ΕΙΜΕΝΑ. ISSN :

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΜΕΝΑ. http://keimena.ece.uth.gr ISSN : 1790-1782"

Transcript

1 Σελ. 1/21 Οι διασκευές αριστοφανικών κωµωδιών για παιδιά: το παράδειγµα της Eιρήνης, από τη Σ. Ζαραµπούκα Ελένη Καλκάνη Φιλόλογος στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση 1. Γενικά εισαγωγικά Ένα σηµαντικό τµήµα της λογοτεχνίας που απευθύνεται σε παιδιά αποτελείται από διασκευές έργων της κλασικής λογοτεχνικής παράδοσης. Όµως η αρχαία αττική κωµωδία µε τον επιφανή εκπρόσωπό της, τον Αριστοφάνη, δεν αποτέλεσε ποτέ µέχρι πρόσφατα µέρος του άτυπου κανόνα των διασκευαζόµενων για παιδιά κλασικών κειµένων.τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά του είδους, δηλαδή ο πολιτικός χαρακτήρας, η επικαιρικότητα µε τις άφθονες αναφορές σε θεσµούς, πρόσωπα και καταστάσεις της αρχαίας αθηναϊκής πολιτείας, αλλά όχι λιγότερο και η ακραία χυδαιολογία υπήρξαν οι κύριοι παράγοντες που απέκλεισαν για αιώνες τα κλασικά αριστοφανικά έργα από την παιδική λογοτεχνία. Μια σύγκλιση ευνοϊκών παραγόντων, όµως, συντελεί ώστε από το 1977 και εξής να εµφανιστεί ένα κύµα πολυάριθµων έντυπων και θεατρικών αριστοφανικών διασκευών για παιδιά και εφήβους, που συνεχίζεται µέχρι σήµερα σηµειώνοντας αξιόλογη εµπορική επιτυχία και µακροβιότητα. Ορίζεται έτσι µια νέα τάση ή περιοχή στους κόλπους της νεοελληνικής παιδικής λογοτεχνίας. Η συγκεκριµένη χρονική περίοδος της πρώτης εµφάνισης των διασκευών λίγο µετά τη µεταπολίτευση σηµαδεύεται πρώτα πρώτα από µια διεθνή στροφή του παιδικού βιβλίου σε επίκαιρα θέµατα κοινωνικού προβληµατισµού, που φτάνουν έως και στον απαγορευµένο µέχρι τότε χώρο της πολιτικής (Κατσίκη-Γκίβαλου 1995:57-60, Αναγνωστόπουλος 1998:77-90, Egoff 1993). Παράλληλα οι ιστορικοπολιτικές εξελίξεις στη χώρα µας ευνόησαν και δικαιολόγησαν εν µέρει την έκρηξη αριστοφανικών θεατρικών παραστάσεων, στις οποίες τα αρχικά έργα ερµηνεύονταν µε επίκαιρο τρόπο, ως αγωγοί σύγχρονων αξιών και επιδιώξεων, συχνά µε σατιρική, αντιπολιτευτική χροιά. 1 Η λαϊκή, ευρύτατη και ενθουσιώδης υποδοχή του θεατρικού Αριστοφάνη από το 1974 και µετά δεν είναι άσχετη και µε τη σταδιακή υποχώρηση των ασφυκτικών αναστολών του παρελθόντος σχετικά µε την αθυροστοµία σε

2 Σελ. 2/21 θεατρικές παραστάσεις και άλλες δηµόσιες εκδηλώσεις για ευρύ κοινό. Ήταν πράγµατι τότε η πιο κατάλληλη εποχή για να εµφανιστεί ο Αριστοφάνης και στη λογοτεχνία και το θέατρο για παιδιά, διασκευασµένος από αξιόλογους δηµιουργούς, όπως η Σοφία Ζαραµπούκα µε τα εικονοβιβλία της 2, ο ηµήτρης Ποταµίτης µε το θεατρικό έργο Ιστορίες του παππού Αριστοφάνη 3, ο Τάσος Αποστολίδης µε το Γιώργο Ακοκαλίδη που διασκεύασαν το σύνολο των κωµωδιών σε κόµικς 4 και πολλοί άλλοι µέχρι σήµερα. Μερικά από τα πρώτα ερωτήµατα που εγείρονται µπροστά σ αυτό το φαινόµενο είναι για παράδειγµα τα παρακάτω: Τι είχε να πει ξαφνικά τότε ο Αριστοφάνης στα παιδιά; Πώς χειρίστηκαν οι διασκευαστές τα σηµεία τριβής, την ασεµνολογία και τον επικαιρικό χαρακτήρα κυρίως; Και γενικότερα, ποια θέση και σχέση έχουν οι διασκευές αυτές µε τις σύγχρονές τους τάσεις στη λογοτεχνία και το θέατρο για παιδιά; Πώς σχετίζονται µε τη γενικότερη υποδοχή του αριστοφανικού έργου στη νεότερη Ελλάδα; Τα παραπάνω ερωτήµατα υποδεικνύουν ότι η ερευνητική προσέγγιση της εµφάνισης και της εξέλιξης του φαινοµένου των αριστοφανικών διασκευών για παιδιά πρέπει να γίνει σε συνάρτηση µε το φυσικό πλαίσιο όπου αυτές εντάσσονται και ανήκουν. Το πλαίσιο αυτό υποθέτουµε ότι συγκροτείται από τρεις καθοριστικούς παράγοντες: από τα αρχικά αριστοφανικά έργα µαζί µε τη γενικότερη νεοελληνική πρόσληψη και θεατρική τους αναβίωση, από τα χαρακτηριστικά της λογοτεχνίας για παιδιά ως είδους υποδοχής των διασκευών, καθώς και από το συνολικό πολιτισµικό περιβάλλον ή αλλιώς συγκείµενο (context) των διασκευών, εξίσου καθοριστικό τόσο για τη δηµιουργία, όσο και για την πρόσληψή τους 5. Παλιότερα εθεωρείτο ως δεδοµένη η άµεση και ένα προς ένα σχέση δευτερογενούς και αφετηριακού κειµένου, εφόσον τουλάχιστον το τελευταίο είχε παραδοθεί σε στερεότυπη µορφή. Από την έρευνα όµως συγκεκριµένων διασκευασµένων κειµένων διαπιστώθηκε ότι τα πράγµατα δεν είναι ακριβώς έτσι. Οι J.Stephens-R.McCallum (1998:3-5 και passim), ερευνώντας ποικιλία δευτερογενών κειµένων στα πλαίσια της θεωρίας τους για τις παιδικές διασκευές και ανατροπές, διαπίστωσαν ότι το αφετηριακό κείµενο, ή προκείµενο (pre-text), όπως το ονοµάζουν, τις περισσότερες φορές δεν είναι ένα και µοναδικό, ούτε και εύκολα ανιχνεύσιµο. Κι αν αυτό θεωρείται πιο φυσικό να συµβαίνει µε παραµύθια ή παραδοσιακές ιστορίες

3 Σελ. 3/21 µε µακρά διάδοση και διασκευαστική παράδοση, δεν συµβαίνει λιγότερο µε διασκευές κειµένων της κλασικής γραµµατείας, όπως οι κωµωδίες του Αριστοφάνη. Όσον αφορά λοιπόν τις αριστοφανικές διασκευές, ακόµη κι αν ο διασκευαστής είχε τις γνώσεις και τη διάθεση να ανατρέξει απευθείας στο αρχαίο κείµενο, είναι βέβαιο ότι θα έχει συµβουλευτεί παράλληλα και µια ή περισσότερες προϋπάρχουσες µεταφράσεις, των οποίων τα ίχνη εντοπίζονται κάποτε µε ευκολία στο λόγο των νέων κειµένων 6. Τις µεταφράσεις του Θρ. Σταύρου (1996/ ) χρησιµοποιεί, για παράδειγµα, ο Τ. Αποστολίδης στις δέκα από τις έντεκα διασκευασµένες σε κόµικς κωµωδίες. Αντίθετα, στις τρεις από τις πέντε διασκευές της Ζαραµπούκα είναι φανερό ότι προτιµήθηκαν οι µεταφράσεις του Κ. Βάρναλη (1998/ ). Πρέπει να επισηµάνουµε όµως εδώ ότι η ιδεολογία των µεταφραστών και εννοούµε εδώ τη (συνειδητή ή ασυνείδητη) εγγραφή στο κείµενο σύγχρονων αξιών και παραδοχών σε καµία περίπτωση δεν περνά αυτόµατα και στις διασκευές. Ως δηµιουργοί έργων για παιδιά, οι διασκευαστές βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση και µε επιλογές και προσθήκες διαµορφώνουν κείµενα που αντανακλούν µε ακρίβεια τα µηνύµατα που οι ίδιοι θέλουν να διοχετεύσουν. Στις διασκευές των Αποστολίδη Ακοκαλίδη, για παράδειγµα, η χρησιµοποιηθείσα µετάφραση του Σταύρου, συντηρητική, απαλλαγµένη από επίκαιρους πολιτικοσατιρικούς υπαινιγµούς, έδωσε την πρώτη ύλη για την πιο πολυεπίπεδα πολιτική, κριτική και επικαιρική διασκευή των αριστοφανικών κωµωδιών. Στα προκείµενα των διασκευών αυτών θα πρέπει ακόµη να συµπεριλάβουµε κάποιες θεατρικές παραστάσεις που το κείµενο ή η σκηνοθεσία, η σκηνογραφία και η χορογραφία τους έχουν αφήσει ευδιάκριτο αποτύπωµα στο δευτερογενές κείµενο ή στην εικονογράφηση. Σε κάποιες από τις διασκευές των Ορνίθων, για παράδειγµα, ( της Ζαραµπούκα, των Αποστολίδη-Ακοκαλίδη ή του Γ. Καλατζόπουλου 7 ), ανιχνεύουµε άµεσα ή έµµεσα επιδράσεις από την περίφηµη παράσταση του 1959, των Β.Ρώτα-Κ.Κουν 8. Οι διασκευαστές απέδωσαν τα αρχικά έργα χρησιµοποιώντας ένα σύνολο µετασχηµατιστικών τεχνικών που ως βάση τους έχουν την επιλογή (είτε ως ένταξη στοιχείων, είτε ως αφαίρεση), την προσθήκη και την αντικατάσταση. 9 Σε κάποιες διασκευές διατηρείται το αρχικό δραµατικό είδος λόγου, ενώ άλλες προέκυψαν από αφηγηµατοποίηση, απόδοση δηλαδή του αρχικού κειµένου σε αφηγηµατικό λόγο (Genette, 1982: ) µε την προσθήκη µιας αφηγητικής αρχής ή αλλιώς ενός

4 Σελ. 4/21 αφηγητή. Ο αφηγητής είναι φορέας και µιας ιδεολογικής λειτουργίας (Genette,1972:262-63), που εκδηλώνεται µε ερµηνευτικές εισβολές (προσθήκες) της αφηγηµατικής φωνής στο κείµενο (Genette, 1972:225-67). Τέτοιες εισβολές, πολύ συχνές στις διασκευές που µελετούµε, επηρεάζουν µε πολλούς τρόπους τη συνολική σηµασία του νέου κειµένου, συχνά διαφοροποιώντας το ιδεολογικά σε µεγάλο βαθµό από το αρχικό έργο. Όπως παρατηρεί ο Genette (1982:417), «δεν υπάρχει αθώα µετατροπή δηλαδή, που να µη µεταβάλλει µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο τη σηµασία του υπο-κειµένου της». Στα δραµατικά κείµενα των διασκευών αντίστοιχη ιδεολογική λειτουργία αναλαµβάνεται από τον άµεσο λόγο των ίδιων των προσώπων. Το ίδιο συµβαίνει εξάλλου και στα διαλογικά µέρη των αφηγηµατικών κειµένων, µέρη που ιδιαίτερα αφθονούν σ αυτές τις διασκευές, µαρτυρώντας µια υψηλού βαθµού εξάρτηση των νέων έργων από την ειδολογική τους προέλευση. Αυτές οι τεχνικές έχουν καταρχήν ως στόχο την προσαρµογή των αρχικών έργων στα γενικώς αποδεκτά, διαχρονικά χαρακτηριστικά των κειµένων για παιδιά, δηλαδή την απλοποίηση της δοµής και της έκφρασης, το µυητικό παιδαγωγικό χαρακτήρα και την κατά εποχές επικρατούσα δεοντολογία, συνήθως σιωπηρή, αλλά αυστηρή 10. Ας µην ξεχνάµε ότι για την παιδική λογοτεχνία έχει λεχθεί ότι «προσαρµόζεται διαρκώς προς τις υποτιθέµενες ανάγκες και ικανότητες των αποδεκτών της» (Χαντ, 2001:28). Ο αποδέκτης του κειµένου για παιδιά είναι πάντοτε διττός, καθώς περιλαµβάνει και τον ενήλικο συναναγνώστη ή συνθεατή, στις προσδοκίες του οποίου θα πρέπει το κείµενο εξίσου να ανταποκριθεί, καθώς επίσης και να καθησυχάσει τους φόβους του (Ewers,1990). Σε δευτερογενή έργα όπως οι διασκευές το αποτέλεσµα της συµµόρφωσης στις παντοειδείς συµβάσεις του είδους υποδοχής ανιχνεύεται µε ιδιαίτερη ευκρίνεια. Στις απαρχές της έρευνας για την παιδική λογοτεχνία οι διασκευές, αναµενόµενα, θα λέγαµε, αντιµετωπίζονταν συγκαταβατικά ως ωχρές, χρηστικές αντανακλάσεις των υψηλών πρωτοτύπων τους. Οι µελετητές περιορίζονταν σε περιγραφικές προσεγγίσεις και ρυθµιστικές προτάσεις-νουθεσίες προς διασκευαστές και εκδότες, αν και δεν έλειπαν σποραδικά διεισδυτικές, σπερµατικές παρατηρήσεις για τις λειτουργίες και τις ιδεολογικές εγγραφές των διασκευών ( Soriano 1959: και 1975:29-38, Σακελλαρίου 1984:472-73). Όµως η σύγχρονη έρευνα στο γενικότερο τοµέα της δευτερογενούς δηµιουργίας έχει δείξει πως οι διασκευές δεν

5 Σελ. 5/21 είναι απλές αναπαραγωγές των αρχικών έργων µε λιγότερες ή περισσότερες αποκλίσεις. Πρόκειται για νέες λογοτεχνικές µορφές που ξεκινούν από µια ανάγνωσηπρόσληψη του αρχικού έργου από τους δηµιουργούς-διασκευαστές και αποτυπώνουν όπως και κάθε άλλη επαναγραφή εξάλλου- µια ερµηνευτική άποψη, η οποία φέρει εγγεγραµµένα-συνειδητά ή ασυνείδητα-συγκειµενικά στοιχεία, δηλαδή πολιτισµικά σχήµατα, αξίες και παραδοχές της εποχής δηµιουργίας τους 11. Εφόσον εξάλλου πρόκειται για διασκευές κλασικών κειµένων, όπως στην περίπτωση που συζητούµε, τότε οι αποδόσεις αυτές είναι ερευνητικά ενδιαφέρουσες για ένα επιπλέον λόγο, καθώς αποτελούν αυτοδίκαια µέρος της πρόσληψης του αρχικού έργου κατά το συγκεκριµένο χωρόχρονο της δηµιουργίας τους. Ως νέο έργο θεωρούµε και την εικονογράφηση, που αποτελεί µια παράλληλη µορφή διασκευής, συχνά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα καθεαυτήν, καθώς αναπτύσσει συµπληρωµατική σχέση µε το κείµενο. Οι Stephens-McCallum (1998:3 και passim) έχουν κάνει λόγο για µεταδιηγητικά σχήµατα ( metanarratives ) µε βάση τα οποία οργανώνεται η µετάβαση από το αρχικό στο δευτερογενές έργο. Τα σχήµατα αυτά ορίζονται ως «σιωπηρές και συνήθως αθέατες ιδεολογικές παραδοχές που λειτουργούν καθολικά σε µια κοινωνία για να ρυθµίσουν τη γνώση και την εµπειρία». Ένα συνηθισµένο παράδειγµα είναι το φεµινιστικό µεταδιηγητικό σχήµα, που οργανώνει διασκευές και ανατροπές είτε ιστοριών της Βίβλου, είτε γνωστών παραµυθιών, και το συναντάµε και σε διασκευές των τριών γυναικείων κωµωδιών του Αριστοφάνη (Λυσιστράτη, Θεσµοφοριάζουσες, Εκκλησιάζουσες). Μέσω τέτοιων ιδεολογικών σχηµάτων, που είτε ανιχνεύονται ήδη στο πρωτότυπο, είτε εισέρχονται στον κειµενικό λόγο από το συγκείµενο, οι διασκευές έχουν τη λειτουργία «να συντηρούν τη συµµόρφωση σε κοινωνικά προσδιορισµένα και αποδεκτά πρότυπα συµπεριφοράς», συχνά καταφεύγοντας και σ έναν έκδηλο διδακτισµό, για να «προβάλ[ουν] θετικά πρότυπα, [να] καταδικά[σουν] την ανεπιθύµητη συµπεριφορά και [να] επιβεβαιώ[σουν] τις ιδεολογίες, τα συστήµατα και τους θεσµούς του πολιτισµού» (Stephens-McCallum, 1998:3-4). Η διατύπωση αυτή βέβαια υπαινίσσεται µια ιδιαίτερα συντηρητική λειτουργία, όµως υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα για κάθε είδους κριτικές, ανατρεπτικές παρεµβάσεις από την πλευρά του δηµιουργού 12. Έτσι, το αρχικό έργο λειτουργεί ως πρόσφορο (νοµιµοποιητικό, λόγω του κύρους του) πλαίσιο ή όχηµα για τη µεταβίβαση σύγχρονων της διασκευής κυρίαρχων παραδοχών σε όλη τους την ποικιλοµορφία, αλλά και για την εκδήλωση νέων, κυοφορούµενων τάσεων.

6 Σελ. 6/21 Αναλαµβάνουν έτσι οι διασκευές ποικίλες χωροχρονικά λειτουργίες: πολιτιστική µεταβίβαση, κοινωνικοποίηση, παρασχολικός προσανατολισµός, διάλογος µε σύγχρονα ρεύµατα, γενικότερα κάθε είδους µύηση σε καθιερωµένα ή πρωτοποριακά αξιακά και αισθητικά σχήµατα περιλαµβάνονται στη λειτουργική προοπτική των νέων έργων. Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι ένας ενδιαφέρων άξονας έρευνας των αριστοφανικών-και όχι µόνο- διασκευών µπορεί να είναι η ανίχνευση της ιδεολογικής διαχείρισης 13 των αρχικών έργων σε καθεµιά από τις νεότερες αποδόσεις τους για παιδιά.την ιδεολογική διαχείριση αποκαλύπτουν στο κείµενο αλλά και στην εικονογράφηση (όπως και στα οπτικά και ηχητικά στοιχεία των θεατρικών παραστάσεων) οι προαναφερθείσες µετασχηµατιστικές τεχνικές, που οδηγούν από το αρχικό στο νέο έργο και θεωρούνται πάντοτε λειτουργικές και σηµαίνουσες. Από αυτές ιδιαίτερα καταλυτικές και αποκαλυπτικές είναι οι παντοειδείς προσθήκες. Η παρουσίαση της διασκευασµένης από τη Σ. Ζαραµπούκα Ειρήνης, που ακολουθεί, έχει στόχο να δώσει πρώτα-πρώτα ένα παράδειγµα για όσα προαναφέρθηκαν σχετικά µε τους τρόπους απόδοσης κλασικών κειµένων από σύγχρονους δηµιουργούς, αλλά και να δείξει µια εφαρµοσµένη µέθοδο προσέγγισης δευτερογενών έργων για παιδιά. 2. Κοινωνικοπολιτική µύηση εξ απαλών ονύχων στην Ειρήνη της Σοφίας Ζαραµπούκα 2.1. Λίγα για τη δηµιουργό και το έργο της Το 1977 κυκλοφορούν από τις εκδόσεις ΚΕ ΡΟΣ τέσσερα εικονοβιβλία της Σοφίας Ζαραµπούκα µε σκληρό εξώφυλλο σε ζεστούς, χαρούµενους τόνους. Είναι τα πρώτα µετά τη δικτατορία διασκευασµένα για παιδιά έργα του Αριστοφάνη: Ειρήνη, Όρνιθες, Λυσιστράτη, Βάτραχοι. Το 1978 η σειρά συµπληρώνεται µε τον Πλούτο. Η Ζαραµπούκα, ζωγράφος µε σκηνογραφική εµπειρία και µε σύντοµη θητεία στο Θέατρο Τέχνης την περίοδο ακριβώς των πρώτων αριστοφανικών του παραστάσεων, πολυβραβευµένη σήµερα για το σύνολο της προσφοράς της στο εικονογραφηµένο παιδικό βιβλίο, είχε εκδώσει ταυτόχρονα τότε αρκετά εικονοβιβλία µε δικό της κείµενο για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Ο χαρακτήρας τους ήταν µυητικός και η θεµατική τους σύµφωνη µε τις νέες τάσεις στο

7 Σελ. 7/21 χώρο του παιδικού βιβλίου. Με απλότητα και ζωντάνια κείµενο και εικόνα έθιγαν επίκαιρα θέµατα, όπως η οικολογική ρύπανση (Το Βρωµοχώρι, Κέδρος, 1977), και εξοικείωναν τα παιδιά µε όψεις της σύγχρονης καθηµερινής ζωής, ορίζοντας το χαρακτηριστικό στίγµα όλης της κατοπινής παραγωγής της δηµιουργού. Οι αριστοφανικές διασκευές εγκαινιάζουν την πολύχρονη, γόνιµη αναστροφή της Ζαραµπούκα µε την ελληνική αρχαιότητα (κλασικά κείµενα, µυθολογία, ιστορία) ως πηγή δηµιουργίας παιδικών εικονογραφηµένων βιβλίων µε παρασχολικό χαρακτήρα, που στην πλειοψηφία τους γνώρισαν σηµαντική εµπορική επιτυχία. Η δεκάτοµη Μυθολογία, ο Μεγαλέξανδρος, η Ιλιάδα, η Οδύσσεια, η Αργοναυτική Εκστρατεία, ο Αίσωπος και πιο πρόσφατα η τρίτοµη Ορέστεια έφεραν σε επαφή τα παιδιά µε ένα σηµαντικό τµήµα της πολιτιστικής µας παράδοσης. 14 Οι πέντε αριστοφανικές κωµωδίες που επέλεξε να διασκευάσει ανήκουν στις πιο πολυπαιγµένες µεταπολεµικά και γι αυτό γνωστές στο ευρύ κοινό. Η παραµυθιακή πλοκή και ατµόσφαιρα των περισσότερων διευκόλυνε την προσαρµογή τους για µικρές ηλικίες. Η συγχρονική, επίκαιρη ανάγνωση και διαχείριση των έργων του αρχαίου κωµικού από την πρωτοπόρο δηµιουργό στόχευε να µυήσει τους µικρούς αποδέκτες σε όψεις και παραδοχές του σύγχρονου κοινωνικοϊδεολογικού περιβάλλοντος, όπως θα φανεί και από το παράδειγµα της Ειρήνης που παραθέτουµε στη συνέχεια Το αρχικό έργο και η σύγχρονη πρόσληψή του Η Ειρήνη είναι η µία από τις τρεις σωζόµενες κωµωδίες όπου ο αρχαίος κωµικός εκδηλώνει τις κατά κοινή οµολογία φιλειρηνικές διαθέσεις του. Οι άλλες δύο είναι οι Αχαρνείς και η Λυσιστράτη. Παραστάθηκε το 421 π.χ. στα εν άστει ιονύσια (Dover, 1978:193) λίγες µέρες πριν υπογραφεί επίσηµα η Νικίειος ειρήνη, που έβαζε τέρµα (δυστυχώς προσωρινό και ολιγόχρονο) στην πρώτη, δεκαετή φάση του Πελοποννησιακού πολέµου. Το έργο στο µεγαλύτερο µέρος του είναι ένα πανηγύρι γραµµένο κατά το διάστηµα της προετοιµασίας της συνθήκης και αντανακλά τη διάθεση της επικαιρότητας. Κεντρικός ήρωας είναι ο Τρυγαίος, ένας αµπελουργός της Αττικής, που ανεβαίνει µέχρι το παλάτι του ία πετώντας µ ένα περίεργο αλογοσκάθαρο, για να του παραπονεθεί σχετικά µε τον παρατεινόµενο πόλεµο που κινδυνεύει να αφανίσει όλους τους Έλληνες. Οι θεοί όµως, αηδιασµένοι από την εµφύλια

8 Σελ. 8/21 σύγκρουση, µετακόµισαν µακριά, στα βάθη του ουρανού. Στη θέση τους άφησαν τον Πόλεµο, γκροτέσκα φιγούρα που θυµίζει τον απειλητικό δράκο των νεότερων παραµυθιών, που φυλάκισε την Ειρήνη σε µια βαθιά σπηλιά, την οποία σφράγισε µε τεράστιες κοτρόνες. Εν τω µεταξύ εκείνος ετοιµάζεται να κάνει τις ελληνικές πολιτείες σκορδαλιά, ρίχνοντάς τις µία-µία σ ένα τεράστιο γουδί. Του λείπει όµως το γουδοχέρι. Ο δούλος του ο Κυδοιµός (Τάραχος) µάταια ψάχνει να βρει κάποιο στην Αθήνα ή στη Σπάρτη, καθώς τα πολεµικά γουδοχέρια, δηλαδή οι πρόσφατα σκοτωµένοι στη µάχη της Αµφίπολης στρατηγοί, Κλέων και Βρασίδας, τελείωσαν Ο Πόλεµος αποσύρεται για να κατασκευάσει καινούργιο γουδοχέρι κι ο Τρυγαίος βρίσκει την ευκαιρία να απευθύνει πανελλήνιο προσκλητήριο για την απελευθέρωση της Ειρήνης. Οι «Πανέλληνες» που ανταποκρίνονται στο κάλεσµά του συνεργάζονται αρµονικά και απελευθερώνουν την πολυπόθητη Ειρήνη από τη σπηλιά, µαζί µε τις δύο πανέµορφες ακόλουθές της, την Οπώρα (θεότητα των καρπών) και τη Θεωρία (θεότητα των εορταστικών εκδηλώσεων). Το υπόλοιπο έργο από το στίχο 520 µέχρι το τέλος (περίπου δηλαδή τα δύο τρίτα του συνόλου) κυλά σε ατµόσφαιρα εορταστική. Οι κατασκευαστές και οι έµποροι όπλων, καθώς και οι πολεµοκάπηλοι, διώχνονται κακήν κακώς από το γλέντι, ενώ στο τέλος ο Τρυγαίος παντρεύεται την Οπώρα, κατά τα ειωθότα στην αρχαία κωµωδία. Από άποψη δραµατουργικής δοµής η Ειρήνη θεωρείται από τις λιγότερο ενδιαφέρουσες κωµωδίες του Αριστοφάνη, ενώ είναι και από τις λιγότερο κωµικές (Σολοµός, 1990:181-82). Το τελευταίο δικαιολογείται ίσως από το γεγονός ότι για πρώτη φορά το θέµα του έργου είναι εξυµνητικό κυρίως και όχι (επι)κριτικό (Dover, 1978: 193). Αυτή όµως η κωµωδία συµβαίνει να συναγωνίζεται σε αριθµό παιδικών διασκευών την «παραδοσιακή» επιλογή του Πλούτου, µε δεκαπέντε γνωστές αναπλάσεις έναντι δώδεκα εκείνου. Πώς θα µπορούσαµε λοιπόν να ερµηνεύσουµε αυτή την προτίµηση; Το γεγονός ότι η δοµή και η υπόθεσή της, στο πρώτο µέρος κυρίως, συγκεντρώνουν πολλά από τα µοτίβα και τα χαρακτηριστικά του παραδοσιακού µαγικού παραµυθιού έπαιξε οπωσδήποτε σηµαντικό ρόλο στη συχνότητα της εµφάνισης. Η βαθύτερη αιτία όµως πιστεύουµε ότι πρέπει να αναζητηθεί σ έναν συγκειµενικό παράγοντα που επηρέασε τη γενική υποδοχή του έργου αυτού µετά το δεύτερο παγκόσµιο πόλεµο. Πράγµατι, η Ειρήνη διαβάστηκε, µεταφράστηκε και σκηνοθετήθηκε υπό το φως του παγκόσµιου ειρηνιστικού κινήµατος που φούντωσε

9 Σελ. 9/21 κατά τη διάρκεια της ψυχροπολεµικής περιόδου, και ειδικά την εποχή του πολέµου στο Βιετνάµ, και στο οποίο πρωταγωνίστησαν οι προοδευτικές δυνάµεις. Γράφει ο Dover σχετικά (1978:313): «Στον αιώνα µας αρκετοί πίστεψαν πως ο Αριστοφάνης µπορεί να µας διδάξει και άλλα πράγµατα: ο ποιητής χαρακτηρίστηκε ( ) ειρηνιστής ( )». Ο αγώνας για την ειρήνη είχε απλώσει ρίζες βαθιές και στην Ελλάδα. Στις αρχές της δεκαετίας του 60 και µέχρι πριν από τη δικτατορία εκφραζόταν ζωντανά µέσα από ποικίλες εκδηλώσεις πνευµατικές και πολιτικές, συχνά µε λαϊκό-µαζικό χαρακτήρα, στις οποίες πρωταγωνιστούσαν άτοµα και οργανώσεις του ευρύτερου δηµοκρατικού χώρου (Clogg 1995:167 και Ζερβού 1997:90). Μέσα σ ένα τέτοιο κλίµα, το καλοκαίρι του 1964 ανεβάζεται για πρώτη φορά µετά τον πόλεµο η Ειρήνη σε δύο διαφορετικές σκηνοθεσίες, των Α.Σολοµού και Π.Κατσέλη. Στη µετάφραση του Ρώτα για την παράσταση του Κατσέλη η επίκαιρη ειρηνιστική οικειοποίηση είναι ολοφάνερη, µε σαφώς πολιτικές προεκτάσεις: Το Λονδίνο, η Μόσχα και το Πεκίνο απειλούνται από τον Πόλεµο εξίσου µε την Αθήνα, τη Σπάρτη ή τα Μέγαρα, ενώ γίνεται αναφορά σε χειροβοµβίδες, βόµβες και πυραύλους! Αντίστοιχα επίκαιροι, αλλά πολύ πιο ανώδυνοι πολιτικά αναχρονισµοί υπήρχαν και στη σκηνοθεσία του Σολοµού ( ροµάζος,1966: ). Ο Σ. ροµάζος (1966:106) στην κριτική του γι αυτές τις παραστάσεις είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικός: «Η Ειρήνη έχει την τιµητική της φέτος στη Ελλάδα. Μετά το µαραθώνιο της Ειρήνης [λαϊκή πορεία ειρήνης το Μάϊο του 1964], ακολουθούν οι παραστάσεις της Ειρήνης. Ας συνεχίσουν λοιπόν οι οδοιπόροι την πορεία τους από το πεδίο του Άρεως στο Στάδιο [όπου η παράσταση του Κατσέλη] και στην Επίδαυρο [όπου η παράσταση του Σολοµού]». Οι διασκευαστές της δεκαετίας του 70, λοιπόν, παρέλαβαν µια ήδη διαµορφωµένη γραµµή υποδοχής, ενώ είχαν προλάβει να βιώσουν και οι ίδιοι την ατµόσφαιρα που τη δηµιούργησε. Επιπλέον, η άµεση για την Ελλάδα πολεµική απειλή που διαγράφηκε κατά την περίοδο των τραγικών γεγονότων της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, έκανε όλους να νιώσουν πολύ πιο επιτακτικά και επίκαιρα τα αιτήµατα των ειρηνιστικών κινητοποιήσεων. Όλα τα παραπάνω λειτούργησαν σωρευτικά και εγγράφτηκαν µε χαρακτηριστικούς τρόπους στις πρώτες αναπλάσεις της Ειρήνης για παιδιά. ηµιουργήθηκε έτσι µια παράδοση πρόσληψης που συνεχίστηκε και σε

10 Σελ. 10/21 µεταγενέστερες διασκευές, αντανακλώντας και τη διαρκή επικαιρότητα του φιλειρηνικού µηνύµατος µέσα σ έναν ολοένα και πιο ταραγµένο κόσµο Η διασκευή Το οικουµενικό ειρηνιστικό µήνυµα Στο αρχικό έργο, σε εποχή εµφύλιας σύγκρουσης, αλλά και πλήρους κυριαρχίας του συστήµατος της πόλης-κράτους, ο Τρυγαίος ενεργεί για το καλό όχι µόνο των Αθηναίων, αλλά ολόκληρου του ελληνικού κόσµου: Για να κάµω στους Έλληνες όλους καλό, βρήκα σχέδιο καινούριο, πολύ τολµηρό, και πετώ. (Αριστ. Ειρήνη, 93-94, µετ.θρ.σταύρου) Οι σχετικές αναφορές είναι διάσπαρτες σε όλο το έργο, όπου τα µέλη του χορού αποκαλούνται Έλληνες (στ.292) και Πανέλληνες (στ.302). 15 Πραγµατοποιώντας µια υπέρβαση αντίστοιχη της αριστοφανικής, η Ζαραµπούκα παρουσιάζει σ αυτή τη διασκευή την ειρήνη ως πανανθρώπινο αγαθό, ακολουθώντας µε συνέπεια σε κείµενο και εικόνα την προβολή της υπόθεσης σε οικουµενικό πλαίσιο. Το συγκεκριµένο µεταδιηγητικό σχήµα υιοθετεί και προβάλλει την παγκοσµιότητα του φιλειρηνικού ιδεώδους, η οποία ανήκει στις κεντρικές οδηγητικές αρχές του ειρηνιστικού κινήµατος. 16 Στο σύντοµο εισαγωγικό σηµείωµα, που προηγείται του κυρίως κειµένου, παρατηρούµε ότι απουσιάζει η σύνδεση της υπόθεσης µε το ιστορικό χωροχρονικό πλαίσιο αναφοράς της, ενώ είναι παρούσα και λειτουργικά ενταγµένη σε πολλές από τις µεταγενέστερες διασκευές του έργου. Καµιά αναφορά σε συγκεκριµένο πόλεµο, πόσο µάλλον στην Αθήνα ή στην Ελλάδα. Αντί αυτών προσδιορίζεται στην εισαγωγή η κεντρική έννοια της ειρήνης, στη συµβολική µορφή µε την οποία εµφανίζεται στο έργο: Η Ειρήνη λοιπόν ήτανε ένα δώρο, µια όµορφη κοπέλα, που ερχότανε να µείνει µαζί µε τους ανθρώπους όταν ζούσαν µονοιασµένοι.

11 Σελ. 11/21 Έτσι, η Ειρήνη τοποθετείται από την πλευρά του «καλού». Συγκεκριµένα, ταυτίζεται εδώ µε την έννοια του «δώρου», στο οποίο όπως ξέρουµε έχουν αναπτύξει ιδιαίτερη ευαισθησία τα σύγχρονα παιδιά. Το δώρο όµως παρέχεται υπό προϋποθέσεις: συνδέεται µε την αποφυγή των συγκρούσεων. Ex silentio υποδεικνύεται έτσι ότι οι συγκρούσεις (ο πόλεµος) είναι κάτι κακό. Η ιδεολογική χειραγώγηση είναι έντονη, αλλά όχι κραυγαλέα, καθώς γίνεται µε ευθύβολη απλότητα και χαρακτηριστική ευαισθησία και γνώση της παιδικής ψυχολογίας. Η ειρήνη, επίσης, αφορά τους ανθρώπους, χωρίς χρονικό ή τοπικό προσδιορισµό. Η χωροχρονική πλαισίωση αντικαθίσταται από την οικουµενική και αχρονική διάσταση, προσηµαίνοντας το κυρίαρχο µεταδιηγητικό πλαίσιο. Η πρώτη φράση του κυρίως κειµένου: «Ήταν µια φορά» (σ.7) δηλώνει µε ευκρίνεια την αναγωγή στο αχρονικό πλαίσιο του παραµυθιού µε τη διαχρονική ισχύ. Οι άνθρωποι και η γη ορίζουν την παγκοσµιότητα του µηνύµατος. Έτσι, ο Τρυγαίος είναι απλά «ένας άνθρωπος» (σ.7) «από τη γη» (σ.10), όχι βέβαια ο Αθηναίος αµπελουργός του Αριστοφάνη. Αλλά και οι θεοί έφυγαν από τη µόνιµη κατοικία τους, γιατί «έχουν θυµώσει µε τους ανθρώπους» (σ.10), και όχι µε τους Έλληνες. Ο Πόλεµος συνιστά παγκόσµια απειλή: «Τι πάθατε καηµένοι άνθρωποι! ε θα µείνει τίποτα πάνω στη γη. Ο Πόλεµος θα τα κάνει όλα λιώµα» (σ.14). Κι όταν πια η Ειρήνη ελευθερώθηκε από τη σπηλιά, «πήγε σε πόλεις και χωριά, στον κόσµο όλο. Οι άνθρωποι την καλοδεχόντουσαν» (σ.21). Έξι φορές συνολικά γίνεται αναφορά στους «ανθρώπους» και πέντε φορές στη «γη». Στην εικονογράφηση, το σκηνικό δεν περιλαµβάνει κανένα στοιχείο τοπικού προσδιορισµού. Είναι απλά «η γη», ένα σχηµατικό φυσικό τοπίο, όπου ακόµη και τα σπίτια, που υποδηλώνουν «τις πόλεις και τα χωριά» που ρίχνει ο Πόλεµος στο γουδί του (σσ.14-15) δεν έχουν κανένα αναγνωρίσιµο τοπικό χαρακτηριστικό. Όσο για τους ανθρώπους που ανταποκρίνονται στο κάλεσµα του Τρυγαίου και συµµετέχουν τόσο στην προσπάθεια αποκατάστασης, όσο και στους πανηγυρισµούς, είναι άντρες (βέβαια), αλλά και γυναίκες και παιδιά, κατά την προσθήκη της διασκευάστριας. Το κάλεσµα τους αφορά όλους: «αγρότες», αλλά και «αγρότισσες» ( ) «όλο τον Λαό», «ντόπιους και ξένους» (σ.16). Στην οµάδα που συγκεντρώνεται υπάρχουν ξανθοί και µελαχρινοί, νέοι και µεγαλύτεροι, γυναίκες µε κεφαλοµάντηλα µε βορειοελλαδίτικο δέσιµο, και άλλες µε το πιο κοινό νοτιοελλαδίτικο µαντίλι. Όλοι

12 Σελ. 12/21 τους προέρχονται από λαϊκές τάξεις, όπως µαρτυρεί η εικονογραφική τους απόδοση (ντύσιµο-κόµµωση), σε συµφωνία και µε το αρχικό κείµενο. Εδώ δεν πρόκειται απλά για αυτόµατη, πιστή αναπαραγωγή του αρχικού κειµένου, αλλά για συνειδητή επιλογή της Ζαραµπούκα, που υπακούει σ ένα γενικότερο, υπερκείµενο λαϊκό ιδεολογικό σχήµα που διατρέχει όλες τις αριστοφανικές διασκευές της 17. Είναι εκφραστικότατη τέλος η πανοραµική εικόνα (σσ.18-19), όπου µεγάλοι και µικροί τραβούν µαζί τα σκοινιά για να απελευθερώσουν την Ειρήνη. Κανείς δεν αποκλείεται, εφόσον ο πόλεµος και η ειρήνη είναι καταστάσεις που αφορούν κάθε ανθρώπινη ύπαρξη. Στη διασκευή αυτή συµπεριλαµβάνεται και η σκηνή όπου ο δρεπανουργός προσφέρει ως δώρο τα προϊόντα του στον Τρυγαίο, αλλά και σ όλους τους ανθρώπους: «Σας τα φέρνω δώρο! ρεπάνια να θερίσετε τα χωράφια σας, να µαζέψετε το στάρι, να κάνετε ψωµί ( ). Βλέπεις, µε τον πόλεµο δεν είχαµε καιρό για θέρισµα» (σσ.24-25). Η ειρήνη συνδέεται µε τη δυνατότητα δουλειάς, παραγωγής, άρα και οικονοµικής προόδου. Εκφράζεται έτσι στα πλαίσια του αριστοφανικού έργου άλλη µια αρχή του παγκόσµιου ειρηνιστικού κινήµατος, το οποίο στοχεύει στη διαφύλαξη της ειρήνης ως απαραίτητης προϋπόθεσης για οικονοµική και πολιτιστική ανάπτυξη ( Χατζηαργύρης,1982:31). Με τον απλούστερο δυνατό τρόπο θίγεται στο κείµενο και το τεράστιο θέµα των αιτίων του πολέµου, που αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες αναφοράς και προβληµατισµού των φιλειρηνικών κινήσεων (Κουλουµπής,1990:73-91). Στις πρώτες σελίδες τονίζεται η συλλογική ευθύνη: «Η Ειρήνη( ) ερχότανε να µείνει µαζί µε τους ανθρώπους, όταν ζούσαν µονοιασµένοι» (σ. 4). Ο Ερµής προειδοποιεί ξεκάθαρα τον Τρυγαίο (σ. 10): «Έτσι που µαλώνετε µεταξύ σας οι άνθρωποι, την Ειρήνη δεν την ξαναβλέπετε». Στη συνέχεια όµως ενηµερώνεται ο µικρός αναγνώστης και για τον κρίσιµο ρόλο των οικονοµικών συµφερόντων. Στο απόσπασµα που συνοδεύει την εικόνα της συλλογικής προσπάθειας για την απελευθέρωση της Ειρήνης διαβάζουµε (σ.19): Εµπρός, τραβάτε µε δύναµη! Όλοι µαζί! Μερικοί καµώνονται πως βοηθάνε και στ αλήθεια δεν κάνουν τίποτα. Είναι λοιπόν και κάποιοι ανά- µεσά µας που δεν θέλουν την Ειρήνη; Περίεργο Άλλους δεν µπορώ να σκεφτώ απ αυτούς που φτιάχνουν και πουλάνε όπλα στον Πόλεµο.

13 Σελ. 13/21 Ας προσέξουµε εδώ την εσκεµµένη ασάφεια ως προς την ταυτότητα του οµιλούντος. Το αφηγηµατικό απόσπασµα ξεχωρίζει µε κενό διάστηµα από τις προσταγές του Τρυγαίου και µοιάζει µε εισβολή του αφηγητή στην αφήγηση και µάλιστα σε πρώτο πρόσωπο! Ο ενεστώτας χρόνος ενισχύει την εντύπωση κατάργησης των µυθοπλαστικών ορίων και εισόδου στο χωρόχρονο του αναγνώστη, κάτι που πολλαπλασιάζει την ισχύ του µηνύµατος, χωρίς κραυγαλέο διδακτισµό. Το πρόβληµα των οικονοµικών συµφερόντων που βρίσκονται πίσω από τους εξοπλισµούς, άρα και στην αφετηρία των πολέµων, προβάλλεται εντονότερα µε τη συµπερίληψη της σκηνής όπου οι κατασκευαστές και έµποροι όπλων διώχνονται κακήν κακώς από τον Τρυγαίο (σσ.26-27). Η αποφασιστική στάση και το οργισµένο ύφος του πρωταγωνιστή απευθύνουν σιωπηλά µηνύµατα και στο µικρό αποδέκτη, που θεωρείται απαραίτητο να γαλουχηθεί εξ απαλών ονύχων στη βασική επιδίωξη των σύγχρονων φιλειρηνικών κινηµάτων για το σταµάτηµα της παράλογης κούρσας των εξοπλισµών και για γενικό αφοπλισµό (Χατζηαργύρης,1982:15-45). Αν στην αρχή η Ειρήνη παρουσιάστηκε ως δώρο, στο τέλος συνδέεται µε µια ατµόσφαιρα γιορτής, µέσα από την οποία επιδιώκεται να εµπεδωθούν τα θετικά συναισθήµατα στον αποδέκτη. Ο γάµος του Τρυγαίου µε την Οπώρα λείπει εντελώς, ίσως γιατί δεν έδενε ή δε θα πρόσθετε κάτι ιδιαίτερο στο ιδεολογικό πλαίσιο της διασκευής. Αντίθετα, ο επίλογος έχει παραχωρηθεί στα παιδιά. Στην τελευταία εικόνα, µαζί µε την Ειρήνη χορεύουν αποκλειστικά µικρά παιδιά, ενώ δεν παρίσταται κανένας ενήλικος, ούτε καν ο Τρυγαίος. Η ειρήνη λοιπόν είναι εφεξής υπόθεση των σηµερινών ενήµερων παιδιών, των αυριανών ενήλικων συνειδητών πολιτών της γης. Μέσα από τις επιλογές της πλοκής και της εικονογράφησης η ειρήνη συνδέθηκε µε την οµόνοια, τη συνεργασία και τη συλλογική προσπάθεια όλων των ανθρώπων, που οδηγεί σε γιορτή, απόλαυση και χαρά. Η δηµιουργός χρησιµοποίησε µε µαεστρία το αρχικό κείµενο ως πλαίσιο για να εµφυσήσει το ειρηνιστικό µήνυµα στις ευαίσθητες ψυχές των παιδιών Χρήση και λειτουργίες της παρωδίας Είναι γνωστό ότι η παιδική λογοτεχνία συχνά παρωδεί τον κόσµο των ενηλίκων (Zervou,1997:29-44). Στο σύνολο σχεδόν των αριστοφανικών διασκευών για παιδιά, κείµενο και εικόνα ενσωµατώνουν επιµέρους παρωδίες κάποιων εκφάνσεων της σύγχρονης κοινωνικοπολιτικής πραγµατικότητας, παντρεύοντας

14 Σελ. 14/21 έτσι το παρελθόν µε το παρόν 18. Εκεί µπορούµε να ανιχνεύσουµε κατά περίπτωση όλες τις πολυποίκιλες λειτουργίες της παρωδίας: διακωµώδηση, σοβαρή κριτική, αλλά και απόδοση τιµής στο παρωδούµενο, η οποία υποδηλώνει αναγνώριση, σεβασµό και θαυµασµό (Hutcheon, 1985: 15-16). Συγκεκριµένα στην Ειρήνη της Ζαραµπούκα µπορούµε να απολαύσουµε πρώτα- πρώτα τον Τρυγαίο να εκφωνεί το πολιτικό του κάλεσµα (Αριστ. Ειρήνη, ) από ένα σύγχρονο µπαλκόνι, παρωδώντας γνωστές ανάλογες πολιτικές εικόνες και πρακτικές, πολύ δηµοφιλείς εξάλλου στο κλίµα έντονης πολιτικοποίησης που χαρακτήριζε τα πρώτα χρόνια της µεταπολίτευσης. Ο κριτικός έως ανατρεπτικός χαρακτήρας της παρωδίας είναι συχνά παρών σ αυτές τις απεικονίσεις, µε τρόπο βέβαια έµµεσο και διακριτικό, όπως συνηθίζεται στα έργα για παιδιά (Zervou,1997:32). Στην προτελευταία, θεατρικότατη σκηνή της Ειρήνης (σσ.30-31) παρωδείται ο «πολεµικός» χαρακτήρας των πατριωτικών τραγουδιών των σχολικών γιορτών. Η εικόνα δείχνει µια «σχολική» χορωδία από φρόνιµα παραταγµένα παιδάκια µε κλαδιά µυρτιάς στα χέρια, να τραγουδούν το ένα πολεµικό τραγούδι µετά το άλλο. Η απογοήτευση του Τρυγαίου: «Σε καλό σας! εν ξέρετε ένα ειρηνικό τραγούδι;» σε συνάρτηση µε τα σηµαινόµενα της εικονογραφικής παρωδίας ασκεί µια έµµεση κριτική στα ιδεώδη της τότε εκπαιδευτικής πολιτικής. 19 Αξίζει να σηµειώσουµε εδώ τη σύµπτωση (;) της έµπνευσης µε ένα αντίστοιχο εύρηµα της παράστασης της Ειρήνης σε σκηνοθεσία Πέλου Κατσέλη και µετάφραση Β.Ρώτα, το 1964 στη Αθήνα. Την πληροφορία διασώζει ο θεατρικός κριτικός της εφηµερίδας Η Αυγή Στάθης ροµάζος: «Υποδειγµατική σκηνή αναχρονισµού είναι των παιδιών που τραγουδούν όλο πολεµικά τραγούδια, γιατί µόνο αυτά µαθαίνουν στο σχολείο» ( ροµάζος,1966:115). Αλλά αυτή δεν είναι η µόνη παρωδιακή εικόνα µε πολιτική χροιά σ αυτές τις διασκευές. Η ογκώδης, απειλητική µορφή του πολέµου στην Ειρήνη (σ.17) παριστάνεται µε τη χακί στολή σύγχρονου στρατιωτικού να ετοιµάζεται να κοπανήσει σπίτια και πόλεις σ ένα τεράστιο γουδί. Η χαιρέκακη έκφρασή του τονίζεται ιδιαίτερα από το σαρδόνιο χαµόγελό του που αφήνει να φαίνονται τα δόντια του κάτω από το παχύ µουστάκι του, ενώ η εντύπωση συµπληρώνεται από τα τεράστια, πυκνά, καµπυλωτά του φρύδια. Μόνο που κυρίως αυτά τα τελευταία δεν είναι ζωγραφισµένα έτσι τυχαία. Είναι τα πιο διάσηµα φρύδια της µεταπολεµικής ελληνικής πολιτικής σκηνής. Εδώ η υπαινικτική παρωδία έχει επιπλέον κάτι από το χαρακτήρα πολιτικής

15 Σελ. 15/21 γελοιογραφίας, καθώς ο Κωνσταντίνος Καραµανλής που δάνεισε τα χαρακτηριστικά του στη µορφή του Πολέµου ήταν εν ενεργεία πρωθυπουργός όταν κυκλοφόρησε αυτή η διασκευή. Ας σηµειώσουµε εν παρενθέσει ότι η δηµιουργός συνηθίζει στα έργα της να δανείζει τα χαρακτηριστικά γνωστών καλλιτεχνών ή πολιτικών στα πρόσωπα των ηρώων της, χωρίς να έχει πάντοτε κριτική ή ανατρεπτική πρόθεση: ο ιόνυσος στους Βατράχους θυµίζει το Μίκη Θεοδωράκη, ο κύριος που παίζει χαρτιά στον Πλούτο µοιάζει στον ηθοποιό Θανάση Παπαγεωργίου και ανάλογες ταυτίσεις µπορούµε να κάνουµε και µε ήρωες της Μυθολογίας και άλλων βιβλίων. Ποικίλα στοιχεία και λειτουργίες ενσωµατώνονται στην εικονογραφηµένη παρωδία νεοελληνικού γλεντιού, η οποία αντικαθιστά εδώ την πανηγυρική θυσία του αρχικού έργου µετά την απελευθέρωση της Ειρήνης. Έτσι, στην αυλή του Τρυγαίου στήθηκε γλέντι και χορός. Στην εικόνα ο Τρυγαίος χορεύει ζεϊµπέκικο (προφανώς) µε το κοµπολόϊ στο χέρι. Οι φίλοι του τραγουδούν, η Ειρήνη παρακολουθεί ευτυχισµένη. Το τραπέζι είναι στρωµένο µε καρώ χωριάτικο τραπεζοµάντηλο.το γενικό ύφος ανάγεται κατευθείαν στις αισθητικές επιλογές των αριστοφανικών παραστάσεων του Θεάτρου Τέχνης µε τη λαϊκή ατµόσφαιρα νεοελληνικού πανηγυριού ή γλεντιού (Κουν 2000:87, Van Steen 2000:156). Υιοθετούνται εποµένως και ενσωµατώνονται στην εικονογράφηση χαρακτηριστικά του λαϊκού ελληνικού εξπρεσιονισµού του Κ. Κουν, της αισθητικής του ιδεολογίας για την απόδοση του αρχαίου δράµατος και ιδιαίτερα της κωµωδίας µε τη χρήση αναλογικών στοιχείων από το νεοελληνικό, λαϊκό πολιτισµό (Κουν,2000:35,87 και passim). Στη σούβλα όµως ψήνονται τρία κοτόπουλα. Γιατί όχι αρνί, που αναφέρεται και στο αρχικό έργο (στ. 929 και ); Για να µη θυµίζει η σκηνή Πάσχα, ίσως; Είναι αλήθεια ότι ο εγκλεισµός της Ειρήνης σε «βαθιά σπηλιά» κλεισµένη µε µεγάλες κοτρόνες, από την οποία ελευθερώνεται µετά και λάµπει στα µάτια όλων φέρνοντας τη σωτηρία από τα δεινά του πολέµου, παρουσιάζει ισχυρές αναλογίες µε την Ταφή και Ανάσταση του Χριστού. Είναι επίσης γεγονός ότι σε κάποιες µεταγενέστερες διασκευές (αυτές της Βαλαβάνη) ξεκάθαρα ακολουθείται ένα τέτοιο «χριστιανικό» µεταδιηγητικό πλαίσιο (Βαλαβάνη,1978 και 1987). Είχε εξάλλου προηγηθεί το 1974 το πρώτο ελληνικό αντιπολεµικό µυθιστόρηµα για (µεγαλύτερα) παιδιά, Τα ξύλινα σπαθιά, του Π.Καλιότσου (εκδ.κέδρος). Εκεί, επίσης, η επίδραση της οπτικής του σύγχρονου ειρηνιστικού κινήµατος συνδυάζεται και µε σαφή χριστιανική πλαισίωση, όπως φαίνεται από το σύνολο της διαπραγµάτευσης,

16 Σελ. 16/21 αλλά και από την ακροτελεύτια φράση-επιµύθιο: «Ειρήνη υµίν». Ίσως η Ζαραµπούκα να θέλει να αποφύγει εδώ µια τέτοια ενδεχόµενη διακειµενική, παρωδιακή σύνδεση, που δεν ανήκει στις δικές της επιλογές. Συνοψίζοντας, µέσω του αναχρονισµού και της παρωδίας οι διασκευές των κλασικών αριστοφανικών έργων µυούν τα παιδιά σε όψεις της ζωής και της κοινωνίας των ενηλίκων, της οποίας θα αποτελέσουν και τα ίδια ενεργά, όπως επιδιώκεται, µέλη. Χρησιµοποιώντας αυτές τις τεχνικές που εφεξής θα καθιερωθούν στις αριστοφανικές διασκευές για παιδιά, η Ζαραµπούκα πρωτοπορεί, αλλά δεν πρωτοτυπεί. Αντίθετα µεταφέρει και προσαρµόζει στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας τις πρακτικές της νεοελληνικής σκηνικής αναβίωσης του Αριστοφάνη, από δεκαετίες ήδη καθιερωµένες και αποδεκτές από δηµιουργούς και κοινό. Παράλληλα, µε όχηµα το παρωδιακό παιχνίδι, η εικόνα απευθύνεται κάποτε αποκλειστικά στον ενήλικο, που µετατρέπεται έτσι από δυνάµει συναναγνώστης σε άµεσο αποδέκτη, κάτι που συνειδητά επιδιώκει η δηµιουργός στα έργα της, όπως η ίδια έχει δηλώσει. 20 Στις γραµµές που προηγήθηκαν παρουσιάστηκε µια νεοελληνική διασκευή αριστοφανικού έργου ως παράδειγµα του τρόπου µε τον οποίο, κυρίως, προτάθηκε η αρχαία κωµωδία στους σύγχρονους ανήλικους αποδέκτες. Τα κλασικά αριστοφανικά έργα ξαναγράφτηκαν ανασηµασιοδοτηµένα µέσα σε νέα πολιτισµικά και ιστορικοκοινωνικά συµφραζόµενα για να φέρουν τους νεότερους σε ηλικία αποδέκτες σε µια (διαµεσολαβηµένη, βέβαια) σχέση και επαφή τόσο µε ένα σηµαντικό είδος της κλασικής γραµµατειακής µας παράδοσης, όσο και µε σύγχρονες αξίες και παραδοχές, πάντοτε µε µια µυητική λειτουργική προοπτική. Ταυτόχρονα, οι αποδόσεις αυτές προετοιµάζουν τους µελλοντικούς επαρκείς θεατές και -γιατί όχι- αναγνώστες της αρχαίας κωµωδίας. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.Για τη νεοελληνική πρόσληψη του αριστοφανικού έργου, κυρίως όσον αφορά τη σκηνική του αναβίωση βλ. το εξαιρετικά τεκµηριωµένο έργο της Gonda Van Steen, Venom in Verse Aristophanes in Modern Greece, Princeton University Press, Ειδικότερα για το θεατρικό Αριστοφάνη της µεταπολιτευτικής περιόδου βλ. ibid. σσ Σ. Ζαραµπούκα, Αριστοφάνη Ειρήνη, Όρνιθες, Λυσιστράτη,, Βάτραχοι, διασκευή για παιδιά, Αθήνα, Κέδρος [και Ο Πλούτος, ]. Κάθε κωµωδία έχει εκδοθεί σε χωριστό βιβλίο. 3.. Ποταµίτης, Ιστορίες του παππού Αριστοφάνη, έργο για παιδιά βασισµένο στα έργα του Αριστοφάνη, Αθήνα, Ντουντούµης ιαχρονική, χ.χ. [ ]. Στο βιβλίο

17 Σελ. 17/21 υπάρχει το ακριβές κείµενο της οµότιτλης θεατρικής παράστασης, που πρωτοανέβηκε το 1979 στην παιδική σκηνή του Θεάτρου Έρευνας, σε σκηνοθεσία του διασκευαστή. 4.Τ. Αποστολίδης (κείµενα) Γ. Ακοκαλίδης (σκίτσα), Οι Κωµωδίες του Αριστοφάνη σε κόµικς [πλήρης σειρά σε χωριστά τεύχη], Θεσσαλονίκη, Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις Α.Ε., χ.χ. [ ]. Η σειρά επανεκδόθηκε διαδοχικά από τους οίκους «Γράµµατα», «Κώµος» και τελευταία «Μέδουσα Σέλας», Αθήνα, Για το φαινόµενο των νεοελληνικών παιδικών διασκευών του αριστοφανικού έργου και τις συνιστώσες του βλ. Ε. Καλκάνη, Αρχαία Κωµωδία και Παιδικό Βιβλίο. Οι ιασκευές του Αριστοφάνη (ανέκδοτη διδακτορική διατριβή), Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστηµών, Τµήµα Επιστηµών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασµού, Ρόδος, 2004 (επιβλέπουσα Α. Ζερβού). 6.Για τα χαρακτηριστικά των µεταφράσεων των κωµωδιών βλ. A. H. Sommerstein, On Translating Aristophanes: Ends and Means, Greece and Rome, vol. XX, n.2 October 1973, Oxford, Clarendon Press, σσ , Γ. Σηφάκης, Προβλήµατα µετάφρασης του Αριστοφάνη, Αθήνα, Στιγµή, 1985, Τ. Καραγεωργίου, Οι Νεοελληνικές Μεταφράσεις του Αριστοφάνη (διδακτορική διατριβή), Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Φιλολογίας, Ρέθυµνο 1998, καθώς και το οµότιτλο άρθρο της ίδιας στο Σεµινάριο 27 Η συνοµιλία του νεοελληνικού πολιτισµού µε το αρχαίο δράµα, Μεταίχµιο, x.x., σσ Γ. Καλατζόπουλος, Η Χώρα των Πουλιών, ελεύθερη διασκευή από τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, ανέκδοτο δραµατικό κείµενο, πρωτοπαίχτηκε το Επαναλήφθηκε µε τον ίδιο ως σκηνοθέτη κατά τη θεατρική περίοδο από το Παιδικό Στέκι του Εθνικού Θεάτρου στην Αθήνα. 8.Από τον όγκο του υπάρχοντος υλικού σχετικά µε την παράσταση των Ορνίθων των Κ. Κουν Β. Ρώτα, (η οποία, ως γνωστό, ανέβηκε στις για ένα µόνο βράδυ και την επόµενη ηµέρα απαγορεύθηκε η συνέχεια των παραστάσεων από τον τότε υπουργό Προεδρίας), µπορεί κάποιος να ανατρέξει στην έκδοση Αριστοφάνης, Όρνιθες, µετάφρ. Β. Ρώτας, Αθήνα, Επικαιρότητα, 1996, όπως και στο Van Steen, ό.π., σσ Ο Γάλλος αφηγηµατολόγος G. Genette στο έργο του Palimpsestes ( Paris, Seuil,1982: ), αναφέρεται, µεταξύ άλλων, στην παράλειψη αφαίρεση, την προσθήκη και την αλλαγή είδους (αφηγηµατοποίηση ή δραµατοποίηση) ως µετασχηµατιστικές τεχνικές που διαφοροποιούν το αρχικό από το δευτερογενές κείµενο ( και έχουν εφαρµογή στην περίπτωση των διασκευών). Επεκτείνοντας λίγο τις διακρίσεις του Genette ώστε να περιλάβουν, πέρα από τη διαφοροποίηση ή µετασχηµατισµό, και τις οµοιότητες µεταξύ αρχικού και νέου κειµένου, θα λέγαµε ότι ο µηχανισµός ο υπερκείµενος της αφαίρεσης είναι η επιλογή. Προσθέτουµε επίσης το συνδυασµό αφαίρεσης και προσθήκης, που είναι η αναχρονιστική αντικατάσταση στοιχείων (λέξεων, φράσεων ή ολόκληρων σκηνών), πολύ συνηθισµένη σε µεταφράσεις, παραστάσεις, αλλά και παιδικές διασκευές των αριστοφανικών κωµωδιών. Βλ. σχετικά Καλκάνη, ό. π., κεφ Για τις σιωπηρές, αλλά πανίσχυρες συµβάσεις και δεσµεύσεις οι οποίες διαχρονικά χαρακτηρίζουν κείµενα που γράφτηκαν ή εκ των υστέρων διασκευάστηκαν για παιδιά βλ. Α. Ζερβού, Λογοκρισία και Αντιστάσεις στα κείµενα των παιδικών µας χρόνων, Αθήνα, Οδυσσέας, Η στροφή προς µια τέτοια ερευνητική κατεύθυνση, που είχε υποδείξει ήδη ο Μπαχτίν πριν από µισό αιώνα µιλώντας για κοινωνικοϊδεολογικό επανατονισµό στις µεταπλάσεις κλασικών έργων ( Μπαχτίν,1980 ( ): ) ξεκινά ήδη από

18 Σελ. 18/21 το 1983 µε την πρωτοποριακή για την εποχή της προσέγγιση των ευρωπαϊκών λογοτεχνικών παραµυθιών από τον J. Zipes (Fairy Tales and the Art of Subversion) και εδραιώνεται περί τα τέλη της προηγούµενης δεκαετίας µε το βιβλίο της R. Bottigheimer, The Bible for Children (1996) και κυρίως µε το έργο των J. Stephens- R. McCallum, Retelling Stories- Framing Culture (1998). Εκεί παρουσιάζεται η πρώτη συγκροτηµένη θεωρητική πρόταση για ερµηνευτική προσέγγιση διασκευών (retellings)και ανατροπών (reversions) για παιδιά, η οποία δοκιµάζεται κατόπιν στην ανάλυση πλήθους σχετικών έργων από πολύ διαφορετικά είδη αρχικών κειµένων. 12.Είναι γνωστό ότι οι δηµιουργοί των πιο αξιόλογων έργων για παιδιά πρωτότυπων και δευτερογενών εφευρίσκουν και υιοθετούν διακριτικούς, πάντοτε χαµηλόφωνους τρόπους υπέρβασης της εκάστοτε δεοντολογίας, µε την οποία δείχνουν εξωτερικά ότι συµµορφώνονται. Βλ. σχετικά Α. Ζερβού, Εσωτερική εστίαση και (επαν)αφηγήσεις κλασικών για παιδιά και ενήλικες: διαδραστικά φαινόµενα και ιδεολογικές φορτίσεις, Σύγκριση 16, Αθήνα, Μεταίχµιο, 2005, σσ και της ίδιας (Zervou), The game of rules and infractions: Walter Benjamin and Die Aufklaerung fur Kinder, Para-doxa 3-4,vol.2, 1996, pp Eιδικότερα όσον αφορά το λεπτό παιχνίδι των κανόνων και των παραβιάσεων, όπως ονοµάζει η Ζερβού το συνδυασµό φαινοµενικής συµµόρφωσης και χαµηλόφωνης υπέρβασης των συµβάσεων, εκτός από λειτουργικό εργαλείο ανάλυσης κειµένων της παιδικής λογοτεχνίας, φαίνεται πως αποτελεί και έκφανση ενός πολύ ευρύτερου παραγωγικού µηχανισµού, που ανιχνεύεται ήδη στα οµηρικά έπη ως τεχνική λογοτεχνικής δηµιουργίας (Βλ.Ζερβού, Το παιχνίδι της ποιητικής δηµιουργίας στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, Αθήνα, Καρδαµίτσας,2003). 13.Για την έννοια της ιδεολογικής διαχείρισης βλ. το γενικότερο ορισµό του Γιάγκου Ανδρεάδη: «Ιδεολογική διαχείριση ενός παρελθόντος σηµαίνει την όποια συνειδητή ή ασυνείδητη, επαρκή ή ανεπαρκή αναφορά σ αυτό το παρελθόν για λόγους που πάντοτε έχουν να κάνουν µε το παρόν ( ), που έχουν να κάνουν µε την οµάδα ή το άτοµο το οποίο διαχειρίζεται το όποιο παρελθόν ( ) για να προωθήσει ένα σηµερινό πολιτικό, κοινωνικό, θρησκευτικό, αισθητικό ή άλλο στόχο ή ανάγκη.» Γ. Ανδρεάδης, Τα παιδιά της Αντιγόνης Μνήµη και ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα, Αθήνα, Καστανιώτης, 1989, σ Τα πλήρη στοιχεία των αναφερόµενων εκδόσεων, καθώς και βιογραφικό σηµείωµα και εργογραφία της Ζαραµπούκα µπορεί να αναζητήσει ο αναγνώστης στο διαδικτυακό τόπο writers / SofiaZarampouka.html 15. Για τον «πανελληνισµό» στην αριστοφάνεια Ειρήνη βλ. K.J. Dover, Η Κωµωδία του Αριστοφάνη,Αθήνα,ΜΙΕΤ,1978, σσ Για τις αρχές του παγκόσµιου ειρηνιστικού κινήµατος, βλ..παπαδοπούλου (επιµ.), Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα δικαιώµατα του ανθρώπου, Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Εκπαίδευσης για την Ειρήνη, 1990 (ιδιαίτερα σσ.22-34), καθώς και στο Ειρήνη και Αφοπλισµός, πρακτικά επιστηµονικού συµποσίου του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών, Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, Γι αυτό το υπερκείµενο σχήµα βλ. Καλκάνη, ό. π., κεφ Αν και η παρωδία αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία του αριστοφανικού ύφους, ελάχιστες είναι οι επιβιώσεις των αριστοφανικών παρωδιακών χωρίων στις διασκευές, για ευνόητους λόγους που έχουν σχέση µε τη δυσκολία της πρόσληψης από το σύγχρονο αποδέκτη. Βλ. σχετικά Καλκάνη, ό.π., κεφ Για την ιδεολογία της ελληνικής εκπαίδευσης βλ. Α. Φραγκουδάκη- Θ. ραγώνα (επιµ.), Τι είν η πατρίδα µας; - Εθνοκεντρισµός στην Εκπαίδευση, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, Στο έργο αυτό, και στο άρθρο της Ε. Αβδελά, Η συγκρότηση

19 Σελ. 19/21 της εθνικής ταυτότητας στο ελληνικό σχολείο: «εµείς» και οι «άλλοι», σ.44, διαβάζουµε: «Ο εκπαιδευτικός λόγος που διαµορφώνει την έννοια του έθνους και τον εθνοκεντρισµό ( ) «αναπλαισιώνεται» ( ) µέσα από τις σχολικές γιορτές και επετείους». 20. Οµιλία της Σ. Ζαραµπούκα στο Πανεπιστήµιο Αιγαίου-ΤΕΠΑΕΣ Ρόδου, στις 30 Μαρτίου 2002, στα πλαίσια των µαθηµάτων του ιατµηµατικού Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Παιδικό Βιβλίο και Παιδαγωγικό Υλικό. Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα το εικονογραφηµένο παιδικό βιβλίο απευθύνεται πλέον σε όλες τις ηλικίες, ακριβώς µέσω του παρωδιακού παιχνιδιού, όπως διαπιστώνει η S.Beckett στο ενδιαφέρον άρθρο της Parodic Play with Paintings in Picture Books, Children s Literature 29, 2001, σσ Ο πειραµατισµός της Ζαραµπούκα µε την εικονογραφική παρωδιακή τεχνική, που σηµειώνουµε ήδη από τις αριστοφανικές της διασκευές, θα οδηγήσει πολύ αργότερα στη δηµιουργία της σειράς βιβλίων ΓΑΤΕΣ, που µυεί τα παιδιά σε έργα µεγάλων ζωγράφων µε όχηµα την εικονογραφική παρωδία αυτών των έργων (εκδ. Πατάκη, Αθήνα, ). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Τα αριστοφανικά χωρία παρατίθενται σύµφωνα µε την έκδοση των Hall, F. W. Geldart, W.M. ( ). Aristophanis Comoediae I-II, Oxford, Oxford University Press. Αναγνωστόπουλος, Βασίλης. (1998). Τάσεις και εξελίξεις της παιδικής λογοτεχνίας, Αθήνα, Οι Εκδόσεις των Φίλων. Ανδρεάδης, Γιάγκος(1989). Τα παιδιά της Αντιγόνης Μνήµη και ιδεολογία στην νεώτερη Ελλάδα, Αθήνα, Καστανιώτης. Αποστολίδης, Τάσος (κείµενα) Ακοκαλίδης, Γιώργος (σκίτσα) [ ]. Οι Κωµωδίες του Αριστοφάνη σε κόµικς : Αχαρνείς, Ιππείς, Νεφέλες, Σφήκες, Ειρήνη, Όρνιθες, Θεσµοφοριάζουσες, Λυσιστράτη, Βάτραχοι, Εκκλησιάζουσες, Πλούτος, [κάθε κωµωδία σε χωριστό τεύχος], Θεσσαλονίκη, Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις Α.Ε., χ.χ. Η σειρά επανεκδόθηκε διαδοχικά από τους οίκους «Γράµµατα», «Κώµος» και, τελευταία, «Μέδουσα-Σέλας», Αθήνα, Αριστοφάνης, Όρνιθες, µετ. Βασίλης Ρώτας(1996). Αθήνα, Επικαιρότητα. Βαλαβάνη, Ελένη (1978). Αριστοφάνης, Ειρήνη, ιασκευή για παιδιά, εικονογράφηση: Ζαµπέλης, Πέτρος Μενδρινού, Άννα, Αθήνα, ωδώνη. Βαλαβάνη, Ελένη (1987). Ο κυρ Τρυγαίος, ο Σκαθάρης κι η Ειρήνη, από την Ειρήνη του Αριστοφάνη, εικόνες: Καλαµάρας, Αντώνης, Αθήνα, Άγκυρα. Βάρναλης, Κώστας (1998/ ) (Απόδοση στα νεοελληνικά και σχολιασµός ). Αριστοφάνη, Ιππείς, Νεφέλες, Ειρήνη, Λυσιστράτη, Βάτραχοι, Εκκλησιάζουσες, Πλούτος, Αθήνα, Ελληνικά Γράµµατα. Beckett, Sandra (2001). Parodic Play with Paintings in Picture Books, Children s Literature 29, σσ Bottigheimer, Ruth (1996). The Bible for Children, New Haven and London, Yale University Press. Clogg, Richard (1995). Συνοπτική Ιστορία της Ελλάδας , µετ. Λ. Παπαδάκη, Αθήνα, Ιστορητής/ Κάτοπτρο. Dover, K. J.(1978). Η Κωµωδία του Αριστοφάνη, µετ. Φ. Ι. Κακριδής, Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης. ροµάζος, Στάθης (1966).Ορχήστρα και Αυλαία, Αθήνα, ίφρος.

20 Σελ. 20/21 Egoff, Sheila (1996). Some Paradoxes to Ponder, (a lecture for Children s Bookweek, ), Library of Congress, Washington. Ewers, Hans Heino (1990). Das doppelsinnige Kinderbuch. Erwachsene als Mitleser und als Leser von Kinderliteratur, στο D. Grenz (επιµ.), Kinderliteratur-Literatur auch fur Erwachsene?, Munchen, W.Fink. Ζαραµπούκα, Σοφία (1977). Αριστοφάνη Ειρήνη, διασκευή για παιδιά, Αθήνα, Κέδρος. Ζαραµπούκα, Σοφία (1977). Αριστοφάνη Όρνιθες, διασκευή για παιδιά, Αθήνα, Κέδρος. Ζαραµπούκα, Σοφία (1977). Αριστοφάνη Λυσιστράτη, διασκευή για παιδιά, Αθήνα, Κέδρος. Ζαραµπούκα, Σοφία (1977). Αριστοφάνη Βάτραχοι, διασκευή για παιδιά, Αθήνα, Κέδρος. Ζαραµπούκα, Σοφία (1978). Αριστοφάνη Ο Πλούτος, διασκευή για παιδιά, Αθήνα, Κέδρος. Genette, Gérard (1982). Palimpsestes, Paris, Seuil. Genette, Gérard (1972). Figures III, Paris, Seuil. Ζερβού, Αλεξάνδρα (2005). Εσωτερική εστίαση και (επαν)αφηγήσεις κλασικών για παιδιά και ενήλικες: διαδραστικά φαινόµενα και ιδεολογικές φορτίσεις, Σύγκριση 16, Αθήνα, Μεταίχµιο, σσ Ζερβού, Αλεξάνδρα (2003). Το παιχνίδι της ποιητικής δηµιουργίας στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, Αθήνα, Ινστιτούτο του Βιβλίου- Α. Καρδαµίτσα. Ζερβού, Αλεξάνδρα (1997). Στη Χώρα των Θαυµάτων-Το παιδικό βιβλίο ως σηµείο συνάντησης παιδιών-ενηλίκων, Αθήνα, Πατάκης. Ζερβού, Αλεξάνδρα (1992). Λογοκρισία και αντιστάσεις στα κείµενα των παιδικών µας χρόνων, Αθήνα, Οδυσσέας. Καλατζόπουλος, Γιάννης, Η Χώρα των Πουλιών, ελεύθερη διασκευή από τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, ανέκδοτο δραµατικό κείµενο, πρωτοπαίχτηκε το Kαλκάνη, Ελένη (2004). Αρχαία Κωµωδία και Παιδικό Βιβλίο.Οι ιασκευές του Αριστοφάνη, διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστηµών, Τµήµα Επιστηµών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασµού, Ρόδος. Καραγεωργίου, Αναστασία (1998). Νεοελληνικές µεταφράσεις του Αριστοφάνη, διδακτορική διατριβή, Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστηµίου Κρήτης, Ρέθυµνο. Καραγεωργίου, Αναστ, Οι Νεοελληνικές µεταφράσεις του Αριστοφάνη, Σεµινάριο 27- Η συνοµιλία του νεοελληνικού πολιτισµού µε το αρχαίο δράµα, Μεταίχµιο, χ.χ., σσ Καλιότσος, Παντελής (1974). Τα ξύλινα σπαθιά, Αθήνα, Κέδρος. Κατσίκη - Γκίβαλου, Άντα (1995). Το θαυµαστό ταξίδι, Αθήνα, Πατάκης. Κουλουµπής, Θοδωρής (1990). Τα αίτια των πολεµικών συγκρούσεων και η αντιµετώπισή τους, στο Παπαδοπούλου,. (επιµ.), Εκπαίδευση για την Ειρήνη και τα δικαιώµατα του ανθρώπου, Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Εκπαίδευσης για την Ειρήνη, σσ Κουν, Κάρολος (2000). Κάνουµε θέατρο για την ψυχή µας, Αθήνα, Καστανιώτης. Μπαχτίν, Μιχαήλ (1980). Προβλήµατα Λογοτεχνίας και Αισθητικής, µετ. Γ. Σπανός, Αθήνα, Πλέθρον. Ποταµίτης, ηµήτρης [1981]. Ιστορίες του παππού Αριστοφάνη, έργο για παιδιά βασισµένο στα έργα του Αριστοφάνη, Αθήνα, Ντουντούµης- ιαχρονική, χ.χ. Σακελλαρίου, Χάρης (1984). Ιστορία της Παιδικής Λογοτεχνίας, Αθήνα, Φιλιππότης. Σηφάκης, Γρηγόρης (1985). Προβλήµατα µετάφρασης του Αριστοφάνη, Αθήνα, Στιγµή. Σολοµός, Αλέξης(1990). Ο ζωντανός Αριστοφάνης, Αθήνα, Καστανιώτης.

21 Σελ. 21/21 Sommerstein, Alan H. (1973). On Translating Aristophanes: Ends and Means, Greece and Rome, vol. XX, n.2, οctober 1973, Oxford, Clarendon Press, σσ Soriano, Marc (1959). Guide de la littérature enfantine, Paris, Flammarion. Soriano, Marc (1975). Guide de littérature pour la jeunesse, Paris, Flammarion. Σταύρου, Θρασύβουλος (µετ.) (1996/ ). Οι κωµωδίες του Αριστοφάνη, Αθήνα, Εστία. Stephens, John McCallum, Robyn (1998). Retelling Stories, Framing Culture, New York, Garland. Van Steen, Gonda A.H. (2000). Venom in Verse-Aristophanes in Modern Greece, Princeton,PrincetonUniversityPress. Χαντ, Πίτερ (2001). Κριτική, Θεωρία και Παιδική Λογοτεχνία, µετ. Ε. Σακελλαριάδου Μ. Κανατσούλη, Αθήνα, Πατάκης. Χατζηαργύρης, Κώστας (1982). Η Κρίση του Ιµπεριαλισµού και η Απειλή του Πολέµου, στο Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών (εκδ.), Ειρήνη και Αφοπλισµός, Πρακτικά επιστηµονικού συµποσίου Μάρτη 1982, Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, σσ Zervou, Alexandra (1997). Le comique e(s)t le parodique dans la littérature d enfance, στο Perrot, Jean (επιµ.), L humour dans la littérature de jeunesse, Actes du colloque d Eaubonne, Inpress, σσ Zervou, Alexandra (1996). The game of rules and infractions: Walter Benjamin and Die Aufklarung fur Kinder, Para-doxa Censorship in Children s Literature, vol.2, n.3-4, σσ Zipes, Jack (1983). Fairy Tales and the Art of Subversion, New York, Routledge.

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο. Εισήγηση: Τάσος Ράτζος

Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο. Εισήγηση: Τάσος Ράτζος Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο µε θέµα «ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΔΡΑΣΗ» «όλη η Ελένη σε µία ώρα» Εισήγηση: Τάσος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πρόγραµµα Πρόγραµµα Διά Βίου Μάθησης Μάθησης Ποίηση και Θέατρο στην Ποίηση και Θέατρο στην Αρχαία Ελλάδα Αρχαία Ελλάδα + Στόχος του προγράμματος Το πρόγραμμα επιμόρφωσης Ποίηση και Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους Με την ανακοίνωση αυτή επιχειρείται η ανάδειξη των βασικών χαρακτηριστικών του λογοτεχνικού έργου της Μάρως

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 6: Κριτήρια επιλογής λογοτεχνικών κειμένων για το μάθημα της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ Α α/α ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Κεφ. 2 2.2 Σελ.57-58, 2.3 Απόλυτη Τιμή (εκτός σελ. 64-66)2.4 (Χωρίς αποδείξεις ιδιοτήτων σελ.71). Κεφ. 3 3.1, 3.2, 3.3 (χωρίς αποδείξεις σελ.88-89). 1 Κεφ. 4 4.1, 4.2 (χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ Μικρό λεξικό βασικών όρων Κύριοι αφηγηματικοί τρόποι: α) Αφήγηση (ή διήγηση): η έκθεση-παρουσίαση πραγματικών ή πλασματικών γεγονότων από ένα πρόσωπο, τον αφηγητή. Η αφήγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικοί Στόχοι. Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος.

Διδακτικοί Στόχοι. Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος. Eυριπίδη «Ελένη» Α επεισόδιο Α σκηνή στιχ.437-494494 καθηγήτρια:τσούτσα Σταυρούλα Διδακτικοί Στόχοι Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος. Να εµβαθύνουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη NINO BADASHVILI Φιλόλογος Γεωργία Με την ευκαιρία της Συνάντησης, θα ήθελα να επισημάνω κάποια ίσως άγνωστα στοιχεία που είναι ιστορικά ορόσημα στις ελληνογεωργιανές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

«Έκτορος και Ανδρομάχης ομιλία: μια συζυγική σκηνή εν μέσω πολέμου»

«Έκτορος και Ανδρομάχης ομιλία: μια συζυγική σκηνή εν μέσω πολέμου» «Έκτορος και Ανδρομάχης ομιλία: μια συζυγική σκηνή εν μέσω πολέμου» Β' Γυμνασίου, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία (Ιλιάδα) Ζ 369-529: "Ἕκτορος και Ἀνδρομάχης ὁμιλία" Διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες (συνεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς του τεύχους

Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους [ 109 ] Ο Θανάσης Αγάθος είναι λέκτορας Νεο ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π 1 ΟΡΟΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Εστίαση (πρόκειται για τη σχέση του αφηγητή µε τα πρόσωπα της ιστορίας). Μηδενική = όταν έχουµε αφηγητή έξω από τη δράση (αφηγητής παντογνώστης). Εξωτερική = ο αφηγητής γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 4.1: Ζωγραφική και Εικονογραφημένο Βιβλίο Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το πρόγραμμα Το Πρόγραμμα με τίτλο «Το θέατρο ως μορφοπαιδευτικό αγαθό και καλλιτεχνική έκφραση στην εκπαίδευση και την κοινωνία» υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Σούλα Οικονομίδου Genette: «εν υπάρχει αθώα μετατροπή μετατροπή, δηλαδή, που να μην μεταβάλλει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τη σημασία του υπο-κειμένου της.» Palimpsestes,

Διαβάστε περισσότερα

Το Θέατρο της Αρχαιότητας Στ - Εαρινό Εξάμηνο

Το Θέατρο της Αρχαιότητας Στ - Εαρινό Εξάμηνο Το Θέατρο της Αρχαιότητας Στ - Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 Σημειώσεις για τις παραστάσεις Αρχαίου Δράματος από τον Κάρολο Κουν και το Θέατρο Τέχνης Πλάτων Μαυρομούστακος 1. Εισαγωγικά στοιχεία Η ενασχόληση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο Typosthes.gr Τύπος Θεσσαλονίκης / Πολιτισμός GET RSS Ο συγγραφέας γράφει για την Ελλάδα της κρίσης μέσα από ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται τον 19ο αιώνα Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ένα θεατρικό κείμενο στα χέρια μας

Ένα θεατρικό κείμενο στα χέρια μας Ένα θεατρικό κείμενο στα χέρια μας Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Σαφέστατα το θέατρο είναι λογοτεχνικό είδος με κύριο και βασικό χαρακτηριστικό τη δράση, στοιχείο που προσδίδει και την ειδολογική του διαφορά από

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Ο ρόλος των ερωτήσεων στη ζωή ενός παιδιού αποτελεί δοµικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Τηλεόραση & Φιλαναγνωσία ΚΕΙΜΕΝΟ Ένα σηµαντικό ζήτηµα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιµήσεων του κοινού συνδέεται µε τις επιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 Συμμετείχαν οι μαθητές : Α ΟΜΑΔΑ Κρομμύδα Μαρίνα, Κωτούλα Μαρία, Γκεντς Φατμέ, Παναγιώτη Αναστασία. Β ΟΜΑΔΑ Χατζηκωνσταντίνου Ραφαέλα,

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2016 2017 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΤΑΞΗΣ 1. πίστη και αγάπη, έννοια και περιεχόμενο της χριστιανικής. 2.Συνολική θεώρηση της διδασκαλίας του Αγίου Κοσμά για την

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Όγδοη Ενότητα: H πρόσληψη της ιστορίας του Ιησού στον κινηματογράφο (Ι) Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Μαθητική εφημερίδα της Ε1 τάξης του 3 ου Δ. Σ. Πρέβεζας, Μάρτιος 2014 σελ. 1 ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΤΑ ΚΟΜΙΚΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ Στο τεύχος αυτό επιλέξαμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό. Επειδή μας

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Αξιολόγηση σχολικού εγχειριδίου

Α. Αξιολόγηση σχολικού εγχειριδίου V. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. Αξιολόγηση σχολικού εγχειριδίου Ένας από τους σηµαντικότερους φορείς αξιολόγησης των σχολικών εγχειριδίων είναι οι µαθητές που τα χρησιµοποιούν, αρκεί η αξιολόγησή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Στη σηµερινή εποχή της εικόνας ασκήθηκαν στο να διαβάζουν µια εικόνα (οπτικός γραµµατισµός). Τα παιδιά βρήκαν πολύ ενδιαφέρουσα την εργασία σε οµάδες.

Στη σηµερινή εποχή της εικόνας ασκήθηκαν στο να διαβάζουν µια εικόνα (οπτικός γραµµατισµός). Τα παιδιά βρήκαν πολύ ενδιαφέρουσα την εργασία σε οµάδες. Φιλοθέη Κολίτση ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ 2 ου Ι ΑΚΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1. Υλοποιήθηκε το σενάριο σύµφωνα µε το σχεδιασµό και τους στόχους του; Το σενάριο υλοποιήθηκε µε σχετική επιτυχία καθώς κάποιοι από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα.

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έναυσμα αυτής της εργασίας αποτέλεσαν, η συνεχής επαφή με τον τρυφερό κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

A ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

A ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 A ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Ενότητες : 7,8, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 24, 25, 26, 31, 32 και 37 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Από το βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ, Tεύχος Α του Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 5.1: Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική Διδακτική πρακτική: Ελένη Μηλιάκου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Σ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 Αγγλικά ΙΙ & IV B1, Β2 Σπηλιοπούλου Εισαγωγή στη θεατρολογία (Νεότερο θέατρο) Σαµπατακάκης (Ροϊλού) Εισαγωγή στην ιστορία και θεωρία του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα