Αγγελική Κόκκαλη* ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αγγελική Κόκκαλη* ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ"

Transcript

1 Επιθ. Κοιν. Ερευνών, 92-93, 1997, Αγγελική Κόκκαλη* ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μέχρι πρόσφατα, στις πιο πολλές περιπτώσεις, η πολύπλοκη διαδικασία διαμόρφωσης της κοινωνικής συνείδησης αναγόταν άμεσα στη συγκεκριμένη οικονομικο-πολιτική ολότητα. Οι περισσότεροι μελετητές επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στους μηχανισμούς παραγωγής ιδεολογίας, όπως σχολείο, οικογένεια, θρησκεία, θεωρώντας τους ως τον κύριο δίαυλο μέσα από τον οποίο διοχετεύονταν τα ιδεολογικά πρότυπα της κυρίαρχης τάξης. Ακόμα, η προβληματική γύρω από τις έννοιες «κυριαρχία», «εξουσία», «εξάρτηση», «έλεγχος», «επιρροή» κ.λπ. περιοριζόταν στις οικονομικές διαστάσεις των όρων και προσανατολιζόταν κυρίως στην έρευνα των οικονομικών επιπλοκών, παραμελώντας τις πολιτισμικές προεκτάσεις των όρων. Όσο αυξάνεται η σημασία του ρόλου των επικοινωνιών και οι άρρηκτοι δεσμοί ανάμεσα στην επικοινωνία και τον πολιτισμό γίνονται ολοένα και περισσότερο αποδεκτοί, τόσο συχνότερα τα φαινόμενα της «πολιτιστικής κυριαρχίας», «πολιτιστικής εξάρτησης» και «πολιτιστικής επιρροής» αποτελούν αντικείμενα έρευνας και ερμηνείας σε συνάρτηση με τα μέσα επικοινωνίας. Στη διαδικασία αυτή παρατηρούμε μια υποκατάσταση της χρήσης του κλασικού μαρξιστικού μοντέλου («βάση» οικονομικό επίπεδο - * Διδάκτωρ Κοινωνικών Επιστημών. Σονεργάτις τοο Τμήματος Επικοινωνίας και MME του Πανεπιστημίου Αθηνών.

2 128 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ «εποικοδόμημα» πολιτιστικό επίπεδο, ιδεολογία κ.λπ.) από μια σφαιρική θεώρηση του πολιτισμικού ιδεολογικού επιπέδου, το οποίο, ως απόρροια της πολύπλοκης συνεργασίας των κρατικών και ιδεολογικών μηχανισμών με τα μέσα επικοινωνίας, από τη μια μεριά διατηρείται σχετικά αυτόνομο, από την άλλη τοποθετείται σ ένα πλαίσιο συγκεκριμένων κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων. Ο κινηματογράφος, ένα σύστημα επικοινωνίας συνδεδεμένο άμεσα με τη διαμόρφωση πολιτιστικών προτύπων που επηρεάζουν σήμα1 ντικά την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή της κουλτούρας, σημείωσε την πρώτη απόπειρα δημιουργίας τέχνης για το πλατύ κοινό στα τέλη του περασμένου αιώνα. Τη δεκαετία του 60, ο κινηματογράφος στην Ελλάδα συνιστά το κατ εξοχήν «μαζικό» μέσο επικοινωνίας, πράγμα που οφείλεται ουσιαστικά στην αργοπορημένη διείσδυση της τηλεόρασης στην ελληνική κοινωνία. Πρέπει ακόμα να επισημανθεί ότι ο ελληνικός κινηματογράφος από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι το 1980 υπάγεται στο υπουργείο Βιομηχανίας, αντιμετωπίζεται σαν βιομηχανικό προϊόν και εντάσσεται στους νόμους προσφοράς και ζήτησης. Όσο για τις παρεμβατικές ενέργειες του Κράτους, αυτές περιορίζονται στην αστυνόμευση μέσω της λογοκρισίας και στην αφαίμαξη μέσω της φορολογίας. Το καθεστώς αυτό θα αλλάξει μετά το 1980, με την υπαγωγή του ελληνικού κινηματογράφου στον έλεγχο του Υπουργείου Πολιτισμού και την αντιμετώπισή του έκτοτε ως πολιτιστικού προϊόντος. 2. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΛΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΛΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 60 Η δεκαετία του 60 έχει χαρακτηριστεί ως περίοδος κοινωνικών και οικονομικών ανακατατάξεων. Το διάστημα έχει ονομαστεί «περίοδος οικονομικής μεγέθυνσης» και έχει θεωρηθεί ως η περίοδος εντατικής φάσης συσσώρευσης βιομηχανικού κεφαλαίου και υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης τόσο στο επίπεδο των επενδύσεων όσο και στα επίπεδα παραγωγής και παραγωγικότητας. Μια παράλληλη πορεία παρατηρεΐται και στην εξέλιξη της ελληνικής κινηματογραφίας. Ορισμένοι μάλιστα οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η επιχειρηματική κινηματογραφική δραστηριότητα της περιόδου μπορεί να παραλληλιστεί με την ανέγερση των πολυκατοικιών. Όπως, όσοι ασχολούνταν με την ανοικοδόμηση

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 129 εκείνη την περίοδο, κέρδιζαν λόγω της υπερβολικής ζήτησης, παρόμοια και οι κινηματογραφικοί παραγωγοί απευθύνονταν σε μια σίγουρη αγορά, όπου ο νόμος της προσφοράς και ζήτησης λειτουργούσε μόνιμα υπέρ των ταμείων τους.1 Στα μέσα της δεκαετίας του 60 η προσφορά και η ζήτηση των ελληνικών ταινιών φθάνουν στο απόγειό τους, αφού την περίοδο 1967/68 η προσφορά με 117 παραγόμενες ταινίες συναντάει τη ζήτηση με συνολικό αριθμό εισιτηρίων Όσον αφορά όμως στην ποιότητα των ελληνικών ταινιών, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, η παραγωγή προσανατολίζεται κατά κύριο λόγο προς το μελό, τις φαρσοκωμωδίες και τα δράματα που εκτυλίσσονται στην ελληνική ύπαιθρο. Οι Έλληνες παραγωγοί από κοινού με τους σκηνοθέτες και τους ηθοποιούς επικεντρώνονται σε μια κακώς εννοούμενη «ελληνικότητα», η οποία είτε προβάλλει, με έναν αυτάρεσκο, πομπώδη τρόπο και έναν υπερτονισμό των ηρώων, μηδαμινές καθημερινότητες μεταλλαγμένες σε εκχυδαϊσμένα «μελό», ή διατυμπανίζει με στόμφο τα φολκλορίστικα και λαϊκίστικα στοιχεία της ελληνικής λεβεντιάς. Οι ταινίες αυτές προβάλλουν επαναληπτικά αρχέτυπα, ξένα προς το πολιτισμικό σώμα της Ελλάδας, και κοινωνικά στερεότυπα, όπως: το όνειρο-διέξοδο της μετανάστευσης στις ΗΠΑ, την έλλειψη ταξικών συγκρούσεων, και γενικά καλλιεργούν μιαν εντύπωση ψευδοευημερίας και ελπίδας για μια ραγδαία μελλοντική άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Όλα αυτά στηρίζουν μια ιδεολογία, η οποία καλύπτει τις ανάγκες του μηχανισμού καταστολής ενός Κράτους που βγαίνει από τον εμφύλιο και προσπαθεί να συγκαλύψει αντιφάσεις και ταξικές αντιθέσεις. Αυτό βέβαια βρίσκει απήχηση στο κοινό, το οποίο, κουρασμένο από τον πόλεμο και τον εμφύλιο, ψάχνει για ταύτιση μ ένα όνειρο φυγής από την καθημερινότητα και τη μιζέρια. Τη φυγή θα φέρουν ο από μηχανής θεός και η μοίρα χωρίς να χρειαστεί να επέμβει ο ανθρώπινος παράγων. 1. Πρβλ. Στάθης Χαϊκάλης, «Τα οικονομικά παρασκήνια του Ελληνικού Κινηματογράφου», Οικονομικός Ταχυδρόμος, αρ. φύλλου 1395, Μάιος Πηγή: ΕΣΥΕ, 1983, Στατιστική Επετηρις της Ελλάδος.

4 130 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ 3. Ο ΝΕΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΛΙΚΤΑΤΟΡΙΑ Ενώ ο εμπορικός κινηματογράφος διανύει τη «χρυσή εποχή του», ακολουθώντας τις γνωστές συνταγές, γύρω στο 1965 αρχίζει η περίοδος της «αμφισβήτησης» της ελληνικής κινηματογραφικής δημιουργίας.3 Για πρώτη φορά βλέπουμε να διαφαίνονται ορισμένες προσπάθειες επισήμανσης της κοινωνικής πραγματικότητας μ έναν κινηματογραφικό λόγο διαφορετικό από τον ήδη υπάρχοντα. Τα πρώτα ρήγματα στο κινηματογραφικό κατεστημένο προέρχονται από μια νέα γενιά σκηνοθετών, οι οποίοι προσπαθούν να σπάσουν τα αφηγηματικά κλισέ που προσαρμόζονται σε όλα τα είδη των ταινιών του συρμού. Επίσης, επιχειρούν να γκρεμίσουν το μύθο της κακώς εννοούμενης «ελληνικότητας», την οποία χρησιμοποιούν αυτού του είδους οι ταινίες, επιδιώκοντας να δείξουν την ελληνική κοινωνία εξωραϊσμένη και ειδυλλιακή ή να προβάλουν το μεγαλοαστικό πρότυπο ζωής ως βασικό κίνητρο και τελικό στόχο εφικτό και πραγματώσιμο από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Οι πρώτες προσπάθειες δημιουργίας ενός ελληνικού νεορρεαλισμού (ένα είδος κινηματογράφου που στην Ευρώπη εθεωρείτο ήδη ξεπερασμένο) διαφαίνονται στις ταινίες μικρού μήκους που το 1965 κάνουν έντονη την παρουσία τους. Τη χρονιά αυτή εμφανίζεται μια νέα γενιά σκηνοθετών, στη δουλειά των οποίων κυοφορείται ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος (ΝΕΚ), ο οποίος αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και εκδηλώνεται μετά την πτώση της.4 Εδώ θα πρέπει να πούμε, παρενθετικά, ότι μετά το 1975 επικρατεί ο διαχωρισμός μεταξύ Εμπορικού Κινηματογράφου ή Παλιού Ελληνικού Κινηματογράφου (ΠΕΚ) και Ποιοτικού Κινηματογράφου ή Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου (ΝΕΚ). Πολλοί πιστεύουν πως οι όροι αυτοί δεν είναι δόκιμοι και πως η υπερβολική χρήση ορισμών και κατατάξεων των ταινιών σε είδη 3. Ηρβλ. Αγλαΐα Μητροπούλου, 1980, Ελληνικός Κινηματογράφος, Αθήνα, θυμέλη. 4. Ως εκπροσώπους της νέας γενιάς των σκηνοθετών θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ενδεικτικά τους: Ροβήρο Μανθούλη, Κώστα Ζώη, Παντελή Βούλγαρη, Λάμπρο Αιαρόπουλο, Νίκο ΙΙαναγιωτόπουλο, Λάκη ΙΙαπαστάθη, Σταύρο Τορνέ, Λήμο θέο κ.ά..

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 131 έχει προκαλέσει μια τάση δημιουργίας εύκολων χαρακτηρισμών για πολλές ταινίες, με αποτέλεσμα να τις περιθωριοποιεί και να τις κρατάει μακριά από το κοινό. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι αυτός ο διαχωρισμός μεταξύ ΠΕΚ και ΝΕΚ ή Εμπορικού και Ποιοτικού Κινηματογράφου είναι επιφανειακός και όχι ουσιαστικός' κατ αυτούς, υπάρχει «καλός» ή «κακός» κινηματογράφος, ένας διαχωρισμός που είναι άσχετος με την εμπορικότητα ή μη της ταινίας. Οι ταινίες του 65 οριοθετούν το ξεκίνημα ενός νέου κινηματογράφου που κατευθύνεται προς ένα είδος «ηθογραφικού νεορρεαλισμού». Για πρώτη φορά γίνεται προσπάθεια διερεύνησης καταστάσεων και προβλημάτων καθαρά ελληνικών χωρίς τη χρήση ενός φίλτρου εξιδανίκευσης ή ενός κώδικα σημασιοδοτικής στερεοτυπίας, μέσω του οποίου να διαφημίζονται τα δυτικά (ευρωπαϊκά και κυρίως αμερικανικά) πρότυπα ζωής και η καταναλωτική συμπεριφορά υπαγορευμένη από τα πιεστικά κοινωνικοπολιτιστικά καταναλωτικά πρότυπα. Η θεματολογία των νέων σκηνοθετών περιστρέφεται γύρω από μια κοινωνική κριτική η οποία αγγίζει πραγματικά προβλήματα. Τα θέματα με τα οποία καταπιάνονται αυτοί οι σκηνοθέτες έχουν σχέση με τη ζωή των Ελλήνων μεταναστών στα ορυχεία του Σαρλερουά στο Βέλγιο, με εικόνες από την Κατοχή, με την περιγραφή της μιζέριας και της άχαρης ζωής ενός λούμπεν κ.λπ.. Σχετικά με το περιεχόμενο, γίνεται επίσης αισθητή η παρουσία της ιστορικής αναδρομής στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Έτσι, οι κοινωνικές προεκτάσεις μιας φιλμικής αναφοράς συσχετίζονται άμεσα με τις ιστορικές καταβολές. Ακόμα και στα «ντοκυμαντέρ» γίνεται έκδηλη αυτή η κινηματογραφική συνείδηση της ιστορίας. Οι ταινίες που συμμετέχουν στη διαμόρφωση των τάσεων του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, παρά το γεγονός ότι παρουσιάζουν μεγάλες ανομοιογένειες μεταξύ τους, έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά τόσο θεματικά όσο και μορφικά. Είναι ταινίες φορμαλιστικών αναζητήσεων ή υποκειμενικής έκφρασης που συνήθως ψάχνουν για ένα λιτό ή πολλές φορές για ένα αποσπασματικό αφηγηματικό στυλ το οποίο να τους αποδίδει μια προσωπική «γραφή». Έτσι, από εδώ και εμπρός, αρχίζει να γίνεται χρήση της έννοιας του «δημιουργού» και οι σκηνοθέτες θεωρούνται οι «δημιουργοί» των ταινιών τους.

6 132 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ Η εξελικτική πορεία του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου συνεχίζεται και παρουσιάζει καινούργια θετικά δείγματα γραφής στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1966, όπου εμφανίζονται γύρω στις δεκαπέντε ταινίες, μεγάλου και μικρού μήκους, κυρίως ανεξάρτητες παραγωγές, που φέρνουν καθαρά τα σημάδια του προβληματισμού και του ρήγματος με τις εμπορικές συνταγές του παλαιού κινηματογράφου. Το 1966 θεωρείται ιστορικό για την πορεία του θεσμού του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, γιατί γίνονται πολλές καινοτομίες και εφαρμόζεται ένας νέος δημοκρατικότερος κανονισμός που εγκρΐνεται από τα αρμόδια υπουργεία παρά τις αρχικές αντιρρήσεις. Μια από τις βασικές αλλαγές του νέου κανονισμού είναι ότι η Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου μετονομάζεται σε Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου. Λόγω δε της συμμετοχής αξιόλογων ταινιών και της στροφής κριτικών και κοινού προς τον «νέο» κινηματογράφο, οι γνωστοί παραγωγοί του «παλαιού» κινηματογράφου αντιδρούν και δεν παίρνουν μέρος σ αυτό, εκτός από τον Τζαίημς Πάρις, ο οποίος, λόγω πιέσεων μέσω διαφήμισης, κατορθώνει να κερδίσει το βραβείο καλύτερης ταινίας. Δύο ταινίες που εντυπώσιασαν σ αυτό το φεστιβάλ ήταν η μικρού μήκους ταινία του Παντελή Βούλγαρη, Τζίμης ο Τίγρης, μια καθαρά νεορρεαλιστική ταινία που χρησιμοποιεί ένα ιδιαίτερο λιτό ύφος και μια εντελώς αντιδραματική αφήγηση, και το Πρόσωπο με πρόσωπο του Ροβήρου Μανθούλη. Πρόκειται για μια έξυπνη και επιδέξια κριτική της ελληνικής κοινωνίας, που, όπως γράφει το Film Français, «Το Πρόσωπο με Πρόσωπο είναι ένα φιλμ φτιαγμένο από χίλια υπονοούμενα, από χίλιες άπιαστες εικόνες που σου επιτρέπουν να συλλάβεις το πολιτικό κλίμα της σημερινής Ελλάδας».5 Ή, όπως γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης, «είναι λιγάκι δύσκολο να μιλήσει κανείς γι αυτή τη θαυμάσια ταινία συνοπτικά, δεδομένου ότι το σενάριο είναι σχεδόν ανύπαρκτο ή καλύτερα αποτελεί απλή πρόφαση για μια έξοχα μελετημένη παρείσφρυση νύξεων για την κοινωνικοπολιτική κατάσταση της σύγχρονης Ελλάδας... Το περιεχόμενο της ταινίας βρίσκει μια τέλεια ανταπόκριση στην πρωτοφανέρωτη στον ελληνικό κινηματογράφο μοντέρνα φόρμα. Δεν είδαμε ποτέ ελληνική ταινία που 5. Γιάννης Σολδάτος, 1990, Ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου, τόμος Γ, Αθήνα, Αιγόκερως, σ. 219.

7 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 133 να καταργεί με τέτοια γνώση και συνέπεια τους τετριμμένους ακαδημαϊσμούς... Λεν νομίζουμε πως η ταινία υστερεί και πολύ από τα ανάλογα πειράματα του μοντέρνου ευρωπαϊκού κινηματογράφου».6 Την ίδια περίοδο, στα τέλη του 1966, εμφανίζεται η πρώτη σοβαρή προσπάθεια για ένα κινηματογραφικό περιοδικό που α- σχολεΐται με την ανάλυση ταινιών και την ανάπτυξη ενός σύγχρονου κινηματογραφικού λόγου. Το περιοδικό ονομάζεται Ελληνικός Κινηματογράφος και η συντακτική ομάδα συνίσταται από τους: Φώτη Αλεξίου, Παύλο Ζάννα, Νίνο Μικελίδη, Γιάννη Μπακογιαννόπουλο και Βασίλη Ραφαηλίδη.7 Συγχρόνως, ετοιμάζονται νέες ταινίες που διαπραγματεύονται θέματα με καθαρά πολιτικές προεκτάσεις, προσπαθώντας να υιοθετήσουν δομικά στοιχεία της φόρμας του φιλμ νουάρ. Για παράδειγμα, μια ταινία που μόλις κατορθώνει να ολοκληρωθεί είναι οι Βοσκοί του Νίκου Παπατάκη (μια πολιτική αλληγορία στην οποία χρησιμοποιείται η ελληνική επαρχία σαν ένας αφηρημένος χώρος όπου εκτυλίσσεται μια συμβολική μυθοπλασία) και μια άλλη, της οποίας το γύρισμα ανεκόπη από τη δικτατορία, είναι το Κιέριον του Δήμου Θέου. Επομένως, ένα μέρος από τις ταινίες που θα οδηγούσαν τον ελληνικό κινηματογράφο σε μια νέα φάση είτε δεν ολοκληρώθηκε ή παρεμποδίστηκε από τη λογοκρισία. Οι αναζητήσεις και η εξελικτική πορεία της ελληνικής κινηματογραφίας προς μια καινούργια φόρμα αφηγηματικής έκφρασης και κοινωνικού προβληματισμού ανεκόπησαν παντελώς, τουλάχιστον για λίγα χρόνια, από τη δικτατορία. 4. ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ Με την επιβολή της δικτατορίας, η παραγωγή μεταφέρεται ολοκληρωτικά στα χέρια των «δοκιμασμένων» σκηνοθετών του παλιού εμπορικού κινηματογράφου και οι ανεξάρτητοι παραγωγοί μπαίνουν εντελώς στο περιθώριο. Ο κύριος όγκος του ελληνικού κινηματογράφου τάσσεται στο πλευρό της δικτατορίας. Τα φθαρμένα κλισέ του μελό και της φαρσοκωμωδίας συνιστούν έναν κατ εξοχήν ιδεολογικό λόγο, που αποτελεί το καλύτερο στήριγμα του δικτα- 6. Βασίλης Ραφαηλίδης, «Κριτική στην εφημερίδα Δημοκρατική Αλλαγή», Γιάννης Σολδάτος, 1991, ό.π., τόμος Δ', σ. 8-9.

8 134 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ χορικού καθεστώτος, το οποίο αποβλέπει στη συγκάλυψη των αντιφάσεων και των κοινωνικών προβλημάτων. Ένα άλλο είδος ελληνικής ταινίας που ανθεί κατά τη διάρκεια των χρόνων της δικτατορίας είναι αυτή, που, ακολουθώντας τα πρότυπα του χολιγουντιανού μιούζικαλ, συνιστά ένα μείγμα μελό, φαρσοκωμωδίας με ελαφρύ μπαλέτο και τραγούδια, διατυμπανίζοντας ένα κλίμα εξευρωπαϊσμού, ευημερίας, ταύτισης με τον δυτικό τρόπο ζωής και πλήρη εξάλειψη των εντάσεων των κοινωνικών αντιθέσεων. Οι επιρροές από τον δυτικό κόσμο, και ειδικά από τις ΗΠΑ, φαίνονται μέσα από τη μίμηση της θεματολογίας και το δανεισμό των τίτλων από τις ευρωπαϊκές και αμερικάνικες παραγωγές.8 Παρ όλα αυτά, όπως είναι γνωστό, το κύριο σώμα της παραγωγής στρέφεται στα ηρωϊκο-εθνικιστικά έπη και στα ιστορικά μελοδράματα, που, μαζί με τις πολεμικές υπερπαραγωγές, είναι ένα κινηματογραφικό είδος που ευδοκιμεί κατά την περίοδο της δικτατορίας. Συγχρόνως, αρχίζει η έμμεση ή άμεση αντικομμουνιστική προπαγάνδα με ταινίες ψυχροπολεμικού περιεχομένου, οι οποίες πολλές φορές δανείζονται τίτλους από ξένες ταινίες και παρουσιάζονται συνήθως σαν καυστικές, χιουμοριστικές κριτικές ενάντια σ ένα σύστημα το οποίο με ύπουλο τρόπο προσπαθεί να εμπλέξει τους αφελείς στα πλοκάμια του.9 Την ίδια περίοδο υπάρχει σύμπνοια μεταξύ κινηματογράφου, ραδιοφώνου και λαϊκών αναγνωσμάτων. Το ένα είδος δανείζεται από το άλλο θεματικά και μορφολογικά στοιχεία. Για παράδειγμα, η πολυετής ραδιοφωνική εκπομπή του σταθμού των Ενόπλων Δυνάμεων, με τίτλο Στα δίχτυα της αράχνης και με σαφές αντικομμουνιστικό περιεχόμενο, «εμπνέει» σκηνοθέτες και σεναριογράφους. Γίνονται ταινίες, όπως Κοκοβιός και Σπάρος στα δίχτυα της αράχνης, που μόνο ο τίτλος εγγυάται, σύμφωνα με τις διαφημίσεις, εμπορική επιτυχία. 8. Για παράδειγμα, το θέμα τοο ερωτευμένου που θυσιάζεται για να γιατρευτεί η τυφλή αγαπημένη του προέρχεται από τη γνωστή ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν, Τα φώτα της πόλης. Όσον αφορά στους τίτλους έχουμε: Μερικοί το προτιμούν κρύο από το Μερικοί το προτιμούν καυτό, Το μεροκάματο του πόνου από Το μεροκάματο του τρόμου, Ο κάου μπόΰ του Μεταξουργείου από το Κάου μπόϋ του μεσονυχτιού κ.λπ.. 9. Από το 1969 μέχρι το 1972, γυρίζονται τρεις ταινίες με τίτλους που δανείζονται από τη γνωστή ταινία κατασκοπίας του Μάρτιν Ριζ, Ο άνθρωπος που γύρισε από το κρύο. Αυτές είναι: Ο άνθρωπος που γύρισε από τα πιάτα, Ο άνθρωπος που γύρισε από τον πόνο, Ο άνθρωπος που γύρισε από τη ζέστη.

9 ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 135 Για παράδειγμα, οι διαφημίσεις λένε: «Καλή ημερομηνία για μια ταινία που θα γεμίσει τα ταμεία σας με λεφτά». Είναι φυσικό η εμπορικότητα να συνδέεται με την επικαιρότητα των θεμάτων. Επομένως, είναι ευνόητος ο λόγος για τον οποίο ο κρατικός προϋπολογισμός, που προοριζόταν για τον κινηματογράφο, κατευθύνθηκε προς το είδος των ταινιών, που αναφέραμε πιο πάνω, με το πρόσχημα ότι ήταν μια καλή μακροχρόνια επένδυση για τα έσοδα του κράτους. Το μέτρο αυτό ενισχόθηκε και με ειδική νομοθεσία. Από το 1961, το άρθρο 6 του Ν.Δ. 4208, με τίτλο «Πιστοδότησις παραγωγής ταινιών», αλλά και η απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής περί χρηματοδότησης παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών εξουσιοδοτούσαν τις τράπεζες και το κράτος να χρηματοδοτούν, με ποσό μέχρι το 50% των εξόδων παραγωγής, τις ελληνικές ταινίες, με επιτόκια και προμήθεια ίδια μ αυτά που ίσχυαν και για τα δάνεια στη βιομηχανία. Το μέτρο επεκτάθηκε μετά το 1970 με την καθιέρωση «Ειδικού Λογαριασμού» χρηματοδοτήσεως κινηματογραφικών ταινιών στη «Γενική Κινηματογραφικών Επιχειρήσεων», η οποία ιδρύθηκε από την ΕΤΒΑ το 1970, με σκοπό την παραγωγή, εκμετάλλευση και χρηματοδότηση κινηματογραφικών ταινιών καθώς και την «προαγωγή της κινηματογραφίας εν Ελλάδι». Το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της «Γενικής Κινηματογραφικών Επιχειρήσεων» ήταν 20 εκ. δρχ. και αυξήθηκε το Δεκέμβρη του 1972 σε 40 εκ. δρχ.. Η δραστηριότητα της «Γενικής Κινηματογραφικών Επιχειρήσεων» εκάλυψε τους τομείς παραγωγής, συμπαραγωγής και χρηματοδότησης ταινιών - κυρίως εθνικο-ηρωϊκών - που τελικά είχαν εμπορική αποτυχία. Για παράδειγμα, στην παραγωγή της ταινίας Χαραυγή της νι'κης συμμετείχε με ποσοστό 60%. Την ίδια χρονιά με τον Τζαΐημς Πάρις και τη «Φίνος Φιλμ» συμπαρήγαγε τον Παπαφλέσσα με ποσοστό συμμετοχής 50%. Με τον Κονιτσιώτη το Ζήτημα ζωής και θανάτου κ.λπ..10 Η παραγωγή μονοπωλείται από τους γνωστούς σκηνοθέτες: Φώσκολο, Λημόπουλο, Ααλιανίδη, Καραγιάννη, Τζαίημς Πάρις κ.ά.. Το πρώτο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης μετά τη δικτατορία παρουσιάζει κάθετη ποιοτική κάμψη. Η μόνη καλλιτεχνική προσπάθεια 10. Πρβλ. Φώτος Λαμπρινός, «Η Κρατική Πολιτική στον Κινηματογράφο», στο διμηνιαίο κινηματογραφικό περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος, τχ. 1, Αΰγουστος-Σεπτέμβρης 74, σ

10 136 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ θεωρείται η ταινία Σιλουέτες του Κωστή Ζώη, που παίρνει το βραβείο καλύτερης καλλιτεχνικής ταινίας, ενώ το βραβείο αρτιότερης παραγωγής το παίρνει ο Πυρετός στην άσφαλτο του Ντίνου Λημόπουλου. Ο διαχωρισμός των βραβείων, σε καλύτερης καλλιτεχνικής ταινίας και αρτιότερης παραγωγής, έδινε τη δυνατότητα στην κριτική επιτροπή να ικανοποιεί έναν μεγάλο παραγωγό, βραβεύοντας συγχρόνως και μια καθαρά καλλιτεχνική ταινία, που συνήθως επρόκειτο για ανεξάρτητη παραγωγή. Την περίοδο 68-69, ο αριθμός των παραγομένων ταινιών παραμένει σε υψηλά επίπεδα (108), αλλά αρχίζει να εμφανίζεται μια μικρή πτώση στον αριθμό εισιτηρίων, που από πολλούς θεωρήθηκε σαν ένα προμήνυμα του επερχόμενου τέλους της «χρυσής εποχής» του Εμπορικού Ελληνικού Κινηματογράφου. Η «Φίνος Φιλμ» και η «Καραγιάννης-Καρατζόπουλος» συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό παραγωγής ταινιών και εισιτηρίων. Το Φεστιβάλ του 68 εκτυλίσσεται σ ένα υποτονικό κλίμα. Η επιτροπή βράβευσε την Παρένθεση του Τάκη Κανελλόπουλου, αν και οι κριτικοί τής καταλόγισαν μια υπερβολική αφαίρεση και εγκατάλειψη ακόμα και των τελευταίων στοιχείων αναφοράς στην πραγματικότητα, καθώς και υποταγή «σ έναν σχεδόν ψυχοπαθολογικό φορμαλισμό». Από την άλλη μεριά, το κοινό αποδοκίμασε έντονα την απονομή βραβείων στην παραγωγή του Τζαΐημς Πάρις Στα σύνορα της προδοσίας. Το πιο σημαντικό γεγονός στο Φεστιβάλ του 68 είναι η εμφάνιση για πρώτη φορά του Θόδωρου Αγγελόπουλου με τη μικρού μήκους ταινία Η εκπομπή, η οποία αγνοείται από την κριτική επιτροπή. Η εκπομπή είναι μια κριτική για τον κόσμο της διαφήμισης και την εκμετάλλευση του ατόμου με την πώληση ονείρου και ελπίδας. Με μερικές ταινίες μικρού μήκους, όπως Άνευ όρων του Νίκου Νικολαίδη, Οδός Ερμου 28 των Λάκη Παπαστάθη και Λημήτρη Αυγερινού, Λατομείο του Αλέξη Δάρα, Ο θηραϊκός όρθρος των Κώστα Σφήκα και Σταύρου Τορνέ, αρχίζουν να διαφαίνονται τα πρώτα μεταδικτατορικά δείγματα μιας κινηματογραφικής γλώσσας, που προσπαθεί με κεκαλυμμένους κώδικες να ασκήσει μια κριτική σε ελληνικά προβλήματα. Την περίοδο 69-70, το μέλλον του Παλιού Ελληνικού Κινηματογράφου χαράσσεται δυσοίωνο, γιατί η τηλεόραση έχει αρχίσει να οικειοποιεΐται το κοινό του, ένα κοινό με αμβλυμένες ήδη

11 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 137 προσληπτικές ικανότητες, ιδανικό αποδέκτη προϊόντων χαμηλότερης στάθμης. Όπως είναι γνωστό, καθ όλη τη διάρκεια της ακμής του ελληνικού κινηματογράφου, οι δημιουργοί του δεν αναλογΐστηκαν τον καθοριστικό ρόλο που έπρεπε να παίξουν στη διαμόρφωση του πολιτιστικού και πνευματικού επιπέδου του κοινού που τους παρακολουθούσε, και ειδικότερα ποτέ δεν επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στο βαθμό ανάπτυξης της αισθητικής διαπαιδαγώγησης του θεατή. Ο κινηματογράφος γι αυτούς ήταν πάντα ένα καταναλωτικό προϊόν που έπρεπε να πουλήσουν, με μόνη επιδίωξη τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Έτσι, αυτό το προϊόν υποκαταστάθηκε εύκολα και γρήγορα από ένα άλλο προϊόν πολύ χαμηλοτέρου κόστους για το θεατή, την τηλεόραση. Η τηλεόραση συνεχίζει και επαυξάνει το έργο των «δημιουργών» του Παλιού Ελληνικού Κινηματογράφου - τη μεγιστοποίηση του κέρδους και μόνο - ολοκληρώνοντας τον πνευματικό, πολιτιστικό και αισθητικό αποπροσανατολισμό του θεατή. 5. ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΛΙΟ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ: ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ Την παρακμή του Παλιού Ελληνικού Κινηματογράφου και την αναγέννηση του Νέου σηματοδοτεί η έκδοση του κινηματογραφικού περιοδικού Σύγχρονος Κινηματογράφος (1969), το οποίο αποτελεί συνέχεια του πρώτου κινηματογραφικού περιοδικού Ελληνικός Κινηματογράφος, που, όπως αναφέραμε πιο πάνω, κυκλοφόρησε αλλά η έκδοσή του διακόπηκε το 1967 από τη δικτατορία. Η εμφάνιση του περιοδικού Σύγχρονος Κινηματογράφος αποτελεί σημαντικό γεγονός και συμβάλλει στην ανάπτυξη και προώθηση του νέου κινηματογράφου, γιατί γίνεται πόλος συσπείρωσης των νέων κινηματογραφιστών και αρένα θεωρητικών συγκρούσεων, συζητήσεων και προβληματισμού. Το Φεστιβάλ του 69, το οποίο συμπληρώνει 10 χρόνια ζωής, κυριαρχείται από έντονες πολιτικές προκαταλήψεις. Η προκριματική επιτροπή, με κριτήρια περισσότερο πολιτικά παρά καλλιτεχνικά, απέκλεισε πολλές ταινίες, μία εκ των οποίων είχε τιμηθεί στο Φεστιβάλ Λοκάρνο του Η συντακτική επιτροπή του περιοδικού Σύγχρονος Κινηματογράφος, που μερικά από τα ονόματα τα οποία την αποτελούσαν ήταν των: Βασίλη Ραφαηλίδη, Θόδωρου Αγγελόπουλου, Γιώργου Κόρρα, Τώνη Λυκουρέση, Λάκη

12 138 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ Παπαστάθη, Κώστα Σφήκα, Παντελή Βούλγαρη, Διαμαντή Λεβεντάκου, Γιάννη Μπακογιαννόπουλου, Νίκου Αλευρά κ.λπ., συντάσσει κείμενο διαμαρτυρίας." Μιλάει για την αποτυχία του Φεστιβάλ, καταγγέλλει την ανυπαρξία του καλού κινηματογράφου και τη γελοιοποίηση του ελληνικού κινηματογράφου, «ο οποίος μεταβάλλει την ιστορία της Ελλάδας σε κλασικά εικονογραφημένα και μιμείται τον αμερικάνικο κινηματογράφο χωρίς καν να αφομοιώνει και να επεξεργάζεται αυτά που δανείζεται». Απαιτεί: 1) επιβολή στους κινηματογράφους των ταινιών μικρού μήκους, 2) απαλλαγή από φορολογία των ταινιών που θα προκρίνονται για το Φεστιβάλ, 3) αλλαγή στη σύνθεση επιτροπών, με είσοδο σ αυτές προσώπων με κύρος και γνώση πάνω στα κινηματογραφικά θέματα, 4) μεγάλα και πολλά χρηματικά. βραβεία στις διακρινόμενες ταινίες, 5) σύσταση ενός οργανισμού του Φεστιβάλ για την οργάνωση και τη σωστή διεξαγωγή Η διαμάχη μεταξύ των υποστηρικτών του παλαιού ή εμπορικού κινηματογράφου και του νέου ή του κινηματογράφου των δημιουργών οξύνεται, το ρήγμα μεγαλώνει και οι νέοι κινηματογραφιστές, παρά την καταπίεση, προσπαθούν να επαναφέρουν μέσω των ταινιών τους και γραπτών κειμένων ένα διάλογο που έχει διακοπεί από τη δικτατορία. Ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος αρχίζει να υπεισέρχεται στο στάδιο της διανοητικής του ωριμότητας και οι νέοι σκηνοθέτες πιστεύουν ότι η θεωρητική στιγμή είναι κατάλληλη ως προς την αμεσότητα της απελευθερωτικής κραυγής του απολογισμού ή της πολιτικής διακήρυξης. Την περίοδο , η αντίφαση των δύο στρατοπέδων φθάνει στο απόγειό της με την Υπολοχαγό Νατάσσα του Φώσκολου, από τη μια μεριά, με εισιτήρια - ο μεγαλύτερος αριθμός εισιτηρίων στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου - και την Αναπαράσταση του Αγγελόπουλου, από την άλλη, με εισιτήρια. Οι κριτικοί και οι σκηνοθέτες χρησιμοποιούν σκληρή γλώσσα για την εκμετάλλευση τόσο λεπτών θεμάτων, όπως η Γερμανική κατοχή και η Αντίσταση. Διαμαρτύρονται υποστηρίζο 11. Γιάννης Σολδάτος, ό.π., σ Στο ι'διο.

13 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 139 ντας ότι πρέπει να σταματήσει η εμπορευματοποίηση και μελοδραματοποΐηση σοβαρών ιστορικών γεγονότων. Διακηρύσσουν τη χρεοκοπία του κακώς εννοούμενου εμπορικού κινηματογράφου και επιμένουν στην αναχαίτισή του ως μέσου επιρροής πάνω στην πνευματική πορεία του Έλληνα. Στην κορύφωση της διαμάχης συντείνει το γεγονός της συνεχούς πτώσης του αριθμού των εισιτηρίων στις κινηματογραφικές αίθουσες, το οποίο δίνει έναυσμα στους σκηνοθέτες και παραγωγούς του παλιού κινηματογράφου να κατηγορήσουν τους εκπροσώπους του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου ότι δηλητηριάζουν το κοινό με «κουλτουριάρικους» γρίφους και το απομακρύνουν από τις αίθουσες. Οι τελευταίοι όμως δικαιώνονται με την εμφάνιση της Αναπαράστασης του Αγγελόπουλου στο Φεστιβάλ του 1970, η οποία οριοθετεί τη μετάβαση από τον παραδοσιακό εμπορικό κινηματογράφο στον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο. Η ταινία αυτή θεωρείται σημείο αφετηρίας για τη νέα κινηματογραφική γενιά. Οι επόμενες αναλύσεις και κριτικές χρησιμοποιούν σαν εργαλείο τους την αναφορά στη δουλειά του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Για παράδειγμα, ένας κριτικός γράφει: «Αφού όπως υποστηρίζεται ότι τόσο η σχέση της δουλειάς του Αγγελόπουλου με την ιστορία, όσο και η μορφή που παίρνει η σχέση αυτή μέσα στις ταινίες είναι (ή υποτίθεται ότι είναι) γνωστές, τότε, όταν λέγεται πως μια νέα ταινία είναι επηρεασμένη από τη δουλειά του Αγγελόπουλου, την εμβολιάζουμε κατά περίπτωση. Π.χ. ορίζοντάς την ως δουλειά σε πολλά επίπεδα, ως ιδιαίτερη Αγγελοπουλική γραφή ή και αρνητικά ως αφόρητη παρουσία του Αγγελόπουλου».13 Στην Αναπαράσταση ανατρέπονται οι συμβατικοί φιλμικοί κώδικες και χρησιμοποιείται μια νέα αφηγηματική μορφή, γι αυτό και η ταινία θεωρείται αφετηρία με την οποία εγκαταλείπεται το κλασικό μοντέλο της εμπορικής παραγωγής. Εδώ η πολιτική και κοινωνική αντίθεση παύει να υπάρχει σαν πραγματική. Η αντίθεση εργάτη-αστού εκφυλίζεται μέσα από μια ενοποιητική λειτουργία και μέσα από την απουσία κάθε κοινωνικού καθορισμού. Σ αυτήν την ταινία, σε αντίθεση με τον προηγούμενο τρόπο 13. «Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος του Ελληνικού Κινηματογράφου, Κριτική μιας μη κριτικής κριτικής», περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος, τχ. 20, 1979, σ

14 140 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ δημιουργίας εντυπώσεων ελληνικότητας, δεν γίνεται προσπάθεια για ανάπλαση ή εκμετάλλευση της πραγματικότητας, απλώς εγγράφονται οι κοινωνικές αντιθέσεις και επιχειρείται η παραγωγή μιας πιο αληθινής εικόνας της ελληνικής κοινωνίας, και στην προκειμένη περίπτωση της ελληνικής υπαίθρου. Για την Αναπαράσταση έχουν επισημανθεί από πολλούς θεωρητικούς του κινηματογράφου οι πολιτικοί υπαινιγμοί και ο έμμεσος τρόπος άσκησης κριτικής του πολιτικού αδιεξόδου. Ο αποστεωμένος και περιχαρακωμένος χώρος όπου εκτυλίσσεται η ταινία, ο οποίος λειτουργεί σαν κλοιός θανάτου γύρω από τους έγκλειστους κατοίκους του χωριού, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια αλληγορία της πολιτικά καταπιεσμένης χώρας, που λειτουργεί ασφυκτικά για τους κατοίκους της. Η θεωρητική αντιπαράθεση δημιουργών και κριτικών γύρω από την εξέλιξη του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου οξύνεται όλο και περισσότερο. Μερικές από τις χαρακτηριστικές φράσεις του Ραφαηλίδη για τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο είναι: «Οι Έλληνες κινηματογραφιστές πρέπει να καταλάβουν πριν απ όλα πως θα πρέπει να είναι καλλιτέχνες και όχι τεχνίτες», ή «ο κινηματογραφιστής-δημιουργός είναι ένας πάσχων άνθρωπος που αγωνιά για τη μοίρα αυτού του κόσμου και αγωνίζεται, με τον τρόπο του, για την αλλαγή του».14 Οι ίδιοι οι νέοι σκηνοθέτες δηλώνουν ότι σέβονται την ιστορία και δεν σκοπεύουν να τη σεναριοποιήσουν αλλά να την ερμηνεύσουν. Δηλώνουν ότι όλοι οι κινηματογραφιστές πρέπει να επαναστατήσουν ενάντια στην ωραιοποίηση της σύγχρονης ζωής και στην εμπορευματοποίηση των πολιτικών και κοινωνικών αντιθέσεων. Οι νέοι δημιουργοί, σύμφωνα με τα μανιφέστα και τις διακηρύξεις, θα πρέπει να αποκτήσουν μια στέρεη προβληματική και πνευματική συνείδηση. Η όξυνση της διαμάχης των δύο στρατοπέδων εκδηλώθηκε έντονα και στο Φεστιβάλ του 1971, το οποίο χαρακτηρίστηκε από τον Τύπο ως «το Φεστιβάλ της οργής», εξαιτίας των ζωηρών αποδοκιμασιών του κοινού και ειδικά των νέων του β εξώστη. Το κοινό διαμαρτυρήθηκε, γιατί κόπηκαν 23 ταινίες μικρού μήκους σε σύνολο 33 και 8 μεγάλου σε σύνολο 17. Οι περισσότερες απορρΐφθηκαν, γιατί οι πολιτικές τους αιχμές ενόχλησαν τη 14. Πρβλ. Χρονικό 1971, στο Γιάννης Σολδάτος, ό.π., α

15 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 141 λογοκρισία της δικτατορίας, ενώ προκρίθηκαν ταινίες που δεν είχαν πλέον θέση σ ένα καλλιτεχνικά απαιτητικό φεστιβάλ. Πιο πολύ αποδοκιμάστηκαν οι ταινίες του Καραγιάννη Καταναλωτική κοινωνία, ΙΙαπαφλέσσας του Ερρίκου Ανδρέου και Η Ολυμπία του Αγγέλου Λάμπρου. Άρεσε πολύ η ταινία μικρού μήκους Σσστ του Θόδωρου Μαραγκού, μια διακωμώδηση των πολιτικών και της ίδιας της κοινωνίας, και Ο κόσμος των εικόνων του Βασίλη Μάρου, ένα ντοκυμαντέρ για την ιστορία της αγιογραφίας. Η ταινία, όμως, που ενθουσίασε περισσότερο κοινό και κριτικούς ήταν η Ευδοκία του Αλέξη Δαμιανού, που, πολλά χρόνια αργότερα, τα μέλη των κριτικών κινηματογράφου την ανακήρυξαν καλύτερη ταινία όλου του ελληνικού κινηματογράφου. Και οι δύο ταινίες του Δαμιανού, Μέχρι το πλοίο και Ευδοκία, θεωρούνται μια βαθιά ανατομία της ελληνικής κοινωνίας. Η εμπορικότητα του ελληνικού κινηματογράφου συνεχώς φθίνει, η μείωση του αριθμού των εισιτηρίων είναι κάθετη (μείωση κατά 30%), όπως κάθετη είναι και η πτώση του αριθμού των ταινιών που παράγονται, οι οποίες φθάνουν μόλις τις 64. Ο εμπορικός κινηματογράφος υποκαθίσταται σιγά-σιγά από την τηλεόραση, σε λίγο το κοινό του θα απορροφηθεΐ ολοκληρωτικά από τα ελληνικά σήριαλ και λίγο αργότερα από τις βιντεοταινίες. Ήδη το 1973, τη μεγαλύτερη ακροαματικότητα έχει ο Άγνωστος Πόλεμος. Οι κινηματογράφοι αρχίζουν να κλείνουν και οι παραγωγοί και σκηνοθέτες του εμπορικού κινηματογράφου στρέφονται προς την παραγωγή τηλεοπτικών σειρών και ταινιών, διαμαρτυρόμενοι για την αδιαφορία του κράτους, για τη μη προστασία των κινηματογραφικών αιθουσών και για την άρνηση μείωσης της φορολογίας. Εν τω μεταξύ, ο νέος κινηματογράφος κερδίζει όλο και περισσότερο ένα μέρος του κοινού, το οποίο διάκειται εχθρικά απέναντι στην τηλεόραση και στον κατεστημένο κινηματογράφο. Στο Φεστιβάλ του 1972, ολοκληρώνεται η ρήξη μεταξύ των παλαιών παραγωγών και των νέων σκηνοθετών. Επισήμως πλέον παραδΐδεται η σκυτάλη στους νέους και ανεξάρτητους παραγωγούς. Οι περισσότερες ταινίες που παίρνουν μέρος στο Φεστιβάλ προέρχονται από τον Νέο Κινηματογράφο, όπου θα ξεχωρίσει και πάλι ο Αγγελόπουλος με τις Μέρες του 36, που, όπως διαφημίζεται και στην αφίσα, είναι: «Η μοναδική πολιτική ταινία που έγινε στη διάρκεια της 7ετίας και αναφέρεται ενάντια στη δικτατορία». Ο Αγγελόπουλος χρησιμοποιεί σαν θεματικό υλικό τη λειτουργία

16 142 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ του μηχανισμού που οδηγεί στη δικτατορία του Μεταξά, δείχνοντας την παρακμή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Ο παραλληλισμός της δικτατορίας του Μεταξά και της δικτατορίας του Παπαδόπουλου έγινε θέμα ατέρμονων συζητήσεων. Ο Ελεύθερος Κόσμος γράφει: «Η επιθυμία του σκηνοθέτη είναι σαφής. Θέλει να περιγράφει το καθεστώς και να δώσει τις δικές του απόψεις πάνω σ αυτό. Μα δεν καταφέρνει σχεδόν να μας πείσει ούτε καν πως είχε τέτοια πρόθεση». Τα Νέα γράφουν: «Στόχος εδώ δεν είναι ο θεσμός του Κοινοβουλευτισμού, αλλά η παραχάραξή του από τα πρόσωπα που τον εκφράζουν σ εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή και που, στην πραγματικότητα, τα πρόσωπα αυτά είναι εχθροί του κοινοβουλευτισμού, αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι που, ύστερα από λίγο, θα φέρουν ή θ αποδεχθούν τη δικτατορία».15 Με τις Μέρες του 36 αρχίζει η «Τριλογία της Ιστορίας» {Μέρες του 36, Θίασος, Κυνηγοί), μέσα από μια κινηματογραφική φόρμα αποσπασματικής αφήγησης. Και οι τρεις ταινίες του Αγγελόπουλου κάνουν μια ανατομία ιστορικών γεγονότων, ενώ μέσα από την προσέγγιση συγκεκριμένων καταστάσεων επιχειρείται μια πολιτική διαλεύκανση, όπως η πολιτική σήψη του τόπου στην Αναπαράσταση, ή η φθορά της εξουσίας στις Μέρες του 36 και το παράλογο του εμφύλιου πολέμου στους Κυνηγούς. Η προβολή της ταινίας Μέρες του '36 στο εξωτερικό είχε μεγάλη απήχηση. Η προσέλευση του κοινού, ειδικά του φοιτητικού, ήταν αθρόα, γιατί ήθελε να δει την πρώτη πολιτική ταινία που γυριζόταν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Εν τω μεταξύ, το «Ζ» του Κώστα Γαβρά συνεχίζει να διαδραματίζει πολιτικό ρόλο στο εξωτερικό λόγω της πολιτικής συγκυρίας, παρ όλο που πολλοί πιστεύουν ότι ήταν μια «χαρακτηριστική περίπτωση ταινίας με πολιτικό θέμα» και όχι μιας «κατ εξοχήν πολιτικής ταινίας», ένας μύθος που καλλιεργήθηκε από τις αντιδράσεις μιας μεγάλης μερίδας της διεθνούς κριτικής και ενισχύθηκε από τη μεγάλη εμπορική επιτυχία της Στο ίδιο, σ Μπάμπης Κολόνιας, «Τέχνη, ιστορία, πολιτική και αντίσταση», στο περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος, 75, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 76, σ

17 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ - ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ: ΣΧΕΣΗ ΑΜΦΙΔΡΟΜΟΥ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ Είναι γεγονός ότι οι προβολές των ελληνικών ταινιών στο εξωτερικό, οι οποίες παραπέμπουν σε ιστορικά δεδομένα που συνδέονται με την πολιτική κατάσταση της χώρας, οι συναυλίες του Θεοδωράκη, καθώς και η δραστηριότητα των Ελλήνων αυτοεξόριστων, μαζί με τις ειδήσεις που φθάνουν από την Ελλάδα, συντελούν στη δημιουργία ενός κλίματος, του οποίου ο απόηχος επηρεάζει άμεσα το φοιτητικό κίνημα στην Ελλάδα. Εν τω μεταξύ, το δικτατορικό καθεστώς, στην προσπάθειά του να λογοκρίνει και τις ξένες ταινίες και μη έχοντας τους απαραίτητους μηχανισμούς, περιορίζεται σε μια αφελή αντιμετώπιση των ταινιών ψάχνοντας τα πολιτικά μηνύματα στην επιφάνεια, σε σλόγκαν, τραγούδια και ετικέτες. Έτσι, διαφεύγουν την προσοχή του αξιόλογες ξένες ταινίες με έμμεσους κοινωνικούς υπαινιγμούς και πολιτικές προεκτάσεις. Τις ταινίες αυτές ανακαλύπτει εύκολα το κοινό και γεμίζει τις αίθουσες που γίνονται χώροι ζύμωσης του πολιτικού γίγνεσθαι της νεολαίας. Για να επιστρέφουμε στο Φεστιβάλ του 1972, μια άλλη ταινία που ξεχωρίζει, εκτός από τις Μέρες του 36, είναι Το Προξενιό της Άννας του Παντελή Βούλγαρη, που, όπως έχει χαρακτηριστεί, είναι η πιο απλή και πιο περίπλοκη ταινία. Μια ταινία στην οποία δεν συμβαίνει τίποτα και όλα συμβαίνουν: Όπου η πιο σκληρή βία καταστρέφει την ευαισθησία μιας σκλάβας των ημερών μας, μέσα στην καθημερινότητα. Το Προξενιό της Άννας είναι μια αφήγηση που φαίνεται νατουραλιστικο-ρεαλιστική και που είναι εν τούτοις ολοκληρωτικά μεταφορική. Υπάρχει μια συσχέτιση πολυσήμαντων στοιχείων που είναι πέρα για πέρα ανοιχτά στο ποιητικό διφορούμενο, καθώς η Άννα μπορεί να παραλληλιστεί με την Ελλάδα και το προξενιό της με την ελευθερία.17 Η ταινία, επίσης, του Μανουσάκη Ο Βαρθολομαίος θεωρείται αξιόλογη, μια σουρεαλιστική αλληγορία πάνω στον παραλογισμό της εξουσίας. Το θέμα κρίνεται επικίνδυνο από τη λογοκρισία, η ταινία κόβεται από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και επιπλέον δεν δίνεται άδεια προβολής της, γιατί, όπως ανακοινώνεται, 17. Gianni Toti, «Η οπτική της Ελληνικής σκοπιάς από τη σκοπιά της Ιταλικής οπτικής», στο Φιλμ, 75/76, τόμος Β.

18 144 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ «αντίκειται στους κοινωνικούς, θρησκευτικούς, οικογενειακούς και πολιτειακούς θεσμούς της κοινωνίας και υπαγορεύει εμμέσως την ασυδοσία και την αναρχία». Οι υπόλοιπες ταινίες που εμφανίζονται στο Φεστιβάλ είναι οι γνωστές εμπορικές συνταγές, με τη διαφορά ότι πολλοί παραγωγοί ή σκηνοθέτες, ακόμα και ο Τζαίημς ΓΤάρις, χρησιμοποιούν ιστορικο-πολιτικά θέματα ή τίτλους που να εμπεριέχουν τις λέξεις «δημοκρατία», «όπλο» κ.λπ. για να προσελκύσουν το κοινό, του οποίου τα γούστα έχουν στραφεί προς ο,τιδήποτε έχει σχέση με την πολιτική ή την «επανάσταση». Η τελευταία πριν την πτώση της δικτατορίας περίοδος ( ) βρίσκει τον ελληνικό εμπορικό κινηματογράφο σε συνεχή πτώση από άποψη εισιτηρίων και παραγωγής. Από την άλλη μεριά, οι περισσότερες ταινίες του Νέου Κινηματογράφου έχουν πολιτική θεματολογία. Στο Φεστιβάλ του 1973 επικρατεί κλίμα αναστάτωσης και πολιτικής αναταραχής. Βρισκόμαστε στις παραμονές της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και η απροκάλυπτη πολιτικοποίηση των νέων κινηματογραφιστών έχει αρχίσει να γίνεται εμφανής. Πολλές ταινίες που παίρνουν μέρος σ αυτό το Φεστιβάλ, παρ ότι έχουν καθαρά πολιτικό περιεχόμενο, καταφέρνουν, λόγω της πολιτικής αναταραχής, να ξεπεράσουν τη λογοκρισία η οποία έχει γίνει πιο ελαστική. Προκρίνεται το Μαύρο-Άσπρο των Θανάση Ρεντζή και Νίκου Ζερβού, μια ταινία με πολλές αναφορές στο φοιτητικό κλίμα πριν την εξέγερση του Πολυτεχνείου, που καταγράφει με μεγάλη αμεσότητα τις επαναστατικές τάσεις που έχουν αρχίσει από την άνοιξη του 73 και καυτηριάζει την κοινωνική αδράνεια. Το μαύρο, σύμβολο της πολιτικής απραξίας, και το άσπρο, της επαναστατικότητας, συνθέτουν ένα σύστημα το οποίο έρχεται σε σύγκρουση. Η ταινία θεωρήθηκε πολιτική και προφητική σε σχέση με τις επερχόμενες φοιτητικές εξεγέρσεις, από τη μια μεριά, και σε σχέση με το μελλοντικό «βόλεμα» του συστήματος, από την άλλη. Αρχικά απαγορεύτηκε από τη λογοκρισία και στη συνέχεια προβλήθηκε με περικοπές. Αυτή τη χρονιά, στο Φεστιβάλ συμμετέχει ένας μεγάλος αριθμός ταινιών μικρού μήκους. Οι περισσότερες θίγουν πολιτικά προβλήματα, αναφέρονται στην πολιτική και κοινωνική αποξένωση ή εγγράφουν μ ένα στυγνό ρεαλισμό, εξουδετερώνοντας κάθε γραφικότητα, την παρακμή της ελληνικής επαρχίας. Σε μερικές από αυτές τις ταινίες, όπως στις Υπογράψτε παρακαλώ, Η τελευταία

19 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 145 πρόβα κ.ά., σε μια πρώτη φάση δεν δόθηκε άδεια προβολής, μετά όμως επετράπη να προβληθούν. Την ίδια χρονιά, μια καινούργια αντιπαράθεση αρχίζει. Το κοινό του εξώστη είναι πολύ μαχητικό, αν και ο κύριος όγκος των ταινιών που προβάλλονται ανήκει στους νέους δημιουργούς. Το κριτήριο της επιδοκιμασίας ή αποδοκιμασίας είναι πλέον πολιτικό και όχι ποιοτικό. Αν μια ταινία έχει άμεσα πολιτικά μηνύματα εικονικά ή γλωσσικά, χειροκροτείται, αν όχι, αποδοκιμάζεται έντονα. Οι κριτικοί αρχίζουν ν ανησυχούν και να γράφουν για μια κακώς εννοούμενη πολιτικοποίηση και έναν αδέξιο στρατευμένο κινηματογράφο. «Καταλαβαίνουμε», λένε, «τη δίψα του κοινού για την πολιτική αλλά δεν πρέπει να χάνουμε εντελώς την αισθητική μας, δεν είναι δυνατόν να χειροκροτείται μια κακή ταινία μόνο και μόνο επειδή ρίχνει στα πλάνα της φωτογραφίες από το Βιετνάμ ή ακούγονται επαναστατικά τραγούδια και πολιτικά σλόγκαν».18 Η εξέγερση των φοιτητών, τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και το γενικό πολιτικό κλίμα επηρέασαν την εξέλιξη του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Οι ταινίες του για πολλά χρόνια φέρνουν τη σφραγίδα των πολιτικών βιωμάτων των δημιουργών του. Εξάλλου, και μετά από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, λίγο πριν από την πτώση της δικτατορίας, οι νέοι σκηνοθέτες βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση με το δικτατορικό καθεστώς, αφού πολλοί από αυτούς εξορίζονται ή φυλακίζονται ακόμα και λίγους μήνες πριν από τη μεταπολίτευση. Ειδικά, οι ταινίες που είχαν αρχίσει να γυρίζονται πριν από τη μεταπολίτευση και ολοκληρώθηκαν μετά ήταν φορτισμένες συναισθηματικά και χρησιμοποιούσαν μια κινηματογραφική γλώσσα, η οποία έμμεσα αμφισβητούσε τον ιδεολογικό λόγο του καταρρέοντος καθεστώτος. Η πολιτική αλλαγή διευκόλυνε την ολοκλήρωση και προώθηση αυτών των ταινιών μέσω διαφόρων φεστιβάλ και ενός παράλληλου κυκλώματος, το οποίο άρχισε να αναπτύσσεται αμέσως μετά τη μεταπολίτευση. Όταν λέμε παράλληλο κύκλωμα, εννοούμε αυτόνομες κινηματογραφικές λέσχες, στο πλαίσιο πολιτιστικών γραφείων ή πολιτικών οργανώσεων, λέσχες που λειτουργούν στο πλαίσιο φοιτητικών συλλόγων, την Ταινιοθήκη της Ελλάδος και τη Λέσχη Εθνογραφικού 18. Νατάσσα Μπακογιαννοποόλου, περιοδικό Γυναίκα, στο Γιάννης Σολδάτος, ό.π., σ. 202.

20 146 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ Κινηματογράφου. Συγκεκριμένα, οι δύο τελευταίες λειτουργούσαν στην Ελλάδα από το Την ίδια περίοδο, η Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών μετατρέπεται σε επίσημο συνδικαλιστικό όργανο των νέων σκηνοθετών και αγωνίζεται για τη βελτίωση του ελληνικού κινηματογράφου και την προώθησή του στον ελληνικό και διεθνή χώρο. Οι Έλληνες σκηνοθέτες συγκρούονται με την κρατική κινηματογραφική πολιτική και ασκούν κριτική στην κινηματογραφική νομοθεσία του 1973, την οποία θεωρούν ανεπαρκή για την προστασία της ελληνικής παραγωγής. Συγχρόνως, απαιτούν την άρση της λογοκρισίας, τη μείωση της φορολογίας για τον κινηματογράφο και τη θέσπιση κινήτρων για την ανάπτυξη της ελληνικής κινηματογραφίας. Την ίδια εποχή, σκηνοθέτες, δημοσιογράφοι και τεχνικοί συγκροτούν ομάδες οι οποίες στρέφονται προς τον «στρατευμένο κινηματογράφο». Καταγράφουν πολιτικά γεγονότα, όπως τοπικές εξεγέρσεις, καταλήψεις εργοστασίων, απεργίες, φοιτητικές εξεγέρσεις κ.λπ.. Κυρίως, κινηματογραφούν χώρους που έχουν άμεση σχέση μ ένα συγκεκριμένο γεγονός και παίρνουν συνεντεύξεις από ανθρώπους που έχουν ζήσει τα γεγονότα και θέλουν να μιλήσουν. Γίνονται, επίσης, αναφορές σε ιστορικά γεγονότα μέσα από παλιά ντοκυμαντέρ ή γραπτά κείμενα. Σαν παράδειγμα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε την ομάδα KINO που κάνει το ντοκυμαντέρ Κινηματογραφικές στιγμές του 73, μια άλλη ομάδα που γυρίζει αργότερα ένα ντοκυμαντέρ για την Κύπρο, με αφορμή τα γεγονότα στο νησί, και μια άλλη η οποία, αποτελούμενη από τέσσερα άτομα, γυρίζει μια ταινία για τη Μακρόνησο και τη Γυάρο. Αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, γυρίζονται δύο ταινίες, ντοκυμαντέρ στο εξωτερικό και μία στην Ελλάδα, με θέμα τα πολιτικά γεγονότα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Το υλικό τους συντίθεται από: α) ντοκουμέντα, β) μουσική, γ) καταγγελίες, δ) αναπαραστάσεις. Η ταινία του Ζυλ Ντασσέν Η Λοκιμή δομείται πάνω στην κεντρική ιδέα της αναπαράστασης - μέσα σε στούντιο - διαφόρων χαρακτηριστικών στιγμιοτύπων από τη δικτατορική Ελλάδα (τρομοκρατία, συλλήψεις, ανακρίσεις, βασανιστήρια) και κυρίως το Πολυτεχνείο. Η ταινία της Λιζ Κουστώφ Ρωμιοσύνη, μια μουσική βιογραφία του Μίκη Θεοδωράκη, έχει βασικό άξονα μια συναυλία του στο παρισινό «Μπομπινό» και ντοκουμέντα που αναφέρονται

21 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 147 στη ζωή του συνθέτη. Η ταινία του Νίκου Κούνδουρου Τα τραγούδια της φωτιάς, που είναι η μόνη που γυρίζεται στην Ελλάδα το 74 μετά την πτώση της δικτατορίας, έχει ως θέμα τις δυο συναυλίες που δόθηκαν στην Αθήνα το φθινόπωρο του Και οι τρεις αυτές ταινίες προβλήθηκαν στην Ελλάδα μεταδικτατορικά και στήριξαν τη λειτουργία τους στη συγκινησιακή φόρτιση, διοχετεύοντας την ιστορία και την πολιτική όχι άμεσα σαν τέτοιες, αλλά κυρίως μέσα από τη μουσική - «μέσα από μια μετουσιωμένη έκφραση της ιστορίας και της πολιτικής».19 Στο Φεστιβάλ του 1974, το πρώτο μετά τη μεταπολίτευση, επικρατεί ένα κλίμα οργής και ενθουσιασμού. Οι κινηματογραφιστές, περιτριγυρισμένοι από πανώ με συνθήματα «Λογοκρισία τέλος», «Ζήτω το λαϊκό Φεστιβάλ», απαιτούν την παραίτηση των χουντικών επιτροπών, την κατάργηση της λογοκρισίας και τη συμμετοχή στο Φεστιβάλ των ταινιών που είχαν απαγορευτεί κατά τη δικτατορία. Το μεγαλύτερο ενθουσιασμό προκάλεσε η ταινία του Θέου Κιέριον, γιατί είχε άμεσες αναφορές σε στοιχεία που έπαιξαν ρόλο στην επιβολή ή στην ανατροπή του δικτατορικού καθεστώτος (παρακράτος, ξένες υπηρεσίες, τύπος, διανοούμενοι, φοιτητικό κίνημα). Επιπλέον, είχε λάβει μυθικές διαστάσεις λόγω των οικονομικών δυσκολιών κατά το γύρισμά της και της απαγόρευσης της προβολής της από τη δικτατορία.20 Στο ίδιο και στο επόμενο φεστιβάλ εμφανίζονται ταινίες που έχουν χαρακτηριστεί ως πολιτικό «σινεμά ντιρέκτ» και καταγράφουν τον ξεσηκωμό των κατοίκων σε αγροτικές περιοχές, την εξέγερση του Πολυτεχνείου και τα πολιτικά γεγονότα πριν και μετά τη δικτατορία. Τέτοιες ταινίες είναι: Μέγαρα του Γ. Τσεμπερόπουλου,21 Αγώνας της Ομάδας των 6, Μαρτυρίες του Ν. Καβουκίδη κ.ά.. Η άνθηση του στρατευμένου κινηματογράφου, σαν κινηματογραφικής μορφής, στην Ελλάδα κράτησε για λίγα χρόνια μετά τη μεταπολίτευση, γεγονός που συνέβη και στο εξωτερικό. Είναι 19. Μπάμπης Κολώνιας, ό.π., σ Πρβλ. Μαρία Κομνηνού, 1991, «Ελληνικός Κινηματογράφος. Προβλήματα ιδεολογίας (β), το Κιέριον: Μια πρόταση των νέων διανοούμενων του ελληνικού κινηματογράφου», στο Σημειώσεις και άρθρα για το μάθημα: Κινηματογράφος - ιδεολογία - πολιτική, Αθήνα, σ Πρβλ. Μ. Δημόπουλος, «Μέγαρα», Σύγχρονος Κινηματογράφος, 74, Αύγουστος, Σεπτέμβριος, σ

22 148 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ γνωστό ότι οι περίοδοι οικονομικής και πολιτικής κρίσης συντείνουν στην αναβίωση της στρατευμένης τέχνης. Τη δεκαετία του 30 - περίοδο κρίσης - η γερμανική και αμερικάνικη παραγωγή στρέφεται προς το στρατευμένο κινηματογράφο με σπάνιες πολιτικές μαρτυρίες για τους αγώνες των εργατών εκείνης της εποχής. Αργότερα, μετά το Μάη του 68, οι κινηματογραφιστές ανακαλύπτουν ότι ο «επίσημος» κινηματογράφος δεν τους επιτρέπει να κάνουν ταινίες που να έχουν άμεση σχέση με την πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα και επιχειρούν, μέσα στα πλαίσια επαγγελματικών κοινοπραξιών ή πολιτικών ενώσεων, να γυρίζουν φτηνές ταινίες. Η πιο οργανωμένη ομάδα στρατευμένου κινηματογράφου ήταν η «SLON», η οποία κατόρθωσε να βρίσκεται παρούσα σε πολλούς αγωνιστικούς χώρους, όπως στις απεργίες στη Μπεζανσόν, στις οδομαχίες του Μάη του 68, στους αντίΐμπεριαλιστικούς αγώνες στη Λατινική Αμερική, στην πτώση του σοσιαλισμού στη Χιλή κ.λπ.. Πολλές από αυτές τις ταινίες που παράγονταν ή διανέμονταν από τη «SLON» προωθούνταν σε όλο τον κόσμο.22 Όμως, σύντομα ο στρατευμένος κινηματογράφος αρχίζει να αμφισβητείται από μια μερίδα των ίδιων δημιουργών, οι οποίοι όλο και περισσότερο στρέφονται σ ένα άλλο είδος κινηματογράφου με δυσκολότερα αναγνώσιμους κώδικες. Σε πολλές από τις μετέπειτα ταινίες δεν βλέπει κανείς στο κέντρο του περιεχομένου τους μια ευδιάκριτη κριτική προσέγγιση της ιστορίας. Αντ αυτού μπορεί να συναντήσει ένα λόγο ο οποίος επιτίθεται κυρίως στη λεγόμενη «δοξασία» που μπορεί να είναι και της αριστερός. Σιγά-σιγά οι νέοι σκηνοθέτες εγκαταλείπουν το «πραγματικό» της «διαφάνειας», πιστεύοντας ότι ο δικός τους κινηματογράφος πρέπει να είναι το πεδίο μιας ανάλυσης του «πραγματικού» της «α-διαφάνειας». Υποστηρίζουν ότι, όταν μιλάνε για «πραγματικό», δεν εννοούν τη ρευστή υποκειμενική πραγματικότητα, αλλά αυτό που μέσα στην πραγματικότητα παρουσιάζεται να έχει ένα χαρακτήρα αναμφίβολης βεβαιότητας για το υποκείμενο ΙΙρβλ. Μ. Δημόπουλος, «Στρατευμένος Κινηματογράφος» (από τη σπίθα στη φλόγα) 1.S.K.R.A ή τα προβλήματα του στρατευμένου κινηματογράφου, Σύγχρονος Κινηματογράφος, 75, Μάρτιος - Απρίλιος 75, σ Στο ι'διο, σ. 37.

23 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ Εάν σήμερα προσπαθούσε κανείς να αποτιμήσει την αλληλεπίδραση μεταξύ αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και ελληνικού κινηματογράφου, θα μπορούσε να πει με βεβαιότητα ότι ο ελληνικός κινηματογράφος, τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια της δικτατορίας, δεν είχε να παρουσιάσει ούτε ένα δείγμα δουλειάς στο οποίο να διαφαίνεται έμμεσα ή άμεσα ή αμφισβήτηση του κυρίαρχου ιδεολογικοπολιτικού λόγου. Εκείνη την περίοδο, το μόνο είδος κινηματογράφου που υπήρχε ήταν αυτό που υπηρετούσε απόλυτα το δικτατορικό καθεστώς. Αργότερα, όμως, και ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια πριν τη μεταπολίτευση, οι τάσεις των νέων κινηματογραφιστών, οι συγκρούσεις μεταξύ νέων και παλιών σκηνοθετών και οι διαξιφισμοί του κοινού στα Φεστιβάλ συνέβαλαν στην κλιμάκωση του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος. Όσον αφορά στο ρόλο που έπαιξε το δικτατορικό καθεστώς στην εξελικτική πορεία του ελληνικού κινηματογράφου, είναι γεγονός ότι η καταπίεση ανάγκασε τους κινηματογραφικούς δημιουργούς να εφεύρουν και να υιοθετήσουν λανθάνοντες κώδικες επικοινωνίας για να μπορέσουν να περάσουν πολιτικά και κοινωνικο-οικονομικά μηνύματα. Οι κριτικές θέσεις των δημιουργών εκδηλώνονται με την υποκατάσταση των κλασικών κωδίκων από καινούργιους, οι οποίοι υπονοούν ή προβάλλουν μια ιδεολογική αντίθεση με το κατεστημένο. Σιγά-σιγά οι ταινίες του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, θεματολογικά και μορφικά, έρχονται σε ρήξη με τις ως τότε γνωστές ταινίες, οι οποίες στηρίζονται στην ομοιομορφία της αναπαράστασης. Οι νέες ταινίες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν έναν αποσπασματικό λόγο και μια α-συνέχεια στην αφήγηση, δείγματα γραφής που αρχίζουν να διακρΐνονται από τις δύο πρώτες ταινίες του Αγγελόπουλου Αναπαράσταση και Μέρες του 36 και φθάνουν να ολοκληρωθούν με συνέπεια στο Θίασο. Εάν θελήσει κανείς να εντοπίσει τα αφετηριακά ίχνη του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, θα πρέπει να ανατρέξει στις αρχές της δεκαετίας του 60. Πριν από το 1967, όπως ήδη αναφέρθηκε, είχαν αρχίσει να διαφαίνονται οι ανανεωτικές ως προς την τεχνική της αφήγησης και τη θεματολογία τάσεις. Κατά τη δικτατορία, η παρουσία τους είναι περιθωριακή και το 1975 φθάνουν στην κορύφωσή τους με το Θίασο του Αγγελόπουλου. Από εκείνο το σημείο και μετά, ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος προσπαθεί να παγιώσει τη διαφοροποίησή του από τον Παλιό.

24 150 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΟΚΚΑΛΗ Και όταν λέμε διαφοροποίηση μεταξύ Παλιού και Νέου Κινηματογράφου, εννοούμε τόσο την αλλαγή του φορέα ελέγχου όσο και την ποιοτική αλλαγή και τον εμπλουτισμό των κωδίκων.24 Ο πρώτος στόχος πέτυχε, αφού από τον έλεγχο του παραγωγού περάσαμε στον έλεγχο του σκηνοθέτη και από τον κινηματογράφο του παραγωγού στον κινηματογράφο του σκηνοθέτη. Το ρόλο του παραγωγού, από το 1980 και μετά, αναλαμβάνει, κυρίως, το κράτος μέσω του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Όσον αφορά τη δεύτερη επιδίωξη - την ποιοτική αναβάθμιση της ελληνικής ταινίας - το θέμα είναι πολυδιάστατο και οι γνώμες διίστανται. Υποστηρίζεται, όμως, από πολλούς ότι ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, δεν έχει βρει την ταυτότητά του, αλλά είναι ακόμα στο στάδιο της φορμαλιστικής και θεματολογικής του αναζήτησης. 24. «Φεστιβάλ Κινηματογράφου», Φιλμ, τόμος Β', τεύχος 7ο, Φθινόπωρο 1975, σ. 11.

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Μιχαέλα Δριμάκη Θάνος Λύκος Χρυσάνθη Μαντζιαβά Αναστάσης Τατάκης ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΑΝΑΔΡΟΜΉ Το 1906 Η ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου αρχίζει με την κινηματογράφηση μιας μικρού μήκους

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. θεματολογική εξέλιξη των ταινιών της περιόδου 1945 1986, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα, 1995, σσ. 91, 93 2 Σωτηροπούλου, όπ.π., σ.

ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. θεματολογική εξέλιξη των ταινιών της περιόδου 1945 1986, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα, 1995, σσ. 91, 93 2 Σωτηροπούλου, όπ.π., σ. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. ΕΛΠ 44: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ - ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Ακαδημαϊκό Έτος: 2007-2008 4 η Γραπτή Εργασία ΘΕΜΑ: «Να αναφέρετε τις αλλαγές που παρατηρούνται στην χρηματοδότηση των ταινιών

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα

Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Εισαγωγή Πριν ξεκινήσουμε να βλέπουμε τη σχέση της Αγέλης μας με την διαφήμιση, καλό είναι να έχουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Η διάρθρωση των µαθηµάτων της δ/νσης φωτογραφίας, αποτελείται από οκτώ θεµατικές ενότητες: οι δύο, αφορούν ζητήµατα της στατικής/καλλιτεχνικής-φωτογραφίας (still-photography)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού)

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) Δρ. Μανόλης Αλεξάκης Συντονιστής Γραφείου Βρυξελλών Αθήνα 10-11 Οκτωβρίου 2014 Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ περιοδικό Tέταρτο, No.11, 03/1986, σελ.22-3 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ Η ρεαλιστική αναπαράσταση του κόσµου, επιδίωξη πολλών ζωγράφων από πολύ παλιά, κατορθώθηκε µε µοναδική επιτυχία µε την ανακάλυψη της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 Συμμετείχαν οι μαθητές : Α ΟΜΑΔΑ Κρομμύδα Μαρίνα, Κωτούλα Μαρία, Γκεντς Φατμέ, Παναγιώτη Αναστασία. Β ΟΜΑΔΑ Χατζηκωνσταντίνου Ραφαέλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 7 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ / 7 th ATHENS AVANT- GARDE FILM FESTIVAL 17-27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΤΟ ΑΛΛΟ 80

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 7 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ / 7 th ATHENS AVANT- GARDE FILM FESTIVAL 17-27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΤΟ ΑΛΛΟ 80 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 7 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ / 7 th ATHENS AVANT- GARDE FILM FESTIVAL 17-27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΤΟ ΑΛΛΟ 80 Στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1980, δύο διαφορετικές τάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2521 / 22.05.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2521 / 22.05.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2521 / 22.05.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν.4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2011 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2011 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για την προετοιμασία μιας ομαδικής εργασίας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας με θέμα τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, διάβασες το παραπάνω κείμενο. Να γράψεις μια περίληψη του κειμένου αυτού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 1 Κεφάλαιο 1 ο Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους Α1) Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ Αντώνης Διαμαντής, θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ μέσα από την ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Γενικά για τον ακριβή καθορισμό της οικονομικής έννοιας της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αίθουσα της Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2014, Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης.

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Το βιβλίο της Καθηγήτριας Κοινωνιολογίας, Χριστιάνας Κωνσταντοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλαδικής Έρευνας Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Απρίλιος 2007 Ταυτότητα Έρευνας Πανελλαδική Τηλεφωνική έρευνα με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου Ημερομηνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 A VISIONARY FILM ΔΥΟ ΔΙΚΗΓΌΡΟΙ ΜΆΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΏΝ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΏΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΎΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΉΝΑ A visionary film Η ταινία PROMAKHOS παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08)

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) (συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) Φ.Κ.: ας επιστρέψουμε τώρα στο μεγάλο θέμα της ημέρας σε παγκόσμια κλίμακα, της Αμερικάνικές προκριματικές εκλογές. Πήραμε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013.

Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013. Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013. Αγαπητοί Σύντροφοι, Χαιρετίζω τις εργασίες του σημερινού

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ ΣΤΗΝ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ» ΚΑΙ ΑΙΡΕΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΣΤΟ ΠΥΣΠΕ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Η Γενική Συνέλευση του Συλλόγου μας

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο ΦΑ Σ Η ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ

Α Π Ο ΦΑ Σ Η ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ Αθήνα, 22.11.12 Αρ. Πρωτ. 8673 Α Π Ο ΦΑ Σ Η Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του Ν. 1730/87 όπως έχει τροποποιηθεί 2. Την υπ αριθμ. 1049/10.08.12

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την από κοινού ρύθμιση στον τομέα.

Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την από κοινού ρύθμιση στον τομέα. Αναθεώρηση της Οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς Σύνορα» Ελάφρυνση των κανόνων που διέπουν τη διαφήμιση Η πρόταση απλοποιεί και καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες διαφήμισης. Ενθαρρύνει επίσης και την

Διαβάστε περισσότερα

Οι διαφημίσεις μπήκαν στο στόχαστρο της 12χρονης Κατερίνας: «Το μεγαλύτερο ποσοστό των διαφημίσεων προσπαθούν να μας παραπλανήσουν και να μας κάνουν

Οι διαφημίσεις μπήκαν στο στόχαστρο της 12χρονης Κατερίνας: «Το μεγαλύτερο ποσοστό των διαφημίσεων προσπαθούν να μας παραπλανήσουν και να μας κάνουν ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 26 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ & ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ: Η μικρή Κατερίνα, μαθήτρια της 6 ης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες

ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω www.esto.gr Πολιτικές (α)συνέχειες ἔστω info [at] esto.gr www.esto.gr/contact i n f o [at] e s t o. g r η Χούντα δεν ανατράπηκε ποτέ και από κανέναν, η Χούντα απλά παρέδωσε την εξουσία ορκίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή

ἔστω Πολιτικές (α)συνέχειες Δεν θέλω Θ(ου) www.esto.gr Ριζοσπαστικός συνωστισμός Μετανοείτε! www.esto.gr Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Ή ανασα ή σιωπή Δεν θέλω Θ(ου) Ένας είναι ο εχθρός, ο αντικατοπτρισμός. Θεωρία: Δεν βγάζω άκρη Την Τσίτα την είδαμε, ο Ταρζάν μας λείπει. Ριζοσπαστικός συνωστισμός Παρίση(ς) - Μόσχα. Τώρα και στο Αργοστόλι. Μετανοείτε!

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 19 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Σας καλωσορίζω και φέτος στην εκδήλωση μας που πραγματοποιείται με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Μέρας της Γυναίκας.

Σας καλωσορίζω και φέτος στην εκδήλωση μας που πραγματοποιείται με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Μέρας της Γυναίκας. Άνοιγμα Μαρίνας Κούκου Εκδήλωση 10 Μαρτίου 2014 ΠΕΟ Αγαπητές συναδέλφισσες και συνάδελφοι, Σας καλωσορίζω και φέτος στην εκδήλωση μας που πραγματοποιείται με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Μέρας της Γυναίκας.

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης.

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πολιτική και Δίκαιο, Β Γενικού Λυκείου, Σελ.12 «Τα μέσα Μαζικής Επικοινωνίας είναι σε θέση να παρουσιάζουν την πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Μετανάστευση και κινηματογράφος Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Μετανάστευση και κινηματογράφος Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 3ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Μετανάστευση και κινηματογράφος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2014-2015, Εαρινό Εξάµηνο Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων Μάθηµα 2ο Το Περιβάλλον της

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα