ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΟΥ CAPPARIS SPINOSA ΣΤΗΝ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΟΛΟΚΥΝΘΟΕΙ ΩΝ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΟΥ CAPPARIS SPINOSA ΣΤΗΝ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΟΛΟΚΥΝΘΟΕΙ ΩΝ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ"

Transcript

1 Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΟΥ CAPPARIS SPINOSA ΣΤΗΝ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΑΦΙ ΟΜΕΤΑ Ι ΩΜΕΝΩΝ ΙΩΝ ΤΩΝ ΚΟΛΟΚΥΝΘΟΕΙ ΩΝ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΒΑΡ ΑΛΑΧΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ρ. ΑΥΓΕΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ τον εισηγητή µου ρ. Αυγελή Απόστολο για την συνεχή καθοδήγηση και αµέριστη συµπαράσταση που µου παρείχε κατά τη διάρκεια της παρούσας µελέτης καθώς και σε όλη τη διάρκεια της πρακτικής µου εξάσκησης. Επίσης ευχαριστώ όλους όσους µε βοήθησαν στη συνολική µου αυτή προσπάθεια, τόσο ψυχολογικά όσο και πρακτικά. 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή 1 Α.Συνθετικό µέρος Κεφάλαιο 1. Capparis spinosa Κοινά ονόµατα Επιστηµονικά ονόµατα Προέλευση Οικολογία και συµπεριφορά Βοτανική και ταξινόµηση Συγγενικά είδη και γένη Καλλιεργητική κατάσταση 1.8. Καλλιεργητικές τεχνικές (crop culture) Πολλαπλασιασµός Πρακτικές παραγωγής Συγκοµιδή Επεξεργασία Καλλιεργούµενες ποικιλίες Μαγειρικές χρήσεις Φαρµακευτικές χρήσεις Εχθροί και ασθένειες 15 Κεφάλαιο 2. Ιοί της κάπαρης Caper latent carlavirus Συνώνυµα Φυσικό εύρος ξενιστών και συµπτώµατα Μετάδοση Γεωγραφική κατανοµή Πειραµατικό εύρος ξενιστών Μορφολογία ιοσωµατίων Σύσταση ιοσωµατίων Ταξινόµηση και συγγένεια Caper vein yellowing nucleorhabdovirus Φυσικό εύρος ξενιστών και συµπτώµατα 18 3

4 Γεωγραφική κατανοµή Μορφολογία ιοσωµατίων Ταξινόµηση 19 Β. Πειραµατικό µέρος Συλλογή δειγµάτων Βιολογικός έλεγχος Χαρακτηρισµός του νεκρωτικού ιού Εύρος ξενιστών Ιδιότητες του ιού στο µολυσµένο χυµό Ηλεκτρονική µικροσκοπία 31 Γενικά συµπεράσµατα 34 Βιβλιογραφία 4

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπαίθρια καλλιέργεια των κολοκυνθοειδών στο νοµό Ηρακλείου εδώ και αρκετά χρόνια ταλανίζετε από σοβαρά ιολογικά προβλήµατα. Συγκεκριµένα, τα υπαίθρια κολοκυνθοειδή προσβάλλονται από 6 είδη αφιδοµεταδιδόµενων ιών που ανήκουν στα γένη Cucumovirus, Potyvirus και Luteovirus. Ειδικότερα στην Κρήτη έχουν µέχρι τώρα αναφερθεί προσβολές από τους εξής ιούς :τον ιό του µωσαϊκού της αγγουριάς (Cucumber mosaic virus, CMV), του µωσαϊκού της καρπουζιάς (Watermelon mosaic virus 2, WMV-2), του κίτρινου µωσαϊκού της κολοκυθιάς (Zucchini yellow mosaic virus, ZYMV), της δακτυλιωτής κηλίδωσης του Carica papaya (Papaya ring spot virus, PRSV) και της κίτρινης στιγµάτωσης της κολοκυθιάς (Zucchini yellow fleck virus, ZYFV ). Πρόσφατα αναφέρθηκε και ο αφιδοµεταφερόµενος ίκτερος των κολοκυνθοειδών (Cucurbit aphid-borne yellow virus, CABYV ). Η παρουσία των ιών αυτών προκαλεί συµπτώµατα στα φύλλα που εκδηλώνονται µε παραµορφώσεις, ποικιλοχλωρώσεις και νεκρώσεις (Εικόνα 1). Επίσης τα φυτά εµφανίζουν ελλιπή καρπόδεση, ενώ οι καρποί είναι εµφανώς µικρότεροι και παραµορφωµένοι, και εποµένως µη εµπορεύσιµοι. Συνήθως η µείωση της παραγωγής κυµαίνεται από 40-90%, ανάλογα µε το είδος του ιού και το είδος του ξενιστή. Οι ιώσεις που προαναφέρθηκαν κυρίως διαιωνίζονται στα καλλιεργούµενα και στα αυτοφυή είδη ξενιστών. Λόγω των ήπιων κλιµατολογικών συνθηκών ορισµένες χρονιές η καλλιέργεια µπορεί να είναι συνεχής, όπως π.χ. στο κολοκύθι. Το γεγονός αυτό συµβάλλει καθοριστικά στη διατήρηση και γενικά στη µεταφορά του µολύσµατος από καλλιέργεια σε καλλιέργεια. Πολλές φορές όµως, το ρόλο αυτό δεν τον έχουν µόνο οι κύριες καλλιέργειες αλλά και αρκετά αυτοφυή είδη 5

6 πολλών βοτανικών οικογενειών (ενδεικτικά αναφέρεται ότι π.χ. το CMV ξενίζεται σε αυτοφυή 67 βοτανικών οικογενειών). Εδώ και 3 χρόνια µε πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Φυτικής Ιολογίας του ΕΘΙΑΓΕ Ηρακλείου έχει γίνει µια προσπάθεια σχεδιασµού µιας µακροχρόνιας 6

7 Εικόνα 1. Φύλλα του κολοκυνθοειδούς Cucurbita maxima (γλυκοκολοκύθα) µε συµπτώµατα προσβολής από τον αφιδοµεταδιδόµενο ιό του κίτρινου µωσαϊκού της κολοκυθιάς, (Zucchini yellow mosaic potyvirus, ZYMV) µελέτης για το ρόλο των αυτοφυών της ευρύτερης περιοχής της Φοινικιάς Ηρακλείου (Εικόνα 2) στη διαιώνιση των αφιδοµεταδιδόµενων ιών που προσβάλλουν τα υπαίθρια κολοκυνθοειδή. Η εργασία αυτή, που αποτελεί τµήµα της συνολικής µελέτης επικεντρώθηκε στη µελέτη του ρόλου του πολυετούς αυτοφυούς Capparis spinosa ως ξενιστού 5 αφιδο- και µηχανικά µεταδιδόµενων ιών : του µωσαϊκού της αγγουριάς (Cucumber mosaic virus, CMV), του µωσαϊκού της καρπουζιάς (Watermelon mosaic virus 2, WMV-2), του κίτρινου µωσαϊκού της κολοκυθιάς (Zucchini yellow mosaic virus, ZYMV), της δακτυλιωτής κηλίδωσης του Carica papaya (Papaya ring spot virus, PRSV) και της κίτρινης στιγµάτωσης της κολοκυθιάς (Zucchini yellow fleck virus, ZYFV ). 7

8 8

9 Εικόνα 2. Γενική άποψη περιοχής Φοινικιάς Ηρακλείου (περιοχή δειγµατοληψίας) 9

10 Α. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ CAPPARIS SPINOSA 1.1. KOINA ONOMATA ΑΓΓΛΙΚΑ : caper, caperberry, caperbush ΓΑΛΛΙΚΑ : câprier, câpres, fabagelle, tapana ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ : kapper, kapernstrauch ΙΤΑΛΙΚΑ : cappero, capperone (φρούτο) ΙΣΠΑΝΙΚΑ : alcaparro, caparra, tipana, alcaparr-n (berries) ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΑ : alcaparra ΑΝΕΖΙΚΑ : kappertjes ΡΩΣΙΚΑ : kapersy ΟΥΓΓΑΡΕΖΙΚΑ :kapricserje ΣΟΥΗ ΙΚΑ : kapris ΦΙΛΛΑΝ ΙΚΑ : kapris ΕΣΘΟΝΙΚΑ : torkav, kappar ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΑ :lussef BΕΓΓΑΛΗΣ : kabra ΙΝ ΙΚΑ : kiari, kobra 1.2. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΟΝΟΜΑΤΑ Οικογένεια: Capparidaceae Είδος : Capparis spinosa L. (συν. Capparis rupestris) επίσης : Capparis ovata Desf. 10

11 1.3. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Το Capparis spinosa πιθανώς είναι ιθαγενές της Μεσογειακής λεκάνης, αν και απλώνεται από τις ατλαντικές ακτές των Καναρίων νήσων και του Μαρόκο έως τη µαύρη θάλασσα, από τη Κριµαία και την Αρµενία έως ανατολικά της Κασπίας θάλασσας και µέσα στο Ιράν. Ωστόσο, η κάπαρη ενδεχοµένως να κατάγεται από ξηρές περιοχές της δυτικής ή κεντρικής Ασίας. Η κάπαρη είναι γνωστή και χρησιµοποιείται για χιλιετίες. Χαρακτηριστικά, έχει αναφερθεί από το ιόσκουρο ως εµπορεύσιµο προϊόν της αρχαίας Ελλάδας, καθώς και το Ρωµαίο Πλίνιο τον πρεσβύτερο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ & ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ξηρασία και ζέστη, µαζί µε έντονη ηλιακή ακτινοβολία αποτελούν το ιδανικότερο περιβάλλον για την κάπαρη. Τα φυτά ευδοκιµούν σε περιοχές µε τουλάχιστον 350 mm ετήσια βροχόπτωση (χειµώνα και άνοιξη), ενώ επιβιώνουν εύκολα σε θερµοκρασίες άνω των 40 C, αν και έχει ως ελάχιστη τους 8 C. Tα αυτοφυή καπαρόδεντρα θα τα παρατηρήσουµε να αναπτύσσονται σε σκασίµατα και ρωγµές βράχων και πέτρινων τοίχων. Τα φυτά αυτά ευδοκιµούν σε εδάφη βαρειά, "φτωχά" αλλά µε καλή στράγγιση, αναπτύσσοντας εκτεταµένο ριζικό σύστηµα το οποίο φτάνει µέχρι βαθιά στο έδαφος. Θα µπορούσαµε να πούµε ότι το καπαρόδεντρο είναι ανθεκτικό στην αλατότητα, αφού έχει παρατηρηθεί να ευηµερεί ακόµα και στις παραθαλάσσιες ζώνες, (Εικόνα 3). Τα φυτά κάπαρης, θεωρούνται ότι είναι θάµνοι οι οποίοι µπορούν σε κάποιες περιπτώσεις να φτάσουν και το 1 µέτρο. Ωστόσο, ακαλλιέργητα φυτά κάπαρης συχνά παρατηρούνται να απλώνονται για αρκετά µέτρα στο έδαφος, ενώ σε άλλες περιπτώσεις να σκαρφαλώνουν πάνω σε βράχους. Η βλαστική επιφάνεια του φυτού καλύπτει µεγάλη επιφάνεια εδάφους, βοηθώντας έτσι στη συντήρηση των αποθεµάτων της εδαφικής υγρασίας. 11

12 Εικόνα 3. Φυτό κάπαρης. 12

13 1.5. ΒΟΤΑΝΙΚΗ και ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Κλάση: Magnoliopsida Τάξη: Capparidales Οικογένεια: Capparidaceae ( ή αλλιώς Capparaceae) Γένος: Capparis Είδος: spinosa Η γονιµοποίηση γίνεται µε τη βοήθεια των εντόµων, ενώ ο καρπός όταν ωριµάζει, ανοίγει εκτινάσσοντας τους σπόρους που περικλείει. Τα άνθη σχηµατίζονται σε βλαστούς ενός έτους ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΕΙ Η ΚΑΙ ΓΕΝΗ Σύµφωνα µε τον George H. Lawrence (1951), τo γένος Capparis περιλαµβάνει 350 είδη µέσα στα οποία συµπεριλαµβάνονται τα εξής σηµαντικά: Capparis brevispina - Ινδική κάπαρη Capparis decidua (Capparis aphylla) - Ινδία, Αραβία, Β. Αφρική, χρησιµοποιείται ως γλαστρικό φυτό (καταναλώνεται και ως τουρσί). Capparis cynophallophora (C. jamaicencis ) - Τζαµαϊκανό καπαρόδεντρο Capparis flexuosa L. - (Bay) δαφνόφυλλη κάπαρη Capparis horiba (συν. C. zeylanica) - τροπική Ασία και Μαλαισία. Οι καρποί γίνονται τουρσί, ενώ χρησιµοποιείται και ως χρωστικό. Capparis mariana - Guam, νησί του Ειρηνικού Capparis micrantha - Melada, Caper Thorn, BA. Aσία, Ινδονησία Capparis michellii - Ιθαγενής ροδιά, (Αυστραλία) Capparis montana - (Aublet) Lemee (συν. Voyara montana). έντρο από τη Γαλλική Guiana. Οι σπόροι µοιάζουν µε αυτούς του πορτοκαλιού. Capparis mooni - Ινδίες Capparis nobillis - Αυστραλία 13

14 Capparis ovata - κάπαρη (Mεσογειακή) Capparis pitteri - εδώδιµο φρούτο (τροπική Αµερική) Capparis umbonata - Αυστραλία Capparis senaria - Ινδική κάπαρη (Ασία και Ανατολική Αφρική) Capparis tumentosa - εδώδιµα τα φύλλα ( τροπική Αφρική) Για τα είδη Capparis fascicularis και Capparis tumentosa έχει αναφερθεί ότι έχουν δηλητηριώδεις καρπούς ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Συνήθως, ο καρπός της κάπαρης µαζεύεται από άγρια φυτά. Ευρωπαϊκές πηγές παραγωγής θεωρούνται η Ισπανία (Almeria, Grenada και Balearic islands), η Γαλλία (Provence) και η Ιταλία (ειδικότερα η Σικελία, και τα µικρότερα νησιά της Salina και Pantelleria). Άλλες περιοχές παραγωγής βρίσκονται στην Αλγερία, Αίγυπτο, Μαρόκο, Τυνησία, Κύπρο, στις παραλιακές περιοχές της Μαύρης θάλασσας και τέλος το Ιράν. Περιοχές εντατικής καλλιέργειας κάπαρης είναι η Ισπανία (2.600 εκτάρια) και η Ιταλία (1.000 εκτάρια). Στατιστικές για Γαλλία, χώρες Βόρειας Αφρικής και Ασίας δεν αναφέρονται. Στην Κολοµβία, έχει αναφερθεί ότι άνθη από ένα είδος της Cassia, γίνονται τουρσί σε ξύδι µαζί µε γαρύφαλλο και πουλιόνται (ψευδώς) ως κάπαρη ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (CROP CULTURE) Πολλαπλασιασµός Φυτά κάπαρης µπορούν να παραχθούν είτε από σπόρο είτε από µοσχεύµατα. από σπόρο: Οι σπόροι κάπαρης είναι µικρού µεγέθους. Γενικά απαιτείται µεγάλο χρονικό διάστηµα µέχρι να παραχθούν (ικανοποιητικά) σπορόφυτα. Οι φρέσκοι σπόροι βλαστάνουν σχετικά γρήγορα αλλά σε χαµηλά ποσοστά. Αντίθετα, ξηροί σπόροι 14

15 κάπαρης είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βλαστήσουν, έτσι αρχικά εµβαπτίζονται σε χλιαρό νερό (40º C), παραµένοντας εκεί για 1 µέρα. Στην συνέχεια, οι σπόροι τυλίγονται µε ένα βρεγµένο ύφασµα και τοποθετούνται σε ένα κλειστό γυάλινο βάζο το οποίο παραµένει για 2-3 µήνες στην κατάψυξη. Μετά την κατάψυξη οι σπόροι αφήνονται πάλι, για µια νύχτα σε χλιαρό νερό. Κατόπιν φυτεύουµε τους σπόρους σ ένα ελαφρύ µε καλή στράγγιση υπόστρωµα (1 cm βάθος), τους οποίους στη συνέχεια τοποθετούµε στο θερµοκήπιο (ελάχιστη επιθυµητή θερµοκρασία 10º C). Μοσχεύµατα (stem cuttings): Ιδανική περίοδος συλλογής µοσχευµάτων είναι από Φεβρουάριο έως και Απρίλιο. Χρησιµοποιούνται κυρίως κοµµάτια βάσης µήκους πάνω από 8 cm και διαµέτρου µεγαλύτερης από 1 cm, µε 6-10 κόµβους. Απαιτείται εµβάπτιση σε ορµόνη ριζοβολίας ΙΒΑ (1,3-3,0 ppm), και στη συνέχεια τοποθετούνται σε ελαφρύ µε καλή στράγγιση υπόστρωµα, µε θερµαινόµενη βάση. Ένα ποσοστό ριζοβολίας 70% θα πρέπει να θεωρείται ικανοποιητικό Πρακτικές παραγωγής Στην Ιταλία τα φυτά φυτεύονται ανά 2,0-2,5 µέτρα (εξαρτάται κυρίως από το έδαφος, περίπου φυτά /εκτάριο). Το κλάδεµα είναι απαραίτητο αν θέλουµε υψηλή παραγωγή, η οποία αναµένεται σε 3-4 χρόνια. Τα φυτά κλαδεύονται το χειµώνα αφαιρώντας κυρίως το "νεκρό" ξύλο καθώς και τα "λαίµαργα". Πρέπει να αναφερθεί ότι το βαρύ κλάδεµα είναι απαραίτητο όταν εµφανιστούν άνθη σε βλαστούς του ίδιου έτους. Στη Καλιφόρνια έχει αναφερθεί ότι τα σπορόφυτα κάπαρης αρχίζουν να παράγουν άνθη τον τέταρτο χρόνο, ενώ σε αντίθεση, ιταλικές πηγές αναφέρουν ότι µερικά φυτά που µεγάλωσαν στο φυτώριο και κατόπιν µεταφυτεύθηκαν στο χωράφι, ανθίζουν ήδη από τον πρώτο χρόνο. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ένα καπαρόδεντρο 3 ετών παράγει 1-3 kg µπουµπούκια Συγκοµιδή 15

16 Τα κλειστά άνθη θα πρέπει να συγκοµίζονται κυρίως τις ξηρές µέρες, ενώ η συγκοµιδή πραγµατοποιείται καθ όλη τη διάρκεια της βλαστικής περιόδου (Εικόνα 4). Εικόνα 4. Μπουµπούκια και άνθη φυτών κάπαρης. 16

17 Ενδεικτικά, στην νότια Ιταλία, τα ανθη µαζεύονται «µε το χέρι» κάθε 8-12 µέρες, έχοντας συνολικά 9-12 συγκοµιδές / έτος (βλαστική περίοδο) Επεξεργασία Η κάπαρη διατηρείται είτε σε ξύδι, είτε κάτω από στρώµατα αλατιού σε βάζα, για την αποφυγή κυρίως της απώλειας του διακριτικού αρώµατος που τη χαρακτηρίζει. Στην Ιταλία, η κάπαρη ταξινοµείται σε µια κλίµακα (7 έως 16) ανάλογα µε το µέγεθος της σε χιλιοστά. Μηχανικά κόσκινα χρησιµοποιούνται για την ταξινόµηση των διαφόρων µεγεθών µετά τη συγκοµιδή. Η κάπαρη σε ξύδι παραδοσιακά συσκευάζεται σε µακρόστενα γυάλινα βάζα. Καρποί κάπαρης (caperberry, capperone) µπορεί να χρησιµοποιηθούν για την παρασκευή σαλτσών κάπαρης ή ακόµα και να συσκευασθούν σε βάζα ως τουρσί ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ Οι ποικιλίες που καλλιεργούνται σήµερα, έχουν επιλέγει κυρίως: για την έλλειψη αγκαθιών, για το άρωµα τους καθώς και για τα στρογγυλά σφιχτά άνθη τους. Φυτά κάπαρης µε υψηλές αποδόσεις καθώς και φυτά µε µικρή και οµοιόµορφη βλαστική περίοδο (περίοδο συγκοµιδής), δεν έχουν ακόµη αξιοποιηθεί. Οι κυριότερες ποικιλίες είναι: - senza spina - ιταλική επιλογή χωρίς αγκάθια. - spinosa comune - ιταλική επιλογή µε αγκάθια - inermis - χωρίς αγκάθια - josephine - µια από τις καλύτερες µεσογειακές επιλογές - aculeata - χωρίς αγκάθια - dolce di Filicudi e Alicudi - nuciddara ή nuccida 17

18 - nocellana - χωρίς αγκάθια, µε στρογγυλά άνθη, µουσταρδί - πράσινο χρώµα και δυνατό άρωµα. - testa di lucertola - tondino - στο νησί Pantelleria ΜΑΓΕΙΡΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ Η κάπαρη κυκλοφορεί στο εµπόριο µε τη µορφή ανώριµων µπουµπουκιών (buds), τα οποία έχουν γίνει τουρσί σε ξύδι ή απλώς συντηρηµένα σε αλάτι (χοντρό). Ηµιώριµοι καρποί (caperberries) µαζί µε τρυφερούς βλαστούς και φύλλα µπορούν επίσης να γίνουν τουρσί και να χρησιµοποιηθούν ως καρύκευµα (Εικόνα 5). Η κάπαρη έχει µια έντονη πικάντικη γεύση, ενώ προσδίδει ένα χαρακτηριστικό άρωµα και µια ιδιόµορφη οξύτητα στα φαγητά όπου χρησιµοποιείται, όπως σάλτσες, ζυµαρικά, πίτσες, ψάρια, κρέατα και σαλάτες. Η γεύση καθώς και το άρωµα της κάπαρης περιγράφονται ως παρόµοια µε εκείνων της µουστάρδας και του µαύρου πιπεριού. Στην πραγµατικότητα το άρωµα της οφείλεται στο µουσταρδέλαιο (ίσο-µεθυλο-κυάνιο), το οποίο απελευθερώνεται από τα γλυκοκαπαρικά µόρια. Η γεύση της κάπαρης αποτελεί µια σηµαντική συνεισφορά στο πάνθεον των κλασικών Μεσογειακών γεύσεων (ελιές, αντζούγιες, αγκινάρες, κ.τ.λ.). Εκτός από τουρσί, τρυφεροί βλαστοί και µικρά ανώριµα φύλλα µπορούν να καταναλωθούν και ως λαχανικά, ενώ πιο σπάνια ώριµοι και ανώριµοι καρποί µπορούν να φαγωθούν ως µαγειρεµένα λαχανικά. Τέλος, θα πρέπει να σηµειωθεί ότι τέφρα από καµένες ρίζες έχει κατά καιρούς χρησιµοποιηθεί ως πηγή αλατιού ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ Η κάπαρη λέγεται ότι καταπραΰνει το φούσκωµα, έχει µια αντιρρευµατική δράση, ενώ έχει καταγραφεί ως διεγερτικό-προστατευτικό του ύπατος, βελτιώνοντας τη λειτουργία του. Επίσης έχει αναφορικές χρήσεις στην αρτηριοσκλήρωση, ως διουρητικό, συµµετέχον σε ανθελµινθικά και τονωτικά, 18

19 καθώς και σε νεφρικές απολυµάνσεις. Ακόµα, εκχυλίσµατα και αφεψήµατα από φλούδες ριζών της κάπαρης έχουν παραδοσιακά χρησιµοποιηθεί κατά της Εικόνα 5. Καρπίδια σε φυτό κάπαρης. 19

20 υδρωπικίας, της αναιµίας και διαφόρων µορφών αρθρίτιδας, µιας και η κάπαρη περιέχει σηµαντικές ποσότητες της αντιοξειδοτικής βιοφλαβονοειδούς ρητίνης. Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι εκχυλίσµατα και "πολτοί" από κάπαρη έχουν κατά καιρούς χρησιµοποιηθεί σε διάφορα είδη καλλυντικών παρουσιάζοντας όµως αλλεργίες και διάφορες δερµατίτιδες ΕΧΘΡΟΙ και ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Οι ιώσεις µεταφέρονται µε µηχανική µετάδοση, µε µοσχεύµατα, και γενικά µε αγενή πολλαπλασιασµό των καλλιεργούµενων ποικιλιών. ύο ιώσεις, Caper Latent Carlavirus και Caper Vein Yellowing Virus, έχουν αναφερθεί στην Ιταλία. Μύκητες Έχει αναφερθεί προσβολή στο φύλλωµα (κυρίως) από τους εξής µύκητες: Albugo capparidis De By Aschochyta capparidis (Cast.)Sacc. Botrytis cinerea (De Bery) Whetzel Camarosporium suseganense Sacc. Et Speg. Cercospora capparidis Sacc. Cloeosporium hians Peck et Sacc. Hendersonia rupestris Sacc. Et Speg. Leptosphaeria capparidis Pass. Phoma capparidina Paas. Phoma capparidis Paas. Phyllosticta capparidis Sacc et Speg Septonia capparidis Sacc. 20

21 Έντοµα Acalles barbarus Lucas προσβάλει τις ρίζες. Asphondylia capparis Rubs ένα δίπτερο (Cecidomiidae) το οποίο παραµορφώνει τα άνθη. Calocoris memoralis Sacc. Cydia capparidana Zeller ένα λεπιδόπτερο το οποίο παραµορφώνει τα άνθη. Eurydema ventralis Kolen 21

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΟΙ ΤΗΣ ΚΑΠΑΡΗΣ Σύµφωνα µε διεθνείς πηγές το Capparis spinosa έχει βρεθεί να προσβάλετε από τους εξής ιούς: 2.1. Caper Latent Carlavirus( o λανθάνων ιός της κάπαρης) Συνώνυµα -Caper vein banding virus, (ο ιός του περινεύριου µωσαϊκού της κάπαρης). Πρώτη του αναφορά στη Νότια Ιταλία (Gallitelli και Di Franco,1987) Φυσικό εύρος ξενιστών και συµπτώµατα Capparis spinosa: κιτρίνισµα νεύρων παρόµοια µε εκείνα του ιού του κιτρινίσµατος των νεύρων της κάπαρης (caper vein yellowing rhabdovirus), (Di Franco και Gallitelli,1985) Μετάδοση Ο ιός µεταδίδεται µε µηχανική µετάδοση Γεωγραφική κατανοµή Ιταλία Πειραµατικό εύρος ξενιστών Μολύνει φυτικά είδη των Chenopodiaceae, Fabaceae, Solanaceae Amaranthaceae, κ.τ.λ. Τα φυτά εµφανίζουν κυρίως, χλωρωτικές ή νεκρωτικές τοπικές κηλίδες (local lesions), καθώς και σε κάποιες περιπτώσεις, διασυστηµατικό µωσαϊκό και παραµορφώσεις. 22

23 Chenopodium amaranticolor- µικρές νεκρωτικές τοπικές κηλίδες C.quinoa- µικρές νεκρωτικές τοπικές κηλίδες Nicotiana glutinosa- χλωρωτικές τοπικές κηλίδες Capparis spinosa var. rupestris- λανθάνων Phaseolus aureus- κόκκινες νεκρωτικές τοπικές κηλίδες P.vulgaris- νεκρωτικές τοπικές κηλίδες Petunia hybrida- χλωρωτικές δακτυλιοειδείς κηλίδες Nicotiana clevelandii, N. megalosiphon, N. benthamiana - διασυστηµατικό µωσαϊκό. εν µολύνει τα είδη: Nicotiana tabacum cv. Samsun, White Burley, Gomphrena globosa, Celosia cristata, Nicotiana rustica Μορφολογία ιοσωµατίων Νηµατοειδή ιοσωµάτια, συνήθως εύκαµπτα, γύρω στα 662 nm Σύσταση ιοσωµατίων Το γονιδίωµα του ιού αποτελείται από µονόκλωνο RNA, µεγέθους 8 kb, και καψιδιακή πρωτεΐνη µε ΜΒ Ταξινόµηση και συγγένεια Ο ιός ανήκει στο γένος Carlavirus Caper vein yellowing nucleorhabdovirus ( ο ιός του κιτρινίσµατος των νεύρων της κάπαρης ) - Πρώτη αναφορά στην Ιταλία (Di Franco και Gallitelli, 1985) Φυσικό εύρος ξενιστών και συµπτώµατα Capparis spinosa : κιτρίνισµα νεύρων. 23

24 Γεωγραφική κατανοµή Ιταλία Μορφολογία ιοσωµατίων Ιοσωµάτια παρασφαιρικά ή ραβδόµορφα, x nm Ταξινόµηση Πιθανόν Nucleorhabdovirus: Rhabdovirus 24

25 Β. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΙΓΜΑΤΩΝ Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η συλλογή των δειγµάτων έγινε από την ευρύτερη περιοχή της Φοινικιάς Ηρακλείου. Στόχος µας ήταν οι δειγµατοληψίες να καλύψουν όλη την περιοχή (Eικόνα 2), έτσι ώστε να επιτευχθεί όσο το δυνατόν µεγαλύτερη αντιπροσωπευτικότητα. Οι δειγµατοληψίες έγιναν σταδιακά από έως Το δείγµα λαµβάνονταν από την βλαστική κορυφή του φυτού (Capparis spinosa) µε γάντι µιας χρήσης και παρέµενε στους 4 0 C µέχρι και την ηµέρα της µόλυνσης. Συνήθως οι µολύνσεις γίνονταν την ίδια µέρα της δειγµατοληψίας. Σε διαφορετική περίπτωση τα δείγµατα παρέµεναν στο εργαστήριο σε κοινό ψυγείο για µερικές (2-3) ακόµα ηµέρες. 2. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Ως φυτοδείκτης για την ανίχνευση ιών των κολοκυνθοειδών στα δείγµατα της κάπαρης χρησιµοποιήθηκαν φυτά πεπονιάς των ποικιλιών Αριάδνη και Αργίτικο. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι για τα µισά περίπου δείγµατα χρησιµοποιήθηκε και ο φυτοδείκτης Q. quinoa. Για την παραγωγή των φυτών του πειράµατος χρησιµοποιήθηκαν σπόροι πεπονιάς οι οποίοι φυτεύονταν σε µικρά πλαστικά δοχεία µε απολυµασµένο µίγµα χώµατος τύρφης και άµµου. Αµέσως µετά την έκπτυξη των κοτυληδόνων τα φυτάρια µεταφυτεύονταν ανά δύο σε πλαστικά γλαστράκια χωρητικότητας 0,15 lt. Η µηχανική µετάδοση γίνονταν µετά από µερικές ηµέρες οπότε τα κοτυληδονόφυλλα είχαν αναπτυχθεί αρκετά, και πριν την πλήρη έκπτυξη του πρώτου πραγµατικού φύλλου. Οι δοκιµές µηχανικής µετάδοσης πραγµατοποιήθη- 25

26 καν µε οµογενοποίηση µιας µικρής ποσότητας βλαστικής κορυφής του δείγµατος σε απολυµασµένο γουδί πορσελάνης παρουσία µερικών (1,5-2) ml νικοτίνης 2,5 %, προκειµένου να αποφευχθεί η οξείδωση του πολτοποιηµένου δείγµατος (και εποµένως να παραταθεί η µολυσµατικότητα του ενδεχοµένως παρόντος ιού). Ο χυµός που προέκυπτε απλωνόταν µε την βοήθεια ενός βαµβακοφόρου στις κοτυληδόνες, αφού πρώτα αυτές σκονίζονταν µε γη διατόµων µε σκοπό τη δηµιουργία µικροεκδορών για την επίτευξη της µόλυνσης. Αµέσως µετά το φυτό ξεπλένονταν µε νερό προκειµένου να αποφευχθεί πιθανή τοξικότητα από οξείδωση του χυµού. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι, η παραπάνω διαδικασία γίνονταν µε τη βοήθεια γαντιών µιας χρήσης καθώς και ότι τα γουδιά µετά από κάθε χρήση πλένονταν και απολυµαίνονταν σε κλίβανο στους120 0 C. Μετά τη µόλυνση τα φυτά παρέµεναν σε εργαστηριακό θερµοκήπιο µε ηµιελεγχόµενες συνθήκες θερµοκρασίας (24±3 0 C), υγρασίας ( 70%) και φωτισµού. Καθηµερινά γίνονταν µακροσκοπικός έλεγχος για τουλάχιστον δύο εβδοµάδες καθώς και οι διάφορες φροντίδες (άρδευση, φυτοπροστασία), (Εικόνα 6). Συνολικά, σε 1249 δείγµατα κάπαρης βρέθηκε ένα δείγµα µολυσµένο. Το δείγµα αυτό παρουσίασε ύποπτα συµπτώµατα σε φύλλα φυτών Q. quinoa (τοπικές νεκρωτικές κηλίδες, Εικόνα 7), ενώ δεν έδωσε καθόλου συµπτώµατα κατά την µηχανική µετάδοση, σε φυτά Cucumis melo. Αναλυτικά τα αποτελέσµατα από τον µακροσκοπικό έλεγχο των φυτών του πειράµατος παρατίθενται στον Πίνακα 1. 26

27 Εικόνα 6. Ο φυτοδείκτης cucumis melo 10 ηµέρες µετά την µηχανική µετάδοση (αριστερά: φυτά υγιή, δεξιά: φυτό µολυσµένο-µάρτυρας). 27

28 28

29 Εικόνα 7. Ο φυτοδείκτης Q. quinoa µε έντονα τοπικά νεκρωτικά συµπτώµατα. Πίνακας 1. Γενικά αποτελέσµατα µολύνσεων των φυτοδεικτών. Ηµεροµηνία Φυτοδείκτης µόλυνσης Cucumis melo Q. quinoa 12-Ιουλ-02 0/12 nt 17-Ιουλ-02 0/24 nt 19-Ιουλ-02 0/27 nt 22-Ιουλ-02 0/16 nt 24-Ιουλ-02 0/24 nt 26-Ιουλ-02 0/21 nt 2-Αυγ-02 0/49 nt 5-Αυγ-02 0/48 nt 9-Αυγ-02 0/24 nt 14-Αυγ-02 0/26 nt 16-Αυγ-02 0/48 nt 23-Αυγ-02 0/47 nt 30-Αυγ-02 0/10 0/10 3-Σεπ-02 0/11 0/11 6-Σεπ-02 0/39 0/39 10-Σεπ-02 0/11 0/11 12-Σεπ-02 0/31 0/31 16-Σεπ-02 0/48 0/48 29

30 19-Σεπ-02 0/48 0/48 20-Σεπ-02 0/18 0/18 23-Σεπ-02 0/26 0/26 25-Σεπ-02 0/34 0/34 26-Σεπ-02 0/24 0/24 26-Σεπ-02* 0/19 1/19* 27-Σεπ-02 0/15 0/15 30-Σεπ-02 0/31 0/31 2-Οκτ-02 0/20 0/20 3-Οκτ-02 0/26 0/26 4-Οκτ-02 0/26 0/26 7-Οκτ-02 0/28 0/28 8-Οκτ-02 0/18 0/18 11-Οκτ-02 0/17 0/17 14-Οκτ-02 0/41 0/41 15-Οκτ-02 0/29 0/29 16-Οκτ-02 0/35 0/35 18-Οκτ-02 0/12 0/12 18-Οκτ-02 0/14 0/14 21-Οκτ-02 0/19 0/19 22-Οκτ-02 0/18 0/18 28-Οκτ-02 0/21 0/21 28-Οκτ-02 0/20 0/20 29-Οκτ-02 0/15 0/15 1-Νοε-02 0/21 0/21 4-Νοε-02 0/31 0/31 5-Νοε-02 0/31 0/31 12-Νοε-02 0/19 0/19 15-Νοε-02 0/17 0/17 18-Νοε-02 0/17 0/17 2- εκ-02 0/13 0/13 3- εκ-02 0/10 0/10 30

31 σύνολο 0/1249 1/883 σηµείωση: - από 12/7 έως και 30/8 χρησιµοποιήσαµε ως φυτοδείκτη την ποικιλία πεπονιάς Αριάδνη 501 ενώ, από 3/9 έως το τέλος την ποικιλία πεπονιάς Αργίτικο. - nt= δεν δοκιµάστηκε (not tested). 3. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΚΡΩΤΙΚΟΥ ΙΟΥ Από τον φυτοδείκτη Q. quinoa που εµφάνισε τοπικά νεκρωτικά συµπτώµατα, έγινε αποµόνωση του υπεύθυνου ιού χρησιµοποιώντας την τεχνική της µονοκηλίδας : αποσπάστηκε ο νεκρωτικός ιστός της κηλίδας µαζί µε ένα περίγυρο από τον υγιή φυτικό ιστό τα οποία στη συνέχεια οµογενοποιήθηκαν σε γουδί πορσελάνης παρουσία 0,1 Μ ρυθµιστικού διαλύµατος φωσφορικών αλάτων (Νa 2 ΗPΟ 4 + ΚΗ 2 PΟ 4 ), ph 7,2. Το φυτικό αυτό εκχύλισµα χρησιµοποιήθηκε για τη µόλυνση φυτοδεικτών της οικογένειας Chenopodiaceae. Η εκδήλωση παρόµοιων τοπικών νεκρωτικών συµπτωµάτων στους φυτοδείκτες Q. quinoa και Chenopodium amaranticolor επιβεβαίωσε την αρχική υπόθεση της παρουσίας ενός φυτικού ιού σε λανθάνουσα κατάσταση στο δείγµα της κάπαρης. Ο ιός αυτός που ονοµάσαµε "νεκρωτικό ιό" µελετήθηκε µε σκοπό τον χαρακτηρισµό και την ταυτοποίηση του, µε την βοήθεια των κλασικών µεθοδολογιών προσδιορισµού φυτικών ιών Εύρος ξενιστών Οι δοκιµές µηχανικής µετάδοσης σε ευρύτερη κλίµακα φυτοδεικτών, µε σκοπό τον προσδιορισµό ενός πειραµατικού εύρος ξενιστών πραγµατοποιήθηκε µε οµογενοποίηση συµπτωµατικών φύλλων φυτών Q. quinoa σε απολυµασµένο 31

32 γουδί πορσελάνης παρουσία 0,1 Μ ρυθµιστικού διαλύµατος φωσφορικών αλάτων (Νa 2 ΗPΟ 4 + ΚΗ 2 PΟ 4 ), ph 7,2. Το φυτικό εκχύλισµα χρησιµοποιήθηκε για τη µόλυνση φυτών που ανήκαν σε διάφορες οικογένειες (Πίνακας 2). Οι φυτοδείκτες προήλθαν από σπορεία σε ειδικό υπόστρωµα και µεταφύτευση σε γλαστράκια µε µίγµα απολυµασµένου µε ατµό χώµατος, τύρφης και άµµου. Η µηχανική µετάδοση έγινε µε τον ίδιο τρόπο που περιγράφηκε σε παραπάνω παράγραφο. Μετά τη µόλυνση τα φυτά επίσης παρέµεναν σε εργαστηριακό θερµοκήπιο (µε ηµιελεγχόµενες συνθήκες θερµοκρασίας (24±3 0 C), υγρασίας ( 70%) και φωτισµού), ενώ καθηµερινά γίνονταν µακροσκοπικός έλεγχος για τουλάχιστον δύο εβδοµάδες καθώς και οι διάφορες φροντίδες (άρδευση, φυτοπροστασία). Στις παραπάνω δοκιµές µηχανικής µετάδοσης χρησιµοποιώντας ένα ευρύ φάσµα φυτοδεικτών διαπιστώθηκε ότι ο ιός έχει πολυάριθµους ξενιστές, προκαλώντας όµως, κυρίως τοπικά νεκρωτικά συµπτώµατα (Πίνακας 2). Χαρακτηριστικές νεκρωτικές αντιδράσεις εµφανίζουν ορισµένοι κοινοί φυτοδείκτες, όπως ο Gomphrena globosa µε µικρές γκριζωπές κηλίδες (Εικόνα 8). 32

33 33

34 Εικόνα 8. Νεκρωτικά συµπτώµατα στο φυτοδείκτη Gomphrena globosa : αποτέλεσµα της µόλυνσης από τον νεκρωτικό ιό της κάπαρης. Πίνακας 2. Συµπτωµατολογικές αντιδράσεις φυτοδεικτών στη µόλυνση του νεκρωτικού ιού Συµπτώµατα Ξενιστές Τοπικά ιασυστηµατικά Amaranthaceae Gomphrena globosa L. LLN Chenopodiaceae Chenopodium LLN 34

35 amaranticolor Coste et Reyn Chenopodium quinoa LLN Cucurbitaceae Cucumis melo LLN Cucumis pepo LLN Leguminosae Phaseolus aureus Roxb LLN Phaseolus vulgaris L. cv. LLN Bountiful Pisum sativum L. cv. Rondo LLN Viccia faba Harz. Var major LLN cv. Aquadulce Vigna sinensis End l LLN Solanaceae Nicotiana benthamiana LLch SSch - N Domin Nicotiana clevelandii Gray LLN Nicotiana glutinosa L. LLN Nicotiana megalosiphon LLN Heurck et Muell Nicotiana rustica LLN Nicotiana tabacum L. cv. LLN Samsun Nicotiana tabacum L. cv. LLN White Burley ml Petunia hybrida Vilm. LLN Physalis floridana Rydb. LLN SSch = διασυστηµατικές χλωρωτικές κηλίδες LLch = τοπικές χλωρωτικές κηλίδες LLN = τοπικές νεκρωτικές κηλίδες 35

36 3.2. Iδιότητες του ιού στο µολυσµένο χυµό Οριακή αραίωση Φύλλα από µολυσµένα φυτά Nicotiana benthamiana Domin οµογενοποιήθηκαν σε απολυµασµένο γουδί πορσελάνης και ο χυµός διηθήθηκε δια µέσου διπλού στρώµατος γάζας. Έγιναν οι εξής αραιώσεις του µολυσµένου χυµού µε 0,1 Μ ρυθµιστικό διάλυµα φωσφορικών αλάτων (Νa 2 ΗPΟ 4 + ΚΗ 2 PΟ 4 ), ph 7,2: 10-1, 10-2,10-3,10-4,10-5,10-6,10-7, και Οι αραιώσεις χρησιµοποιήθηκαν αµέσως για την µηχανική µετάδοση φυτών Q. quinoa, τα οποία αντιδρούν µε την εµφάνιση τοπικών νεκρωτικών κηλίδων, (Εικόνα 7). 36

37 Ο ιός τελικά εµφάνισε ικανοποιητική συγκέντρωση µολυσµατικών σωµατιδίων καθώς ο χυµός παρέµεινε µολυσµατικός µέχρι και την αραίωση ιατήρηση της µολυσµατικότητας του ιού Εκχύλισµα από µολυσµένα φυτά Nicotiana benthamiana Domin τοποθετήθηκε σε σωλήνες ependorf οι οποίοι τοποθετήθηκαν σε θερµοκρασία δωµατίου. Περίπου κάθε τρείς µέρες, και για διάστηµα 28 µερών περίπου γινόταν µολύνσεις φυτών Q. quinoa (συνολικά 9 µολύνσεις). Ο ιός παρουσίασε εξαιρετικά µεγάλη διάρκεια ζωής καθώς παρέµεινε µολυσµατικός καθ όλη τη διάρκεια της δοκιµής (30 ηµέρες) Ηλεκτρονική µικροσκοπία Η ηλεκτρονική µικροσκόπηση του εξεταζόµενου ιού πραγµατοποιήθηκε στο Instituto di Patologia Vegetale di Roma Ιταλίας, µε τη βοήθεια ενός ηλεκτρονικού µικροσκοπίου Philips. Η ενέργεια αυτή έγινε αφότου στάλθηκαν λυοφιλιωµένα δείγµατα από µολυσµένους φυτοδείκτες Nicotiana benthamiana Domin, µε τα οποία µολύνθηκαν οι ξενιστές Q. quinoa και Nicotiana benthamiana. Μολυσµένος ιστός οµογενοποιήθηκε και σταγόνες απ'αυτόν τοποθετήθηκαν σε πλέγµατα παρατήρησης ηλεκτρονικού µικροσκοπίου (επικαλυµµένα µε µεµβράνη άνθρακα). Στη συνέχεια ακολούθησε χρώση µε 2 σταγόνες ανά πλέγµα φωσφωβολφραµικό νάτριο 2%, pη 6,5. Το πλέγµα τοποθετήθηκε στην ειδική θέση του µικροσκοπίου και έγινε παρατήρηση σε µεγενθύσεις από 8000 έως φορές. Αποτελέσµατα: Παρατηρήθηκαν επιµήκη νηµατοειδή ιοσωµάτια µε µέσο µήκος 660 nm, τυπικά του γένους Carlavirus, (Εικόνα 9). 37

38 38

39 Εικόνα 9. Ιοσωµάτια του νεκρωτικού ιού της κάπαρης στο ηλεκτρονικό µικροσκόπιο. 39

40 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από τα αποτελέσµατα της παρούσας εργασίας στο πολυετές είδος Capparis spinosa προκύπτουν τα εξής συµπεράσµατα : Το αυτοφυές ζιζάνιο της κάπαρης έχει σηµαντική διάδοση στην περιοχή της επισκόπησης ιδιαίτερα τη θερινή - φθινοπωρινή περίοδο, κυρίως στα περιθώρια των αγρών και γενικά σε ακαλλιέργητα σηµεία. Από τα περίπου 1250 δείγµατα που ελέχθησαν για την παρουσία µηχανικά µεταδιδόµενων ιών που µολύνουν τα κολοκυνθοειδή, δεν βρέθηκε ούτε ένα δείγµα θετικό. Το γεγονός αυτό προσδιορίζει σαφώς ότι η κάπαρη δεν αποτελεί φυσικό ξενιστή των 5 ιών που αναφέρθηκαν: του µωσαϊκού της αγγουριάς (Cucumber mosaic virus, CMV), του µωσαϊκού της καρπουζιάς (Watermelon mosaic virus 2, WMV-2), του κίτρινου µωσαϊκού της κολοκυθιάς (Zucchini yellow mosaic virus, ZYMV), της δακτυλιωτής κηλίδωσης του Carica papaya (Papaya ring spot virus, PRSV) και της κίτρινης στιγµάτωσης της κολοκυθιάς (Zucchini yellow fleck virus, ZYFV ). Η ανίχνευση σ'ένα µόνο δείγµα από τα 883 ενός ιού, που αποµονώθηκε µόνο στο φυτοδείκτη Chenopodium quinoa, δηλώνει ότι το συγκεκριµένο φυτικό είδος δεν φιλοξενεί φυτικούς ιούς που να µεταδίδονται µηχανικά. Από τα αποτελέσµατα της µελέτης για την ταυτοποίηση του µοναδικού ιού που βρέθηκε σ'ένα δείγµα φυτού χωρίς εµφανή συµπτώµατα προσβολής, προκύπτει το γεγονός ότι πολύ πιθανόν ο ιός αυτός να είναι µια κοινή αποµόνωση του ιού του λανθάνοντος ιού της κάπαρης (Caper latent carlavirus). Στην προηγούµενη διαπίστωση συνηγορούν: τα αποτελέσµατα του εύρους και της συµπτωµατολογίας των φυτοδεικτών, των ιδιοτήτων του ιού και κυρίως των παρατηρήσεων στο ηλεκτρονικό µικροσκόπιο, τα οποία είναι σύµφωνα µε αυτά που αναφέρονται στην βιβλιογραφία για τον λανθάνων ιό της κάπαρης. Συνοψίζοντας, η παρούσα εργασία απέδειξε ότι το αυτοφυές capparis spinosa δεν παίζει ρόλο στην διαιώνιση των παραπάνω, εξαιρετικά επιζήµιων ιών 40

41 συµβάλλοντας έτσι ουσιαστικά στην απαιτούµενη πληροφόρηση προκειµένου να σχεδιαστεί και να εφαρµοστεί µια αποτελεσµατική στρατηγική µε απώτερο στόχο γενικά στον περιορισµό των αρνητικών επιπτώσεων των αφιδοµεταφερόµενων ιών στα υπαίθρια κολοκυνθοειδή. Με απλά λόγια. µην πυροβολείτε την κάπαρη. 41

42 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ AVGELIS, A.1985.Epidemiological studies of Zucchini yellow fleck virus in Crete, Phytopath. Medit., 24: A.A. Brunt, 1991, Caper vein yellowing (?) nucleorhabdovirus, Viruses of plants. Descriptions and Listes from the VIDE Database [A.A. Brunt and all editors], 291. Gallitelli D., 1991, Caper latent carlavirus, Viruses of plants. Descriptions and Listes from the VIDE Database [A.A. Brunt and all editors], KZIAZEK, D [some weeds as hosts of cucumber mosaic virus.] In:RPP, 1978, No

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των αγγειοσπέρμων (Magnoliophyta) Τα αγγειόσπερμα,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Οδηγίες για την πρόληψη και τον αποτελεσματικό χειρισμό εμφάνισης γαστρεντερίτιδας σε κατασκήνωση Η εμφάνιση κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας σε κατασκηνώσεις δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ 1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ Κατά τη διενέργεια των μακροσκοπικών ελέγχων από τους υπόχρεους (παραγωγούς)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGF450 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 4 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα. Τεχ. Γεωπονίας Μ.Sc Βέροια. Διεύθυνση

Βιογραφικό Σημείωμα. Τεχ. Γεωπονίας Μ.Sc Βέροια. Διεύθυνση Βιογραφικό Σημείωμα Τεχ. Γεωπονίας Μ.Sc Βέροια Προσωπικές πληροφοριες Διεύθυνση ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΥ 5, ΒΕΡΟΙΑ, Ν.ΗΜΑΘΙΑΣ 1 / 11 Τηλέφωνο 6 977710455 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο leandros _ vafidis @ yahoo. gr, vafeidis

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Απότηνστιγμήπουοάνθρωποςαπέκτησε μόνιμη κατοικία άρχισε την κατοικιδιοποίηση τωνζώωνκαιτωνφυτών. Τα πρώτα καλλιεργούμενα φυτά προήλθαν πιθανώς τυχαία από σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμα, 25-10-2011 O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Βιολογικός κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE

200 κ.εκ. ATONIK SL K-22853/31007 - GREECE 071047 K-22853 (12 pages) 20/07/10 10:52 Page 1 K-22853/31007 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΑΡ. ΕΓΚΡ. ΥΠ. ΑΓΡ. ΑΝΑΠΤ. & ΤΡΟΦΙΜΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΕΙ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΕΥΧΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ «Βελτίωση της Πατατοκαλλιέργειας με Χρήση Εξειδικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) Σε ασθενείς που διερευνώνται για γρίπη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟΠΤΩΝ ΓΙΑ ΓΡΙΠΗ ΠΤΗΝΩΝ εκέµβριος 2005

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟΠΤΩΝ ΓΙΑ ΓΡΙΠΗ ΠΤΗΝΩΝ εκέµβριος 2005 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ ΥΠΟΠΤΩΝ ΓΙΑ ΓΡΙΠΗ ΠΤΗΝΩΝ εκέµβριος 2005 Για ασθενείς που διερευνώνται για γρίπη των πτηνών, η έγκαιρη επιβεβαίωση µε εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος Σεµινάριο Οικολογικό περιβόλι & ανθόκηποι ταράτσας Το σεµινάριο αποτελείται από 20 µαθήµατα των 10 συναντήσεων Σύνολο: 35 εκπαιδευτικές ώρες 1 η Συνάντηση (1 ο µάθηµα) 1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Φοιτήτρια : Στεφανία Μανουσιδάκη Εισηγητής : Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1

071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page1 K-31951/31307 - GREECE - (GLUE PAGE) - PAGE 1 071326 K-31951 (24 pages) 16/09/13 14:03 Page2 K-31951/31307 - GREECE - (BASE) - PAGE 2 ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές oι Aγαπηµένες µου Συνταγές περιεχόµενα Εισαγωγή Βασικά υλικά Σούπες & σάλτσες Λαχανικά & σαλάτες Ζυμαρικά & ρύζι Κρέας & ψάρι Αυγά & τυριά Γλυκά Ιδέες για πάρτι Κομπόστες & τρόφιμα σε άλμη Πηγές Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα

Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος

Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος 1 ο ΕΠΑΛ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΚΛΑΔΟΙ ΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΛΙΕΙΑ - ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ : ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ-ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό Προϊόν Καναδά Η δύναµη του Ιονισµένου Χαλκού Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Το προέρχεται από µια καινοτόµο και µοναδική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ. Ιανουάριος 2006

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ. Ιανουάριος 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ Ιανουάριος 2006 Τι είναι η γρίπη των πτηνών; Η γρίπη των πτηνών είναι µία µολυσµατική νόσος που προσβάλει τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας.

Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας. Βιολογική Γεωργία με Φυτικά ή φυσικά εντομοκτόνα Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας. Παρ' ότι δεν είναι και ο πλέον δόκιμος όρος (βιολογικά εντομοκτόνα),

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΠΕΛΙ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 3ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

ΑΜΠΕΛΙ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 3ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΑΜΠΕΛΙ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ Το αμπέλι ή κλήμα ανήκει στην οικογένεια των Αμπελοειδών με πολλές ποικιλίες που καλλιεργούνται στις εύκρατες περιοχές της γης Το αμπέλι και η οικογένειά του ήταν γνωστά από την παλαιολιθική

Διαβάστε περισσότερα

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Κωνσταντίνος Καζαντζής 1 και Πασχάλης Αποστόλου 2 1 ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων, Τ.Θ. 122, 592 00 Νάουσα 2 «Φυτώρια Αποστόλου», 592 00

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

INCOFRUIT - (HELLAS)

INCOFRUIT - (HELLAS) Αριθ. Πρωτ. 251/ Σελ 1 Αθήνα 16.4,2008 1 Προς ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ Κε Συνάδελφε Θέµα: Ενηµερωτικό δελτίο για την αγορά αγροτικών προϊόντων στη Γερµανία Παραθέτουµε συνηµµένα το πρώτο ενηµερωτικό δελτίο µε ειδήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια

Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια του R. Gucci Πανεπιστήμιο Πίζας, Τομέας καλλιέργειας και προστασίας της δενδροκομίας Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια Η καλλιέργεια της ελιάς, του ελαιόδεντρου συσχετίζεται συνήθως με την παράδοση. Συναντάμε

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα & Προοπτικές της καλλιέργειας των ΟΣΠΡΙΩΝ ρ. ηµήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΣΠΡΙΑ Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2

ΓΕΝΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ Advance mix 1. ΓΙΑ ΦΥΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Advance mix 2 Η Εταιρεία Η Plants Βase είναι μια εταιρεία νεοσύστατη που εμπορεύεται φυτοχώματα και κομπόστ - εδαφοβελτιωτικά. Διαθέτει ευρεία και πάμπληθη γκάμα προϊόντων δικών της, ενώ παράλληλα με την άγαστη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Θέρμανση Μη θερμαινόμενα Ελαφρώς θερμαινόμενα Πλήρως θερμαινόμενα θερμοκήπια Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΕΖΙΚΟ ΛΑΧΑΝΟ ΛΑΧΑΝΟ ΜΠΡΟΚΟΛΟ ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ

ΚΙΝΕΖΙΚΟ ΛΑΧΑΝΟ ΛΑΧΑΝΟ ΜΠΡΟΚΟΛΟ ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ ΚΙΝΕΖΙΚΟ ΛΑΧΑΝΟ ΛΑΧΑΝΟ ΜΠΡΟΚΟΛΟ ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ Από το 1913 η εταιρεία SAKATA SEED CORPORATION έχει δεσμευτεί στην δημιουργία, στην παραγωγή και στην προώθηση σπόρων υβριδίων, λαχανικών και ανθέων, υψηλής ποιότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ

Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Η ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΙΑ ΥΨΗΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥΣ ΜΗΝΕΣ- ΔΙΚΤΥΟΚΗΠΙΑ Επιστημονική ομάδα έργου: Δημήτριος Τσελές, καθηγητής, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΟ KOYNOYΠΙΔΙ ΚΑΙ ΜΠΡΟΚΟΛΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΟ KOYNOYΠΙΔΙ ΚΑΙ ΜΠΡΟΚΟΛΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟ KOYNOYΠΙΔΙ ΚΑΙ ΜΠΡΟΚΟΛΟ [1] Γενικά για την Καλλιέργεια Κουνουπιδιού Μπρόκολου

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΑΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Photos by Christina Christodoulou Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Χριστίνα Χριστοδούλου Γεωπόνος Μελισσοκομικού Κέντρου Κύπρου 1 Μέλισσα Έντομο ανήκει στα Υμενόπτερα. Θεωρείτε κοινωνικό και επικοινωνεί

Διαβάστε περισσότερα

Ebola. Ενημερωνόμαστε - προετοιμαζόμαστε- προσέχουμε

Ebola. Ενημερωνόμαστε - προετοιμαζόμαστε- προσέχουμε Ebola Ενημερωνόμαστε - προετοιμαζόμαστε- προσέχουμε Οκτώβριος 2014 Πρόλογος Μια από τις τελευταίες απειλές που γέμισε έντονη ανησυχία ολόκληρο τον πλανήτη είναι η εξάπλωση του ιού Έμπολα. Μια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ιογενής γαστρεντερίτιδα; Η ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι μια εντερική λοίμωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΌ ΛΊΠΑΣΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΟΣΤΑΤΙΚΌ

ΟΡΓΑΝΙΚΌ ΛΊΠΑΣΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΟΣΤΑΤΙΚΌ ΟΡΓΑΝΙΚΌ ΛΊΠΑΣΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΟΣΤΑΤΙΚΌ ΕΥΡΕΤΉΡΙΟ 1. ΝΈΑ ΕΜΦΆΝΙΣΗ FUNGINATOR Pg. 2 2. ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2.1 ΣΕ ΦΥΤΑ... 2.2 ΣΕ ΧΏΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΊΑΣ, ΠΙΝΑΚΕΣ, ΣΚΕΥΗ, ΚΛΠ.. Pg. 3 Pg. 5 3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή. Γιώργος Γρηγορίου

Μεσογειακή Διατροφή. Γιώργος Γρηγορίου Μεσογειακή Διατροφή Γιώργος Γρηγορίου Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka

Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka Εξαρτήµατα για µεµβράνες PVC Alkor Draka Η Alkor Draka διαθέτει για κάθε τύπο µεµβράνης PVC αντίστοιχα εξαρτήµατα που διατίθενται κατόπιν παραγγελίας. ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗΣ ALKORPLUS Alkorplus Στρώµα

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΛΑΧΑΝΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΛΑΧΑΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟ ΛΑΧΑΝΟ [1] Γενικά για την Καλλιέργεια Λάχανου ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠ Ανοιχτό Παν Κύπρου. Μέλος της Οργάνωσης ΓΗ

ΣΕΠ Ανοιχτό Παν Κύπρου. Μέλος της Οργάνωσης ΓΗ Δημήτριος Ι. Μπιλάλης Αναπλ. Καθηγ. «Βιολογικής Γεωργίας» Γ. Π. Α. Ιδρυτικό μέλος της ISOFAR Εθνικός εκπρόσωπος στην EU-IFOAM (2008-11) Tel: 2105294464, email: bilalis@aua.gr Iera Odos 75, Athens, 11855,

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π.

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π. Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα Εργασία: Γιάννης Π. Εισαγωγή Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται ασθένειες ή μολύνσεις, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ 30 κ.εκ. Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 23 Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 Λουκάνικο τύπου Φρανκφούρτης Το προϊόν είναι πολύ μαλακό Διαχωρίζεται ζελέ ή λίπος Ανάπτυξη απωθητικού χρώματος Πολύ ανοιχτό χρώμα πολύ μικρό ποσοστό συνδετικού

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες ΕΦΕΤ Διεύθυνση Διατροφικής Πολιτικής & Ερευνών Ιούνιος 2006 Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ C 273/26 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 16.9.2011 ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Δημοσίευση αίτησης σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006 του Συμβουλίου για

Διαβάστε περισσότερα

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Τοποθεσίες µε περιορισµένη ηλιοφάνεια,

Διαβάστε περισσότερα