Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ. Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 3

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ. Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 3"

Transcript

1 Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 3

2 Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 3 Αθήνα, 1999

3 Η σειρά "Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" περιλαµβάνει τις παρακάτω εκδόσεις: Τεύχος 1: Η ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ ΙΟΥ Τεύχος 2: Η ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΤΙΦΛΙ ΑΣ Τεύχος 3: Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ Τεύχος 4: "ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ 21" (AGENDA 21) Υπεύθυνος εκδόσεων: Βασίλης Ψαλλιδάς Τίτλος βιβλίου: Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ Τίτλος πρωτότυπου: "INTERNATIONAL STRATEGY FOR ACTION IN THE FIELD OF ENVIRONMENTAL EDUCATION AND TRAINING FOR THE 1990s." ISBN: Αθήνα 1999 Εκδόσεις Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε., Τηλ. - Fax.: (01) Μετάφραση: Αγγελική Τρικαλίτη, Ρέα Παλαιοπούλου Γλωσσική επιµέλεια: ηµήτρης Καλαϊτζίδης Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Λογισµός Ε.Π.Ε. Επιµέλεια παραγωγής: Μυρίκη - Γραφικές Τέχνες, Ζ. Πηγής 36, Αθήνα, τηλ Έκδοση: Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών για την Προστασία του Περιβάλλοντος για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και της Πολιτιστικής Κληρονοµιάς Λ. Βουλιαγµένης 1, Τ.Κ , Αθήνα Τριπόδων 28, Πλάκα, Αθήνα

4 Σηµείωµα του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ..Ε. κ. Κ. Λαλιώτη Η περιβαλλοντική κρίση, µε περισσότερο ή λιγότερο έντονα χαρακτηριστικά στις διάφορες χώρες, αφορά όλους µας. Κανείς γι' αυτό δεν θα ήταν σκόπιµο να απουσιάσει από την τεράστια προσπάθεια, που πρέπει να καταβληθεί, ώστε να δροµολογηθεί αυτό που ονοµάστηκε Βιώσιµη Ανάπτυξη. Η πολιτική και οι πολιτικοί, τα κοινωνικά κινήµατα και πάντως οπωσδήποτε το Οικολογικό, οι λειτουργοί της Εκπαίδευσης, η νεολαία, οι παράγοντες της περιβαλλοντικά συµβατής Ανάπτυξης - όλοι έχουν ένα ιδιαίτερο ρόλο να παίξουν. Άλλωστε οι εξελίξεις είναι ραγδαίες και δεν περιµένουν... Αποτελεσµατικό εργαλείο για να κινηθούµε σωστά είναι λοιπόν, δίχως άλλο, η Οίκο - Περιβαλλοντική Αγωγή. Η σειρά "Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" ελπίζεται να ενισχύσει παρόµοιες εµπνεύσεις, που ουσιαστικούς στόχους έχουν αφ' ενός τη διάδοση συναφούς πληροφορίας, αφ' ετέρου τη διάχυση ενός προβληµατισµού απόλυτα αναγκαίου για την προσέγγιση και επεξεργασία µιας σύνθετης πραγµατικότητας. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και ηµοσίων Έργων, σαφώς πιο πολύ τα τελευταία χρόνια, όλες σχεδόν τις ανάλογες πρωτοβουλίες, σαν τη συγκεκριµένη, τις δέχτηκε δίχως την ελάχιστη δυσπιστία. Άλλωστε και το ΥΠΕΧΩ Ε υλοποιεί αντίστοιχα προγράµµατα, συχνά σε συνεργασία και µε άλλους αρµόδιους φορείς. Τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν πολύτιµα λιθαράκια σ' ένα εντυπωσιακό ψηφιδωτό γιγαντιαίων διαστάσεων. Πρόκειται ακριβώς για το εναλλακτικό έργο, που ουσιαστικά συντίθεται από το σύνολο των περιβαλλοντικά ευαισθητοποιηµένων πολιτών ολόκληρου του πλανήτη Γη. Ο Υπουργός ΠΕ.ΧΩ..Ε.

5

6 Σηµείωµα του Υπεύθυνου της Έκδοσης Στις πρώτες κιόλας συζητήσεις µας µε φίλους και συνεργάτες τόσο της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. όσο και της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονοµιάς διαπιστώθηκε η σηµαντική έλλειψη βασικών κειµένων σχετικών µε την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στα Ελληνικά, ιδιαίτερα εν όψει της διοργάνωσης της Παγκόσµιας ιάσκεψης της UNESCO: "Περιβάλλον και Κοινωνία: Εκπαίδευση και Ευαισθητοποίηση των Πολιτών για την Αειφορία", Θεσσαλονίκη Τα κυριότερα από αυτά εκδόθηκαν από την UNESCO και το UNEP αλλά και άλλους διεθνείς οργανισµούς. Έτσι αποφασίστηκε να εκδώσουµε από κοινού µε την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ µια σειρά υπό τον τίτλο "Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση". Εύκολα αποφασίστηκαν το πρώτο και το δεύτερο βιβλίο της σειράς "Η Χάρτα του Βελιγραδίου του 1975" και η " ιακήρυξη της Τιφλίδας του 1977". Το τρίτο είναι η "Παγκόσµια ιάσκεψη της Μόσχας", δέκα χρόνια µετά την Τιφλίδα το 1987 και το τέταρτο "Το Κεφάλαιο 36 της Ηµερήσιας ιάταξης 21, (Agenda 21)" από την ιάσκεψη του RIO, του Ο σχεδιασµός υπήρχε από καιρό, δεν υπήρχαν όµως οι απαραίτητοι πόροι. Η έκδοση σήµερα πραγµατοποιείται µε την ενίσχυση του ΥΠΕΧΩ Ε και της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Η ολοκλήρωση αυτής της εκδοτικής δραστηριότητας σε συνδυασµό µε την έκδοση της ιακήρυξης της Θεσσαλονίκης και των άλλων κειµένων που απασχόλησαν τη ιεθνή ιάσκεψη της Θεσσαλονίκης ελπίζουµε να στηρίξουν το έργο των εκπαιδευτικών και ερευνητών. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στον Υπουργό Περιβάλλοντος Χωροταξίας και ηµοσίων Έργων κ. Κ. Λαλιώτη για το προσωπικό του ενδιαφέρον για την έκδοση. Ευχαριστίες οφείλονται ακόµη στον κ. ηµήτρη Τσίρο ένθερµο υποστηρικτή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη χώρα µας και στον πρόεδρο της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ κ. Μιχάλη Σκούλλο. Ακόµη ευχαριστώ ιδιαίτερα όλους όσους συνέβαλαν στην πραγµατοποίηση της έκδοσης της σειράς "Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" και ειδικότερα τον συνάδελφο και φίλο Θοδωρή Παπαπαύλου. Ο Υπεύθυνος της Έκδοσης ΒΑΣΙΛΗΣ ΨΑΛΛΙ ΑΣ Γ.Γ της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε.

7

8 Σηµείωµα του Προέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Η Ελληνική Εταιρεία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονοµιάς από την ίδρυση της, το 1972, κατανόησε την σηµασία της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ως του πλέον θεµελιακού εργαλείου διαµόρφωσης περιβαλλοντικής συνείδησης των πολιτών και εποµένως, ως ιδιαίτερα αποτελεσµατικού οργάνου προστασίας του περιβάλλοντος, φυσικού και ανθρωπογενούς. Όπως είναι γνωστό, πάρα πολλές προσπάθειες και πρωτοβουλίες έχουν σηµατοδοτήσει διεθνώς αλλά και στη χώρα µας την εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης τόσο ως ιδιαίτερου κλάδου όσο και ως συστατικού άλλων προσεγγίσεων. Από ένα σηµείο και µετά η εκπαίδευση για την προστασία του περιβάλλοντος συνδέεται, αµέσως και εµµέσως, µε την προσπάθεια επίτευξης "ισόρροπης", "περιβαλλοντικά αποδεκτής", "δίκαιης" και "διαρκούς" ανάπτυξης. Παράλληλα η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση συνδέθηκε µε την επίτευξη των συγγενικών στόχων της σταθεροποίησης του ανθρώπινου πληθυσµού, της παγίωσης της ειρήνης, της ενδυνάµωσης του ρόλου των γυναικών και της καταπολέµη- σης της πενίας και πείνας µέχρι το 1992, που επίσηµα καθιερώθηκε ο παράλληλος στόχος της επίτευξης της αειφόρου-βιώσιµης ανάπτυξης. Οι σχετικοί µε το θέµα εκπαιδευτικοί, ερευνητές και άλλοι ενδιαφερόµενοι φαίνεται να γνωρίζουν, σε χοντρικές γραµµές, την σχετική πορεία εξέλιξης της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, παρά ταύτα από τις διάφορες δηµοσιεύσεις και δηµόσιες συζητήσεις προκύπτει συχνά το συµπέρασµα ότι λείπει η ευρεία γνώση µερικών από τα θεµελιακά εκείνα κείµενα κατευθύνσεων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης κοινής αποδοχής που προήλθαν από µεγάλες ιεθνείς ιασκέψεις του ΟΗΕ και ιδιαίτερα της UNESCO και UNEP. Τα κείµενα αυτά είναι καλό να τα συµβουλευόµαστε όλοι όχι ως "βίβλους αλήθειας" αλλά ως σηµεία αναφοράς και αφετηρίες αναζήτησης τόσο για τον προγραµµατισµό νέων εκπαιδευτικών προγραµµάτων όσο και για την ανάπτυξη της σχετικής έρευνας. Στη σειρά αυτή των Βασικών Κειµένων για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στα Ελληνικά που εκδίδεται σε συνεργασία της Ελληνικής Εταιρείας και ιδιαίτερα του Ειδικού Συµβουλίου της για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, µε την ΠΕΕΚΠΕ έχει ήδη κυκλοφορήσει παλαιότερα "η Χάρτα του Βελιγραδίου" (1975) και τώρα κυκλοφορούν τρία ακόµη κείµε- να: "Η ιακήρυξη της Τυφλίδας" (1977), "Η ιάσκεψη της Μόσχας" (1987) και το "Κεφάλαιο 36 της Ηµερήσιας ιάταξης 21/Agenda 21" (1992).

9 Ελπίζουµε οι εκδόσεις αυτές να αποτελέσουν χρήσιµα βοηθήµατα όλων όσων ασχολούνται µε τα θέµατα της "τυπικής" και "άτυπης" εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών στα θέµατα Περιβάλλοντος και Αειφορίας. Καθ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΛΛΟΣ ΠΡΟΕ ΡΟΣ της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

10 Πρόλογος έκα χρόνια µετά την ιστορική ιακυβερνητική ιάσκεψη για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση που οργανώθηκε από την UNESCO-UNEP στην Τιφλίδα της πρώην Ε.Σ.Σ.. (14 έως 16 Οκτωβρίου 1977), η οποία αποτελεί ακόµη και σήµερα αξεπέραστο ορόσηµο για την εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σε παγκόσµια κλίµακα, οργανώθηκε πάλι από την UNESCO-UNEP, αυτή τη φορά στη Μόσχα (17 έως 21 Αυγούστου 1987) ιεθνές Συνέδριο µε θέµα " ιεθνής Στρατηγική για ράση στον τοµέα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης". Το σηµαντικό αυτό κείµενο που συντάχθηκε από την UNESCO-UNEP, περιγράφει µε αξιόπιστο τρόπο τα συµπεράσµατα εθνικών και διεθνών συναντήσεων που πραγµατοποιήθηκαν στη διάρκεια των δέκα χρόνων, όπως επίσης mi εκείνα διαφόρων συµβουλίων και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Στο ίδιο σηµαντικό κείµενο περιγράφεται η προτεινόµενη στρατηγική για τη δεκαετία του 1990, ενώ σε ένα σηµαντικό κεφάλαιο (3ο) παρουσιάζεται η διεθνής δράση που προτείνεται να αναληφθεί, µε συγκεκεριµένες ενέργειες, οι οποίες αφορούν όλα τα µέρη του διεθνούς συστήµατος, όσα εµπλέκονται µε κάποιο τρόπο στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Η Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. εκδίδοντας το σηµαντικό αυτό έγγραφο, συµβάλλει ουσιαστικά στην κάλυψη ενός σηµαντικού κενού που υπήρχε στην ελληνική βιβλιογραφία της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους µελετητές και τους εκπαιδευτικούς να αποτιµήσουν τις προόδους αλλά και τις καθυστερήσεις που χαρακτηρίζουν την πορεία του θεσµού από το 1975 και µετά. Ολοκληρώνεται µε τον τρόπο αυτό η έκδοση των σηµαντικών κειµένων της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, αφού ο έλληνας εκπαιδευτικός έχει πλέον στη διάθεση του τα κείµενα του Βελιγραδίου, της Τιφλίδας, της Μόσχας, του Κεφαλαίου 36 της Ατζέντα 21 (του Ρίο) και βέβαια αυτό της ιεθνούς ιάσκεψης της θεσσαλονίκης. Η εκδοτική αυτή πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τον Βασίλη Ψαλλιδά ήδη από το 1997, καθυστέρησε κάπως, ωστόσο µε την κινητοποίηση των δυνάµεων της η Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. ενόψει του 1 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της, κατόρθωσε να ολοκληρώσει τις απαιτούµενες διαδικασίες και να φτάσει στο αποτέλεσµα που είναι τρία τεύχη-βιβλία µε τα αντίστοιχα κείµενα της Τιφλίδας, της Μόσχας και του Κεφαλαίου 36, της Ατζέντα 21 (του Ρίο).

11 10 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ Ευχόµαστε και ελπίζουµε, οι εκδοτικές αυτές προσπάθειες της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. να συµβάλλουν ουσιαστικά στην αποσαφήνιση κάποιων "σκοτεινών" σηµείων και "κενών" της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης όπως αυτή αναλυτικά αποτυπώνεται στα κείµενα αυτά. Αθήνα, Ιούλιος 1999

12 11 ΙΕΘΝΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΗ ΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ '90 Περιεχόµενα Εισαγωγή Μέρος Πρώτο: ιεθνής δράση στον τοµέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης µετά από τη ιάσκεψη της Τιφλίδας. Μέρος εύτερο: ιεθνής στρατηγική για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και κατάρτιση για τη δεκαετία του '90. Ι. Τα Περιβαλλοντικά προβλήµατα και οι στόχοι µιας διεθνούς στρατηγικής στον τοµέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. II. Αρχές και βασικά χαρακτηριστικά της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. III. Κατευθυντήριες γραµµές και αντικειµενικοί σκοποί και ενέργειες για µια διεθνή στρατηγική για τη δεκαετία του '90. Α. Πρόσβαση σε πηγές πληροφόρησης Β. Έρευνα και πειραµατισµός Γ. Εκπαιδευτικά προγράµµατα και διδακτικό υλικό.. Επιµόρφωση προσωπικού Ε. Τεχνική και επαγγελµατική εκπαίδευση ΣΤ. Εκπαίδευση και πληροφόρηση του κοινού Ζ. Γενική πανεπιστηµιακή εκπαίδευση Θ. Εκπαίδευση ειδικών Ι. ιεθνής και περιφερειακή συνεργασία.

13 12 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το έγγραφο ετοιµάστηκε από τη Γραµµατεία της Unesco σε συνεργασία µε τη Γραµµατεία του Περιβαλλοντικού Προγράµµατος των Ηνωµένων Εθνών (UNEP). Σε αυτό το τελικό έντυπο βρίσκεται το αποτέλεσµα συζήτησης, προσθηκών, τροποποιήσεων και έγκρισης ενός εγγράφου εργασίας που υποβλήθηκε γι'αυτό το σκοπό στο ιεθνές Συνέδριο UNESCO-UNEP µε θέµα την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, το οποίο έλαβε χώρα στη Μόσχα από 17 έως 21 Αυγούστου 1987, µε τη συµµετοχή 300 και πλέον ειδικών από 100 χώρες και παρατηρητές από την IUCN και άλλους διεθνείς οργανισµούς. Το έντυπο αυτό χωρίζεται σε δυο µέρη. Το ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ προσπαθεί να τονίσει συγκεκριµένες ανάγκες και προτεραιότητες στην ανάπτυξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, όπως αυτές προκύπτουν από τις ενέργειες που έγιναν σε αυτόν το τοµέα, στο διάστηµα µετά από τη ιακυβερνητική ιάσκεψη της Τιφλίδος (Tbilisi, USSR, 1987) και να περιγράψει τους κύριους προσανατολισµούς των ενεργειών της Unesco και του UNEP από τότε. Οι πληροφορίες που χρησιµοποιούνται στο Πρώτο Μέρος του εγγράφου, όπως και οι συγκεκριµένες ιδέες και προτάσεις που περιέχει, βασίζονται σε διεθνείς µελέτες, επισκοπήσεις, πιλοτικά προγράµµατα και έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί, καθώς και στα συµπεράσµατα εθνικών, περιφερειακών αλλά και διεθνών συναντήσεων που έχουν λάβει χώρα από το 1975 στο πλαίσιο του ιεθνούς Περιβαλλοντικού Προγράµµατος (ΙΕΕΡ). Πληροφορίες προέρχονται επίσηςαπό κυβερνητικές και µη κυβερνητικές οργανώσεις και διάφορα συµβούλια κρατών µελών που πραγµατοποιήθηκαν από την Unesco και το UNEP σε σχέση µε τις δραστηριότητες προγραµµατισµού τους. Στο ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ σκιαγραφείται µια διεθνής στρατηγική δράσης στον τοµέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για την δεκαετία του '90. Περιλαµβάνει τρία κεφάλαια. Στο 1 δίνεται περίληψη των κύριων σηµερινών περιβαλλοντικών προβληµάτων και σκιαγραφούνται οι στόχοι µιας διεθνούς στρατηγικής δράσης για την αντιµετώπιση τους. Στο 2 κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές αρχές και τα χαρακτηριστικά της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης τα οποία ελήφθησαν υπόψη για το σχεδιασµό της στρατηγικής. Στο 3 κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί το κύριο µέρος αυτού του εγγράφου, παρουσιάζεται η συγκεκριµένη διεθνής δράση που έχει λάβει χώρα στον τοµέα αυτό.

14 13 Αυτό το τελευταίο κεφάλαιο δοµείται σε εννέα περίπου τµήµατα, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε µια σηµαντική πλευρά της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ή σε ειδικές κατηγορίες ή τύπους εκπαίδευσης και κατάρτισης που λαµβάνονται υπόψη σε αυτό το πλαίσιο, όπως: Πρόσβαση σε πληροφορίες, έρευνα και πειραµατισµός, προγράµµατα σπουδών και διδακτικό υλικό, κατάρτιση προσωπικού, τεχνική και επαγγελµατική εκπαίδευση, ενηµέρωση του κοινού, γενική πανεπιστηµιακή εκπαίδευση, κατάρτιση ειδικών και διεθνής και περιφερειακή συνεργασία. Κάθε τµήµα αρχικά υπενθυµίζει τις κατευθυντήριες γραµµές της στρατηγικής, όπως αυτές προκύπτουν από τις προτάσεις της ιάσκεψης της Τυφλίδας και τις αλλαγές που έχουν λάβει χώρα στον υπό εξέταση τοµέα τα τελευταία δέκα χρόνια. Κατόπιν τονίζει τους αντικειµενικούς σκοπούς που έχουν ως στόχο την εκπλήρωση των αναγκών για την ανάπτυξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και πρακτικής στα επόµενα χρόνια. Τέλος, προτείνεται µια σειρά από συγκεκριµένες ενέργειες που µπορεί να βοηθήσουν στην εκπλήρωση αυτών των σκοπών.

15 14 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΕΘΝΗΣ ΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙ- ΚΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΤΥΦΛΙ ΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑ «Συστήνεται, ο Γενικός Γραµµατέας, οι οργανισµοί του συστήµατος των Ηνωµένων Εθνών και ειδικότερα ο Εκπαιδευτικός, ο Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήµη και τον Πολιτισµό (UNESCO), µετά από διαβουλεύσεις και συµφωνία, να κάνουν τα αναγκαία βήµατα για την ίδρυση ενός διεθνούς διεπιστηµονικού προγράµµατος για την περιβαλλοντική εκπαίδευση, εντός και εκτός σχολείου, που να περιλαµβάνει όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και να απευθύνεται στο γενικό κοινό, ειδικότερα στον απλό πολίτη που ζει σε αγροτικές και αστικές περιοχές, είτε νέος/α είναι είτε ενήλικας, µε σκοπό να τον εκπαιδεύσει, έτσι ώστε να κάνει τα πρώτα βήµατα και χρησιµοποιώντας τα δικά του µέσα να µπορεί να διαχειρίζεται και να ελέγχει το περιβάλλον του», ( ιάσκεψη Ηνωµένων Εθνών για το Ανθρώπινο Περιβάλλον: Στοκχόλµη 1972) 1. Το 1975, η UNESCO και το Πρόγραµµα των Ηνωµένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP), ακολουθώντας την παραπάνω σύσταση της ιάσκεψης των Ηνωµένων Εθνών για το Ανθρώπινο Περιβάλλον (Σκοκχόλµη 1972), δηµιούργησαν το ιεθνές Πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΙΕΕΡ). Το 1977 η ιακυβερνητική ιάσκεψη για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Tbilisi, USSR), κατανοώντας την έντονη ανάγκη για διεθνή συνεργασία σ' αυτόν το τοµέα, κάλεσε την UNESCO και το UNEP να συνεχίσουν τις προσπάθειες για περαιτέρω ανάπτυξη της εκπαίδευσης στην διεθνή κοινότητα. 2. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση συµπεριλαµβάνεται στους στόχους του µεσοπρόθεσµου σχεδίου της UNESCO για τα έτη , το οποίο έγινε αποδεκτό από τη Γενική Συνέλευση της UNESCO στην 19η συνεδρίαση της (Ναϊρόµπι 1976). Σύµφωνα µε τις προτάσεις της ιάσκεψης της Τιφλίδας, οι ενέργειες για την περιβαλλοντική εκπαίδευση συµπεριλαµβάνονταν στα προγράµµατα και τους προϋπολογισµούς που εγκρίθηκαν από τη Γενική Συνέλευση της UNESCO στην 20η (Παρίσι 1978), 21η (Βελιγράδι 1980), 22η (Παρίσι 1983) και 23η (Σόφια 1985) συνεδριάσεις της. Αυτή τη στιγµή, µέσα στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων του οργανισµού οι οποίες περιλαµβάνονται στο Μεγάλο Πρόγραµµα Χ ("Το ανθρώπινο περιβάλλον και οι χερσαίοι και θαλάσσιοι πόροι"), η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί ένα αναπόσπαστο κοµ- µάτι του σχεδίου της UNESCO για τα έτη

16 15 Κατά τον ίδιο τρόπο, από το 1977 όλοι οι προϋπολογισµοί του UNEP έχουν συµπεριλάβει την περιβαλλοντική εκπαίδευση και κατάρτιση σαν έναν από τους κύριους συντελεστές των δραστηριοτήτων που υποστηρίζονται από τα προγράµµατα τους. 3. Η διακήρυξη και οι προτάσεις της ιάσκεψης της Τιφλίδας έκαναν δυνατό τον προσδιορισµό της φύσης, των αντικειµενικών σκοπών και των παιδαγωγικών αρχών της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, καθώς και την καθιέρωση γενικών κατευθυντήριων γραµµών δράσης, τόσο σε κρατικά όσο και σε διεθνή επίπεδα. Από το συνέδριο της Τιφλίδας και µετά, το περιβάλλον αντιµετωπίστηκε ως ένα σύνολο το οποίο περιλαµβάνει ταυτόχρονα φυσικές πλευρές, καθώς και πλευρές οι οποίες είναι αποτέλεσµα των ανθρώπινων ενεργειών. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση θεωρείται η πρακτική εφαρµογή µιας εκπαίδευσης η οποία έχει ως στόχο τη λύση των περιβαλλοντικών προβληµάτων µέσω µιας διεπιστηµονικής προσέγγισης, καθώς και της υπεύθυνης συµµετοχής του κάθε ατόµου, αλλά και της κοινότητας στο σύνολο της. 4. Η ιάσκεψης της Τιφλίδας θεώρησε ότι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση θα πρέπει να γίνει ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της όλης εκπαιδευτικής διαδικασίας απευθυνόµενη σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσµού: (i) στο γενικό κοινό και τους µη ειδικούς, (ii) στις κατηγορίες του πληθυσµού που επιτελούν κοινωνικό έργο και η δράση τους έχει σηµαντική επίδραση στο περιβάλλον, (iii) στους επιστήµονες και στους τεχνικούς των οποίων ο τοµέας ειδίκευσης, είτε είναι στις φυσικές είτε στις κοινωνικές επιστήµες, αφορά το περιβάλλον και οι οποίοι χρειάζεται να λάβουν ειδική εκπαίδευση πάνω στο θέµα Όσον αφορά την πρώτη κατηγορία πληθυσµού, τα αποτελέσµατα των ενεργειών που έγιναν από την UNESCO και το UNEP πάνω στο ιεθνές Πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΙΕΕΡ) µπορούν να εκτιµηθούν σε τρείς αλληλοσυµπληρούµενες περιοχές. Οι ενέργειες αυτές συνέβαλαν στην ευρεία συνειδητοποίηση της ανάγκης για περιβαλλοντική εκπαίδευση. Τα πρώτα βήµατα για την προώθηση αυτής της συνειδητοποίησης έγιναν στις αρχές του ΙΕΕΡ, το Επίσης, οι ενέργειες βοήθησαν στον σχηµατισµό ιδεών και την επεξεργασία µεθοδολογικών προσεγγίσεων σε αυτό το πεδίο, πράγµα το οποίο ήταν το κύριο έργο κατά την περίοδο Τέλος, διευκόλυναν την ενσωµάτωση µιας περιβαλλοντικής διάστασης στις εκπαιδευτικές διαδικασίες των Κρατών Μελών. Αυτές είναι και οι κύριες λειτουργίες του προγράµµατος αυτού.

17 16 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ Ανάµεσα στις δραστηριότητες του ΙΕΕΡ οι οποίες συνέβαλαν κατά πολύ στη διεθνή συνειδητοποίηση της ανάγκης για περιβαλλοντική εκπαίδευση, θα πρέπει να γίνει ειδική αναφορά σε µια σειρά από διεθνείς και τοπικές συναντήσεις µε αποκορύφωµα τους τη ιακυβερνητική ιάσκεψη στην Τιφλίδα. 7. Μια πολιτική συνεχούς παροχής πληροφοριών έχει επίσης συµβάλει πολύ στην ανάπτυξη της διεθνούς συνειδητοποίησης όσον αφορά την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Το δελτίο του ΙΕΕΡ µε την ονοµασία Connect, το οποίο εκδίδεται σε πέντε γλώσσες (αραβικά, αγγλικά, γαλλικά, ρώσικα, ισπανικά) έχει συνδροµητές (µεµονωµένα άτοµα ή ιδρύµατα) στις πέντε περιοχές του κόσµου οι οποίες συµµετέχουν ενεργά στη προώθηση και ανάπτυξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αναφορά πρέπει να γίνει και στο περιοδικό της UNESCO "Nature and Resources", το οποίο δηµοσιεύει επιστηµονικά άρθρα και πληροφορίες που αφορούν τη σωστή διαχείριση του περιβάλλοντος και την ορθολογική χρήση και διατήρηση των φυσικών πόρων. Το περιοδικό εκδίδεται κάθε τρεις µήνες σε πέντες γλώσσες (αγγλικά, κινέζικα, γαλλικά, ρώσικα, ισπανικά) µε κυκλοφορία εντύπων. Έχει στόχο την ενηµέρωση των ειδικών αλλά και του κοινού πάνω σε περιβαλλοντικά προβλήµατα και ειδικότερα πάνω στις δραστηριότητες της UNESCO στα πλαίσια των προγραµµάτων «Άνθρωπος και Βιόσφαιρα» (ΜΑΒ), του ιεθνούς Υδρολογικού Προγράµµατος (ΙΗΡ), του ιεθνούς Προγράµµατος Γεωλογικής Συσχέτισης (IGCP) και των προγραµµάτων που σχετίζονται µε τις θαλάσσιες επιστήµες. 8. Σε σχέση µε τα αναφερόµενα θα πρέπει να τονίσουµε την ανάπτυξη ενός ηλεκτρονικού συστήµατος πληροφόρησης για την Π.Ε., στα πλαίσια του ΙΕΕΡ. Σ'αυτό το σηµείο θα πρέπει να γίνει αναφορά στο ηλεκτρονικό σύστηµα πληροφόρησης για την περιβαλλοντική εκπαίδευση, το οποίο συντέλεσε στην ανάπτυξη του περιεχοµένου του ΙΕΕΡ. Αυτό το σύστηµα αποτελείται από ένα σύνολο έξι κατηγοριών βάσεων δεδοµένων οι οποίες ενηµερώνονται συνεχώς σε τακτά χρονικά διαστήµατα. Το σύστηµα διευθύνεται από το CDS/ISIS Software που έχει αναπτυχθεί από την UNESCO και θεωρείται πρότυπο για το χειρισµό συστηµάτων βάσεων δεδοµένων (data base) µέσα στα Ηνωµένα Έθνη. Τα δεδοµένα που υπάρχουν έως αυτή τη στιγµή αφορούν: (ι) µεµονωµένα άτοµα τα οποία έχουν ενεργό δράση στην Π.Ε. (περίπου άτοµα από 162 διαφορετικές χώρες), (ιι) ιδρύµατα που επιλέχθηκαν λόγω των δραστηριοτήτων τους σε σχέση µε την Π.Ε. (650 ιδρύµατα που ιδρύθηκαν σε πάνω από 70 χώρες ανά τον κόσµο), (ιιι) σχέδια, προγράµµατα και δραστηριότητες στον τοµέα της Π.Ε. (έχουν καταγραφεί πάνω από 300), (ίν) µια σχολιασµένη βιβλιογραφία έργων που σχετίζονται µε την Π.Ε. στα αγγλικά και στα γαλλικά (320 τίτλοι), (ν) βιβλιογραφία από περιοδικά που αφορούν τον τοµέα της

18 17 Π.Ε. οτα αγγλικά, γαλλικά και ισπανικά (200 τίτλοι), (νί) όλα τα άρθρα τα οποία δηµοσιεύτηκαν στο Connect τα τελευταία δυο χρόνια. Το σύστηµα πληροφόρησης της UNESCO παρέχει επίσης πρόσβαση σε όλες τις δηµοσιεύσεις (βιβλία, έγγραφα, πρακτικά συνεδριάσεων, κ.τ.λ.) της UNESCO στα πλαίσια των ιακυβερνητικών επιστηµονικών προγραµµάτων της που σχετίζονται µε το περιβάλλον (ΜΑΒ, IMP, IGCP) και στους άλλους τοµείς αρµοδιότητας της. Στα πλαίσια των µελλοντικών δραστηριοτήτων του, το ΙΕΕΡ σκοπεύει σταδιακά να παρέχει εξ αποστάσεως πρόσβαση στο εν λόγω σύστηµα πληροφόρησης, έτσι ώστε να θέσει το δυναµικό του στη διάθεση όλων των ενδιαφεροµένων. 9. Ένα άλλο σηµαντικό σηµείο προόδου της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε διεθνή, περιφερειακά και τοπικά επίπεδα είναι η ανάπτυξη των εννοιών και της µεθοδολογίας που την χαρακτηρίζουν. Από το 1977 και µετά τη ιάσκεψη της Τιφλίδας έχει γίνει µεγάλη προσπάθεια σε διεθνές και σε κρατικό επίπεδο για τον ακριβή ορισµό του περιεχοµένου της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και των µεθόδων µε τις οποίες θα αναπτυχθεί. Σ' αυτό συµβάλλει το ιεθνές Πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΙΕΕΡ), µε την µορφή µελετών και τη διοργάνωση σεµιναρίων, ερευνών και πειραµατικών προγραµµάτων, µε αποτέλεσµα να έχει γίνει σαφές ότι η Π.Ε. θα πρέπει να αποτελεί µια διάσταση όλων των µαθηµάτων και τοµέων της εκπαίδευσης, λαµβάνοντας υπόψη την κοινωνική και τη φυσική πλευρά του ανθρώπινου περιβάλλοντος. Έτσι, έχει δοθεί έµφαση στη διεπιστηµονική φύση της Π.Ε., αλλά και στην ανάγκη Π.Ε. σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσµού, µέσω της σχολικής και της εξωσχολικής εκπαίδευσης. 10. Η δράση του ΙΕΕΡ έχει ακόµα συµβάλει στις προσπάθειες εισαγωγής της περιβαλλοντικής διάστασης στις εκπαιδευτικές πρακτικές των Κρατών Μελών. Για παράδειγµα, έχουν ιδρυθεί ειδικές επιτροπές µεταξύ διαφόρων οργανισµών, όπου συµµετέχουν διάφοροι φορείς από Κράτη σε όλα τα µέρη του κόσµου, ως επακόλουθο αποτέλεσµα περιφερειακών συνεδρίων και κρατικών εκπαιδευτικών προγραµµάτων ή πιλοτικών προγραµ- µάτων που πραγµατοποιούνται ή υποστηρίζονται µέσα στα πλαίσια του ΙΕΕΡ, προκειµένου να προωθηθεί η ενσωµάτωση της γενικής Π.Ε. στη σχολική και εξωσχολική εκπαίδευση. 11. ύο σηµαντικές πλευρές στη συµβολή του ΙΕΕΡ είναι η ανάπτυξη του περιεχοµένου της εκπαίδευσης, των µεθόδων και υλικών, καθώς και η κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού. Για την επιµόρφωση των εκπαιδευτών έχει οργανωθεί από το 1979 µια σειρά από διεθνή και τοπικά σεµινάρια. Σε τοπικό επίπεδο, αυτά τα σεµινάρια ασχολήθηκαν µε τη

19 18 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ διαµόρφωση εθνικών πολιτικών για την Π.Ε., µε την ανάπτυξη µεθόδων εκπαίδευσης των δασκάλων πριν αλλά και µετά την πρόσληψη τους, καθώς και µε οδηγίες για την προετοιµασία εκπαιδευτικού υλικού. Για την κατάρτιση των εκπαιδευτών έχουν οργανωθεί σε εθνικό επίπεδο σεµινάρια και πιλοτικά προγράµµατα µέσα στα πλαίσια του ΙΕΕΡ ή µε την υποστήριξη του. 13. Αναφορικά µε την ανάπτυξη του περιεχοµένου, των µεθόδων και υλικών για την Π. Ε., το ΙΕΕΡ έχει διεξάγει µια σειρά από ερευνητικές δραστηριότητες που στοχεύουν στην παραγωγή µιας σειράς εύχρηστου διδακτικού υλικού, που θα περιλαµβάνει µεθοδολογικούς οδηγούς και εγχειρίδια για χρήση στην εκπαίδευση γενικά, αλλά και στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών πριν και µετά την πρόσληψη τους. Αυτό το υλικό έχει εκδοθεί στα αραβικά, αγγλικά, γαλλικά και στα ισπανικά, στη σειρά: "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ", η οποία περιλαµβάνει µέχρι σήµερα πλέον των 25 τίτλων. Αξίζει επίσης να αναφερθεί µια σειρά από αφίσες και διαφάνειες µε τίτλο "Η Οικολογία σε δράση" που έχουν εκδοθεί σε πάνω από δέκα γλώσσες από το πρόγραµµα ΜΑΒ. Τέλος, τα πιλοτικά προγράµµατα που έχουν πραγµατοποιηθεί στα πλαίσια του ΙΕΕΡ σε πολλές χώρες, βοήθησαν όχι µόνο στην κινητοποίηση των εθνικών ιδρυµάτων που σχετίζονται µε την περιβαλλοντική εκπαίδευση αλλά και στην κατάρτιση οµάδων εκπαιδευτικών σε εθνικό επίπεδο και στην ανάπτυξη εκπαιδευτικού περιεχοµένου και µεθοδολογίας προσαρµοσµένων στις συνθήκες της κάθε χώρας. 14. Το ΙΕΕΡ έχει παίξει έναν καταλυτικό ρόλο, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, στην ανάπτυξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης αλλά επίσης είχε ένα πολλαπλασιαστικό αποτέλεσµα σε διεθνές επίπεδο. Από την πρώτη κιόλας στιγµή, το ΙΕΕΡ προσπάθησε να συνεργαστεί τόσο µε τα ιδρύµατα του συστήµατος των Ηνωµένων Εθνών, όσο και µε άλλους διακυβερνητικούς και µη κυβερνητικούς οργανισµούς που εµπλέκονται στην περιβαλλοντική εκπαίδευση. Για το σκοπό αυτό έχουν γίνει τόσο επίσηµες όσο και άτυπες συναντήσεις. Σήµερα, ένας συνεχώς αυξανόµενος αριθµός διεθνών, περιφερειακών και τοπικών οργανισµών έχουν κάνει την περιβαλλοντική εκπαίδευση µία µείζονα συνιστώσα των προγραµµάτων δράσης τους. 15. Όσον αφορά την κατάρτιση των περιβαλλοντολόγων, έχουν γίνει σηµαντικές ενέργειες από διάφορους διεθνείς οργανισµούς και κυρίως από την UNESCO και το UNEP. Η UNESCO έχει ενεργήσει κυρίως µέσω των διεθνών επιστηµονικών της προγραµµάτων τα οποία σχετίζονται µε το ανθρώπινο περιβάλλον και τους χερσαίους και θαλάσσιους πόρους. Σ'αυτό το πλαίσιο, έχει σχεδιαστεί το πρόγραµµα "Άνθρωπος και Βιόσφαιρα"

20 19 (ΜΑΒ), το οποίο προσφέρει την επιστηµονική βάση και το ειδικευµένο προσωπικό που απαιτείται για τα προβλήµατα που αφορούν την ορθολογική χρήση και διατήρηση των φυσικών πόρων και την οικολογική διαχείριση περιοχών και ανθρώπινων οικισµών. Η δράση του προγράµµατος ΜΑΒ επεκτείνεται σε περισσότερες από 100 χώρες και καλύπτει τροπικά δάση, εύκρατες και µεσογειακές ζώνες, άνυδρες και ηµιάνυδρες ζώνες, νησιά και παράκτια οικοσυστήµατα καθώς και βουνά και ανθρώπινους οικισµούς. Μέσω της δράσης του το ΜΑΒ έχει κάνει δυνατή την εκτεταµένη κινητοποίηση εθνικών και διεθνών επιστηµονικών κύκλων, έχοντας συµβάλει στην ίδρυση κρατικών και ιδιωτικών ιδρυµάτων για εξειδικευµένη περιβαλλοντική έρευνα και κατάρτιση σε ένα µεγάλο αριθ- µό Κρατών - Μελών. 16. Το ιεθνές Πρόγραµµα Γεωλογικής Συσχέτισης (IGCP) εφαρµόζεται από κοινού από την UNESCO και τη ιεθνή Ένωση Γεωλογικών Επιστηµών. Ο στόχος του είναι να προωθήσει και να συντονίσει την έρευνα πάνω σε γεωλογικά προβλήµατα παγκόσµιας σηµασίας εγκαθιστώντας χωρο-χρονικούς συσχετισµούς και κάνοντας περισσότερο γνωστή την ιστορία του πλανήτη µας, την προέλευση και τον σχηµατισµό των ορυκτών και ενεργειακών πόρων. Αντικειµενικός σκοπός του ιεθνούς Υδρολογικού Προγράµµατος (ΙΗΡ) είναι η λεπτοµερής αποτίµηση των υδάτινων πόρων των διαφόρων περιοχών του κόσµου καθώς και η ανάπτυξη της επιστηµονικής και τεχνολογικής βάσης για την ορθολογική διαχείριση αυτών των πόρων, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Τα προγράµ- µατα της ιεθνούς Ωκεανογραφικής Επιτροπής (IOC) και το συµπληρωµατικό πρόγραµ- µα της UNESCO σχετικά µε τις θαλάσσιες επιστήµες, έχουν ως στόχο την καλύτερη κατανόηση του ωκεανού, ώστε οι πόροι του να µπορούν να χρησιµοποιηθούν χωρίς να γίνεται ζηµιά στο οικοσύστηµα. Στο πλαίσιο των θαλασσίων Επιστηµών, το σχέδιο COMAR περιλαµβάνει δραστηριότητες κατάρτισης µε στόχο την ολοκληρωµένη διαχείριση των παράκτιων συστηµάτων. Όλα αυτά τα επιστηµονικά προγράµµατα (όπως το Πρόγραµµα των Φυσικών Καταστροφών) που έχουν πραγµατοποιηθεί από την UNESCO, περιλαµβάνουν εκτός των άλλων και µία σηµαντική συνιστώσα κατάρτισης. 17. To UNEP, στο πλαίσιο µιας πολιτικής προώθησης της αυτοδύναµης κοινωνικής και οικονοµικής ανάπτυξης, έχει δώσει προτεραιότητα στην ποιοτική και ποσοτική ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων των αναπτυσσόµενων χωρών. Ως αποτέλεσµα, η περιβαλλοντική κατάρτιση έχει ενσωµατωθεί σε όλες τις δραστηριότητες του προγράµµατος και ενθαρρύνεται η εισαγωγή της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλες τις δραστηριότητες κατάρτισης που έχουν σχέση µε την ανάπτυξη. Στόχος αυτών των δραστηριοτήτων είναι

21 20 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ αυτοί που λαµβάνουν τις αποφάσεις ( ιοικητικοί, διαχειριστές και προγραµµατιστές, µέλη συνδικάτων, µηχανικοί, αγρότες κ.τ.λ.) όσο και οι ειδικοί των οποίων οι δραστηριότητες έχουν σηµαντική επίπτωση στο περιβάλλον (βιολόγοι, οικονοµολόγοι, οικολόγοι, υδρολόγοι, µετεωρολόγοι, τοξικολόγοι, ωκεανογράφοι, υγιειονολόγοι κ.τ.λ.). Σε όλες τις περιπτώσεις το UNEP έχει δώσει έµφαση στην ενίσχυση των εθνικών δικτύων και στη χορήγηση επιδόµατος κατάρτισης στους επαγγελµατίες υψηλού επιπέδου, των οποίων οι δραστηριότητες µπορεί να έχουν σηµαντική επιρροή στο σχεδιασµό των εθνικών πολιτικών κατάρτισης. 18. Μέσω των διεθνών και περιφερειακών προγραµµάτων, ειδικευµένων υπηρεσιών και κέντρων του UNEP, έχουν εκπαιδευτεί, µέσα σε 10 χρόνια, πάνω από επαγγελµατίες και ειδικοί από τις αναπτυσσόµενες χώρες. Αυτή η δράση συνεχίζεται µε τους ποικίλους µηχανισµούς του UNEP. Πρέπει επίσης να αναφερθούµε στο "Κέντρο Προγράµµατος ράσης Ωκεανών και Παράκτιων Περιοχών (OCA/PAC)" το οποίο ανα- µένεται να εκπαιδεύσει 500 ειδικούς το (πηγές, επίπεδα και επιδράσεις των διαφόρων ρυπαντών και προστασία των βιολογικών πόρων). Το "Πρόγραµµα Ελέγχου Ερηµοποίησης", το οποίο στοχεύει να συντονίσει τις δραστηριότητες που λαµβάνουν χώρα σε ορισµένες περιοχές και σε όλο τον κόσµο για την καταπολέµηση της ερηµοποιήσης, αναπτύσσει πρόγραµµα κατάρτισης για ειδικούς σε διάφορους τοµείς µε άλλους διεθνείς οργανισµούς προκειµένου να αυξήσει την τοπική ικανότητα δράσης. Τέλος η INFOTERRA σχεδιάζει µέσα στο να δυναµώσει και να αναπτύξει το δίκτυο των περιβαλλοντικών εστιακών σηµείων της, µέσω της εφαρµογής προγραµµάτων κατάρτισης, µε στόχο να οργανωθούν ηλεκτρονικά µερικές λειτουργίες αυτών των εστιακών σηµείων και την δηµιουργία ηλεκτρονικής σύνδεσης µέσα στο δίκτυο. 19. Αξιοπρόσεκτα είναι τα εκπαιδευτικά σεµινάρια, που προσφέρονται από το UNEP στο πλαίσιο των υπηρεσιών περιβαλλοντικής διαχείρισης. Στο πλαίσιο αυτό προσφέρονται σεµινάρια ολοκληρωµένης κατάρτισης για το έδαφος, το νερό, την ατµόσφαιρα, την άγρια ζωή, την ενέργεια, την υγεία, τη νοµοθεσία, τη βιοµηχανία και το περιβάλλον, τον έλεγχο της ερηµοποίησης, το σχεδιασµό της ανάπτυξης κ.τ.λ. Επίσης το UNEP παρέχει σεµινάρια κατάρτισης για ειδικούς περιβαλλοντολόγους σε σχέση µε το παγκόσµιο πρόγραµµα παρακολούθησης EARTHWATCH και µέσα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της ιεθνούς Καταγραφής των υνητικά Τοξικών Χηµικών Ουσιών (IRPTC). Το ΙΕΕΡ και τα επιστηµονικά προγράµµατα έρευνας και κατάρτισης ειδικών επιστη- µόνων που αναπτύχθηκαν από την UNESCO και το UNEP έχουν αναµφίβολα συµβάλει σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο, στην αύξηση της περιβαλλοντικής ενηµέρωσης, εκπαί-

22 21 δευσης και κατάρτισης για τη βιώσιµη ανάπτυξη. Παρόλ' αυτά, εξαιτίας του µεγέθους των εννοιολογικών, εκπαιδευτικών και θεσµικών αλλαγών που απαιτήθηκαν εξαιτίας της παγκοσµιοποίησης µιας νέας "περιβαλλοντικής κουλτούρας" και εν όψει των νέων προβληµάτων που έχουν δηµιουργηθεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες στο περιβάλλον, οι προσπάθειες θα πρέπει να συνεχιστούν και εντατικοποιηθούν µέσω της υιοθέτησης µέτρων που θα αυξήσουν την αποτελεσµατικότητα και σηµασία τους. 21. Αυτός είναι ο κύριος σκοπός του υπόλοιπου µέρους αυτού του κειµένου το οποίο εκθέτει µια διεθνή στρατηγική δράσης στον τοµέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης της δεκαετίας του '90, όπως αυτή συζητήθηκε και εγκρίθηκε από τη ιεθνή ιάσκεψη UNESCO-UNEP για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, που έγινε στη Μόσχα από 17 έως 21 Αυγούστου 1987.

23 22 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΙΕΘΝΗΣ ΣΤΡΑΤΗΠΚΗ ΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥ- ΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ Ι. Τα περιβαλλοντικά προβλήµατα και οι στόχοι µιας διεθνούς στρατηγικής για δράση στον τοµέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. "Παρότι είναι γεγονός ότι τα βιολογικά και φυσικά χαρακτηριστικά αποτελούν τη φυσική βάση του ανθρώπινου περιβάλλοντος, οι ηθικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και οικονοµικές διαστάσεις του παίζουν επίσης τον ρόλο τους στον καθορισµό των κατευθύνσεων προσέγγισης και των οργάνων µέσω των οποίων οι άνθρωποι µπορεί να κατανοήσουν και χρησηµοποιήσουν καλύτερα τους φυσικούς πόρους για την ικανοποίηση των αναγκών τους" (Τιφλίδα 1977, σελ. 25). 1. Τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει µια σταδιακή συνειδητοποίηση σε κάθε χώρα και σε διεθνές επίπεδο του ρόλου της εκπαίδευσης στην κατανόηση, πρόληψη και επίλυση των περιβαλλοντικών προβληµάτων. Ξέρουµε τώρα ότι το κλειδί βρίσκεται κυρίως σε κοινωνικούς, οικονοµικούς και πολιτιστικούς παράγοντες, οι οποίοι αποτελούν τις ρίζες των προβληµάτων τα οποία δεν προλαµβάνονται ούτε λύνονται µόνο µε τεχνολογικά µέσα. Είναι γνωστό ότι θα πρέπει πρωταρχικά να επηρεάσουµε τις αξίες, τις στάσεις και τη συµπεριφορά ατόµων και οµάδων σε σχέση µε το περιβάλλον. 2. Παρά την αυξανόµενη συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προβληµάτων και τις αδιαµφισβήτητες προσπάθειες πολλών κρατών να βελτιώσουν τα τεχνικά και θεσµικά µέσα για την αντιµετώπιση τους, είµαστε υποχρεωµένοι να αναγνωρίσουµε ότι σε γενικές γραµµές είναι ανεπαρκείς οι ενέργειες που έχουν γίνει µέχρι τώρα για την αντιµετώπιση της διαρκούς υποβάθµισης της ποιότητας του περιβάλλοντος. Είναι από τις λίγες φορές που η διεθνής περιβαλλοντική κατάσταση παρουσιάζει µια τόσο ανησυχητική εικόνα.οι αυξανόµενες ανισότητες στα επίπεδα ανάπτυξης και συνθηκών διαβίωσης µεταξύ των χωρών, ή και συχνά µέσα στην ίδια την χώρα, οδηγούν σε χειρότερες προβλέψεις για το µέλλον κάνοντας τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήµατα ποικίλα και εξαιρετικά πολύπλοκα. Στις περισσότερες αναπτυσσόµενες χώρες, ανεξάρτητα από περιοχή, το βασικό πρόβληµα είναι η έσχατη φτώχεια που οδηγεί στην υποβάθµιση των φυσικών πόρων: η εξασφάλιση τροφής και στέγης οδηγεί στην καταστροφή της ισορροπίας πάνω στην

24 23 οποία βασίζεται η διατήρηση των οικοσυστηµάτων και των φυσικών πόρων µε τους οποίους εξασφαλίζεται η επιβίωση τους. Σε πολλές χώρες, την τελευταία δεκαετία, η εκπτώχευση που προέκυψε από το συνδυασµό της γρήγορης αύξησης του πληθυσµού και της βραδείας ή και µηδενικής οικονοµικής ανάπτυξης ή ακόµα σε µερικές περιπτώσεις της αρνητικής ανάπτυξης, έχει ως αποτέλεσµα τη σωρευτική διαδικασία της αποδάσωσης, τη διάβρωση των εδαφών, την ερηµοποίηση και τη µείωση της γεωργικής παραγωγής. Μόνο µε την αειφορία µία γρήγορη ανάπτυξη συµβατή µε την προστασία της παραγωγικής ικανότητας των φυσικών και ανθρωπογενών οικοσυστηµάτων µπορεί να σταµατήσει τη φτώχεια και την αύξηση του πληθυσµού, που είναι µέρος του ίδιου σύνθετου φαινοµένου. Ακόµα, οι περισσότερες αναπτυσσόµενες χώρες αναγκάστηκαν να αντιµετωπίσουν περιβαλλοντικά προβλήµατα όπως η ερηµοποίηση, η ανεξέλεγκτη αστικοποίηση και η ρύπανση που έφερε η βιοµηχανοποίηση. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποδάσωση είναι ένας από τους κορυφαίους κινδύνους µε βλαβερές συνέπειες για τους ανθρώπους, αλλά και την χλωρίδα και πανίδα. Η αποδάσωση ευθύνεται για µεγάλο αριθµό πληµµύρων, τη διάβρωση της παραγωγικής γης, τη µείωση του υδροηλεκτρικού δυναµικού. Επίσης ευθύνεται για την καταστροφή πολλών ειδών φυτών και ζώων ακόµα και σε βαθµό µη αναστρέψιµο για την ισοροπία των οικοσυστηµάτων πάνω στα οποία βασίζεται η ανθρώπινη ζωή και ο γενετικός πλούτος της βιόσφαιρας. Περίπου είδη φυτών και πάνω από είδη ζώων απειλούνται σήµερα µε εξαφάνιση. Οι βιοµηχανικές χώρες αντιµετωπίζουν περιβαλλοντικά προβλήµατα που συνδέονται µε τα κυρίαρχα µοντέλα ανάπτυξης, τα οποία περιλαµβάνουν κυρίως την εξάντληση φυσικών πόρων και διάφορες µορφές ρύπανσης. Η βιοµηχανική ρύπανση εξακολουθεί να είναι η κύρια απειλή για την ποιότητα του περιβάλλοντος. Η εκποµπή θειικών σωµατιδίων στον αέρα έχει ως αποτέλεσµα την όξινη βροχή που έχει καταστρέψει µεγάλες δασικές εκτάσεις στην Ευρώπη. Η καταστροφή του όζοντος από τους φθοροχλωράνθρακες (CFCs) και η αύξηση της θερµοκρασίας της γης από το "φαινόµενο του θερµοκηπίου" που είναι αποτέλεσµα της ρύπανσης και της εκποµπής µεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα, αντιπροσωπεύουν δύο µεγάλες απειλές για την ποιότητα της ζωής στον πλανήτη µας. Το υδάτινο περιβάλλον εξακολουθεί να είναι ρυπασµένο από τα βιοµηχανικά και οικιακά απόβλητα. Για το θαλάσσιο περιβάλλον, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η εντατικοποίηση της δράσης του UNEP µέσω του προγράµµατος περιφερειακών θαλασσών, έκανε 100 παράκτιες χώρες να συνεργαστούν για τη δηµιουργία προγραµµάτων δράσης και

25 24 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ συµβάσεων για τουλάχιστον δέκα θαλάσσιες περιοχές. Πρόοδος έχει επίσης πραγµατοποιηθεί για τα γλυκά νερά µετά από µία διακρατική προσέγγιση στη διαχείριση των ορισµένων ποτάµιων λεκανών. 7. 0α ήταν παράλειψη αυτή η περιγραφή περιβαλλοντικών προβληµάτων να µην κάνει αναφορά στα σοβαρά βιοµηχανικά ατυχήµατα Seveco, Bhopal, Chernobyl και Rhine, που προκάλεσαν πολλούς θανάτους, τραυµατισµούς και ασθένειες και έβλαψαν το περιβάλλον. Αυτά τα ατυχήµατα κατέδειξαν τις απειλές για την ανθρώπινη ζωή από ορισµένες βιοµηχανίες όταν δεν λειτουργούν µε αυστηρά µέτρα ασφαλείας. 8. Αν και κατά την τελευταία δεκαετία έχει βελτιωθεί σε παγκόσµιο επίπεδο η κατάσταση της υγείας, που είναι ένας κύριος δείκτης της ποιότητας του ανθρώπινου περιβάλλοντος, τα ποσοστά θνησιµότητας και νοσηρότητας έχουν αυξηθεί σε κάποιες αναπτυσσόµενες χώρες. Αυτό οφείλεται κυρίως στις µολυσµατικές και παρασιτικές ασθένιες οι οποίες συχνά σχετίζονται µε την κακή διατροφή ορισµένων οµάδων υψηλού κινδύνου (κυρίως γυναίκες και παιδιά). Από την άλλη µεριά, σε βιοµηχανικές χώρες αλλά και στις εξελιγµένες περιοχές των αναπτυσσόµενων χωρών παρατηρείται µεγαλύτερη συχνότητα από ασθένειες που συνδέονται µε τις συνθήκες διαβίωσης σε αστικά-βιοµηχανικά κέντρα (καρδιοαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, καρκίνος και ψυχο-κοινωνικές διαταραχές). 9. Αναµφισβήτητα όλα αυτά τα προβλήµατα είναι αποτέλεσµα κοινωνικο-οικονοµικών καταστάσεων και ακατάλληλων προτύπων ανθρώπινων ενεργειών (φτώχεια, ανεξέλεγκτη οικονοµική ανάπτυξη, κατασπατάληση των φυσικών πόρων κ.α). Ελπίζουµε λοιπόν να βρεθούν ικανοποιητικές λύσεις για τα περιβαλλοντικά προβλήµατα αν δράσουµε στηριζόµενοι στα συστήµατα γνώσεων και αξιών. Επαφίεται λοιπόν στην εκπαίδευση και κατάρτιση, ως µέσον ενσωµάτωσης και κοινωνικής και πολιτιστικής αλλαγής, να θέσουν στόχους και να εφαρµόσουν νέες µεθόδους ώστε να γίνουν τα άτοµα περισσότερο ενη- µερωµένα και υπεύθυνα και καλύτερα προετοιµασµένα να αντιµετωπίσουν τις προκλήσεις για τη διατήρηση της ποιότητας του περιβάλλοντος και της ζωής, στο πλαίσιο της σταθερής ανάπτυξης για όλους τους ανθρώπους. 10. Ως απάντηση σε αυτή την πρόκληση, µια διεθνής στρατηγική για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και κατάρτιση θα πρέπει να προσπαθήσει, στη δεκαετία του '90, να ενοποιήσει τις κύριες κατευθύνσεις που δόθηκαν το 1977 στη ιάσκεψη της Τιφλίδας και το 1987 στη ιάσκεψη της Μόσχας, προσαρµόζοντας τες στα νέα δεδοµένα. Συγκεκριµένα πρέπει να προωθηθούν:

26 25 Ι. οι έρευνες για ανεύρεση και εφαρµογή αποτελεσµατικών µοντέλων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, κατάρτισης και ενηµέρωσης, II. η γενική ευαισθητοποίηση για τις αιτίες και τις επιπτώσεις των περιβαλλοντικών προβληµάτων, III. η γενική αποδοχή της ανάγκης για µια ολοκληρωµένη προσπάθεια επίλυσης αυτών των προβληµάτων, IV. η κατάρτιση, σε διάφορα επίπεδα, του απαιτούµενου προσωπικού για την λογική διαχείριση του περιβάλλοντος µε στόχο την επίτευξη της βιώσιµης ανάπτυξης σε κοινοτικό, εθνικό περιφερειακό και παγκόσµιο επίπεδο. II. ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ. "Η περιβαλλοντική εκπαίδευση θα πρέπει να βοηθά στη συνειδητοποίηση της οικονο- µική';, πολιτικής και οικολογικής αλληλεξάρτησης του σύγχρονου κόσµου, έτσι ώστε να εµπνεύσει πνεύµα ευθύνης και αλληλεγγύης ανάµεσα στα έθνη. Αυτή είναι µία βασική προϋπόθεση για την επίλυση σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων". (Τφλίδα 1977, σελ. 12). 11. Οι προτάσεις της Τιφλίδας (1977) σχετικά µε τους σκοπούς, τους στόχους και τις κατευθυντήριες αρχές της Π.Ε. αποτελούν το βασικό πλαίσιο για όλες της βαθµίδες της τυπικής και µη τυπικής εκπαίδευσης. 12. Η Π.Ε. θεωρείται ωςµία διαρκής διαδικασία κατά την οποία τα άτοµα και η κοινότητα αποκτούν συνείδηση του περιβάλλοντος και ακόµα αποκτούν τις γνώσεις, τις αξίες, τις δεξιότητες, τις εµπειρίες και τη διάθεση που θα τους κάνουν ικανούς να δράσουν ατοµικά και συλλογικά, προκειµένου να λύσουν περιβαλλοντικά προβλήµατα του παρόντος και του µέλλοντος. 13. Οι σκοποί της Π.Ε. δεν µπορούν να προσδιοριστούν απόλυτα χωρίς να λάβει κανείς υπόψη του την οικολογική, κοινωνική και οικονοµική πραγµατικότητα και τους αναπτυξιακούς στόχους της κάθε κοινωνίας. Όµως, υπάρχουν στόχοι της Π.Ε. που είναι κοινοί για όλη τη διεθνή κοινότητα. Όσον αφορά τη γνώση, επαφίεται στην Π.Ε. να εφοδιάσει τους πολίτες µε -ανάλογα µε τις οµάδες πληθυσµού στις οποίες απευθύνεται- τα απαραίτητα µέσα, ώστε να

27 26 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ γίνουν αντιληπτοί και να κατανοηθούν οι ποικίλοι βιολογικοί, φυσικοί, κοινωνικοί, οικονοµικοί και πολιτιστικοί παράγοντες οι οποίοι αλληλεπιδρούν µε το χρόνο και τον τόπο και καθορίζουν τη µορφή του περιβάλλοντος και να δρουν ώστε να προλαµβάνουν και να λύνουν προβλήµατα τέτοιου είδους. Όπου είναι δυνατόν η γνώση αυτή πρέπει να αποκτάται µέσω παρατήρησης, µελέτης και πρακτικής εµπειρίας σε συγκεκριµένα περιβάλλοντα. 15. Επίσης είναι καθήκον της Π.Ε., να αποσαφηνιστούν οι αξίες και τα κίνητρα που συντελούν στη διαµόρφωση προτύπων συµπεριφοράς και βασικών µέτρων για την προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος. Τα πρότυπα συµπεριφοράς δεν είναι δυνατό να αλλάξουν όσο τα περισσότερα µέλη µιας κοινωνίας δεν έχουν εσωτερικεύσει, µετά από ελεύθερη και ενσυνείδητη επιλογή πιο θετικές αξίες ως προς το περιβάλλον, αξίες ικανές να ενισχύσουν την αυτοπειθαρχία τους. Έτσι η Π.Ε. προσπαθεί να ξεκαθαρίσει και να εναρµονίσει τις ηθικές, αισθητικές και οικονοµικές αξίες και τα ενδιαφέροντα των ατόµων και των κοινοτήτων στο βαθµό που αυτές επηρεάζουν την αντίληψη τους για το περιβάλλον. 16. Αναµφίβολα ο πιο σηµαντικός παράγοντας που χαρακτηρίζει την Π.Ε. είναι ότι δίνει έµφαση στην επίλυση των πρακτικών προβληµάτων που επηρεάζουν το ανθρώπινο περιβάλλον. Από αυτόν προκύπτει ένα άλλο θεµελιώδες χαρακτηριστικό, η διεπιστηµονική προσέγγιση που υιοθετεί προκειµένου να λάβει υπόψη της την πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών προβληµάτων και την πολλαπλότητα των παραγόντων που ευθύνονται γι'αυτά. 17. Η Π.Ε., λόγω της λειτουργίας της και των στόχων της είναι απαραιτήτως µία µορφή εκπαιδευτικής πρακτικής εναρµονισµένη στην κοινωνική ζωή. Μπορεί να είναι αποτελεσµατική µόνο όταν όλα τα µέλη της κοινωνίας (εργάτες, φοιτητές, ειδικοί επιστήµονες, αυτοί που λαµβάνουν αποφάσεις κ.τ.λ) συµµετέχουν ανάλογα µε τις ικανότητες τους στο πολύµορφο και περίπλοκο καθήκον της βελτίωσης των σχέσεων των ανθρώπων µε το περιβάλλον. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί εάν οι άνθρωποι πάρουν στα χέρια τους την εκπαίδευση τους και συνειδητοποιήσουν τη δική τους εµπλοκή και τις ευθύνες τους. Επειδή η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι µία δια βίου διαδικασία, µπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της γενικής εκπαίδευσης. Η Π.Ε. είναι κάτι περισσότερο από µια άλλη πλευρά της εκπαιδευτικής διαδικασίας, θα πρέπει να την δούµε σαν µια βάση για την ανάπτυξη µιας ζωής σε αρµονία µε το περιβάλλον, ως έναν άλλο τρόπο ζωής. Η Π.Ε. θα πρέπει να απευθύνεται σε όλα τα µέλη της κοινότητας µε τρόπους που ανταποκρί-

28 27 νονται στις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τα κίνητρα όλων των ηλικιών και κοινωνικών οµάδων και να προσαρµόζεται στα διάφορα κοινωνικο-οικονοµικά και πολιτιστικά πλαίσια και διαφορετικές συνθήκες ζωής, λαµβάνοντας υπ' όψη τοπικές και εθνικές ιδιαιτερότητες. Και έτσι η Π.Ε. θα εφοδιάζει τα διάφορα µέλη της κοινωνίας µε επιστηµονική και τεχνική γνώση και τις ηθικές αξίες, κάνοντας τα ικανά να παίξουν αποτελεσµατικά ένα ρόλο στην προετοιµασία και την εφαρµογή αναπτυξιακών διαδικασιών συµβατών µε την διατήρηση του παραγωγικού δυναµικού και των αισθητικών αξιών του περιβάλλοντος. 19. Εξαιτίας των περιβαλλοντικών προβληµάτων της σύγχρονης κοινωνίας και του ρόλου που µπορεί να παίξει η Π.Ε. στην επίλυση τους, το επόµενο κεφάλαιο αυτού του εγγράφου υποδεικνύει µία διεθνή στρατηγική δράσης για την ανάπτυξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στην δεκαετία του '90. III. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ, ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑ ΜΙΑ ΙΕΘΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΗ ΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ '90. Α. Πρόσβαση σε πληροφορίες. Κατευθυντήρια γραµµή για τη στρατηγική: "Η διάδοση της γενικής και της εξειδικευ- µένης γνώσης για το περιβάλλον και η ανάπτυξη της ευαισθητοποίησης του κοινού για την ανάγκη µίας σωστής προσέγγισης των περιβαλλοντκών προβληµάτων είναι ζωτικής σηµασίας τόσο για την παραπέρα οικονοµική ανάπτυξη όσο και για τη λογική χρήση των πόρων της γης, για το συνολικό καλό της ανθρωπότητας. Η εκτεταµένη χρήση των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας για καθαρά εκπαιδευτικούς σκοπούς θα βοηθούσε την εξασφάλιση µιας πιο ευρείας συνειδητοποίησης και κατανόησης αυτών των θεµάτων" (Τιφλίδα 1977, σελ.37). 20. Την τελευταία δεκαετία, η διεθνής κοινότητα (και κυρίως η UNESCO και το UNEP) έχει αφιερώσει σηµαντικές προσπάθειες στην προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών και στη διάδοση νέων γνώσεων και ιδεών για την Π.Ε. Θα πρέπει να αναγνωρίσουµε όµως, ότι παραµένουν σηµαντικές ανάγκες πληροφόρησης για το θέµα, όχι µόνο λόγω της σχετικής έλλειψης πηγών πληροφόρησης αλλά καί λόγω του πολλαπλασιαστικού φαινοµένου των αναγκών που προκύπτουν από αυτά που µέχρι σήµερα έχουν επιτευχθεί. Σε έναν συνεχώς αυξανόµενο αριθµό κρατών, καινούργια άτοµα και οµάδες που ενδιαφέρονται για τις δραστηριότητες που γίνονται µε σκοπό την ανάπτυξη της Π.Ε.,

29 28 Η ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ ζητούν πληροφόρηση ή και παράγουν νέες πληροφορίες. Τρέχοντα προβλήµατα αφορούν στα ίδια τα πληροφοριακά υλικά (π.χ. εάν γίνονται κατανοητά τα γραπτά ή τα οπτικά µηνύµατα, πως θα αντιµετωπιστεί ο σηµερινός καταιγισµός πληροφοριών κ.τ.λ.) και στην εκπαιδευτική στρατηγική (πώς θα γίνεται ο έλεγχος της ροής των πληροφοριών, πως θα παρατηρούµε τα οπτικά υλικά τους). 21. Σήµερα φαίνεται πώς αν και η ανταλλαγή πληροφοριών και εµπειριών είναι επιτακτική για την επίτευξη µίας παγκόσµιας περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, οι υπάρχουσες στρατηγικές πληροφόρησης δεν επαρκούν για να καλύψουν τις νέες ανάγκες. Είναι λοιπόν ουσιαστικό να ενισχυθούν αυτές οι προσεγγίσεις που έχουν αποδειχθεί πιο αποτελεσµατικές και πρωταρχικά να βρεθούν νέα µέσα πρόσβασης σε πληροφορίες και να αναδιοργανωθούν και να διαχυθούν οι πληροφορίες για την εξυπηρέτηση του χρήστη. Στόχος: Ενίσχυση του διεθνούς συστήµατος πληροφόρησης και ανταλλαγής εµπειριών του ιεθνούς Προγράµµατος Π.Ε. (ΙΕΕΡ). ράση 1η: Οργάνωση µίας υπηρεσίας λήψης πληροφοριών µέσω P.C. 22. Για τη συστηµατική συλλογή ευρηµάτων της περιβαλλοντικής έρευνας και άλλων πληροφοριών σχετικών µε την Π.Ε., και τη διάδοση τους στα ιδρύµατα που ασχολούνται µε τη παιδαγωγική έρευνα, καθώς και για τη βελτίωση της ροής πληροφοριών µεταξύ των ιδρυµάτων αυτών και εκείνων των ιδρυµάτων και των ειδικών που είναι υπεύθυνοι για την προετοιµασία των εκπαιδευτικών προγραµµάτων και προγραµµάτων κατάρτισης, θα πρέπει να οργανωθεί µία ιεθνής Υπηρεσία Πληροφόρησης µέσω υπολογιστών (ICISEE, International Computerized Information Service for EE). Η UNESCO και το UNEP θα πρέπει να θεωρήσουν το θέµα υψηλής προτεραιότητας και µαζί να εξετάσουν τις προϋποθέσεις και µεθόδους που απαιτούνται για την πραγµατοποίηση του. Όλα τα ιδρύ- µατα που εµπλέκονται σ'αυτόν τον τοµέα, θα πρέπει να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στην υπηρεσία αυτή µέσω διακοπτόµενων δικτύων (συµβατικών ή εναλλαγής πακέτου) και µε άλλα µέσα τα οποία έχουν αποδειχθεί αποτελεσµατικά και δεν υστερούν τεχνολογικά. 23. Αυτή η υπηρεσία θα µπορούσε να λειτουργεί µέσα σε ένα διεθνές πλαίσιο ειδικά σχεδιασµένο για να διευκολύνει την πρόσβαση σε δεδοµένα προερχόµενα από διάφορες πηγές, παρέχοντας µε αυτό το τρόπο ταχεία διασπορά πληροφοριών, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη σωστή λειτουργία και συντήρηση του. Για την ελάττωση του κόστους λειτουργίας της, η υπηρεσία θα µπορούσε να κάνει χρήση των τεχνικών εγκαταστάσεων που υπάρχουν στο πλαίσιο του ΙΕΕΡ και της INFOTERRA.

30 Η ICISEE θα είναι υπεύθυνη για την επεξεργασία και διασπορά γενικών και τεχνικών πληροφοριών ικανών να προωθήσουν την Π.Ε. και να επαυξήσουν την αποτελεσµατικότητα των προσπαθειών προς αυτή την κατεύθυνση. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να δηµιουργηθεί, µέσα στα επόµενα 10 χρόνια, µια σειρά από βάσεις δεδοµένων που να περιέχουν επιλεγµένη βιβλιογραφία, περιλήψεις άρθρων και βιβλίων, αναφορές πάνω στην διεθνή δράση, ενηµέρωση πάνω σε τρέχοντα γεγονότα, καθώς και σε ιδρύµατα, προγράµµατα και ανθρώπους που εµπλέκονται σε δραστηριότητες Π.Ε. Η ICISEE µπορεί να ξεκινήσει µε σχετικά χαµηλό κόστος, αρχικά την ηλεκτρονική καταγραφή τεχνικών και γενικών πληροφοριών που έχουν εκδοθεί τα τελευταία 10 χρόνια από το ΙΕΕΡ και στη συνέχεια να ασχοληθεί µε τη διάδοση τους. 25. Ένα από τα θέµατα που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή είναι αυτό των αποτελεσµάτων της παιδαγωγικής έρευνας και των πειραµατισµών στον τοµέα της Π.Ε., των µοντέλων που προτείνονται για εθνικό σχεδιασµό καθώς και στις προσεγγίσεις και τις στρατηγικές που έχουν χρησιµοποιηθεί για τη µετάδοση των εκπαιδευτικών µηνυµάτων. 0α πρέπει επίσης να δοθεί προτεραιότητα στη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών σχετικά µε τα νοµικά µέτρα που έχουν ληφθεί από τα Κράτη Μέλη όσον αφορά την Π.Ε. ράση 2η: Ενίσχυση των περιφερειακών δικτύων διακεκριµένων ιδρυµάτων και κέντρων τεκµηρίωσης. 26. Η ανάπτυξη τόσο του διεθνούς δικτύου της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, όσο και όλων των λοιπών δικτύων που υπάρχουν στην UNESCO και το UNEP (όπως είναι π.χ. τα δίκτυα εκπαιδευτικών καινοτοµιών της UNESCO, το δίκτυο INFOTERRA για τα κεντρικά σηµεία περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, κ.ο.κ) παράλληλα µε την ενίσχυση των µονάδων τεκµηρίωσης Περιφερειακών Γραφείων της UNESCO και του UNEP µέσα στο υπάρχον διεθνές σύστηµα πληροφόρησης του ΙΕΕΡ, είναι µια άλλη απαραίτητη συνιστώσα της ανάπτυξης του διεθνούς συστήµατος πληροφόρησης, που υπάρχει στο πλαίσιο του ΙΕΕΡ. Γι'αυτό τον σκοπό, τα κέντρα τεκµηρίωσης θα µπορούσαν να λειτουργήσουν σαν εστίες οργάνωσης και διοχέτευσης της τοπικής πληροφορίας, έτσι ώστε να προσδώσουν στις βάσεις δεδοµένων ένα παγκόσµιο χαρακτήρα και οι οποίες θα µπορούν να διατίθενται στην διεθνή κοινότητα µέσω ενός ηλεκτρονικού συστήµατος πληροφόρησης. Εκτός από τη συλλογή στοιχείων, τα ιδρύµατα θα µπορούσαν να µεταφέρουν στα κέντρα τεκµηρίωσης τα αποτελέσµατα των ερευνών τους σχετικά µε την περιβαλλοντική εκπαίδευση και κατάρτιση. Στις περιφερειακές τους δραστηριότητες τα κέντρα τεκµηρίωσης θα πρέπει να

Η ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ ΙΟΥ

Η ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ ΙΟΥ Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ ΙΟΥ Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 1 Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΧΑΡΤΑ ΤΟΥ ΒΕΛΙΓΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι μη κερδοσκοπική μη Κυβερνητική Ένωση εκπαιδευτικών που ασχολούνται με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

Eίναι μη κερδοσκοπική μη Κυβερνητική Ένωση εκπαιδευτικών που ασχολούνται με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. (ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1992) www.peekpe.gr H Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση(ΠΕΕΚΠΕ) ιδρύθηκετο1992μεέδρατηναθήνα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ 21 (AGENDA 21)

ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ 21 (AGENDA 21) Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36 ΤΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ 21 (AGENDA 21) Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 4 Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΤΙΦΛΙ ΑΣ

Η ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΤΙΦΛΙ ΑΣ Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΤΙΦΛΙ ΑΣ Σειρά: Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Τεύχος 2 Βασικά κείµενα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

1.1 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για την οικολογική κρίση και τα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο πλανήτης µας. Το περιβάλλον ζωτικός χώρος ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Η κρίση του περιβάλλοντος των τελευταίων δεκαετιών ήταν το έναυσµα µιας νέας δυναµικής, η οποία οδήγησε και στην αναγκαιότητα της δηµιουργίας ειδικών σπουδών για την

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αναφορών 2004 22 Ιουλίου 2004 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 893/2003 του Antonio Cecoro ιταλικής ιθαγένειας σχετικά µε περιβαλλοντικό ζήτηµα που αφορά την ακτή της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ NOMOΣ: 3520/2006 ΦΕΚ: Α 274/22.12.2006 ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ***ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύμφωνα με την Ανακοίνωση Υπ.Εξωτ. Φ.0544/Μ.5848/ΑΣ.46/2007

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας Ακαδ. Έτος 2004-2005

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας Ακαδ. Έτος 2004-2005 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας Ακαδ. Έτος 2004-2005 Περίληψη Εργασίας του µαθήµατος: Σύγχρονες πρακτικές του σχεδιασµού και δυναµική των χωρικών δοµών και

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία Χωριών, Αγροκτηµάτων και Άλλων Αγροτικών Περιουσιών από Πυρκαγιές:

Προστασία Χωριών, Αγροκτηµάτων και Άλλων Αγροτικών Περιουσιών από Πυρκαγιές: RFMC GFMC REEFMC ECFF Προστασία Χωριών, Αγροκτηµάτων και Άλλων Αγροτικών Περιουσιών από Πυρκαγιές: Οδηγίες προς τον Τοπικό Πληθυσµό και τις ηµοτικές Αρχές στην Περιοχή των Βαλκανίων ηµοσίευση του Παγκοσµίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 6ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Ελληνική πιλοτική δράση στο πλαίσιο του έργου EU.WATER: Εφαρμογή ενός Συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς Εισηγητής: Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ -ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΔΡΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΔΡΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΔΡΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ Γιώργος Παυλικάκης Δρ Διαχείρισης Οικοσυστημάτων Υπεύθυνος ΠΕ Δ Δ/νσηςνσης Δ.Ε. Αθήνας E-mail: pavlikak@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Η παραγωγή περισσότερων ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2003-2005 Δύο χρόνια μετά την ιδρυτική του Συνέλευση το Δίκτυο, μέσα στα πλαίσια των αξόνων που αυτή έθεσε και με βάση τη μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι SEVESO ΙΙΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ REACH, CLP-2015 & Εθνική Συνάντηση Εργασίας (Workshop) Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS ΑΘΗΝΑ, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 28.2.2012

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 28.2.2012 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 28.2.2012 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την προετοιμασία για τη διάσκεψη κορυφής «Ρίο+20» - Συνεδρίαση Διακοινοβουλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Σκοπός: Ο σκοπός της πολιτικής ποιότητας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος είναι η συνεχής και συστηματική διασφάλιση, βελτίωση και

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο»

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ShMILE 2 «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ρηματοδοτικό Μέσο Έχει εγκριθεί στον Άξονα Προτεραιότητας Ειδικότερα στο Μέτρο Τίτλος Έργου Στόχος του Έργου 2 2.1 EUROPEAN

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 22 Σεπτεµβρίου 2010

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 22 Σεπτεµβρίου 2010 Αθήνα, 22 Σεπτεµβρίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η αποστολή της Six Billions επέστρεψε από τη Ζιµπάµπουε µετά από δύο µήνες παραµονή στη χώρα, όπου επιτεύχθησαν όλοι οι στόχοι που είχαν τεθεί, τόσο σε ποσοτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ Σ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΧΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Η εκπαιδευτική πολιτική του

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία για το πλαίσιο εργασίας

Συµφωνία για το πλαίσιο εργασίας Συµφωνία για το πλαίσιο εργασίας Πρότυπο κοινωνικής και περιβαλλοντολογικής έκθεσης της ευρωπαϊκής βιοµηχανίας κατεργασίας δερµάτων Επιτροπή κοινωνικού διαλόγου για τη κατεργασία δερµάτων 1. Εισαγωγή (εγκεκριµένη

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S Ιnnοvation for Sustainable Tourism & Services in South Aegean Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο DG REGIO ΥΠ.ΟΙ.Ο Το Πρόγραµµα Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Έγγραφο συνόδου 11.2.2015 B8-0000/2015 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης για προφορική απάντηση B8-000/2015 σύμφωνα με το άρθρο 128, παράγραφος 5, του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Integraste. N e w s l e t t e r. Newsletter ΙI Ιούνιος 2011. Επιστηµονικές συναντήσεις

Integraste. N e w s l e t t e r. Newsletter ΙI Ιούνιος 2011. Επιστηµονικές συναντήσεις Integraste αποβλή- «Ανάπτυξη Ολοκληρωµένης Πολιτικής για τη ιαχείριση Αγροτοβιοµηχανικών των µε στόχο την µεγιστοποίηση της ανάκτησης υλικών και ενέργειας» N e w s l e t t e r Newsletter ΙI Ιούνιος 2011

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία Περιφερειάρχη στη Συνάντηση Εργασίας-ΤΕΕ 18-04-13

Οµιλία Περιφερειάρχη στη Συνάντηση Εργασίας-ΤΕΕ 18-04-13 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΥΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΣΓΟΥΡΟΥ ΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΤΕΕ ΜΕ ΘΕΜΑ «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΤΩΝ ΗΜΑΡΧΩΝ» Πέµπτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Ηνωμένα Έθνη, Νέα Υόρκη 10-42050 Ιούλιος 2010 Μετάφραση στα Ελληνικά: Όμιλος UNESCO Νέων Θεσσαλονίκης

Ηνωμένα Έθνη, Νέα Υόρκη 10-42050 Ιούλιος 2010 Μετάφραση στα Ελληνικά: Όμιλος UNESCO Νέων Θεσσαλονίκης Ηνωμένα Έθνη, Νέα Υόρκη 10-42050 Ιούλιος 2010 Μετάφραση στα Ελληνικά: Όμιλος UNESCO Νέων Θεσσαλονίκης Διεθνές Έτος Νεολαίας 12 Αυγούστου 2010 11 Αυγούστου 2011 Διάλογος και Αλληλοκατανόηση Ηνωμένα Έθνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Συστάσεις για πολιτικές για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Medeea International Conference Mediterranean Energy Cities Λευκωσία, 16 Μαΐου 2013 Γραφείο Προγραμματισμού Άδωνις Κωνσταντινίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α 1. Ίδρυση του Ινστιτούτου Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας ιδρύθηκε το 1992, προκειµένου να καλύψει

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 Διάρκεια: 01/01/10-30/06/13 Συνεργαζόμενοι φορείς: Τμήμα Περιβάλλοντος Πανεπιστήμιο Frederick

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Από όσο γνωρίζω, είναι η πρώτη φορά που οι βιβλιοθήκες των Τραπεζών οργανώνουν τέτοιου είδους συνάντηση.

Από όσο γνωρίζω, είναι η πρώτη φορά που οι βιβλιοθήκες των Τραπεζών οργανώνουν τέτοιου είδους συνάντηση. 1 Κύριε καθηγητά, αξιότιµοι, κα Μουγίου, κυρίες και κύριοι, Με µεγάλη χαρά σας καλωσορίζω στην Τράπεζα της Ελλάδος, στη σηµερινή σηµαντική ηµερίδα που διοργανώθηκε από τις βιβλιοθήκες των Τραπεζών Ελλάδος,

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα