Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΙΜΑΝΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΙΜΑΝΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1"

Transcript

1 1 Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΙΜΑΝΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1 1. Η Διακριτική πρόσληψη των κοινωνικών ερευνών Στέφανου Χρ. Κουμαρόπουλου Δρ. Θ. Παν. Αθηνών Υπευθ. Συμβ. Σταθμού Νέων Δ/θμιας Εκπ/σης Σε μια προσπάθεια ο σύγχρονος ποιμένας να προσεγγίσει το σημερινό άνθρωπο, τον πιστό του 21 ου αιώνα οφείλει να τον γνωρίσει. Να γνωρίσει δηλαδή τις στάσεις του, τις αναζητήσεις του, τους προβληματισμούς, τις αξίες και τα προβλήματα του 2. Η γνώση αυτή δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε υποκειμενικές αντιλήψεις του ίδιου του ιερέα, των συνεργατών του και τα στερεότυπα που κυριαρχούν. Στην προσπάθεια του αυτή οι λεγόμενες «επιστήμες του ανθρώπου» μπορούν να του σταθούν αρωγοί. Οι έρευνες των κοινωνικών επιστημών έχουν να μας μεταδώσουν πολύτιμες πληροφορίες για να γνωρίσουμε καλύτερα και πιο αντικειμενικά τις τοποθετήσεις, τις αξίες, τους φόβους και τις ελπίδες των σημερινών πιστών, μ ένα λόγο την ταυτότητα του σύγχρονου Έλληνα. Κάποιες πληροφορίες των ερευνών αυτών χαρακτηρίζονται από μία ρευστότητα, γιατί οι αντιλήψεις των πολιτών αλλάζουν πολύ γρήγορα. Η επικαιρότητα ή και τα διάφορα γεγονότα που μπορεί να έχουν προηγηθεί μιας έρευνας μεταβάλλουν σε μεγάλο βαθμό τις στάσεις των ανθρώπων για οποιοδήποτε θέμα ή αξία. Χρειάζεται μια προσεκτική ανάγνωση και πρόσληψη για το ποιμαντικό έργο του υλικού των κοινωνικών ερευνών. Για παράδειγμα πριν 2 χρόνια μετά από την κρίση που πέρασε η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία (λόγω κάποιων σκανδάλων που ήλθαν στο φως τις δημοσιότητας). 1 Εισήγηση στην Ημερίδα της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος με θέμα: «Αξιοποίηση του εγχειριδίου οργάνωσης και δράσης, Το Ενοριακό Ποιμαντικό Έργο στη σύγχρονη κοινωνία», που οργάνωσε η Συνοδική Επιτροπή Θ. Λατρείας και Ποιμαντ. Έργου στις , στην Ι.Μονή Πεντέλης. Η εισήγηση έγινε στη Β Συνεδρία υπό την Προεδρία του Ομ. Καθηγητή της Θεολ. Σχολής του Παν. Αθηνών κ. Α.Μ. Σταυρόπουλου, που είχε ως θέμα της: «Εμπειρικές έρευνες στο Ποιμαντικό έργο της Εκκλησίας». 2 Πρώτη φορά για την αξιοποίηση των εμπειρικών-κοινωνικών και ψυχολογικών ερευνών στο χώρο της Ποιμαντικής έχει κάνει λόγο ο Καθηγητής Α.Μ. Σταυρόπουλος στο βιβλίο του Επιστήμη και Τέχνη της Ποιμαντικής, Εκδ. Αρμός 1997, σ (Μάλιστα στις παραπάνω σελίδες κάνει και ανασκόπηση των ερευνών που έχουν διεξαχθεί στο χώρο της θεολογικής επιστήμης). Βλ. επίσης του ιδίου Συμβουλευτική Ποιμαντική (Διδακτικές Σημειώσεις), Αθήνα 2000 σ , όπου γράφει: «Κι αν είναι να διδάξουμε Θρησκευτικά στους νέους θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολύ χρήσιμα τα στοιχεία που προέρχονται από έρευνες που έγιναν μεταξύ των νέων τα τελευταία χρόνια, γιατί απαιτείται η γνώση των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων τους..».

2 2 Το γεγονός αυτό είχε ως άμεση συνέπεια να κλονιστεί η εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης προς το θεσμό της Εκκλησίας. Μία εμπιστοσύνη του κόσμου και ιδίως των νέων ανθρώπων που στις αρχές του 2000 είχε εντυπωσιάσει πολλούς ερευνητές (βλ. παρακάτω ενότητα η εμπιστοσύνη προς την Εκκλησία). Οι έρευνες πρέπει να διαβάζονται και να εκτιμώνται με κριτικό πνεύμα από τους ποιμένες. Βεβαιότητες ως προς το «αλάθητο» των ερευνών, όπως και η εκ των προτέρων απόρριψη τους θα πρέπει να αποφεύγονται. Αυτή η στάση δεν αποτελεί βέβαια προσπάθεια αμφισβήτησης της αντικειμενικότητας και της επιστημονικότητας των ερευνών. Χρειάζεται να αξιοποιηθούν με διάκριση και με μέτρο οι έρευνες, κυρίως αυτές που αφορούν τους ποιμαινομένους μιας περιοχής ή μια ειδική ομάδα όπως π.χ. οι νέοι. Ο σκοπός που διαβάζονται οι έρευνες δεν ταυτίζεται με αυτούς του μάρκετινγκ ή της πολιτικής. Ο σκοπός είναι ποιμαντικός και θεολογικός, δηλαδή η πρόσληψη του σημερινού ανθρώπου προκειμένου να οδηγηθεί στη σωτηρία. Όπως δηλαδή χρειάστηκε ο Κύριος να προσλάβει το ανθρώπινο σώμα για να μας σώσει, έτσι και οι σύγχρονοι ιερείς οφείλουν να προσλάβουν το σύγχρονο άνθρωπο, να τον καταλάβουν και να μιλήσουν στη γλώσσα του προκειμένου να τον καθοδηγήσουν με τη βοήθεια των μυστηρίων της Εκκλησίας στη σωτηρία. Θα μου επιτρέψετε να χρησιμοποιήσω ένα παράδειγμα λίγο υπερβολικό αλλά όμως παραστατικό. Κάποιες έρευνες για τον ποιμένα μπορεί να είναι τόσο πολύτιμες όσο το στηθοσκόπιο για ένα γιατρό, εφόσον του δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για να ασκήσει μια αποτελεσματική επικοινωνία με το σύγχρονο πιστό, πράγμα που είναι σημαντική προϋπόθεση μιας πετυχημένης διαποίμανσης και κυρίως μιας συμβουλευτικής παρέμβασης. 2. Ποια θα είναι τα κριτήρια με τα οποία όμως θα λαμβάνει υπόψη ένας ποιμένας μια κοινωνική έρευνα; 1 ο κριτήριο ο φορέας. Το Εθνικό Κέντρο Ερευνών όσες έρευνες ανακοινώνει είναι σχεδιασμένες από Πανεπιστημιακούς Καθηγητές και ερευνητές κύρους, πραγματοποιούνται από επιστήμονες ερευνητές και βοηθούς, οι οποίοι ελέγχονται, έχουν αξιόπιστο δείγμα και τα συμπεράσματά των ερευνών αυτών είναι έγκυρα. Υπάρχουν και μικρότερες εταιρείες οι λεγόμενες εταιρείες δημοσκοπήσεων, οι οποίες είναι ιδιωτικές και γι αυτό το λόγο κάποιες φορές διαθέτουν λίγα άτομα καταρτισμένα στην έρευνα. Επιπλέον συχνά οι έρευνές του γίνονται κατά παραγγελίαν ιδιωτών ή φορέων και ενδεχομένως να επηρεάζονται λίγο από τις προσδοκίες αυτών που τις παραγγέλνουν.

3 3 2 ο Κριτήριο: Είναι η αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος. Άλλη εγκυρότητα έχει μία πανελλήνια έρευνα και άλλο μία τοπική, που διενεργήθηκε σε μία μικρή περιοχή. Άλλη η αξία μιας έρευνας με δείγμα 50 ανθρώπων και άλλη η αξιοπιστία μιας έρευνας με δείγμα 5000 ατόμων και μάλιστα επιλεγμένο με επιστημονικά κριτήρια. 3 ο κριτήριο: Ο τρόπος που γίνεται. Οι τηλεφωνικές δημοσκοπήσεις είναι λιγότερο έγκυρες π.χ. από τις δημοσκοπήσεις που γίνονται με ερωτηματολόγιο, που διασφαλίζουν και την ανωνυμία των ερωτωμένων. 3. Πώς θα χρησιμοποιηθούν οι έρευνες από τους ποιμένες; Οι έρευνες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία δουλειάς, προκειμένου να τροποποιηθεί ο λόγος, η συμπεριφορά και πολλά άλλα στοιχεία που έχουν να κάνουν με τον τρόπο που ασκείται σήμερα το ποιμαντικό έργο. Φυσικά δεν μπορούν να αλλάξουν τα δόγματα και η στάση σε θέματα αρχών που έχει η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Ποιμένες της. Αυτό ονομάζεται εκκοσμίκευση και είναι κάτι που δεν σας προτείνει αυτός που σας γράφει. Παρόλα αυτά είναι καλό οι ποιμένες να γνωρίζουν την εποχή τους και να παίρνουν τα μηνύματα. Πολλοί ισχυρίζονται ότι παίρνουν τα μηνύματα από το λαό αλλά δυστυχώς αυτό συμβαίνει μόνο όταν τα μηνύματα είναι αρεστά. Ακούνε μόνο όσο τους ευχαριστούν και τους συμφέρουν. Είναι καιρός οι ποιμένες πέρα από τις πολύ καλές θεολογικές τους γνώσεις, τις γνώσεις όσον αφορά το λειτουργικό τυπικό και την τέλεση της λατρείας να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη, τους αποδέκτες των μηνυμάτων τους, τους πιστούς του 21 ου αιώνα. Πώς μπορείς να ποιμάνεις έναν άνθρωπο όταν δεν τον γνωρίζεις; Πώς θα τον σώσεις όταν δεν έχεις ασχοληθεί με τα προβλήματα, τις αντιλήψεις και τις αναζητήσεις του; Μια τέτοια προσπάθεια, όσον αφορά τον θεολόγο και τον κληρικό δεν αποτελεί προσπάθεια εκκοσμίκευσης αλλά εγκοσμίκευσης του λόγου του Θεού 3. Εγκοσμίκευση είναι να προσλάβουμε τα σύγχρονα στοιχεία του κόσμου γύρω μας, ώστε να βάλουμε το παλαιό και ακριβό κρασί, που είναι η πίστη μας σε νέους ασκούς. 3 Ο Α.Μ. Σταυρόπουλος που χρησιμοποιεί τον όρο «εγκοσμίκευση» εννοεί την πρόσληψη στοιχείων από τις επιστήμες, τον πολιτισμό, την κοινωνική ζωή με την προοπτική ενσωματώσεως τους και μεταμορφώσεως τους μέσα στην ζωή της Εκκλησίας. Πρόκειται για μια «προσπάθεια ενσαρκώσεως, προσπάθεια εμπολιτισμική». Βλ. ο.π. Επιστήμη και Τέχνη της Ποιμαντικής Εκδ. Αρμός, Αθήνα 1997, σ

4 4 Θα δώσω ένα παράδειγμα αξιοποίησης κοινωνικών ερευνών στο ποιμαντικό έργο με έρευνες γύρω από τους νέους. Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών θα τα εξετάσω κάτω από την οπτική γωνία της γνωριμίας μας με τους σύγχρονους έφηβους. 4. Η σχέση των νέων με την Ορθόδοξη Εκκλησία Ένα πρώτο στοιχείο που πρέπει να απασχολεί το θεολόγο ή ένα κληρικό που απευθύνεται σε νέους είναι η σχέση των νέων με τη θρησκεία και ιδιαίτερα με την Ορθόδοξη Εκκλησία, της οποίας την πρόταση ζωής εκπροσωπεί. Ασφαλώς οι συνέπειες της νεωτερικότητας 4 έχουν επηρεάσει τόσο την κοινωνία στο σύνολο της όσο και τη νεολαία, που είναι το πιο ευαίσθητο κομμάτι της κοινωνίας μας στις αλλαγές. Έτσι σε μια σημαντική μερίδα των νέων τη θέση της θρησκευτικής πίστης και τις θρησκευτικές αξίες φαίνεται να αντικαθιστούν κάποιες άλλες υλικές αξίες, αξίες προσανατολισμένες στην καλοπέραση, στο σήμερα. Που αντιπροσωπεύουν το σύνθημα της διαφήμισης «ζήσε τη στιγμή», απόλαυσε κάθε τι που σου προσφέρει ο κόσμος «εδώ και τώρα» χωρίς να περιμένεις. Παρόλα αυτά σε όλες τις έρευνες των τελευταίων 10 χρόνων, βλέπουμε ότι οι νέοι θεωρούν τη θρησκεία πολύ σημαντική. Οι Έλληνες παρά την εκκοσμίκευση τους διατηρούν έντονη θρησκευτικότητα. Μια θρησκευτικότητα που είναι βαθιά ριζωμένη και αντέχει στις αλλαγές του χρόνου. Ο υλισμός και ο καταναλωτικός τρόπος ζωής επηρεάζουν τη θρησκευτικότητα αλλά δεν την εξαλείφουν. Αυτό δε σημαίνει ότι ο Ελληνορθόδοξος βιώνει τη θρησκευτική του πίστη ως προσωπική αναζήτηση στο χώρο των μεταφυσικών ερωτημάτων 5. Η θρησκευτικότητα του είναι περισσότερο μέρος της πολιτιστικής και της εθνικής του ταυτότητας. Γι αυτό και αυτή η τοποθέτηση τους δεν συνεπάγεται έναν αντίστοιχο τρόπο ζωής, μια θρησκευτικότητα που να αποδεικνύεται πάντα και στον καθημερινό τρόπο ζωής 6. Ο 4 Για την έννοια της νεωτερικότητας και τις συνέπειες της στην κοινωνία και τους θεσμούς βλέπε Anthony Giddens, Οι συνέπειες της νεωτερικότητας, μετάφραση Γ. Μέρτικας, επιμέλεια Γ. Λικιαρδόπουλος, Εκδ. Κριτική, Αθήνα Ειδικότερα σε σχέση με το θέμα μας τις σελίδες και Β. Γεωργιάδου/ Ηλ. Νικολακόπουλος, «Ο λαός της Εκκλησίας» στο V-PRC, Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα. Έρευνες- Δημοσκοπήσεις 2001,, Εκδ. Νέα Σύνορα, Αθήνα 2001, σ. 157, Πίνακας 3. 6 Στην τελευταία έκδοση του βιβλίου της «οι τρεις ταυτότητες της ελληνικής κοινωνίας» η Χ. Κατάκη σημειώνει: «Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια αναβίωση της πίστης μας στην πολιτιστική μας κληρονομιά, που εκδηλώνεται με μια εντονότερα συγκινησιακά φορτισμένη έκφραση της αγάπης μας για τις παραδόσεις Διατηρούμε με αξιοθαύμαστη εμμονή και ευλάβεια συλλογικά επεξεργασμένα νοήματα, σύμβολα και πρότυπα μας, που στήριζαν πάντοτε τη συγκρότηση της

5 5 ελληνορθόδοξος βιώνει την πίστη του ως προστασία και παρηγοριά ζωής 7 και λιγότερο ως υποχρέωση δέσμευσης σε κάποιο κανόνες ζωής. Γι αυτό και η στάση ζωής οι αντιλήψεις του και οι δεσμεύσεις απέναντι στους κανόνες της εκκλησίας παραμένει αρκετά χαλαρή. Από τα παραπάνω φαίνεται να υπάρχει από τη μια πλευρά μια πολύ δυναμική τάση για επιστροφή στη Θρησκεία, στην Παράδοση και από την άλλη μια σαφής διαφοροποίηση ανάμεσα στην δήλωση πίστεως στο Θεό και τον καθημερινό τρόπο ζωής που ακολουθούν οι σημερινοί Νεοέλληνες. Διατηρούνται αρκετά στοιχεία σεβασμού της Ορθοδόξου Παραδόσεως, όπως είναι για παράδειγμα η νηστεία 8, όμως άλλα στοιχεία όπως ο τακτικός εκκλησιασμός, η εξομολόγηση κ.α. θρησκευτικές πρακτικές καθώς και πρακτικές που αφορούν σε συγκεκριμένες επιλογές τρόπου ζωής τους (π.χ. προγαμιαίες σχέσεις, εκτρώσεις κ.α.) 9 φαίνεται να μην αντιστοιχούν πάντα στην «πίστη» στο Θεό, που οι περισσότεροι Έλληνες δηλώνουν. Τη στροφή των νέων στη θρησκεία οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ήδη σε έρευνα του , όπου πολύ σημαντική θεωρούν τη θρησκεία το 54,7%. Το 1999 το ποσοστό αυτό προσωπικής και οικογενειακής μας ζωής Ενώ προσαρμοστήκαμε στους ταχύτατους ρυθμούς στις δομές και στις λειτουργίες της αστικής ζωής, σε νοηματικό και συμβολικό επίπεδο διατηρούμε ατόφιες τις μνήμες και τα παραδοσιακά μας βιώματα». Πρβλ επίσης Χάρις Κατάκη, Πώς αντιλαμβάνονται τα παιδιά της προεφηβικής ηλικίας τον εαυτό τους σε σχέση με τους άλλους στο παραδοσιακό και σύγχρονο ελληνικό περιβάλλον. Συγκριτική ψυχολογική μελέτη. Διδακτορική διατριβή. Φιλοσοφική Σχολή Παν/ου Θεσ/νίκης, Πβλ και της ιδίας, Ο τρόπος που αντιμετωπίζουν τον εαυτό τους, τους άλλους και τη ζωή γενικά οι νέοι στην Ελλάδα σήμερα, στο Α. Δοξιάδη-Τριπ & Ε. Ζαχαρακοπούλου (επιμέλεια), Ο έφηβος και η οικογένεια, Εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 1985, σ Ακόμη Χ. Κατάκη «Ο Έφηβος και οι αντιφατικές Οικοθεωρίες στη Σύγχρονη Οικογένεια: Εφαρμογές στην Κλινική Πράξη» ανακοίνωση στο συμπόσιο Εφηβεία: προσδοκίες και αναζητήσεις, Ίδρυμα ερευνών για το παιδί, Επιμέλεια Θ. Δραγώνα, Μπ. Ντάβου, Εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1992, σ Βλ. πρόσφατη έρευνα που διενεργήθηκε κατά παραγγελία των ρωμαιοκαθολικών επισκόπων της Ελλάδος και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2005 από την εταιρεία TSN ICAP. Αποτελέσματα της έρευνας ανοκοινώθηκαν στο άρθρο του Θ. Κοντίδη, Η θρησκεία των Ελλήνων, Μια στατιστική έρευνα, Περ. Σύγχρονα Βήματα, τευχ. 142, Απρίλιος- Ιούνιος 2007, σ Πριν 4 χρόνια η αλυσίδα «fast food» Mc Donald s, ασφαλώς κατά την εκτίμησή μας μετά από έρευνα αγοράς, που σημαίνει ότι αρκετοί νεοέλληνες (και μάλιστα των νεαρών ηλικιών που κυρίως συχνάζουν σ αυτά) νηστεύουν σε συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου, καθιέρωσε το «Mc Σαρακοστή» στα μενού της κάθε χρόνο αυτή την περίοδο. Σήμερα όλες οι αλυσίδες «fast food», στην Ελλάδα όπως: Goody s, Πίτα Παν, Everest (17 νηστίσιμες επιλογές κατά τη διαφήμιση του Μαρτίου-Απριλίου 2003) κ.α. έχουν καθιερώσει τα νηστίσιμα μενού. Χαρακτηριστικό είναι το διαφημιστικό «σλόγκαν» των Mc Donald s για τον Μάρτιο-Απρίλιο του 2003: «Mc Σαρακοστή. Δε μπορεί θα νηστέψεις και συ». 9 Πρβλ. Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α σ (βλ. σημείωση 19 για περισσότερα στοιχεία). 10 Βλ. V-PRC 1997 Ινστιτούτου V-Project Research Consulting, Πανελλήνια Έρευνα και περιλάμβανε 1600 νέους ετών. Χρόνος διεξαγωγής έρευνας 6-10 έως Η έρευνα έγινε με ανάθεση της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς και η μέθοδος ήταν ποσοτική. Βλ. Εφημερίδα «Τα Νέα» 14/11/1997 σ Αρκετά στοιχεία για την έρευνα δημοσιεύονται στο περ. Δρώμενα Νοέμβριος 1997 σ.1-13.

6 6 ανέρχεται σε 69,8% 11. Γι αυτό και από κάποιους «διανοουμένους» (;) χαρακτηρίστηκε η σημερινή νεολαία «συντηρητική» και ως «η γενιά της θρησκείας και της οικογένειας» 12. Ασφαλώς αυτό το αυξημένο ποσοστό υπέρ της θρησκείας εξηγείται ως ένα βαθμό και από τις δυσκολίες και τα αδιέξοδα που βιώνουν οι νέοι. Όμως παράλληλα είναι αρκετοί εκείνοι οι ερευνητές που πιστεύουν ότι η στροφή των νέων ηλικιών στις παραδοσιακές αξίες και στη θρησκεία οφείλεται ως ένα βαθμό και στην απουσία πλέον ιδεολογιών και προτάσεων πολιτικών, που μπορούν να συνεπάρουν τους νέους ανθρώπους 13. Ερευνώντας, λοιπόν κάποιος, σε βάθος την θρησκευτικότητα στη σύγχρονη Ελλάδα και την επιρροή που ασκεί διαπιστώνει το αντιφατικό γεγονός της συνύπαρξης της εκκοσμίκευσης και της θρησκευτικής αναγέννησης 14. Κάτω από την επίδραση της νεωτερικότητας στον ελληνορθόδοξο χώρο φαίνεται να πληθαίνουν καθημερινά τα φαινόμενα ενός θρησκευτικού ατομικισμού. Σ αυτό τον τύπο της θρησκευτικότητας τα άτομα φαίνεται να διατηρούν μια χαλαρή δέσμευση με τα ουσιώδη δόγματα της θρησκείας τους και αναζητούν περισσότερο στη θρησκεία μια συλλογική ταυτότητα. Αυτή η εξατομικευμένη θρησκευτική έκφραση οδηγεί αρκετές φορές σε μια πίστη χωρίς Θεό ή χωρίς Εκκλησία 15. Γι αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη μελέτη της «επιστροφής των θρησκειών» που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, ως φαινομένου της ύστερης νεωτερικότητας V-PRC 1999 Ινστιτούτου V-Project Research Consulting, «Αξίες αντιλήψεις και στάσεις στη σημερινή Ελλάδα», χρόνος διεξαγωγής έρευνας έως και , σε 1600 νέους από όλοι τη χώρα ηλικίας ετών. Η έρευνα έγινε με ανάθεση της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς και η μέθοδος ήταν ποσοτική. Οι σχετικές πληροφορίες για την έρευνα αυτή ελήφθησαν από το δικτυακό τόπο: 12 Βλ. Απ. Λακάσα «Συντηρητικοί και αδιάφοροι οι νέοι» στην Εφημ. Απογευματινή σ. 19 (Στο σημείωμα αυτό μαζί με τα σχόλια του αρθρογράφου μπορεί κανείς να διαβάσει και τα αποτελέσματα της έρευνας). Ακόμη ενδιαφέροντα στοιχεία και αναλύσεις για τα αποτελέσματα της έρευνας μπορεί να εντοπίσει κανείς στα: Ν. Μάστορα κ.ἄ. Εφημ. «Τα Νέα» σ και σ Επίσης Ι. Σωτήρχου, Εφημ. Ελευθεροτυπία , Χ. Στύλου Εφημ. «Η Καθημερινή» και «Γαλιλαίου» Εφημ. Τύπος της Κυριακής σ Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α σ (βλ. σημείωση 19 για περισσότερα στοιχεία). 14 Β. Γεωργιάδου - Ηλ. Νικολακόπουλου, Τύποι θρησκευτικής δέσμευσης, εκκλησιαστική πρακτική και πολιτικές προτιμήσεις. Μια εμπειρική ανάλυση, στο συλλογικό τόμο Θρησκείες και Πολιτική στη νεωτερικότητα, Θ. Λίποβατς Ν. Δεμερτζής Β. Γεωργιάδου (επιμέλεια), Εκδ. Κριτική, Αθήνα 2002, σ Βλ. Σχετικά με το θέμα βλ. Σ. Ζουμπουλάκη, «Ο Θεός επιστρέφει στην Ευρώπη; Δοκίμιο για τη θρησκευτική δυνατότητα άθεης θρησκείας Εισαγωγή στο Ζ. Ντάνιελ, Ο Θεός είναι φανατικός; Δοκίμιο για τη θρησκευτική ανικανότητα του πιστεύειν, Πόλις Αθήνα 1998, σ. 36. Επίσης του Στ. Ζουμπουλάκη, Ο Θεός στην πόλη, Εκδ. Εστίας, Αθήνα Β. Γεωργιάδου - Ηλ. Νικολακόπουλου, ο.π. σ

7 7 Προς επιβεβαίωση των παραπάνω παρατηρήσεων για παράδειγμα θα επισημάνουμε την εξής αντίφαση. Ενώ σε ερώτηση έρευνας, (βλ. πίνακες στην επόμενη σελίδα) στον γενικό πληθυσμό για να αυτοπροσδιορίσουν τον εαυτό τους, μόνο το 3,3% δηλώνει ότι η θρησκεία δεν έχει ρόλο στη ζωή του, στην ερώτηση που αφορά στη μεταθάνατον ζωή (που είναι ένα κεντρικό πιστεύω της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης) μόλις το 33,7% συμφωνεί με την επίσημη διδασκαλία της Εκκλησίας πάνω στο θέμα. Ένα 49,1% τίθεται αγνωστικιστικά απέναντι στο ζήτημα ενώ το 17,2% απαντάει τελείως αντίθετα με το επίσημο πιστεύω της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Πίνακας 1 17 : «Προσωπικά θα λέγατε ότι είστε» Πιστός Χριστιανός 50,3% Χριστιανός από παράδοση 25,5% Χριστιανός αλλά κριτικός απέναντι στην Εκκλησία 20,1% Η θρησκεία δεν έχει κανένα 3,3% ρόλο στη ζωή μου Άλλο/Δ.Γ./Δ.Α. 0,8% Πίνακας 2 18 : «Κατά τη γνώμη σας μετά θάνατο τι υπάρχει;» Μια άλλη ζωή 33,7%% Κάτι που δεν ξέρω τι ακριβώς είναι 40,9% Τίποτα 17,2% Δ.Γ./Δ.Α. 8,2% Πολύ χρήσιμα συμπεράσματα για τη θρησκευτικότητα των Ελλήνων έδωσε έρευνα που ανακοινώθηκε μέσα στο Η έρευνα έδειξε ότι οι 17 Σημειωτέον ότι η έρευνα αυτή αναφέρεται στο γενικό πληθυσμό δηλαδή και σε ενήλικες Βλ. Β. Γεωργιάδου - Ηλ. Νικολακόπουλου Ο.π. Πίνακας 1Α, σ Σημειωτέον ότι η έρευνα αυτή αναφέρεται στο γενικό πληθυσμό δηλαδή και σε ενήλικες Ο.π. Πίνακας 1Γ, σ Η έρευνα αυτή ήταν μέρος της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας, την οποία διεξήγαγε για την Ελλάδα το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Ο χρόνος διεξαγωγής της έρευνας ήταν το 2000 και υπεύθυνος - εθνικός συντονιστής του προγράμματος για την Ελλάδα ήταν ο Ιω. Βούλγαρης, κύριος ερευνητής του Ιστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας. Η έρευνα έγινε σε 3227 νοικοκυριά σε όλη την Ελλάδα. Στοιχεία της έρευνας ανακοινώθηκαν από τις εφημερίδες. Βλ. «Τα Νέα» , «Η Καθημερινή», και εφημ. «Το Βήμα» , που φιλοξένησαν εκτενείς αναφορές για την έρευνα. Επίσης βλ. εφημ. «Η Καθημερινή» σ. 11 (συνέντευξη του Απ. Λακάσα με τον Ιω. Βούλγαρη) και εφημ. Χριστιανική , σ. 9, άρθρο του Μανώλη Δρετάκη. Η δημοσίευση των αποτελεσμάτων της έρευνας προκάλεσε ποικίλα σχόλια για αρκετές εβδομάδες στον ημερήσιο και

8 8 Έλληνες είναι βαθιά θρησκευόμενοι περισσότερο από κάθε Ευρωπαίο (ενώ προσεύχονται και εκκλησιάζονται πάρα πολύ συχνά). Για παράδειγμα οι Έλληνες θεωρούν τη θρησκεία ως σημαντική αξία για τη ζωή σε ποσοστό 46% ενώ ακολουθούν οι Πορτογάλοι. Βλέποντας το ζήτημα από την πλευρά της διαποίμανσης και ειδικότερα της ποιμαντικής των νέων θα συμπεραίναμε ότι η πρόταση ζωής της Εκκλησίας, επομένως και της ορθοδόξου θεολογίας (παρά τις αμφισβητήσεις και τις αναντιστοιχίες που παραπάνω διαπιστώσαμε) έχει ακόμη και σήμερα μεγάλη επίδραση στη ζωή των ατόμων και της κοινωνίας μέσα στην Ελλάδα. 5. Η εμπιστοσύνη προς την Εκκλησία Με τον καιρό φαίνεται να ενισχύεται στην Ελλάδα και η εμπιστοσύνη τόσο του μαθητικού πληθυσμού όσο και του γενικού πληθυσμού προς την Εκκλησία. Σε έρευνα τέλος του Ιουλίου του 2003, που διεξήγαγε το Ευρωβαρόμετρο για όλη την Ευρώπη φαίνεται «έξι στους 10 Έλληνες να έχουν υψηλή εμπιστοσύνη προς του εκκλησιαστικούς θεσμούς, ένα ποσοστό σημαντικά μεγαλύτερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που διαμορφώνεται στο 42% μόλις» 20. Το έτος 2000 στην έρευνα του Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών που έχουμε ήδη αναφέρει, φάνηκε ότι η εμπιστοσύνη που δείχνουν οι νέοι προς την Εκκλησία δεν περιορίζεται μόνο στα καθαρά θρησκευτικά πλαίσια ζωής. Η Εκκλησία φαίνεται να καλύπτει την έλλειψη ισχυρής παρουσίας των υπολοίπων θεσμών που προαναφέρθηκαν. Έτσι η σημασία που αποδίδουν τα άτομα στην Εκκλησία την καθιστά συγχρόνως ρυθμιστή της προσωπικής και κοινωνικής τους ζωής. Γι αυτό και η μεγάλη εμπιστοσύνη, της οποίας χαίρει η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία, φαίνεται και με το δυναμικό ρόλο που τις εναποθέτουν 21. Έτσι επιδοκιμάζεται η άποψη που θέλει την Ελληνική Εκκλησία να παρεμβαίνει στα τεκταινόμενα της κοινωνίας, όπως στα ζητήματα της ανεργίας 22, της οικογένειας 23 και στην Εκπαίδευση 24. κυρίως στον Κυριακάτικο τύπο (Ενδεικτικά Βλ. Διονύση Νασόπουλου, Θρησκεία, οικογένεια και ανασφάλεια, «Τα Νέα» , Μ. Κατσανοπούλου, Ποιοι είμαστε τελικά, εφημ. «Τα Νέα» , Παύλου Τσίμα, Μάθημα πατριδογνωσίας, εφημ. «Τα Νέα» , Ρ. Σωμερίτη, Η έρευνα του ΕΚΚΕ είναι ένας θαυμάσιος καθρέφτης μας, «το Βήμα» , Ι. Πρετεντέρη, ΤV, Θρησκεία, Οικογένεια,. «Το Βήμα» , Δ. Καστριώτη, Ελλάδα μην τρέχεις, «Η Καθημερινή» σ. 19, Α. Καρακούτση, Νέο κύμα αμφισβήτησης, «Η Καθημερινή» , Δ.Ν. Μαρωνίτη, Χαμηλή αυτογνωσία, «Το Βήμα» , Θ.Π.Λιανού, Είμαστε ρατσιστές; Ασφαλώς όχι, «Το Βήμα» , Γ. Ρωμαίου, Το χάσμα πολιτικής και κοινωνίας, «Το Βήμα» ). Η έρευνα δεν έχει εκδοθεί γι αυτό και η ημερομηνία αντιστοιχεί στο χρόνο διενέργειας της έρευνας. 20 Βλ. παρουσίαση της έρευνας στην εφημ «Το Βήμα» , με τίτλο «Ποιους θεσμούς εμπιστεύονται οι Έλληνες, τι δείχνουν τα συμπεράσματα του τελευταίου Ευρωβαρόμετρου», σ. Α Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α σ Στην ερώτηση «σε ποιους τομείς θα επιθυμούσατε παρέμβαση της Εκκλησίας;» Το 81,9 % των μαθητών του Γυμνασίου, το 79,8% των μαθητών του Λυκείου, το 80,2% των Καθηγητών και το 79,1%

9 9 6. «Ο εκκλησιασμός» - συχνότητα προσευχής 25 Άξιο παρατήρησης είναι ότι η έντονη στροφή προς τη θρησκευτικότητα και υψηλή αυτή εμπιστοσύνη που δείχνουν οι νέοι στην Εκκλησία, εμφανίζεται μερικώς μόνο και στο ποσοστό των νέων που εκκλησιάζονται. Σύμφωνα με την έρευνα που έκανε το Ε.Κ.Κ.Ε. το οι νέοι (15-19 ετών) και των δύο φύλων που εκκλησιάζονται συχνά είναι λίγοι( 9,7% αστ. περ. 27,4% αγρ. περ.), αρκετοί κάπου κάπου (31% αστ. περ. 37,8% αγρ. περ.) και οι περισσότεροι 1-2 φορές το χρόνο (41,8% αστ. περ. - 30% αγρ. περ.). Στην ίδια έρευνα φαίνεται να υπάρχει και ένα ποσοστό νέων (17% αστ. περ. 5,4% αγρ. περ.) που εμφανίζονται να μην εκκλησιάζονται ποτέ. Φαίνεται μάλιστα τα ποσοστά αυτά εκκλησιασμού να ήταν αρκετά κοντά και στα ποσοστά εκκλησιασμού του γενικού πληθυσμού, όπως δείχνει μια έρευνα που έγινε 2 χρόνια αργότερα. Πίνακας 3: Συχνότητα εκκλησιασμού γενικού πληθυσμού Ελλάδα Ιταλία Ισπανία Πορτογαλία Ποτέ 16,1 % 23 % 37,3 % 29,5 % Μερικές φορές το χρόνο 50,9 % 32,9 % 21,1 % 24,7 % 2-3 φορές το μήνα 20,9 % 16,8 % 12,5 % 11,9 % Κάθε Κυριακή ή συχνότερα 12 % 27 % 28 % 32,9 % Δεν απάντησαν 0,1 % 0,3 % 1,1 % 1 % Σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία η Ελλάδα αν και εμφανίζει το χαμηλότερο ποσοστό σε αυτούς που εκκλησιάζονται τακτικά, ταυτοχρόνως εμφανίζει και το χαμηλότερο ποσοστό ανθρώπων που έχουν διακόψει τη σχέση τους με την Εκκλησία. Για την Ελλάδα η έρευνα επαναλήφθηκε την προεκλογική περίοδο του 1996 πάλι από το Ε.Κ.Κ.Ε. Η μόνη σημαντική αλλαγή που καταγράφηκε τότε ήταν ο περιορισμός της απάντησης «Ποτέ» κατά 50% (Βλ. Πίνακα 4α). των Γονέων υποστηρίζει την παρέμβαση της Εκκλησίας στο θέμα της ανεργίας. Βλ. Ο.π. σ. 178 και Παράρτημα Ι, πίνακας 13,2. 23 Το 72% των μαθητών και το 78,5 των Καθηγητών και των Γονέων είναι υπέρ της παρέμβασης της Εκκλησίας σε θέματα οικογένειας. Βλ. Ο.π. σ. 178 και Παράρτημα Ι, Πίνακας 13,5. 24 Το 70% των μαθητών Γυμνασίου, το 67,3% των μαθητών του Λυκείου, το 55,7% των Καθηγητών και το 68,9% των Γονέων είναι υπέρ της παρέμβασης της Εκκλησίας σε θέματα Εκπαίδευσης. Βλ. Ο.π. σ. 178 και Παράρτημα Ι, Πίνακας 13,6. 25 Η πρώτη φορά που έγινε προσπάθεια διερεύνησης του βαθμού θρησκευτικότητας του ελληνικού πληθυσμού με βάση τη συχνότητα εκκλησιασμού ήταν το 1985 (κατά την προεκλογική περίοδο) σε έρευνα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών στα πλαίσια διακρατικού προγράμματος, στο οποίο συμμετείχαν και αντίστοιχα ιδρύματα από Ιταλία, Ισπανία, και Πορτογαλία. 26 Ο. Γαρδίκη κ.α. «Νέοι: Διάθεση χρόνου Διαπροσωπικές σχέσεις, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, Αθήνα 1999, τόμος Α σ.129 τόμος Β σ Περ. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών τευχ. 69 Α, 1988, σ. 131 και τευχ 75, 1990 σ

10 10 Πίνακας 4α: Συχνότητα εκκλησιασμού γενικού πληθυσμού Ποτέ 8,8 % Μερικές φορές το χρόνο 55,2 % 2-3 φορές το μήνα 22,9 % Κάθε Κυριακή ή συχνότερα 12,9 % Δεν απάντησαν 0,4 % Σε πανελλήνια πάλι έρευνα 29 μεταξύ νέων το 1997 τα ποσοστά ήταν: Πίνακας 4β: Συχνότητα εκκλησιασμού νέων Ποτέ 10,2 % Μερικές φόρες το χρόνο 67,3 % 2-3 φορές το μήνα 17,8 % Κάθε Κυριακή ή συχνότερα 3,1 % Δεν απάντησαν 1% Σε έρευνα του Ε.Κ.Κ.Ε. την άνοιξη του 1998 μεταξύ 8 Λυκείων της Αττικής υπό την εποπτεία της Αφροδίτης Τεπέρογλου σε 688 μαθητές φαίνεται ότι το 47% αισθάνεται την ανάγκη να προσευχηθεί ενώ το 15% καθόλου. Στην ίδια έρευνα φαίνεται ότι οι περισσότεροι (44%) εκκλησιάζονται μόνο τις μεγάλες γιορτές, το 27% μερικές φορές το χρόνο και μόνο το 3% εκκλησιάζονται τακτικά 31. Η αύξηση, όμως, του «εκκλησιασμού» των νέων φαίνεται καθαρά σε Πανελλαδική έρευνα που πραγματοποιήθηκε το Μάιο του Στην αύξηση αυτή (σε σχέση με προηγούμενες έρευνες που ερευνούσαν τον εκκλησιασμό) συντελεί επίσης τόσο η συμμετοχή των μαθητών Γυμνασίου κυρίως όμως η συμμετοχή των μαθητών της επαρχίας. Πίνακας 5: Συχνότητα Εκκλησιασμού Μαθητών- Καθηγητών- Γονέων 32 Μαθητές Μαθητές Καθηγητές Γονείς Γυμνασίου Λυκείου Κάθε Κυριακή ή συχνότερα 9 % 4,6% 13,1% 10,6% 2 ή 3 φορές το μήνα 28,7% 12,2% 15,4% 20,6% Μερικές φορές το χρόνο 45,7% 55,8% 47% 46,1% Σπάνια 14% 19,9% 17,9% 17,7% Ποτέ 2,7% 7,5% 6,6% 5% 28 Περ. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών τευχ , Α-Β 1997, σ Βλ. ο.π. V-PRC Ο πίνακας προέρχεται από την αναδημοσίευση με σχόλια της έρευνας της V-PRC 1997 στο Περ. Δρώμενα, Νοέμβριος 1997 σ Αφροδίτης Τεπέρογλου, «Η ταυτότητα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι ανάγκες της Νεολαίας» Περίληψη αποτελεσμάτων έρευνας Ε.Κ.Κ.Ε. Αθήνα 1998 σ. 15. Βλ και Εφημερίδα «Το Βήμα» 7/11/1999, σ. Α4 και Α6. 32 Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α σ και στο Παράρτημα Ι (της ίδιας έρευνας) Πίνακας 4.

11 11 Οι διαφορές Εκκλησιασμού ανάμεσα στις δύο ομάδες μαθητών (Γυμνασίου Λυκείου) φαίνεται να είναι εντυπωσιακές και εκ πρώτης όψεως φαίνεται σαν να μειώνονται οι «ενεργοί πιστοί» της Εκκλησίας στο Λύκειο. Όμως κατά τη γνώμη του γράφοντος μπορεί να ερμηνευτούν τόσο από την κρίση της εφηβείας όσο και κυρίως από τις υποχρεώσεις (φροντιστήρια, μελέτη για τις Πανελλαδικές εξετάσεις, φόρτος εργασίας), που έχουν οι μαθητές της Γ Λυκείου (που αποτελεί στην έρευνα αυτή το δείγμα των μαθητών του Λυκείου) σε αντίθεση με τους μαθητές της Γ Γυμνασίου (που αποτελεί το δείγμα του Γυμνασίου). Άλλωστε και οι ερευνητές φαίνεται να το διαπιστώνουν ως αντίφαση, γιατί ακόμη και αυτοί οι οποίοι δηλώνουν ότι δεν πηγαίνουν στην Εκκλησία όταν καλούνται να δηλώσουν «πόσο σημαντική είναι για τη ζωή τους η θρησκεία» σε ποσοστό 87,8% οι μαθητές του Γυμνασίου και σε ποσοστό 77,1% οι μαθητές του Λυκείου απαντούν θετικά 33. Επομένως θα μπορούσαμε να πούμε ότι η θρησκευτικότητα των νέων δεν αντιπροσωπεύεται αποκλειστικά και μόνο από τη συχνότητα στον «εκκλησιασμό» τους. Εκείνο όμως που είναι αξιοπρόσεκτο από την παραπάνω έρευνα είναι ότι όσο απομακρυνόμαστε από τις αγροτικές, τις ημιαστικές και αστικές περιοχές προς τις μεγάλες πόλεις της Θεσσαλονίκης και κυρίως της Αθήνας, το ποσοστό των νέων που δεν εκκλησιάζονται συχνά (ή δεν εκκλησιάζεται καθόλου) αυξάνει σημαντικά. Επομένως το μέγεθος του οικισμού είναι προφανές ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τις σχέσεις των νέων με την Εκκλησία 34. Τα τελευταία πάντως στοιχεία της «Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας», που αφορούν στην στάση της κοινής γνώμης απέναντι σε κρίσιμα ζητήματα στις χώρες της Ευρώπης, δείχνουν ότι οι Έλληνες κατέχουν την πρώτη θέση στη συχνότητα προσευχής και τη δεύτερη θέση στη συχνότητα εκκλησιασμού. (Οι Ιρλανδοί έρχονται πρώτοι στη συχνότητα εκκλησιασμού και δεύτεροι στη συχνότητα προσευχής) Η στάση των νέων απέναντι στην Ορθόδοξη Παράδοση Η Ορθοδοξία, σύμφωνα με τους ερευνητές, ως φιλοσοφία αρχών και ιδεών και ταυτόχρονα ως κομμάτι αναπόσπαστο της ελληνικής κοινωνίας καταλαμβάνει μια ιδιαίτερη θέση στη ζωή των Ελλήνων. Μάλιστα η ορθόδοξη θρησκευτική πίστη των Νεοελλήνων, κατά τους ερευνητές του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών καθορίζει στους νέους και τον τρόπο που αυτοπροσδιορίζονται ή ερμηνεύουν την ευρύτερη κοινωνική πραγματικότητα 36. Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στη διαποίμανση των νέων. 33 Ο.π. τόμος Α σ Ο.π. τόμος Α σ Βλ. Μανώλη Δρετάκη, Πρώτη η Ελλάδα σε όλη την Ευρώπη σε συχνότητα προσευχής και εκκλησιασμού, εφημ. Χριστιανική , σ Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α σ. 58 και 177.

12 12 Εντύπωση μάλιστα προκαλεί σε κάποιους ότι σε ερώτηση πρόσφατης έρευνας αν «το σχολείο θα πρέπει να τονίζει τη διαχρονική αξία της Ορθοδοξίας, ή αντίθετα, δεν πρέπει να παίρνει θέση σε ζητήματα θρησκευτικής πίστης» η επιλογή είναι υπέρ της πρώτης άποψης τόσο ανάμεσα σε νέους μαθητές όσο και σε καθηγητές και γονείς των μαθητών 37. Η άποψη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τοποθέτηση των ιδίων ότι «το σχολείο πρέπει να προσανατολίζει τους μαθητές στις παραδοσιακές αξίες (πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια)» 38. Άλλωστε οι μεν μαθητές Γυμνασίου πιστεύουν ότι η θρησκευτική πίστη είναι η δεύτερη αξία «πιο άξια να διαδοθεί στην κοινωνία» ενώ οι μαθητές Λυκείου η 3 η κατά σειρά «πιο άξια» για διάδοση» 39. Η θετική στάση των νέων απέναντι στην Ορθόδοξη Παράδοση 40, εξηγείται από «το γεγονός ότι η ελληνική ορθοδοξία αποτέλεσε και αποτελεί ένα μέρος της πολιτιστικής ιστορίας του τόπου ενεργό, ώστε τόσο οι νέοι όσο και οι μεγαλύτεροι (καθηγητές και γονείς) που έλαβαν μέρος στην παραπάνω έρευνα να δείχνουν μεγάλη προσήλωση προς το ορθόδοξο χριστιανικό πρότυπο ζωής. Μάλιστα αποδεικνύεται ότι οι αξίες και οι ιδέες της ορθοδοξίας ενσταλλαγμένες στη συνείδηση και στη νοοτροπία του μέσου πολίτη διατηρούν αμείωτη την ισχύ τους και ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους. Ενδεχομένως κάτι τέτοιο να εξηγείται από το γεγονός ότι το να είναι κάποιος Χριστιανός Ορθόδοξος αποτελεί μια ολοκληρωμένη δήλωση συγκροτημένης ταυτότητας, με συγκεκριμένο σύστημα αξιών και αρχών, στενά συνδεδεμένο με την ιστορία του ελληνικού έθνους και τις πολιτιστικές του παραδόσεις» 41. Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι λέγοντας υιοθέτηση συγκεκριμένου συστήματος αρχών και αξιών δεν εννοούμε και την αυστηρή τήρηση αυτών των αρχών. Φαίνεται ότι τόσο η επίδραση των αξιών της νεωτερικότητας, του καταναλωτισμού και της παγκοσμιοποίησης έχουν βαθιά επίδραση στην καθημερινή ζωή των νέων. Έτσι για τους περισσότερους νέους η αποδοχή της χριστιανικής ορθοδοξίας δεν συνοδεύεται απαραίτητα και από την αποδοχή των πρακτικών της. Δηλαδή πιο μεγάλη επίδραση έχει η ελληνική ορθοδοξία ως σύμβολο θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητας, παρά ως ιεροτελεστία πρακτικών (πόσο συχνά εκκλησιάζονται, προγαμιαίες σχέσεις κ.α.) 42. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της θρησκευτικής συνείδησης των μαθητών φαίνεται να παίζει η οικογένεια και οι γονείς τους. Στην έρευνα του 1998 στην Αττική, από όπου προκύπτει και το παραπάνω, οι ερωτώμενοι μαθητές Λυκείου διατυπώνουν και το δικό τους ορισμό που πιστεύουν ότι αποδίδει πληρέστερα την έννοια του όρου «Εκκλησία». Το 46% πιστεύει ότι η Εκκλησία είναι ο χώρος λατρείας και προσευχής. Το 33% δέχεται ότι η Εκκλησία είναι αυτό που δίνει αγάπη, βοήθεια, στοργή, ασφάλεια. Μόλις το 11% φαίνεται να έχει αρνητική τοποθέτηση, αφού πιστεύει ότι Εκκλησία είναι «μόνο το κτίριο» Βλ. ο.π. τόμος Α σ. 122, , 196 και 214. Επίσης στο Παράρτημα Ι (της ίδιας έρευνας) Πίνακας 8,4. 38 Ο.π. τόμος Α σ Επίσης στο Παράρτημα Ι, Πίνακας 8,1. 39 Ο.π. τόμος Α σ και Επίσης στο Παράρτημα Ι Πίνακας Για τις «Στάσεις και (την) αξιολογία των εφήβων γύρω από την Παράδοση και τον Εκσυγχρονισμό» Βλ. Θ. Παπακωνσταντίνου, Σκοποί και πολιτισμικές επιλογές στη νεοελληνική μέση εκπαίδευση, Εκδ. Λύχνος, Αθήνα1985. σ Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α, σ Ο.π. 43 Αφροδίτης Τεπέρογλου, Ε.Κ.Κ.Ε. 1998, σ. 15.

13 13 8. Ικανοποίηση από τη ζωή και σχέση με την Εκκλησία Ένα εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο για τη διαποίμανση και κυρίως για τη συμβουλευτική ποιμαντική που προκύπτει από την εμπειρική έρευνα είναι ότι στην ερώτηση «πόσο ικανοποιημένος/η είσαι από τη ζωή σου», φαίνεται ότι η θρησκευτικότητα των μαθητών παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο ενισχύοντας το βαθμό αισιοδοξίας και ικανοποίησης από τη ζωή (βλ. Πίνακες 6 και 7). Ακόμη οι νέοι που εκκλησιάζονται δείχνουν ζωηρότερο ενδιαφέρον για την πολιτική σε σχέση με αυτούς που δεν εκκλησιάζονται (βλ. Πίνακες 8 και 9). Ασφαλώς αν το ερώτημα αυτό ετίθετο πριν δύο δεκααετίες θα διαπίστωνε κανείς μάλλον το αντίθετο. Μήπως αυτό σημαίνει ότι η καθοδήγηση που ασκεί η Εκκλησία στα μέλη της είναι πιο ρεαλιστική ή μήπως είναι απόδειξη ότι οι σημερινοί θεολόγοι, εκκλησιαστικοί ηγέτες, πνευματικοί και οι κατηχητές, ασχολούνται πιο συχνά από ό,τι παλιότερα με τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα; Ασφαλώς πάντως είναι ένα καινούριο στοιχείο που διαπιστώνει ότι οι εκκλησιαζόμενοι νέοι είναι πιο πολύ προσανατολισμένοι πολιτικά από τους μη εκκλησιαζομένους, γεγονός εξαιρετικά ενδιαφέρον για την θετική καθοδήγηση που μπορεί να ασκήσει ένας θεολόγος ή ένας ιερέας στους νέους. Πίνακας 6: Συχνότητα Εκκλησιασμού Ικανοποίηση από τη ζωή τους 44 ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ Πολύ συχνά Μερικές φορές το μήνα Σπάνια/Ποτέ Πολύ ικανοποιημένος 72,1% 68% 59,3% Αρκετά ικανοποιημένος 23,6% 29,8% 32,7% Ελάχιστα ικανοποιημένος 4,4% 2,2% 8% Πίνακας 7: Συχνότητα Εκκλησιασμού Ικανοποίηση από τη ζωή τους 45 ΜΑΘΗΤΕΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ Πολύ συχνά Μερικές φορές το μήνα Σπάνια/Ποτέ Πολύ ικανοποιημένος 50,1% 45% 39,9% Αρκετά ικανοποιημένος 44,3% 49,5% 48,3% Ελάχιστα ικανοποιημένος 5,6% 5,5% 11,9% 44 Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ 2000, τόμος Α σ Ο.π. σ. 103.

14 14 Πίνακας 8: Συχνότητα Εκκλησιασμού Ενδιαφέρον για την πολιτική 46 ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ενδιαφέρον για την πολιτική Πολύ συχνά Μερικές φορές το μήνα Σπάνια/Ποτέ Πολύ Αρκετά 39,9% 26,1% 33,6% Λίγο Καθόλου 60,1% 73,9% 66,4% Πίνακας 9: Συχνότητα Εκκλησιασμού Ενδιαφέρον για την πολιτική 47 ΜΑΘΗΤΕΣ ΛΥΚΕΙΟΥ Ενδιαφέρον για την πολιτική Πολύ συχνά Μερικές φορές το μήνα Σπάνια/Ποτέ Πολύ Αρκετά 43,2% 35,1% 27,1% Λίγο Καθόλου 56,8% 64,9% 72,8% Τα παραπάνω αποτελούν σπουδαία δεδομένα, που μπορεί να στηρίξουν ουσιαστικά τη ρεαλιστικότητα της «Πρότασης ζωής» (δηλαδή της ορθόδοξης χριστιανικής καθοδήγησης) που μπορεί να προσφέρει αυτός που διακονεί την ποιμαντική της νεότητας. Όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς από τα παραπάνω το μήνυμα της Εκκλησίας, δηλαδή η πρόταση της Ορθόδοξης Χριστιανικής διδασκαλίας, δεν φαίνεται να αλλοτριώνει τους νέους. Αντίθετα όπως φαίνεται από τα παραπάνω δεδομένα της κοινωνιολογικής επιστήμης, τους δίνει μια προοπτική, τους εμπνέει μια αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον (ένα όραμα ζωής), ενώ αυτή η θετική εικόνα για την ζωή εκφράζεται και ως ενδιαφέρον για την πολιτική του τόπου μας. Η συμβουλευτική του θεολόγου ή του κληρικού καταρχήν και αποδεκτή σε μεγάλο βαθμό φαίνεται να είναι από τους μαθητές 48 και ωφέλιμη για την υγιή κοινωνικοποίηση τους και την ολοκλήρωση τους. 46 Ο.π. σ Ο.π. σ Βλ. ενδεικτική μικρής έκταση έρευνα (σε 10 Σχολεία της Δυτικής Αττικής) του Νικ. Νευράκη, Έρευνα για το θρησκευτικό μάθημα, επιστολή προς το Π.Ε.Κ. Δυτικής Αττικής, Κοινωνία 39, τ. 1, 1996 σ Πρβλ και Κων/νου Μάνου θεωρητική και εμπειρική έρευνα (στοιχεία για την εμπ. έρευνα βλ. στο τέλος της μελέτης μας στον Πίνακα ερευνών σχετικών με τους νέους), στο βιβλίο του «Η Συμβουλευτική στην Εκπαίδευση», τόμος Α Θεωρία- Έρευνα, Αθήνα 1997, σ και ειδικότερα στις σελίδες 376 και Πρβλ επίσης και την εμπειρική και θεωρητική έρευνα που έχει πραγματοποιήσει η Χρ. Κοσμίδου-Hardy. «Ο δάσκαλος ως σύμβουλος στη διδακτική-μαθησιακή συνάντηση» 1998, Επιθεώρηση Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, τ , Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, σ

15 15 Άλλωστε, όπως έχει καταγράψει και έρευνα μεταξύ των θεολόγων καθηγητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, οι περισσότεροι θεολόγοι σήμερα αντιλαμβάνονται ως πρώτιστο έργο τους αυτό του «Πνευματικού οδηγού». Δηλαδή η συντριπτική πλειοψηφία των Λειτουργών της Θρησκευτικής Αγωγής των νέων αντιλαμβάνονται ως αποστολή τους την καθοδήγηση των νέων Συμπεράσματα Οι έρευνες, αν διαβασθούν σωστά, μπορούν να αποβούν πολύτιμα εργαλεία στο ποιμαντικό έργο. Οι κοινωνικές έρευνες των τελευταίων χρόνων σχεδόν όλες συγκλίνουν σε μία θρησκευτικότητα των νεοελλήνων αρκετά ισχυρή που αντέχει την κριτική της νεωτερικότητας. Ο αθεϊσμός και ο αγνωστικισμός παρουσιάζεται σε πολύ μικρά ποσοστά στην ελληνική κοινωνία. Παρόλα αυτά η θρησκευτικότητά του μέσου Έλληνα δεν είναι αποτέλεσμα προσωπικής-υπαρξιακής αναζήτησης αλλά περισσότερο μοιάζει με αποδοχή μιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ορθοδοξία για τον Έλληνα (ακόμα και για τις νέες γενιές) είναι στοιχείο που προσδιορίζει την ταυτότητά του. Υπάρχει μία νοσταλγία και μία συναισθηματική στροφή στη Θρησκευτική πίστη που δεν σημαίνει και δέσμευση και τρόπο ζωής για τους περισσότερους Έλληνες. Εκκλησιάζονται συχνότερα από τους Ευρωπαίους αλλά πολλές φορές δηλώνουν ως Εκκλησιασμό και το να ανάψουν ένα κερί ή να παραστούν σε Γάμο ή Βάπτιση ή άλλη τελετή της Εκκλησίας. Είναι εντυπωσιακή η εμπιστοσύνη που δείχνουν στο θεσμό της Εκκλησίας και η απογοήτευσή τους ταυτόχρονα από άλλους θεσμούς όπως η πολιτική ή τα ΜΜΕ. Φαίνεται ότι υπάρχουν 2 θεσμοί που στηρίζουν αυτή τη στιγμή την πρόταση ζωής της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι η ελληνική οικογένεια, που είναι αδιαμφισβήτητη και κυρίαρχη αξία (και μεταξύ των νέων) και το Σχολείο. Υπάρχει ανάγκη για την εκπόνηση μιας έρευνας και εκ μέρους της ελληνορθόδοξης ποιμαίνουσας Εκκλησίας, ίσως κατά παραγγελίαν της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος ή της Συνοδικής Επιτροπής Θ. Λατρείας και Ποιμ. Έργου, (όπως ακριβώς έκαναν πριν λίγο καιρό οι 49 Α. Μ. Σταυρόπουλου Στ. Χρ. Κουμαρόπουλου, Το έργο του θεολόγου καθηγητή και το μάθημα των Θρησκευτικών στη Μέση Εκπαίδευση, Ερευνητικά προγράμματα Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 1998, σ. 16. Ενδεικτικό είναι ότι 8 στους 10 θεολόγους καθηγητές θεωρούν ως πρώτιστο έργο του θεολόγου αυτό του πνευματικού οδηγού ενώ ακολουθούν σε πολύ μικρότερα ποσοστά του κατηχητή (29%), του καθηγητή-φορέα γνώσεων (16%) κ.α.

16 16 ρωμαιοκαθολικοί επίσκοποι της Ελλάδος 50 ) και η οποία θα ερευνά την ταυτότητα, τις αντιλήψεις, τις συνήθειες κ.α. του έλληνα πιστού ή αδιάφορου, εκκλησιαζόμενου ή και μη θρησκευόμενου. Προσοχή χρειάζεται εκ μέρους των ποιμένων στα εξής στοιχεία: Έχει κάνει την εμφάνισή της δειλά-δειλά μία ατομική θρησκευτικότητα. Μία πίστη χωρίς Εκκλησία ή μία Εκκλησία αποϊεροποιημένη που αντιμετωπίζεται σαν μία ανθρώπινη υπόθεση. Υπάρχει μία ισχυρή μερίδα νέων που αποστασιοποιούνται από την επίσημη θρησκεία και θεωρούν ότι μπορεί να είναι π.χ. Ορθόδοξοι Χριστιανοί και να μην πιστεύουν στη μετά θάνατον ζωή. Αυτή η μικρή ομάδα των σημερινών νέων (συχνά και ενηλίκων) τείνουν σε μία θρησκευτικότητα χωρίς δεσμεύσεις φαίνεται να είναι οπαδοί μιας μίας ελεύθερης πνευματικότητας που πιστεύει σε μία «ανώτερη δύναμη» και σε μία θρησκεία συγκρητιστική με πολλά εξωχριστιανικά ή και μαγικά στοιχεία. Η γνώση των παρά πάνω φαντάζομαι δεν αιφνιδιάζει κανέναν από τους σεβαστούς ιερείς μας. Έχουν γνώση οι φύλακες της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης μας και μάλιστα οι ποιμένες που έχουν φυλάξει, φυλάνε και θα φυλάξουν τις Θερμοπύλες της με αυταπάρνηση. Η πρόταση ζωής της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει παρελθόν, παρόν και πολύ περισσότερο μέλλον. Αυτό το μέλλον θα είναι καλύτερο αν συνδυασθεί με γνώση, προσευχή και τον αγώνα της πίστεως. 50 Η έρευνα διενεργήθηκε κατά παραγγελία των ρωμαιοκαθολικών επισκόπων της Ελλάδος και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2005 από την εταιρεία TSN ICAP. Αποτελέσματα της έρευνας ανοκοινώθηκαν στο άρθρο του Θ. Κοντίδη, Η θρησκεία των Ελλήνων, Μια στατιστική έρευνα, Περ. Σύγχρονα Βήματα, τευχ. 142, Απρίλιος- Ιούνιος 2007, σ και τεύχος 143, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2007, σ , Βλ και περ. «Ανοιχτοί ορίζοντες» τευχ. 1949, Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 2008, σ

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γνώμη για τα τεκμήρια διαβίωσης & τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών

Γνώμη για τα τεκμήρια διαβίωσης & τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών Γνώμη για τα τεκμήρια διαβίωσης & τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών Δεκέμβριος 2008 0869 / Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ & ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΜΕΑ 1438 / Διάγραμμα 1 ΟΡΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Κάποιες φορές ακούμε να γίνεται συζήτηση για τα άτομα με αναπηρία. Το τελευταίο διάστημα,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Η ποιότητα ζωής στη Λάρισα σήμερα

Η ποιότητα ζωής στη Λάρισα σήμερα Η ποιότητα ζωής στη Λάρισα σήμερα Μάιος 2008 PI0823 / Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΠΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα επισκόπησης (Survey research) «H διάσταση του φύλου στην Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (European Social Survey)»

Έρευνα επισκόπησης (Survey research) «H διάσταση του φύλου στην Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (European Social Survey)» Έρευνα επισκόπησης (Survey research) «H διάσταση του φύλου στην Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (European Social Survey)» Μάριος Βρυωνίδης Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΜΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οκτώβριος Ιούλιος Οκτώβριος 1 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Ιανουάριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ2 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝNΗΣΟΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013 21/12/2013

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Πάτρα Μάιος 2013 1 Προσωπικά στοιχεία Όνομα πατρός Αριστείδης Όνομα μητρός Άννα-Μαρία Έτος γέννησης 25/02/1975

Διαβάστε περισσότερα

Η διεθνής οικονομική κρίση και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα

Η διεθνής οικονομική κρίση και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα Η διεθνής οικονομική κρίση και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα Οκτώβριος 2008 0859/ Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ Παστιάδης Γεώργιος Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Διδάκτορας Παιδαγωγικού Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥ ΕΣ Mεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στις Γυναικείες Σπουδές/Σπουδές του Φύλου (Πάντειο Πανεπιστήµιο, Τµήµα Κοινωνιολογίας Τµήµα Θεολογίας Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών).

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα

Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα Εισήγηση στο συνέδριο Θεματική ψήφος και κομματική ταύτιση, Θεσσαλονίκη, 16-17/6/2011

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργίου Κ. Σκλία, Θεολόγου, M.Th.

Γεωργίου Κ. Σκλία, Θεολόγου, M.Th. Εικόνα και Ποιμαντική Επικοινωνία Η λειτουργία της εικόνας στα ποιμαντικά κείμενα του περιοδικού «ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ» από της ιδρύσεώς του το 1952 μέχρι το έτος 2007 Γεωργίου Κ. Σκλία, Θεολόγου, M.Th. 1 Αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Ν. ΛΕΣΒΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΑΙΒΑΛΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Ν. ΛΕΣΒΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΑΙΒΑΛΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 211-212 ΕΚΦΕ : Ν. ΛΕΣΒΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΑΙΒΑΛΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2009 ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2009 Στην Ελλάδα η έρευνα για την «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και την Υπεύθυνη Κατανάλωση» σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε για 5 η φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 12/04/2013 30/06/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Επικεντρώνεται στην περιγραφή της χρήσης της Ανέμη και στην αξιολόγησή της.

Επικεντρώνεται στην περιγραφή της χρήσης της Ανέμη και στην αξιολόγησή της. Χρήση και αξιολόγηση της υπηρεσίας Ανέμη: έ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Κρήτης Μαριέττα Φάνη 1, Μαρία Μονόπωλη 2, Μανόλης Κουκουράκης 3 1 Πτυχιούχος του Τμήματος Βιβλιοθηκονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION 1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION I Didn't Sign Up for This Ξένια Κούρτογλου Founder & Managing Partner Focus Bari S.A Co-founder e-satisfaction Τι θα δούμε I. Οι δυνάμεις της αλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα Αρετή Κυπραίου. Ψυχολόγος

Βιογραφικό Σημείωμα Αρετή Κυπραίου. Ψυχολόγος Βιογραφικό Σημείωμα Αρετή Κυπραίου Ψυχολόγος Προσωπικά Στοιχεία Διεύθυνση: Σίφνου 12, Αγία Παρασκευή και Γαμβέτα 4, Αθήνα Τηλέφωνα: 211 7507337, 210 6397236, 693 6740308 Ε-mail : aretikypreou@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ε ΤΟ Ι Μ Α Σ Τ Η Κ Ε Α Π Ο Τ Η Ν Ε ΤΑ Ι Ρ Ε Ι Α R A I C O N S U LTA N T S Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ 2 0 1 5 Ταυτότητα Έρευνας Μέγεθος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Η τηλεόραση, στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ. Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλαδικής Έρευνας CSR 2011

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ. Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλαδικής Έρευνας CSR 2011 Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλαδικής Έρευνας CSR 2011 Μεθοδολογία: Πανελλαδική Τηλεφωνική έρευνα με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου Συλλογή Στοιχείων:

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.8 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 7 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Γλώσσας ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ Δραγάτση 8, Πλατεία Κοραή, Πειραιάς Ιερεμίου Πατριάρχου 45, Αμπελόκηποι 6934522273 info@neoellinikiglossa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ AΡΙΣΣΤΤΟΤΤΕΕΛΕΕΙ ΙΟ ΠΑΝΕΕΠΙ ΙΣΣΤΤΗΜΙ ΙΟ ΘΕΕΣΣΣΣΑΛΟΝΙ ΙΚΗΣΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Διευθυντής Εργαστηρίου : Καθηγητής Ηρακλής Ρεράκης

Διαβάστε περισσότερα

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής»

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Οι γενικές πληροφορίες του διαγωνισμού. Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, (Δ.Σ.Ο.)

Διαβάστε περισσότερα