Η ανάδυση του γραμματισμού στο Νηπιαγωγείο : Μια διαδικασία ενεργού σκέψης του παιδιού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανάδυση του γραμματισμού στο Νηπιαγωγείο : Μια διαδικασία ενεργού σκέψης του παιδιού"

Transcript

1 Η ανάδυση γραμματισμού στο Νηπιαγωγείο : Μια διαδικασία ενεργού σκέψης παιδιού Πρεβεζάνου Βαρβάρα, Msc στις Επιστήμες της Αγωγής, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπ/σης Σακελλάκη Κοκονίτσα, Msc στις Επιστήμες της Αγωγής, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπ/σης Τις τελευταίες δεκαετίες υπήρξε μια θεμελιώδης αλλαγή στην επιστημονική θεώρηση για τον τρόπο με τον οποίο τα μικρά παιδιά κατακτούν το γραπτό λόγο, μια μετακίνηση από το μοντέλο της αναγνωστικής ετοιμότητας προς μια νέα προοπτική για την πρώιμη κατάκτηση των δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής, την ιδέα αναδυόμενου γραμματισμού. Αυτή η αλλαγή επήλθε ως αποτέλεσμα πλήθους ερευνών για τις γνωστικές δυνατότητες των μικρών παιδιών (ΠαπούλιαΤζελέπη, 2001). Με τον όρο «γραμματισμός» αναφερόμαστε τόσο στην ανάγνωση όσο και στη γραφή ως τις δύο όψεις ίδιου νομίσματος, θεωρώντας ταυτόχρονη και αλληλένδετη την ανάπτυξή ς. Ο γραμματισμός ορίζεται από τον Baynham, όπως αναφέρουν οι Δαφέρμου, Κουλούρη και Μπασαγιάννη (2006: 19), ως «το επίπεδο της πρόσβασης στη γραπτή πληροφορία που απαιτείται για την αποτελεσματική λειργία ατόμου μέσα στην κοινωνία στην οποία ζει». Στον περιεκτικό αυτόν ορισμό περιλαμβάνεται όχι μόνο η κατανόηση αλλά και η παραγωγή κειμένων, όχι μόνο οι γνώσεις αλλά και η εφαρμογή ς. Ο όρος «αναδυόμενος γραμματισμός» αναφέρεται στις συμπεριφορές ανάγνωσης και γραφής των μικρών παιδιών, οι οποίες συνδέονται τόσο με την κωδικοποίηση και αποκωδικοποίηση γραπτού λόγου όσο και με την κατανόησή και οι οποίες παρατηρούνται στην προσχολική περίοδο, πριν από την είσοδο παιδιού στο δημοτικό σχολείο και τη συστηματική εκμάθηση ανάγνωσης και γραφής. Οι πρώιμες αυτές στάσεις, γνώσεις και δεξιότητες των παιδιών που σχετίζονται με τον γραπτό λόγο θεωρούνται αναμενόμενες αλλά και σημαντικές όψεις της κατάκτησης γραμματισμού. Αποσαφηνίζοντας εννοιολογικά τον όρο, κατανοούμε ότι εμπεριέχει τις έννοιες της συνέχειας, της εξέλιξης, της αλλαγής, της δυναμικής κίνησης και της κατάκτησης (Παπούλια-Τζελέπη, 2001). Υποδηλώνει μια εξελικτική πορεία προς τη μάθηση, η οποία αρχίζει από τα πρώτα χρόνια της ζωής παιδιού στο σπίτι και συνεχίζεται με τη φοίτηση στο σχολείο και περιγράφει την αναπτυξιακή διαδικασία γραμματισμού στα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Μια αναπτυξιακή πορεία που λαμβάνει χώρα με την πάροδο χρόνου, όπου τα όρια ανάμεσα στην προανάγνωση και την «αληθινή» ανάγνωση εκμηδενίζονται, μια διαδικασία με σημασία και νόημα, στη διάρκεια της οποίας το παιδί σχηματίζει ιδέες σχετικά με τις λειργίες των συμβόλων και γραπτού λόγου (Γιαννικοπούλου, 1998). Σύμφωνα με θεωρία αναδυόμενου γραμματισμού, το παιδί, μεγαλώνοντας μέσα σε μια «εγγράμματη» κοινωνία που κατακλύζεται από γραπτό λόγο, επιγραφές, ανακοινώσεις, σήματα, λογότυπα, σύμβολα, συσκευασίες κλπ., διαμορφώνει από πολύ νωρίς, πολύ πριν πάει στο σχολείο, τις αντιλήψεις και διατυπώνει τις υποθέσεις για το γραπτό λόγο. Τα παιδιά, όπως το θέτει η Goodman (1990: 120), «μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν καθώς χρησιμοποιούν την ανάγνωση και τη γραφή για να μάθουν», για να εξερευνήσουν και να κατανοήσουν τον κόσμο που τα περιβάλλει. Κατακτούν και δομούν τις γνώσεις ς για το γραπτό λόγο, όπως και για ς άλλους τομείς της γνώσης, δηλαδή με την επεξεργασία και την αφομοίωση πληροφοριών που παίρνουν από το περιβάλλον (Ferreiro, 1998). Ο γραμματισμός ξεκινά μόλις τα παιδιά αντιληφθούν ότι ο γραπτός λόγος είναι φορέας μηνυμάτων. Ο γραμματισμός αποτελεί μια εξελικτική διαδικασία, όχι απαραίτητα γραμμική, αλλά οπωσδήποτε με στάδια όχι τυχαία. Ανάγνωση σημαίνει πρώτιστα προσπάθεια για κατανόηση περιεχομένου, όχι οπτική διάκριση και λεκτική αναπαραγωγή των λέξεων. Τα παιδιά είναι σε θέση να διατυπώνουν υποθέσεις για το περιεχόμενο ενός κειμένου, να το εξερευνούν και να επιδίδονται σε στρατηγικές ανάγνωσης πολύ πριν μπορέσουν να διαβάσουν. Χρησιμοποιούν εξωκειμενικές (π.χ. εμπειρίες, αντιλήψεις, προηγούμενες γνώσεις) και κειμενικές (λεκτικές και μη λεκτικές) 1

2 ενδείξεις για να ερμηνεύσουν τη γραφή και έχουν άποψη για διάφορες όψεις της ανάγνωσης. Ο γραπτός λόγος δεν πιστεύεται πλέον ότι αποτελεί απλή μεταφορά προφορικού λόγου, μια γραπτή αναπαραγωγή των όσων ακούμε ή σκεφτόμαστε. Περαιτέρω, η γραφή δε γίνεται πλέον αντιληπτή ως μια ψυχοκινητική δραστηριότητα ή ως μια αναπαραγωγή αντιγραφή γραμμάτων χωρίς γνωστική πλευρά, χωρίς συμμετοχή της σκέψης. Η γραφή αρχίζει όχι με τα πραγματικά γράμματα αλλά με την πρόθεση των νηπίων να γράψουν (Teberosky, 1997). Η ρήξη με την ιδέα της αναγνωστικής ετοιμότητας και τις αντιλήψεις ότι μια σειρά προαπαιτούμενων δεξιοτήτων πρέπει να διδαχθεί στα παιδιά πριν από την κατάκτηση της ανάγνωσης και της γραφής και η υιοθέτηση της θεωρίας αναδυόμενου γραμματισμού επέφερε σημαντικές αλλαγές στα εκπαιδευτικά προγράμματα για την ανάγνωση και τη γραφή. Σήμερα, γνωρίζοντας ότι οι πρώιμες στάσεις, γνώσεις και δεξιότητες των παιδιών που σχετίζονται με το γραπτό λόγο αποτελούν γνήσιες συμπεριφορές ανάγνωσης και γραφής, δε μιλάμε πια για ανάπτυξη «προαναγνωστικών» και «προγραφικών» δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο αλλά για οργάνωση ενός υποστηρικτικού μαθησιακού περιβάλλοντος για την ανάδυση και την κατάκτηση γραμματισμού. Ωστόσο, ένα περιβάλλον πλούσιο σε έντυπο υλικό δεν είναι αρκετό για να μάθουν τα παιδιά να γράφουν και να διαβάζουν. Κρίσιμη φαίνεται να είναι η οργάνωση από τη νηπιαγωγό ενός μαθησιακού περιβάλλοντος με αναπτυξιακά κατάλληλες δραστηριότητες, όπου η ανάγνωση και η γραφή προβάλλονται ως μια διαδικασία ενεργού σκέψης και τα παιδιά προσεγγίζουν και δημιουργούν κείμενα τα οποία είναι σημαντικά και με νόημα για τα ίδια (Κουτσουβάνου, 2000). Το νήπιο με την είσοδό στο νηπιαγωγείο διαθέτει πληροφορίες, εμπειρίες και γνώσεις, έχει ήδη αρχίσει να κατακτά και να εξελίσσει τη γραφή και την ανάγνωση, έχει άποψη, π.χ., για το τι σημαίνει «διαβάζω» ή «γράφω», ξέρει αν διαβάζονται οι εικόνες ή τα γράμματα, διαχωρίζει αυτά τα δύο συστήματα γραφικής αναπαράστασης, αναγνωρίζει τη γραμμικότητα και τη σωστή φορά της ανάγνωσης, τη σταθερότητα γραπτού λόγου, την αντιστοιχία με τον προφορικό, την αυθαιρεσία των γραμμάτων, διατυπώνει απόψεις για το πόσα γράμματα και με ποια σειρά είναι απαραίτητα ώστε να δημιουργήσουν μια λέξη, μιμείται συμπεριφορές ανάγνωσης και γραφής κ.ά. (Curto, Morillo & Teixido, 1998 Γιαννικοπούλου, 1998). Όλες αυτές οι γνώσεις και οι ενδείξεις δεν μπορούν να αγνοηθούν από το σύγχρονο εκπαιδευτικό, αλλά πρέπει να αποτελέσουν την αφετηρία της προσπάθειάς να εισαγάγει τα νήπια στον πολιτισμό της γραφής. Επιπρόσθετα, η επικράτηση των απόψεων κοινωνικού κονστρουκτιβισμού επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται πλέον η μάθηση γενικότερα και συνεπακόλουθα η διδασκαλία ανάγνωσης και γραφής. Ο κονστρουκτιβισμός ερμηνεύει τη μάθηση ως κατασκευαστική, ερμηνευτική πορεία ατόμων που αλληλεπιδρούν ενεργά με το φυσικό και το κοινωνικό ς περιβάλλον. Η γνώση κατασκευάζεται μέσω της αλληλεπίδρασης των εμπειριών και των αναπτυσσόμενων νοητικών δομών. Ο Piaget υποστήριξε ότι τα παιδιά κατακτούν τη γνώση μέσα από τη δυναμική αλληλεπίδρασή ς με το περιβάλλον μέσα από τις λειργίες της αφομοίωσης, της προσαρμογής και της ισορροπίας (Piaget & Inheider, 1985). Ωστόσο, άλλοι σημαντικοί ερευνητές όπως ο Vygotsky και ο Bruner θεωρούν σημαντικότερες τις κοινωνικές και πολιτισμικές διαδικασίες για την κατασκευή της γνώσης, παρά τις ατομικές, και δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ανθρώπων. Συγκεκριμένα, ο Vygotsky (Vygotsky, 1997) μιλάει για τη «ζώνη της επικείμενης ανάπτυξης» και το επίπεδο ανάπτυξης στο οποίο μπορεί να φτάσει το παιδί με τη βοήθεια ενήλικα ή ικανότερων συνομηλίκων. Ο Bruner χρησιμοποιεί τον όρο «σκαλωσιά», για να αποδώσει τον τρόπο που οικοδομείται η γνώση με τη βοήθεια εκπαιδευτικού (Χατζηγεωργίου, 2001 Βαρνάβα-Σκούρα, 1994). Οι προσεγγίσεις αυτές επιφυλάσσουν για τον εκπαιδευτικό ένα ρόλο-κλειδί στο να βοηθήσει το παιδί να μάθει. Η Rogoff, όπως αναφέρουν οι Bredekamp & Copple (1998: 36), περιγράφει ως «καθοδηγούμενη συμμετοχή» τη διαδικασία της μάθησης με τη βοήθεια εκπαιδευτικού, τονίζοντας έτσι ότι ο εκπαιδευτικός συνεργάζεται ενεργά με τα παιδιά και ενθαρρύνει τη συνεργασία. Ο εκπαιδευτικός παρατηρεί, καθοδηγεί και διευκολύνει την ανάπτυξη των παιδιών προκαλώντας τη σκέψη ς (Χατζηγεωργίου Κόνσολας, 1999). 2

3 Το κονστρουκτιβιστικό πλαίσιο μάθησης καλεί τον εκπαιδευτικό να δημιουργήσει ένα μαθησιακό περιβάλλον για τα παιδιά, τέτοιο που θα ενθαρρύνει τη σκέψη, την εξερευνητική ς διάθεση και την ενεργή συμμετοχή ς στην επιλογή και τον προσδιορισμό των δραστηριοτήτων. Παράλληλα, καλείται, σύμφωνα με την κοινωνικο-πολιτισμική προοπτική, να προωθεί την ανάπτυξη αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στον ίδιο και στα παιδιά, ανάμεσα στα παιδιά μεταξύ ς, να παρέχει δε στα παιδιά τη δυνατότητα να εργαστούν στο όριο της ανάπτυξής ς. Η βίωση της πρόκλησης λίγο πάνω από το επίπεδο των ικανοτήτων των παιδιών αποτελεί βασική αρχή για την επιλογή των αναπτυξιακά κατάλληλων δραστηριοτήτων (Bredekamp & Copple, 1998). Οι προεκτάσεις κονστρουκτιβισμού στα εκπαιδευτικά προγράμματα για την κατάκτηση γραμματισμού είναι η αναγνώριση της σημασίας κοινωνικού πλαισίου και η αναπτυξιακή άποψη της μάθησης. Σύμφωνα λοιπόν με τη δομητική θεωρία, η γραφή είναι πρώτιστα ένα κοινωνικό πολιτιστικό γεγονός και όχι ένα γραφικό παιχνίδι, μια γραφική αντιγραφή ή μια οπτική διάκριση λέξεων. Δεν στηρίζεται στο αλφάβητο αλλά σε γνήσια κείμενα και αποτελεί αντικείμενο δόμησης με ενεργό πρωταγωνιστή τη σκέψη των παιδιών (Teberosky, 1998). Τα παιδιά όταν γράφουν δεν επαναλαμβάνουν απλώς τα σχήματα των γραμμάτων, δεν αντιγράφουν με τρόπο στείρο, αλλά νοηματοδοτούν αυτό που κάνουν, δομούν τη γνώση ς, σκέφτονται πραγματικά. Όλα τα παιδιά μπορούν να «διαβάσουν» και να «γράψουν» με τη βοήθεια ενός μεσολαβητή που προκρίνει το ρόλο της κατανόησης και της κριτικής σκέψης. Και η ανάγνωση, όπως και η γραφή, ξεκινά από την πρόθεση παιδιού να διαβάσει και όχι από το αποτέλεσμα της προσπάθειάς. «Τα παιδιά δε μαθαίνουν ούτε αυθόρμητα ούτε από μόνα ς. Μαθαίνουν σκεπτόμενα, επειδή κάποιος τα εισάγει σε μια κατάσταση σκέψης. Επομένως, ο εκπαιδευτικός είναι ο ενεργός πρωταγωνιστής της μάθησης των μαθητών» (Curto, Morillo, & Teixido, 1998: 103). Σύμφωνα με τα παραπάνω, στην πορεία κατάκτησης γραμματισμού ο ρόλος εκπαιδευτικού δεν μπορεί να περιορίζεται στην ελάχιστη βοήθεια, τη δημιουργία δηλαδή κατάλληλου μαθησιακού περιβάλλοντος. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Fisher (1992), o εκπαιδευτικός πρέπει να λειργεί συγχρόνως: α) ως «διευκολυντής» ο οποίος λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με το μαθησιακό περιβάλλον, τις πηγές και το πλαίσιο της μάθησης, β) ως υπόδειγμα χρήστη γραπτού λόγου, γ) ως διαχειριστής της μαθησιακής διαδικασίας και δ) ως αξιολογητής της. Για να ενεργοποιήσει την ανάδυση και την κατάκτηση γραμματισμού επομένως, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να δημιουργήσει ένα μαθησιακό περιβάλλον το οποίο θα βοηθά τα παιδιά (Hall, 1987 Goodman, 1990 Γιαννικοπούλου, 2001 Παπούλια-Τζελέπη, 2001 Τάφα, 2001α): να κατανοήσουν ότι ο γραμματισμός αφορά τη δημιουργία νοήματος και τη μετάδοση μηνύματος να κατανοήσουν ότι ο γραμματισμός χαρακτηρίζει την ανθρώπινη δραστηριότητα, καθώς διευκολύνει την επικοινωνία των ανθρώπων να αναγνωρίσουν ότι ο άνθρωποι χρησιμοποιούν τη γραπτή γλώσσα λόγω της αξίας και της χρησιμότητας που έχει για αυτούς να αναγνωρίσουν ότι η γραπτή γλώσσα είναι ένα μέσο με μεγάλο εύρος λειργιών και εφαρμογών να καταλάβουν ότι ο γραπτός λόγος ικανοποιεί προσωπικές ανάγκες και για αυτό είναι πηγή ευχαρίστησης να εκτιμήσουν την αξία και τη σπουδαιότητα των επιτευγμάτων ς στο γραμματισμό. Ο χώρος της τάξης στο σύγχρονο νηπιαγωγείο χρειάζεται να αποκτήσει εκείνα τα ποιοτικά και λειργικά χαρακτηριστικά τα οποία συμβάλλουν στην προώθηση των νέων αντιλήψεων για τη μάθηση και τον γραμματισμό στην προσχολική εκπαίδευση. Η παιδαγωγική σημασία σχολικού περιβάλλοντος συνίσταται αφενός στο να προσφέρει μεν τις πληροφορίες και τα στοιχεία εκείνα τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ερεθίσματα μάθησης, αφετέρου δε να παρέχει δυνατότητες τέτοιες ώστε να αποτελεί πεδίο για αλληλεπίδραση (Γερμανός, 2005). Η εκπαιδευτικός, γνωρίζοντας ότι οι γνώσεις και οι δεξιότητες της ανάγνωσης και της γραφής αναδύονται με την προϋπόθεση ότι συνυπάρχουν ένα καλά δομημένο αναγνωστικό περιβάλλον, εμπλοκή ίδιου παιδιού σε λειργικές και ενδιαφέρουσες αναγνωστικές δραστηριότητες 3

4 καθώς και αλληλεπίδραση ανάμεσα στα παιδιά και τα υλικά περιβάλλοντος, ανάμεσα σ εκείνη και τα παιδιά και στα παιδιά μεταξύ ς, καλείται να δημιουργεί συχνές ευκαιρίες για: 1. ανάδειξη επικοινωνιακού χαρακτήρα γραπτού λόγου. Είναι τόσο θεμελιώδης αυτή η συνθήκη που, όπως το θέτει η Γιαννικοπούλου (2001: 51), «αν στο νηπιαγωγείο τα παιδιά πρέπει να συνειδητοποιήσουν ένα μόνο χαρακτηριστικό της γραπτής γλώσσας, αυτό αναντίρρητα είναι ο επικοινωνιακός της χαρακτήρας». Μέσα από την εμπλοκή των παιδιών και τον πειραματισμό με πράξεις σχετικές με τη γραφή και την ανάγνωση οι οποίες έχουν κάποιο συγκεκριμένο σκοπό θα τονιστεί η επικοινωνιακή διάσταση της γλώσσας. Μηνύματα π.χ. στο χώρο της τάξης όπως «Σιγά τις πόρτες», «Το μαγαζάκι είναι κλειστό», «Στο τραπέζι κάθονται τρεις» επίσης βοηθούν σ αυτό. 2. έκθεση παιδιού σε πλούσιο αναγνωστικό περιβάλλον. Αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάδυση γραμματισμού. «Οι τάξεις πρέπει να αντανακλούν τον πλούτο περιβάλλοντος γραπτού λόγου μέσα στον οποίο τα παιδιά είναι εμβαπτισμένα εκτός σχολείου» υποστηρίζει η Goodman (1990: 117). Σήμερα η έννοια όρου «γραμματισμός» δεν αναφέρεται αποκλειστικά στην κατανόηση και παραγωγή γραπτού λόγου, αλλά διευρύνεται στην κατανόηση, την ερμηνεία, την κριτική αντιμετώπιση και την παραγωγή των διάφορων τύπων λόγου και γενικά την ικανότητα ατόμου να ελέγξει και να οργανώσει αφενός τις γραπτές πληροφορίες αφετέρου τη ζωή και το περιβάλλον δια γραπτού λόγου (Χατζησαββίδης, 2002 Παπούλια-Τζελέπη, 1993). Ο περιβάλλων γραπτός λόγος φέρνει το παιδί σε επαφή με τα διάφορα είδη γραπτού λόγου και τη χρήση ς. Ενδείκνυται επομένως ο εμπλουτισμός σχολικού περιβάλλοντος με διαφορετικών τύπων κείμενα (π.χ. ημερολόγια, εφημερίδες, αγγελίες, τηλεφωνικό κατάλογο, βιβλία διαφόρων ειδών, συνταγές, χάρτες, κατόψεις) και η χρησιμοποίησή ς στις αναγνωστικές δραστηριότητες των παιδιών. 3. εμπλοκή γραπτού λόγου στις καθημερινές δραστηριότητες της τάξης. Η σύγχρονη προσέγγιση για τη διδασκαλία της γραπτής γλώσσας, σε αντίθεση με την παραδοσιακή που ήθελε η χρήση της γλώσσας να είναι ο καταληκτικός στόχος της διδασκαλίας, δεν ακολουθεί την πορεία «διδασκαλία εξάσκηση χρήση», αλλά αφορμάται από την ίδια τη χρήση της γλώσσας και μέσα από την εξάσκηση, τη χρήση και τη διδασκαλία της βελτιώνεται (Fisher, 1992). Είναι σημαντικό ο ενήλικας να φωτίσει τη σχέση γραπτού λόγου με τη χρήση (Παπούλια-Τζελέπη, 1993) κι αυτόν τον στόχο εξυπηρετεί η χρησιμοποίηση γραπτού λόγου για τις ανάγκες της καθημερινής λειργίας της τάξης (όπως παρουσιολόγιο, ημερολόγιο, πίνακας καιρού, καθηκόντων κ.α.) και οι, με ποικίλους τρόπους, αναγνωστικές προεκτάσεις των αυθόρμητων και προγραμματισμένων δραστηριοτήτων των παιδιών. 4. ανάδυση γραμματισμού μέσα από το παιχνίδι των παιδιών. Είναι αδιαμφισβήτητη η σχέση παιχνιδιού και της μάθησης (Vygotsky, 1992). Με το παιχνίδι των παιδιών επιτυγχάνεται η ενεργητική και συμμετοχική δράση, η μάθηση σύμφωνα με τον προσωπικό ρυθμό κάθε παιδιού, η πρωτοβουλία, η αλληλεπίδραση, η σύνδεση γραμματισμού με τον πειραματισμό, τη χαρά της ανακάλυψης και τη δημιουργία. Επιπλέον, ευνοείται η συνειδητοποίηση των πραγματικών σκοπών που εξυπηρετεί η ανάγνωση και η γραφή καθώς και η χρήση των διαφορετικών μορφών που παίρνει ο γραπτός λόγος σε διαφορετικές καταστάσεις επικοινωνίας. (Γιαννικοπούλου, 2001 Δαφέρμου-Κουλούρη-Μπασαγιάννη, 2006). Πρόσφατη έρευνα όμως δείχνει ότι οι νηπιαγωγοί αφενός δεν συνδέουν την καλλιέργεια γραμματισμού με το αυθόρμητο παιχνίδι, αφετέρου δεν έχουν συνειδητοποιήσει τον συμμετοχικό ρόλο ενηλίκου στη στρατηγική της ανάδυσης γραμματισμού μέσα από τις αυθόρμητες δραστηριότητες (Σιβροπούλου-Χατζησαββίδης, 2004). 5. συμμετοχή παιδιού σε δραστηριότητες με αυθεντικά αναγνωστικά γεγονότα. Σύμφωνα με την Goodman (1990), τα αυθεντικά αναγνωστικά γεγονότα πρέπει να αποτελούν το επίκεντρο της σχολικής καθημερινότητας, ενώ η Γιαννικοπούλου (2001: 70) θεωρεί ότι «το σημαντικότερο ίσως στοιχείο των αναγνωστικών γεγονότων είναι η αυθεντικότητά ς. Τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα, αν εμπλέκονται σε αυθεντικά αναγνωστικά γεγονότα. Ιδιαίτερο 4

5 βάρος δίνεται σε συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες που, ενώ δεν έχουν σχεδιαστεί για να διδάξουν γραφή και ανάγνωση, προσφέρουν πλήθος αναγνωστικών εμπειριών». Οι δραστηριότητες που ακολουθούν ως ενδεικτικά παραδείγματα, λαμβάνουν υπόψη τα σύγχρονα θεωρητικά δεδομένα που συζητήθηκαν προηγουμένως και δοκιμάστηκαν με επιτυχία στη σχολική πράξη στο πλαίσιο των πρακτικών ασκήσεων των φοιτητών Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού Πανεπιστημίου Αιγαίου με την καθοδήγηση της Αναπληρώτριας Καθηγήτριας κ. Αγγελικής Γιαννικοπούλου. Η ταξινόμηση των δραστηριοτήτων γίνεται με βάση την ένταξή ς στο ημερήσιο πρόγραμμα νηπιαγωγείου: 1. Καθημερινή λειργία της τάξης. Τα ονόματα των παιδιών. Μια από τις πρώτες αναγνωστικές δραστηριότητες είναι αυτές που σχετίζονται με τα ονόματα των παιδιών, όπως το παρουσιολόγιο, το ντόμινο ονομάτων και φωτογραφιών ή ένα σπαστό βιβλίο με τα ονόματα και τις φωτογραφίες των παιδιών (Γιαννικοπούλου, 2004). Υπάρχουν επιστημονικές έρευνες που καταδεικνύουν ότι παιδιά κατάφεραν να αντιληφθούν πλευρές γραπτού λόγου, όπως είναι οι γραφοφωνημικές αντιστοιχίες και η αποκωδικοποίηση/ ανάγνωση, μέσα από την παρατήρηση των ονομάτων ς και των ονομάτων των άλλων παιδιών (Γιαννικοπούλου, 2001). Εξάλλου, αξιοποιείται η συναισθηματική αξία που έχει το όνομα για κάθε παιδί κι αυτό είναι σημαντικό, καθώς σύγχρονες θεωρίες μάθησης αμφισβητούν τον αποκλειστικά γνωστικό χαρακτήρα της διαδικασίας μάθησης και αναγνωρίζουν ότι η μάθηση είναι μια συναισθηματική, αισθητική και ηθική πράξη (Grainger, 2004). Ο τηλεφωνικός κατάλογος της τάξης. Η δημιουργία και η χρήση εξυπηρετεί πολλαπλούς μαθησιακούς στόχους: εκτός από το ότι αποτελεί φωνολογική άσκηση, καθώς τα παιδιά ψάχνουν να βρουν λέξεις που αρχίζουν από ένα συγκεκριμένο φώνημα/ γράμμα, άσκηση γραφής, καθώς γράφουν το όνομά ς, και συντελεί στη γνωριμία με τα γράμματα της αλφαβή, κυρίως αναδεικνύει τον επικοινωνιακό χαρακτήρα της γλώσσας και συμβάλλει στην εξοικείωση με 5

6 το συγκεκριμένο έντυπο υλικό (Γιαννικοπούλου, 2001). Η οργάνωση και λειργία της δανειστικής βιβλιοθήκης. Η λειργία δανειστικής βιβλιοθήκης θεωρείται αναγκαία στο νηπιαγωγείο, καθώς, εκτός από τη συμβολή της στη διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς στα παιδιά, εμπλέκει με έμμεσο τρόπο και ς γονείς στη διαδικασία ανάγνωσης βιβλίων και ανάπτυξης θετικών στάσεων απέναντι στο βιβλίο (Τάφα, 2001β). Η διαδικασία δανεισμού των βιβλίων από τα νήπια μπορεί να πάρει ποικίλες μορφές, που αντανακλούν διαφορετικά επίπεδα δυσκολίας. Αρχικά τα παιδιά επιστρέφουν τα βιβλία στη σωστή θέση της βιβλιοθήκης με βάση τη φωτοτυπία ολόκληρου εξωφύλλου, σε επόμενο στάδιο με βάση μόνο τον τίτλο, χωρίς άλλα στοιχεία από το εξώφυλλο βιβλίου. Η κάρτα με τον τίτλο κάθε βιβλίου σε ένα μεταγενέστερο στάδιο μπορεί να είναι είτε χειρόγραφη είτε γραμμένη σε διαφορετική γραμματοσειρά από αυτήν βιβλίου, ώστε να βοηθηθούν τα παιδιά μέσα από τη αναγνώριση και τη σύγκριση διαφορετικών μορφών γραπτού λόγου να συνειδητοποιήσουν τη σταθερότητα γραπτού μηνύματος. Τα παιδιά επιστρέφοντας το βιβλίο μπορούν ακόμη να γράψουν πόσο ς άρεσε το βιβλίο που διάβασαν: «ΠΟΛΥ» ή «ΛΙΓΟ»; Ο πίνακας ανακοινώσεων. Εδώ αναρτώνται ανακοινώσεις ή προσκλήσεις προς ς γονείς. Επιπλέον, αποκόμματα εφημερίδων ή ενημερωτικά φυλλάδια για εκθέσεις, θεατρικές εκδηλώσεις, προτάσεις για τον ελεύθερο χρόνο ς ή και προτάσεις ανάγνωσης για βιβλία που διάβασαν. Ο πίνακας μπορεί να ενημερώνεται με τη βοήθεια και των γονέων. Ημερολόγιο για τον καθημερινό ή εβδομαδιαίο προγραμματισμό των δραστηριοτήτων της τάξης. Μια ιδέα για τη δημιουργία ημερολογίου είναι να δοθεί η αφόρμηση μέσα από την ανάγνωση ενός σχετικού λογοτεχνικού βιβλίου από τη βιβλιοθήκη της τάξης, όπως για παράδειγμα 6

7 Τα Ημερολόγια των Τεράτων. Σε αυτό το βιβλίο, οι ήρωες-τέρατα καταγράφουν ο καθένας στο ημερολόγιό τι έχουν να κάνουν μέσα σε μία μέρα. Αφού διαβάσουμε το βιβλίο, καλούμε τα παιδιά να διαβάσουν από το ημερολόγιο κάθε ήρωα το όνομα της μέρας, με τη βοήθεια των κινητών καρτών που υπάρχουν στην τάξη, και στη συνέχεια να φτιάξουμε το ημερολόγιο της δικής μας τάξης και να το συμπληρώσουμε ανάλογα. Θυρίδες επικοινωνίας και ανταλλαγής μηνυμάτων ανάμεσα στα παιδιά και ανάμεσα στα παιδιά και τη νηπιαγωγό. Η όλη κατασκευή μπορεί να έχει τη μορφή ενός πίνακα, πάνω στον οποίο στερεώνουμε χάρτινα κουτάκια-θυρίδες με το όνομα κάθε παιδιού. Σε ένα από τα κουτάκια αναγράφεται και το όνομα της εκπαιδευτικού. Το κάθε παιδί μπορεί να στείλει ένα γραπτό μήνυμα ή μια πρόσκληση στο φίλο ή στη νηπιαγωγό βάζοντας μέσα στο αντίστοιχο κουτάκι το σημείωμά. 2. Αυθόρμητες δραστηριότητες Ο εμπλουτισμός της τάξης στις γωνιές παιχνιδιού με διάφορα έντυπα και δείγματα γραπτού 7

8 λόγου, όπως εφημερίδες, εισιτήρια, διάφορες κάρτες, λογαριασμοί, αφίσες, ενημερωτικά ή διαφημιστικά φυλλάδια, απομιμήσεις χαρτονομισμάτων, χάρτες, κ.α. καθώς και με υλικά γραφής θα προσφέρει πολλές ευκαιρίες για πειραματισμούς, αναγνωστικές εμπειρίες και μάθηση κατά τη διάρκεια των αυθόρμητων δραστηριοτήτων. Παράλληλα, ο εκπαιδευτικός παρεμβαίνει και υποδεικνύει στο παιδί την ενσωμάτωση αναγνωστικού υλικού στο παιχνίδι : Στο μαγαζάκι: Ετοιμάζεται ο τιμοκατάλογος μπαίνουν οι τιμές. Τα παιδιά ψωνίζουν συμβουλευόμενα τη λίστα ς και παίρνουν απόδειξη στο όνομά ς υπογεγραμμένη από τον καταστηματάρχη. Οργανώνοντας εβδομάδα ελληνικών προϊόντων, δημιουργούν διαφημιστικά φυλλάδια, διαχωρίζουν τα ελληνικά από τα ξένα προϊόντα και συζητούν για το αλφάβητο των συσκευασιών. Στο φαρμακείο: Ο φαρμακοποιός με βάση τον πίνακα αναφοράς φαρμακείου και τη συνταγή γιατρού που φέρνουν οι ασθενείς χορηγεί την κατάλληλη αγωγή. και Στο σπιτάκι: Τα παιδιά βρίσκουν λογαριασμούς. Διαβάζοντας το λογότυπο, το όνομα και το ποσό πληρωμής που γράφεται στο λογαριασμό, κάθε παιδί βρίσκει το ταμείο με την αντίστοιχη επιγραφή και πληρώνει. Ο ταμίας εντοπίζει το όνομα κάθε πελάτη και το ποσό, συμπληρώνει και δίνει την απόδειξή, αφού την υπογράψει. Στη γωνιά φαγητού: Μετά από μια συζήτηση σχετικά με τις προτιμήσεις ς τα παιδιά ψηφίζουν για την ανάδειξη δημοφιλέστερου πρωινού φαγητού της τάξης βάζοντας ένα σταυρό δίπλα στη σωστή λέξη αφού πρώτα 8

9 συμβουλευτούν τον πίνακα αναφοράς. 3. Προγραμματισμένες δραστηριότητες Η Γλώσσα έχει εξ ορισμού διαθεματικό χαρακτήρα και οι δραστηριότητες ανάγνωσης και γραφής συνδέονται με όλα τα θέματα που προσεγγίζονται στην τάξη (Δ.Ε.Π.Π.Σ. για το Νηπιαγωγείο, 2003: 590). Στα πλαίσια επεξεργασίας διάφορων θεμάτων η εκπαιδευτικός μπορεί να δώσει αναγνωστικές προεκτάσεις στις δραστηριότητες και να συμπεριλάβει το παιχνίδι ρόλων με αντίστοιχη έμφαση στην ανάγνωση και τη γραφή. Μερικές ιδέες είναι: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Ανακύκλωση: Οι κάδοι συλλογής των υλικών προς ανακύκλωση αναγράφουν το περιεχόμενό ς: «ΠΛΑΣΤΙΚΟ», «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ», «ΧΑΡΤΙ». Με τη βοήθεια των πινάκων αναφοράς το κάθε παιδί ρίχνει στον ανάλογο κάδο τα απορρίμματα. Κυκλοφοριακή Αγωγή: Ο τροχονόμος εντοπίζει ς παραβάτες και συμπληρώνει στην κλήση τον αριθμό κυκλοφορίας οχήματος και το όνομα οδηγού. Στη δραστηριότητα εμπλέκονται αλφαβητικός και αριθμητικός κώδικας. Πάμε σινεμά; Με αφορμή την προβολή μιας ταινίας στην τάξη οργανώνεται μια δραστηριότητα όπου τα παιδιά διαβάζουν την αφίσα με το πρόγραμμα προβολών και γράφουν τίτλο της ταινίας στο εισιτήριό ς ενώ ο ταμίας συμπληρώνει τον αριθμό της θέσης καθενός. Για να αρχίσει η προβολή πρέπει να βρουν τη θέση ς ανάμεσα στα αριθμημένα καθίσματα της τάξης. τον 9

10 Φτιάχνω τη φρουτοσαλάτα μου: Τα παιδιά επιλέγουν τις κάρτες με τα φρούτα της προτίμησής ς και συμπληρώνουν το σχετικό έντυπο. Τρώμε υγιεινά; Τα παιδιά δημιουργούν έναν πίνακα με υγιεινές και μη υγιεινές τροφές και συμπληρώνουν την ανάλογη κάρτα με τις λέξεις-κλειδιά «ΕΙΝΑΙ» ή «ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ» για κάθε τροφή πίνακα. Στη γλώσσα μας υπάρχουν λέξεις-κλειδιά, όπως «είναι», «μη», «δεν», οι οποίες είναι αδύνατον να εικονογραφηθούν. Η απόκτηση οπτικού λεξιλογίου αυτών των λέξεων συμβάλλει στην εκμάθηση της ανάγνωσης (Γιαννικοπούλου, 1998: ). Τον ίδιο στόχο εξυπηρετεί και η συμπλήρωση των κανόνων προστασίας περιβάλλοντος με το «ΝΑ» ή το «ΔΕΝ» ανάλογα, π.χ. «ΔΕΝ πετάμε σκουπίδια κάτω», «ΝΑ κρατάμε τις θάλασσες καθαρές». ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Γερμανός, Δ. (2005). Χώρος και Εκπαιδευτικό Περιβάλλον στο Σύγχρονο Νηπιαγωγείο. Στο Παπαλεoντίου-Λουκά, Ε. (επιμ.). Σύγχρονες προσεγγίσεις στο πρόγραμμα Νηπιαγωγείου. Τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός. Αθήνα. Γιαννικοπούλου Α. (1998). Από την προανάγνωση στην ανάγνωση. Οδηγός για γονείς και εκπαιδευτικούς. Καστανιώτης. Αθήνα. Γιαννικοπούλου, Α. (2001). Η γραπτή γλώσσα στο νηπιαγωγείο. Καστανιώτης. Αθήνα. Γιαννικοπούλου, Α. (2004). Η ανάδυση γραμματισμού στο σχολείο και στο σπίτι. Στο Παπαλεoντίου-Λουκά, Ε. (επιμ.). Σύγχρονες προσεγγίσεις στο πρόγραμμα Νηπιαγωγείου. Τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός. Αθήνα. Βαρνάβα-Σκούρα, Τ. (1994). Θέματα γνωστικής ανάπτυξης μάθησης και αξιολόγησης με κείμενα των Ζαν Πιαζέ, Τζερόμ Μπρούνερ. Παπαζήσης. Αθήνα. Bredekamp, S. & Copple, C. (1998). Καινοτομίες στην προσχολική εκπαίδευση: Αναπτυξιακά 10

11 κατάλληλες πρακτικές στα προσχολικά προγράμματα (επιμ. Ντολιοπούλου, Ε.). Ελληνικά Γράμματα. Αθήνα. Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (ΔΕΠΠΣ), Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΦΕΚ 303 και 304/ , τχ. Β, τόμοι Α και Β. Δαφέρμου, Χ. - Κουλούρη, Π. - Μπασαγιάννη, Ε, (2006). Οδηγός Νηπιαγωγού. Εκπαιδευτικοί σχεδιασμοί Δημιουργικά περιβάλλοντα μάθησης. ΟΕΔΒ. Αθήνα. Curto, L.M., Morillo, M.M., & Teixido, M.M. (1998). Γραφή και ανάγνωση I. (επιστ. ευθύνη Βαρνάβα-Σκούρα, μτφ. Παναγιωτίδου Μ.). Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων. Αθήνα. Κουτσουβάνου, Ε. (2000). Πρώτη ανάγνωση και γραφή. Στρατηγικές διδακτικής. Οδυσσέας. Αθήνα. Παπούλια-Τζελέπη, Π. (1993). Η ανάδυση γραμματισμού και το νηπιαγωγείο. Εμπειρική έρευνα, Γλώσσα, τ. 31: Παπούλια-Τζελέπη, Π. (2001). Η νέα προοπτική της ανάδυσης γραμματισμού. Στο ΠαπούλιαΤζελέπη, Π. (επιμ.) Ανάδυση γραμματισμού. Έρευνα και πρακτική. Καστανιώτης. Αθήνα. Saracino, L. (2006). Τα ημερολόγια των τεράτων. Παπαδόπουλος. Αθήνα. Σιβροπούλου, Ε.-Χατζησαββίδης, Σ. (2004). Γραμματισμός και αυθόρμητες δραστηριότητες στο νηπιαγωγείο: προκαταρκτική προσέγγιση. Στο Παπούλια-Τζελέπη, Π. Τάφα, Ε. (επιμ.) Γλώσσα και γραμματισμός στη νέα χιλιετία. Ελληνικά Γράμματα. Αθήνα. Τάφα, Ε. (2001α). Ανάγνωση και γραφή στην προσχολική εκπαίδευση. Ελληνικά Γράμματα. Αθήνα. Τάφα, Ε. (2001β). Η βιβλιοθήκη στην τάξη της προσχολικής εκπαίδευσης: Η οργάνωση και η λειργία της στο πλαίσιο προγράμματος για την ανάδυση γραπτού λόγου. Στο Παπούλια-Τζελέπη, Π. (επιμ.) Ανάδυση γραμματισμού. Έρευνα και πρακτική. Καστανιώτης. Αθήνα. Teberosky, A. (1997). Δομητική μάθηση της γραπτής γλώσσας. Στο Βαρνάβα-Σκούρα Τζ. (επιστ. επιμ.) (μτφ. Κορτέση-Δαφέρμου Χ. & Μαυρακάκη Ε.) Το παιδί και η Γραφή. Μια σχέση κλειδί για τη δια βίου μάθηση. Η δομητική προσέγγιση της γραπτής γλώσσας. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ΟΕΔΒ. Αθήνα. Ferreiro, E. (1998). Διαδικασίες νοηματοποίησης της γραπτής γλώσσας. Παραδείγματα από παιδιά σε διαφορετικές χώρες. Στο Βαρνάβα-Σκούρα Τζ. (επιστ. επιμ.), (μτφ. Κορτέση-Δαφέρμου Χ., & Μαυρακάκη Ε.) Το παιδί και η Γραφή. Μια σχέση κλειδί για τη δια βίου μάθηση. Η δομητική προσέγγιση της γραπτής γλώσσας. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ΟΕΔΒ. Αθήνα. Χατζηγεωργίου, Γ. & Κόνσολας, Μ. (1999). Ο ρόλος της καθοδήγησης για τη νοητική ανάπτυξη παιδιού της προσχολικής ηλικίας. Τα Εκπαιδευτικά, 51-52, σσ: Χατζηγεωργίου, Γ. (2001). Γνώθι το Curriculum. Ατραπός. Αθήνα. Χατζησαββίδης, Σ. (2002). Η γλωσσική αγωγή στο Νηπιαγωγείο. Βάνιας. Θεσσαλονίκη. Vygotsky, L. (1992). Ο ρόλος παιχνιδιού στην ανάπτυξη. Στο Βοσνιάδου, Σ. (επιμ.) Χουρτζαμάνογλου, Ε. (μτφ.) Κείμενα εξελικτικής ψυχολογίας. τ. β : Σκέψη. Gutenberg. Αθήνα. Vygotsky, L. (1997). Νους στην κοινωνία (επιμ. Σ. Βοσνιάδου, μετ. Α. Μπίμπου & Σ. Βοσνιάδου). Gutenberg. Αθήνα. Fisher, R. (1992). Early literacy and the teacher. Hodder & Stoughton. London. Goodman, Y. (1990). How children construct literacy. Newark, Delaware: International Reading Association. Grainger, T. (ed.) (2004). Language and literacy. Routledge Falmer. Hall, N. (1987). The Emergence of Literacy. Hodder & Stoughton. London. Piaget, J. & Inheider, B. (1985). La représentation de l'espace chez l'enfant. Presses Universitaires de France. Paris. 11

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ) Της: Αδαμαντίας Κιρκή - Νηπιαγωγού

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ) Της: Αδαμαντίας Κιρκή - Νηπιαγωγού ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ) Της: Αδαμαντίας Κιρκή - Νηπιαγωγού Ο όρος αναδυόμενος γραμματισμός ή εγγραμματισμός αποτελεί μετάφραση του αγγλικού όρου emergent literacy, που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr

Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Τι είναι ο «οικογενειακός

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική λογοτεχνία ως μέσο ανάπτυξης και καλλιέργειας της γραφής και ανάγνωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας

Η παιδική λογοτεχνία ως μέσο ανάπτυξης και καλλιέργειας της γραφής και ανάγνωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας Η παιδική λογοτεχνία ως μέσο ανάπτυξης και καλλιέργειας της γραφής και ανάγνωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας Παπαχρήστου Ειρήνη, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπ/σης Εισαγωγή Σε διεθνές επίπεδο η προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός: Μια νέα προσέγγιση του γραπτού λόγου. Πετκοπούλου Ελπινίκη Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αναδυόμενος γραμματισμός: Μια νέα προσέγγιση του γραπτού λόγου. Πετκοπούλου Ελπινίκη Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου Αναδυόμενος γραμματισμός: Μια νέα προσέγγιση του γραπτού λόγου Πετκοπούλου Ελπινίκη Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Στην ανά χείρας μελέτη, γίνεται βιβλιογραφική ανασκόπηση της νέας προσέγγισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία.

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία. qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmη qσwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγι mλιqπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςjklzxcvλοπbnαmqwertyuiopa sdfghjklzxcvbnmσγqwφertyuioσδφ pγρaηsόρωυdfghjργklαzxcvbnβφδ

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Παιδική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές επισημάνσεις

Θεωρητικές επισημάνσεις Οι παιδικές ζωγραφιές μας διηγούνται: αυτοσχέδιο παραμύθι, βασισμένο σε οχτώ παιδικά σχέδια με ευέλικτο τέλος, ανάλογα με τη διάθεση κάθε υποψήφιου ακροατή! Μπάφα Μαρία-Ελένη, Εκπαιδευτικός Α/μιας Εκπ/σης,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Το όνομα. του παιδιού & ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία. Μαρία Θεοδωρακάκου. Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com

Το όνομα. του παιδιού & ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία. Μαρία Θεοδωρακάκου. Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Το όνομα του παιδιού & ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία Μαρία Θεοδωρακάκου Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητα: ΠΕ 1874 ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΟΚΟΜΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΕΟ ΙΟΡΙΣΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Α/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Προγραµµατισµός διδακτέας ύλης και εκπόνηση σχεδίου µαθήµατος

ΠΕΚ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΕΟ ΙΟΡΙΣΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Α/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Προγραµµατισµός διδακτέας ύλης και εκπόνηση σχεδίου µαθήµατος ΠΕΚ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΕΟ ΙΟΡΙΣΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Α/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Προγραµµατισµός διδακτέας ύλης και εκπόνηση σχεδίου µαθήµατος ΤΙΤΛΟΣ: Ευέλικτες δραστηριότητες δηµιουργικής διδασκαλίας για

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Α. Υπουργικές Αποφάσεις/Νόμοι σχετικοί με τη λειτουργία του Ολοήμερου Νηπιαγωγείου

Α. Υπουργικές Αποφάσεις/Νόμοι σχετικοί με τη λειτουργία του Ολοήμερου Νηπιαγωγείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚ/ΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Δ Α. Παπανδρέου 37 151 80 ΜΑΡΟΥΣΙ Πληροφορίες: Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός και η λειτουργία του ολοήμερου Νηπιαγωγείου. Σχολική Σύμβουλος 49ης Περιφέρειας Προσχολικής Αγωγής Βασίλαρου Βάσω

Ο θεσμός και η λειτουργία του ολοήμερου Νηπιαγωγείου. Σχολική Σύμβουλος 49ης Περιφέρειας Προσχολικής Αγωγής Βασίλαρου Βάσω Ο θεσμός και η λειτουργία του ολοήμερου Νηπιαγωγείου Σχολική Σύμβουλος 49ης Περιφέρειας Προσχολικής Αγωγής Βασίλαρου Βάσω Ο θεσμός του Ολοήμερου Νηπιαγωγείου εντάχθηκε στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα