nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmq

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmq"

Transcript

1 qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcv bnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjkl zxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdf ghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiop asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvb Έρως nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz Από τον όμηρο μέχρι τον 20 αιώνα xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmrtyuiopasdf ΥΠΕΥΘ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΙΩΤΙΝΗΣ ΝΙΚΗΤΑΣ ghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiop ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΓΤΚΣ - ΕΑΔΣΑ uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmrtyuiopasdf ghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiop asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmrtyuiopasdf ghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiop asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz ΑΘΗΝΑ 2013 xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmrtyuiopasdf

2 Περιεχόμενα Πρόλογος... 2 Μυθολογικός και λογοτεχνικός Έρως... 4 προέλευση... 4 Υποστάσεις του Έρωτα... 5 Πλάτωνας... 6 Ο Πλατωνικός Έρωτας στην Αρχαιότητα... 6 Ομηρικός έρως... 9 Η Περί Έρωτος Θεωρία Ο Πλατωνικός μύθος του άλλου μισού Έρωτας..ο αιώνιος και συγκλονιστικός Το Συμπόσιον του Πλάτωνα Φαίδρος Παυσανίας Ευρυξίμαχος Αριστοφάνης Αγάθων Σωκράτης Έρως και νεοπλατωνισμός Έρως και Ψυχή Ερωτισμός και Βυζάντιο Η Χριστιανική Αγάπη και ο Πλατωνικός Έρωτας Ο Προυστ για τον Έρωτα & τη Φιλία Φιλία και Έρωτας Η αλήθεια στον έρωτα Το πρόσωπο και ο έρως Βιβλιογραφία

3 Πρόλογος Αντικείμενο διαπραγμάτευσης της μελέτης είναι η έννοια του έρωτα στην αρχαιοελληνική μυθολογία και φιλοσοφία. Ο Έρως ως κινητήριος δύναμη των όντων, ως αρχή, ως δημιουργός. Από τον Όμηρο ως τον Πλάτωνα και τους νεοπλατωνικούς η σημασία της λέξης αποτέλεσε τον πυρήνα λογοτεχνικών μύθων και φιλοσοφικών αναζητήσεων. Ξεκινώντας από τον λίγο μεταγενέστερο του Ομήρου, Ησίοδο, παρατηρούμε, στη Θεογονία του, πως εκείνο το οποίο υπάρχει πριν απ όλα είναι το Χάος, έπειτα πήραν υπόσταση η Γη και τα Τάρταρα: κατά την πρώτην αρχήν υπήρξε το Χάος και έπειτα η Γη, η έχουσα ευρέα στερνά, ήτις είναι όλων των πραγμάτων ασφαλής έδρα, και τα σκοτεινά Τάρταρα εις το βάθος της Γης, ήτις έχει μεγάλην έκτασιν και ο Έρως, ο οποίος είναι ο ωραιότερος των θεών (Θεογονία 116 μετ. Κ. Γεωργούλης). Ο Αριστοτέλης στα Φυσικά (208 β 32) ερμηνεύει στους στίχους αυτούς του Ησίοδου βεβαιώνοντας ότι ο ποιητής ήθελε να πει ότι πρώτη αρχή των όντων είναι ο Χώρος (μετ. Κ. Γεωργούλη): δύναταί τις να σχηματίση την γώμην ότι ορθώς λέγει ο Ησίοδος, όστις εθεώρησεν ως πρώτον το Χάος εκκινών εκ της ιδέας ότι πρώτον πρέπει να υπάρξει τόπος, δια να χωρέσει τα όντα, επειδή ενόμιζεν, όπως και οι πλείστοι των ανθρώπων, ότι τα πάντα είναι κάπου και κατέχουν έναν χώρον (τέσσερεις αιώνες μετά, ο Πλάτων στον Τίμαιον, θεωρεί ως ένα εκ των στοιχείων του Κόσμου τη χώρα). Στον Ησίοδο βρίσκουμε τρεις έννοιες, σύμφωνα με τον Κ. Γεωργούλη, βασικές σε όλες τις μετέπειτα φιλοσοφικές θέσεις. Το Χάος προαναγγέλλει την έννοια του Τόπου, η Γη την έννοια της ύλης και ο Έρως την 2

4 έννοια της δύναμης που θέτει τα πάντα σε κίνηση. Τον Έρωτα άλλωστε ως Δημιουργό, τον προτάσσει και η Ορφική κοσμογονία: η νύκτα γεννά από μόνη της, χωρίς σπέρμα, ένα αυγό, απ όπου με το πλήρωμα του χρόνου γεννάται ο Έρως. Ο Παρμενίδης στη συνέχεια επαναλαμβάνει την ιδέα αυτή, θεωρώντας τον Έρωτα ως τον πρεσβύτερο όλων των Θεών. Το αξίωμα όμως του πρεσβυτάτου μεταξύ όλων των Θεών θα αναγνωρίσει στον Έρωτα και ο Πλάτων στο Συμπόσιό του, ο δε Εμπεδοκλής θα τον θεωρήσει μαζί με το Νείκος, ήδη υπάρχον στον Ησίοδο ως Έρις ως κοσμογονική δύναμη, ονομάζοντάς τον Φιλία. Ο Έρως που εμφανίζεται στον Πλάτωνα και ως Θεία μανία, θα επανεμφανιστεί στον Πλωτίνο ως συνδιαλλαγή της Ψυχής με τη Γνώση, στους Χριστιανούς ως θείος Έρως ο Έρως για την ελληνική Σκέψη κατέχει τη θέση που έχει στη Γένεση ο Λόγος του Θεού, αλλά και σε πάμπολλους μετέπειτα στοχαστές ως ύψιστη αρχή. 3

5 Μυθολογικός και λογοτεχνικός Έρως Στην ελληνική μυθολογία ο Έρως ήταν ο φτερωτός θεός της αγάπης. Συχνά σχετίζεται με τη θεά Αφροδίτη. Σύμφωνα με τον μύθο, όταν χτυπούσε με τα βέλη του δύο ανθρώπους, αυτοί ερωτεύονταν παράφορα. Ο Έρως, χαρακτηρίζεται ανίκητος στην τραγωδία Αντιγόνη. προέλευση Σύμφωνα με την ορφική διδασκαλία, ο Έρωτας προήλθε από το «κοσμικό αυγό» που άφησε η Νύχτα στους κόλπους του Ερέβους. Υπέρ μιας κοσμογονικής καταγωγής του τίθεται και ο Ησίοδος στη Θεογονία, καθώς αναφέρει πως ο Έρωτας προήλθε από το Χάος μαζί με τη Γαία, στοιχεία επίσης χωρίς γεννήτορες. Στη μεταομηρική μυθολογία παρουσιάζονται και άλλοι γεννήτορες του Έρωτα, ενώ συχνά σχετίζεται με τη θεά Αφροδίτη. Σύμφωνα με τη Σαπφώ είναι γιος της Αφροδίτης και του Ουρανού, ενώ σύμφωνα με τον Σιμωνίδη τον Κείο είναι γιος της Αφροδίτης και του Άρη. Αναφέρεται και ως υπηρέτης και συνοδός της Αφροδίτης. Ο Αλκαίος αναφέρει ότι ο Έρωτας ήταν γιος της Ίριδας και του Ζέφυρου. Σε άλλες πηγές, πατέρας του Έρωτα θεωρείται ο Ήφαιστος. Από τους τραγικούς, ιδιαίτερη σημασία στον θεό Έρωτα αποδίδει ο Ευριπίδης. Ο Ευριπίδης διαχωρίζει τη δύναμη του Έρωτα σε δύο μορφές: Σε αυτή που μπορεί να οδηγήσει στην Αρετή και σε εκείνη που οδηγεί στην Αθλιότητα. Με παρόμοιο τρόπο, στο Συμπόσιο του Πλάτωνα εντοπίζουμε τον «καλό» Έρωτα (γιο της Αφροδίτης Ουρανίας) και τον «κακό» Έρωτα (γιο της Αφροδίτης Πανδήμου). 4

6 Υποστάσεις του Έρωτα Στην αρχαιοελληνική μυθολογία υπάρχουν δύο βασικές υποστάσεις του Έρωτα: η παλιότερη θεότητα είναι αυτή που ενσαρκώνει όχι μόνο τη δύναμη της ερωτικής αγάπης αλλά και τη δημιουργική δύναμη της αεικίνητης φύσης, αποτελεί το πρωτότοκο Φως που ευθύνεται για την ύπαρξη και την τάξη όλων των πραγμάτων στο Σύμπαν. Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησίοδου, αυτή η μορφή του Έρωτα γεννήθηκε πριν από τους θεούς του Ολύμπου, όταν το Χάος γέννησε τη Γαία και τον Τάρταρο. Σύμφωνα με τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, «άνθισε» από ένα αυγό, καρπό της ένωσης της Νύχτας και του Σκότους. Στα Ελευσίνια Μυστήρια, ο Έρως λατρευόταν ως Πρωτόγονος, αυτός δηλαδή που γεννήθηκε πρώτος. Από την άλλη πλευρά, αργότερα στα χρόνια της αρχαιότητας, ο Έρωτας προέκυψε ως γιος της Αφροδίτης (με πατέρα είτε τον Άρη, είτε τον Ήφαιστο). Σύμφωνα με άλλες πηγές, γεννήθηκε μαζί με την Αφροδίτη, ενώ άλλοι τον θεωρούν γιο της Ίριδας και του Ζέφυρου. Αυτή η μορφή του Έρωτα ανήκε στη συνοδεία της Αφροδίτης, δάμαζε την πρωταρχική δύναμη της αγάπης και την κατεύθυνε κατά τη θέλησή του προς τους θνητούς, ένας ρόλος που αρμόζει στον καρπό της ένωσης της «Αγάπης» (Αφροδίτη) είτε με τον «Πόλεμο» (Άρης) είτε με τη «Φωτιά» (Ήφαιστος). Υπάρχουν μύθοι που τον θέλουν πανέμορφο στην όψη, αλλά και συχνή πηγή μπελάδων για τους θεούς και τους θνητούς. Άλλοι μύθοι παρουσιάζουν έναν Έρωτα με γνώση της 5

7 τεράστιας δύναμής του, να αρνείται τις παρακλήσεις της μητέρας του και άλλων θεών να επέμβει στις ζωές των θνητών. Πλάτωνας Ο περίφημος πλατωνικός έρωτας προέκυψε από τη θεωρία του Πλάτωνα για τον έρωτα. Πριν αναλύσουμε τον πλατωνικό έρωτα σαν στοιχείο της καθημερινότητας μας, ας δούμε τι ήταν ο έρωτας κατά τον Πλάτωνα, καθώς έχει αρκετές διαφορές σε σχέση με αυτό που θεωρούμε εμείς σήμερα πλατωνικό έρωτα. Ο έρωτας στην Αρχαία Ελλάδα ήταν αντικείμενο πολλών συζητήσεων και φιλοσοφικών αναζητήσεων. Οι μεγάλοι σοφιστές και φιλόσοφοι της εποχής είχαν διαφωνήσει πολλές φορές για το τι είναι ο έρωτας, αλλά κάποιοι όπως ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης αντιμετώπισαν τον έρωτα από μια άλλη, κάπως ασυνήθιστη σκοπιά. Ο Πλατωνικός Έρωτας στην Αρχαιότητα Ο Πλάτωνας θεωρεί ότι ο έρωτας είναι μια εφαρμογή της ηθικής και ότι η ιδέα του έρωτα υπάρχει στο θεό σε καθαρή κατάσταση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι υπάρχει ως ιδέα, και δεν έχει σχέση με την ηδονή που είναι φθαρτή και παροδική. Ο έρωτας που αφορά το θεό είναι για τον Πλάτωνα μια ιδέα γεμάτη πάθος, αλλά όχι για τη σαρκική επαφή, αλλά για το ηθικό και φυσικό κάλλος. Επομένως, μπορούμε να μοιάσουμε στο θεό μόνο αν αγαπάμε την ομορφιά, χωρίς κάποια άλλη διέγερση, χωρίς δηλαδή να επιζητούμε τον αισθησιακό πόθο. Ο Πλάτωνας θεωρεί ότι έρωτας είναι η ανάγκη και η ορμή να γνωρίσουμε κάτι καινούριο και να το μάθουμε, με τον τρόπο 6

8 που ένας ερωτευμένος αναζητά και θέλει να μάθει αυτόν που αγαπά περισσότερο. Έτσι και η ψυχή έλκεται από τις ιδέες, τις οποίες γνωρίζει πριν ακόμα ενωθεί με το σώμα του ανθρώπου. Το σημαντικό επομένως για τον Πλάτωνα είναι να κατανοήσουμε ότι η ψυχή και ο έρωτας μπορούν να ταυτιστούν, ή έστω να αποτελέσουν ένα κοινό στοιχείο. Ο έρωτας κατά τον Πλάτωνα γεμίζει την ψυχή μας όταν επαναφέρει στη μνήμη μας ιδέες και απόψεις που είχαμε κάποτε γνωρίσει. Εξάλλου για τον φιλόσοφο, ο έρωτας είναι η τάση μας να κατακτήσουμε, όχι η ίδια η κατάκτηση. Σε αυτή τη θεωρία έχει βασιστεί όλη η ιδέα του πλατωνικού έρωτα όπως τον εννοούμε σήμερα: ο ιδανικός έρωτας που δεν έχει να κάνει με την κατάκτηση. Απόσπασμα από το Συμπόσιο του Πλάτωνα για τον Έρωτα Αν τύχει κάποτε μάλιστα να συναντήσει το ίδιον εκείνο το πραγματικό του ήμισυ, τότε πλέον η συγκίνησή τους είναι εξαιρετική από το αίσθημα στοργής, κοινής καταγωγής, έρωτος. Ούτε στιγμή, θα έλεγα, δεν δέχονται ν αποχωρισθούν. Οι ίδιοι δεν θα ήσαν σε θέση καν να εκφράσουν, τι θέλει επί τέλους ο ένας από τον άλλον. Διότι δεν είναι καθόλου δυνατόν να πιστευθεί, ότι είναι η ερωτική απόλαυση, και ότι επομένως χάριν αυτής ευχαριστούνται ο ένας από του άλλου την συμβίωση με πάθος τόσο σφοδρό. Κάτι άλλο είναι μάλλον -το βλέπει κανείς- αυτό που θέλει και των δύο η ψυχή, κάτι που δεν μπορεί να εκφράσει. Διαισθάνεται όμως τι θέλει και το υποδηλώνει σκοτεινά. 7

9 Και αν, την ώρα που είναι πλαγιασμένοι μαζί, ερχόταν από πάνω τους ο Ήφαιστος με τα εργαλεία του και τους ρωτούσε: «Τι είν αυτό που ζητείτε, άνθρωποι, ο ένας από τον άλλον;» Και αν εκείνοι δεν ήξεραν τι ν απαντήσουν, και τους ρωτούσε και πάλι: «Θέλετε μήπως αυτό; να μείνετε μαζί ο ένας με τον άλλον όσον το δυνατόν περισσότερο, ώστε και νύκτα και ημέρα να μην αποχωρίζεσθε;» Μόλις ακούσει αυτά, ούτε ένας -είμαστε βέβαιοι- δεν θα έλεγε όχι, ούτε θα εκδήλωνε άλλη επιθυμία. Αντίθετα θα πίστευε, πως άκουσε απαράλλακτα ό, τι τόσον καιρό τώρα ποθούσε, να ενωθεί και να συγχωνευθεί με τον αγαπημένο του, ώστε να γίνουν ένας αντί δύο. Η αιτία τούτου είναι, ότι αυτή ήταν η πρωταρχική φύση και ότι κάποτε ήμασταν ολόκληροι. Του ολοκλήρου λοιπόν ο πόθος και η ορμή έχει τ όνομα Έρως 8

10 Ομηρικός έρως Μετά την διασφάλιση της επιβίωσης, το δεύτερο σημαντικό μέλημα στη ζωή ενός ο μηρικού ήρωα ήταν ο Έρωτας. Πιστεύουμε πως στα Ομηρικά χρό νια δεν είναι δυνατόν παρά να υπήρχε και αυτή η σπανίζουσα μορφή έρωτα. Στα Έπη απαντούμε λίγους, ελάχιστους στίχους, όπου ο Όμηρος αναφέρεται σε κάτι που μοιά ζει σ αυτό που πολύ αργότερα χαρακτηρί στηκε «πλατωνικός έρωτας», και που δεν εί ναι τίποτε άλλο από έναν έρωτα που από την αντιξοότητα των περιστάσεων δεν πρόλαβε να πάψει να είναι «πλατωνικός». Σ ένα τέτοιο στίχο, λοιπόν, βλέπουμε τη Βρισηίδα να οδηγείται στον Αγαμέμνονα «αέκουσα» (χωρίς την θέλησή της) (Ιλ. Α, 348). Και ήταν φυσικό γιατί ο Αγαμέμνονας θα μπο ρούσε να ήταν και πατέρας της από απόψεως ηλικίας και ή ταν και παντρεμένος. Αντίθετα με τον Αχιλ λέα που άφηνε, που και νεότερος ήταν και ωραίος και ανύπαντρος και ο οποίος της άρεσε. «Νεαρούς να γλυκοκουβεντιάζουν» μας παρουσιάζει ο Όμηρος στους στίχους (Ιλ. Χ, 127) και είναι μια από τις τρυφερές εικό νες τις τόσο σπάνιες που συναντά κανείς στους συνεχώς οργισμένους και αιματόβρεχτους στίχους της Ιλιάδας. Να ακόμη μερι κοί, σταχυολογημένοι και από τα δύο Έπη: Η θεά Ειδοθέα, κόρη του θαλασσινού Πρωτέα, ερωτεύεται τον Μενέλαο (Οδ. α, 366), αλλά οι σχέσεις τους αυτές παραμένουν σε πλατωνικό επίπεδο, αν κρίνει κανείς από όσα αφηγείται ο Μενέλαος επί παρουσία της γυναίκας του Ελένης. Τελείως παιδιάστικη είναι η συμπεριφορά της Ναυσικάς όταν πρωτοσυναντά τον Οδυσσέα, και τη μια τον βλέπει «αείκελον» 9

11 (ασκημομούρη), και την άλλη δε «θεοίσιν έοικεν» (έμοιαζε σαν θεός) (Οδ. ζ, 242). Η περίπτωση της Ναυσικάς πιστοποιεί για μια ακόμη φορά την αιώνια γοητεία των «γκρίζων κροτάφων» στις νεαρές ηλικίες, γιατί πουθενά ο Όμηρος δεν μας λέει αν ο Οδυσσέας ήταν ωραίος άντρας. Η Ναυσικά, παρ όλο τον ενθουσιασμό της, δείχνει αρκετά πεπειραμένη και σέβεται το τι θα πει ο κόσμος αν την δούν μ έναν άγνωστο (Οδ. ζ, 285). Δεν θέλει ν ακουστούν γι αυτήν τα κουτσομπολιά που η ίδια ομολογεί ότι κάνει για τις άλλες, που «ανδράσι μίσγηται, πριν γ αμφάδιον γάμον ελθείν», δηλαδή: «που δίχως του πατέρα τους τη γνώμη και της μάνας / και πριν ακόμη παντρευτούν με τα παλικάρια σμίγουν». (Οδ. ζ, 288). Άγνωστο για ποιους λόγους, το πιθανότερο είναι για καθαρά καιροσκοπικούς, ο Οδυσσέας, όλως απρόσμενα για ένα πρόσωπο σαν κι αυτόν, στα αισθήματα της Ναυσικάς, κρατά μια αξιοπρεπή αρνητική στάση και περιορίζει σε στενά πλατωνικά πλαίσια, παρ όλες τις παροτρύνσεις του πατέρα της Αλκίνοου, που προσπαθεί να την παντρέψει την κόρη του «άρων των αρών». Άσχετα τώρα από όλα αυτά, εννοώ τις γεμάτες δυσπιστία σκέψεις, που μπορεί να είναι χρήσιμες και απαραίτητες στην καθημερινή ζωή αλλά δεν είναι διόλου ευχάριστες, ο Όμηρος στο επεισόδιο αυτό του έρωτα της Ναυσικάς για τον Οδυσσέα, βρίσκει την ευκαιρία να γράψει ανεπανάληπτους σε χάρη και τρυφερότητα στίχους. Παρουσιάζει τη Ναυσικά ακουμπισμένη στην παραστάδα μιας πόρτας να περιμένει να βγει ο Οδυσσέας από το λουτρό. Του λέει κοιτώντας τον με αγάπη: «Καλό σου ταξίδι ξένε, και θυμήσου σαν φτάσεις / στην πατρίδα σου, πως τη ζωή σου μου χρωστάς». (Οδ. ε, 457). 10

12 Μια άλλη σκηνή γεμάτη λεπτότατο λυρισμό, είναι εκείνη του αποχαιρετισμού του Οδυσσέα και της Κίρκης. Να την δούμε πρώτα στο κείμενο και κατόπιν την μεταφράζουμε: «Οι μεν κοιμήσαντο παρά πρυμνήσια νηός / η δε με χειρός ελούσα φίλων απονόσφιν εταίρων / εισέ τε και προσέλεκτο και εξερέεινεν έκαστα / αυτάρ εγώ τη πάντα κατά μοίραν κατέλεξα». Και του λέει η Κίρκη: «Ταύτα μεν ουν πάντα πεπείρανται, συ δ άκουσον».(οδ. μ, 231) Και η μετάφραση: «Τότε όλοι κοιμηθήκανε κοντά στα παλαμάρια / κι αυτή απ το χέρι μ έπιασε κι αλάργα από τους συντρόφους / με κάθισε και στρίμωνε κοντά μου και ρωτούσε / κι εγώ όλα της τα ιστόρησα με τάξη κι όπως ήταν». Και του λέει η Κίρκη: «Έτσι όλα αυτά τελειώσανε, μον άκουσέ με τώρα». Πιο γαλήνιο, πιο αξιοπρεπή χωρισμό, είναι δύσκολο να διαβάσει κανείς. 11

13 Η Περί Έρωτος Θεωρία Ο Πλατωνικός μύθος του άλλου μισού Η έννοια της αδελφής ψυχής προήλθε από τους Πλατωνικούς φιλοσόφους. Στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα αναφέρεται ο σχετικός μύθος που τον διηγείται ο Αριστοφάνης. Σύμφωνα με αυτόν, ο άνθρωπος αρχικά δεν είχε την μορφή που έχει σήμερα. Ήταν ένα πλάσμα που θύμιζε σιαμαία δίδυμα, με τέσσερα χέρια, τέσσερα πόδια και δύο κεφάλια που κοιτούσαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Τα πλάσματα αυτά δεν γνώριζαν τον σαρκικό έρωτα και αναπαράγονταν με γονιμοποίηση εδάφους. Ήταν τόσο ισχυρά και κυρίαρχα που θεωρήθηκαν ως απειλή από τον Δία, ο οποίος και τα διχοτόμησε κάθετα φτιάχνοντας έτσι την γνωστή ανθρώπινη μορφή. Από τότε ο καθένας τους αναζητάει μόνος του το άλλο του μισό για να ξαναβρεί την χαμένη ολοκλήρωσή του. Ανάλογα με το είδος του ζευγαριού από το οποίο προήλθε θα αναζητήσει το σύντροφο του ίδιου ή αντίθετου φύλου και όταν το βρει θα σχηματιστεί το «ζευγάρι». Η διήγηση αυτή του Πλάτωνα έχει κάπως σατιρικό χαρακτήρα, όμως κάπου εκεί βασίζεται και η έννοια της αδελφής ψυχής. Στο ότι το κάθε ανθρώπινο όν, σε μια άλλη διάσταση ήταν ενωμένος με το άλλο του μισό και τώρα στην γη είναι αναγκασμένος να το ψάχνει για να πετύχει και πάλι την ψυχική του ολοκλήρωση. Εάν εξετάσουμε το βαθύτερο νόημα αυτού του μύθου μπορούμε εύκολα να αντιληφθούμε τον διαχωρισμό της ψυχής που προήλθε από την διάσταση μεταξύ του πνευματικού και του σωματικού κομματιού του ανθρώπου. 12

14 Ίσως αυτή να είναι τελικά η απώλεια από τον παράδεισο που βασανίζει το ανθρώπινο γένος εξ αιτίας του προπατορικού αμαρτήματος. Ο άνθρωπος κάνοντας κατάχρηση των δυνάμεων του, επέλεξε την αμαρτία και έτσι είναι καταδικασμένος να ζει στην στέρηση και τον πόνο ελπίζοντας πάντα να μπορέσει να αντικρίσει για μια ακόμα φορά την ανακούφιση ενός παραδείσου. Από όποια πλευρά και να το κοιτάξουμε όμως, ο έρωτας, ανεξάρτητα από τις συνέπειες και την διάρκεια του, μας δίνει πάντα μια γεύση από παράδεισο. Έρωτας..ο αιώνιος και συγκλονιστικός. Ο Αριστοφάνης με το μύθο αυτό των πρωτόγονων σιαμαίων πλασμάτων εκφράζει ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του έρωτα : την ανεπάρκεια. Ο Έρωτας επιθυμεί κάτι που ο ίδιος δεν κατέχει. Επομένως, διακατέχεται από έλλειψη και στέρηση. Πράγματι, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Έρωτας ήταν γιός του Πόρου (ευπορίας) και της Πενίας ( φτώχειας). Δεν είναι θεός αλλά δαίμονας. Έχει το άθλιο παρουσιαστικό της μητέρας του αλλά και την κατακτητική μανία του πατέρα του. Δεν είναι όμορφος γι αυτό επιθυμεί την ομορφιά, δεν έχει την σοφία γι αυτό παλεύει για να την κατακτήσει. Δεν είναι λοιπόν ένας από τους θεούς, αλλά ένας διαχρονικός φιλόσοφος που αναζητάει αυτές τις αξίες. Με γνώμονα την αναζήτηση του ωραίου, ο Έρωτας κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο. Το «ωραίο» είναι το τέλος, ο σκοπός δηλαδή του έρωτα. Σαν έννοια το «ωραίο» αποτελείται από 13

15 διαφορετικά επίπεδα, τα οποία ο άνθρωπος ανεβαίνει σιγά σιγά καταβάλλοντας προσπάθεια ή μένει στάσιμος όταν δεν έχει την συνείδηση να προχωρήσει σε κάτι πιο βαθυστόχαστο. Στο πρώτο επίπεδο, βρίσκεται η ελκυστικότητα ενός ωραίου σώματος, που προσελκύει και γοητεύει το βλέμμα και τις αισθήσεις. Στην συνέχεια αντιλαμβάνεται πως η ομορφιά υπάρχει σε κάθε σώμα στην δική της ιδιαίτερη μορφή, ξεφεύγοντας από την ειδωλολατρία του μοναδικού. Στο δεύτερο επίπεδο βρίσκεται η ομορφιά της ψυχής, πιο πάνω η ομορφιά των θεσμών και των νόμων και πιο ψηλά απ όλες βρίσκεται η αληθινή ομορφιά, η ουσία του «ωραίου». Η αιώνια ομορφιά, που μένει αναλλοίωτη στο χρόνο, δεν αυξάνεται ούτε μειώνεται και ο άνθρωπος που είναι σε θέση να αντιληφθεί αυτή την ομορφιά, δημιουργεί αληθινές αρετές και όχι σκιές των αρετών αυτών, αποχτά μια φιλική σχέση με τον Θεό και παρ όλο που είναι θνητός πλημμυρίζει από αθανασία. Το Συμπόσιον του Πλάτωνα. Το Συμπόσιο είναι ένας από τους Σωκρατικούς διαλόγους του Πλάτωνα. Διαπραγματεύεται το θέμα του θεού Έρωτα και τη θέση του στο δρόμο του φιλοσόφου. Η διαχρονικότητα του έργου μας υπενθυμίζει το αναλλοίωτο της ανθρώπινης φύσης, που σκιαγραφείται και στα λόγια του Νίτσε: Τι μπορούν να μας διδάξουν 1000 χρόνια αργότερα, που δεν μας έχουν διδάξει χιλιάδες χρόνια πρίν;. Βέβαια, η πιθανολογούμενη αλλαγή της ανθρώπινης συνειδητότητας είναι ένα θέμα που χρίζει διεξοδικής ανάλυσης. Ωστόσο, ας επικεντρωθούμε στο έργο του Πλάτωνα που αν μήτι άλλο, αποτελεί τροφή για οποιαδήποτε σκέψη που αφορά την ίδια τη ψυχή του 14

16 ανθρώπου. Ας δούμε λοιπόν περιληπτικά τις απόψεις των παρευρισκόμενων στο αιώνιο και άφθαρτο ανθρώπινο Συμπόσιο. Φαίδρος Ο Φαίδρος παρουσιάζει τον Έρωτα σαν ένα θεό μέγα, γεννημένο πρώτο από όλους τους Θεούς, υπεύθυνο για όλα τα αγαθά, την άτοπη για τα άσχημα και το φιλότιμο για τα ωραία. Προκαλεί ανδρεία γιατί μόνο οι ερωτευμένοι ανάμεσα στις διαπροσωπικές σχέσεις είναι έτοιμοι να θυσιάσουν την ζωή τους για το αγαπημένο τους πρόσωπο. Παυσανίας Ο Παυσανίας κάνει τον διαχωρισμό ανάμεσα στον ουράνιο και τον πάνδημο έρωτα, σύμφωνα με την ουράνια και Πάνδημο Αφροδίτη. Ο πάνδημος έρωτας είναι ο έρωτας εκείνου του ανθρώπου που στοχεύει περισσότερο στην σωματική επαφή παρά στην δημιουργία απογόνων. Εκείνοι που αντιλαμβάνονται τον ουράνιο έρωτα απέχουν από κάθε χυδαιότητα. Τους αρέσει το αρσενικό επειδή έχει περισσότερη δύναμη σωματικά και πνευματικά. Αυτού του είδους ο έρωτας γεμίζει τις ψυχές των ανθρώπων με φρονήματα, δυνατές φιλίες και συντροφιές. Στην Ελλάδα εκείνης της εποχής προστατεύεται από το νόμο και ονομάζεται παιδεραστία. Σκοπός της παιδεραστίας είναι η απόχτηση της αρετής με την προϋπόθεση ο εραστής να είναι ικανός ώστε να διαμορφώσει τον ερωμένο, ο οποίος όντως αισθάνεται την ανάγκη για μόρφωση και σοφία. 15

17 Ευρυξίμαχος Ο Ευριξίμαχος προσθέτει πως ο έρωτας δεν αναφέρεται μόνο στην ανθρώπινη ύπαρξη, αλλά και στα ζώα και στα φυτά και σε ολόκληρο γενικά το σύμπαν. Η ιατρική κατά τον Ευρυξίμαχο, ο οποίος ήταν γιατρός, συντελεί ώστε τα σώματα να υιοθετούν τον έρωτα μέσα από την συμφιλίωση των εχθρικών στοιχείων. Αυτός ο δυισμός υπάρχει και στην μουσική γιατί είναι αυτή που εξυψώνει ηθικά και αισθητικά, με τον κίνδυνο όμως να οδηγήσει στην ακολασία. Τέλος, ο ουράνιος έρωτας είναι παντοδύναμος γιατί εγκαθιδρύει την φιλία μεταξύ των θεών και των ανθρώπων μέσω της μαντείας. Αριστοφάνης Ο Αριστοφάνης, όπως προαναφέρθηκε, θα προσδιορίσει την τάση των ανθρώπων για επανένωση αλλά και ολοκλήρωση. Αναλύει την διαδικασία της επανένωσης, στην οποία ο έρωτας απαιτεί από τους θνητούς να έχουν σεβασμό προς τους θεούς για να τους επιτραπεί η επανένωση με το έτερον ήμισυ και να αποφευχθεί η πιθανότητα επαναδιχοτόμησής τους. Αγάθων Ο Αγάθων παρουσιάζει τον έρωτα σαν τον πιο ευτυχισμένο και όμορφο από τους θεούς. Είναι ένας θεός με αρετές όπως η φρόνηση, η δικαιοσύνη και η ανδρεία, άριστος ποιητής και τεχνίτης, τόσο που οι υπόλοιποι θεοί, έχοντας τον σαν οδηγό τους αποχτούν ταλέντο στις διάφορες τέχνες τους. Πριν λοιπόν τον έρωτα, κατά τον Αγάθωνα, βασίλευε η ανάγκη. Μετά την 16

18 γέννηση του δόθηκαν όλα τα αγαθά στους θεούς και τους ανθρώπους. Σωκράτης Μετά τον Αγάθωνα ο Σωκράτης παίρνει μέρος στην συζήτηση. Υποδεικνύει στον Αγάθωνα πως ο έρωτας δεν είναι ούτε όμορφος ούτε άσχημος, γιατί αυτά είναι που στερείται και πάντα αναζητάει. Εδώ, ο Σωκράτης παραθέτει μια διήγηση από την διδασκαλία της Διοτίμας. Ο Έρως λοιπόν δεν είναι ωραίος όπως τους θεούς, ούτε άσχημος. Είναι κάτι ενδιάμεσο όπως ακριβώς το μέσον μεταξύ της γνώσης και της άγνοιας. Είναι λοιπόν ο μεσάζων δαίμονας. με τον οποίο οι άνθρωποι έρχονται σε επικοινωνία με τους θεούς μέσω της μαντικής τέχνης. Είναι γιός του Πόρου και της Πενίας και η σύλληψή του έγινε στα γενέθλια της Αφροδίτης. Έτσι, είναι πάντα φτωχός και στερημένος. Κυνηγάει τα ωραία και τα αγαθά με ορμή, εξυπνάδα και ανδρεία. Πάντα φιλοσοφεί,, αγαπάει την γνώση και το αντικείμενο του είναι η παντοτινή κατοχή του αγαθού και η αθανασία, η οποία επιτυγχάνεται μέσα από την αναπαραγωγή των σωμάτων, την διαιώνιση δηλαδή του είδους. Εκείνος όμως που εγκυμονεί ψυχικά, που είναι δηλαδή προικισμένος με αρετές όπως η φρόνηση, η σωφροσύνη, η δικαιοσύνη, αναζητά μια ευγενική ψυχή για να γεννήσει τις αρετές του. Στην συνέχεια, αυτό που γεννιέται, ανατρέφεται με αγάπη από κοινού και δημιουργεί έναν πιο ισχυρό δεσμό και μια πιο σταθερή φιλία με γερές ρίζες. 17

19 Στην συνέχεια, σε αυτόν τον λόγο η Διοτίμα διδάσκει τον Σωκράτη για τον σωστό δρόμο και για την μύηση στα τέλεια και εποπτικά μυστήρια του έρωτα. Αρχικά πρέπει από μικρή ηλικία κάποιος να πλησιάζει νέους με ωραία σώματα, να αγαπήσει κάποιον και σε αυτόν να γεννήσει ωραίους λόγους, μετά να διευρύνει την αγάπη του σε όλα τα ωραία σώματα ανακαλύπτοντας έτσι την ομορφιά του είδους. Στην συνέχεια, πρέπει να ανακαλύψει την ομορφιά των ψυχών που είναι ανώτερη από αυτή των σωμάτων και που είναι φανερή στον σωστό τρόπο ζωής και στους νόμους. Έπειτα, αναζητώντας το μεγαλείο των επιστημών θα στραφεί προς την μια και μοναδική επιστήμη, την επιστήμη της ομορφιάς. Ακολουθώντας λοιπόν τον δρόμο της παιδεραστίας φτάνει στην ίδια την ιδέα της ομορφιάς, δημιουργεί αρετές και γίνεται αγαπητός σε θεούς και ανθρώπους. Καταλαβαίνουμε λοιπόν, πως ο έρωτας είναι για την φιλοσοφία η κινητήρια δύναμη προς την αθανασία. Ξεκινάει σαν ελκτική δύναμη και μέσω αυτής διοχετεύει αξίες και αρετές στους ανθρώπους. Για να φτάσει κανείς στην ουσία του έρωτα πρέπει να μάθει να ανακαλύπτει την σκάλα ανάβασης ξεκινώντας από την οπτική ομορφιά. Έτσι, φτάνει στην πραγματική ομορφιά που είναι ισότιμη με το καλό, το δίκαιο, το αληθές. Ο αναγνώστης διακινδυνεύει να διαβάσει τις απόψεις των παρευρισκομένων, στη σκιά του Σωκράτη. Με άλλα λόγια, η ύπαρξη του φιλοσόφου και οι εκπεφρασμένες απόψεις του, στοιχειώνουν κατά ένα μαγικό τρόπο το μυαλό και τη ψυχή μας. Θα ήταν φρόνιμο ωστόσο, να προσπαθήσουμε και να 18

20 τοποθετήσουμε τον εαυτό μας σε αυτό το αιώνιο Συμπόσιο και να μιλήσουμε εμείς για εμάς. 19

21 Έρως και νεοπλατωνισμός Ο νεοπλατωνισμός ιδρύθηκε στην Αλεξάνδρεια από τον Αμμώνιο, τον επονομαζόμενο Σακκά, που δίδασκε εκεί. Ο Αμμώνιος αρχικώς ήταν χριστιανός, αλλά από τις αρχές του 3 ου μ.χ. αιώνα και μετά τις φιλοσοφικές του σπουδές, άρχισε να διδάσκει πλατωνική φιλοσοφία στην Αλεξάνδρεια. Επιχειρεί να συνθέσει την αριστοτελική με την πλατωνική διδασκαλία, αλλά λόγω της χριστιανικής του πίστης καταλήγει στο ότι ο Θεός ήταν ο μοναδικός ποιητής του σύμπαντος. Αυτός όμως που έδωσε στον νεοπλατωνισμό την οριστική του μορφή και αποτέλεσε σταθμό στην πορεία της φιλοσοφίας υπήρξε ο μαθητής του, Πλωτίνος. Ο Πλωτίνος ακολουθώντας τις διδασκαλίες του Πλάτωνα, ήθελε να αναμορφώσει την κοινωνική ζωή. Είχε μάλιστα πείσει τον αυτοκράτορα Γαληινό να χτίσει νέα πόλη που θα διοικούταν με τους νόμους του Πλάτωνα και θα ονομαζόταν Πλατωνόπολη, αλλά λόγω των συμβούλων του αυτοκράτορα η πόλη αυτή δεν ιδρύθηκε ποτέ. Ένα από τα χαρακτηριστικά του Πλωτίνου ήταν η σχεδόν απέχθεια προς το σώμα. Ποτέ δεν άφησε ζωγράφους να τον ζωγραφίσουν έλεγε πως είναι απρεπές να κατασκευασθεί ένα είδωλο ενός άλλου ειδώλου. Στόχος του ήταν η προς τα «ένδον» στροφή της ψυχής του, για να ενωθεί με τον υπερβατικό Θεό, σύμφωνα με τις οδηγίες του Πλάτωνα στο Συμπόσιο και επεδίωκε να εισέρχεται σε εκστατικές καταστάσεις. Οι τελευταίες λέξεις του ήταν «πειράσθαι το εν ημίν θείον ανάγειν προς το εν τω παντί θείον» Ο Πλωτίνος εισαγάγει την τριάδα των αρχικών υποστάσεων, «αυτή γαρ τάξις κατά φύσιν». Το Εν, τον Νου και την Ψυχή: όπως ο Πλάτωνας ως ύψιστη αρχή θεωρούσε την ιδέα του 20

22 αγαθού, Εν, έτσι και ο Πλωτίνος ως ύψιστη αρχή δέχεται τον Εν. Το Εν ίσταται υπεράνω όλων και πέρα κάθε ουσίας, πέραν και του Όντος του Αριστοτέλη και του Νου. Ο Νους έτσι βρίσκεται στη δεύτερη οντολογική βαθμίδα, αντιστοιχώντας στον πλατωνικό ιδεώδη νοητό κόσμο. Ο Νους αυτός χωρίζεται σε Νόηση και Νοητό και κατευθύνεται προς δύο αντικείμενα. Το πρώτο είναι το Εν, γιατί αυτό βρίσκεται πέραν κάθε νόησης. Το δεύτερο αντικείμενο είναι ο ίδιος ο εαυτός του, ως νοητόν ή οι ιδέες. Την τρίτη οντολογική βαθμίδα αποτελεί η Ψυχή. Όπως ο Νους προέρχεται και είναι εικόνα του Ενός, έτσι και η Ψυχή προέρχεται και είναι εικόνα του Νου. Ανήκει στον υπεραισθητό κόσμο και αποτελεί τη μεσάζουσα οντότητα μεταξύ της νοητικής ουσίας και του αισθητού. Διαιρείται σε δυο τμήματα, στο ανώτερο, το οποίο αποτελεί την «προτέρα ψυχή» και στο κατώτερο το οποίο ταυτίζεται με τη φύση. Η Ψυχή κατά τον Πλωτίνο προϋπήρχε στον ουρανό, από τον οποίο όμως ξέπεσε λόγω ασθένειας προερχόμενη από την ανάμειξή της με την ύλη: «και αυτή είναι η πτώσις της ψυχής, το να έλθη δηλαδή εις την ύλην και να περιπέσει εις ασθένειαν, διότι δεν είναι παρούσαι αι δυνάμεις της, δια να ενεργήσουν, επειδή καταλαμβάνει αυτή τον τόπον, ο οποίος ανήκει εις την ψυχήν, και την εξαναγκάζει, κατά ρινα τρόπον, να συσπειρωθεί. Κλέπτει η ύλη το χάρισμα της ψυχής και το κάμνει κακόν, μέχρις ότου δυνηθή η ψυχή να λάβη την προς τα άνω οδόν». Αλλού όμως ο Πλωτίνος, θεωρεί πως είναι η έμφυτη ροπή προς την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την δημιουργική δράση, που έκαναν τις ψυχές να λησμονήσουν το «Θεό» που είναι και «πατέρας» τους. Στη συνέχεια, ο Πλωτίνος αναφέρεται στη λειτουργία με την οποία η ψυχή αναγνωρίζει το ωραίο. Το πρωταρχικά ωραίο 21

23 στα σώματα είναι κάτι που γίνεται αντιληπτό με την πρώτη ματιά και η ψυχή το κατονομάζει σαν να το ξέρει ήδη, και μόλις το αναγνωρίσει, το καλοδέχεται και «προσαρμόζεται» σ αυτό. Βασικό γνώρισμα του αισθητού ωραίου είναι η άμεση ανταπόκριση της Ψυχής σ αυτό. Στην ομορφιά των αισθητών, η Ψυχή αναγνωρίζει ίχνη συγγενικά με τον εαυτό της και ό, τι της ανήκει. Η έμφυτη συμπάθεια της Ψυχής προς το ωραίο, οφείλεται στην ομοιότητα μεταξύ των αισθητών πραγμάτων και των νοητών, η οποία δεν είναι άλλη από το Κάλλος. Ο Πλωτίνος προχωρά ανοδικά από το αισθητό ωραίο στο ανώτερο ωραίο, το οποίο γίνεται αντιληπτό από την Ψυχή χωρίς την παρεμβολή αισθητήριων οργάνων. Αυτή η ιεραρχική προσέγγιση του ωραίου, βρίσκεται σε πλήρη συνάφεια με τη θεωρία του για την απορροή της μιας οντολογικής βαθμίδας από την άλλη. Με αυτή την ανοδική πορεία της, η Ψυχή απαλλάσσεται από τους κινδύνους που ελλοχεύει το χάος των αισθήσεων και του χρόνου και στρέφεται προς το καθαρό Είναι του νοητού κόσμου. Η αισθητική συγκίνηση που νιώθει κανείς για της μη ορατές ομορφιές είναι «θάμπωμα και γλυκιά έκπληξη, πόθος, έρωτας και ηδονική ταραχή», ενώ αυτοί που συγκινούνται περισσότερο από την ομορφιά θεωρούνται ερωτευμένοι. Ο πραγματικός εραστής καταλαμβάνεται από βακχική έκσταση, όταν καταφέρνει να αποβάλλει από την Ψυχή του καθετί εμπειρικό και να συγκεντρωθεί στον εαυτό του. Το ωραίο της βαθμίδας αυτής προκαλεί μεγαλύτερη εντύπωση και θαυμασμό απ ότι κάθε σωματική ωραιότητα. 22

24 Ο έρωτας λοιπόν, συνδέεται στη φιλοσοφία του Πλωτίνου, όπως και σε εκείνη του Πλάτωνα, με τη θέαση του Ωραίου. Ο Πλωτίνος διακρίνει τρεις τύπους ανθρώπων που μπορούν να φτάσουν στην αληθινή ομορφιά, στο νοητό κάλλος: του μουσικού, του ερωτικού και του φιλόσοφου. Ο ερωτικός άνθρωπος, αρχικά εντυπωσιάζεται από τις ορατές (αισθητές) ομορφιές, όμως πρέπει σε ένα επόμενο στάδιο, να μάθει να συγκινείται και από την ομορφιά που δεν εντοπίζεται στα σώματα, αλλά στα ασώματα πράγματα, στις τέχνες, στις γνώσεις και στις αρετές, και από τις αρετές έπειτα, να ανέβει στο Νου, στο Ον. Ο μουσικός είναι εξαιρετικά ευαίσθητος προς την ομορφιά και γι αυτό τείνει στο να ανταποκρίνεται έντονα στο μέτρο και τη συμμετρία. Ο φιλόσοφος πάλι, είναι «από τη φύση του έτοιμος και φτερωτός» πρέπει λοιπόν, να αφεθεί ελεύθερος, να μελετήσει και να εξασκηθεί στην αφηρημένη σκέψη, να τελειοποιήσει τις αρετές του, και να γίνει κάτοχος της διαλεκτικής. 23

25 Έρως και Ψυχή Όπως παρατηρούμε, ο Πλωτίνος και οι περισσότεροι φιλόσοφοι της αρχαιότητας συνέδεαν άρρηκτα τον έρωτα με την ψυχή. Αυτό ίσως προέρχεται από τη μυθολογία σύμφωνα με την οποία: Κάποτε υπήρχε ένας βασιλιάς που είχε τρεις όμορφες κόρες. Η νεότερη ονομαζόταν Ψυχή και ήταν η πιο όμορφη από τις τρείς. Μερικοί μάλιστα λένε ότι η θεά της ομορφιάς, η Αφροδίτη αισθάνθηκε ότι δεν μπορούσε να ισούται με αυτό το θνητό κορίτσι. Στην Θεά Αφροδίτη δεν άρεσε η αίσθηση του ανταγωνισμού, αμελούσε λοιπόν τη προσωπική της ζωή και τις υποχρεώσεις της και παρακολουθούσε συνέχεια αυτό το όμορφο νεαρό κορίτσι με οργή και ζήλια. Γι αυτό ζήτησε την βοήθεια από τον άτακτο γιο της, τον Ερώτα, του ζήτησε να ρίξει ένα από τα φαρμακερά βέλη του στην καρδιά της νεαρής κοπέλας και να την κάνει να ερωτευτεί με το πιο άσχημο πλάσμα του κόσμου. Εκείνος όπως πάντα συμφώνησε να βοηθήσει την μητέρα του. Στον κήπο της Αφροδίτης υπήρχαν δυο βρύσες, η μία με γλυκό πόσιμο νερό και η άλλη με πικρό νερό. Ο Έρως γέμισε δυο μεγάλα δοχεία το ένα από κάθε πηγη και πέταξε στο δωμάτιο της Ψυχής, την οποία βρήκε στον ύπνο. Ο Έρως έσταξε μερικές σταγόνες από το πικρό νερό στα χείλη της Ψυχής, έστω και αν το θέαμά της, τον συγκίνησε. Την άγγιξε στη συνέχεια με ένα από τα βέλη του, με το πάτημα, εκείνη ξύπνησε και κοίταξε κατευθείαν προς το μέρος του Ερώτα (ο ίδιος ήταν αόρατος), αυτό ξάφνιασε τόσο πολύ τον Έρωτα που τραυματίστηκε στο πλευρό του με το δικό του βέλος. Τότε ο Έρωτας προσπάθησε να διορθώσει το κακό που 24

26 είχε κάνει, ρίχνοντας το νερό της χαράς στα πλούσια μεταξένια μαλλιά της. Πέρασαν τα χρόνια και οι δύο μεγαλύτερες αδελφές της Ψυχής παντρεύτηκαν με πλούσιους Πρίγκηπος και έφυγαν μακριά της. Οι νεαροί άντρες θαύμαζαν τη νεαρή παρθένα, αλλά κανείς δεν ενδιέφερε τη Ψυχή. Οι γονείς της, φοβούμενοι ότι η κόρη τους είχε καταραστεί από έναν από τους Θεούς, συμβουλεύτηκαν το μαντείο του Απόλλωνα. Η απάντηση που πήραν επιβεβαίωσε τις υποψίες τους. Η κόρη τους είχε τεθεί κάτω από ένα ξόρκι και κανέναν θνητό δε θα μπορούσε να αγαπήσει ποτέ. Ο μέλλον σύζυγος της, την περίμενε στην κορυφή του βουνού, ήταν ένα τέρας στο οποίο ούτε Θεός, ούτε θνητός μπορούσε να αντισταθεί. Οι γονείς της στεναχωρήθηκαν πολύ αλλά η Ψυχή έμεινε ήρεμη και παρακάλεσε τους γονείς της να τη πάνε στη κορυφή του βουνού, όπου την περίμενε η κακή μοίρα της. Την επόμενη ημέρα, οι γονείς οδήγησαν την όμορφη κόρη στη κορυφή του βουνού και επέστρεψαν με βαριά καρδιά στο σπίτι τους χωρίς την όμορφη κόρη τους. Η Ψυχή στάθηκε στην άκρη του βουνού, φοβισμένη και τρομαγμένη, έτοιμη να βάλει τα κλάματα. Τότε ο Ζέφυρος (ο Θεός του δυτικού ανέμου) την πήρε και την κατέβασε σε ένα πράσινο πανέμορφο λιβάδι. Η Ψυχή ξάπλωσε και κοιμήθηκε, όταν ξύπνησε και κοίταξε γύρω της, κατάλαβε ότι σε ένα τόσο όμορφο μέρος ήταν αδύνατον να μένουν θνητοί παρά μόνο Θεός. Τότε είδε ένα παλάτι, το οποίο πλησίασε με χαρά και έκπληξη. Χρυσές κολώνες στήριζαν τη στέγη και τους τοίχους 25

27 στόλιζαν γλυπτά και έργα ζωγραφικής τα οποία αιχμαλώτιζαν το μάτι του κάθε θεατή. Περπάτησε πιο μέσα στο παλάτι θαυμάζοντας τα πλούτη όταν άκουσε μια φωνή να της λέει ότι πλέον του ανήκε. Ακόμη της είπε ότι οι άλλες φωνές που θα άκουγε ανήκαν στους υπηρέτες και ότι ένα δωμάτιο είχε ετοιμαστεί για να ξεκουραστεί, ένα μπάνιο για να πλυθεί και πως όταν πεινούσε να καθίσει στο τραπέζι να διατάξει ότι ήθελε να φάει. Όλα συνέβησαν όπως η φωνή είχε πει, το φαγητό ήταν πλούσιο, το κρασί της νέκταρ, η μουσική έπαιζε στο παρασκήνιο αλλά μουσικούς δεν μπορούσε να δει. Είχε περάσει αρκετός καιρός μα ακόμα η Ψυχή δεν είχε δει το πρόσωπο του συζύγου της, ερχόταν στα σκοτεινά και έφευγε τα χαράματα, του ζητούσε να μείνει μαζί της και να την αφήσει να τον δει μα εκείνος δεν συμφωνούσε. Της έκανε όλα τα αρτηρία προσπαθώντας να τη κάνει ευτυχισμένη, της ζήτησε να τον αγαπάει σαν ίσο προς αυτή και όχι σαν Θεό. Η Ψυχή ένιωθε μεγάλη μοναξιά γιατί ήταν μακριά από τους γονείς και τις αδελφές της. Το βράδυ, παρακάλεσε τον άντρα της να καλέσει τις μεγαλύτερες αδελφές της στο παλάτι για να μοιραστούν τα πλούτη μαζί της. Εκείνος απρόθυμα δέχτηκε. Την επόμενη ημέρα έστειλε τον Ζέφυρο να φέρει τις δύο αδελφές της. Εκείνος τις έφερε στην κοιλάδα, τα κορίτσια αγκαλιάστηκαν με χαρά. Θαύμαζαν τα πλούτη της Ψυχής και της έκαναν πολλές ερωτήσεις σχετικά με τον σύζυγο της. Η Ψυχή ομολόγησε ότι δεν είχε δει ακόμα το πρόσωπο του συζύγου της. Οι αδελφές της Ψυχής της υπενθύμισαν ότι ο σύζυγός της έπρεπε να είναι ένα τέρας και πως μια μέρα θα την έτρωγε ζωντανή. Της είπαν να πάρει ένα λυχνάρι και ένα μαχαίρι και να δει το πρόσωπο του συζύγου της καθώς εκείνος κοιμόταν. Αν ήταν ένα τέρας θα έπρεπε να του κόψει το κεφάλι για να κερδίσει την ελευθερία της. Η Ψυχή υπάκουσε 26

28 τις αδελφές της και όταν ο σύζυγος της αποκοιμήθηκε άναψε το λυχνάρι και είδε ότι δεν ήταν ένα τέρας αλλά ένας όμορφος νεαρός Θεός με λευκό δέρμα σαν χιόνι και φτερά σε κάθε ώμο. Εκείνη έσκυψε να τον δει καλύτερα αλλά μια σταγόνα καυτό λάδι έπεσε από το λυχνάρι στον ώμο του και τον ξύπνησε. Ο Έρως χωρίς να πει ούτε μια λέξη σηκώθηκε και έφυγε πετώντας από το παράθυρο, εκείνη προσπάθησε να τον ακολουθήσει αλλά έπεσε στο έδαφος. Ο Έρως την είδε ξαπλωμένη στο έδαφος και σταμάτησε και τη ρώτησε αν με αυτόν τον τρόπο ξεχρέωνε την αγάπη και τη φροντίδα που της είχε προσφέρει. Αφήνοντας την Ψυχή ξαπλωμένη στο έδαφος, πέταξε μακριά. Το παλάτι εξαφανίστηκε και βρισκόταν πλέον σε ένα χωράφι κοντά στο μέρος που έμεναν οι αδελφές της. όταν είπε στις αδελφές της την ιστορία της, αυτές έδειξαν λυπημένες ενώ μέσα τους χάρηκαν με τη σκέψη ότι ο Θεός θα επέλεγε μια από αυτές για γυναίκα του. Η Ψυχή περπατούσε μέρα, νύχτα χωρίς νερό και χωρίς φαγητό ψάχνοντας τον άντρα που αγαπούσε. Έτσι βρέθηκε στην κορυφή ενός βουνού όπου υπήρχε ένας ναός. Η Ψυχή μπήκε μέσα στον ναό και είδε ότι ήταν γεμάτος από καλαμπόκι και σιτάρι και διάφορα αγροτικά εργαλεία, Η Ψυχή άρχισε να τακτοποιεί τα πράγματα στον ναό. Ο ναός ανήκει στην Θεά Δήμητρα η οποία εμφανίστηκε ξαφνικά και έδειξε πολύ ευχαριστημένη με την Ψυχή. Η Θεά Δήμητρα της είπε ότι γνώριζε την ιστορία της δυστυχίας της και τη συμβούλεψε να παραδώσει τον εαυτό της στην Θεά Αφροδίτη, ίσως τότε κερδίσει την συγχώρεση της και κέρδιζε ξανά τον σύζυγο της. Η Ψυχή υπάκουσε τις εντολές της Θεάς Δήμητρας και ξεκίνησε το ταξίδι προς τον ναό της Αφροδίτης. 27

29 Η Αφροδίτη δέχτηκε με θυμό την Ψυχή, της είπε ότι ο γιός της ήταν άρρωστος από μια πληγή που του είχε δημιουργήσει η ίδια αλλά αν ήθελε να κερδίσει τον άντρα της θα έπρεπε να τελειώσει τρείς αποστολές που θα της έδινε. Τη πήγε λοιπόν σε μια αποθήκη όπου υπήρχαν σωροί από ανακατωμένα όσπρια. Η Αφροδίτη της είπε ότι μέχρι το σκοτάδι έπρεπε να ξεχωρίσει όλα τα όσπρια μεταξύ τους. Η Ψυχή ήταν πολύ κουρασμένη και η έλλειψη φαγητού και νερού την έκαναν αδύναμη. Κάθισε και κοιτούσε τους σωρούς χωρίς να κουνηθεί καθόλου. Ο Έρως την παρακολουθούσε σιωπηλά, όταν είδε ότι δεν μπορούσε να αποτελειώσει την αποστολή έστειλε τα μυρμήγκια για να τη βοηθήσουν. Ξαφνικά εμφανιστήκαν μπροστά στα μάτια της Ψυχής εκατοντάδες μυρμήγκια τα οποία κουβαλούσαν τους κρόκους και έφτιαχναν καινούργιους τακτοποιημένους σωρούς. Όταν επέστρεψε η Αφροδίτη κατάλαβε πως κάποιος βοήθησε την Ψυχή γιατί η αποστολή ήταν παρά πολύ δύσκολη. Έριξε λοιπόν ένα κομμάτι παλιό ψωμί στην αποθήκη για να φάει η Ψυχή και έφυγε. Το επόμενο πρωί επανεμφανίστηκε και έδωσε μια δεύτερη αποστολή στην Ψυχή. Η δεύτερη αποστολή ήταν να ταξιδέψει η Ψυχή πέρα από τον ποταμό, όπου έβοσκαν άγρια πρόβατα χωρίς βοσκό, τα πρόβατα αυτά είχαν χρυσό τρίχωμα και η Αφροδίτη ήθελε ένα κομμάτι από το τρίχωμα τους. Η Ψυχή ξεκίνησα αμέσως για τον ποταμό, εκεί βρήκε τον Θεό του ποταμού, ο οποίος της είπε πως τα πρόβατα αυτά ήταν θανατηφόρα και έτσι τη βοήθησε ο ίδιος να αποτελειώσει την αποστολή της. Έτσι όταν η Ψυχή επέστρεψε με τα χέρια της γεμάτα από το Χρυσόμαλλο Δέρας. Η Αφροδίτη κατάλαβε ότι πάλι ένας Θεός τη βοήθησε και της έδωσε και τρίτη αποστολή. Η τρίτη αποστολή ήταν να επισκεφτεί η Ψυχή την Θεά Περσεφόνη και να γεμίσει ένα κουτί από την ομορφιά της 28

30 Θεάς. Η Αφροδίτη χρειαζόταν την ομορφιά πριν σκοτεινιάσει ώστε να μπορούσε να βάψει το πρόσωπο της και να πάει στη μεγάλη συγκέντρωση των Θεών που θα γινόταν εκείνο το βράδυ. Όταν η Ψυχή άρχισε τον επικίνδυνο δρόμο προς το σπίτι της Θεάς Περσεφόνης, άκουσε μια φωνή από το πουθενά να της λέει πως εάν περπατούσε μέσα από μια σπηλιά ώστε να αποφύγει το θανάσιμο σκυλί το οποίο είχε τρία κεφάλια θα τελείωνε την τρίτη αποστολή με ασφάλεια απλά δεν έπρεπε να ανοίξει το κουτί που θα της έδινε η Θεά Περσεφόνη. Η Ψυχή όμως αφού πήρε το κουτί που κρατούσε την ομορφιά ήθελε να βάλει λίγο επάνω στο πρόσωπό της για να συναντήσει τον άντρα που αγαπούσε. Όταν άνοιξε το κουτί, σοκαρίστηκε γιατί αντί για πούδρα, υπήρχε μια σκόνη που ανέβηκε αμέσως στο πρόσωπο της και την πήρε ο ύπνος επί τόπου, έπεσε κάτω στη μέση του δρόμου, ένα νυσταλέο σώμα χωρίς νόημα ή κίνηση. Ο Έρως, ο οποίος είχε πια γιατρευτεί, έψαχνε για την αγαπημένη του. όταν την βρήκε να κοιμάται στον δρόμο, τη τσίμπησε με ένα από τα βέλη του και τη ξύπνησε. Της είπε να επιστρέψει το κουτί στη μητέρα του και θα αναλάβουμε εκείνος τα υπόλοιπα. Στη συνέχεια, ο Έρως, γρήγορος σαν τον κεραυνό, παρουσίασε ο ίδιος μπροστά από τον Δία και τον παρακάλεσε να τον βοηθήσει να αλλάξει τη γνώμη της μητέρας του. Ο Δίας κατάφερε την Αφροδίτη να δεχτεί ως νύφη της την όμορφη Ψυχή, στη συνέχεια ο Δίας κάλεσε την Ψυχή στη μεγάλη συνάντηση των Θεών και της έδωσε ένα φλιτζάνι αμβροσία και την έκανε αθάνατη. Ο Έρως και η Ψυχή απέκτησαν μια κόρη που την ονόμασαν Χαρά. 29

31 Ερωτισμός και Βυζάντιο Σχετικά µε την ερωτική και σεξουαλική ζωή και δραστηριότητα των Βυζαντινών, οι πηγές µας προσφέρουν πολύ λίγες πληροφορίες. Ωστόσο, η καθηµερινότητά τους περιείχε µια αρκετά µεγάλη δόση χυδαιότητας, όσο και αν η χυδαιότητα στον µεσογειακό χώρο, κατά τον Hans-Georg Βeck, συγγραφέα του εξαιρετικού βιβλίου µε τίτλο Βυζαντινόν Ερωτικόν, µπορεί να καθορίζεται µε διαφορετικούς όρους. Και αυτό συµβαίνει, κατά τον ίδιο πάντα µελετητή, γιατί οι πηγές σηµειώνουν συνήθως µόνο τις ερωτικές και σεξουαλικές ακρότητες εξεχόντων µελών της κοινωνίας. Τόσο οι λόγιοι όσο και οι ιστορικοί στο Βυζάντιο ενδιαφέρονταν για τις εξαιρέσεις, είτε προς την κατεύθυνση της αγιότητας είτε προς την κατεύθυνση της διαστροφής. Χριστιανισµός και ερωτισµός είναι δύο έννοιες που δύσκολα συµβιβάζονται µεταξύ τους, γιατί και οι δύο επιθυµούν διακαώς να κερδίσουν για πάντα και ολοκληρωτικά τον άνθρωπο ως σώµα και ως πνεύµα. Ο ίδιος ο χριστιανισµός, αλλά και οι περισσότερες θρησκείες µε τις οποίες ήρθε σε επαφή, είδαν τον ερωτισµό όχι µόνο ως κάτι το βιολογικό, αλλά και ως κάτι που ανήκει σε µια θρησκευτική σφαίρα, την οποία η θρησκειολογία ονοµάζει «ιερό». Η διαφορά µεταξύ χριστιανικής και προχριστιανικής αξιολόγησης του ερωτισµού βασίζεται κυρίως στη διαφορετική κατανόηση του τι σηµαίνει «ιερό». Στο Βυζάντιο, όπου ο χρόνος, ο χώρος, η ίδια η κοινωνία της ύστερης αρχαιότητας φαίνεται ότι εκχριστιανίζονται, ο χριστιανισµός δεν περιορίζεται στις εξωτερικές µορφές 30

32 έκφρασης. Στόχος του είναι η προώθηση της ιδέας της γέννησης ενός νέου ανθρώπου και η ρήξη µε το παρελθόν σε πολλά και θεµελιώδη σηµεία, όπως π.χ. στη σχέση µε το θάνατο που παρουσιάζεται ως κοίµηση εν αναµονή µιας ανάστασης, στη σχέση µε το σώµα που υποβάλλεται σε ασκητικές πρακτικές και καλείται να αναστηθεί µε τη µορφή του ένδοξου σώµατος, σε µία καινούρια στάση απέναντι στη σεξουαλικότητα, µε επιµονή στην αξία της παρθενίας και της αυτοσυγκράτησης. Ενώ η αρχαιότητα, ως γνωστόν, σε µια ισόρροπη σχέση σώµατος και πνεύµατος, λάτρεψε το σώµα και το ύµνησε µε το λόγο και την τέχνη, ο χριστιανισµός µε την εµφάνιση και την επικράτησή του διαφοροποιήθηκε ως προς τον τρόπο σκέψης και ζωής. Το φθαρτό γήινο σώµα στεκόταν εµπόδιο στη σωτηρία της άυλης αιώνιας ψυχής, σωτηρία που έπρεπε να είναι σκοπός της ζωής του καλού χριστιανού. Γι αυτό ό,τι είχε σχέση µε την οµορφιά και τη χαρά του σώµατος θεωρήθηκε αµαρτία. Ο χριστιανισµός, ο νεοπλατωνισµός και άλλα θρησκευτικά ρεύµατα θεωρούσαν τη σωµατική έλξη, την ηδονή, την απόλαυση, απαγορευµένες ακόµη και στο πλαίσιο του γάµου. Πρέσβευαν πως ο γάµος ως θεσµός έπρεπε κυρίως να εξυπηρετεί τη διαιώνιση του είδους και βοηθητικά να αποτελεί νόµιµη διέξοδο στις σεξουαλικές ορµές. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να τονιστεί ότι ο χριστιανισµός έκανε αισθητή την επίδρασή του στο γάµο, πιέζοντας για την αναγνώριση του αδιάλυτου της γαµήλιας ένωσης, όπως και για τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας. 31

33 Η Εκκλησία από την πρώιµη περίοδο έκανε τα πάντα ώστε να εξουδετερώσει τον αρχαίο ερωτισµό. Στην προσπάθειά της κατέφυγε σε υπερβολές, χωρίς να καταφέρει να αλλάξει βαθιά ριζωµένες συµπεριφορές στον σεξουαλικό τοµέα, που αντιστοιχούσαν περισσότερο σε ανθρώπινες κλίσεις και ερωτικές επιθυµίες παρά στους ασκητικούς εκκλησιαστικούς κανόνες. Έτσι, η Εκκλησία υιοθέτησε το ταµπού της παρθενίας σχεδόν αµετάβλητο και το ανήγαγε σε ιδεώδη µορφή χριστιανικής ζωής, ανώτερη από κάθε άλλη, χωρίς πειστική θεολογική τεκµηρίωση. Στο Βυζάντιο, που στήριξε πολλά από τα εκφραστικά του µέσα στον ελληνορωµαϊκό πολιτισµό, υπήρξε έντονη σύγκρουση ανάµεσα στον ερωτισµό και τη χριστιανική ηθική. Ιδιαίτερα στην πρώιµη περίοδο (4ος-7ος αι.), οι αυστηροί κανόνες της Ορθόδοξης Εκκλησίας συγκρούστηκαν µε τον ειδωλολατρικό αισθησιασµό και την απόλαυση της ζωής που εξακολουθούσε να επιζεί ως κληρονοµιά της αρχαιότητας. Ενάντια στις παραδόσεις αυτές οι µεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας του 4ου και 5ου αιώνα διακήρυτταν την άσκηση και την αποχή από τις απολαύσεις αυτού του κόσµου. Τα έργα τους είναι γεµάτα από κανόνες, απαγορεύσεις, αφορισµούς, που έχουν σχέση µε την αξία ή την απαξία του έρωτα, της παρθενίας, της σεξουαλικότητας. Στα πρόσωπα του Με- γάλου Βασιλείου και του Ιωάννη Χρυσοστόµου συναντούµε δύο από τους αντιπροσωπευτικότερους εκπροσώπους της Ορθοδοξίας σε θέµατα πολεµικής κατά του ερωτισµού. Για τον Ιωάννη Χρυσόστοµο, η εξυµνούµενη παρθενία αποτελεί το απόλυτο ιδεώδες του χριστιανικού τρόπου ζωής. Ο γάµος, κατά τον ίδιο ιεράρχη, πρέπει να είναι 32

34 προσανατολισµένος στην παρθενία. Έτσι, η διασκέδαση και η ηδονή δεν έχουν θέση στο γάµο και θα ήταν ξεδιάντροπο να υποκύπτει κανείς σε τέτοιες επιθυµίες. Το χάσµα υπήρξε βαθύ. Πάντως, άργησε να εµφανιστεί ένα νέο σύστηµα ηθικής που απέρριπτε κατά βάση κάθε είδους σεξουαλική ενδογαµική ή εξωγαµική σχέση. Ο ερωτισµός, από την άλλη, προσπάθησε να υπερβεί τις αντιστάσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας µέσα από τη λογοτεχνία και την πραγµατική ζωή. Από τη σύγκρουση των δυνάµεων αυτών προέκυψε µια ισόρροπη σύνθεση πολιτισµού. Τι, όµως, µπορούµε να πούµε για τον έρωτα στο Βυζάντιο, το στοιχείο που αποτελεί θεµελιώδη έκφραση της αν- θρώπινης φύσης; Μπορεί να θεωρηθεί ότι ιδεώδες του χριστιανού υπήρξε η διοχέτευση του ερωτικού στοιχείου στον έρωτα του θείου και η απόρριψη του κόσµου; Το Βυζάντιο αποτελεί µια κοινωνία ανθρώπων που, παρά τη µεγάλη σηµασία που αποδίδει στο θείο, δεν παύει να θεραπεύει και το ενταύθα, να επενδύει, δηλαδή, παράλληλα τον ερωτισµό του ανθρώπου στη γενετήσια λειτουργία αλλά και στον υψηλό έρωτα. Σ αυτή τη στάση συντελούν δύο αποφασιστικής σηµασίας παράγοντες: από τη µια η Ορθοδοξία, η οποία δέχεται την ενότητα ύλης και πνεύµατος, και κατά συνέπεια και τον εγκόσµιο έρωτα, και από την άλλη η ύπαρξη της ελληνορωµαϊκής παράδοσης. Επιπλέον, πρέπει να προστεθεί ότι θέµατα σεξουαλικότητας και έρωτα προέρχονταν µέσα από τα µηνύµατα της Βίβλου και κατεξοχήν της Καινής ιαθήκης. Η ύπαρξη µιας πλούσιας και αξιόλογης ερωτικής λογοτεχνίας στο Βυζάντιο φαντάζει εξαιρετικά απροσδόκητη, µε την έννοια ότι αντιτίθεται στην εικόνα που έχουµε γι αυτό. Αξίζει να θυµηθούµε ότι η αρχαία ελληνική ερωτική λογοτεχνία από τα 33

35 ελληνιστικά επιγράµµατα µέχρι τις ερεθιστικές αφηγήσεις σαρκικών συνευρέσεων θεών και ανθρώπων έχει διασωθεί χάρη στην αντιγραφή χειρογράφων από κορυφαίους λόγιους κληρικούς και λαϊκούς της µεσοβυζαντινής και της υστεροβυζαντινής περιόδου. Λαϊκά αριστουργήµατα, όπως η Παιδιόφραστος διήγησις τῶν τετραπόδων ζῴων, λόγια έργα, όπως το Ὑσµινίας καὶ Ὑσµίνη, επιγράµµατα καταπληκτικού ύφους, όπως τα ερωτικά του Παύλου Σιλεντιάριου, και προγυµνάσµατα, όπως του µοναχού Βασιλάκη, καλλιεργούν το είδος της ερωτικής λογοτεχνίας. Επιπλέον, η ερωτική λογοτεχνία, εκτός από το ενδιαφέρον που τη χαρακτηρίζει, ως καθαρά πνευµατική έκφραση, µας επιτρέπει να ανιχνεύσουµε ιστορικά και κοινωνικά ζητήµατα. Το υλικό, βέβαια, δεν είναι τόσο πλούσιο ώστε να µπορούµε να σκιαγραφήσουµε συστηµατικά τη σεξουαλικότητα των Βυζαντινών ή να αποκαλύψουµε την τεράστια δύναµη του έρωτα, τον οποίο οι αρχαίοι είχαν θεοποιήσει στο πρόσωπο του µικρού φτερωτού παιδιού. Μας εκπλήσσει φυσικά αφενός η σχεδόν παντελής απουσία ερωτισµού στην τέχνη του Βυζαντίου και αφετέρου η πλήρης άνθηση µιας ερωτικής µυθιστορίας. Και είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι η βυζαντινή ερωτική µυθοπλασία διατρέχει σχεδόν όλο το διάνυσµα του βυζαντινού πολιτισµού, επιτρέποντάς µας έτσι µια συνολικότερη προσέγγιση του ευρύτερου κοινωνικού και πολιτισµικού φαινοµένου του ερωτισµού. Πάντως, θα πρέπει να γνωρίζουµε ότι το ιερό παραµένει πάντα ισχυρό και η ισορροπία του µε τα εγκόσµια είναι αποτέλεσµα των συνθηκών τής κάθε εξεταζόµενης περιόδου του βυζαντινού πολιτισµού. 34

36 Όπως είπαµε και παραπάνω, η πρωτοβυζαντινή κοινωνία δέχτηκε τις περισσότερες πιέσεις από τους νεοθεσµοθετηµένους κανόνες της Εκκλησίας. Ήδη ένα µεγάλο µέρος του ελληνορωµαϊκού κόσµου µε την εµφάνιση του χριστιανισµού έχει εµποτιστεί µε µια νέα νοοτροπία: την αναζήτηση της αγνότητας, της παρθενίας, την εκρίζωση του πόθου. Θυµίζω ότι ο Τερτυλλιανός διακηρύσσει στη Βόρεια Αφρική τις εµµονές του περὶ ἁµαρτίας τῆς σαρκὸς και καταδικάζει την ερωτική πράξη στο γάµο. Αν και η τάση αυτή δεν γενικεύεται, υποβόσκει και ενίοτε σηµαδεύει την εκάστοτε εποχή. Παρ όλα αυτά συνεχίζουν να εµφανίζονται κείµενα τολµηρά, άσεµνα, τα οποία θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν ερωτικά. Ο Αχιλλέας Τάτιος, χριστιανός και µάλιστα επίσκοπος προς το τέλος της ζωής του, γράφει γύρω στο έτος 250 ένα µυθιστόρηµα, Τὰ κατὰ Λευκίππην καὶ Κλειτοφῶντα, στο οποίο µε έναν υπαινικτικό ερωτισµό εγκωµιάζεται η αγνότητα, µέσα από τη σύγκριση παιδεραστίας και γυναικείου έρωτα. Ο Κλειτοφώντας, ερωτευµένος µε τη Λευκίππη, εκθειάζει τον γυναικείο έρωτα, για τον οποίο µιλά µε πάθος, µέσα σε µία δίνη ηµιερωτικής και ηµιµυστικιστικής έµπνευσης. Για τον ρήτορα Λόγγο ελάχιστα γνωρίζουµε. Το πασίγνωστο µυθιστόρηµα Δάφνις καὶ Χλόη, που σήµερα χρονολογείται στα τέλη του 2ου αιώνα µ.χ., παραµένει ακόµη «ερωτικό», επειδή περιγράφει µε αδιαµφισβήτητη αυθεντικότητα τους νεανικούς έρωτες. Στην πρωτεύουσα, την Κωνσταντινούπολη, όπου υπό τη βασιλεία του Ιουστινιανού και της Θεοδώρας ακµάζει ένας νέος πολιτισµός µε τίµηµα τη θρησκευτική αυστηρότητα, το 35

37 αυτοκρατορικό ζεύγος προσπαθεί να ξεριζώσει τον κλασικό πολιτισµό εφαρµόζοντας αυστηρή λογοκρισία. Τα λιγοστά τολµηρά κείµενα κυκλοφορούν µυστικά αποκαλύπτοντας σπουδαίες προσωπικότητες, όπως ο Παύλος Σιλεντιάριος ή ο Αγαθίας, οι οποίοι διακινούν τα επιγράµµατά τους στον στενό τους κύκλο. Τα ερωτικά επιγράµµατά τους περιλαµβάνονται στην Παλατινὴ Ἀνθολογία3 και αποτελούν βασική πηγή για τη γνώση των ηθών της ύστερης αρχαιότητας και του Βυζαντίου. Αυτά που έχουν διασωθεί µέχρι σήµερα και τα οποία µπορούν να χαρακτηριστούν ελευθεριάζοντα ή και άσεµνα, καταδεικνύουν την αποκεκρυµµένη πραγµατικότητα του Βυζαντίου: Ροδόπη, τα φιλήµατα ας κλέψουµε και την όµορφη κι ακριβή εργασία της Αφροδίτης γλυκό να ξεφύγεις των φυλάκων τ άγρυπνα µάτια. Απ τους φανερούς, πιο γλυκοί οι παράνοµοι έρωτες [...] (Παύλος Σιλεντιάριος) Ποιο δρόµο να πάρει κανείς για να βρει τον Έρωτα; Αν τον ζητήσεις στους δρόµους, θα πέσεις πάνω στην ακόρεστη δίψα της πόρνης για λούσα και για χρυσάφι, και θα στενάξεις. Αν πλησιάσεις το κρεβάτι παρθένας, ή θα καταλήξεις στο νόµιµο γάµο, ή θα υποστείς τις ποινές γι αποπλάνηση[...] (Αγαθίας ο Σχολαστικός) Σε κάθε εποχή, στις αυλές των ισχυρών, έρωτας και εξουσία, συνωµοσίες και συµφέροντα ήταν οι κυριότερες ασχολίες ανδρών και γυναικών. Ο έρωτας ήταν πάντα συνυφασµένος µε τις δολοπλοκίες και οι δολοπλοκίες µε τον έρωτα. Το Βυζάντιο, διαβόητο για τις διαπλοκές και τις ίντριγκες των ανώτερων 36

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του.

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του. Φαίδρος Σχόλια Για τον Πλάτωνα, το ερωμένο αντικείμενο δεν είναι παρά αντανάκλαση του ιδεατού κάλλους. Πριν την έλξη, έχει προηγηθεί ένα μεταφυσικό γεγονός. Το κάλλος είναι σε ένα υπερβατολογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι και άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο. Εκεί

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗ ΔΑΣΚΑΛΑ:

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Η ποιητική έκφραση των ποιητών της Επτανησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Οι Αγγελιοφόροι... 9

Περιεχόμενα. Οι Αγγελιοφόροι... 9 Περιεχόμενα Οι Αγγελιοφόροι... 9 1. Πνευματική Ανανέωση... 13 2. Ο Ανισέτο... 19 3. Στο Κέντρο των Αγγελιοφόρων... 25 4. Η ιστορία του Βισέντι... 31 5. Λαμβάνοντας Οδηγίες... 37 6. Σημαντικές Προειδοποιήσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της μουσικής μέσα από ένα παραμύθι

Η ιστορία της μουσικής μέσα από ένα παραμύθι Η ιστορία της μουσικής μέσα από ένα παραμύθι Πριν πολλά χρόνια, στην Αρχαία Ελλάδα, ζούσαν οι Θεοί του Ολύμπου, πού αλλού; στον Όλυμπο. Και ενώ έτρωγαν αδιάκοπα νέκταρ και αμβροσία άρχισαν να πλήττουν

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα