Εφαρμογή και αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για τη χρήση της ενέργειας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εφαρμογή και αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για τη χρήση της ενέργειας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας"

Transcript

1 Εφαρμογή και αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για τη χρήση της ενέργειας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας Κωστέλου Ελένη 1, Κατσιγιάννη Αφροδίτη 2 1. Νηπιαγωγός, 2. Εκπαιδευτικός ΦΑ Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ΠΕΡΙΛΗΨΗ H παρούσα εργασία παρουσιάζει την αναγκαιότητα, τη διδακτική εφαρμογή και την αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος με θέμα την ενέργεια και την χρήση της, το οποίο εφαρμόστηκε σε τμήμα νηπιαγωγείου κατά το σχολικό έτος Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε με βάση τους ακόλουθους θεματικούς άξονες: α) την ενέργεια στην καθημερινή ζωή (στο σχολείο και στο σπίτι) β) τη χρήση των συμβατικών πηγών ενέργειας και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις γ) τη γνωριμία με τις πιο «καθαρές» πηγές ενέργειας και τα πλεονεκτήματα της ορθολογικής χρήσης της. Ο τελικός απολογισμός έδειξε πως κάποιοι, γνωστικοί κυρίως, περιορισμοί μπορούν να υπερνικηθούν και να καλλιεργηθεί το ενδιαφέρον των παιδιών αυτής της ηλικίας για ένα τόσο σημαντικό θέμα όσο είναι η εξοικονόμηση της ενέργειας και ο προσανατολισμός προς νέες πιο «καθαρές» και οικονομικά συμφέρουσες πηγές ενέργειας. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Σχολικά προγράμματα ΠΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ενεργειακή εκπαίδευση, ενεργειακός εγγραμματισμός, εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία, προσχολική αγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μία από τις βασικότερες επιταγές του προγράμματος σπουδών του νηπιαγωγείου είναι η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης και η επίτευξη των μαθησιακών στόχων μέσα από τη βιωματική προσέγγιση θεμάτων και την οργάνωση δραστηριοτήτων που άπτονται των καθημερινών εμπειριών των νηπίων (Δαφέρμου κ.ά., 2007). Υπό το πρίσμα αυτής της λογικής η ενασχόληση με το θέμα της ενέργειας αποτέλεσε πρόκληση για το διδακτικό σχεδιασμό και την υλοποίηση σχετικού εκπαιδευτικού προγράμματος. Βασικός κορμός του προγράμματος ήταν η επαφή των νηπίων με την ενέργεια στην καθημερινότητα και με κύριους θεματικούς άξονες: α) την ενέργεια ως μέρος της καθημερινής ζωής (στο σχολείο και στο σπίτι), β) και τη χρήση των συμβατικών πηγών ενέργειας και γ) τη γνωριμία με τις πιο «καθαρές» πηγές ενέργειας και τα πλεονεκτήματα της ορθολογικής χρήσης της. Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε κατά το σχολικό έτος σε τμήμα του 3 ου Νηπιαγωγείου Θεσσαλονίκης. Το τμήμα αποτελούνταν από 17 νήπια (5-6 ετών) και 3 προνήπια (4-5 ετών). Το πρόγραμμα διήρκησε δύο μήνες (Απρίλιο-Μάιο).

2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η προσχολική περίοδος θέτει τα θεμέλια πάνω στα οποία δομείται η υπόλοιπη ζωή του ανθρώπου (Mustard, 2000). Συνειδητοποιείται, επομένως, η ανάγκη σχεδιασμού, εφαρμογής και αξιολόγησης μαθησιακών εμπειριών οι οποίες θα ασκήσουν θετική επίδραση στην ανάπτυξη, στην ποιότητα ζωής και στη δια βίου μάθηση των παιδιών. Ωστόσο, η προσχολική αγωγή παραδοσιακά φέρεται να έχει δεχτεί τη μικρότερη προσοχή στον χώρο της εκπαίδευσης (OECD, 2006). Ακόμη μικρότερο ενδιαφέρον έχει προσελκύσει η περιβαλλοντική εκπαίδευση/εκπαίδευση για την αειφορία κατά τη διάρκεια της προσχολικής αγωγής. Κατά τη Davis (2008), η συγκεκριμένη μαθησιακή περιοχή φαίνεται να υστερεί σε σχέση με άλλες στα παραδοσιακά προγράμματα σπουδών του νηπιαγωγείου. Η ίδια παρατηρεί ένα αντίστοιχο έλλειμμα όσον αφορά τις διδακτικές πρακτικές, το εκπαιδευτικό υλικό και τη διάθεση πόρων παρά το γεγονός ότι τα μικρά παιδιά είναι αυτά τα οποία κυρίως θα υποστούν τις συνέπειες από τις πράξεις ή την απραξία των ενηλίκων απέναντι στις προκλήσεις της αειφορίας. Η παραπάνω ερευνήτρια πραγματοποίησε έρευνα για να ανιχνεύσει ένα ανάλογο ερευνητικό κενό όσον αφορά την περιβαλλοντική εκπαίδευση/εκπαίδευση για την αειφορία στην προσχολική αγωγή. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, λιγότερο από το 5% επί του συνόλου των ερευνητικών εργασιών, οι οποίες κατά το διάστημα δημοσιεύτηκαν σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά είχε ως αντικείμενο διερεύνησης την περιβαλλοντική εκπαίδευση στην προσχολική εκπαίδευση. Είναι ενδεικτικό ότι οι περισσότερες μελέτες αφορούσαν στη διερεύνηση της σχέσης των παιδιών με τη φύση (εκπαίδευση μέσα στο περιβάλλον). Ένας μικρότερος αριθμός ερευνών διερευνούσε τις περιβαλλοντικές γνώσεις (εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον) ενώ διαπιστώθηκε απουσία ερευνών σχετικά με την ενδυνάμωση των νηπίων και την υιοθέτηση φιλο-περιβαλλοντικής συμπεριφοράς αναφορικά με τη διατήρηση των φυσικών πόρων όπως είναι το νερό και οι ενεργειακοί πόροι (εκπαίδευση για το περιβάλλον) (Davis, 2009). Η περιβαλλοντική εκπαίδευση/εκπαίδευση για την αειφορία έχει αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό και από τους/τις ίδιους/ες τις/τους νηπιαγωγούς. Οι νηπιαγωγοί στην πλειοψηφία τους θεωρούν τα σύνθετα ζητήματα της αειφορίας ακατάλληλα για τα μικρά παιδιά καθώς η διδακτική διαχείρισή τους μπορεί να τους προκαλέσει συναισθήματα άγχους, φόβου και απογοήτευσης (UNESCO, 2008). Σε σχέση με αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι η προσχολική εκπαίδευση φαίνεται να έχει επηρεαστεί από τις κυρίαρχες κοινωνικο-πολιτισμικές αντιλήψεις οι οποίες θεωρούν το παιδί αθώο και ευάλωτο το οποίο πρέπει να προφυλαχθεί από τις «σκληρές» όψεις της πραγματικότητας (Duhn, 2012). Λαμβάνοντας υπόψη το προβαλλόμενο σκεπτικό περί αθωότητας και ανάγκης για προστασία των παιδιών, η Osgood (2006) χαρακτηρίζει το νηπιαγωγείο ως χώρο όπου οι οικείες διδακτικές πρακτικές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ελεγχόμενο περιβάλλον. Στον αντίποδα της προαναφερόμενης τάσης τίθεται η παιδαγωγική προσέγγιση που αμφισβητεί τις κοινωνικά και πολιτισμικά καθορισμένες θεωρήσεις για την «τυλιγμένη σε σελοφάν» παιδική ηλικία (Malone, 2007). Στο πλαίσιο αυτής της παιδαγωγικής προτείνεται οι εκπαιδευτικοί να εισάγουν στην προσχολική εκπαίδευση θεματικές ενότητες που αποτυπώνουν την αβεβαιότητα, την πολυπλοκότητα και τη διακινδύνευση της γύρω πραγματικότητας.

3 Στις μέρες μας, πληθαίνουν οι φωνές οι οποίες τονίζουν την αναγκαιότητα να ξεκινήσει η εκπαίδευση για την αειφορία από πολύ νωρίς. Είναι κατά την πρώιμη περίοδο της παιδικής ηλικίας που τα παιδιά αναπτύσσουν τις βασικές αξίες, στάσεις, δεξιότητες και συμπεριφορές οι οποίες μπορεί να διατηρηθούν για αρκετά μεγάλο διάστημα (Unesco, 2008). Βεβαίως, τα περιβαλλοντικά ζητήματα είναι πολυσύνθετα και συχνά η κατανόησή τους υπερβαίνει τα όρια σκέψης και δράσης των νηπίων (ΠΙ, 2011β). Ωστόσο, όλο και περισσότεροι θεωρητικοί και νηπιαγωγοί τείνουν να συμφωνούν ότι η διδασκαλία σχετικών θεμάτων μπορεί να γίνει με τρόπο εποικοδομητικό, ενδιαφέροντα, θετικό και κατάλληλο για τα παιδιά αυτής της ηλικίας. H προσχολική εκπαίδευση για την αειφορία δεν μπορεί να υποστηριχθεί με περιεχόμενο και διδακτικές πρακτικές που εμπερικλείουν ένα υψηλό βαθμό αφαίρεσης. Στο πρόγραμμα σπουδών για το νηπιαγωγείο υπογραμμίζεται ότι μπορεί να τεθούν οι βάσεις για την ανάπτυξη «περιβαλλοντικά εγγράμματων πολιτών» όταν κάθε εκπαιδευτικό πρόγραμμα σχεδιάζεται και υλοποιείται στα όρια των δυνατοτήτων των νηπίων, ξεκινά και καταλήγει στην καθημερινή ζωή τους, εντός και εκτός της σχολικής τάξης, και προσαρμόζεται στις τοπικές συνθήκες (ΠΙ, 2011β). Μέσα από ένα αυθεντικά μαθησιακό περιβάλλον το οποίο ενσωματώνει τα πλεονεκτήματα των σύγχρονων παιδαγωγικών αρχών της προσχολικής αγωγής, τα νήπια ενθαρρύνονται να αναγνωρίσουν την αξία του περιβάλλοντος και να αναπτύξουν την έννοια της φροντίδας για τη ζωή πάνω στη γη. Αυτές οι παιδαγωγικές αρχές αφορούν: τις βιωματικές και θεματικά εστιασμένες διεπιστημονικές προσεγγίσεις, το μαθητοκεντρικό προσανατολισμό, την εμπλοκή των γονέων και της τοπικής κοινότητας, την ολιστική μάθηση μέσω της οποίας τα μικρά παιδιά παροτρύνονται να μάθουν με το νου και με το σώμα, την χρήση των ποικίλων αναπαραστάσεων και αισθήσεων (λεκτικών, οπτικών, σωματικών, κ.ά.) (Unesco, 2008). Το ενεργειακό ζήτημα συνίσταται σε ένα από τα κρίσιμα ζητήματα τα οποία συνιστούν το μαθησιακό περιεχόμενο της εκπαίδευσης για την αειφορία καθώς συνδέεται τόσο με την περιβαλλοντική όσο και με την οικονομική και την κοινωνικοπολιτισμική διάσταση της αειφόρου ανάπτυξης (UNESCO, 2008). Τα παιδιά έχουν αναπτύξει μία προϋπάρχουσα γνώση για την ενέργεια πολύ πιο πριν τη διδαχθούν αφού την αντιλαμβάνονται άτυπα μέσω των εμπειριών τους στην καθημερινή τους ζωή (Kurnaz & Calik, 2009). Όπως αναφέρεται στο Πρόγραμμα Σπουδών του νηπιαγωγείου: «τα παιδιά διαμορφώνουν από πολύ νωρίς τις πρώτες ιδέες, ερμηνείες, θεωρίες για έννοιες και φαινόμενα του φυσικού κόσμου, γεγονός που αποδεικνύει ότι είναι σε θέση να προσεγγίσουν σε ένα πρώτο επίπεδο σχετικά ζητήματα» (Π1, 2011β: 81). Εκφράζεται η άποψη ότι στο νηπιαγωγείο θα πρέπει να δίνεται έμφαση όχι τόσο στις περιβαλλοντικές γνώσεις όσο στην καλλιέργεια φιλο-περιβαλλοντικών στάσεων και συμπεριφορών (Lee & Ma, 2006). Η Duhn (2012) αναφέρει την τάση των νηπιαγωγών να προκρίνουν τις γνώσεις έναντι των στάσεων και της συμπεριφοράς ως μία τεχνοκρατική προσέγγιση στην προσχολική περιβαλλοντική εκπαίδευση. Μάλιστα συνδέει την τάση αυτή με τις προσδοκίες των γονέων οι οποίοι αντιλαμβάνονται την προσχολική αγωγή ως ένα στάδιο προετοιμασίας των νηπίων για το δημοτικό σχολείο και θεωρούν χάσιμο χρόνου περιβαλλοντικές δραστηριότητες όπως η ενασχόληση με τον σχολικό κήπο ή η καταγραφή των απορριμμάτων στον χώρο. Θα προτιμούσαν ο χρόνος αυτός να αφιερώνεται εξ ολοκλήρου στην εκμάθηση του αλφάβητου.

4 Οι Lee και Ma (2006) θέλησαν να εξετάσουν τις αλλαγές στις περιβαλλοντικές στάσεις και τις συμπεριφορές των παιδιών μετά την ολοκλήρωση περιβαλλοντικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε τέσσερα νηπιαγωγεία. Σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα τα οποία συλλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίου και συνεντεύξεων σε εκπαιδευτικούς και γονείς περίπου το 80% των εκπαιδευτικών συμφωνούσαν ότι τα παιδιά τους υπενθύμιζαν να κλείνουν τα φώτα αλλά μόνο το 60% ανέφερε ότι τα παιδιά τους υπενθύμιζαν να κλείνουν το κλιματιστικό πριν φύγουν από τις αίθουσες. Από την πλευρά των γονέων, το 50-60% ανέφερε ότι στο σπίτι συχνά τα παιδιά τους υπενθύμιζαν να κλείνουν τα φώτα και το κλιματιστικό. Επομένως κρίνεται σκόπιμο η ενεργειακή εκπαίδευση να ξεκινάει από το νηπιαγωγείο και να συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της σχολικής και πανεπιστημιακής φοίτησης με τρόπο συνεχές και συστηματικό. Μέσω κατάλληλα σχεδιασμένων προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης/εκπαίδευσης για την αειφορία τα παιδιά ωθούνται να συνδέσουν την ενέργεια με πτυχές όπως η διαθεσιμότητα ή μη των ενεργειακών πόρων, η ποιότητα του περιβάλλοντος και η ποιότητα ζωής των ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη. Η εξέταση ζητημάτων τα οποία σχετίζονται με την ενέργεια είναι σημαντική στο βαθμό που βοηθά τα παιδιά να εξοικειωθούν με θέματα άμεσα συνυφασμένα με την σύγχρονη πραγματικότητα την οποία βιώνουν καθώς και να καλλιεργηθεί το ενδιαφέρον για τη δυνατότητα της δικής τους συμμετοχής για την επίτευξη ενός βιώσιμου μέλλοντος (Κατσιγιάννη, 2006). Ακολουθεί η περιγραφή της μεθοδολογικής προσέγγισης και της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού προγράμματος σχετικά με την χρήση της ενέργειας το οποίο εφαρμόστηκε σε νήπια την προηγούμενη σχολική περίοδο. ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Οι επιμέρους στόχοι (γνωστικοί συναισθηματικοί και ψυχοκινητικοί) οι οποίοι τέθηκαν και επιδιώχθηκαν μέσω του παρόντος εκπαιδευτικού προγράμματος ήταν τα νήπια: -να συνειδητοποιήσουν πού, πότε και πώς οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την ενέργεια για να ικανοποιήσουν καθημερινές τους ανάγκες (για παράδειγμα, φωτισμός, θέρμανση, κίνηση αυτοκινήτου) και τι θα γινόταν χωρίς αυτή -να μάθουν πώς ικανοποιούσαν τις ανάγκες τους οι άνθρωποι τις παλαιότερες εποχές -να αναγνωρίσουν τη σημασία της πιο διαδεδομένης μορφής ενέργειας, της ηλεκτρικής -να αντιληφθούν τη λειτουργία ενός θερμοηλεκτρικού εργοστασίου της ΔΕΗ και να την περιγράφουν με διάφορα μέσα (π.χ. με κατασκευή μοντέλων) -να κατανοήσουν το σχηματισμό των συμβατικών πηγών ενέργειας (λιγνίτης, πετρέλαιο) και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την χρήση τους (κίνδυνος εξάντλησης και προβλήματα ρύπανσης της ατμόσφαιρας) -να διακρίνουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα πλεονεκτήματα της χρήσης τους -να καλλιεργήσουν θετική στάση απέναντι στην ιδέα της εξοικονόμησης ενέργειας, τόσο για λόγους οικονομικούς όσο και για περιβαλλοντικούς -να υιοθετήσουν συμπεριφορές στην καθημερινότητα στην κατεύθυνση της των προβλημάτων που προκαλούνται από την χρήση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας -να δραστηριοποιούνται ως «ενεργοί πολίτες» αναπτύσσοντας πρωτοβουλίες ενημέρωσης και επηρεασμού του νηπιαγωγείου αλλά και των γονέων τους ως προς τα πρότυπα ενεργειακής κατανάλωσης

5 - να μυηθούν με τα επιμέρους στάδια της ερευνητικής διαδικασίας (προβληματισμός, διατύπωση υποθέσεων, συλλογή δεδομένων μέσω παρατήρησης και καταγραφής, εξαγωγή συμπερασμάτων) -να εκφράζονται και να επικοινωνούν μέσω πολλαπλών μέσων αναπαράστασης ( για παράδειγμα, με ιχνογράφημα, ζωγραφική, κατασκευές, κινητικά παιχνίδια, δραματοποίηση, θεατρικό παιχνίδι κ.ά.). Για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων χρησιμοποιήθηκε ποικιλία διδακτικών τεχνικών (συζήτηση, παρατήρηση και καταγραφή, καταιγισμός ιδεών, πειράματα) οι οποίες παρουσιάζονται στην αμέσως επόμενη ενότητα της εργασίας. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Σε πρώτη φάση επιχειρήθηκε η ανίχνευση των πρότερων αντιλήψεων και η διερεύνηση των στάσεων των νηπίων σχετικά με την ενέργεια, την προέλευσή της, τη χρήση της, τις πηγές, ανανεώσιμες και μη. Μέσω της συζήτησης και χρήσης τεχνικών όπως η ιδεοθύελλα, το παιχνίδι και η παρατήρηση συμπεριφορών των νηπίων φάνηκε ότι στη σκέψη τους η ενέργεια ταυτίζεται κυρίως με την τροφή και την κίνηση, όπως έχει διαπιστωθεί και από τις έρευνες οι οποίες έχουν γίνει διεθνώς κυρίως στο πεδίο των Φυσικών Επιστημών. Φαίνεται ότι τα παιδιά από αυτή τη μικρή ηλικία αρχίζουν να αναπτύσσουν τα εναλλακτικά εννοιολογικά πλαίσια με τα οποία τείνουν να αντιλαμβάνονται την έννοια της ενέργειας (για μια επισκόπηση των ιδεών των παιδιών στο Driver et al, 2000). Όσον αφορά τις συμπεριφορές τους, δεν έκλειναν τα φώτα της τάξης όταν δεν τα χρησιμοποιούσαν, ούτε έκλειναν τον υπολογιστή ή τις άλλες συσκευές, ακόμα και όταν έβγαιναν στην αυλή. Δεν καταλάβαιναν την οικονομική διάσταση του θέματος καθώς δεν γνώριζαν την προέλευση του ρεύματος. Στο σημείο αυτό αξίζει να επισημανθεί η διαπίστωση η οποία προέκυψε από αντίστοιχη έρευνα σε μαθητές/τριες Ε και ΣΤ τάξης ότι από το εννοιολογικό περιεχόμενο το οποίο τα παιδιά αποδίδουν στην ενέργεια απουσιάζουν σημαντικές διαστάσεις οι οποίες αποκαλύπτουν τις περιβαλλοντικές, οικονομικές, κοινωνικές και τεχνολογικές συσχετίσεις αυτής της διαθεματικής έννοιας (Κατσιγιάννη, 2006). Η ενέργεια στην καθημερινή ζωή Η αφήγηση της ιστορίας μιας καθημερινής οικογένειας (Σβορώνου-Σωκιαλίδη, 2008) αποτέλεσε την αφόρμηση για να ξεκινήσει το πρόγραμμα. Τα παιδιά άρχισαν να προβληματίζονται στο βαθμό κατά τον οποίο η καθημερινή ζωή όλων μας είναι εξαρτώμενη από την ηλεκτρική ενέργεια και το πετρέλαιο (Χιμένεθ, 2010). Συζητήθηκε ποιες από τις δραστηριότητες της οικογένειας αυτής κάνει και η οικογένεια του καθενός. Στη συνέχεια τα νήπια χωρίστηκαν σε δύο ομάδες οι οποίες θα έφτιαχναν δύο ομαδικά κολάζ. Στην πρώτη δόθηκαν έγχρωμες φιγούρες ατόμων μιας οικογένειας και ζητήθηκε να σχεδιάσουν τη χρήση ενέργειας που κάνουν στο σπίτι εκφράζοντας τις σκέψεις τους για το πόσο απαραίτητος τους είναι ο ηλεκτρισμός. Στη δεύτερη δόθηκαν οι ίδιες μαυρόασπρες φιγούρες και έπρεπε να σχεδιάσουν μία διακοπή ρεύματος που εμποδίζει τις δραστηριότητες των ανθρώπων, εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους από την ξαφνική διακοπή παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και τις ματαιώσεις που αυτή προκάλεσε. Την έκταση της χρήσης της ηλεκτρικής ενέργειας στο νηπιαγωγείο μας κατέδειξε το διερευνητικό παιχνίδι «Ντετέκτιβ ενέργειας». Τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες των δύο ατόμων και ανέλαβαν να καταγράψουν τις συσκευές που λειτουργούν με

6 ηλεκτρική ενέργεια σε όλους τους χώρους του σχολείου (τέσσερις τάξεις, διάδρομος, τουαλέτες, κουζίνα, γραφείο). Στη συνέχεια οι ομάδες στην ολομέλεια της τάξης ανακοίνωσαν τα ευρήματά τους (αξίζει να αναφερθεί η ομάδα που εντόπισε τη μοναδική λάμπα εξοικονόμησης ενέργειας στο σχολείο). Με τη δραστηριότητα αυτή τα νήπια άρχισαν να κατανοούν το πού, πώς, το γιατί και το πόσο συχνά χρησιμοποιούμε ηλεκτρική ενέργεια. Σε επέκταση της προηγούμενης δραστηριότητας ακολούθησε μία αντίστοιχη καταγραφή της χρήσης ενέργειας στην οικογένεια του καθενός. Επιλέχθηκε να γίνει καταγραφή του πώς φωτίζεται (λάμπες συμβατικές ή εξοικονόμησης ενέργειας) και θερμαίνεται το σπίτι τους αλλά και ποιες από τις συχνότερα χρησιμοποιούμενες ηλεκτρικές συσκευές χρησιμοποίησε η οικογένειά τους ένα συγκεκριμένο απόγευμα. Δόθηκαν τρία φύλλα εργασίας σε κάθε παιδί, τα οποία έπρεπε να επιστραφούν στο νηπιαγωγείο αφού συμπληρωθούν. Η ανταπόκριση και η συνεργασία των γονέων ήταν ιδιαίτερα θετική (είχαν δοθεί οδηγίες στους γονείς σχετικά με το είδος της βοήθειας που μπορούσαν να παράσχουν, όπως το να θυμίσουν στα παιδιά, τι ζητά κάθε φυλλάδιο και να το συμπληρώσουν). Όταν τα παιδιά επέστρεφαν στο σχολείο με τα φυλλάδιά τους συμπληρωμένα, είχαν την ευκαιρία να κάνουν ποσοτικές κυρίως συγκρίσεις και να καταλήγουν σε συμπεράσματα. Χρήση των συμβατικών πηγών ενέργειας Σε ένα επόμενο επίπεδο το πρόγραμμα εστιάστηκε στο πώς παράγεται η ηλεκτρική ενέργεια και πώς φτάνει σε μας (υποστηρικτική πηγή: Σολομωνίδου &. Κακανά, 2001). Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε πώς δεν επεκταθήκαμε ούτε εστιάσαμε στις μορφές ενέργειας και στις μετατροπές της, κάτι που αγγίζει τα όρια των φυσικών επιστημών και δεν θα εξυπηρετούσε τους στόχους του συγκεκριμένου προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Στην ηλικία αυτή τα παιδιά δυσκολεύονται να συνδέσουν τις εμπειρίες τους οι οποίες λαμβάνουν χώρα σε μακροσκοπικό επίπεδο (πραγματικός κόσμος) με τις θεωρητικές γνώσεις οι οποίες αναφέρονται στο μικροσκοπικό επίπεδο (επιστημονικός κόσμος) (Kurnaz & Calik, 2009). Επειδή ωστόσο έπρεπε τα νήπια να έχουν μία πρώτη αίσθηση του τι είναι ηλεκτρικό ρεύμα, δόθηκαν με ιδιαίτερη προσοχή τα χαρακτηριστικά μιας ροής σωματιδίων που προκαλείται σε ένα κλειστό κύκλωμα. Ένας γονέας προθυμοποιήθηκε να φτιάξει ένα ηλεκτρικό κύκλωμα. Τα παιδιά έπαιξαν με αυτό, πειραματίστηκαν και κατάλαβαν τη ροή των ηλεκτρονίων. Ακολούθησαν πειράματα με μαγνήτες και βιωματικά παιχνίδια όπου μιμήθηκαν με το σώμα τους τη ροή των ηλεκτρονίων που διακόπτεται όταν ανοίξει το ηλεκτρικό κύκλωμα (Andrews & Knighton, 2009). Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έγινε πιο κατανοητή όταν τα παιδιά παρακολούθησαν την ταινία «το ταξίδι της ηλεκτρικής ενέργειας» (ΠΣΠΔΜ-ΤΕΕΤΠΔΜ-ΔΕΗ,2011). Το ενδιαφέρον τους ήταν απροσδόκητα μεγάλο και τη ζητούσαν επανειλημμένα. Η ταινία χρησιμοποιήθηκε σαν αφορμή για τη συζήτηση για το λιγνίτη, το πετρέλαιο και το πώς σχηματίστηκαν. Η χρήση των ΤΠΕ ήταν πολύ υποβοηθητική για να δουν την άντληση του πετρελαίου σε μια πετρελαιοπηγή και την εξόρυξη του λιγνίτη σε ένα ορυχείο και να παίξουν (Kidepedia, 2011). Δόθηκε έμφαση στο λιγνίτη και στο πετρέλαιο επειδή είναι οι ενεργειακές πηγές που χρησιμοποιεί κατά κύριο λόγο η χώρα μας. Παρατηρήθηκε μία αξιοσημείωτη υιοθέτηση της ορολογίας και των τεχνικών όρων στα παιχνίδια των νηπίων, η οποία σχολιάστηκε ιδιαίτερα θετικά και από τους γονείς.

7 Γνωριμία με τις πιο καθαρές πηγές ενέργειας πλεονεκτήματα- ορθολογική χρήση Στο δεύτερο άξονα το πρόγραμμα επικεντρώθηκε στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, τις πιο «καθαρές» δηλαδή ήλιο, αέρα και νερό. Ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιείται η ενέργεια από τα στοιχεία αυτά προσεγγίστηκε κυρίως μέσω πειραμάτων. Ένας αυτοσχέδιος νερόμυλος (Ardley, 2006 ) έδωσε τη δυνατότητα στα νήπια να καταλάβουν την ενέργεια του νερού. Με βίντεο για παραδοσιακούς νερόμυλους κατάλαβαν πώς χρησιμοποιούνταν σε παλαιότερες εποχές. Αντίστοιχα παρατήρησαν τον αέρα και τη χρήση του, ειδικά σε νησιωτικές περιοχές (Κάρπαθο). Γνώρισαν τους ανεμόμυλους που βοηθούσαν τους ανθρώπους να αλέθουν το σιτάρι. Η κατασκευή ενός αυτοκινήτου με «άχρηστα» υλικά το οποίο κινούνταν με την ενέργεια του αέρα (μέσω ενός μπαλονιού όταν ξεφούσκωνε) ενθουσίασε τα παιδιά τα οποία πειραματίζονταν με αυτό όλη μέρα αλληλεπιδρώντας ιδιαίτερα θετικά. Η χρήση του ήλιου ως πηγή ηλεκτρικής ενέργειας αποτέλεσε μια δύσκολη περιοχή προσέγγισης. Για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες χρησιμοποιήθηκε ένα εκπαιδευτικό παιχνίδι με φωτοβολταϊκό που χρησιμοποιούσε την ενέργεια του ήλιου για να δώσει κίνηση σε έναν κινητήρα. Τα παιδιά πειραματίστηκαν στην αυλή του σχολείου και μετά παρακολούθησαν ένα βίντεο που έδειχνε μια μπαταρία που αποθήκευε ενέργεια από τον ήλιο για να χρησιμοποιηθεί αργότερα σε ένα σπίτι. Και στις τρεις προσεγγίσεις έγινε προσπάθεια να εστιάσουν τα νήπια στο ότι σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν χρησιμοποιήθηκε ως πηγή κάποιο καύσιμο υλικό, με αποτέλεσμα να μην ρυπαίνεται το περιβάλλον. Έγινε αντιπαράθεση με την καύση του λιγνίτη που είχαν παρακολουθήσει στο εργοστάσιο της ΔΕΗ. Στο σημείο αυτό το πρόγραμμα εστιάστηκε στις διαφορές του χτες με το σήμερα. Τα παιδιά μέσα από τις συγκρίσεις κατανόησαν ότι σήμερα χρησιμοποιούμε πολύ περισσότερη ενέργεια τόσο στην καθημερινότητά μας στο σπίτι ή στο σχολείο όσο και στις μετακινήσεις μας. Έτσι οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι: «η αύξηση των αναγκών σε ενέργεια και η πιθανή αύξηση της χρήσης των ορυκτών καυσίμων, ενέχει τον κίνδυνο της εξάντλησής τους παράλληλα με την ρύπανση της ατμόσφαιρας λόγω της απελευθέρωσης αερίων μέσω της καύσης των ορυκτών. Εδώ φάνηκε ιδιαίτερα χρήσιμος ο σταθμός μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης που υπήρχε δίπλα στο σχολείο και κάθε μέρα έδινε μετρήσεις που ανακοινώνονταν σε μια φωτεινή οθόνη. Η ατμοσφαιρική ρύπανση προσεγγίστηκε ως η πιο άμεσα ορατή συνέπεια περιβαλλοντικών επιπτώσεων (Rammade Mason 2008). Η παρατήρηση του μετρητή ρεύματος και η ανάλυση ενός λογαριασμού της ΔΕΗ αποτέλεσε την αφορμή για τη συζήτηση για την οικονομική διάσταση του θέματος την οποία τα νήπια φάνηκε να αγνοούν. Σε ένα παιχνίδι, η ολοκλήρωση του οποίου απαιτούσε περισσότερο χρόνο, τα παιδιά έβαζαν σε ένα κουμπαρά ένα ευρώ για κάθε ώρα που τα φώτα ήταν αναμμένα και αντίστροφα μετέφεραν ένα ευρώ από τον πρώτο σε ένα δεύτερο κουμπαρά για κάθε ώρα που τα φώτα παρέμεναν σβηστά. Με τα χρήματα που θα εξοικονομούνταν θα αγοραζόταν κάτι για όλη την ομάδα. Η συζήτηση επεκτάθηκε σε τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας στην καθημερινή μας ζωή, ενώ χρησιμοποιήθηκαν παιχνίδια εμπέδωσής τους (Βούλγαρης, 2008). Μία άλλη δραστηριότητα η οποία αποφασίστηκε από την ομάδα ήταν να βρούμε ένα τρόπο να μην ξεχνιέται αναμμένο το φως της τάξης από κανέναν. Τα παιδιά

8 σκέφτηκαν να φτιάξουμε αυτοκόλλητα «χαρτάκια» με φιγούρες που επέλεξαν (Greenpeace,) και θα τα κολλούσαν πάνω από κάθε διακόπτη σε όλο το σχολείο. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι πρότερες γνώσεις αντιλήψεις και συμπεριφορές που καταγράφηκαν στην αρχή του προγράμματος αποτέλεσαν πολύτιμο οδηγό για τον καθορισμό των αξόνων πάνω στους οποίους κινήθηκε το πρόγραμμα. Η πορεία του προγράμματος αξιολογούνταν διαρκώς και καθόριζε τις επόμενες δραστηριότητες. Χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία και τεχνικές όπως η συστηματική παρατήρηση, θεατρικό παιχνίδι, ο διάλογος-συζήτηση (με τη χρήση κυρίως ανοικτών ερωτήσεων), καλλιτεχνική έκφραση, καταγραφή βίντεο και ελάχιστα φύλλα εργασίας. Όλες οι ανωτέρω μέθοδοι θεωρούνται αποτελεσματικές καθώς τα μικρά παιδιά αποκαλύπτουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες τους με διάφορους, λεκτικούς ή μη τρόπους σε ανύποπτο χρόνο και πλαίσιο (Π.Ι., 2011α). Η επίτευξη των γνωστικών στόχων αξιολογήθηκε με δύο φύλλα εργασίας. Στο πρώτο ζητούνταν από τα νήπια να βάλουν στη σωστή σειρά συγκεκριμένες εικόνες για να αποδώσουν τον κύκλο του ηλεκτρικού ρεύματος, από τη δημιουργία του λιγνίτη και των ορυκτών καυσίμων, ως την ηλεκτρική μας συσκευή. Στο δεύτερο με αντίστοιχο τρόπο έπρεπε να αποδώσουν τον κύκλο της τροφής του αυτοκινήτου, από τη δημιουργία του πετρελαίου ως το αυτοκίνητο. Και στις δύο περιπτώσεις τα παιδιά έπρεπε να αφηγηθούν την «ιστορία» την οποία κατέγραφε η νηπιαγωγός. Παράλληλα αξιολογήθηκαν και οι παρατηρήσεις των γονέων οι οποίοι τόνιζαν με πόσο ενδιαφέρον και με πόση ακρίβεια ορολογίας τους μετέφεραν τα παιδιά όλα αυτά που κάναμε στο νηπιαγωγείο. Μία «κατασκευή» των παιδιών που έγινε αυθόρμητα από πέντε νήπια στο χρόνο των ελεύθερων δραστηριοτήτων, χρησιμοποιήθηκε ως μέσο αξιολόγησης. Συγκεκριμένα τα νήπια θέλησαν να φτιάξουν με διάφορα υλικά μία μακέτα του εργοστασίου της ΔΕΗ. Η νηπιαγωγός επενέβη μόνο στο να προτείνει κάποια υλικά, μόνο όταν αυτά δυσκολεύονταν (όπως π.χ. μαλλί πλεξίματος για τα καλώδια), ενώ ζήτησε από τα νήπια να παρουσιάσουν τη δουλειά τους στην ολομέλεια, εξηγώντας τον τρόπο λειτουργίας του εργοστασίου (μεταγνωστική λειτουργία). Η παρουσίαση καταγράφηκε σε βίντεο και ζητήθηκε και από άλλα νήπια να περιγράψουν τη λειτουργία του εργοστασίου. Τα βίντεο προβλήθηκαν στα νήπια δίνοντας την ευκαιρία αναστοχασμού, τόσο ως προς την κατασκευή όσο και ως προς την παρουσίασή της. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η προώθηση του επιστημονικού και τεχνολογικού εγγραμματισμού από την προσχολική αγωγή καθώς: «τα παιδιά διευκολύνονται στην κατανόηση των επιστημονικών εννοιών και φαινομένων χρησιμοποιώντας και μελετώντας τη λειτουργία εργαλείων, και αντίστροφα αντιλαμβάνονται τη χρήση και χρησιμότητα εργαλείων καθώς οικειοποιούνται τις επιστημονικής έννοιες στις οποίες στηρίζεται η λειτουργία τους» (ΠΙ, 2011β:85). Μία άλλη τεχνική που χρησιμοποιήθηκε ως αξιολογητική ήταν το θεατρικό παιχνίδι. Τα παιδιά χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και τους ζητήθηκε να επιλέξουν από μία ποικιλία υλικών, αυτά που θα τους ήταν χρήσιμα για να αποδώσουν τη ζωή μιας οικογένειας του χτες και αντίστοιχα μιας οικογένειας του σήμερα. Τα παιδιά όχι μόνο έκαναν σωστές επιλογές αλλά και τις δικαιολόγησαν ορθά. Εδώ τονίστηκε πως

9 υπάρχει η δυνατότητα να ξαναγυρίσουμε σε πιο «καθαρές» επιλογές για να καλύψουμε τις ανάγκες μας. Με την παρατήρηση συμπεριφορών αξιολογήθηκε η αλλαγή στάσεων των νηπίων. Έτρεχαν να σβήσουν τα φώτα όταν έβγαιναν διάλειμμα και έκαναν παρατηρήσεις στη νηπιαγωγό όταν ξεχνούσε τον υπολογιστή ή τα ηχεία του αναμμένα. Ανάλογες ήταν οι συμπεριφορές τους και στο σπίτι όπου σε ένα ποσοστό 2/3 τα παιδιά έκλειναν τους διακόπτες το βράδυ, σύμφωνα με μαρτυρίες των γονιών τους. Ωστόσο μία αυθόρμητη και απροσδόκητη αντίδραση τους κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης σχετικά με την εξοικονόμηση ενέργειας (Barnham, 2008) κατέδειξε το βαθμό ενστερνισμού των όσων είχαμε δουλέψει και αποτέλεσε και πρακτική λύση πρόταση δράσης. Συζητώντας με τα παιδιά για το πότε και πώς πρέπει να χρησιμοποιούμε την ενέργεια κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι στην τάξη τους χρειαζόταν να ανάβουν τα φώτα τις δύο πρώτες ώρες της ημέρας και να τα έχουν αναμμένα όλη την ημέρα όταν έχει συννεφιά. Αυθόρμητα σηκώθηκαν δύο παιδιά και είπαν ότι εκείνη τη στιγμή μπορούσαμε να σβήσουμε τα μισά φώτα της τάξης και τραβώντας τις κουρτίνες, να εκμεταλλευτούμε το φως του ήλιου. Τέλος διάφορα λεκτικά παιχνίδια που γίνονταν στην τάξη έδιναν την ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν οι απαντήσεις των παιδιών ως μέσο αξιολόγησης. Ενδεικτικά αναφέρεται το παιχνίδι: «Τι θα γινόταν αν.; Η νηπιαγωγός έδινε την κατάσταση και τα νήπια συμπλήρωναν τη φράση, πχ Τι θα γινόταν αν περπατούσα ως το σχολείο με τα πόδια.; Οι απαντήσεις που κατεγράφησαν ήταν: α) δεν θα καταναλώσω βενζίνη, β)δεν θα πληρώσω, γ) δεν θα βγάλει το αυτοκίνητο καυσαέρια να βρωμίσει τον ουρανό. Μέσα από τις αξιολογητικές δραστηριότητες και την συνολική πορεία του προγράμματος διαφάνηκε ότι τα νήπια κατάφεραν να προσεγγίσουν αρκετά δύσκολες συνθήκες και να αντιληφθούν την κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική διάσταση της χρήσης της ενέργειας. Ιδιαίτερα οι αυθόρμητες ενέργειές τους (κατασκευή εργοστασίου στο αυθόρμητο παιχνίδι, η πρόταση εξοικονόμησης ενέργειας με το σβήσιμο των φώτων και το τράβηγμα των κουρτινών) φανερώνουν πως πολλά μπορούν να επιτευχθούν τόσο σε επίπεδο στάσεων όσο και σε επίπεδο συμπεριφορών. Δυστυχώς απρόσμενα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στη σχολική μονάδα κατά το δεύτερο δεκαήμερο του Μαΐου πρόβαλλαν εμπόδια στην ολοκλήρωση ορισμένων από τις δραστηριότητες. Το πρόγραμμα μπορεί να εμπλουτισθεί και με άλλες δραστηριότητες επέκτασης που θα αφορούν κυρίως την ενεργό δράση των παιδιών και το άνοιγμα προς την τοπική κοινωνία, κάτι που σημειώνεται στους περιορισμούς-ελλείψεις της συγκεκριμένης διδακτικής εφαρμογής. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Andrews G & Knighton K. (2009). 100 Science Experiments. Usborne Publishing. London England. Ardley N. (2006). 101 great science experiments. A step-by-step guide. DK Publishing, INC. Barnham, K. (2008). Εξοικονομώντας ενέργεια (μετάφρ. Χούνος Ν.). Εκδόσεις Άγκυρα.

10 Βούλγαρης Γ. & Μωραίτου Π. (2008). Ενέργεια. Εκδόσεις: Άγκυρα. Δαφέρμου Χ., Κουλούρη Π. & Μπασαγιάννη Ε. (2007). Οδηγός Νηπιαγωγού. Εκπαιδευτικοί σχεδιασμοί. Δημιουργικά περιβάλλοντα μάθησης. Αθήνα: ΟΕΔΒ. Davis, J. (1998). Young children, environmental education,and the future. Early Childhood Education Journal, 26(2), Davis, J. (2008). What might education for sustainability look like in early childhood? A case for participatory, whole-of-settings approaches. In I. P. Samuelsson I.P. & J. Kaga (Edit.) The contribution of early childhood education to a sustainable society, (pp 18-24).Paris: Unesco. Ανακτήθηκε στις 25/11/2014 από το διαδικτυακό τόπο: Driver, R., Squires, A., Rushworth, P. & Wood-Robinson,V. (2000). Οικο-δομώντας τις έννοιες των Φυσικών Επιστημών:Μια παγκόσμια σύνοψη των ιδεών των μαθητών (Π. Κόκκοτας, Επιμ., Μ. Χατζή, Μετφρ.).Αθήνα:Τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός. Duhn, Ι. (2012). Making place for ecological sustainability in early childhood education, Environmental Education Research, 18:1, Greenpeace. Ενεργειακή επανάσταση: Το εγχειρίδιο του ενεργειακού επαναστάτη. Ανακτήθηκε στις 3/4/2014 από το διαδικτυακό τόπο: Κατσιγιάννη, Α. (2006). Στάσεις και αναπαραστάσεις των μαθητών/τριών του Δημοτικού Σχολείου για το ζήτημα της ενέργειας και της χρήσης της. Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία, Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση». Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών, ΤΕΠΑΕΣ. Kurnaz, Μ.Α. & Calik, Μ. (2009). Energy Education Science and Technology Part B: Social and Educational Studies, 1(1),1-26. Kidepedia: Περιβάλλον και πλανήτης: Μαθαίνω τον κόσμο μέσα από το PC. (σε συνεργασία με το National Geographic (2011). Αθήνα: Τέσσερα Πι Ειδικές Εκδόσεις. Lee, J. C. K., & Ma, W.H.T. (2006). Early Childhood Environmental Education: A Hong Kong Example, Applied Environmental Education & Communication, 5:2, Malone, K The bubble-wrap generation: Children growing up in walled gardens. Environmental Education Research, 13(4), Mustard, F. (2000). Early childhood development: The base for a learning society. Paper presented at the HRDC / OECD Meeting, December 7, in Ottawa, Canada. Ανακτήθηκε στις 4/12/2014 από: Organisation for Economic Co-operation and Development (2006). Starting Strong 2: Early Childhood education and Care. Paris: OECD. Osgood, J Deconstructing professionalism in early childhood education: Resisting the regulatory gaze, Contemporary Issues in Early Childhood 7:1, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (2011α). Οδηγός Εκπαιδευτικού για το Πρόγραμμα Σπουδών του νηπιαγωγείου (στο πλαίσιο της πράξης: «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Νέο πρόγραμμα σπουδών, στους Άξονες Προτεραιότητας 1, 2, 3 - Οριζόντια Πράξη Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (2011β). Πρόγραμμα Σπουδών για το νηπιαγωγείο (στο πλαίσιο της πράξης: «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Νέο πρόγραμμα σπουδών, στους Άξονες Προτεραιότητας 1, 2, 3 - Οριζόντια Πράξη. Ανακτήθηκε στις 15/10/2014 από το διαδικτυακό τόπο: Παιδαγωγική Σχολή Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονία, ΔΕΗ (2011). Το ταξίδι της ηλεκτρικής ενέργειας. Εκπαιδευτικό Βίντεο. (επιστημ. Επιμ. Ά. Σπύρτου, Β.

11 Κάλφα, Π. Τσιγγένη, Σκην.-Ανιμ.-Μους.-Αφήγ., Η. Πιερράκος).Ανακτήθηκε από το διαδικτυακό τόπο: Ramade-Masson, I. (2008). Η ενέργεια. Εκδ. Πατάκη. Σβορώνου-Σωκιαλίδη Ε. (2008). Ηλεκτρικές ιστορίες (σειρά Οικοπεριπέτειες). Εκδόσεις: Παπαδόπουλος. Σολομωνίδου Χ. &. Κακανά Δ. Μ. (2001). Ιδέες νηπίων σχετικά με το ηλεκτρικό ρεύμα και τις ηλεκτρικές συσκευές. Στο Κ. Ραβάνης (επιμ),η μύηση των μικρών παιδιών στις Φυσικές Επιστήμες:Εκπαιδευτικές και διδακτικές διαστάσεις, Πάτρα. Ανακτημένο στις 17/3/2014 από το διαδικτυακό τόπο: Χιμένεθ Ν. & Χιμένεθ Ε. (2010). Η ενέργεια κλικ. Εκδόσεις: Μεταίχμιο. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2008).The contribution of early childhood education to a sustainable society, (I. P. Samuelsson I.P. & J. Kaga, Edit.).Paris: Unesco. Ανακτήθηκε στις 25/11/2014 από το διαδικτυακό τόπο:

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Το Πρόγραμμα αναφέρεται στην Ενέργεια και τις μορφές της, καθώς και τις εφαρμογές της σε τοπική, εθνική και παγκόσμια κλίμακα. Η επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΩΡΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΩΡΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΩΡΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Στόχος(οι): Η κατανόηση του σε πόσες από τις καθημερινές δραστηριότητές μας χρησιμοποιούμε ηλεκτρική ενέργεια. Ο προσδιορισμός τρόπων για τον περιορισμό της κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Προφίλ του σχολείου Πολυδύναμο κέντρο Λιοπετρίου: 4 Δημόσια τμήματα (99 παιδιά)

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας Α Τίτλος Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Β Ομάδα Στόχος στην οποία απευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους Γενικών / Τεχνικών Λυκείων, ΤΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ 2008 Ερευνητικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε Δημοτικά Σχολεία της Ελλάδος 70 Ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας Δημοτικό Σχολείο Μαγούλας ( Νομού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ!

ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ! ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ! Στόχος(οι): Ο υπολογισμός των απαιτήσεων σε ενέργεια των ηλεκτρικών συσκευών. Η κατανόηση της έννοιας της kwh και ο τρόπος υπολογισμού της. Η ανάληψη δράσεων για την μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις των μαθητών Να γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ανανεώσιµες πηγές ενέργειας» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011

2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1023 Η παιδαγωγική αξιοποίηση του μαθήματος της Πληροφορικής στην Ειδική Αγωγή - Ευαισθητοποίηση των μαθητών χάριν του περιβάλλοντος. Μία διδακτική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Κωδικός Μαθήματος: ΠΑ0200 Διδάσκων: Δόμνα Κακανά [dkakana@uth.gr] Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 3 ο & 4 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Λυκαβητού (Κ.Β.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αρ. Μαθητών: 136 Αρ. Εκπαιδευτικών: 12 Συντονιστής/στρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟΤΕ

ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΤΟΤΕ Στόχος(οι): Να ενημερωθούν οι μαθητές για τις ταξιδιωτικές συνήθειες της δικής τους γενιάς αλλά και των προηγούμενων, από τη σκοπιά των διανυόμενων αποστάσεων, της

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο στο ηλεκτρικό κύκλωμα

Εικονικό εργαστήριο στο ηλεκτρικό κύκλωμα Εικονικό εργαστήριο στο ηλεκτρικό κύκλωμα ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ευάγγελος Κολτσάκης, ΠΕ0401 ΣΧΟΛΕΙΟ Καλλιτεχνικό Σχολείο Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκη, 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ Στα πλαίσια του προγράμματος «Οικολογικά σπίτια» οι μαθητές Ανδρεάδης Γαβριήλ και Ταγκρασούλης Ορέστης ανέλαβαν να συγκεντρώσουν, από διάφορες πηγές,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14. Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης

9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14. Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης 9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14 Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης Διάρκεια προγράμματος -Συμμετοχή Διάρκεια: Μάρτιος - Ιούνιος 2014 Συμμετοχή : 2 μεικτά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας 9-12 ετών (Δ, Ε,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής

Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2014 Παράγει ενέργεια το σώμα μας; Πράγματι, το σώμα μας παράγει ενέργεια! Για να είμαστε πιο ακριβείς, παίρνουμε ενέργεια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα