EΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ. Γυναικείες και Ανδρικές Αναπαραστάσεις στην ελληνική παιδική και εφηβική λογοτεχνία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "EΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ. Γυναικείες και Ανδρικές Αναπαραστάσεις στην ελληνική παιδική και εφηβική λογοτεχνία"

Transcript

1 EΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ Γυναικείες και Ανδρικές Αναπαραστάσεις στην ελληνική παιδική και εφηβική λογοτεχνία

2

3 EΜΦΥΛΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ Δημήτρης Πολίτης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. Πανεπιστημίου Πατρών Η έννοια του όρου «αναπαράσταση» συνιστούσε πάντα ένα ανοιχτό ζήτημα στη Θεωρία της Λογοτεχνίας, ενώ η προβληματική του συνεχίζει να επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα κάθε θεωρητική αναφορά στη λογοτεχνική γραφή (Bessière, 2010: 491, Mitchell, 1990: 11-22). Είτε ορίζοντάς την ως ένα πλέγμα από σημεία, ιδέες, συμβάσεις ή σύμβολα μέσω των οποίων αποδίδονται γλωσσικά αντιλήψεις, αισθήματα, κοινωνικά στερεότυπα, πολιτισμικά κεκτημένα, βιώματα ή επιθυμίες (Αναγνωστοπούλου, 2010: 13) είτε ταυτίζοντάς την ουσιαστικά με τις «φαντασιώσεις» του υποκειμένου της γραφής (Baudry, 1990: 54-90), η λογοτεχνική «αναπαράσταση» εκδηλώνει φανερά την πρόθεσή της να αγνοεί τις λεξικολογικές απαιτήσεις της πιστής απόδοσης και να υιοθετεί μάλλον τις φιλοσοφικές προεκτάσεις της πλατωνικής «μίμησης», προκειμένου να σχολιάζει την εξωκειμενική πραγματικότητα και να ελέγχει τη σχέση μυθοπλασίας-πραγματικότητας, αξιοποιώντας τη συμβολική χρήση της γλώσσας και παραπέμποντας σε σύνθετες διεργασίες μυθοπλαστικής κωδικοποίησης (Hawthorn, 2002: ). Προσδιορισμένη, μάλιστα, ως «έμφυλη» στην προοπτική της λογοτεχνικής γραφής για το εφηβικό αναγνωστικό κοινό, η «αναπαράσταση» παρουσιάζει ειδικό ενδιαφέρον, αφού συνιστά μία άλλη «πραγματικότητα» που ανακαλεί ή αναπαριστάνει ως ένα βαθμό τον έμφυλο εμπειρικό κόσμο με τον τρόπο της παρουσίας ή της απουσίας (Bessière, 2010: 491), ενώ διεκδικεί κυρίως τη δική της αλήθεια και συνδέεται δυναμικότερα με τις αναγνωστικές διαδικασίες που μία τέτοια γραφή εγκαινιάζει. Η σχέση των έμφυλων ρόλων, τους οποίους αναλαμβάνουν οι κατά κανόνα έφηβοι μυθιστορηματικοί ήρωες,* με τις αναγνωστικές απαιτήσεις, τις οποίες προβάλλουν τα λογοτεχνικά κείμενα πάνω στους έφηβους αποδέκτες τους, φαίνεται ότι καθορίζει διαχρονικά την ιδιαιτερότητα της μυθιστορηματικής γραφής για εφήβους και κατευθύνει τις σύγχρονες θεωρίες που την ερμηνεύουν ή εμπνέουν τις προσεγγίσεις της * Η χρήση του αρσενικού γένους στο πλαίσιο της παρούσας εισήγησης δε συνιστά αποδοχή της παρωχημένης αντίληψης για το «ισχυρότερο» ή «επικρατέστερο» (βιολογικό ή κοινωνικό) φύλο, αλλά είναι δηλωτική της γραμματικής υποκατηγορίας των ονομάτων (έφηβος/έφηβη, ήρωας/ηρωίδα, αναγνώστης/αναγνώστρια) και επιλέγεται για λόγους οικονομίας. 21

4 (Connell, 2006: 1-2). Αυτή ακριβώς η σχέση, συναιρώντας τη δυναμική των έμφυλων αναπαραστάσεων με τις διαδικασίες της αναγνωστικής τους πραγμάτωσης, προσανατολίζει την αναζήτηση της παρούσας εισήγησης και διαμορφώνει το πλαίσιο αναφοράς της, που συγκροτούν δύο βασικοί άξονες: η προβολή της ουσιαστικής συνεισφοράς των Σπουδών του Φύλου στη σύγχρονη μελέτη της Λογοτεχνίας για Εφήβους (Κανατσούλη, 2008: 16, 62) και η ανάδειξη θεωρητικών παραμέτρων του λογοτεχνικού φαινομένου, όπως για παράδειγμα της έννοιας του «υπονοούμενου αναγνώστη», οι οποίες αποδεικνύονται καταλυτικές στην κατανόηση της «εφηβικής ποιητικής» τόσο σε επίπεδο γραφής όσο και σε επίπεδο ανάγνωσης (Thomson, 1990). Ο όρος «Σπουδές του Φύλου», ο οποίος εκλαμβάνεται κατά κανόνα ως επιστημονικότερος σε σύγκριση με τους παλαιότερους «Φεμινιστικές/Γυναικείες Σπουδές» (Verbum, 1996: 34), «Φεμινιστική Θεωρία» ή «Φεμινιστική Κριτική», συγκεντρώνει γύρω του θεωρητικούς και κριτικούς που μέσα στο πλαίσιο μεταδομιστικών θεωρήσεων των λογοτεχνικών κειμένων προσπαθούν να αρθρώσουν ένα διαφορετικό λόγο, λιγότερο μονομερή και περισσότερο πειστικό σε σύγκριση με τον αμιγώς φεμινιστικό. Χωρίς να υποτιμούν την αξία της φεμινιστικής επίδρασης στις λογοτεχνικές σπουδές ή να αποποιούνται, ουσιαστικά, τις ενοράσεις με τις οποίες τους έχει εφοδιάσει για τη μελέτη των λογοτεχνικών κειμένων, ιδιαίτερα εκείνων που απευθύνονται στα παιδιά και στους νέους (Paul, 2009: ), οι μελετητές αυτοί δεν επιδιώκουν να καταξιώσουν την πολιτική δυναμική του γυναικείου κινήματος ή να επιχειρηματολογήσουν κατά της καταπίεσης και υπέρ της χειραφέτησης του γυναικείου φύλου (Connell, 2006: 1-29). Αποφεύγοντας την έμφαση στα στερεότυπα για τους ρόλους των (βιολογικών) φύλων ή στο σεξισμό, κάνουν λόγο για πολλούς ανδρισμούς και ποικίλες θηλυκότητες, ενώ διευρύνουν διεπιστημονικά τις προσεγγίσεις τους με τη συμπερίληψη αρχών από τη Θεωρία της Λογοτεχνίας και τις Πολιτισμικές Σπουδές (Paul, 2009: ). Επιπλέον, εστιάζοντας την προσοχή τους στην προβληματική του όρου «φύλο» και στη συνακόλουθη διάκριση του βιολογικού φύλου από το κοινωνικό η οποία παραπέμπει, βέβαια, «στην πολιτισμική διαφορά των γυναικών από τους άνδρες», αλλά βασίζεται στον βιολογικό διαχωρισμό του αρσενικού από το θηλυκό (Connell, 2006: 50) υπερβαίνουν ως αναχρονιστική και αδιέξοδη την παραπάνω διάκριση, για να υποστηρίξουν ότι το «κοινωνικό φύλο» είναι εκείνο που οργανώνει τις αναπαραστάσεις μας σε κείμενο και σε εικόνα, ενώ προσδιορίζει τις υποκειμενικές μας θέσεις μέσα από τα κείμενα, ώστε, τελικά, να δομεί κειμενικά αναπαραστάσεις και «Λόγους» (Verbum, 1996: 35). Κάθε κείμενο μπορεί να θεωρηθεί «Λόγος» που, αν και δίνει την εντύπωση ότι παρουσιάζει ή αντανακλά μία εξωτερική πραγματικότητα, στην ουσία συνίσταται σε αναπαραστάσεις, δηλαδή σε «ρηματικούς σχηματισμούς» που είναι ιδεολογικά προϊόντα των ιστορικών συνθηκών μίας δεδομένης εποχής (Abrams, 2006: 316). Αν όμως η αναπαράσταση ως πλέγμα συμβάσεων ή συμβόλων οργανώνει και εκθέτει την αντίληψή μας για τον κόσμο ή/και για τον εαυτό μας, ο «Λόγος», όχι ως κυριαρχούσα και 22

5 αποκαλυπτική απόδειξη σκέψης αλλά ως ολότητα μέσα στην οποία μπορεί να καθοριστεί τόσο η διάχυση όσο και η ασυνέχεια του υποκειμένου της σκέψης (Foucault, 1987), εκφράζει το κοινωνικό φύλο μέσα σε ένα ασταθές σύστημα γνώσης και εξουσίας, μέσα σε «πολυσύνθετα και μεταβαλλόμενα συγκείμενα δικτύων σχέσεων εξουσίας» που συγκροτούν το έμφυλο υποκείμενο (Connell, 2006: 11), όπου αναδεικνύονται οι υπερ-έμφυλες δυνατότητες, αμφισβητούνται οι «έμφυλες βιαιότητες» ή βεβαιότητες και δεν τηρούνται συμβατικές διακρίσεις, για παράδειγμα παιδί-ενήλικος, αρσενικό-θηλυκό (Paul, 2009: 215, Χαλκιά, 2011). Συνεπώς, το κοινωνικό φύλο καθορίζεται κοινωνικο-πολιτισμικά, χαρακτηρίζεται από «παραστασιακή επιτελεστικότητα», η οποία συνίσταται σε ενεργήματα που επαναλαμβάνονται και παράγουν την έμφυλη ταυτότητα ή την υποβάλλουν σε νέες σημασιολογήσεις σύμφωνα με τις επικρατούσες κάθε φορά κοινωνικο-πολιτισμικές κανονικότητες, ενώ προηγείται του βιολογικού που αποτελεί ρηματική απόρροια του κοινωνικού φύλου και όχι φυσική προϋπόθεσή του (Butler, 2009). Κάθε εννοιολόγηση του φύλου διαμεσολαβείται, λοιπόν, από κοινωνικοπολιτισμικά νοήματα και πρακτικές, από ιδεολογικά ή πολιτικά προτάγματα, με αποτέλεσμα κάθε εμμονή στη γνωστή διάκριση περί εγγενών διαφορών ή ομοιοτήτων να ελέγχεται ως άτοπη. Ως κοινωνική δομή το φύλο μπορεί κάλλιστα να υπερβεί παρόμοιους διαχωρισμούς ή καθολικότητες, δίνοντας έμφαση στην ετερογένεια συγκεκριμένων καταστάσεων και απομακρύνοντας, τελικά, τη συζήτηση για το φύλο από τη διάκριση που βασίζεται σε ομοιότητες ή σε διαφορές, αφού θεωρούνται δεδομένες οι ασυμμετρίες ακόμη και σε ομοιογενείς ομάδες ή στην ομοιογενή αντίληψη-αντιμετώπιση των ατόμων που τις αποτελούν (Brown, 1995: 59). Αν, λοιπόν, δεχτούμε ότι κάθε ομοιότητα ή διαφορά σε σχέση με το φύλο είναι κοινωνικο-πολιτισμική κατηγορία που συγκροτείται ιστορικά και όχι βιολογικά, τότε θα οδηγηθούμε εύλογα και στην παραδοχή ότι η μυθοπλαστική διαχείριση της έμφυλης διάστασης των «Λόγων» δεν μπορεί παρά να προσδιορίζεται και αυτή κοινωνικο-πολιτισμικά. Μία τέτοια παραδοχή έχει ιδιαίτερη σημασία στο χώρο της Λογοτεχνίας για Εφήβους με δεδομένη την αντιδραστική λειτουργία της στα κοινωνικο-πολιτισμικά δεδομένα, στις ιδεολογικο-πολιτικές αντιλήψεις ή προκαταλήψεις που αναπαριστάνει λεκτικά, ενώ πραγματώνεται αναγνωστικά με τρόπους που δε βρίσκονται έξω από κοινωνικο-πολιτισμικά συγκείμενα. Εξάλλου, αυτά τα συγκείμενα διαμορφώνουν τον «ορίζοντα προσδοκιών» των αποδεκτών της μυθοπλασίας και την εικόνα τους ως (υπονοούμενων) αναγνωστών, που υπολανθάνει μέσα στα κείμενα, καθώς και την πραγματική σχέση τους με τους δημιουργούς των κειμένων, τους συγγραφείς. Γίνεται, έτσι, προφανές ότι η όλη προβληματική του φύλου αναδεικνύει θεωρητικές παραμέτρους της λογοτεχνικής επικοινωνίας, οι οποίες αποδεικνύονται θεμελιώδεις για την κατανόησή της και δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η έννοια του «υπονοούμενου αναγνώστη» που σχετίζεται άμεσα με τη Θεωρία της Αισθητικής Ανταπόκρισης του Wolfgang Iser θα μπορούσε να χαρακτηριστεί τομή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη δυναμική της λογοτεχνικής γραφής και τις 23

6 δυνατότητες της αναγνωστικής της πραγμάτωσης, ενώ η αξιοποίησή της έχει επεκταθεί τόσο πολύ στο χώρο της Λογοτεχνίας για Παιδιά και Νέους, ώστε να αποδεσμεύεται από την αρχική φαινομενολογική εμμονή του δημιουργού της και να αναδεικνύεται σε κινητήρια συνισταμένη της αναγνωστικής διαδικασίας και σε βασική ορίζουσα κάθε θεωρητικής μελέτης της Λογοτεχνίας. Ως ένας «ρόλος που προσφέρεται από το κείμενο» (και διέπεται από τις διαθέσεις του «πραγματικού» αναγνώστη, όταν αυτός αποδεχτεί το ρόλο του και επιδιώξει να πραγματώσει ένα κείμενο εντοπίζοντας και ακολουθώντας «εκλεκτικά» τις προδιαγραφές του «υπονοούμενου» αναγνώστη) (Iser, 1978: 36), ως «μοντέλο» που κάνει δυνατή την περιγραφή των δομημένων νοημάτων του λογοτεχνικού κειμένου ή ως «θέση» (άποψη, σκοπιά) από την οποία ο πραγματικός αναγνώστης μπορεί να δομήσει το νόημα εκείνο προς το οποίο τον έχουν καθοδηγήσει οι δομές του κειμένου (Iser, 1978: 38), ο «υπονοούμενος» (ή «λανθάνων») αναγνώστης «κατασκευάζεται» λεκτικά από τον συγγραφέα, ο οποίος «κατασκευάζει» και το δεύτερο εαυτό του (Iser, 1974: 30). Αυτό σημαίνει ότι ο συγγραφέας είναι υποψιασμένος, είτε το ομολογεί είτε όχι, για την εικόνα του πιθανού αποδέκτη του, τουλάχιστον τη στιγμή της συγγραφής, αντλώντας από κοινωνικο-πολιτισμικά δεδομένα, από έμφυλες και λογοτεχνικές συμβάσεις, από αντιλήψεις και συναισθήματα, δηλαδή από στοιχεία που συγκροτούν το πλαίσιο αναφοράς του, το δικό του απόθεμα. Επιπλέον, ένας συγγραφέας που προσδιορίζεται κοινωνικο-πολιτισμικά προσδιορίζει αναπόφευκτα και τον αναγνώστη του (αρχικά υπονοούμενο) με παρόμοιο τρόπο. Ένας πραγματικός αναγνώστης, ωστόσο, είναι ήδη προσδιορισμένος κοινωνικο-πολιτισμικά ή ιδεολογικο-πολιτικά, αφού κατά την αναγνωστική πράξη μεταφέρει το δικό του απόθεμα ατομικών εμπειριών και συλλογικών εγγραφών, διαθέτει το δικό του «ρεπερτόριο», για να συναντήσει το κείμενο και να το εξερευνήσει. Άμεσα συνυφασμένα με έναν τέτοιο αναγνωστικό ρόλο είναι και τα ζητήματα της ταυτότητας του φύλου, τα οποία, πέρα από τις κοινωνικο-πολιτισμικές ή άλλες παραμέτρους τους, προβάλλονται εντονότερα στα λογοτεχνικά κείμενα για εφήβους, αφού σχετίζονται εμφανέστερα με θέματα αναζήτησης της ταυτότητας κατά τη διάρκεια της εφηβείας (Nikolajeva, 2005: 152). Οπότε, ο συσχετισμός του λογοτεχνικού κειμένου με τις προσωπικές και λογοτεχνικές εμπειρίες, καθώς και με τα πολιτισμικά δεδομένα του υποκειμένου της ανάγνωσης, αποδεικνύεται κεφαλαιώδης. Κατά την πράξη της ανάγνωσης ο κοινωνικο-πολιτισμικά και ιδεολογικο-πολιτικά προσδιορισμένος αναγνώστης θα έρθει σε σύγκρουση με κοινωνικές υποθέσεις, με πολιτισμικές αναφορές και λογοτεχνικές υποδηλώσεις, δηλαδή με στοιχεία της πραγματικότητας που είναι ενσωματωμένα στο κείμενο και πρέπει να τα διαχειριστεί (Iser, 1978: 77). Υιοθετώντας μία αναθεωρητική στάση, η οποία ενισχύει τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ της αναγνωστικής συμμετοχής του και των αναπαραστάσεων που την προκαλούν, θα έχει την αίσθηση ότι ολοκλήρωσε την εμπειρία του ως «Λόγος», ως υποκείμενο σκέψης με όλες τις συνέχειες και τις ασυνέχειές του. Η δυσκολία ταύτισης του πραγματικού αναγνώστη, ωστόσο, με το ρόλο που του επι- 24

7 φυλάσσει ο συγγραφέας δεν είναι τόσο προφανής στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Εφήβους, επειδή ο τελευταίος προσπαθεί να οικοδομήσει μία σχέση εμπιστοσύνης με τον πρώτο, δημιουργώντας έναν τόνο οικείο και αρκετά «ενήλικο», ώστε να του προσφέρει μία αίσθηση ασφάλειας χωρίς να του προκαλεί υποψίες ιδιοτελούς προστατευτισμού ή ελέγχου («πατροναρίσματος») (Thomson, 1990: 192). Επιδιώκει, δηλαδή, να του αναστείλει τη δυσπιστία αλλά όχι κάθε αντιρρητική διάθεση, προκειμένου να τον εμπλέξει πιο ενεργά στην αναγνωστική διαδικασία, στην «αλληλεπίδραση» (αλληλενέργεια) που συνιστά κάθε αναγνωστική πράξη. Όταν, ωστόσο, ο πραγματικός αναγνώστης μπορέσει να σχηματοποιήσει μέσα στο κείμενο και την εικόνα του «υπονοούμενου συγγραφέα», τότε νιώθει περισσότερο σίγουρος να εμπλακεί στις αναγνωστικές διεργασίες (Thomson, 1990: 192). Από τους Αμερικανούς εισηγητές του σύγχρονου μυθιστορήματος για εφήβους (J.D. Salinger, Robert Cormier) και τους Βρετανούς συνεχιστές τους (Melvin Burgess, Kevin Brooks) μέχρι και τους Έλληνες μυθιστοριογράφους (Μάνο Κοντολέων, Βούλα Μάστορη, Βασίλη Παπαθεοδώρου κ.ά.) που έχουν συνδέσει άμεσα τη γραφή τους με την «εφηβική ποιητική» και τη σύγχρονη προβληματική της είναι διαπιστωμένο ότι οι έμφυλες αναπαραστάσεις συνυπάρχουν με ιδιαίτερα απαιτητικές αναγνωστικές διαδικασίες στη Λογοτεχνία για Εφήβους σε τέτοιο βαθμό, ώστε η μυθοπλαστική διαχείριση των αναπαραστάσεων αυτών να συνδέεται σχεδόν αιτιακά και να λειτουργεί μάλλον παραπληρωματικά με την αναγνωστική πραγμάτωσή τους. Μία τέτοια διαπίστωση, μάλιστα, επανατονισμένη στο πλαίσιο διευρυμένων (ανα)θεωρήσεων, ύστερα και από το «τέλος» της Φεμινιστικής Κριτικής ή τον έλεγχο της αξιοπιστίας κάποιων Θεωριών του Φύλου (Κανατσούλη, 2008: ), αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον. Υπερβαίνοντας κλασικές συμβολοποιήσεις ή γλωσσικές συμβάσεις, οι αναπαραστάσεις που συγκροτούν την «εφηβική ποιητική» προτάσσουν τη δυναμική της διάδρασης ανάμεσα στη λογοτεχνική παραγωγή για εφήβους και στις κοινωνικές-πολιτισμικές διεργασίες που την υποστασιοποιούν, ανάμεσα στο ενήλικο φαντασιακό και στις εφηβικές πραγματικότητες. Ο φύλακας στη σίκαλη (1978) του J.D. Salinger, για παράδειγμα, ή Ο πόλεμος της σοκολάτας (1993) του Ρόμπερτ Κόρμιερ, για να αναφέρουμε αρχικά δύο έργα-σταθμούς της σύγχρονης Λογοτεχνίας για Εφήβους, αναπαριστάνουν αυτό που ο R.W. Connell περιγράφει με τον όρο «έμφυλο καθεστώς», έναν όρο που δεν παραπέμπει μόνο στην αναπαραγωγή μίας έμφυλης τάξης σε πλαίσια κοινωνικά αλλά και στην υπέρβασή της ή στην παρέκκλιση από αυτή (Connell, 2006: 143). Ο ανδροκρατούμενος κόσμος τους ουσιαστικά αναπαριστάνει την έμφυλη τάξη της κοινωνίας όχι για να την επιβάλει, αλλά για την αναπροσδιορίσει, για να την αναιρέσει, με τη συμβολή των έφηβων αναγνωστών. Παράλληλα, η βιολογική παράμετρος του φύλου δεν αποσιωπάται, αλλά υποβάλλεται/ υποκύπτει στην κοινωνικοπολιτισμική διάσταση που το ενεργοποιεί, χωρίς να προβάλλεται στερεοτυπικά, όπως συνέβαινε για παράδειγμα στη βικτωριανή Αγγλία του 19ου αιώ- 25

8 να με τα κοριτσίστικα (Charlotte Yonge, Louisa Alcott) ή τα αγορίστικα (R.M. Ballantyne, R.L. Stevenson, T. Hughes) αναγνώσματα (Reynolds, 2007: 74). Ο Χόλντεν Κόλφιλντ και ο Τζέρυ Ρενό, αντίστοιχα, είναι οι κεντρικοί ήρωες των παραπάνω βιβλίων. Φορείς μίας επαναστατικής ορμής για ανεξαρτησία, οι ήρωες αυτοί διεκδικούν το δικαίωμα στην αυτονομία της βούλησης και διασώζουν όλα τα στερεοτυπικά χαρακτηριστικά του «βιολογικού» τους φύλου: αυθόρμητη αντίδραση, αμφισβήτηση, έντονη συγκρουσιακή συμπεριφορά, τάση για μόνωση, εσωτερική αναζήτηση. Η επικράτηση, καθώς και η σύνδεση αυτής της έμφυλης τάξης, της αρρενωπότητας, με την εφηβεία αυτές τις δεκαετίες εξηγείται εύκολα από τον απροκάλυπτα πατριαρχικό χαρακτήρα της εποχής (Reynolds, 2007: 73). Ο Χόλντεν Κόλφιλντ, σαν άλλος ήρωας του Jack Kerouac και της Λογοτεχνίας των Μπιτ (Beat writers) (δεκαετία 50), στο τέλος της εφηβείας του απορεί για όλα, αμφισβητεί τα πάντα, αγαπάει τη μικρότερη αδελφή του με ανυπόκριτη αθωότητα, εκφράζεται με την ίδια αθωότητα για τον εαυτό του, δεν έχει μεγάλα όνειρα και φιλοδοξίες ή ιδέες για το παρόν και το μέλλον, για τον έρωτα, για τη σταδιοδρομία και την επιτυχία. Δεν του αρέσει ο εαυτός του, δεν του αρέσει ο κόσμος και διακατέχεται από μία τάση φυγής. Απεχθάνεται τα σχολεία που αλλάζει συνεχώς, είναι ειρωνικός με τους δασκάλους του και τον κόσμο των μεγάλων, προσπαθεί να αποδράσει από έναν κόσμο, ενώ ξέρει ότι σύντομα θα γίνει κομμάτι του. Ο δεκατετράχρονος Τζέρυ Ρενό μετακομίζει με τον πατέρα του σε μία άλλη πόλη, μετά το θάνατο της μητέρας του, και φοιτά σε ένα καταπιεστικό καθολικό σχολείο για αγόρια. Αποφασισμένος να μην υποκύψει στην εξουσία από όποιον και αν εκπροσωπείται, αρνείται να υιοθετήσει την παράδοση του σχολείου του, δηλαδή να συμβάλει στην καθιερωμένη ετήσια πώληση σοκολάτας, και συγκρούεται με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει η ζωή του. Η αδύναμη παρουσία ενός παραιτημένου πατέρα στερεί από τον Τζέρυ την έμφυλη διάσταση του ρόλου του, οδηγώντας τον γρηγορότερα στην αναζήτηση ανδρικών προτύπων (Κανατσούλη, 2008: 275), τα οποία είναι οργανωμένα πάνω σε σχέσεις εξουσίας και υποταγής. Επαναστατεί, λοιπόν, ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα και βιώνει τη σκληρότητα με την οποία αυτά αντιστέκονται. Και οι δύο «αντιήρωες», έχοντας ανάγκη να συνειδητοποιήσουν ως έφηβοι την ταυτότητά τους, χρειάζεται προηγουμένως να κατανοήσουν τη θέση τους μέσα στο πλαίσιο που οριοθετούν οι ενήλικες δομές της εξουσίας και να εμπλακούν σε καταστάσεις αντιπαράθεσης με εξουσιαστικές δυνάμεις, να την διαπραγματευτούν μαζί τους (Τrites, 2000: x). Αυτή η συγκεκριμένη ανάγκη τους, σε συνδυασμό με την επίμονη-επίπονη εστίαση στην επενέργεια των εξωτερικών καταστάσεων και των δυνάμεων που τους πιέζουν και τους ελέγχουν (MacLeod, 1981: 74-75, Iskander, 1987: 7-8), συνδέουν τους δύο συγγραφείς άμεσα με μία «νεορεαλιστική» κίνηση στο πεδίο της Λογοτεχνίας για Εφήβους γύρω στα 1950 (Πολίτης, 2011: 146, 137). Αν από το 1951, στα χρόνια του «Ψυχρού Πολέμου», τους νέους συντροφεύει ένας παράξενος φίλος, ο Χόλντεν Κόλφιλντ, με κάποτε διεστραμμένες όσο και επαναστατικές ιδέες εναντίον κάθε «κάλπικου» και κατά της «περιρρέουσας απάθειας», περισσότερα 26

9 από είκοσι χρόνια μετά θα αποκτήσουν και άλλους συμμάχους-«αντιήρωες», όπως ο Τζέρυ Ρενό, οι οποίοι θα δώσουν υπόσταση στον κόσμο των δημιουργών τους, θα τον αναπαραστήσουν, ενώ πραγματώνονται οι ίδιοι ως «Λόγοι», ως υποκείμενα και φορείς σκέψης που κινούνται μέσα σε μεταβαλλόμενα πλαίσια και σε σύνθετα συγκείμενα σχέσεων εξουσίας. Οι ήρωες αυτοί, υπερβαίνοντας τα έμφυλα χαρακτηριστικά τους που στην αρχή προσδιορίζονται βιολογικά, προβάλλουν υπερέμφυλες ταυτότητες που καθορίζονται κοινωνικοπολιτισμικά. Ασφαλώς στηρίζονται σε συμβολοποιήσεις ή γλωσσικές συμβάσεις που μαρτυρούν την εφηβική τους ποιητική, αλλά έχουν ως στόχο τους να τις ξεπεράσουν. Οι αναγνωστικές προσδοκίες που δημιουργούν παρόμοιοι ήρωες, καθώς και η συγκρότηση της έννοιας των υπονοούμενων αναγνωστών με τους οποίους διαλέγονται, υπερβαίνουν πολλές φορές την εποχή συγγραφής των έργων και, αν και προσδιορίζονται ενδοκειμενικά, αποκτούν μία υπεριστορικότητα. Και οι δύο συγγραφείς δεν απευθύνονταν συνειδητά σε έφηβους αναγνώστες, αλλά καταξιώθηκαν κυρίως από αυτούς. Η διαμόρφωση της έννοιας του υπονοούμενου αναγνώστη τους προφανώς ξέφυγε από τις αρχικές προθέσεις των δημιουργών, βοηθώντας τους ίδιους να καταλάβουν τους πραγματικούς αποδέκτες τους. Σαφώς, η έμφυλη επαναστατικότητα των ηρώων τους προσδιόριζε αρχικά τον ενήλικο αποδέκτη τους, το ρόλο του οποίου όμως πολύ γρήγορα πήρε ο έφηβος «πραγματικός» αναγνώστης. Έτσι εξηγείται το πόσο εύκολα αυτός ο αναγνώστης κινείται ανάμεσα σε προσδοκίες και ματαιώσεις, ακολουθώντας τον ήρωα που κινείται συνεχώς ανάμεσα σε αναζητήσεις και διαψεύσεις. Η προφανής έμφυλη δυναμική της μυθιστορηματικής γραφής προσδιορίζει και άλλα μυθιστορήματα για εφήβους όχι μόνο στην Αμερική αλλά και στην Ευρώπη. Ο Κόρμιερ θα κυριαρχήσει από τη δεκαετία του 70 με τους έφηβους ήρωές του σε όλα σχεδόν τα μυθιστορήματά του που θα ακολουθήσουν, όπου προβάλλεται έντονα η έμφυλη αναπαράσταση της εξουσίας με τη μορφή της βίας, της τρομοκρατίας ή του εκφοβισμού (Πολίτης, 2011: ). Μία τέτοια αναπαράσταση φαίνεται να επιτείνει σημαντικά το ανδροκρατούμενο μυθοπλαστικό σύμπαν των περισσότερων μυθιστορημάτων του ή τη σκόπιμη και μονόπλευρη μάλλον προβολή αρνητικών ανδρικών προτύπων που εκπροσωπούν ουσιαστικά την εξουσία (Tarr, 2002: , Πολίτης, 2011: 146). Πολλοί άλλοι σύγχρονοι Αμερικανοί συγγραφείς, όπως για παράδειγμα ο Έιβι (Avi) ή η Μ.Ε. Κερ (M.E. Kerr), θα ακολουθήσουν τον τόνο, αν όχι το παράδειγμά του, ενώ αρκετοί άλλοι περισσότερο μετά τη δεκαετία του 80 και κυρίως γυναίκες ιδιαίτερα γνωστές στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, όπως η Maya Angelou Αγγέλου (Maya Angelou) ή η Τζόις Κάρολ Όουτς (Joyce-Carol Oates) θα του δώσουν άλλο ρυθμό και ύφος με το ανδροκρατούμενο μυθοπλαστικό σύμπαν να υποχωρεί, για να αφήσει ζωτικό χώρο σε έφηβες ηρωίδες ή για να αναδείξει και άλλες πτυχές της έμφυλης ταυτότητας (Κανατσούλη, 2008: ). Σε όλα αυτά τα βιβλία, οι αρχικά έμφυλες αναπαραστάσεις προσδιορίζονται, τελικά, υπερέμφυλα, ελέγχουν κοινωνικοπολιτισμικές δομές και δίκτυα 27

10 σχέσεων, προκαλούν αναγνωστική εγρήγορση, ενεργοποιούν τις υπονοούμενες ή άρρητες πλευρές των αποδεκτών της μυθοπλασίας τους και αναστατώνουν τον εμπειρικό τους κόσμο. Ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι αναπαραστάσεις αυτές συνδέονται με ιδιαίτερα προκλητικές αναγνωστικές διαδικασίες, η περίπτωση του Μέλβιν Μπέρτζες (Melvin Burgess) είναι αντιπροσωπευτική. Ανάμεσα στα θέματα που κυριαρχούν στα βιβλία του Μπέρτζες περιλαμβάνονται: βία, ομοφυλοφιλία, άστεγοι, άτομα με ειδικές ανάγκες, προβλήματα εφηβείας, ανθρώπινες σχέσεις. Στα περισσότερα μυθιστορήματά του θα έλεγε κανείς ότι το έμφυλο της μυθοπλασίας εξαντλείται στις σχέσεις μεταξύ των ηρώων, ενώ προσδιορίζεται εμφανώς κοινωνικοπολιτισμικά. Στο Junk (1998), για παράδειγμα, ο δεκαεξάχρονος Ταρ και η δεκατετράχρονη Τζέμα συνδέονται φιλικά και ερωτικά μέσα από τα ναρκωτικά. Αποκτούν ακόμη και παιδί, χωρίς όμως να καταφέρουν να συμβιώσουν κυρίως με τους εαυτούς τους αλλά και με τους άλλους. Η Σάντρα, στην Παράδοξη ζωή μίας έφηβης (2007), προβάλλει τη σεξουαλική διάσταση του φύλου της σε τέτοιο βαθμό, ώστε να προσδιορίζει μέσω αυτής της διάστασης την ασυμβίβαστη φύση της που δεν εγκλωβίζεται σε νόρμες και δε δεσμεύεται από στερεότυπες καταστάσεις. Η παράδοξη μεταμόρφωσή της σε σκύλα διαρρηγνύει κάθε φυσικό δεσμό με την οικογένειά της, ενώ η υπερέμφυλη ταυτότητά της αναζητά απεγνωσμένα την ελευθερία, την ανεξαρτησία. Στα μυθιστορήματα αυτά κάθε έμφυλη προοπτική προσδιορίζεται κοινωνικά και μεταφέρει πολιτισμικές εγγραφές που προσδιορίζουν όχι μόνο τον κόσμο των συγγραφέων και των ηρώων τους αλλά κυρίως των αναγνωστών τους. Ο μυθοπλαστικός κόσμος του Μπέρτζες αφυπνίζει συνειδήσεις και αναδεικνύει χαρακτήρες που προβάλλουν τα δομημένα νοήματα του κειμένου μέσω των υπονοούμενων αναγνωστών, ενώ και ενεργοποιούν τους πραγματικούς αναγνώστες με μία σκληρή γλώσσα, σκληρή σαν τις καταστάσεις στις οποίες εμπλέκονται και τους καθορίζουν. Πριν από τον Μπέρτζες θα έπρεπε να αναφέρει κανείς και συγγραφείς, όπως οι: Μπέρναρντ Άσλεϊ (Bernard Ashley), Πολίν Φισκ (Pauline Fisk), Michelle Magorian ή τη Γερμανίδα Μύριαμ Πρέσλερ (Mirjam Pressler), βιβλία των οποίων έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και όπου τα έμφυλα υποκείμενα διεκδικούν τον κοινωνικό χώρο τους. Δίπλα, ωστόσο, στον Μπέρτζες ο Κέβιν Μπρουκς (Kevin Brooks) μοιράζεται με τους έφηβους ήρωές του τον αγώνα και τις αγωνίες τους. Ο Ρόμπερτ Σμιθ στο Υπάρχω (2008), για παράδειγμα, σαν άλλος Άνταμ Φάρμερ στο Είμαι το τυρί (1994) του Κόρμιερ, αναδύεται σε έναν αγώνα αναζήτησης μίας αμφίβολης έμφυλης ταυτότητας. Η ένταση της αναζήτησης συνάδει, μάλιστα, με τέτοια αφηγηματική ένταση που ουσιαστικά επιβάλλεται στους αναγνώστες, ώστε να πραγματωθούν ως «Λόγοι» σε όλη τη συνέχεια και την ασυνέχειά τους. Η έμφυλη διάσταση συνυφασμένη με απαιτητικές αναγνωστικές διαδικασίες είναι εμφανής και στην ελληνική γραφή για εφήβους. Χωρίς να υποτιμούμε καθόλου την όλη προσπάθεια των Ελλήνων δημιουργών, η εκδοτική παραγωγή για εφήβους, που παρουσία- 28

11 σε έκρηξη κυρίως μετά το 1990, μπορεί να συσχετιστεί με την κυκλοφορία στα ελληνικά Αμερικανών και άλλων αγγλόφωνων συγγραφέων για εφήβους, γεγονός που κατάφερε να μετριάσει την αρχική «αμηχανία» των Ελλήνων μυθιστοριογράφων, οι οποίοι έγραφαν για εφήβους. Αυτό φαίνεται να τους έδωσε την αρχική ώθηση, επειδή χωρίς δυσκολία μπορεί να γίνει λόγος και για την αυτόνομη πορεία τους. Από τους πρωτεργάτες του εφηβικού μυθιστορήματος στον ελληνικό χώρο ο Μάνος Κοντολέων αντιλαμβάνεται νωρίτερα από άλλους την αναγκαιότητα και τα προσδιοριστικά στοιχεία αυτής της γραφής που κύριο αποδέκτη της έχει το εφηβικό κοινό. Οι έμφυλοι ρόλοι των πρωταγωνιστών του δε διεκδικούν την επιμέρους αυτονομία τους αλλά τη συνύπαρξή τους. Η Φαίδρα και ο Οδυσσέας, για παράδειγμα, στη Γεύση Πικραμύγδαλου (1998), η Ερατώ και ο Λίνος στο Ροκ Ρεφρέν (1999), διεκδικούν τη ζωή τους, παλεύοντας με τη μοίρα, με τον έρωτα, με το θάνατο. Η Λιούμπα στο μυθιστόρημα Μία ιστορία του Φιοντόρ (2004), ίσως το πιο έμφυλο δείγμα γραφής του Κοντολέων, αγωνίζεται να διαφυλάξει την έμφυλη αυτονομία και την εθνική της ταυτότητα μέσα σε ένα ρευστό πλαίσιο κοινωνικών αντιθέσεων και ευμετάβολων ανθρώπινων διαθέσεων. Ο «Λόγος» της ηρωίδας συμπορεύεται μόνο με το «Λόγο» ενός άλλου ήρωα, του Μίτια, ενώ αντιτίθεται στους «Λόγους» όλων των άλλων. Εδώ η ταύτιση ενός πραγματικού αναγνώστη με τον υπονοούμενο δεν κατευθύνεται μόνο προς το ρόλο της Λιούμπα ή του Μίτια που συνιστούν «αντιστερεότυπα» αλλά και προς εκείνους που εξορκίζουν την αμηχανία ή τη θλίψη τους με μία ουδέτερη στάση απέναντι σε σχέσεις εξουσίας ή σε προθέσεις επιβολής. Από τους πρωτεργάτες του εφηβικού μυθιστορήματος είναι και η Βούλα Μάστορη. Ιδιαίτερα το μυθιστόρημά της Στο Γυμνάσιο (1991) θα μπορούσε να θεωρηθεί τομή για τα ελληνικά δεδομένα. Αν και ο προφανής έμφυλος χαρακτήρας της Άννας διασώζει όλα τα στερεότυπα της ελληνικής επαρχίας της δεκαετίας του 50-60, η συγγραφέας υπερβαίνει με λεκτική και αφηγηματική τόλμη αυτά τα στερεότυπα, δίνοντάς νέα σημασία στον κοινωνικοπολιτισμικό προσανατολισμό του έμφυλου ρόλου. Η Άννα διεκδικεί το δικαίωμά της στη διαφορετικότητα και αναδεικνύεται σε υπερέμφυλη οντότητα που κάθε αναγνώστης, για την ακρίβεια κάθε αναγνώστρια, θα ήθελε να έχει. Όταν όμως η έμφυλη διάσταση κυοφορείται και επιβάλλεται, τελικά, ως εμμονή από τον τίτλο ακόμη ενός μυθιστορήματος που απευθύνεται σε εφήβους π.χ. Κουκλίνα ή Ψίθυροι Αγοριών (της ίδιας), Τα κορίτσια προτιμούν τους τολμηρούς, Διπλό κλικ στον έρωτα και πολλά άλλα παρόμοια (της Λένας Μερίκα) δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι η αναπαράστασή της καταφέρνει πάντα να απαλλάσσεται από παλαιότερους διαχωρισμούς που ελέγχονται ως ξεπερασμένοι ή άτοποι. Ανεξάρτητα από τους αφηγηματικούς τρόπους και τις σύγχρονες μορφές επικοινωνίας που επιστρατεύονται (για παράδειγμα, Blogs, Facebook) ή από την ένταση των αναγνωστικών διαδικασιών που εγκαινιάζονται, οι έμφυλες αναπαραστάσεις στις περιπτώσεις αυτές εξαντλούνται αναπόφευκτα στα στερεότυπα των βιολογικών τους αντιστοίχων και δεν είναι ικανές να αναστείλουν τη δυσπιστία των έφηβων αναγνωστών. 29

12 Αντιρρητικά στο τελευταίο θα μπορούσαν ίσως να λειτουργήσουν η Ναταλία της Νένας Κοκινάκη, το Ξέρει ο καιρός της Ελένης Μαντέλου, Το δάγκωμα της φράουλας του Βαγγέλη Ηλιόπουλου, Τα χρόνια τρέχοντας της Τούλας Τίγκα, Το χαμόγελο της Εκάτης της Λίτσας Ψαραύτη ή η Νινέ της Ζωρζ Σαρή, για να αναφέρουμε ενδεικτικά μόνο κάποια αντιπροσωπευτικά μυθιστορήματα για εφήβους. Φαίνεται, πάντως, ότι, αν δεν είναι εμφανής η πρόθεση υπέρβασης ή αναθεώρησης των στερεοτύπων, η μυθοπλαστική τους διαχείριση εξαντλείται στην απλή έκθεση μίας γραφής που δεν μπορεί να υπερβεί τον εαυτό της και, πόσω μάλλον, να πείσει τους αποδέκτες της. Ίσως για το λόγο αυτόν η γραφή του Βασίλη Παπαθεοδώρου είναι εξαρχής αιρετική ή μάλλον αναιρετική της ίδιας της δυναμικής της. Ο κόσμος των βιβλίων του, αν και δε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ανδροκρατούμενος, αποπνέει την αίσθηση μίας γραφής που θέλει να φαίνεται πειραματική, ενώ είναι ουσιαστικά υπερβατική. Η μάλλον προφητική οργουελικού ύφους μυθοπλασία του μυθιστορήματος Χνότα στο τζάμι (2007), για παράδειγμα, η οποία φτάνει στα όρια της «πολιτικής μυθοπλασίας», γίνεται τόσο σύνθετη που δεν αφήνει περιθώρια για αναφορές σε βιολογικά διαχωρισμένα στερεότυπα. Όλοι οι ήρωές του αγωνίζονται να υπάρξουν μέχρι να ανακαλύψουν ότι το ζητούμενό τους είναι να συνυπάρξουν. Ιδιαίτερα ο κεντρικός ήρωας, ο Άλεκ, προσφέρει περισσότερο από τους άλλους μία θέση στον πραγματικό αναγνώστη που θέλει «να χαθεί» μέσα στη μυθοπλασία, αποδεχόμενος το ρόλο που του επιφυλάσσει ο συγγραφέας. Παρόμοια, ο Θανάσης στη διαπασών (2009), σαν ένας άλλος Χόλντεν Κόλφιλντ που αγαπά το μίσος και αναζητά την αγάπη, εκφράζει πολλά εφηβικά «θέλω» και μπορεί να αγγίξει την ψυχή του αναγνώστη, προσφέροντάς του τρόπους θέασης των μύθων του(ς). Ο Παπαθεοδώρου, ίσως περισσότερο από άλλους, προκαλεί την εποχή του, ενώ ό,τι συνιστά το μικρόκοσμό του προσδιορίζεται κοινωνικά κατά παρέκκλιση του στερεότυπου και του καθιερωμένου, που δεν το διαπραγματεύεται, αλλά το υπερβαίνει μαζί με τους αναγνώστες του στην προσπάθειά του να σταθμίσει όρια και να μετρήσει αντοχές, τις δικές τους και της κοινωνίας του. Η επιλεκτική αναφορά μας σε περιορισμένο αριθμό λογοτεχνικών κειμένων για εφήβους σίγουρα δε θα δικαιολογούσε αναγωγές ή γενικεύσεις. Θα επέτρεπε, ωστόσο, τη σύνοψη κάποιων διαπιστώσεων που επιβεβαιώνουν την αρχική υπόθεση εργασίας μας για τη στενή σχέση έμφυλων αναπαραστάσεων και αναγνωστικών διαδικασιών. Όλα αυτά τα μυθιστορήματα, σκιαγραφώντας τη δύσκολη πορεία έφηβων ηρώων/ ηρωίδων προς την κατανόηση του εαυτού τους, προς την αυτοτέλεια και τη δόμηση της (έμφυλης) ταυτότητάς τους, προβάλλουν σε διαφορετικό βαθμό το καθένα ως βασική ορίζουσα της γραφής τους την αναπαράσταση της επώδυνης διαδικασίας ωρίμανσης (Trites, 2000: 7-10). Αν και δεν είναι ακριβώς αυτά που θα χαρακτηρίζαμε «ευχάριστα αναγνώσματα», με την έννοια ότι διαγράφουν μία μάλλον «ζοφερή» ατμόσφαιρα, έχουν τη δυνατότητα να διασώζουν μέσω των μυθοπλαστικών ηρώων τους και των υπονοούμενων αναγνωστών τους την πραγματική ελπίδα, να λειτουργούν ίσως ψυχοθεραπευτικά, 30

13 να σε συμπαρασύρουν. Μη λογοδοτώντας υποχρεωτικά σε δεδομένες εμπειρικές πραγματικότητες, εφόσον μπορούν να τις αναμορφώνουν ή ακόμη και να τις υπερβαίνουν, παρόμοιες μυθοπλασίες αναστατώνουν τον εμπειρικό μας κόσμο και μας προσφέρουν εναλλακτικούς τρόπους θεώρησης της πραγματικότητας ή διερεύνησης των γνωστικών σχημάτων που την συγκροτούν (Halliday, 1999: 24). Παρά τη σύντομη σχετικά ιστορική της διαδρομή σε διεθνές επίπεδο, η Λογοτεχνία για Εφήβους έχει ήδη προσφέρει πολλούς διαφορετικούς συνδυασμούς και έχει προτείνει ποικίλες αποκλίσεις αναφορικά με την παρουσίαση των αναγνωστικών εμπειριών για τους νεαρούς ενηλίκους, ενώ έχει κυριολεκτικά αλλάξει το πλαίσιο θεώρησης της έννοιας της εφηβείας και της πρόσληψής της από τους ίδιους τους εφήβους και από τους ενηλίκους (Kaplan, 2008: 42). Η ελληνική παρουσία στη γραφή για εφήβους, καθώς και στην προβληματική της, έχει αναπτύξει μία τέτοια δυναμική για περισσότερες από δύο δεκαετίες, ώστε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και σημαίνουσα και αναγνωρίσιμη κυρίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ιδιαίτερα η συμβολή συγγραφέων που υπερβαίνουν τις στερεότυπες αντιλήψεις των έμφυλων ρόλων και δε συγκροτούν τις αναπαραστάσεις τους ερήμην των «Λόγων» των αναγνωστών τους προοιωνίζεται μία θετική και «προκλητική» συνέχεια. Τέλος, η αξιοποίηση βασικών θέσεων της προβληματικής, την οποία συνεχίζουν να εμπλουτίζουν οι Σπουδές του Φύλου, συνεισφέρει ουσιαστικά στην ανάδειξη θεωρητικών κυρίως παραμέτρων που προβάλλουν την ιδιαιτερότητα της «εφηβικής ποιητικής» και αποδεικνύονται καταλυτικές όχι μόνο στο επίπεδο της ενήλικης γραφής αλλά κυρίως στην προοπτική της εφηβικής αναγνωστικής της πραγμάτωσης. Βιβλιογραφία Πρωτογενείς Πηγές Κοντολέων Μ., Γεύση Πικραμύγδαλου, Αθήνα, Πατάκης, Κοντολέων Μ., Μία Ιστορία του Φιοντόρ, Αθήνα, Πατάκης, Κοντολέων Μ., Ροκ Ρεφρέν, Αθήνα, Πατάκης, Κόρμιερ Ρ., Είμαι το Τυρί, μτφρ. Κ. Κοντολέων, Αθήνα, Πατάκης, Κόρμιερ Ρ., Ο Πόλεμος της Σοκολάτας, μτφρ. Μ. Κονδύλη, Αθήνα, Πατάκης, Μάστορη Β., Στο Γυμνάσιο, Αθήνα, Πατάκης, Μπέρτζες Μ., Η Παράδοξη Ζωή μίας Έφηβης, μτφρ. Μ. Σκαμάγκα, Αθήνα, Μίνωας, Μπέρτζες Μ., Junk, μτφρ. Κ. Κοντολέων, Αθήνα, Πατάκης, Μπρουκς Κ., Υπάρχω, μτφρ. Μ. Αβαγιανού, Αθήνα, Πατάκης, Παπαθεοδώρου Β., Στη Διαπασών, Αθήνα, Καστανιώτης, Παπαθεοδώρου Β., Χνότα στο Τζάμι, Αθήνα, Κέδρος,

14 Salinger J.D., Ο φύλακας στη σίκαλη, μτφρ. Τζ. Μαστοράκη, Αθήνα, Επίκουρος, Δευτερογενείς Πηγές Αναγνωστοπούλου Δ., Αναπαραστάσεις του γυναικείου στη λογοτεχνία, Αθήνα, Πατάκης, Abrams M.H., Λεξικό λογοτεχνικών όρων: Θεωρία, Ιστορία, Κριτική Λογοτεχνίας, μτφρ. Γ. Δεληβοριά, Σ. Χατζηιωαννίδου, Αθήνα, Πατάκης, Baudry J.-L., «Ο Φρόιντ και η Λογοτεχνική Δημιουργία», Β. Καλλιπολίτης (επιμ.), Λογοτεχνία και Ψυχανάλυση, μτφρ. Λ. Κασίμη, Αθήνα, Εξάντας, 1990: Bessière J., «Λογοτεχνία και Αναπαράσταση», M.Angenot, J.Bessière, D. Fokhema και E. Kusher (επιμ.), Θεωρία Λογοτεχνίας: Προβλήματα και προοπτικές, μτφρ. Τ. Δημητρούλια, Αθήνα, Gutenberg, 2010: Brown R., Prejudice: Its Social Psychology, Oxford, Blackwell, Butler J., Αναταραχή Φύλου: Ο φεμινισμός και η ανατροπή της ταυτότητας, μτφρ. Γ. Καράμπελας, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, Connell R.W., Το κοινωνικό φύλο, μτφρ. Ε. Κοτσιφού, Αθήνα/Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο, Foucault M., Η αρχαιολογία της γνώσης, μτφρ. Κ.Παπαγιώργης, Αθήνα, Εξάντας, Halliday M.A.K., «Η γλώσσα και η αναμόρφωση της ανθρώπινης εμπειρίας», μτφρ. Χ. Λύκου, Γλωσσικός Υπολογιστής, 1.1 /1999: 24. Hawthorn J., Ξεκλειδώνοντας το κείμενο: Μία εισαγωγή στη Θεωρία της Λογοτεχνίας, μτφρ. Μ. Αθανασοπούλου, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Iser W., The Act of Reading: A Theory of Aesthetic Response, Baltimore, Johns Hopkins University Press, Iser W., The Implied Reader: Patterns of Communication in Prose Fiction from Bunyan to Beckett, Baltimore, Johns Hopkins University Press, Iskander S.P., «Readers, Realism, and Robert Cormier», Children s Literature, 15/1987: Κανατσούλη Μ., Ο ήρωας και η ηρωίδα με τα χίλια πρόσωπα: Νέες απόψεις για το φύλο στην παιδική λογοτεχνία, Αθήνα, Gutenberg, Kaplan J.S., «Perception and Reality: Examining the Representations of Adolescents in Young Adult Fiction», The Alan Review, 36.1/2008: <http://scholar.lib.vt.edu/ ejournals/alan/v36n1/pdf/ kaplan.pdf> [Ημερομηνία ανάκτησης: 15/10/2011]. MacLeod A.S., «Robert Cormier and the Adolescent Novel», Children s Literature in Education, 12.2/1981: Mitchell W.J.T., «Representation», F. Lentricchia and T. McLaughlin (eds.), Critical Terms 32

15 for Literary Study, Chicago/London, The University of Chicago Press, 1990: Nikolajeva M., Aesthetic Approaches to Children s Literature: An Ιintroduction, Lanham, Maryland /Torondo/Oxford, The Scarecrow Press, Inc., Πολίτης Δ., «Ανήσυχη Εφηβεία vs. Ενήλικη Εξουσία: Η Κατάθεση του Ρόμπερτ Κόρμιερ», Μ. Κανατσούλη και Δ. Πολίτης (επιμ.), Σύγχρονη Εφηβική Λογοτεχνία: Από την ποιητική της εφηβείας στην αναζήτηση της ερμηνείας της, Αθήνα, Πατάκης, 2011: Paul L., «Ο φεμινισμός σε επανεξέταση», P. Hunt (επιμ.), Κατανοώντας τη λογοτεχνία για Παιδιά, μτφρ. Χρ. Μητσοπούλου, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2009: Reynolds K., Radical Children s Literature: Future Visions and Aesthetic Transformations in Juvenile Fiction, New York, Palgrave MacMillan, Tarr A.C., «The Absence of Moral Agency in Robert Cormier s The Chocolate War», Children s Literature, 30/2002: Thomson J., «Adolescents and Literary Response: The Development of Readers», Children s Literature Association Quarterly, 15.4/1990: Trites, R. S., Disturbing the Universe: Power and Repression in Adolescent Literature, Iowa, Iowa University Press, Χαλκιά Α., Έμφυλες Βιαιότητες: Εξουσία, Λόγος, Υποκειμενικότητες, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, Verbum M., «Παλεύοντας με τις έννοιες: Οι γυναικείες σπουδές στην Ολλανδία», Α. Κοτζάμπαση και Ζ. Χρονάκη (επιμ.), Οι γυναικείες σπουδές στην Ελλάδα και η ευρωπαϊκή εμπειρία, Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής, 1996:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣOΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Ισότητα των δύο φύλων ονομάζουμε την εξάλειψη κάθε είδους διάκρισης ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα, ώστε νομικά και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954).

Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954). Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954). Για τον Allport η προκατάληψη αποτελεί το σχηματισμό γνώμης χωρίς να έχουμε επαρκή στοιχεία. Ακόμα και όταν κάποιος επικαλείται επαρκή στοιχεία συχνά συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης Κώστια Κοντολέων - «Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης» Ο πολιτιστικός ιστότοπος Πολιτιστική Ατζέντα, διοργανώνει μια σειρά δημοσιεύσεων σε ζητήματα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Τέταρτη Ενότητα: Οι βασικές αρχές της θεωρίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους Με την ανακοίνωση αυτή επιχειρείται η ανάδειξη των βασικών χαρακτηριστικών του λογοτεχνικού έργου της Μάρως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Εισήγηση-παρουσίαση: Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Βασίλης Τσάφος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολιάζουν: Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540)

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Κείμενο 1 Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σκέψη, για να διαπιστώσει κανείς ότι οι φυσικές γλώσσες αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, όπως όλες οι πτυχές του φυσικού κόσμου και της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Έκτη Ενότητα: Η θεωρία της πρόσληψης κι η ερμηνεία της Καινής Διαθήκης: όρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 8: Η Συνειδητοποίηση μέσα από τον Κριτικό Στοχασμό Γιώργος Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ. ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ. ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία Σκοπός του Ομίλου Ρητορικής είναι : α) η καλλιέργεια του «καλώς λέγειν», δηλαδή του λόγου, και μάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΩΔΩΝ

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΩΔΩΝ Αθανασόπουλος Βαγγέλης, Το ποιητικό τοπίο του ελληνικού 19ου και 20ου αιώνα, Α τόμος, Κάλβος Σολωμός Παλαμάς Αθήνα 1998, Τρίτη έκδοση, Καστανιώτης «Πρόθεση και νόημα στις ωδές του Κάλβου», σσ. 25-35 ΣΚΟΠΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Τι είναι Ταυτότητα; Περιγράφει τα χαρακτηριστικά που μας προσδιορίζουν και μας διαφοροποιούν ή μας ταξινομούν σε ομάδες ή υποομάδες.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Λογοτεχνία

Η Παιδική Λογοτεχνία Τα παιδικά αναγνώσματα και η πορεία τους από τον 19 ο αιώνα μέχρι σήμερα Η Παιδική Λογοτεχνία Ονόματα μαθητριών: Μπουλούγαρη Ελίνα Περιφανάκη Σουζάνα Σταθακάρου Κατερίνα Σταθοπούλου Αναστασία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿãà Å Â Ä Â ±ÁǹĵºÄ ½¹º  Xenopoulos, Solon Neapolis University

þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿãà Å Â Ä Â ±ÁǹĵºÄ ½¹º  Xenopoulos, Solon Neapolis University Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Architecture, Land and Environmental Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2005 þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿ¼µä±»»±ãì¼µ½  µ¹ºì½±â º±¹

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Φαινομενολογική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 8ο (σελ. 187 197) 2 Οι Μικρο-κοινωνιολογικές κοινωνιολογικές Ερμηνευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

<<Γυναίκες στην ρομαντική εποχή της λογοτεχνίας>>

<<Γυναίκες στην ρομαντική εποχή της λογοτεχνίας>> Οι γυναίκες της ρομαντικής περιόδου οι οποίες άρχισαν να γράφουν ποίηση, μυθιστορήματα και άλλα λογοτεχνικά έργα. Η ρομαντική περίοδος ήταν μια εποχή μεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ Το Γενικό Λύκειο Μίκρας σε συνεργασία με το Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. δ ι ο ρ γ α ν ώ ν ε ι επιμορφωτική ημερίδα για εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ. Bogdan Bogdanov

Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ. Bogdan Bogdanov Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ Bogdan Bogdanov Η πράξη της ανάγνωσης γίνεται αντικείμενο επιστημονικής έρευνας και συζήτησης κατά το δεύτερο ήμισυ του εικοστού αιώνα στα πλαίσια της εφηρμοσμένης και αργότερα,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σχολείο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016

Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016 Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016 Η Κώστια Κοντολέων είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Έχει μεταφράσει περισσότερα από εκατό βιβλία, μεταξύ των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621)

Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) Καθώς τα παιδιά μπαίνουν στην εφηβεία, οι σχέσεις με τους συνομηλίκους τους μεταβάλλονται. Στις σύγχρονες κοινωνίες τέσσερις είναι οι βασικές αλλαγές που

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οικολογική Ερμηνεία Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα 7 Πρόλογος 9 Ο Καβάφης, ο χρόνος και η Ιστορία 11 ΜΕΡΟΣ Α Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ 25 Η χρηστική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα.

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έναυσμα αυτής της εργασίας αποτέλεσαν, η συνεχής επαφή με τον τρυφερό κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V Θεματική Ενότητα 7 Α Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη σχολή σκέψης των ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Εαρινό εξάµηνο 2013-2014 ιδάσκουσα: Μαρία ασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τµήµα Φ.Π.Ψ. Θεµατική του µαθήµατος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής ως επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες

Επαγγελματικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες Επαγγελματικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελμα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια 14-16 ετών. Έχοντας μια στερεότυπη εικόνα για τον κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα