain (1936), [Ο Κάμπος] written by the Cypriot writer Loukis Akritas. This is an important novel as it was written in the inter-world War period when Cyprus was a British colony. The upheaval and unrest on the island at the time prompted the enforcement of a dictatorship (including a censorship) by the British. The analysis of the novel reveals that the writer s use of naturalism indeed functions as an allegory to depict the harsh conditions suffered by the agrarian sector of Cyprus at the time. The ruthless masters of the Plain could be paralleled to the colonial rulers. Furthermore the problems of this sector of the society could to a great extent be attributed to their rule. The allegory also helps the writer to overcome the problem of censorship. The political interpretation of this particular novel therefore affirms Jameson s thesis. Εισαγωγή: Ιστορία Λογοτεχνία Αποικιοκρατία This book [The Political Unconscious] will argue the priority of the political interpretation of literary texts. It conceives of the political perspective not as some supplementary method, not as an optional auxiliary to other interpretive methods current today the psychoanalytic or the myth-critical, the stylistic, the ethical, the structural but rather as the absolute horizon of all reading and interpretation (Jameson, 2001:33). * Το κείμενο αυτό αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης μελέτης η οποία εξετάζει τα κυπριακά μυθιστορήματα στο πλαίσιο της μεταποικιοκρατικής θεωρίας. Μεταξύ των έργων που εξετάζονται είναι τα δύο μυθιστορήματα του Λουκή Ακρίτα ο Κάμπος και Νέος με καλάς συστάσεις.... Μεταξύ άλλων εξετάζεται και η διακειμενική σχέση των έργων αυτών με άλλα έργα της ελληνικής και ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 765 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

2 ΜαρΙα ΗροδΟτου All third-world texts are necessarily, I want to argue, allegorical, and in a very specific way: They are to be read as what I will call national allegories, even when, or perhaps I should say, particularly when their forms develop out of predominantly western machineries of representation, such as the novel [...]. Third-word texts, even those which are seemingly private and invested with a properly libidinal dynamic necessarily project a political dimension in the form of national allegory: the story of the private individual destiny is always an allegory of the embattled situation of the public third world culture and society (Jameson, 2001: ). 1 Πολλοί θεωρητικοί της κουλτούρας θεωρούν σημαντική τη σχέση ιστορίας και λογοτεχνίας και μάλιστα σε ιδιαίτερες ιστορικοπολιτικές καταστάσεις όπως είναι η αποικιοκρατία. Μεταξύ των θερμών υποστηρικτών της θέσης αυτής συγκαταλέγεται ο Fredric Jameson ο οποίος υποστηρίζει ότι μια παλινδρομική διαδικασία μεταξύ ιστορίας και λογοτεχνίας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πολύπλοκες κοινωνικές σχέσεις. Όπως γίνεται φανερό από τα πιο πάνω παραθέματα, αποδίδει μεγάλη σημασία στην πολιτική προσέγγιση και ερμηνεία των κειμένων σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση/ανάγνωση, επειδή τα κείμενα μπορούν να αποτελέσουν ένα φακό που μας δίνει μια άποψη της κοινωνίας. Έτσι η λογοτεχνία καταλήγει (κατά τη γνώμη του) να είναι μια κοινωνικά συμβολική πράξη, αφού σ αυτή υπερισχύει η εθνική αλληγορία. 2 Λαμβάνοντας υπόψη τη θέση αυτή θα προσεγγίσουμε ένα από τα σημαντικά λογοτεχνικά δημιουργήματα της εποχής του μεσοπολέμου στην Κύπρο. Συγκεκριμένα θα εξετάσουμε το μυθιστόρημα του Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος (1936). 3 Το μυθιστόρημα είναι σημαντικό γιατί αφενός μεν είναι το πρώτο συνθετικό πεζογραφικό δημιούργημα της κυπριακής λογοτεχνίας, αφετέρου δε γιατί γράφτηκε την εποχή της Αγγλοκρατίας όταν είχε επιβληθεί αυστηρή λογοκρισία εκ μέρους των αποικιοκρατών. 4 Ο Λουκής Ακρίτας ήταν άτομο με έντονη πολιτική συνείδηση (όπως άλλωστε αποδεικνύει και η μετέπειτα πολιτική του καριέρα) και πίστευε ότι η τέχνη δεν αντιγράφει τη ζωή αλλά συνθέτει και ερμηνεύει τα γεγονότα (Παπαλεοντίου, Η υπογράμμιση είναι του ίδιου. Το κείμενο με τίτλο Third-world Literature in the Era of Multinational Capitalism πρωτοδημοσιεύτηκε στο Social Text (1986). Εδώ χρησιμοποιείται η αναδημοσίευσή του στο The Jameson Reader (2001). Λεπτομέρειες για τα επιχειρήματα του Jameson σχετικά με την ερμηνεία των λογοτεχνικών κειμένων ως μια κοινωνικά συμβολική πράξη βλ. στη θεωρητική εισαγωγή στο βιβλίο του The Political Unconscious (1981). Εδώ χρησιμοποιείται η αναδημοσίευσή του στο The Jameson Reader (2001). Το μυθιστόρημα εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1936 από τις εκδόσεις Πυρσός όταν ο Λουκής Ακρίτας είχε ήδη εγκατασταθεί και εργαζόταν στην Αθήνα. Επανεκδόθηκε το 1981 από τις εκδόσεις Φιλιππότης. Για τη ζωή και το έργο του συγγραφέα βλ. Χατζηθωμάς (1985), Μασούρας (1995), Ιωαννίδης (1986), Κατσούρης (1990), Rousou (1993). Η επιβολή της λογοκρισίας έκανε πολλούς συγγραφείς να αποσιωπούν το παρόν. Ο Ακρίτας δεν εκφράζεται άμεσα για την Αγγλοκρατία, παρόλο που βρίσκεται στην Ελλάδα, ίσως γιατί ήθελε να αφήσει ανοιχτή τη δυνατότητα επιστροφής του στο νησί. Πολύ αργότερα στα πολιτικά του κείμενα παίρνει φανερά αντιαποικιοκρατικές θέσεις. Με την έναρξη του αντιαποικιοκρατικού αγώνα τάσσεται φανερά υπέρ των αγωνιζόμενων Κυπρίων. Βλ. Λ. Ακρίτα Δεκατρία Κείμενα (1995). 766 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

3 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια 1999:78 79). Μια άλλη χρήσιμη πληροφορία, η οποία δίνεται στο ίδιο κείμενο, είναι η άποψη του συγγραφέα ότι η τέχνη που δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό είναι ένα φτιαχτό λουλούδι [...] και ότι η αυστηρή μορφή δεν εξυπηρετεί το δυναμισμό ενός συνθετικού έργου και θα πρέπει να υποχωρεί μπροστά στο θέμα (Παπαλεοντίου, 1999:78 79). Όλα τα παραπάνω στοιχεία δημιουργούν κάποιο προβληματισμό στο μελετητή του μυθιστορήματος γιατί, ενώ μεν είναι φανερές κάποιες πολιτικές, μαρξιστικές θέσεις που έχουν σχέση με την κοινωνική διαστρωμάτωση και ανισότητα, την εκμετάλλευση, καταπίεση και ιδιοκτησία, δεν έχει άμεσες αναφορές για την πολιτική κατάσταση της Κύπρου, ούτε αναφορές σε συγκεκριμένα ιστορικοπολιτικά γεγονότα κατά τη συγκεκριμένη εποχή 5 μια εποχή που χαρακτηρίζεται από έντονη δυσαρέσκεια και κινητοποιήσεις εναντίον των Άγγλων σε βαθμό που οι αποικιοκράτες θεώρησαν αναγκαία την επιβολή δικτατορίας και λογοκρισίας. 6 Αυτό είναι αξιοπερίεργο, αν λάβει κανείς υπόψη την έντονη πολιτική συνείδηση και δράση του συγγραφέα, την άποψή του ότι η τέχνη πρέπει να εξυπηρετεί κάποιο σκοπό, καθώς επίσης το γεγονός ότι ο συγγραφέας βρισκόταν ήδη στην Αθήνα και θα μπορούσε να μιλήσει πιο ελεύθερα. Εκ πρώτης όψεως υπονομεύει επίσης τη θέση του Jameson όπως εκφράζεται στα προαναφερθέντα κείμενα. Μια προσεκτική ανάλυση του έργου όμως μας κάνει να πιστεύουμε ότι ο συγγραφέας, χρησιμοποιώντας το νατουραλισμό, δίνει αλληγορικά τις πολιτικές του θέσεις γενικά, και τις θέσεις του για την αποικιοκρατία ειδικότερα. Η πρόθεση του συγγραφέα να χρησιμοποιήσει το νατουραλισμό στον Κάμπο γίνεται φανερή και από τη δήλωσή του ότι στο μυθιστόρημα ήθελε να αποδώσει ως χωριάτες τους αφηγηματικούς χαρακτήρες του έργου, χωρίς όμως να μείνει σε μια νατουραλιστική απεικόνιση (Παπαλεοντίου, 1999:75), 7 γεγονός που ενισχύει την άποψή μας ότι το έργο είναι νατουραλιστικό και ότι ο συγγραφέας συνειδητά Αυτή η αποσιώπηση ρητών αναφορών σε πραγματικά ιστορικοπολιτικά γεγονότα και σε τόπους είναι ένας λόγος που απομακρύνει το έργο από το ρεαλισμό, φέρνοντάς το πιο κοντά στο νατουραλισμό. Βλέπε π.χ. τις απόψεις του G. Lukacs, ενός από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του ρεαλισμού, ο οποίος υποστηρίζει ότι το έργο τέχνης και η δήλωση σκέψεως είναι αδιαχώριστα από το ιστορικοπολιτικό πλαίσιο: [...] The work of art and the statement of thought are inseparable from the historical and political context (Steiner, 1962:7). Τη θέση αυτή την υποστηρίζει, απορρίπτοντας την άρνηση της ιστορίας από τους μοντερνιστές (ό.π: 19 21). Ήδη είχαν προηγηθεί τα γεγονότα του Οκτωβρίου του 1931 (γνωστά ως Οκτωβριανά ) που αποτελούσαν έκφραση διαμαρτυρίας και σήμαναν την αρχή των αντιαποικιοκρατικών αγώνων των Ελλήνων της Κύπρου. Όλη η εποχή του μεσοπολέμου είναι εποχή των ενωτικών διεκδικήσεων των Ελληνοκυπρίων που έρχονται σε σύγκρουση με την αγγλική πολιτική που αφορούσε τις αποικίες και ιδιαίτερα την Κύπρο. Μετά την εξέγερση του Οκτωβρίου τίθεται σε εφαρμογή ο νόμος εκτάκτου ανάγκης που ουσιαστικά σήμαινε επιβολή δικτατορίας. Λεπτομέρειες για τα γεγονότα του 1930 και τα περιοριστικά μέτρα των Άγγλων βλ. π.χ. Richter (2006), Σ. Παντελή (1985: ), Γ. Τσαλακού (2000: ), Κ. Χατζηδημητρίου (1985: ) και τον συγκεντρωτικό τόμο του Λαϊκού Πανεπιστημίου, Κυπριακά ( ), O Παπαλεοντίου παίρνει τη δήλωση αυτή από συνέντευξη που έδωσε ο Λουκής Ακρίτας στον Λευτέρη Γιαννίδη το Μάιο του 1936 και δημοσιεύτηκε με τίτλο Φιλολογικές συνεντεύξεις. Με τον νέον Κύπριο λογοτέχνη κ. Λ. Ακρίτα, Εφημ. Κυπριακός Τύπος, 30 Μαΐου 1936 (Παπαλεοντίου, 1999:70, 75). Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 767 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

4 ΜαρΙα ΗροδΟτου εφαρμόζει την τεχνοτροπία αυτή. Το αν τη διευρύνει όπως φαίνεται να είναι η πρόθεσή του είναι άλλο θέμα. Είναι γεγονός πάντως ότι ο συγγραφέας με το έργο αυτό ανοίγει ένα διακειμενικό διάλογο με άλλα νατουραλιστικά έργα της γαλλικής και ελληνικής λογοτεχνίας. 8 Ο νατουραλισμός τον βοηθά να τονίσει τα θέματά του και να προβάλει συνθετικά την αγροτική κοινωνία της Κύπρου και την εσωτερική της δυναμική. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι κατά τις πρώτες δεκαετίες της Αγγλοκρατίας η κοινωνία της Κύπρου ήταν κατ εξοχήν αγροτική και το οικονομικό σύστημα που επικρατούσε φεουδαρχικό. Το καταπιεστικό αυτό σύστημα γινόταν ακόμη πιο δυσβάστακτο για τις μάζες λόγω της βαριάς αγγλικής φορολογίας, 9 ενώ αντίθετα ευνοούσε τους αποικιοκράτες. Ένας από τους πιο γνωστούς διανοητές και εμπνευστές της μεταποικιοκρατικής θεωρίας (γνωστός επίσης για την αντιαποικιοκρατική του δράση), ο Frantz Fanon, 10 στην ανάλυσή του για τον τρόπο με τον οποίο διεισδύουν οι νέες ιδέες στις παραδοσιακές κοινωνίες μέχρι να επαναστατήσουν, αναφέρει ότι οι αποικιοκρατικές δυνάμεις σ όλο τον κόσμο βρήκαν ένα φεουδαρχικό σύστημα το οποίο διατήρησαν γιατί με το σύστημα αυτό κρατούσαν σε απομόνωση τις μεγάλες αγροτικές μάζες. Οι τοπικοί φεουδάρχες ενεργούσαν σαν μια τροχοπέδη στην αλλαγή και στην εισαγωγή νέων ιδεών που η ανερχόμενη αστική τάξη της χώρας τους προωθούσε. Ενεργούσαν επομένως στην περιοχή τους όπως οι αποικιοκράτες σε ολόκληρη τη χώρα γι αυτό και ευνοούνταν απ αυτούς. Οποιαδήποτε αλλαγή θα σήμαινε αφαίρεση ή μείωση των δικών τους δικαιωμάτων. Οι αποικιοκρατούμενες αγροτικές κοινωνίες ζούσαν προσηλωμένες στην παράδοση, με ανέπαφες τις παραδοσιακές δομές σε αντίθεση με τις εκβιομηχανοποιημένες κοινωνίες στις οποίες οι δεσμοί με την παράδοση είχαν διαρραγεί (Fanon, 1976:87 88). Έτσι παρατηρείται μια καχυποψία μεταξύ αγροτών και κατοίκων της πόλης που πρέπει πρώτα να ξεπεραστεί για να οδηγηθούν στην αντίδραση κατά του αποικιοκράτη. 11 Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι η άποψη 8 Σε μια άλλη αδημοσίευτη μελέτη μου εξετάζω τη διακειμενική σχέση του Κάμπου με το διήγημα Το μπουρίνι του Μιχάλη Καραγάτση και με τα μυθιστορήματα The Earth (Η Γη), Νανά και Ανθρώπινο Κτήνος του εισηγητή του νατουραλισμού Εμίλ Ζολά. Γίνονται επίσης αναφορές στα νατουραλιστικά στοιχεία των μυθιστορημάτων του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Η Ζωή και ο Θάνατος του Καραβέλα και Ο Κατάδικος. 9 Λεπτομέρειες για την κατάσταση των αγροτών της Κύπρου επί Αγγλοκρατίας βλ. Τσαλακός (2000: ), Loizos (1985:93 106) και Χατζηδημητρίου (1985: ). 10 Ο Fanon γεννήθηκε στη Μαρτινίκα. Σπούδασε ιατρική στη Γαλλία και αργότερα ειδικεύτηκε στην ψυχιατρική. Στάλθηκε να ασκήσει ιατρική στην Αλγερία κατά τη διάρκεια του Γαλλο-Αλγερινού πολέμου. Τάχθηκε και αγωνίστηκε με τους Αλγερινούς εναντίον των Γάλλων. Η νίκη των Αλγερινών εναντίον της στρατιωτικής δύναμης των Γάλλων και της ωμής τους βίας αναπτέρωσε το ηθικό των καταπιεσμένων σ όλο τον κόσμο. Ο Fanon πολέμησε με τους επαναστάτες και έγινε ο πιο ευφραδής εκπρόσωπός τους. Το έργο του The Wretched of the Earth έγινε το μανιφέστο του Τρίτου Κόσμου. Πέθανε από λευχαιμία σε ηλικία 36 χρονών λίγο πριν το θρίαμβο της Αλγερίας. (Τα βιογραφικά στοιχεία συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο του Black Skin White Masks [1972:10]). 11 Ο Fanon αναλύει τη δημιουργία εθνικιστικών ιδεών, τη δημιουργία εθνικών κομμάτων και την ιστορική διαδικασία της αντίδρασης/επανάστασης εναντίον των αποικιοκρατών. Υποστηρίζει ακόμη ότι οι αποικιοκράτες εκμεταλλεύτηκαν τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς των αποικιοκρατούμενων 768 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

5 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια αυτή του Fanon ισχύει και για την περίπτωση της Κύπρου, όπως προβάλλεται μέσα από το συγκεκριμένο μυθιστόρημα του Λουκή Ακρίτα 12 η προσέγγιση του οποίου, όπως ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω, είναι νατουραλιστική, παρόλο που υπάρχουν διιστάμενες απόψεις ως προς το βαθμό της νατουραλιστικής της απεικόνισης. Ο Κάμπος και η νατουραλιστική του διάσταση Αρκετοί μελετητές του έργου έχουν εντάξει το μυθιστόρημα σε διάφορα είδη συγγενικά όλα με το ρεαλισμό. Ο Παναγιωτόπουλος π.χ. θεωρεί το συγγραφέα του έργου ρεαλιστή και το έργο γραμμένο με ρεαλισμό (1980:228). Ο Παπαλεοντίου το εντάσσει στον κριτικό ρεαλισμό με νατουραλιστικές πινελιές και η Χριστοδουλίδου σε πρόσφατη μελέτη της σε ρεαλιστική ηθογραφία (2007: ). Χωρίς να αναιρούνται όλες αυτές οι απόψεις, αφού τα διάφορα είδη του ρεαλισμού δεν είναι αυστηρά καθορισμένα αλλά αντίθετα ο ρεαλισμός χαρακτηρίζεται από ευρύτητα και πολυπλοκότητα στις αποχρώσεις του, εντούτοις πιστεύουμε ότι το μυθιστόρημα είναι περισσότερο νατουραλιστικό. Η εφαρμογή του νατουραλισμού παρέχει τη δυνατότητα να προβληθούν άμεσα ή αλληγορικά αρχαϊκές καταστάσεις καθώς επίσης καταστάσεις καταπίεσης, όπως ίσχυαν την εποχή της αγγλοκρατίας και κυρίως στις αρχές της δεκαετίας του 1930 όταν γράφτηκε το μυθιστόρημα. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι με την αποικιοκρατία συνδέει ένα από τα μέχρι πρόσφατα λιγότερο γνωστό και αθησαύριστο διήγημα του Ακρίτα 13 με τίτλο Κάθε κορμί πενήντα λίρες ο Αλέξης Ζήρας. Ο Ζήρας εξετάζει (μεταξύ άλλων) την πολιτική σύνδεση του συγγραφέα με τους κύκλους της τότε αριστερής πρωτοπορείας, διευκρινίζοντας όμως ότι δε χαρακτηριζόταν από ιδεολογική απολυτότητα. Όσον αφορά το διήγημα, θεωρεί ότι είναι στρατευμένο, εξηγώντας ότι οι απάνθρωπες συνθήκες στα ορυχεία της Φουκάσας (όπου διαδραματίζεται η πλοκή) οφείλονται στη μεγιστοποίηση του κέρδους της ιδιοκτήτριας αγγλικής εταιρείας, η οποία κατ επέκταση συνδέεται με τον κατακτητή της χώρας (Ζήρας, 1992:63, 65 66) [Υπογράμμιση δική μας]. Σχετικά με το μυθιστόρημα ο Κάμπος χωρίς να το εντάσσει ειδολογικά τονίζει ότι ο συγγραφέας σ αυτό εκθειάζει το αρχέγονο και ότι το φυσικό περιβάλλον ζωογονεί από κάθε άποψη τους ανθρώπους (ό.π.:68). 14 Αυτή ακριβώς η σύνδεση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον, η προβολή του αρχέγονου, μας κοινωνιών για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους. Λεπτομέρειες βλ. στο 1ο και 2ο κεφάλαιο (1976: ). 12 Ο Λουκής Ακρίτας υπήρξε από τους πρώτους Κύπριους μυθιστοριογράφους. Την εποχή που εξέδωσε τα έργα του είχε ήδη εγκατασταθεί στην Αθήνα όπου εργαζόταν ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες Πρωία και Εστία. 13 Εκτός από το αθησαύριστο διήγημα Κάθε κορμί πενήντα λίρες με το οποίο ασχολήθηκε ο Ζήρας (1992), άλλα τρία αθησαύριστα διηγήματα παρουσιάζονται από τον Παπαλεοντίου (1999:65 70). 14 Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την άποψή μας ότι το μυθιστόρημα είναι νατουραλιστικό. Ο Ζήρας αναφέρει ακόμη ότι το μυθιστόρημα είναι εμπνευσμένο θεματικά από το μυθιστόρημα του Ζολά Γη (1992:68). Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 769 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

6 ΜαρΙα ΗροδΟτου ωθεί να συνδέσουμε το μυθιστόρημα με το νατουραλισμό, έχοντας φυσικά επίγνωση ότι η τεχνοτροπία αυτή (κατ άλλους μέθοδος) παρουσιάζει πολλά προβλήματα οριοθέτησης. Τα ίδια τα νατουραλιστικά έργα παρουσιάζουν πολλές διαφορές μεταξύ τους αλλά διέπονται και από κοινές βασικές αρχές (Baguley, 13 26) 15 οι οποίες θα ληφθούν υπόψη στην ερμηνεία του μυθιστορήματος. Άτομο και φύση Στον Κάμπο η ύπαρξη του ανθρώπου και η ζωή γενικότερα ανάγονται κατά κύριο λόγο στη φύση και εξαρτώνται απ αυτή. Τόσο τους πρωταγωνιστές, όσο και τους περισσότερους χαρακτήρες του μυθιστορήματος δεν τους απασχολούν πολύπλοκοι φιλοσοφικοί, μεταφυσικοί ή οποιουδήποτε άλλου είδους προβληματισμοί. Ούτε περιορίζονται από κοινωνικές συμβάσεις ή ηθικές αρχές. 16 Η φύση και στην συγκεκριμένη περίπτωση ο κάμπος γίνεται ο κύριος ρυθμιστής της ζωής, γι αυτό και ψυχοποιείται, καταλήγοντας τελικά να είναι ο κύριος πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος. Όπως σωστά επισημαίνει ο Παπαλεοντίου, η σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και τον κάμπο είναι τόσο δυνατή, που αναδεικνύεται σε εξουσιαστική και κινητήρια δύναμη που υποκινεί τα πάθη και τις συγκρούσεις ανάμεσα στους πρωταγωνιστές. Επισημαίνει ακόμη ότι το σχεδόν παθολογικό δέσιμο των αγροτών με τη γη απογυμνώνει πρωτόγονα ένστικτα και ακραίες συμπεριφορές (Παπαλεοντίου, 1999:76). Οι επισημάνσεις αυτές ενισχύουν την άποψή μας ότι το έργο είναι νατουραλιστικό. Η παρουσία του κάμπου είναι έντονη παντού και πάντοτε και διαμορφώνει τόσο τις κοινωνικές συνθήκες και κατ επέκταση τον τρόπο ζωής των ανθρώπων όσο και τους ίδιους τους χαρακτήρες και την προσωπικότητα των ατόμων. Έκλεισε [ο Λεούσης] τα ματόφυλλα να κρατήσει ένα ψήλωμα του κάμπου στο μυαλό του. Το έβλεπε να ροδίζει, σιγά-σιγά να σπαρταράει, έτσι φουσκωμένα τα χώματα, λες φλέβες, που κυκλώνουν τη γης θαρρούσε ακόμη πως άκουγε το αγκομαχητό και το κρυφομίλημά της με το φως. [...] Μια ανατριχίλα τον γαργαλούσε στη ραχοκοκκαλιά. Άγγιξε με το χοντρό δάχτυλο τις ρόγες του χεριού, φούσκωναν τα πλεμόνια του κι αγκομαχώντας έπεσε μπρούμυτα. Έμπηξε το κεφάλι του στο χώμα. Έτσι, σα γουρούνι ανασκάλευε με τη μύτη κι έγλειφε ένα πετραδάκι που τσάκωσε με τα χείλια του. 15 Για όλες τις εκδοχές ορισμού του νατουραλισμού, τα κοινά στοιχεία και τις διαφορές των νατουραλιστικών έργων, καθώς επίσης τις διαφορές νατουραλισμού ρεαλισμού βλ. το κατατοπιστικό κείμενο του D. Baguley (1992:13 26). Για την αισθητική του πλευρά βλ. επίσης το πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Y. Chevrel (1992:46 65). 16 Ο Λεούσης, αν και παντρεμένος, θέλει να έχει ερωτικές σχέσεις με οποιαδήποτε γυναίκα και ο Ροϊδός συμβουλεύει το γιο του τον Βασίλη να κάνει ερωμένη του την Αννούλα αλλά όχι να την παντρευτεί (Ακρίτας, 1981:11 12). Το πιο δυνατό παράδειγμα της απουσίας οποιασδήποτε ηθικής αρχής είναι η περίπτωση του Χριστοφή που εκδίδει τη γυναίκα του στον Ροϊδό για ένα κιλό σιτάρι και αργότερα στον Λεούση (ό.π.:27) και της Αννέτας που υποταγμένη στα σεξουαλικά της ένστικτα συνάπτει ερωτικές σχέσεις με τον Βασίλη, παρόλο που είναι νιόπαντρη (ό.π.: ). 770 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

7 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια Πετάχτηκε με μιας τέντωσε το κορμί του και τίναξε από τα χέρια και τα γένια του το κοκκινόχωμα. Ζούλιξε το δάχτυλο, τόσο που πόνεσε. Στάθηκε φωνάζοντας: Έι, έι, χοπ!... (Ακρίτας, 1981:7 8). Η σκηνή αυτή βρίσκεται στην αρχή του μυθιστορήματος, επαναλαμβάνεται ελαφρώς παραλλαγμένη όταν ο Λεούσης βρίσκεται στο ανώτατο σημείο της δύναμής του και με την ίδια σκηνή τελειώνει το μυθιστόρημα, όταν ο Βασίλης μεταμορφώνεται σε ένα νέο Λεούση και Ροϊδό. Τα δύο πρόσωπα βρίσκονται σε απόλυτη ταύτιση με τη φύση και νοιώθουν την ανάγκη να την εξουσιάσουν. 17 Τόσο ο άνθρωπος όσο και η φύση ανήκουν σε ένα σύμπαν αισθητών φαινομένων από το οποίο απουσιάζουν οι υπερβατικές, μεταφυσικές ή θείες δυνάμεις. Όλα ταυτίζονται με τον υλισμό και τον αισθητό, ορατό κόσμο (Furst και Skrine, 1972:7, 9 10). Αυτό που ενδιαφέρει όλους τους χαρακτήρες είναι η επιβίωση, η σωματική συντήρηση ή απόκτηση περισσότερης γης (υλικών αγαθών). Πολλές φορές η αγάπη για τη γη απεικονίζεται με τρόπο σχεδόν ερωτικό, 18 ενώ αλλού η στέρησή της τους οδηγεί στην αυτοκτονία γιατί δεν νοείται ζωή χωρίς γη (Ακρίτας, 1981:55). Η απεικόνιση των ανθρώπων στην πλειοψηφία τους είναι απόλυτα αρνητική. Τόσο οι άρχοντες πρωταγωνιστές, Λεούσης και Ροϊδός (και αργότερα ο Βασίλης), όσο και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες, είναι άνθρωποι που κινούνται από τα ένστικτα ή μια λογική που ρυθμίζεται από την ανάγκη επιβολής (στην περίπτωση των πρώτων) και επιβίωσης (στην περίπτωση των δεύτερων). Γι αυτό όταν η εξουσία τους απειλείται, με τον πιο φυσικό τρόπο καταλήγουν στο έγκλημα ή σε κάθε είδους ανήθικη συναλλαγή. Αποκορύφωμα αποτελεί ο Χριστοφής που χαρακτηρίζεται ασήμαντο υποκείμενο και ψοφίμι από τη γυναίκα του και τους άλλους. Ο ίδιος αυτοχαρακτηρίζεται σκουλήκι. Αλλά και οι υπόλοιποι χωριάτες αλλού εξισώνονται με τα ζώα ή αλλού θεωρούνται κατώτεροι από αυτά. [Ο Λεούσης] μπορούσε να τα κυνηγήσει [τα σκυλιά] τρέχοντας με τα τέσσερα, σαν ένα ζώο, ακριβώς σαν ένα ζώο [...]. Λέω, πως οι ξεκληρισμένοι χωριάτες και τα ζωντανά των αφεντικών είναι το ίδιο. Μπορεί τα βόδια να βρίσκουνται σε καλύτερη θέση γιατί το παχνί τους περισσεύει το άχερο (Ακρίτας, 1981:15 16). [...] για να μάθει την πίκρα που φωλιάζει μέσα μας και μας κάνει ζώα, ανήμπορους να σκεφτούμε ή να γελάσουμε ή να κλάψουμε απάνω σε κάτι άξιο, που γίνεται στη ζωή μας (Ακρίτας, 1981:82). [...] Να σκοτώσεις έναν άνθρωπο το καταλαβαίνω. Όμως ένα βόδι; μούγκρισε ο Λεούσης (Ακρίτας, 1981:72). 17 Βλέπε σελίδες 7 8, 125 και 231 (Ακρίτας, 1981). 18 Έτσι νοιώθει για παράδειγμα ο Λεούσης ο οποίος λέει: Να σκάβει κανείς βαθιά τη γης, να την κουμαντάρει γερά σαν ένα βρωμοθήλυκο στο κρεβάτι απάνου [...] (Ακρίτας, 1981:49). Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 771 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

8 ΜαρΙα ΗροδΟτου Γι αυτό το λόγο όχι μόνο η θεματική του έργου αλλά και η εικονοποιΐα η οποία έχει πηγή τον κόσμο των ζώων συχνά εξομοιώνει άνθρωπο και ζώο. Οι άνθρωποι π.χ. παρομοιάζονται με: γαϊδούρι, άλογο, σκυλί, γουρούνι, βόδι, σφαχτάρι, ψοφίμι, κ.ο.κ. Ιδιαίτερα οι γυναίκες περιγράφονται σαν κρέατα. 19 Κοινωνία Ένας από τους βασικούς σκοπούς του νατουραλισμού είναι να δώσει φωνή και μέσο έκφρασης στον απλό άνθρωπο μέσα από τη λογοτεχνία, αφού τον συνδέσει με το περιβάλλον του (Chevrel: 57, 60). Ο Ακρίτας προβάλλει ακριβώς μια ομάδα ανθρώπων άμεσα εξαρτημένη από το φυσικό της περιβάλλον. Η κοινωνία του κάμπου, 20 (όπως και το άτομο) παρουσιάζεται αρνητικά με πολλά και αξεπέραστα προβλήματα. Το φυσικό περιβάλλον λειτουργεί περιοριστικά και απο-κλειστικά για τους ανθρώπους, αφού τους απομονώνει στο μικρό τους κόσμο. Οι αγρότες ξέρουν μόνο τον τόπο τους και τίποτα άλλο έξω από την κλειστή τους κοινωνία. 21 Δύο άνθρωποι οι οποίοι έφυγαν από το χωριό να ταξιδέψουν εκτός Κύπρου (ο Αλέξης και ο γιος του γέρο Καλλή) θεωρούνται χαμένοι. Υπάρχει επίσης μεγάλη διάσταση μεταξύ πολιτείας και χωριού στο ίδιο το νησί, όπως γίνεται φανερό κατά τη δίκη του Δημήτρη του Λεούση: Εσείς που ζείτε στις πολιτείες, δεν μπορείτε να μας καταλάβετε εμάς τους ανθρώπους του κάμπου και μας δικάζετε με τους νόμους που φτιάχνετε οι ίδιοι. Αν θέλετε να κάνετε δίκια κρίση, δικάστε τον κάμπο και φτιάχτε τον αλλιώτικα... [...]. Κι ωστόσο οι δικαστές δεν κατάλαβαν (Ακρίτας, 1981:140). Οι άνθρωποι της αγροτικής κοινωνίας δεν φαίνεται να έχουν ταξική ή εθνική συνείδηση. Υπάρχουν οι λίγοι γαιοκτήμονες (Ροϊδός, Λεούσης) στους οποίους ανήκει ο κάμπος και η μεγάλη μάζα των αγροτών που δουλεύουν για τους πρώτους, δεχόμενοι την κατάσταση ως αναπόφευκτη, σχεδόν σαν μοίρα. Κανένας δε μπορεί να αλλάξει τη σειρά του κάμπου, λέει χαρακτηριστικά ο Λεούσης (Ακρίτας, 1981:23). Η απόλυτη υποταγή τους στους αφέντες της γης και η απουσία προβληματισμού ή 19 Βλέπε π.χ.: Έσπρωχνε το πόδι του και σκάλιζε το χώμα, όπως το φρουμασμένο άλογο (σελ. 20). Το σβέρκο σου είναι σκληρό σαν του βοδιού κι αν περπατούσες με τα τέσσερα θα σ έβαζα στ αλέτρι (σελ. 21). Μωρέ γυναίκες [...] ρώτησε μια κοντή, με πεταχτά πισινά, χοντρά μάγουλα ίδιο βαρέλι που κουνιόταν με τα κρέατα αχαμνά (σελ. 14). Χριστοφή γύρισε από την άλλη μεριά. Βρωμάει η ανάσα σου! Είσαι ένα ψοφίμι! (σελ. 27). Δάγκωσε σαν σκυλί την κοιλιά της και της γρατσούνισε τα κρέατα. Έτσι του ερχόταν να λιώσει αυτό το χοντρό θηλυκό, που το ένιωθε να σπαρταράει κάτωθέ του σαν ένα σφαχτάρι (σελ. 62). Είσαι ένα κερατωμένο πρόστυχο γουρούνι (σελ 69). [...] σαν μαϊμού (σελ. 55), κ.λπ. (Ακρίτας, 1981). 20 Πολύ πιθανό ο κάμπος αυτός να είναι η πεδιάδα της περιοχής Μόρφου και της Μεσαορίας από τις οποίες ο συγγραφέας είχε βιωματικές εμπειρίες. 21 Η απόλυτη απομόνωση φαίνεται στο διάλογο μεταξύ δασκάλου και Ροϊδού όταν αυτός βρισκόταν σε μικρή ηλικία. Όταν ο δάσκαλος ρωτά τον Ροϊδό να του ονομάσει μια ήπειρο η απάντηση ήταν: το χωριό μας (Ακρίτας, 1981:17 18). 772 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

9 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια αντίδρασης είναι στοιχεία συνεπή με το νατουραλισμό. Έτσι η σύγκρουση μεταξύ γαιοκτημόνων και αγροτών είναι σχεδόν ανύπαρκτη, αφού οι δεύτεροι είναι υποταγμένοι στους πρώτους αδιαμαρτύρητα. Αντίθετα η σύγκρουση είναι πολύ πιο έντονη μεταξύ των ίδιων των γαιοκτημόνων οι οποίοι, κινούμενοι από τη δίψα του κέρδους και της επιβολής στους χωρικούς, γίνονται απάνθρωποι, 22 επιβεβαιώνοντας τη δαρβίνεια άποψη ότι ο άνθρωπος κατάγεται από μια κατώτερη μορφή ζώου και τη ζολαδική περί ανθρώπινου κτήνους. Είναι χαρακτηριστικό επίσης ότι οι άνθρωποι νοιώθουν μεγαλύτερη αγάπη για τα ζώα τους και εκφράζουν πόνο για το χαμό τους παρά για τους ανθρώπους ακόμα και για άτομα της οικογένειάς τους, όπως ο Βασίλης για τα ζώα του σπιτιού του και ο Λεούσης για το βόδι του (Ακρίτας, 1981:58 62). Η ζωή των ανθρώπων εξαρτάται από τη φύση την οποία δεν μπορούν να ορίσουν, γινόμενοι έρμαιά της. Οι καιρικές συνθήκες αποτελούν το δεύτερο μεγάλο τους εχθρό μετά τους γαιοκτήμονες από τον οποίο εξαρτώνται απόλυτα και ο οποίος τους περικλείει σε ένα κλοιό από τον οποίο δεν μπορούν να ξεφύγουν. Τόσο η ανομβρία π.χ., όσο και ο καύσωνας ή οι πλημμύρες, τους καταστρέφουν ολοσχερώς με αποτέλεσμα να βρίσκονται πάντοτε στην ίδια απελπιστική θέση και σε απόλυτη εξάρτηση είτε από τους δανειστές, είτε από τα αφεντικά του Κάμπου. Ακολουθεί ένα παράδειγμα της μεγάλης ανομβρίας και του αδιεξόδου στο οποίο οδηγούνται οι χωρικοί 23 και το οποίο δείχνει καθαρά την απόλυτη εξάρτηση των ανθρώπων από τη φύση: Χερσάδες, αγριμιές μολυβοχώματα που ξερνάνε φίδια. Οι σβώλοι μολυβένιοι και σκιστός ο φρυγμένος κάμπος που απλώνεται πλατύς και ανάλλαχτος. Κι είναι μια μουγκαμάρα παντού. Για δυο χρόνια απανωτά η αναβροχιά στέρεψε το νησί. Οι χωριάτες νηστικοί και φοβισμένοι του δέονται μέσα στο σκοτάδι να τους λυπηθεί. [...] Τα πρόβατα ψόφησαν απ την πρώτη χρονιά. [...] Οι προβατίνες και τα κριάρια έπεφταν στον κάμπο αγκομαχώντας κι έμεναν εκεί άσπρα σημάδια, που φώναζαν στους γύπες και τους κοράκους. Τα γέρικα βόδια ψόφησαν και τα δαμάλια ξεπουλήθηκαν φτηνά στους χασάπηδες. Το χωριό απόμεινε χωρίς ζωντανά. [...] Οι ξεκληρισμένοι ξενητεύτηκαν στα μεταλλεία και στις πολιτείες. Δούλευαν εκεί με φτηνό μεροκάματο, τόσο που στο μήνα μέσα να μην μπορούν να εξοικονομήσουνε πέντε σελίνια για το σπιτικό τους. [...] Το συνηθισμένο ήτανε να γυρίζουν οι χωριάτες απ την πολιτεία με το μούτρο φαγωμένο και παραλλαγμένη τη θωριά. Κι ήτανε όλοι τους γερασμένοι σα γυρνούσανε για να πεινάνε αντάμα με τους δικούς τους. Γιατί, λένε, η πείνα χρειάζεται συντροφιά (Ακρίτας, 1981: ). Η πολιτική διάσταση της νατουραλιστικής απεικόνισης Ο συγγραφέας με τη νατουραλιστική προσέγγιση μορφοποιεί την αρχαϊκή κυπριακή κουλτούρα της εποχής του μεσοπολέμου και μάλιστα μιας κοινότητας που 22 Ο Ροϊδός σκοτώνει τον ίδιο του τον αδερφό για να εξασφαλίσει το νερό και όλη την πατρική περιουσία και ο Λεούσης σκοτώνει τον Χριστοφή γιατί του έκλεψε μερικά δεμάτια σανό. 23 Βλέπε π.χ. (Κρίτας, 1981) την περιγραφή της μεγάλης ανομβρίας (σελ ), του καύσωνα (σελ. 105, 132, 137, 227), της πείνας (σελ. 190), της πλημμύρας (σελ. 74, ). Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 773 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

10 ΜαρΙα ΗροδΟτου βρίσκεται σε απόλυτη απομόνωση από την ευρύτερη κυπριακή κοινωνία και όλα τα συναφή προβλήματα. Τον εξυπηρετεί επίσης στην προβολή της ατομικής και κοινωνικής εξαθλίωσης της εποχής μιας εποχής που τυγχάνει (όπως ήδη αναφέρθηκε) να είναι αποικιοκρατία. Αν λάβουμε υπόψη τη γνώμη του Fanon εύκολα μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ο συγγραφέας με τη νατουραλιστική αυτή προσέγγιση παραλληλίζει το φεουδαρχικό σύστημα με το αποικιοκρατικό και τους άρχοντες-εκμεταλλευτές του κάμπου με τους αποικιοκράτες. Η όλη κατάσταση και τα προβλήματα της αγροτικής κοινωνίας όπως προβάλλονται στο μυθιστόρημα είναι πανομοιότυπα με τα προβλήματα της αγροτικής κοινωνίας της Κύπρου επί αποικιοκρατίας. Τα πιο σοβαρά προβλήματα όπως φαίνονται μέσα από την πλοκή του μυθιστορήματος είναι η κοινωνική εξαθλίωση, η ακτημοσύνη και εξάρτηση των χωρικών από τους λίγους γαιοκτήμονες, η τοκογλυφία (και οι δανειστές), η παιδική θνησιμότητα και έλλειψη ιατρικής περίθαλψης, η στέρηση εκπαίδευσης και άλλα. 24 Αυτή η τόσο λεπτομερής, μιμητική απεικόνιση ανθρώπων και κοινωνικών προβλημάτων με ωμές περιγραφές και τολμηρό λεξιλόγιο συνάδει με τις μεθόδους του νατουραλισμού (Furst και Skrine, 1972:16 17) και τους βασικούς του στόχους που είναι η εφαρμογή μιας πρακτικής κοινωνιολογίας (Chevrel, 1992:49). Ο συγγραφέας δεχόμενος τον ντετερμινισμό συσχετίζει πράγματα και καταστάσεις και οδηγεί τον αναγνώστη στην ανεύρεση της κύριας αιτίας αυτών των προβλημάτων. Έτσι θέτει σε εφαρμογή τη σύγχρονη επιστήμη την οποία εισάγει στη λογοτεχνία (Chevrel, 1992:50). Με αυτό τον τρόπο οδηγεί τον αναγνώστη να συσχετίσει την κατάσταση όχι μόνο με τη φύση αλλά και με τη φεουδαρχία και αλληγορικά με την αποικιοκρατία. Με την τόσο αρνητική προβολή ατόμου και κοινωνίας υπονομεύει τη θέση των αποικιοκρατών ότι έφερναν την πρόοδο και ανάπτυξη στις αποικίες, επιτελώντας το καθήκον τους όσον αφορά στον εκπολιτισμό τους που ήταν γι αυτούς the white man s burden. Παρόλο που οι ρητές αναφορές στην Κύπρο είναι λίγες, είναι σημαντικές για να εξαχθούν μερικά πιο συγκεκριμένα συμπεράσματα για την αποικιοκρατία. Ο συγγραφέας δημιουργεί κάποιους δευτερεύοντες χαρακτήρες μέσα από τους οποίους γίνεται κριτική της κατάστασης και της εποχής. Οι χαρακτήρες αυτοί είναι ο Αλέξης, ο Βαλέτας και σε μικρότερο βαθμό η κόρη του η Αννούλα. Ο Βαλέτας, για παράδειγμα, είναι το άτομο με κοινωνικές και φιλοσοφικές απόψεις τις οποίες εκφράζει εμπειρικά και όχι θεωρητικά. Αναφέρει ότι οι άνθρωποι μένουν στην Κύπρο, αλλά ονειρεύονται να φύγουν κάποτε σε άλλα μέρη του κόσμου όπου θα γίνουν οι ίδιοι 24 Παράγοντες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του νατουραλισμού ήταν οι κοινωνικές, επιστημονικές, φιλοσοφικές και ηθικές τάσεις που επικράτησαν τον 19ο αιώνα. Η ατομική και κοινωνική εκμετάλλευση η οποία δημιουργήθηκε από την εκβιομηχάνιση, η ανισότητα και η εξαθλίωση των μαζών που εμφανίστηκαν ως συνέπεια των επιστημονικών ανακαλύψεων και της προόδου, ο αγώνας των ισχυρών για το χρήμα και τη δύναμη από τη μια και η άθλια κατάσταση των εργατών από την άλλη (και κατά συνέπεια η εμφάνιση των πρώτων ομαδικών, οργανωμένων τους αντιδράσεων), γίνονται (μεταξύ άλλων) θέματα των νατουραλιστών (Furst και Skrine, 1972:19 26). Είναι φανερό ότι πολλά από τα θέματα αυτά που συνδέονται με την αγροτική κοινωνία προβάλλονται στον Κάμπο. 774 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

11 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια αφεντικά αντί να είναι σκλάβοι του Ροϊδού και του Λεούση (Ακρίτας, 1981:17). Ο ίδιος είναι ο μόνος που αντιστέκεται στον Ροϊδό αλλά έχει ήδη χάσει την περιουσία του η οποία κατασχέθηκε από τον άρχοντα Λεούση και είναι πια ακτήμονας, χωρίς ελπίδα να την επανακτήσει (Ακρίτας, 1981:23 24). Ο σοφός Αλέξης, αποτελεί εξαίρεση σε σύγκριση με τους υπόλοιπους χωρικούς, γιατί είναι ο μόνος που έφυγε από το χωριό, απέκτησε κάποια μόρφωση και ταξίδεψε όχι μόνο στην πολιτεία του τόπου του αλλά και σε άλλες χώρες. Έτσι μπορεί να δει και να κρίνει σφαιρικά τα πράγματα και να αναγάγει στις αιτίες που δημιουργούν τα κοινωνικά προβλήματα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μέσα από τον Αλέξη μιλά ο ίδιος ο συγγραφέας. Ο Αλέξης, λοιπόν, διαβάζει Κυπριακή Ιστορία για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δε χρειάζεται να διαβάζει κανείς ιστορία, αφού η ζωή τους είναι σκληρή όλο πολέμους και σκλαβιά. 25 Η ρήση αυτή του Αλέξη μπορεί να συνδεθεί με κάθε υποδούλωση, συμπεριλαμβανομένης και της αποικιοκρατίας. Η όλη εικόνα για την κοινωνική κατάσταση συμπληρώνεται μεταφορικά μέσα από το παραμύθι της Αννούλας στο οποίο συμπλέκεται μύθος, ιστορία, θρύλος και η ελπίδα του ανθρώπου να ξεφύγει από την σκληρή καθημερινή πραγματικότητα. Μέσα από το παραμύθι όμως ο αφηγητής μας οδηγεί να δούμε τις αντιφατικές καταστάσεις και τα πιστεύω των ανθρώπων που, από τη μια του δίνουν ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον, από την άλλη όμως δημιουργούν οι ίδιοι τις συνθήκες υποταγής που τους κρατούν δέσμιους των ισχυρών. Η Αννούλα στρέφεται ψηλά στην κορυφή του βουνού, όπου δεσπόζει το κάστρο με τα εκατόν ένα σπίτια της Ρήγαινας και αφηγείται την ιστορία. Η Ρήγαινα είναι ο κυρίαρχος που καταδυναστεύει το λαό και το Ρηγόπουλο η ελπίδα ότι θα τη διαδεχθεί αλλά θα κυβερνήσει δίκαια και έντιμα τον τόπο. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η αντίφαση γιατί αν η Ρήγαινα παραλληλιστεί με τους εκάστοτε δυνάστες του τόπου (Άγγλους στη συγκεκριμένη περίπτωση) ο λαός ελπίζει ότι η καταδυνάστευσή της κάποτε θα τερματιστεί, όταν θα τη διαδεχθεί το Ρηγόπουλο που θα παντρευτεί ένα κορίτσι του λαού. Επομένως ο λαός έχει συνηθίσει (ίσως γιατί τα χρειάζεται) να πιστεύει στα παραμύθια με ένα αίσιο τέλος, ενώ στην πραγματικότητα είναι αυτά που διαιωνίζουν το σύστημα κυριαρχίας και καταδυνάστευσής του. Μερικά άλλα σημεία τα οποία λειτουργούν, κατά την άποψή μας, αλληγορικά είναι η αδυναμία και ο υπερβολικός ο φόβος των χωρικών να μιλήσουν ή να εκφέρουν την γνώμη τους, γιατί τους τρομοκρατούν οι φεουδάρχες και φοβούνται τις συνέπειες που θα μπορούσε να είχε η ομολογία της αλήθειας ή της προσωπικής τους γνώμης. Η στάση τους θυμίζει την κατάσταση λογοκρισίας που επικρατούσε την εποχή που γράφτηκε το μυθιστόρημα Ο Αλέξης στη συνέχεια διευρύνει την έννοια της σκλαβιάς για να συμπεριλάβει όλες τις καταστάσεις που σκλαβώνουν τον άνθρωπο κυριολεκτικά και μεταφορικά (Ακρίτας, 1981:75). 26 Βλέπε το επεισόδιο κατά το οποίο ο Ροϊδός αυθαίρετα αλλάζει τη ροή του νερού και έρχεται σε σύγκρουση με τον Λεούση. Οι χωρικοί παρόλο που βλέπουν το άδικο από φόβο δεν εκφέρουν τη γνώμη τους ούτε τολμούν να πάρουν θέση (Ακρίτας, 1981:23 24). Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 775 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

12 ΜαρΙα ΗροδΟτου Τέλος, ένα άλλο μέσο το οποίο λειτουργεί αλληγορικά είναι οι ένθετες ιστορίες του Αλέξη. Ο Αλέξης φεύγοντας για το τελευταίο του ταξίδι, άφησε πίσω του χειρόγραφα με προσωπικές ιστορίες που έζησε στα ταξίδια του, καθώς επίσης ιστορίες άλλων ατόμων που συναντούσε. Οι ιστορίες αυτές θεωρήθηκαν από τους περισσότερους μελετητές του έργου ως μειονέκτημα, ως ξένες με την πλοκή του έργου κ.λπ. 27 Εξαίρεση αποτελεί ο Γιάννης Κατσούρης ο οποίος βλέπει την πολιτική σημασία, τη μαχητικότητα και το πολιτικό μήνυμα του συγγραφέα μέσα από τις ιστορίες αυτές (1990:134). Ο ίδιος ο συγγραφέα επίσης τις θεωρούσε ένα επιτυχημένο τέχνασμα (Παπαλεοντίου, 1999:78). Πραγματικά οι ιστορίες αυτές, αν και είναι εξωτερικές ως προς την κύρια πλοκή του έργου, θεματικά είναι συγγενικές με το κύριο θέμα του μυθιστορήματος και έχουν παράλληλη λειτουργία με την κύρια πλοκή. Δείχνουν τις καταστάσεις εκμετάλλευσης και κοινωνικής καταπίεσης που επικρατούν σε όλο τον κόσμο. Από τις ένθετες αυτές αφηγήσεις ξεχωρίζει η ιστορία στην Αυστραλία με τον αδίστακτο άρχοντα-φεουδάρχη, Μίστερ Κιγκ (και εδώ παρατηρούμε τη σήμανση του ονόματος), ο οποίος όχι μόνο εκμεταλλεύεται τους εργάτες του αλλά έχει δικαίωμα ζωής και θανάτου στους ιθαγενείς. 28 Η ιστορία αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί επίσης ως αλληγορία με την κατάσταση της αποικιοκρατίας παντού. Δεν είναι τυχαίο νομίζω το γεγονός ότι ο αφηγητής κάνει τη διευκρίνιση για την καταγωγή του Μίστερ Κιγκ: Η γενιά του αφεντικού κράταγε από τους Εγγλέζους κατάδικους, τους πρώτους άποικους της Αυστράλιας (Ακρίτας, 1981:144). Στην ίδια ιστορία ο συγγραφέας προχωρεί παραπέρα, υπαινισσόμενος τη δυνατότητα οι καταπιεσμένοι να επαναστατήσουν εναντίον των δυναστών τους, όταν αφυπνιστούν και καταλάβουν τη δύναμή τους. Αρκεί να βρεθούν άτομα ικανά και συνειδητοποιημένα τα οποία θα τους καθοδηγήσουν, όπως ο Τζιμ: Ντροπή! Αποκρίθηκε ο Τζιμ. Έχουμε τη δύναμη. Γιατί με τα μπράτσα μας χτίστηκε ο κόσμος. Είμαστε οι δυνατοί της γης [...]. Κι ωστόσο εμείς πεινάμε [...] Ντροπή σ όποιον από σας σκύβει το κεφάλι του και πνίγει το παράπονό του μέσα στο κλάμα. Ντροπή σ όποιον απόκαμε στη στράτα του και πρόδωσε τον εαυτό του [...] (Ακρίτας, 1981: ). Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ολόκληρος ο λόγος του Τζιμ μοιάζει με μαρξιστικό μανιφέστο. Το γεγονός όμως ότι κηρύσσει την αντίσταση σε έναν Εγγλέζο, απόγονο των αποίκων, μας οδηγεί στο να θεωρήσουμε την όλη κατάσταση ως μια αλληγορία για την αντίστοιχη κατάσταση στην Κύπρο Μειονέκτημα θεωρούν τις ιστορίες αυτές π.χ. ο Ζήρας (1992: ) και ο Παπαλεοντίου (1999:78). Ο Κ. Προυσής τις θεωρεί καλοταιριασμένα ευρήματα στη διήγηση, χωρίς όμως να εξηγεί τους λόγους (1990:261). 28 Βλέπε την τρομοκρατία και τα βασανιστήρια στα οποία υποβάλλει τον ιθαγενή Κρουμ τον οποίο και απειλεί να σκοτώσει (Ακρίτας, 1981: , ). 29 Ο Γιάννης Κατσούρης κάνει ανάλογο συσχετισμό και συνδέει το κάλεσμα αυτό για αγώνα με τις μεγάλες απεργίες των μεταλλωρύχων που έγιναν στην Κύπρο δύο χρόνια μετά την έκδοση του μυθιστορήματος (1990:134). 776 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

13 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια Συμπέρασμα Με βάση την παραπάνω ανάλυση, θα λέγαμε ότι ο Λουκής Ακρίτας στον Κάμπο δικαιώνει τον Fredric Jameson ότι τα λογοτεχνικά κείμενα είναι κατ εξοχήν πολιτικά κείμενα. Η έννοια του πολιτικού κειμένου έχει τόσο την ευρεία σημασία (την προβολή οποιασδήποτε μορφής καταπίεσης και εκμετάλλευσης) όσο και την πιο συγκεκριμένη (της αποικιοκρατικής κατάστασης). Η νατουραλιστική προσέγγιση του έργου συμπίπτει με μια πρακτική κοινωνιολογία αφού μας δίνει ένα πλήθος πληροφοριών για τη συγκεκριμένη αγροτική κοινωνία και ενημερώνει έτσι το αναγνωστικό κοινό (Chevrel, 1992 Borghart, 2007:369 70). Η εστίαση στη σχεδόν φωτογραφική απεικόνιση της αρνητικής πλευράς του κοινωνικού περιβάλλοντος, στις αδυναμίες του ανθρώπου κυρίως στη σκοτεινή του πλευρά και γενικά στις αθλιότητες της ανθρώπινης ύπαρξης (Cuddon, 1991: ) αποσκοπεί στο να προβληματίσει και να οδηγήσει τον αναγνώστη στην αιτία που τις προκαλούν. Ακόμη, η νατουραλιστική απεικόνιση του ανθρώπου, ο οποίος υποβαθμίζεται συγκριτικά με τα ζώα, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό μέσο αντίδρασης τόσο κατά της φεουδαρχίας όσο και κατά της αποικιοκρατίας που σύμφωνα με τον Fanon δρουν παράλληλα. Υπονομεύεται επίσης ο αποικιοκρατικός λόγος ότι οι αποικιοκράτες έφερναν τον πολιτισμό και την πρόοδο στις ντόπιες κοινωνίες που κατακτούσαν. Τέλος, ο συγγραφέας εφαρμόζοντας το νατουραλισμό μιλά αλληγορικά, υπερβαίνοντας μ αυτό τον τρόπο το πρόβλημα της επιβληθείσας λογοκρισίας στην Κύπρο την εποχή του μεσοπολέμου. Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 777 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

14 ΜαρΙα ΗροδΟτου Βιβλιογραφία Ελληνόγλωσση Ακρίτας, 1981 Λουκής Ακρίτας, Νέος με Καλάς Συστάσεις.... Αθήνα: Εκδόσεις Φιλιππότη. Ακρίτας, 1981 Λουκής Ακρίτας, Ο Κάμπος. Αθήνα: Φιλιππότης. Ακρίτας, 1995 Λουκής Ακρίτας, Δεκατρία Κείμενα. Λευκωσία: Πολιτιστικές Υπηρεσίες Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Borghart, 2007 Pieter Borghart, Η νατουραλιστική διάσταση στο έργο του Μιχαήλ Μητσάκη, στο Ο ελληνικός κόσμος ανάμεσα στην εποχή του Διαφωτισμού και στον εικοστό αιώνα, (Επιμ. Κ. Δημάδη), Πρακτικά Γ Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Νεοελληνικών Σπουδών, τομ. Β, σσ Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Διαλέξεις Λαϊκού Πανεπιστημίου 2, 1986 Κυπριακά Λευκωσία: Εκδόσεις Δήμου Λευκωσίας. Ζήρας, 1992 Αλέξης Ζήρας, Ο εκθειασμός του αρχέγονου στην πεζογραφία του Λουκή Ακρίτα, Σημείο, Νο 1, σσ Λευκωσία. Ζήρας, 1992 Αλέξης Ζήρας, Λουκής Ακρίτας, Η Μεσοπολεμική Πεζογραφία. Από τον Πρώτο στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ( ), τόμ. 2, σσ Αθήνα: Σοκόλης. Κατσούρης, 1990 Γιάννης Κατσούρης, Αναφορά στο πεζογραφικό έργο του Λουκή Ακρίτα και ιδιαίτερα στον Κάμπο, Πνευματική Κύπρος, Νο (Μάιος Ιούλιος), σσ Λευκωσία. Μασούρας, 1995 Θεοχάρης Μασούρας, Λουκής Ακρίτας, στο Λουκής Ακρίτας. Δεκατρία Κείμενα, σσ Λευκωσία Πολιτιστικές Υπηρεσίες Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Παναγιωτόπουλος, 1980 Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Τα Πρόσωπα και τα Κείμενα. Αθήνα: Οι Εκδόσεις των Φίλων. Παντελής, 1985 Σταύρος Παντελής, Νέα Ιστορία της Κύπρου. Αθήνα: Εκδόσεις Φλώρος. Παπαλεοντίου, 1999 Λευτέρης Παπαλεοντίου, Τα πρώτα πεζογραφήματα του Λουκή Ακρίτα. Τρία αθησαύριστα διηγήματά του, στο Κύπριοι Λογοτέχνες που Έζησαν στην Ελλάδα, σσ Λευκωσία: Πολιτιστικές Υπηρεσίες Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Παπαλεοντίου Λευτέρης Παπαλεοντίου, Λουκής Ακρίτας. Ο πεζογράφος της βιωμένης εμπειρίας Νέα Εποχή, Τεύχος 3 (274), σσ Λευκωσία. Προυσής, 1990 Κώστας Προυσής, Θέματα και Πρόσωπα της Κυπριακής Λογοτεχνίας. Λευκωσία: Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου. 778 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

15 Λ. Ακριτα Ο Καμπος: ενα νατουραλιστικο μυθιστορημα με αλληγορικη λειτουργια Τσαλακός, 2000 Γιώργος Τσαλακός, Σύντομη επισκόπηση ορισμένων όψεων της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο, στο Κύπρος: Ιστορία, Προβλήματα και Αγώνες του Λαού της, (Επιμέλεια: Γιώργος Τενεκίδης & Γιάννος Κρανιδιώτης). Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας. Furst & Skrine, 1972 Lilian Furst & Peter Skrine, Νατουραλισμός (Μετάφρ. Λία Μεγάλου), Η Γλώσσα της Κριτικής. Αθήνα: Ερμής. Χατζηδημητρίου, 1985 Κάτια Χατζηδημητρίου, Ιστορία της Κύπρου. Λευκωσία. Χατζηθωμάς, 1985 Ανδρέας Χατζηθωμάς, Λουκής Ακρίτας. Λευκωσία: Παγκύπριο Γυμνάσιο. Αγγλόγλωσση Akritas, 1993 Loukis Akritas, Young Man Seeks Position: Good References (translated by Margaret Dayes and Maria Rousou). UK: Diaspora Books. Baguley, 1992 David Baguley, The Nature of Naturalism, in Brian Nelson (ed.), Naturalism in the European Novel. New Critical Perspectives, pp Oxford: Berg. Chevrel, 1992 Yves Chevrel, Towards an Aesthetic of the Naturalist Novel, in Brian Nelson (ed.), Naturalism in the European Novel. New Critical Perspectives, pp Oxford: Berg. Christodoulidou, 2007 Louiza Christodoulidou, Loukis Akritas Kampos and Ethographic Narrative Realism, in A Tribute to Cypriot Literature, by Lefteris Papaleontiou & Stephanos Constantinides (eds), Hellenic Studies, Vol. 15, No 2, pp Autumn, Canada & Greece. Cuddon, 1991 J. A. Cuddon, Dictionary of Literary Terms and Literary Theory, pp London: Penguin. Fanon, 1972 Frantz Fanon, Black Skin, White Masks. London: Paladin. Fanon, 1976 Frantz Fanon, The Wretched of the Earth (translated by Constance Farrington). London: Penguin Books. Jameson, 2001 Fredric Jameson, On Interpretation: Literature as a Socially Symbolic Act, in Hardt, Michael & Weeks, Kathi (eds) The Jameson Reader, pp Oxford: Blackwell. Jameson, 2001 Frederic Jameson, Third World Literature in the Era of Multinational Capitalism, in Hardt, Michael & Weeks, Kathi (eds), The Jameson Reader, pp Oxford: Blackwell. Steiner, 1962 George Steiner, Georg Lukacs. A Preface, in Realism in our Time, pp New York & Evanston: Harper & Row Publishers. Richter, 2006 Heinz Richter, Benevolent Autocracy , in Britain in Cyprus. Colonialism and Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό 779 μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

16 ΜαρΙα ΗροδΟτου Post-Colonialism ( ) by Hubert Faustman & Nicos Peristianis (eds), pp Mannheim & Möhnesee: Bibliopolis. Rousou, 1993 Maria Rousou, Loukis Akritas: Loukas Hadjiyiannakou. Biographical note, in Young Man Seeks Position: Good References by Loukis Akritas, (translated by Margaret Deyes and Maria Rousou), pp London: Diaspora Books. 780 Herodotou, Maria Λουκή Ακρίτα Ο Κάμπος: Ένα νατουραλιστικό μυθιστόρημα με αλληγορική λειτουργία. In E. Close, G. Couvalis,

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Στην αρχή είχαμε κάποια ερωτήματα... έργο; Πώς διαβάζει κανείς ένα ολόκληρο λογοτεχνικό Ποιο βιβλίο θα μας δημιουργούσε την ανάγκη να το επεξεργαστούμε να στοχαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο Typosthes.gr Τύπος Θεσσαλονίκης / Πολιτισμός GET RSS Ο συγγραφέας γράφει για την Ελλάδα της κρίσης μέσα από ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται τον 19ο αιώνα Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Μικροί λογοτέχνες: Ολυμπιάδα Σωκράτους, Μαρία Κωστέα, Β5 Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου Σχολική χρονιά: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: "Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη"

Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: "Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη" Στο βιβλίο χρησιμοποιείτε πολυπρόσωπες αφηγήσεις μέσα στην κεντρική πλοκή ώστε να μιλήσετε για την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Στον πνευματικό τομέα: Αγώνας για την επικράτηση της δημοτικής Ανάπτυξη λαογραφίας: μελέτη λαϊκού πολιτισμού (ήθη, έθιμα, παραδόσεις)

Στον πνευματικό τομέα: Αγώνας για την επικράτηση της δημοτικής Ανάπτυξη λαογραφίας: μελέτη λαϊκού πολιτισμού (ήθη, έθιμα, παραδόσεις) Εισαγωγή Σύνδεση των ιστορικών γεγονότων και των εξελίξεων στη λογοτεχνία Τέλη 19 ου αιώνα: Η κατάσταση στην Ελλάδα αλλάζει Εσωτερική αναδιάρθρωση και εκβιομηχάνιση Ενίσχυση οικονομίας Δημιουργία αναπτυξιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Πορτραίτα: Johanna Lindsey

Πορτραίτα: Johanna Lindsey Ημερομηνία 10/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.bookcity.gr/ Χρύσα Βασιλείου http://www.artsandthecity.gr/bloggers/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%cf%81%ce%b1% CE%AF%CF%84%CE%B1/22032- %CF%80%CE%BF%CF%81%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%AF%CF%84%CE%B1-johanna-lindsey

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919.

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Η πρώτη του ουσιαστική εμφάνιση στον λογοτεχνικό χώρο γίνεται το 1954 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων Ζητείται ελπίς. Πρόκειται για έναν από τους

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο.

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο. Του George Kakourides* Μπορεί να ονειρεύεσαι ότι κάποτε θα παίζεις σε ένα γήπεδο γεμάτο με φιλάθλους, ένταση και γκολ. Μπορεί να ονειρεύεσαι ολόκληρο γήπεδο να φωνάζει ρυθμικά το όνομα σου. Θέλεις να γίνεις

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review Ημερομηνία 20/7/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.culture21century.gr/ Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/07/belinda-alexandra-book-review.html ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

I N T E R V I E W S 1 3 / 1 2 / Ο Γιούνας Γιούνασον θέλει να πηδήξεις από το παράθυρο και να εξαφανιστείς

I N T E R V I E W S 1 3 / 1 2 / Ο Γιούνας Γιούνασον θέλει να πηδήξεις από το παράθυρο και να εξαφανιστείς I N T E R V I E W S 1 3 / 1 2 / 2 0 1 6 Ο Γιούνας Γιούνασον θέλει να πηδήξεις από το παράθυρο και να εξαφανιστείς ΚΩΣΤΑΣ ΧΡΗΣΤΟΥ Μιλήσαμε με τον συγγραφέα του best seller των 10 εκατομμυρίων αντιτύπων

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τρίτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-17 Σημειώσεις... 18 2 Μάθημα Τρίτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τις 7 συνήθειες των πετυχημένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πέτρος Γαλιατσάτος στο Manslife.gr: Το πρώτο του βιβλίο, τα λάθη του παρελθόντος και η Ελλάδα της Κρίσης

Ο Πέτρος Γαλιατσάτος στο Manslife.gr: Το πρώτο του βιβλίο, τα λάθη του παρελθόντος και η Ελλάδα της Κρίσης Ο Πέτρος Γαλιατσάτος στο Manslife.gr: Το πρώτο του βιβλίο, τα λάθη του παρελθόντος και η Ελλάδα της Κρίσης 17/03/17 Μπορεί το βιβλίο "Άσπρα Γάντια" να είναι η πρώτη του συγγραφική απόπειρα, όμως όπως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία

Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016 08:00 Το βιβλιοπωλείο "Μπέτσης" και οι εκδόσεις "Ψυχογιός" σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκλειδώνοντας «Το τελευταίο αίνιγμα»

Ξεκλειδώνοντας «Το τελευταίο αίνιγμα» Ημερομηνία 1/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://koukidaki.blogspot.gr/ Θεόφιλος Γιαννόπουλος http://koukidaki.blogspot.gr/2015/11/kseklidonontas-to-teleftaio-ainigma-theofilosgiannopoulos.html Ξεκλειδώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι είναι οι συγγραφείς;

Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Η Άλκη Ζέη γεννήθηκε στην Αθήνα και πέρασε τα πρώτα παιδικά της χρόνια στη Σάμο. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Αθηνών, στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και σεναριογραφία στο Κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016

Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016 Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016 Η Κώστια Κοντολέων είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Έχει μεταφράσει περισσότερα από εκατό βιβλία, μεταξύ των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

<<Γυναίκες στην ρομαντική εποχή της λογοτεχνίας>>

<<Γυναίκες στην ρομαντική εποχή της λογοτεχνίας>> Οι γυναίκες της ρομαντικής περιόδου οι οποίες άρχισαν να γράφουν ποίηση, μυθιστορήματα και άλλα λογοτεχνικά έργα. Η ρομαντική περίοδος ήταν μια εποχή μεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Εμπιστεύομαι τον εαυτό μου! Είμαι παρόν στη ζωή. Εμπιστεύομαι τη ζωή! Είμαι εγώ και είμαι καλά. Επιλέγω να κοιτάζω με όμορφο τρόπο τον εαυτό μου

Εμπιστεύομαι τον εαυτό μου! Είμαι παρόν στη ζωή. Εμπιστεύομαι τη ζωή! Είμαι εγώ και είμαι καλά. Επιλέγω να κοιτάζω με όμορφο τρόπο τον εαυτό μου Εμπιστεύομαι τον εαυτό μου! Είμαι παρόν στη ζωή Επιλέγω να κοιτάζω με όμορφο τρόπο τον εαυτό μου Εμπιστεύομαι τη ζωή! Έφτασα εδώ με το ένστικτό μου, κι αυτό ξέρει Είμαι εγώ και είμαι καλά Κάθε εμπόδιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 14: Από την ποιητική της ιστορίας, στην μελέτη των ιστορικών πρακτικών.ο θεωρητικός ανα-στοχασμός Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Μετα-ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα