Negation. H Άρνηση της Άρνησης Συµβολή στη Συγκεκριµένη Φαντασία της Προλεταριακής Επανάστασης ( ) Εισαγωγικό Σηµείωµα της Μετάφρασης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Negation. H Άρνηση της Άρνησης Συµβολή στη Συγκεκριµένη Φαντασία της Προλεταριακής Επανάστασης (1972-73) Εισαγωγικό Σηµείωµα της Μετάφρασης"

Transcript

1 Negation H Άρνηση της Άρνησης Συµβολή στη Συγκεκριµένη Φαντασία της Προλεταριακής Επανάστασης ( ) Εισαγωγικό Σηµείωµα της Μετάφρασης Στο κείµενο που ακολουθεί, η προλεταριακή επανάσταση σκιαγραφείται από τους συγγραφείς ως µια διαδικασία ολοένα βαθύτερων αρνήσεων της καπιταλιστικής σχέσης, µέσα από τις οποίες αναδύεται το θετικό περιεχόµενο της κοµµουνιστικής κοινωνίας. Η καταστασιακή οµάδα Negation δραστηριοποιήθηκε στις ΗΠΑ κατά την περίοδο Αντί προλόγου παρατίθεται το κείµενο Συγκεκριµένη Φαντασία (που δηµοσιεύτηκε στα τέλη του 1973 ως Παράρτηµα µαζί µε το αρχικό κείµενο) της οµάδας For Ourselves, η οποία αποτέλεσε ουσιαστικά τη µετεξέλιξη της Negation. Σε µια εποχή όπου η καπιταλιστική οργάνωση της κοινωνίας (µολονότι έχει εισέλθει σε µια παρατεταµένη φάση περιοριζόµενης αναπαραγωγής και αναγνωρίζεται ως εξόχως ανορθολογική) εξακολουθεί να µοιάζει µε µονόδροµο για την πλειονότητα των ανθρώπων, ενώ και οι ίδιοι οι επαναστατικοί κύκλοι εµφανίζονται απρόθυµοι (ή αδυνατούν) να περιγράψουν συγκεκριµένα αυτό που επιθυµούν και για το οποίο αγωνίζονται, η αξία τέτοιων κειµένων πέρα από τις διορθώσεις ή βελτιώσεις που επιδέχονται παραµένει ανεκτίµητη. Πριονιστήριο το Χρυσό Χέρι Ιούνιος

2 ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ «Θεωρούµε την εργασία µε µια µορφή που την σφραγίζει ως αποκλειστικά ανθρώπινη δραστηριότητα. Μια αράχνη εκτελεί λειτουργίες παρόµοιες µε εκείνες ενός υφαντουργού, και µια µέλισσα κάνει πολλούς αρχιτέκτονες να ντρέπονται κατασκευάζοντας τις κυψέλες της. Αλλά αυτό που διακρίνει τον χειρότερο αρχιτέκτονα από την καλύτερη µέλισσα είναι ότι ο αρχιτέκτονας προβάλλει το κατασκεύασµά του στη φαντασία του προτού το δηµιουργήσει πραγµατικά. Στο τέλος κάθε εργασιακής διαδικασίας, παίρνουµε ένα αποτέλεσµα που υπήρχε ήδη εξ αρχής στη φαντασία του εργάτη. Ο εργάτης δεν πραγµατοποιεί απλώς µια αλλαγή στη µορφή του υλικού που επεξεργάζεται, αλλά εκπληρώνει επίσης έναν δικό του σκοπό από όπου απορρέει ο νόµος για τον τρόπο λειτουργίας του, στον οποίο πρέπει να καθυποτάξει τη θέλησή του.» Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Τόµος Ι, New World, σελ Αυτό ισχύει για τις ανθρώπινες (ατοµικές και συλλογικές) διαδικασίες παραγωγής γενικά. Αλλά ισχύει πάνω απ όλα για τη διαδικασία της συλλογικής και συνειδητής παραγωγής µιας κοινωνικής επανάστασης για τη συλλογική και συνειδητή δηµιουργία µιας καινούριας κοινωνίας. Αυτή η διαίσθηση έχει αγνοηθεί σχεδόν πλήρως στην ιστορία της επαναστατικής θεωρίας και πρακτικής µέχρι τώρα, όπως µπορεί να διαπιστώσει κανείς από την τετριµµένη και νεφελώδη αντίληψη που έχουν οι περισσότεροι επαναστάτες σχετικά µε αυτό που θέλουν και για το οποίο εργάζονται. Η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί από την ανάγκη των γραφειοκρατικών οµάδων να συγκαλύψουν δραστικά τις προθέσεις τους, δηλαδή τη δική τους δικτατορική εξουσία. Ας τελειώνουµε µια για πάντα µε το αντι-φετίχ σχετικά µε τα προγράµµατα. Πρέπει να ξέρουµε εκ των προτέρων και όσο το δυνατόν πιο συγκεκριµένα τι θέλουµε και τι προσπαθούµε να δηµιουργήσουµε βήµα προς βήµα, ειδάλλως δεν ξέρουµε τι 2

3 κάνουµε. Μέχρι τη στιγµή που είµαστε σε θέση να φανταστούµε και να διατυπώσουµε συγκεκριµένα αυτό που θέλουµε, δεν µπορούµε καν να γνωρίζουµε ότι δεν µπορούµε να πετύχουµε αυτό που θέλουµε και ότι θα πρέπει να αναθεωρήσουµε τις προθέσεις µας. Πρέπει να φανταστούµε εκ των προτέρων πώς πρέπει να µοιάζει η διαδικασία της κοινωνικής επανάστασης πρέπει να φανταστούµε εκ των προτέρων πώς πρέπει να µοιάζει η κοµµουνιστική επανάσταση µε βάση τις εικόνες της κοινωνικής εµπειρίας µας και τους νόµους που έχουµε ήδη στο µυαλό µας και, έπειτα, πρέπει να υποβάλλουµε αυτή τη συγκεκριµένη φαντασία σε µια συνεχή κριτική που θα την βελτιώσει, συµπεριλαµβανοµένης ιδιαίτερα της πρακτικής κριτικής η οποία παρέχεται από τα νέα ξεσπάσµατα και τις προόδους της επαναστατικής πρακτικής που συντελούνται από άλλα τµήµατα του παγκόσµιου προλεταριάτου και από τη δική µας πράξη. Στη συνέχεια, πρέπει να χρησιµοποιήσουµε αυτή τη συγκεκριµένη φαντασία οξυµένη και σφυρηλατηµένη µε το σφυρί της πρακτικής κριτικής για να αναζωογονήσουµε και να καθοδηγήσουµε την πράξη µας. Η κύρια ειδική δυσκολία η οποία υπάρχει στο είδος της προφαντασίας που απαιτείται για την επαναστατική δηµιουργία είναι ότι, επειδή η κατεύθυνση της συλλογικής πράξης δεν µπορεί να είναι αυταρχική (σε µια τέτοια περίπτωση, µόνο ένα πρόσωπο ο Ηγέτης ή λίγα πρόσωπα θα έπρεπε να κατέχουν το διανοητικό περίγραµµα), όλα τα άτοµα που εµπλέκονται στο σχέδιο της συλλογικής δηµιουργίας πρέπει να µοιράζονται την ίδια βασική αντίληψη, την ίδια φανταστική εικόνα για το επιδιωκόµενο αποτέλεσµα και τη διαδικασία. Αλλά η τηλεπάθεια δεν αποτελεί σήµερα µια συνηθισµένη ικανότητα του µέσου κοινωνικού ατόµου. Από εδώ προκύπτει η ανάγκη για τη συνειδητή παραγωγή και επικοινωνία της θεωρίας για τη σκόπιµη παραγωγή της δι-υποκειµενικότητας, η οποία ξεκινάει µε την εσωτερική διάδοση της φαντασίας στο εσωτερικό της οµάδας των επαναστατών. Αυτή είναι η διαδικασία σχηµατισµού µιας κοινής φαντασίας. Η θεωρία δεν είναι παρά αυτή η κινούµενη εικόνα της πρακτικής, ένας αναστοχασµός της πρακτικής και σε σχέση µε την πρακτική είναι η πρακτική φαντασία και ένα σύνολο κανόνων ή καθοδηγητικών γραµµών 3

4 για το σχηµατισµό και τη βελτίωση-µέσω-της-κριτικής αυτής της φαντασίας ώστε να έχει αξία χρήσης (να είναι πρακτικά εφαρµόσιµη). Οι κανόνες αυτοί προκύπτουν από τη δοκιµασία της φαντασίας σε προηγούµενες πρακτικές εµπειρίες. (Αυτό το σύνολο των κανόνων και καθοδηγητικών γραµµών ονοµάζεται µέθοδος, µετα-θεωρία δηλαδή θεωρία της πρακτικής της δηµιουργίας θεωρίας). Μέσα σε όλα αυτά, θα πρέπει κανείς να θυµάται ότι η κύρια ειδική δυσκολία για την οποία έγινε λόγος παραπάνω είναι επίσης η ειδική δυσκολία της σοσιαλιστικής ή, στην πραγµατικότητα, της ίδιας της κοινωνικής παραγωγής της κοινωνικοποιηµένης παραγωγής εν γένει. Εποµένως, ξανά, το αναγκαίο προοίµιο της διαδικασίας (της κοινωνικής επανάστασης) προετοιµάζει επίσης το αποτέλεσµά της. Εργαζόµαστε αναφορικά µε την κοινωνία. Αλλά η κοινωνία περιλαµβάνει κι εµάς τους ίδιους. Εποµένως, ναι, εργαζόµαστε για τους εαυτούς µας. For Ourselves Συµβούλιο για τη Γενικευµένη Αυτοδιεύθυνση 18 εκέµβρη

5 H Άρνηση της Άρνησης Συµβολή στη Συγκεκριµένη Φαντασία της Προλεταριακής Επανάστασης Η επαναστατική διαδικασία µπορεί να γίνει αντιληπτή ως µια αλυσίδα ολοένα βαθύτερων αρνήσεων της καπιταλιστικής παραγωγής, της παραγωγής κεφαλαίου, του ίδιου του κεφαλαίου. (1): Η απεργία ή γενική (γενικευµένη) απεργία είναι το πρώτο επίπεδο άρνησης της παραγωγής κεφαλαίου µε το οποίο θα ασχοληθούµε. Οι εργάτες παραµένουν στο σπίτι και η παραγωγή ακινητοποιείται. Οι εργάτες αρνήθηκαν την καπιταλιστική εργασία αλλά µονάχα σε ένα πολύ επιφανειακό επίπεδο ακόµα και, εποµένως, µονάχα προσωρινά. Αρνήθηκαν την καπιταλιστική παραγωγή διότι σταµάτησαν οποιαδήποτε παραγωγή. Αυτή είναι η αφηρηµένη άρνηση της καπιταλιστικής παραγωγής (αφηρηµένη σε σχέση µε τα υπόλοιπα επίπεδα άρνησης που θα εξετάσουµε). Η καπιταλιστική παραγωγή αντικαθίσταται µόνο από την πλήρη απουσία παραγωγής από µια αφηρηµένη ανυπαρξία παραγωγής. Αυτό δεν µπορεί να συνεχιστεί (ειδάλλως, η κοινωνία θα αφανιστεί). Αυτή η άρνηση πρέπει µε τη σειρά της να αναιρεθεί είτε µε την επιστροφή στην παραγωγή υπό τις παλιές συνθήκες και υπό την παλιά ιδιωτικο-καπιταλιστική ή κρατικο-καπιταλιστική διεύθυνση (δηλαδή µε µια µη-επαναστατική επιστροφή) είτε µε την επιστροφή στην παραγωγή υπό µια νέα διεύθυνση την εργατική διεύθυνση (δηλαδή µε µια επαναστατική επιστροφή). Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να υπάρξει επιστροφή στην παραγωγή. (2): Το επόµενο στάδιο άρνησης που αναιρεί την απλή διακοπή της παραγωγής αλλά συνεχίζει να εµπεριέχει το σπόρο της επαναστατικής δυνατότητας είναι η κατάληψη του χώρου εργασίας. Αυτή είναι η άρνηση της πρώτης άρνησης: οι εργάτες δεν παραµένουν πια στο σπίτι. Η οικειοποίηση του εδάφους όπου συντελείται η παραγωγή αποτελεί ήδη µια επίθεση στην 5

6 κρατική ή ατοµική ιδιοκτησία δηλαδή, αποτελεί µια επίθεση στο κεφάλαιο. Αποτελεί ήδη (αν και µονάχα στο πιο επιφανειακό και στοιχειώδες επίπεδο ακόµα) µια de facto απαλλοτρίωση µια ατελή επαναστατική κοινωνικοποίηση των µέσων µε τα οποία παράγεται η κοινωνία. Οι εργάτες επιστρέφουν στον τόπο παραγωγής, αλλά η διακοπή της παραγωγής συνεχίζεται. Ωστόσο, µε την ενέργειά τους αυτή οι εργάτες εχουν υπερβεί την προηγούµενη κατάσταση της διασποράς και εξατοµίκευσης που συνεπαγόταν η παραµονή τους στο σπίτι. Συγκεντρώθηκαν στο σηµείο παραγωγής, σε έναν κοινωνικό χώρο, και εποµένως συγκρότησαν σε ένα ακόµα πιο συνειδητό επίπεδο την κοινωνία που συγκροτούσαν ήδη αφ εαυτής υπό κανονικές συνθήκες εντός της παραγωγής και εντός της παραγωγικής διαδικασίας. Αλλά η διακοπή της παραγωγής η απεργία συνεχίζεται. Η παλιά παραγωγή αναιρέθηκε αλλά όχι µε έναν τρόπο που την αντικαθιστά µε µια καινούρια παραγωγή. εν έχει πραγµατοποιηθεί ακόµα η αµετάκλητη άρνηση της παραγωγής κεφαλαίου (δηλαδή ή αρνηση της παραγωγής κεφαλαίου ως τέτοιου) αλλά µονάχα η αφηρηµένη άρνησή της (δηλαδή η µηπαραγωγή). Η προλεταριακή επανάσταση δηλαδή η πρακτική κριτική της πολιτικής οικονοµίας, η πρακτική άρνηση της πολιτικής οικονοµίας και του αντικειµένου της, του κεφαλαίου σηµαίνει την ανάληψη της παραγωγής αξίας χρήσης 1 η οποία, όµως, θα απελευθερώνεται ολοένα περισσότερο από τη σφραγίδα και τα γνωρίσµατα των κοινωνικών σχέσεων που διέπουν την παραγωγή ανταλλακτικής αξίας και, ειδικότερα, την παραγωγή κεφαλαίου-αξίας. Η βαθύτερη άρνηση της παραγωγής κεφαλαίου απαιτεί την αναίρεση των µερικών και επιφανειακών αρνήσεών της. Το ερώτηµα που αφορά τη συγκεκριµένη µορφή αυτής της βαθύτερης άρνησης γίνεται πιο επιτακτικό καθώς η πλάνη της αφηρηµένης άρνησης της παραγωγής εκδηλώνεται ολοένα πιο πιεστικά µε την έλλειψη βασικών αγαθών και υπηρεσιών τροφίµων, ιατρικής φροντίδας κ.λπ. εν υπάρχει εναλλακτική 6

7 λύση. Απαιτείται η άρνηση της αρχικής άρνησης πρέπει να δικοπεί η διακοπή της παραγωγής. (3): Στο σηµείο αυτό, παρουσιάζονται βασικά δύο εναλλακτικοί τρόποι για να πραγµατοποιηθεί αυτή η νέα άρνηση. Από τη µια πλευρά, υπάρχει η επιστροφή στην κανονική παραγωγή, στις παλιές σχέσεις παραγωγής και, εποµένως, στην αναγκαιότητα µιας νέας απεργίας και στη νέα διακοπή της απεργίας ξανά και ξανά επ άπειρον ο βιωµένος µύθος του Σισύφου η µαταιότητα της ζωής µέσα σε έναν φαύλο κύκλο. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει κάτι καινούριο. Ένας τρόπος διαφυγής από τον φαύλο κύκλο: η επανέναρξη της παραγωγής υπό τον έλεγχο των εργατών, υπό µια νέα διεύθυνση την εργατική διεύθυνση η εξουσία των συµβουλίων. Το νέο σύστηµα της εργατικής διεύθυνσης µπορεί να διαδοθεί σε ολόκληρη την κοινωνία ως ένα αυτοενισχυόµενο, αυτοοργανούµενο σύστηµα µε τον ακόλουθο τρόπο: Η αναγκαιότητα επανέναρξης της παραγωγής διαπιστώνεται σχετικά νωρίτερα σε ορισµένα πεδία της κοινωνικής παραγωγής όπως είναι η ηλεκτρική ενέργεια ή η διανοµή τροφίµων. Αν η επανέναρξη της παραγωγής σε αυτούς τους βασικούς τοµείς γίνει υπό τη διεύθυνση των εργατικών συµβουλίων, τότε αυτό το παράδειγµα είναι πιθανό να διαδοθεί στους υπόλοιπους τοµείς, καθώς η ανάγκη επανέναρξης της παραγωγής µετατρέπεται κι εκεί σε αναγκαιότητα. Και, καθώς η ώθηση που αποκτά το νέο πρότυπο θεµελιώνεται στην ίδια την αφύπνισή του, η παραγωγή µπορεί να ξεκινήσει εκ νέου σε ολοένα περισσότερους τοµείς πριν καν απαιτηθεί αυτό από την έσχατη αναγκαιότητα. Η νέα µορφή διεύθυνσης θα αποτελεί το κεντρικό σηµείο της δρασηριότητας και όχι απλώς µια αντίδραση στην άµεση αναγκαιότητα. Αυτή η εξέλιξη θα σηµατοδοτούσε τη µετάβαση στην κοινωνική επανάσταση, το ξεκίνηµα της διαδικασίας απαλλοτρίωσης του κεφαλαίου σε ολόκληρο το εύρος της κοινωνίας. Οι εργάτες έχουν την επιλογή να επιστρέψουν στην παλιά διεύθυνση ή να συγκροτήσουν τη δική τους διεύθυνση. Η δεύτερη εναλλακτική επιλογή απαιτεί µια πράξη µεγάλου 7

8 θάρρους 2. Θα σηµαίνει επίσης ότι τα εργοστάσια όπλων πρέπει να καταληφθούν και η παραγωγή όπλων πρέπει, εν συνεχεία, να αρχίσει ξανά υπό εργατική διεύθυνση µε τον συγκεκριµένο σκοπό να εξοπλιστεί η εργατική τάξη (ολόκληρος ο πληθυσµός) ενάντια σε οποιαδήποτε µορφή βίας θα µπορέσει το κράτος να εξασκήσει απέναντι στις καινούριες κοινωνικές σχέσεις. Και αυτό, µε τη σειρά του, θα εξαρτηθεί από το βαθµό διάβρωσης της εξουσίας που θα επιτευχθεί εντός του στρατού, από τη δειλία της αστυνοµίας και από όλους τους συναφείς προσδιοριστικούς παράγοντες. Η κατάληψη και η ακόλουθη λειτουργία των χώρων παραγωγής από τους εργάτες αποτελεί ήδη την απαλλοτρίωση της καπιταλιστικής ατοµικής ιδιοκτησίας, την απλλοτρίωση των απαλλοτριωτών. Εκπληρώνει ήδη την κοινωνική οικειοποίηση ή την υποκειµενική κοινωνικοποίηση των µέσων παραγωγής. Μέχρι αυτό το σηµείο, η διαδικασία αποτελεί ήδη την άρνηση του κεφαλαίου. Αλλά αυτό δεν είναι σε καµία περίπτωση το βαθύτερο επίπεδο που µπορεί και πρέπει να πετύχει αυτή η άρνηση και αυτή η κοινωνικοποίηση. Αν η εργατική διεύθυνση γίνεται αντιληπτή ως διεύθυνση από τους εργάτες των ίδιων παλιών χώρων παραγωγής και της ίδιας παλιάς καθηµερινής ζωής βασικά της ίδιας παλιάς κοινωνίας από τους ίδιους παλιούς εργάτες, των ίδιων πόλεων, των ίδιων στεγαστικών µορφών, των ίδιων καταστηµάτων κ.λπ., τότε τίποτα δεν έχει γίνει κατανοητό! Ο σκοπός της εργατικής διεύθυνσης είναι η διεύθυνση του υπάρχοντος κόσµου από τους εργάτες στον ίδιο βαθµό που ο σκοπός µιας εξέγερσης φυλακισµένων είναι η διεύθυνση της φυλακής από τους φυλακισµένους. Το ζήτηµα είναι να ΑΠΟ ΡΑΣΟΥΜΕ από τη φυλακή του κεφαλαίου να ΓΚΡΕΜΙΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΤΟΙΧΟΥΣ των εργοστασίων του να διαλύσουµε την παλιά διάρθρωση ώστε να την αναλύσουµε σε µια καινούρια 3. (4): Η λειτουργία των εργοστασίων, των γραφείων, των κοινωνικών υπηρεσιών κ.λπ. υπό τη διεύθυνση των εργατών και των κοινοτήτων οδηγεί αναπόφευκτα στον συνειδητό (και ασυνείδητο) µετασχηµατισµό τους. Μέσα από την πράξη, αυτός ο µετασχηµατισµός γίνεται συστηµατικός σύµφωνα µε το νέο 8

9 πρότυπο των κοινωνικών σχέσεων, δηλαδή σύµφωνα µε την ολοένα πιο γενικευµένη και ολοένα εµπλουτιζόµενη συνοχή της νέας κοινωνικής ολότητας που ανακαλύπτεται. Η γενικευµένη αυτοδιεύθυνση, ως διαδικασία άρνησης του κεφαλαίου, πρέπει να είναι η πρακτική κριτική ολόκληρης της διάταξης, ολόκληρης της ανάπτυξης των κεφαλαιουχικών αγαθών και ολόκληρου του υλικού εργοστασιακού συγκροτήµατος που κληρονοµήθηκε από την κοινωνία-κεφάλαιο. Η γενικευµένη αυτοδιεύθυνση σηµαίνει την κριτική αναδηµιουργία όλων των καθηµερινών σχέσεων χρήσης και οικειοποίησης. Πάνω απ όλα, σηµαίνει τη µεταµόρφωση ολόκληρης της καπιταλιστικής µορφής της τεχνολογίας, διότι η τεχνολογία ως κεφάλαιο µπορεί να είναι µόνο το κεφάλαιο ως τεχνολογία. Το υπάρχον εργοστάσιο, η υπάρχουσα οργάνωση των µηχανηµάτων είναι απλώς η κατάλληλη υλική µορφή του κεφαλαίου 4. Η καπιταλιστική τεχνολογία είναι η υλοποίηση, η αντικειµενοποίηση των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων παραγωγής της ίδιας της σχέσης-κεφάλαιο (δηλαδή της αντιστροφής υποκειµένου και αντικειµένου, παραγωγού και προϊόντος). Η µηχανή εξουσιάζει τον εργάτη η µηχανήαντικείµενο ελέγχει και οικειοποιείται το εξηµερωµένο υποκείµενο αντί να συµβαίνει το αντίθετο. Αυτή είναι η βιωµένη ουσία της φετιχιστικής σχέσης, της πραγµοποίησης, της αποξένωσης µεταξύ των ζωντανών ανθρώπων και των νεκρών πραγµάτων που δηµιουργούν αυτοί οι άνθρωποι 5. Το µηχάνηµα της καπιταλιστικής κοινωνίας ενσωµατώνει σε ολόκληρο το σχεδιασµό του την προθετικότητα του κεφαλαίουπράξης, δηλαδή την καθυπόταξη της παραγωγής αξίας χρήσης στην παραγωγή ανταλλακτικής αξίας µε τη µορφή κεφαλαίου, κεφαλαίου-αξίας (π.χ. χρηµατικού κέρδους ή υπεραξίας). Ο υλικός εξοπλισµός που παράγεται από την καπιταλιστική κοινωνία φέρει τη σφραγίδα και το χάραγµα των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων στη βαθύτερη ουσία και διάρθρωσή του, διότι αυτές οι κοινωνικές σχέσεις αποτέλεσαν στην πραγµατικότητα το περιβάλλον µέσα στο οποίο σχηµατίστηκε και διαµορφώθηκε, και οι κοινωνικές προσταγές της πράξης που δηµιουργεί κεφάλαιο αποτέλεσαν το αποφασιστικό κίνητρο για τη δηµιουργία του. εν αντιπροσωπεύει την απόλυτη αξία 9

10 χρήσης που µπορεί απλώς να απελευθερωθεί από τη λαβή των αµιγώς εξωτερικών ανταλλακτικών σχέσεων, ενώ παραµένει άσπιλη στο εσωτερικό αυτής της διαδικασίας. Αποτελεί κοινωνική αξία χρήσης, η οποία έχει διαστρεβλωθεί και παραµορφωθεί εντός της σχέσης-κεφάλαιο από τις ανταλλακτικές και εµπορευµατικές σχέσεις. Η κυριαρχία της ανταλλακτικής αξίας σηµαίνει πάντα τη θυσία της αξίας χρήσης στην ανταλλακτική αξία. Η προλεταριακή επανάσταση, ως αρχή του τέλους της ανταλλακτικής αξίας, µπορεί να σηµαίνει µονάχα την τελετή όπου η ανταλλακτική αξία θυσιάζεται στην κοινωνική αξία χρήσης: τον εξορκισµό του κόσµου της ανταλλακτικής αξίας για τη δηµιουργία του κόσµου της αξίας χρήσης και της αξίας χρήσης της ζωής. Η προλεταριακή επανάσταση είναι η διαδικασία τής ολοένα βαθύτερης άρνησης του κεφαλαίου, η οποία ταυτίζεται µε την ολοένα βαθύτερη αυτο-άρνηση του προλεταριάτου και της ίδιας της προλεταριοποίησης. Ακολουθήσαµε νοητά την αλληλουχία των γεγονότων που συνθέτουν τη συνοχή αυτής της διαδικασίας και τη συνεκτική λογική τους µέχρι το σηµείο του συνειδητού µετασχηµατισµού των υλικών µορφών που συνδέονται µε τις καπιταλιστικές σχέσεις και δηµιουργούνται από αυτές. Είδαµε ότι η προλεταριακή επανάσταση πρέπει να είναι η πρακτική κριτική της µηχανής, της καπιταλιστικής τεχνολογίας εν γένει. Ο σχεδιασµός και η οργάνωση του εργασιακού περιβάλλοντος από τους ίδιους τους ανθρώπους που εκτελούν την εργασία δεν µπορεί παρά να εκφράζει αυτή την κριτική. Και η επιθυµία που προωθεί αυτή την κριτική είναι η επιθυµία να απολαµβάνεται η εργασιακή διαδικασία. Τα µέσα παραγωγής θα σχεδιαστούν από τους εργαζόµενους ανθρώπους κατά τρόπο ώστε να ικανοποιούν τις ανάγκες τους όχι µόνο ως καταναλωτές αλλά και ως παραγωγοί. Κάθε παραγωγός, τη στιγµή που ενεργεί ως παραγωγός είναι επίσης καταναλωτής, καθώς καταναλώνει στη διάρκεια της παραγωγής πρώτες ύλες και µηχανήµατα, ενώ επίσης καταναλώνει τον ίδιο του τον εαυτό, το χρόνο της ζωής του και την ενέργειά του, το σώµα του. Κάθε καταναλωτής, τη στιγµή που ενεργεί ως καταναλωτής είναι επίσης παραγωγός ένας αυτο-παραγωγός, καθώς παράγει τον εαυτό του καταναλώνοντας κοινωνικό πλούτο που 10

11 δηµιουργήθηκε από τον ίδιο και από άλλους ανθρώπους. Η συνολική, συνδυασµένη διαδικασία της παραγωγής και της κατανάλωσης ονοµάζεται κοινωνική αναπαραγωγή. Η πλήρης κοινωνικοποίηση των µέσων παραγωγής σηµαίνει ότι η ίδια η παραγωγική διαδικασία πρέπει να αποκτήσει αξία ως διαδικασία της κοινωνικής ζωής. Τα µέσα πρέπει να γίνουν επίσης ένας σκοπός από µόνα τους. Μπορούµε να αναµένουµε ότι οι άνθρωποι που ζουν καθηµερινά εντός της παραγωγικής διαδικασίας θα απαιτήσουν να παράγεται από αυτή τη διαδικασία κοινωνική αξία χρήσης για τους ίδιους και όχι µόνο για τους άλλους (ούτε για τους ίδιους µόνο ως καταναλωτές, δηλαδή για τη ζωή τους έξω από την άµεση παραγωγική διαδικασία). Η παραγωγική διαδικασία δεν πρέπει απλώς να αποδίδει µια αξία χρήσης συγκεντρωµένη στο τελικό προϊόν δηλαδή στο αποτέλεσµα της διαδικασίας. Μπορούµε να αναµένουµε ότι οι παραγωγοί θα παλέψουν για να κάνουν τα µέσα παραγωγής να παράγουν αξία γι αυτούς εντός της ίδιας της παραγωγικής διαδικασίας και όχι µόνο στο τέλος της. ηλαδή, θα απαιτήσουν να δηµιουργεί η παραγωγική διαδικασία (εντός της οποίας ζουν καθηµερινά) µια αξία γι αυτούς ως καθηµερινή κοινωνική ζωή να µετατραπεί σε µια διαδικασία απολαυστικής κοινωνικής αλληλεπίδρασης, αυτοανάπτυξης και αυτοπραγµάτωσης. Πρέπει να προσθέτει αξία στην αξία χρήσης της καθηµερινής τους ζωής. Πρέπει να παράγει και να αναπαράγει την κοινωνική ζωή µε διευρυνόµενο τρόπο, άµεσα και έµµεσα, όχι πια µε τη στενή έννοια που περιορίζεται στην ατοµική αναπαραγωγική κατανάλωση ενός τελικού αντικειµένου, ενός προϊόντος-αντικειµένου ( καταναλωτικού αγαθού ). Αυτή είναι η πραγµάτωση της κοινωνικής αξίας χρήσης. Ο καπιταλιστικός χώρος παραγωγής αποτελεί ένα άσχηµο και εξαθλιωµένο περιβάλλον ακριβώς επειδή οι εργάτες δεν µπορούν να εκφράσουν τη γνώµη τους για το σχεδιασµό του και, επιπλέον, επειδή ο σχεδιασµός του κυριαρχείται από τις προσταγές της µέγιστης παραγωγής ανταλλακτικής αξίας, οι οποίες επιτάσσουν τη µείωση του κόστους προκειµένου να µεγιστοποιηθεί η απόδοση δηλαδή η παραγωγή νέου 11

12 κεφαλαίου (κέρδους) επενδύοντας όσο το δυνατόν λιγότερο σε σταθερό κεφάλαιο και κεφαλαιουχικές εγκαταστάσεις. Η εργατική αυτοδιεύθυνση σηµαίνει ότι η αποτελεσµατικότητα µε ποσοτικούς όρους προϊόντος, η αποτελεσµατικότητα κόστους εντός των ορίων της παλιάς, εκχρηµατισµένης αντίληψης της οικονοµίας και της εξοικονόµησης θα πρέπει να ξεπεραστεί στο πλαίσιο µιας καινούριας, πιο γενικευµένης αντίληψης που αξιολογεί την παραγωγή µε κριτήριο την κοινωνική αξία χρήσης, τη συνοχή και την αποτελεσµατικότητα ( αποδοτικότητα ) µιας δεδοµένης πράξης εντός του συνδιαβουλευτικού, ποιοτικά και υποκειµενικά ευαίσθητου περιβάλλοντος των συµβουλίων. Το κριτήριο για την κριτική και τη διόρθωση της παραγωγικής πράξης δεν µπορεί πια να είναι απλώς η αντίληψη της αξίας χρήσης από την άποψη της ανταλλακτικής αξίας και της µεγιστοποιηµένης ανταλλακτικής αξίας που αντιπροσωπεύει, στο βαθύτερο επίπεδο, η καπιταλιστική αποτελεσµατικότητα. Η ποσοτική συνοχή αυτής της σχεδιαστικής διαδικασίας µπορεί να γίνει αντιληπτή µετρώντας το κοινωνικό κόστος παραγωγής ως εργασιακό κόστος, δηλαδή µετρώντας την παραγωγή µε ώρες ζωής, µετρώντας το κόστος µε όρους χαµένου χρόνου ζωής, µε όρους θυσίας ή κατανάλωσης χρόνου. Η οικονοµία της είναι µια οικονοµία του χρόνου 6. Παρακολουθήσαµε τη συνοχή της διαδικασίας αυτο-άρνησης 7 του κεφαλαίου από την απεργία µέχρι την κατάληψη των χώρων παραγωγής από την κατάληψη µέχρι τη λειτουργία των χώρων παραγωγής και από τη λειτουργία µέχρι το µετασχηµατισµό των χώρων παραγωγής. Αυτή η διαδικασία πρέπει να οδηγήσει, τελικά για την περίπτωση του εργοστασιακού χώρου παραγωγής στην άρνηση του εργοστασίου συνολικά και στην άρνηση του εργοστασίου ως τέτοιου. Αυτή η διαδικασία µπορεί να συνεχιστεί µονάχα στο πλαίσιο ευρύτερων αλλαγών στη διάρθρωση της κοινωνίας των κοινωνικών αντικειµένων και του κοινωνικού πλούτου έξω από το εργοστάσιο. Η άρνηση του εργοστασίου µπορεί να σηµαίνει καταρχήν τη φυσική καταστροφή του, την ισοπέδωση και την αναδηµιουργία του αλλού και, ίσως, την παραγωγή ενός διαφορετικού ή τροποποιηµένου προϊόντος. Αυτό θα συνέβαινε, για 12

13 παράδειγµα, µε εργοστάσια που παράγουν άχρηστα προϊόντα, όπως είναι οι βιοµηχανίες µεγάλων όπλων που δε θα µπορούσαν να µεταστραφούν για να εξοπλιστεί το προλεταριάτο. Θα µπορούσε να σηµαίνει τη διάλυση ορισµένων εργοστασίων και τη διασπορά των εξαρτηµάτων τους σε διάφορες τοποθεσίες όπου καινούρια εργοστάσια ενός είδους που δε θα είχε δηµιουργηθεί ποτέ στον καπιταλισµό κατασκευάζονται από τη συµβουλιακή εξουσία, για παράδειγµα ως µέρος της διαδικασίας αποαστικοποίησης. Τελικά, θα πρέπει να σηµαίνει την οριστική άρνηση του εργοστασίου ως τέτοιου την καθολική υπέρβαση του παλιού εξειδικευµένου εργοστασίου προκειµένου αυτό να αντικατασταθεί από ένα είδος ενιαίου συµπλέγµατος στους παραγωγικούς πυρήνες των κοµµούνων δηλαδή των νέων µορφών οικιστικού προτύπου που δεν είναι ούτε αστικές ούτε αγροτικές (ή: είναι τόσο αστικές όσο και αγροτικές) και θα αναδυθούν µέσα από την επαναστατική διαδικασία ως σύνθεση της πόλης και της υπαίθρου, δηλαδή ως υπέρβαση της ιστορικής τους αντίθεσης και αντίφασης 8. Αλλά η ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτο-άρνησης του κεφαλαίου περιλαµβάνει περισσότερα στοιχεία και προχωράει πέρα από όλα αυτά. Η περιεκτική φαντασία της µπορεί να µας δώσει µια φευγαλέα εικόνα της κοµµουνιστικής κοινωνίας, σύµφωνα µε την εσωτερική λογική αυτών των εννοιών (και, βέβαια, χωρίς αυτή η φαντασιακή λογική από µόνη της να εγγυάται την πραγµάτωσή της, δηλαδή χωρίς να εγγυάται ότι η συνοχή της θα γίνει πράξη). Η έννοια της άρνησης του κεφαλαίου είναι τόσο µεγάλη όσο και η ίδια η έννοια του κεφαλαίου. Και η έννοια του κεφαλαίου είναι µεγαλύτερη από όλες τις αρνήσεις που περιγράψαµε. Το κεφάλαιο είναι η ολότητα της καπιταλιστικής κοινωνίας 9. Η καπιταλιστική κοινωνία είναι η κοινωνία ως κεφάλαιο. Ολόκληρο το πεδίο, ολόκληρη η διάρθρωση της κοινωνίας-κεφαλαίου περιλαµβάνεται στην έννοια του κεφαλαίου, δηλαδή αντικειµενοποιεί το κεφάλαιο 10. Η ολότητα της καπιταλιστικής κοινωνίας είναι το αντικειµενικό σώµα του κεφαλαίου. Και η άρνηση ολόκληρης της αντικειµενικής διάρθρωσης των υλικών 13

14 εγκαταστάσεων της καπιταλιστικής κοινωνίας περιλαµβάνεται στην άρνηση της έννοιας του κεφαλαίου. Η προλεταριακή επανάσταση ως πρακτική κριτική της ανθρώπινης γεωγραφίας 11 εξακολουθεί να είναι µόνο η πρακτική κριτική της πολιτικής οικονοµίας, η έµπρακτη κριτική του κεφαλαίου. Οι υλικές εγκαταστάσεις της καπιταλιστικής κοινωνίας αντικειµενοποιούν την κοινωνική σχέση παραγωγής της καπιταλιστικής κοινωνίας δηλαδή το κεφάλαιο. Η κοινωνική επανάσταση που εγκαθιδρύει µια νέα κοινωνική σχέση παραγωγής (το εργατικό συµβούλιο και την οµοσπονδία του ή απλώς το συνεταιρισµό ) και έναν νέο τρόπο παραγωγής (την αυτοδιεύθυνση) πρέπει, παρόµοια, να είναι η διαδικασία αντικειµενοποίησης αυτών των νέων κοινωνικών σχέσεων που θα εναρµονίσει το φυσικό σώµα της κοινωνίας µε την καινούρια του βάση. Το θεώρηµα της αντιστοιχίας µεταξύ των φυσικών εγκαταστάσεων (του οργανωµένου χωροχρόνου) της κοινωνίας και των κοινωνικών σχέσεων που βρίσκονται στη ρίζα τους είναι µια ιστορική αλήθεια, καθώς επίσης και µια εννοιολογική αλήθεια που βασίζεται στην ιστορική έννοια του κεφαλαίου. Η ιστορία του κεφαλαίου συµπεριλαµβανοµένης, κατ ανάγκη, και της προϊστορίας του (δηλαδή της πρωταρχικής συσσώρευσης µε την πιο διευρυµένη της έννοια) είναι η αλλοτριωµένη ιστορία του ανθρώπου. Η ανακάλυψη αυτής της αντιστροφής µεταξύ υποκειµένου και αντικειµένου είναι το βαθύτερο µυστικό της Μαρξιανής κριτικής, της αποκάλυψης και της επίλυσης του γρίφου της ιστορίας από το Μαρξ. Το κεφάλαιο είναι το πραγµατικό παγκόσµιο πνεύµα (Weltgeiste) του Χέγκελ. Ο ορθολογικός πυρήνας που βρίσκεται µέσα στο κέλυφος της µυστικοποίησης του Χέγκελ είναι η αντανάκλαση της πραγµατικής ιστορικής διαδικασίας του κεφαλαίου. Η µυστικοποίηση του Χέγκελ ήταν απλώς µια ανεπαρκώς κριτική αποδοχή της αληθινής πραγµοποίησης. Με τη µορφή του καπιταλσιµού, ο κοινωνικός κόσµος εξελίσσεται ως αυτoανάπτυξη του κεφαλαίου, δηλαδή ως αυτο-ανάπτυξη µιας ψευδο-υποκειµενικότητας ξένης προς τις ανθρώπινες επιθυµίες, ενώ η ανθρώπινη καθηµερινή ζωή µετατρέπεται σε 14

15 µια ψευδο-αντικειµενικότητα που χαρακτηρίζεται από µια φαινοµενικά εξωτερική, επιβεβληµένη ρουτίνα και πλήξη χαρακτηρίζεται από µια τυφλότητα των ανθρώπινων όντων απέναντι στους οικονοµικούς και κοινωνικούς νόµους που οι ίδιοι παράγουν και οι οποίοι αποτελούν προϊόν της δικής τους πράξης. Όλα αυτά περιλαµβάνονται ήδη στη σχέση της µισθωτής εργασίας, στην ίδια τη σχέση-κεφάλαιο. Το κεφάλαιο γίνεται το ψευδο-υποκείµενο της ιστορίας επειδή εµείς εκποιούµε δηλαδή πουλάµε την υποκειµενικότητά µας στο κεφάλαιο. Η µισθωτή εργασία είναι η εργασία που πωλείται, δηλαδή η αλλοτριωµένη εργασία. Το κεφάλαιο είναι η συσσωρευµένη αλλοτριωµένη εργασία στο πλαίσιο της διαδικασίας κατά την οποία συσσωρεύει ολοένα µεγαλύτερη ποσότητα του εαυτού του. Το κεφάλαιο φαίνεται να έχει υποκειµενικές δυνάµεις επειδή εµείς εκποιούµε (πουλάµε) τις υποκειµενικές δυνάµεις µας µε τη µορφή της εργασιακής µας δύναµης στο κεφάλαιο. Η ψευδο-υποκειµενικότητα του κεφαλαίου είναι η αλλοτριωµένη υποκειµενικότητα του προλεταριάτου. Εµείς, ως προλετάριοι, παράγουµε έναν ξένο κόσµο τον κόσµο του κεφαλαίου πουλώντας την καθηµερινή µας ζωή, την ενέργειά µας, τη δύναµη του εαυτού µας στο κεφάλαιο για χρήσεις που δεν αποφασίζουµε οι ίδιοι για τους σκοπούς και τις χρήσεις του κεφαλαίου ή, µάλλον, των ανθρώπων που αντιπροσωπεύουν τις προσταγές του κεφαλαίου των καπιταλιστών, των διευθυντών, των γραφειοκρατών του κράτους. Αυτοί επιβάλλουν άµεσα τις προσταγές της ανταλλακτικής αξίας έναντι των προσταγών της αξίας χρήσης. Ωστόσο, η αναπαραγωγή της καπιταλιστικής καθηµερινής ζωής συνολικά από ολόκληρο το προλεταριάτο επιβάλλει αυτές τις προσταγές έµµεσα και αναπαράγει τόσο αυτούς που τις επιβάλλουν άµεσα όσο και την εξουσία της επιβολής τους. Η άρνηση του κεφαλαίου σηµαίνει την απο-αλλοτρίωση των παραγωγών και των συσσωρευµένων µέσων παραγωγής σηµαίνει την επανάκτηση του κεφαλαίου εκ µέρους µας την επιστροφή της υποκειµενικότητας στα αληθινά υποκείµενα. Η άρνηση του κεφαλαίου σηµαίνει ότι οι άνθρωποι αποφασίζουν συλλογικά µε ποιο τρόπο θα χρησιµοποιήσουν 15

16 την ενέργειά τους σηµαίνει τον δηµοκρατικό σχεδιασµό της παραγωγής του κόσµου από τους συνεταιρισµένους παραγωγούς του σηµαίνει τα οµοσπονδιοποιηµένα συµβούλια και, αργότερα, τις οµοσπονδιοποιηµένες κοµµούνες. Η άρνηση του κεφαλαίου θα είναι, εποµένως, η αρχή της ανθρώπινης ιστορίας, της ιστορίας που εναρµονίζεται µε την επιθυµία. Η φράση αυτο-ανάπτυξη του κεφαλαίου αποσαφηνίζεται µέσα από ορισµένα παραδείγµατα. Είναι προφανές, για παράδειγµα, ότι η γεωγραφική κατανοµή του πληθυσµoύ πρέπει να ακολουθεί τη γεωγραφική κατανοµή του κεφαλαίου του χρήµατος, των αγορών, των θέσεων εργασίας εφόσον ο πληθυσµός αποτελείται κυρίως από το προλεταριάτο, ενώ ταυτόχρονα επιδρά στην κατανοµή του κεφαλαίου σε συνδυασµό µε ορισµένους φυσικούς παράγοντες όπως είναι η ιστορική κληρονοµιά της προκαπιταλιστικής δηµογραφίας. Αλλά η χωροταξική οργάνωση του κεφαλαίου γίνεται ολοένα περισσότερο προϊόν της δικής του επίδρασης όσο µεγαλώνει το χρονικό διάστηµα κατά το οποίο το κεφάλαιο αναπτύσσεται πάνω στη δική του βάση, µετασχηµατίζοντας τόσο τη φύση όσο και τις κληρονοµηµένες κοινωνικές συνθήκες σύµφωνα µε τις δικές του προσταγές. Αυτό που πρέπει κυρίως να θυµόµαστε είναι ότι ο πληθυσµός µε την ιδιότητα του µισθωτού εργάτη δεν παράγει για τον εαυτό του, σύµφωνα µε τις δικές του επιθυµίες και προθέσεις, αλλά για λογαριασµό του κεφαλαίου ενεργώντας, στην πραγµατικότητα, ως κεφάλαιο που αυτοαναπτύσσεται. Η συγκέντρωση του πληθυσµού είναι µέρος της συγκέντρωσης του κεφαλαίου, διότι το προλεταριάτο αποτελεί µέρος του κεφαλαίου ( µεταβλητό κεφάλαιο ) 12. Η καπιταλιστική πόλη είναι µια συγκέντρωση κεφαλαίου είναι η οργάνωση του σταθερού κεφαλαίου, η ίδια η µορφή της γεωγραφικής κατανοµής του. Είναι το υλικό σώµα και η ενσωµάτωση του κεφαλαίου το κεφάλαιο ως πόλη και η πόλη ως κεφάλαιο. Είναι η πόλη του κεφαλαίου. Αυτό ισχύει σε ακόµα µεγαλύτερο βαθµό στη σχεδιασµένη πόλη του ενοποιηµένου κράτους-κεφαλαίου, µολονότι η απόλυτη συγκέντρωση του κεφαλαίου στο κράτος και η προσπάθεια του γραφειοκρατικού σχεδιασµού να αρνηθεί και να υπερβεί την αυθόρµητη κίνηση της οικονοµίας (το νόµο της αξίας) εµπεριέχει το ατελές 16

17 ξεκίνηµα της άρνησης του κεφαλαίου. Η άρνηση του κεφαλαίου ως κράτος-κεφάλαιο είναι µονάχα η άρνηση του καπιταλισµού εντός του καπιταλισµού. Εποµένως, η άρνηση της έννοιας του κεφαλαίου συµπεριλαµβάνει την άρνηση της καπιταλιστικής πόλης ως µορφής συγκέντρωσης και συσσώρευσης του κεφαλαίου. Είδαµε ότι η άρνηση του κεφαλαίου και ο καθολικός µετασχηµατισµός της κοινωνίας είναι αδιαχώριστες έννοιες. Εποµένως, η θέση που διατυπώνουν οι καταστασιακοί για την προλεταριακή επανάσταση ως καθολικό µετασχηµατισµό του κόσµου δεν είναι µια απλή φράση αλλά εννοείται σοβαρά και κυριολεκτικά και απορρέει από την εννοιολογική και ιστορική λογική της ίδιας της θεωρίας της πράξης. Η πλήρης άρνηση του κεφαλαίου δεν µπορεί να σηµαίνει τίποτα λιγότερο. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 H αξία χρήσης για την οποία γίνεται λόγος εδώ δεν είναι η ίδια µε την αξία χρήσης που υπήρχε αρχικά, στις αρχέγονες κοµµουνιστικές κοινωνίες, προτού εµφανιστεί η ανταλλακτική αξία (της). Η κοµµουνιστική παραγωγή δε γίνεται αντιληπτή (νοητή) ως απλή επιστροφή στην παραγωγή αξίας χρήσης όπως υπήρχε πριν την καπιταλιστική κοινωνία. Πρέπει να γίνει κατανοητή ως σωρευτική ανάπτυξη πέραν του καπιταλισµού µια υπέρβαση και όχι µια οπισθοδρόµηση µια πρόοδος που διατηρεί και βασίζεται σε ορισµένα αµετάκλητα αποτελέσµατα της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Η διαλεκτική της ιστορικής αντίθεσης µεταξύ αξίας χρήσης και ανταλλακτικής αξίας, όπως συµβαίνει µε κάθε διαλεκτική, δεν ακολουθεί µια (φαυλοειδώς) κυκλική αλλά µια ελικοειδή πορεία. εν είναι δυνατή µια µονόπλευρη λύση ως υποτροπή στην αρχέγονη αξία χρήσης. Η αξία χρήσης για την οποία µιλάµε εδώ δεν ανφέρεται σε µια οπισθοδροµική επιστροφή στη θέση αλλά στη σύνθεση µεταξύ αξίας χρήσης και ανταλλακτικής αξίας. Ίσως θα ήταν απλούστερο να αποκαλούµε αξία αυτή τη σύνθεση δηλαδή την τοµή ή µοναδικότητα [singularity] της αξίας χρήσης και της ανταλλακτικής αξίας αλλά αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση µε τον τρόπο που χρησιµοποιείται ο συγκεκριµένος όρος από τον Μαρξ στο Κεφάλαιο και θα δηµιουργούσε έτσι µια νέα σύγχυση. Προτείνουµε, αντίθετα, τον όρο κοινωνική αξία χρήσης σε αντίθεση µε την απλή αξία χρήσης, µε την οποία εννοείται η ιδιωτική αξία χρήσης. 17

18 Η καταλληλότητα αυτής της ορολογίας γίνεται εύκολα αντιληπτή όταν εξετάζουµε το ζήτηµα της αξίας χρήσης ενός µηχανήµατος. Η αξία χρήσης των βιοµηχανικών µηχανηµάτων στην καπιταλιστική κοινωνία είναι η αξία χρήσης τους για τον καπιταλιστή. Κανένας άλλος δεν τα αγοράζει. Για τον καπιταλιστή, είναι απλώς ένα µέσο παραγωγής όπως όλα τα άλλα συµπεριλαµβανοµένων εκείνων που αποτελούνται από σάρκα και αίµα και, στην πραγµατικότητα, δεν έχει σηµασία ούτε ο ίδιος ο κλάδος της βιοµηχανίας, καθώς πρόκειται απλώς για ένα µέσο προς επίτευξη του µοναδικού σκοπού του κέρδους πρόκειται απλώς για ένα µέσο παραγωγής χρήµατος. Το µόνο που µετράει είναι η αξία χρήσης του για την παραγωγή ανταλλακτικής αξίας, για τη δηµιουργία χρήµατος. Αλλά στη σοσιαλιστική κοινωνία που αναδύεται µέσα από την καπιταλιστική κοινωνία, οι παλιές µηχανές θα συνεχίσουν να έχουν µια αξία χρήσης, µολονότι η παλιά αξία χρήσης τους (όπως περιγράφτηκε παραπάνω) θα έχει προφανώς καταστραφεί. Αλλά αυτή η αξία χρήσης εξίσου προφανώς δε θα µπορεί να είναι άµεσα ατοµική, ιδιωτική. εν είναι µια άµεσα ατοµική αλλά µια κοινωνική αξία χρήσης. Μονάχα έµµεσα, µεσολαβηµένα αποτελεί ατοµική αξία χρήσης. Η µηχανή µετατρέπεται τελικά σε αντικείµενα προσωπικής κατανάλωσης. Η χρήση της µηχανής, η οποία την εξαντλεί (την καταναλώνει, την φθείρει), καταλήγει στην παραγωγή αυτών των προϊόντων. Αργότερα, όταν η παραγωγική διαδικασία θα έχει γίνει επίσης µια αισθητική διαδικασία και όταν οι µηχανές θα έχουν σχεδιαστεί από τους παραγωγούς ως απευθείας µέσα αυτοανάπτυξης, αυτοέκφρασης και αυτοπραγµάτωσης, η µηχανή θα αποκτήσει ένα καινούριο είδος άµεσης χρησιµότητας και θα γίνει ένα είδος καταναλωτικού αγαθού αυτοδικαίως. Αλλά και τότε η χρήση της δε θα γίνεται από ένα αποµονωµένο άτοµο είναι µια χρήση που γίνεται σε συνεργασία µε τους άλλους µια συνεταιρισµένη χρήση µια κοινωνική χρήση. Η ανταλλακτική αξία υπήρξε ακριβώς το αρχικό µέσο για την κοινωνικοποίηση της ιδιωτικής αξίας χρήσης και της ιδιωτικής παραγωγής (βλ. Καρλ Μαρξ, Βασικές Γραµµές για την Κριτική της Πολιτικής Οικονοµίας, Harper and Row, σελ ). Αντίθετα, η µηχανή είναι πέρα από τον συνεταιρισµό ή την ίδια την κοινωνική σχέση το ίδιο το µέσο της κοινωνικής παραγωγής: το κατ εξοχήν κοινωνικό εργαλείο. Η χρήση της και, εποµένως, η αξία χρήσης της δεν µπορεί παρά να είναι κοινωνική. Άρα, η ανταλλακτική αξία είναι ο όρος που µεσολαβεί ιστορικά ανάµεσα σε δύο µορφές αξίας χρήσης, ανάµεσα σε µια ανώτερη και µια κατώτερη µορφή. Είναι το ιστορικό µέσο για την κοινωνικοποίηση της αξίας χρήσης. Η µορφή της αξίας χρήσης που ακολουθεί την κυριαρχία της ανταλλακτικής αξίας πρέπει, µέσα από την άρνηση της ανταλλακτικής αξίας ως τέτοιας, να διατηρήσει την κοινωνικοποιητική στιγµή της ( aufgehoben ). 18

19 2 Όπως το θέτει ο Ντεµπόρ: «Η προλεταριακή επανάσταση εξαρτάται πλήρως από τον όρο ότι, για πρώτη φορά, η θεωρία ως ευφυία της ανθρώπινης πρακτικής αναγνωρίζεται και βιώνεται από τις µάζες. Απαιτεί από τους εργάτες να γίνουν διαλεκτικοί και να εγγράψουν τη σκέψη τους στην πρακτική.» (Κοινωνία του Θεάµατος, Θέση 123). Η εποχή µας παρέχει σηµάδια µιας τέτοιας εξέλιξης. Για παράδειγµα, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης απεργίας και του αποκλεισµού των δρόµων εκ µέρους των φορτηγατζήδων, ένας οδηγός φορτηγού παρατήρησε: «Η µικρότερη µεταφορική εταιρεία στον κόσµο, ο ατοµικός φορτηγατζής µίλησε τώρα αποτελεί τη µεγαλύτερη µεταφορική εταιρεία στον κόσµο.» (San Francisco Chronicle, Πρασκευή 8 εκέµβρη 1973, σελ.8). Γενικά, οι οδηγοί φορτηγών αποτελούν µια ενδιαφέρουσα περίπτωση: Γνωρίζουν τις διασυνδέσεις της καπιταλιστικής παραγωγής, τις λειτουργίες της παραγωγής, επειδή επιτελούν πρακτικά αυτές τις διασυνδέσεις. 3 «Αυτή η κατάληψη διαφέρει από εκείνη που έκαναν οι εργάτες το Το 1920, οι εργάτες έλεγαν: Ας κάνουµε κατάληψη, αλλά ας δουλέψουµε. Ας δείξουµε σε όλους ότι µπορούµε να διευθύνουµε την παραγωγή µόνοι µας. Τα πράγµατα είναι διαφορετικά σήµερα. Στη δική µας κατάληψη, το εργοστάσιο αποτελεί ένα σηµείο αφετηρίας για την επαναστατική οργάνωση των εργατών και όχι ένα χώρο για να δουλέψουµε!» (Ιταλός εργάτης στο εργοστάσιο Mirafiori, όπως αναφέρεται στο Ιταλία, 1973: Εργατικοί Αγώνες στην Καπιταλιστική Κρίση, Radical America 7:2, Μάρτης- Απρίλης 1973, σελ. 31). 4 «Στο µηχάνηµα, η αντικειµενοποιηµένη εργασία δεν εµφανίζεται µόνο µε τη µορφή ενός προϊόντος ή ενός προϊόντος που χρησιµοποιείται ως µέσο εργασίας αλλά, επίσης, µε τη µορφή της ίδιας της παραγωγικής δύναµης. Η εξέλιξη των µέσων εργασίας σε µηχανήµατα δεν είναι συµπτωµατική για το κεφάλαιο είναι ο ιστορικός µετασχηµατισµός των παραδοσιακών µέσων εργασίας σε µέσα κατάλληλα για τον καπιταλισµό...έτσι, το µηχάνηµα εµφανίζεται ως η καταλληλότερη µορφή σταθερού κεφαλαίου και το σταθερό κεφάλαιο εφόσον το κεφάλαιο θεωρείται σαν να σχετίζεται µε τον εαυτό του είναι η καταλληλότερη µορφή του κεφαλαίου εν γένει...έτσι, η πλήρης ανάπτυξη του κεφαλαίου δε συντελείται µε άλλα λόγια, το κεφάλαιο δεν έχει εγκαταστήσει ακόµα τα µέσα παραγωγής που αντιστοιχούν στον εαυτό του µέχρι τη στιγµή όπου τα µέσα εργασίας δεν καθορίζονται µονάχα τυπικά ως σταθερό κεφάλαιο αλλά ξεπερνιούνται στην άµεση µορφή τους, και το σταθερό κεφάλαιο µε τη µορφή της µηχανής αντιτίθεται στην εργασία εντός της παραγωγικής διαδικασίας...αλλά αν το κεφάλαιο δείχνει µονάχα επαρκώς τη φύση του ως 19

20 αξία χρήσης εντός της παραγωγικής διαδικασίας µε τη µορφή του µηχανήµατος και άλλων υλικών µορφών του σταθερού κεφαλαίου όπως είναι, για παράδειγµα, ο σιδηρόδροµος (θα επιστρέψουµε σε αυτό αργότερα) τούτο δε σηµαίνει ποτέ ότι αυτή η αξία χρήσης (το µηχάνηµα από µόνο του) είναι το κεφάλαιο ή ότι αυτό το µηχάνηµα µπορεί να θεωρηθεί συνώνυµο µε το κεφάλαιο όχι περισσότερο απ όσο ο χρυσός θα έπαυε να έχει χρησιµότητα ως χρυσός αν δε χρησιµοποιόταν πια ως χρήµα. Από το γεγονός ότι το µηχάνηµα είναι η καταλληλότερη µορφή της αξίας χρήσης του κεφαλαίου δε συνεπάγεται ότι η καθυπόταξή του στις κοινωνικές σχέσεις του καπιταλισµού είναι η καταλληλότερη και η τελευταία κοινωνική σχέση για τη χρησιµοποίηση του µηχανήµατος.» (Καρλ Μαρξ, Βασικές Γραµµές για την Κριτική της Πολιτικής Οικονοµίας, Harper and Row, σελ ) Επίσης, σε ένα πολύ ενδιαφέρον γράµµα προς τον εκδότη του περιοδικού New Solidarity που ανατυπώνεται στο τεύχος της 7 ης εκέµβρη 1973 και έχει γραφτεί από έναν µηχανικό που είναι µέλος των Εργατικών Επιτροπών, βλέπουµε να αναδύεται η ίδια διαίσθηση: «Τα σηµερινά σκουπίδια που ονοµάζονται παραγωγή δεν µπορούν µε κανέναν τρόπο να χρησιµοποιηθούν για τη δηµιουργία της σοσιαλιστικής αυτο-διευρυνόµενης παραγωγής. Οποιοσδήποτε κι αν είναι αυτός που διευθύνει την οικονοµία, η σηµερινή µέθοδος παραγωγής θα συνεχίσει να συνθλίβει τους εργάτες...». Και: «Η συζήτηση σχετικά µε το Εναλλακτικό Βιοµηχανικό Σύστηµα µάς οδηγεί σε έναν ορισµό της σοσιαλιστικής µηχανής. Μια σοσιαλιστική µηχανή είναι µια διαδικασία που επιτρέπει στον εργάτη να πάει στο σπίτι ή στο σχολείο σε καλύτερη κατάσταση από αυτήν στην οποία βρισκόταν όταν ξεκινούσε την εργασία του. Με άλλα λόγια, µια σοσιαλιστική µηχανή δηµιουργεί πλεόνασµα για τον εργάτη διεγείροντας τις διανοητικές λειτουργίες του, διευρύνοντας την κοσµοθεώρησή του και βοηθώντας τον να φτάσει σε προβλήµατα και λύσεις των οποίων την ύπαρξη αγνοούσε προηγουµένως. Επίσης, η φυσική κατάστασή του µετά την εργασία πρέπει να είναι καλύτερη από τη φυσική κατάστασή του πριν την εργασία. (Jim C., Boston Local, NCLC: "Η Άποψη ενός Μηχανικού για τις Μηχανές", 4:34 7 εκέµβρη 1973, σελ. 6.) 5 Καθώς η διαδικασία της προλεταριοποίησης επεκτείνεται σε ολόκληρη την κοινωνία και ολοένα περισσότερες περιοχές ζωτικές για την κοινωνική αναπαραγωγή υπάγονται στην κυριαρχία του κεφαλαίου ή, τουλάχιστον, των καπιταλιστικών πρακτικών, αυτή η σχέση ανάµεσα στη µηχανή και τον εργάτη αναπαράγεται και επεκτείνεται σε νέες περιοχές. Για παράδειγµα, ορισµένα ιδιωτικά καπιταλιστικά νοσοκοµεία όπως το Kaiser που εφαρµόζουν τη βιοµηχανοποίηση της ιατρικής και την προλεταριοποίηση των γιατρών για λόγους ελαχιστοποίησης του κόστους εφαρµόζουν µια τυποποιηµένη εξέταση 20

21 που ονοµάζεται πολυφασική και περιλαµβάνει µια σειρά ηµιαυτοµατοποιηµένων εξετάσεων όπου οι ιατρικοί εργάτες περνάνε τον ασθενή από ένα είδος γραµµής συναρµολόγησης. Για να αναφέρουµε ένα άλλο παράδειγµα, οι περισσότεροι υπολογιστές IBM System 360 χρησιµοποιούνται από τις επιχειρήσεις ως ένα εξυµνούµενο είδος γραφοµηχανής, ως υπάλληλοιροµπότ που εκτελούν τυποποιηµένες λογιστικές ή γραφικές εργασίες και συµπληρώνουν έντυπα εκροών, καθώς µπορούν να δακτυλογραφούν και να σχεδιάζουν γρηγορότερα από οποιονδήποτε άνθρωπο που εργάζεται ως γραµµατέας ή δακτυλογράφος. Οι εργάτες στη σύγχρονη πληροφορικοποιηµένη γραφειοκρατία ιδίως οι χειριστές και οι προγραµµατιστές συνδέονται µε τον εξοπλισµό κατά έναν υβριδοποιηµένο γραφειοκρατικό-βιοµηχανικό τρόπο. Η καθαρή, διαυγής, ανίδρωτη ατµόσφαιρα των αναδυόµενων εγκαταστάσεων της καπιταλιστικής πληροφορικής µπορούν να θεωρηθούν ότι προεικονίζουν αν και µε τρόπο µονόπλευρο και διαστρεβλωµένο τις εργασιακές συνθήκες που αντιστοιχούν στην κοµµουνιστική κοινωνία. Γενικά, ο υπολογιστής της επιχείρησης ή ευφυής γραφοµηχανή που χρησιµοποιείται για την αυτοµατοποίηση και τη µείωση του κόστους της γραφειοκρατικής εργασίας καθώς επίσης και ο υπολογιστής που ελέγχει τη βιοµηχανική διαδικασία και χρησιµοποιείται για την αυτοµατοποίηση και τη µείωση του κόστους της βιοµηχανικής εργασίας µοιάζουν να αποτελούν την πληρέστερη µέχρι σήµερα αντικειµενοποίηση του ανθρώπινου υποκειµένου και µια ακόµα πιο κατάλληλη µορφή σταθερού κεφαλαίου από τις µηχανές που ήταν γνωστές στην εποχή του Μαρξ. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στο βαθµό που οι υπολογιστές συνεχίζουν να αναπτύσσονται προς την κατεύθυνση ενός είδους οικουµενικής µηχανής. 6 «Στην κοινοτική παραγωγή, ο καθορισµός του χρόνου παραµένει, βέβαια, σηµαντικός. Όσος λιγότερος χρόνος απαιτείται από την κοινωνία για την παραγωγή σιταριού, βοοειδών κ.λπ. τόσο περισσότερος χρόνος κερδίζεται για άλλες µορφές υλικής ή πνευµατικής παραγωγής. Το ίδιο συµβαίνει µε το άτοµο, καθώς η οικουµενικότητα της ανάπτυξής του, της απόλαυσης και της δραστηριότητάς του εξαρτάται από την εξοικονόµηση χρόνου. Παρόµοια, η κοινωνία πρέπει να κατανείµει σκόπιµα το χρόνο της προκειµένου να πετύχει µια παραγωγή προσαρµοσµένη στις γενικές ανάγκες της. Με τον ίδιο τρόπο, το άτοµο πρέπει να κατανείµει το χρόνο του για να αποκτήσει, σε κατάλληλες αναλογίες, τη γνώση που χρειάζεται ή για να εκπληρώσει τις διάφορες απαιτήσεις της δραστηριότητάς του.» Στη βάση της κοινοτικής παραγωγής, ο πρώτος οικονοµικός νόµος παραµένει η οικονοµία του χρόνου και η µεθοδική κατανοµή του εργασιακού χρόνου µεταξύ των διάφορων παραγωγικών κλάδων στην πραγµατικότητα, αυτός ο νόµος αποκτά εδώ ακόµα µεγαλύτερη σηµασία. Αλλά όλα αυτά διαφέρουν ουσιαστικά από τη µέτρηση των ανταλλακτικών αξιών (της εργασίας και των 21

22 προϊόντων της εργασίας) µέσω του εργασιακού χρόνου. Η εργασία των ατόµων που συµµετέχουν στον ίδιο κλάδο δραστηριότητας και τα διαφορετικά είδη εργασίας δε διαφέρουν µόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά. Ποια είναι η προϋπόθεση µιας απλώς ποσοτικής διαφοράς µεταξύ των πραγµάτων; Το γεγονός ότι η ποιότητά τους είναι η ίδια. Έτσι, οι µονάδες εργασίας µπορούν να µτερώνται ποσοτικά µόνο αν διέπονται από την ίδια ποιότητα.» (Καρλ Μαρξ, Βασικές Γραµµές για την Κριτική της Πολιτικής Οικονοµίας, Harper and Row, σελ ) «Γιατί ο πραγµατικός πλούτος είναι η αναπτυγµένη παραγωγική δύναµη όλων των ατόµων. Το µέτρο του πλούτου δεν είναι πια ο χρόνος εργασίας αλλά ο διαθέσιµος χρόνος. Ο χρόνος εργασίας ως µέτρο του πλούτου σηµαίνει ότι ο πλούτος θεµελιώνεται στη φτώχεια...» (Καρλ Μαρξ, Βασικές Γραµµές για την Κριτική της Πολιτικής Οικονοµίας, Harper and Row, σελ. 141.) 7 Γιατί αναφερόµαστε στην ΑΥΤΟ-άρνηση του κεφαλαίου ; Η αυτο-άρνηση (εσωτερική άρνηση, εµµενής άρνηση) είναι η γενική µέθοδος της διαλεκτικής άρνησης, της διαλεκτικής αυτο-κίνησης εν γένει. Αλλά µε ποιο τρόπο ισχύει αυτό στη συγκεκριµένη περίπτωση; Ισχύει µε µια διπλή έννοια. Υπάρχει τόσο µια υποκειµενική (καθ εαυτήν) όσο και µια αντικειµενική (αφ εαυτής) τάση αυτο-τερµατισµού στο εσωτερικό του κεφαλαίου. Πρώτον, υποκειµενικά, στην ίδια την ποιοτική και ποσοτική συσσώρευση του προλεταριάτου, στη συσσωρευόµενη κοινωνική σχέση και στη συνεργασία εντός του προλεταριάτου και εντός της παραγωγικής διαδικασίας. Η τελική πράξη αυτής της διαδικασίας, η οποία συντελείται όταν η παραγωγή έχει τεθεί σε ολοένα µεγαλύτερο βαθµό στα χέρια των συνεταιριζόµενων προλετάριων από την ίδια τη διαδικασίακεφάλαιο, είναι η άλωση του κεφαλαίου εκ των έσω από το προλεταριάτο που έχει ενσωµατωθεί στο κεφάλαιο ως µεταβλητό κεφάλαιο τη στιγµή της παραγωγής: η κατάληψη όλων των χώρων παραγωγής, οι οποίοι κατέχονται από τους εργάτες ως παραγωγικό κεφάλαιο, καθιστώντας τους έτσι όχι πια κεφάλαιο αλλά κοινωνική ιδιοκτησία κοινωνικοποιηµένη ιδιοκτησία και απαλλοτριωµένο (αναιρεµένο) κεφάλαιο. Η εξέγερση του µεταβλητού κεφαλαίου θέτει τέρµα στον ίδιο του τον εαυτό και στο σταθερό κεφάλαιο ως κεφάλαιο. ηλαδή, πρόκειται ακριβώς για την αυτο-άρνηση του κεφαλαίου. Αλλά δεν πιστεύουµε ότι η ανάπτυξη της υποκειµενικής πλευράς από µόνη της επαρκεί για να επιφέρει ή να επισπεύσει το τέλος του κεφαλαίου, για να καθορίσει τη στιγµή και να µετασχηµατίσει την αυξανόµενη δυνατότητα σε πραγµατικότητα, την αυξανόµενη ανάγκη σε αναγκαιότητα. Στην αντικειµενική πλευρά, οι ποσοτικές συνέπειες της ποιοτικής τάσης προς την αντικειµενική κοινωνικοποίηση των 22

23 µέσων παραγωγής (η κυριαρχία των κοινωνικών εργαλείων, η ανάπτυξη των µηχανηµάτων, της µηχανοποίησης ή της αυτοµατοποίησης ) µε όρους της σχέσης ανάµεσα στην υπεραξία και το συνολικό επενδυµένο κεφάλαιο, τείνει να επιβραδύνει τη διαδικασία συσσώρευσης ως αποτέλεσµα αυτής της ίδιας διαδικασίας, επαπειλώντας τον τερµατισµό της διαδικασίας ή την αντιστροφή της (αποσυσσώρευση, κανιβαλοποίηση, περιοριζόµενη κοινωνική αναπαραγωγή) όταν αυτή φτάσει στο όριό της. Αυτό εκφράζεται ως νόµος της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους και µετατοπίζει το κλυδωνιζόµενο σύστηµα προς την κατάρρευση ( ύφεση ) και τη στασιµότητα, η οποία ξεπερνιέται µέσω: (1) της ελεφάντινης αύξησης των µη παραγωγικών τοµέων (του Θεάµατος ), (2) του µετασχηµατισµού του ιδιωτικού κεφαλαίου σε κρατικό κεφάλαιο, και (3) της προλεταριακής επανάστασης. Αυτή η τάση του κεφαλαίου να διακόψει την ίδια τη συσσώρευσή του, η αυτο-αιτιώδης σχέση της µακροπρόθεσµης επιβράδυνσης του ρυθµού συσσώρευσης είναι η τάση προς την αυτο-άρνηση του κεφαλαίου αφ εαυτού. Η σύζευξη και η αιτιώδης συνάφεια µεταξύ της αφ εαυτής και της καθ εαυτής τάσης διαµορφώνει τη διαδικασία αυτοάρνησης στο σύνολό της και της προσδίδει έναν οριστικό χαρακτήρα και µια έννοια αναγκαιότητας. ( εν πρέπει να λησµονιέται ότι η κατάρρευση στη βαρβαρότητα, σε ένα προκαπιταλιστικό επίπεδο παραγωγικών δυνάµεων, σε έναν πυρηνικό α-οικολογικό αφανισµό ή µια µακρά περίοδος αυταρχικού κρατικού καπιταλισµού φασιστικού ή σταλινικού είναι ένα τέταρτο πιθανό αποτέλεσµα αυτής της διαδικασίας: η απροσδιόριστη άρνηση). 8 «Το θεµέλιο κάθε αναπτυγµένου καταµερισµού της εργασίας που προέρχεται από την ανταλλαγή εµπορευµάτων είναι ο διαχωρισµός µεταξύ πόλης και υπαίθρου. Μπορεί να ειπωθεί ότι ολόκληρη η οικονοµική ιστορία της κοινωνίας συνοψίζεται στην κίνηση αυτής της αντίθεσης.» (Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Τόµος Ι, New World, σελ. 352) «Η κατάργηση της αντίθεσης µεταξύ πόλης και υπαίθρου δεν είναι απλώς δυνατή...η σηµερινή µόλυνση του αέρα, του νερού και της γης µπορεί να τερµατιστεί µόνο µε τη συγχώνευση της πόλης και της υπαίθρου...οι µεγάλες πόλεις θα εξαλειφθούν.» (Φρίντριχ Ένγκελς, Αντι-Ντύρινγκ, New World, σελ. 323) 9 «Οι σχέσεις παραγωγής στο σύνολό τους αποτελούν τις κοινωνικές σχέσεις, την κοινωνία...το κεφάλαιο είναι µια κοινωνική σχέση παραγωγής. Είναι µια αστική σχέση παραγωγής, µια σχέση παραγωγής της αστικής κοινωνίας.» (Καρλ Μαρξ, Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο, International Publishers, σελ. 29) 23

24 10 Ο ανταγωνισµός ανάµεσα στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις αναφορικά µε το χώρο, την έγγεια ιδιοκτησία, την απόκτηση προνοµιούχων τοποθεσιών σε σχέση µε τις αγορές και τους φυσικούς πόρους είναι µια πλευρά του ανταγωνισµού µεταξύ των κεφαλαίων και υπάγεται στον γενικό νόµο του. Η χωροταξική κατανοµή που απορρέει αυτής της ανταγωνιστικής δραστηριότητας αντικειµενοποιεί αυτόν το νόµο (δηλαδή τον καθιστά ορατό, τον υλοποιεί, τον αποτυπώνει στην παγκόσµια πολλαπλότητα). 11 «Η ιστορία που απειλεί αυτόν τον κόσµο του λυκόφωτος είναι επίσης η δύναµη που µπορεί να υποβάλει το χώρο στον βιωµένο χρόνο. Η προλεταριακή επανάσταση είναι η κριτική της ανθρώπινης γεωγραφίας, µέσω της οποίας τα άτοµα και οι κοινότητες πρέπει να δηµιουργήσουν τους τόπους και τα γεγονότα που αντιστοιχούν στην οικειοποίηση όχι πια µόνο της εργασίας τους αλλά αλόκληρης της ιστορίας τους.» (Γκυ Ντεµπόρ, Η Κοινωνία του Θεάµατος, Θέση 178, Black and Red, 1973). «Η µεγαλύτερη επαναστατική ιδέα σε σχέση µε την πολεοδοµία δεν είναι η ίδια πολεοδοµική, τεχνολογική ή αισθητική. Είναι η απόφαση για την πλήρη αναδηµιουργία του περιβάλλοντος σύµφωνα µε τις ανάγκες της εξουσίας των εργατικών συµβουλίων, της αντικρατικής δικτατορίας του προλεταριάτου, του εκτελεστού διαλόγου. Και η εξουσία των συµβουλίων, η οποία µπορεί να είναι αποτελεσµατική µονάχα µετασχηµατίζοντας την ολότητα των υπάρχουσων συνθηκών, δεν µπορεί να αποδώσει στον εαυτό της ένα µικρότερο έργο αν θέλει να αναγνωριστεί και να αναγνωρίσει τον εαυτό της στον κόσµο.» (Γκυ Ντεµπόρ, Η Κοινωνία του Θεάµατος, Θέση 179, Black and Red, 1973). 12 «Από την άλλη πλευρά, το µέρος του κεφαλαίου που αντιπροσωπεύεται από την εργασιακή δύναµη υπόκειται σε µια µεταβολή αξίας κατά την παραγωγική διαδικασία. Αναπαράγει το ισοδύναµο της δικής του αξίας και, επιπλέον, παράγει ένα πλεόνασµα, µια υπεραξία που µπορεί να ποικίλλει, µπορεί να είναι µικρότερη ή µεγαλύτερη ανάλογα µε τις περιστάσεις. Αυτό το µέρος του κεφαλαίου µετασχηµατίζεται διαρκώς από σταθερό σε µεταβλητό µέγεθος. Κατά συνέπεια, το ονοµάζω µεταβλητό µέρος του κεφαλαίου ή, για συντοµία, µεταβλητό κεφάλαιο. Τα ίδια στοιχεία του κεφαλαίου που από την άποψη της εργασιακής διαδικασίας παρουσιάζονται, αντίστοιχα, ως αντικειµενικοί και υποκειµενικοί παράγοντες ως µέσα παραγωγής και εργασιακή δύναµη, από την άποψη της διαδικασίας δηµιουργίας υπεραξίας παρουσιάζονται ως σταθερό και µεταβλητό κεφάλαιο.» (Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Τόµος Ι, New World, σελ

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 6η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

http://www.economics.edu.gr 7

http://www.economics.edu.gr 7 6 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1.3 Λειτουργίες της Επιχείρησης 1.3.1 Η αλυσίδα των Επιχειρησιακών Λειτουργιών Όπως κάθε οργανισµός, έτσι και η επιχείρηση, προκειµένου να ζήσει, ν ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ ΗΜΟΣΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΚΤΗΤΟΙ ΠΟΡΟΙ Κεφάλαιο 9 Αγαθά τα οποία παρέχονται χωρίς χρέωση! Τα περισσότερα αγαθά στις οικονοµίες της αγοράς κατανέµονται µέσω των αγορών! Για τα αγαθά αυτά οι τιµές είναι τα σήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2 Τι είναι βιομηχανία Η βιομηχανία είναι ένα οργανωμένο σύστημα παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε μεγάλη ποσότητα. Οι βιομηχανικές, παραγωγικές μονάδες ή μονάδες παροχής υπηρεσιών χρειάζεται να θεωρηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΑΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 9.1 Ο Ρόλος των Εθνικών Λογαριασµών 9.2 Τα Μεγέθη των Εθνικών Λογαριασµών 9.2.1 Εθνικό Προϊόν 9.2.2 Εθνικό Εισόδηµα 9.2.3 Εθνική απάνη

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΔΕ Γ ΕΠΑ.Λ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

ΑΟΔΕ Γ ΕΠΑ.Λ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΑΟ Ε-ΕΠΑΛ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΟΜΑ Α Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.10, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα του την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών 1 ΒΑΣΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ, ΟΜΕΣ, &

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον Μα τι είναι ποια αυτή η Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή Η έννοια της επιχειρηµατικότητας είναι πολυδιάστατη και µπορεί να εµφανίζεται σε διάφορα πλαίσια (οικονοµικά ή µη)

Διαβάστε περισσότερα

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα *

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Καθώς σήμερα στην Ελλάδα το κράτος αποσύρεται από την αναπαραγωγή της εργασιακής δύναμης με τη μορφή της πρόνοιας, αντικαθιστώντας την με τα «προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΚΕ ΟΝΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜ ΕΦΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙ ΠΙΓΝΙΩΝ Εξετάσεις 13 Φεβρουαρίου 2004 ιάρκεια εξέτασης: 2 ώρες (13:00-15:00) ΘΕΜ 1 ο (2.5) α) Για δύο στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων

Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων Αιμ. Κονδύλη, Ι. Κ. Καλδέλλης, Χρ. Παπαποστόλου ΤΕΙ Πειραιά, Τμήμα Μηχανολογίας Απρίλιος 2007 Στόχοι της εργασίας Η τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων &

η αποδοτική κατανοµή των πόρων αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα Οικονοµία των µεταφορών Η ανεπάρκεια των πόρων & 5 η αποδοτική κατανοµή των πόρων Οικονοµική αποδοτικότητα: Η αποτελεί θεµελιώδες πρόβληµα σε κάθε σύγχρονη οικονοµία. Το πρόβληµα της αποδοτικής κατανοµής των πόρων µπορεί να εκφρασθεί µε 4 βασικά ερωτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

5. Γεννήτριες Τυχαίων Αριθµών.

5. Γεννήτριες Τυχαίων Αριθµών. 5. Γεννήτριες Τυχαίων Αριθµών. 5.1. Εισαγωγή. Στο Κεφάλαιο αυτό θα δούµε πώς µπορούµε να δηµιουργήσουµε τυχαίους αριθµούς από την οµοιόµορφη κατανοµή στο διάστηµα [0,1]. Την κατανοµή αυτή, συµβολίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Η ψύξη είναι σήµερα η πιο διαδοµένη µέθοδος διατήρησης των ευπαθών προϊόντων, όπως είναι τα τρόφιµα. Η επιστήµη της Βιοµηχανικής Ψύξης έχει σήµερα ξεχωριστή θέση και παίζει σηµαντικό ρόλο στην

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική και Νέα Επιχειρηματικότητα στην Πράξη

Νεανική και Νέα Επιχειρηματικότητα στην Πράξη Νεανική και Νέα Επιχειρηματικότητα στην Πράξη Εκδήλωση ΣΕΣΜΑ στο πλαίσιο του Capital + Vision 2013 Αθήνα, 11/11/2013 Γιώργος Κρικέλας Δ/νων Σύμβουλος MENTORING AE 1. Τι χαρακτηριστικά έχουν οι φορείς

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Λέκτορας Ι. Γιαννατσής Καθηγητής Π. Φωτήλας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Οικονομική Επιστήμη: Η κοινωνική επιστήμη που ερευνά την οικονομική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D)

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Οι Howenstine και Zeile (1992) ανακαλύπτουν μια χαλαρή συσχέτιση μεταξύ Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και του συνόλου των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΗΨΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού στο Πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Ειδικός Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα

Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα Το εργατικό κίνημα είναι η πρακτική των εργαζομένων να οργανώνονται μαζικά για την διεκδίκηση των όρων δουλειάς και ζωής κατ επέκταση στη βάση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2.

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 2 Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 4 Τιμολόγηση Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 4: Τιμολόγηση Συγγραφείς: Δρ.Andrea Grimm, Δρ.Astin Malschinger

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα