ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ORCAD

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ORCAD"

Transcript

1 ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ORCAD ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Τεχνολογία Εξαρτηµάτων & Σχεδίαση PCB Ακαδ. Έτος

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Μάθηµα 1 ο 1α.Το Θεωρητικό κύκλωµα β.Εγκατάσταση και εκκίνηση του προγράµµατος Μάθηµα 2 ο 2.Σχεδίαση σχηµατικού διαγράµµατος κυκλώµατος στο Orcad Capture....7 Ανάθεση 1 ης άσκησης 3. Μάθηµα 3 ο 3. ηµιουργία ίχνους Αντίστασης 0,25W Μάθηµα 4 ο 4. ηµιουργία ίχνους Πυκνωτή και Pinpad Μάθηµα 5 ο 5. ηµιουργία ίχνους Τρανζίστορ 2Ν2219Α Ανάθεση 2 ης άσκησης 6. Μάθηµα 6 ο 6. ηµιουργία ίχνους ποτενσιόµετρου και πηγής. 24 Εξέταση προόδου 7. Μάθηµα 7 ο 7.Προετοιµασία µετάβασης στο Orcad Layout Μάθηµα 8 ο 8.Σχεδίαση πλακέτας στο Orcad Layout..29 Ανάθεση 3 ης άσκησης 9. Μάθηµα 9 ο 9.Σχεδίαση πλακέτας κυκλώµατος διαιρέτη τάσης Μάθηµα 10 ο 10.Επαλήθευση συνδέσεων - ηµιουργία αρχείων Gerber.39 Ανάθεση τελικής εργασίας Τελική Εξέταση 11. Μάθηµα 11 ο Παραλαβή πλακετών και τοποθέτηση εξαρτηµάτων 1

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν φυλλάδιο αποτελεί έναν σύντοµο οδηγό χρήσης του σχεδιαστικού προγράµµατος CAD (Computer Aided Design) Orcad. Σύµφωνα µε το περιεχόµενό του θα εκτελεσθεί εργαστηριακή άσκηση µε στόχο την κατασκευή πλακέτας τυπωµένου κυκλώµατος (Printed Circuit Board PCB) κυκλώµατος ενισχυτή κοινής βάσης. Το κύκλωµα αυτό βασίσθηκε στην εργαστηριακή άσκηση 5 του µαθήµατος Ηλεκτρονικά Ι. Τα προγράµµατα τα οποία θα χρησιµοποιήσουµε (Orcad Capture, Orcad Layout) αποτελούν τµήµατα ενός ολοκληρωµένου περιβάλλοντος µε το οποίο έχουµε την δυνατότητα της σχεδίασης του σχηµατικού διαγράµµατος ενός κυκλώµατος, της προσοµοίωσης (simulation) λειτουργίας του και της σχεδίασης της τελικής πλακέτας τυπωµένου κυκλώµατος (PCB). Οι δυνατότητες που µας προσφέρουν για τη δηµιουργία µιας πλακέτας τυπωµένου κυκλώµατος είναι πολλές, έτσι θα ήταν λίγο δύσκολο να µπορούσαµε να αναφερθούµε και να τις αναλύσουµε όλες. Στο παρόν φυλλάδιο αναλύονται οι βασικότερες από αυτές ώστε ακόµη και µε µηδενικές γνώσεις πάνω στο συγκεκριµένο πρόγραµµα να είµαστε σε θέση να σχεδιάσουµε την τυπωµένη πλακέτα ενός απλού κυκλώµατος, ενώ κάποιες άλλες δυνατότητες των προγραµµάτων απλά αναφέρονται χωρίς περαιτέρω ανάλυση. Η συγγραφή του φυλλαδίου αυτού πραγµατοποιήθηκε µε την κύρια συµβολή του Εργαστηριακού Συνεργάτη Ματζιάρη Γ. και µε την καθοδήγηση του διδάσκοντος το Μάθηµα Καθηγητή Παπαγέωργα Π. και του Υπευθύνου του Εργαστηρίου Καθηγητή Εφαρµογών Μαντά Φ. 2

4 1α. ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ Για το σχεδιασµό και την υλοποίηση µίας πλακέτας τυπωµένου κυκλώµατος (PCB), είναι, προφανώς, αναγκαίο να διαθέτουµε το θεωρητικό κύκλωµα του οποίου επιθυµούµε να σχεδιάσουµε την πλακέτα. Στο συγκεκριµένο παράδειγµα επιλέχθηκε το κύκλωµα του ενισχυτή κοινής βάσης διότι αποτελεί κύκλωµα µελέτης σε άλλο εργαστήριο της σχολής (Ηλεκτρονικά Ι) και η µικρή πολυπλοκότητα του το καθιστά κατάλληλο προς σχεδιασµό από αρχάριους χρήστες του προγράµµατος ORCAD. Η λειτουργία του κυκλώµατος και η διαδικασία υπολογισµού και επιλογής των εξαρτηµάτων του δεν θα µας απασχολήσει (τουλάχιστον στο συγκεκριµένο εργαστήριο). Το κύκλωµα του ενισχυτή κοινής βάσης είναι το εξής: PAD1 C1 Q1 2N2219A C3 PAD3 PINPAD 47uF R3 1.8K 33uF PINPAD R4 R1 1K 100K PAD2 C2 22uF R2 22K BT1 BATTERY PAD4 PINPAD PINPAD Σχ.1 Το σχηµατικό διάγραµµα του ενισχυτή κοινής βάσης Τα Pad 1 & Pad 2 αποτελούν την είσοδο του κυκλώµατος, τα Pad 3 & Pad 4 την έξοδο του και η πηγή ΒΤ1 την τροφοδοσία του. Τα υπόλοιπα εξαρτήµατα του κυκλώµατος δεν είναι επαρκώς καθορισµένα αφού σε ορισµένα δεν αναγράφεται η µέγιστη καταναλισκόµενη ισχύς τους και περισσότερες πληροφορίες (τύπος πυκνωτών τάση λειτουργίας). Για το λόγο αυτό καθορίζονται οι σχετικές λεπτοµέρειες µε τον παρακάτω πίνακα εξαρτηµάτων: Q1 2N2219A, ΤΟ-39 metal package R1 1K, 1/4W, ± 5% R2 22K, 1/4W, ± 5% R3 1.8K, 1/4W, ± 5% R4 100K, Trimpot PT10LV C1 47µF, 63V, ηλεκτρολυτικός C2 22µF, 63V, ηλεκτρολυτικός C3 33µF, 63V, ηλεκτρολυτικός 3

5 1β. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Εγκατάσταση προγράµµατος 1. Ανοίγουµε τον φάκελο «orcad_92_edu» 2. Κάνουµε διπλό κλικ στο εικονίδιο µε µορφή υπολογιστή και µε όνοµα setup 3. Ανοίγει το παράθυρο της εγκατάστασης και ακολουθούµε τις οδηγίες που µας δίνονται για να εγκαταστήσουµε το πρόγραµµα. (Όταν µας ζητηθεί να επιλέξουµε τα προϊόντα που θέλουµε να εγκαταστήσουµε ανάµεσα από Capture, Capture CIS, PSpice και Layout τα επιλέγουµε όλα εκτός από το Capture) Εκκίνηση του προγράµµατος Orcad Capture Για να εκκινήσουµε την εφαρµογή του προγράµµατος Orcad Capture ακολουθούµε την παρακάτω διαδροµή: Έναρξη Όλα τα προγράµµατα Orcad Capture (και αργότερα όταν θα χρειαστεί να ανοίξουµε το Orcad Layout ακολουθούµε την ίδια διαδροµή) 4

6 Το Orcad Capture µας επιτρέπει την σχεδίαση του σχηµατικού διαγράµµατος ενός κυκλώµατος. Η υλοποίηση ενός κυκλώµατος σε PCB συνήθως προϋποθέτει την σχεδίαση του σχηµατικού του διαγράµµατος (schematic diagram) µε το οποίο καθορίζονται οι ηλεκτρικές συνδέσεις µεταξύ των χρησιµοποιούµενων διατάξεων (devices). Με το σχηµατικό διάγραµµα εντοπίζονται εύκολα βασικά λάθη για την υλοποίηση του τυπωµένου κυκλώµατος. Κάθε νέο ηλεκτρονικό σύστηµα µπορεί να αποτελείται από πολλά επιµέρους υποσυστήµατα τα οποία θα υλοποιηθούν µε ένα αριθµό πλακετών και θα αναφέρεται στο πρόγραµµα σαν έργο (Project) µε χαρακτηριστική ονοµασία που θα επιλέγει ο χρήστης. Στην απλή εκδοχή που θα παρουσιάσουµε, το σύστηµά µας αποτελείται από µία µόνο πλακέτα. Έχοντας ανοίξει το Orcad Capture επιλέγουµε: File New Project Ανοίγει το ακόλουθο παράθυρο όπου επιλέγουµε πού θα το αποθηκεύσουµε και πως θα το ονοµάσουµε. Τέλος επιλέγουµε PC Board Wizard αφού θέλουµε να κατασκευάσουµε και την πλακέτα του κυκλώµατος που θα σχεδιάσουµε και πατάµε OK. (Επειδή το πρόγραµµα θα συνεργαστεί µε αυτά τα αρχεία, συµβουλεύουµε τόσο τα ονόµατα των αρχείων όσο και ο φάκελος και οι υποφάκελοι αποθήκευσής τους να είναι γραµµένα µε αγγλικούς χαρακτήρες ακολουθώντας τις συνήθεις συµβάσεις του λειτουργικού συστήµατος MS-Windows) 5

7 Στην συνέχεια ανοίγει αυτόµατα το ακόλουθο παράθυρο όπου επιλέγουµε εάν θέλουµε να κάνουµε προσοµοίωση στο κύκλωµα µας (σε αυτό το σηµείο δεν το επιλέγουµε διότι δεν θα προχωρήσουµε σε αυτή τη λειτουργία του προγράµµατος) Πατάµε Επόµενο> Σε αυτό το παράθυρο µεταφέρουµε όλες τις βιβλιοθήκες στο δεξί µέρος για να είναι διαθέσιµες (προαιρετικό), είτε µε την επιλογή Add>> είτε µε διπλό κλικ στα ονόµατα βιβλιοθηκών που βρίσκονται στο αριστερό µέρος. Πατάµε Τέλος. Με την τελευταία επιλογή ανοίγει ένα κενό παράθυρο όπου θα σχεδιάσουµε το κύκλωµα µας. 6

8 2. ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΣΧΗΜΑΤΙΚΟΥ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ORCAD CAPTURE Το κύκλωµα που θα σχεδιάσουµε όπως προαναφέρθηκε είναι ο ενισχυτής κοινής βάσης που παρουσιάσθηκε στο Σχ. 1. Θα πρέπει να επιλέξουµε και να τοποθετήσουµε τα εξαρτήµατα που χρειάζονται για την κατασκευή του κυκλώµατος. Για το συγκεκριµένο κύκλωµα θα χρειαστούµε αντιστάσεις, ηλεκτρολυτικούς πυκνωτές, το τρανζίστορ, το ποτενσιόµετρο, την πηγή συνεχούς τάσης, την γείωση και για είσοδο και έξοδο του κυκλώµατος θα χρησιµοποιήσουµε ακροδέκτες (Pinpads). Τα εξαρτήµατα που θα χρησιµοποιήσουµε τα επιλέγουµε από τις βιβλιοθήκες του προγράµµατος και για να τα αναζητήσουµε επιλέγουµε: Place Part ή χρησιµοποιούµε τη συντόµευση Shift+P ή από την κολώνα ( µπάρα ) µε τις επιλογές που βλέπουµε στα δεξιά της παρακάτω εικόνας. Η µπάρα αυτή βρίσκεται στο δεξί µέρος του παραθύρου και για να τοποθετήσουµε κάποιο εξάρτηµα επιλέγουµε το δεύτερο κουµπί ακριβώς κάτω από το βελάκι. Στην συνέχεια ανοίγει το ακόλουθο παράθυρο όπου µας δίνει τη δυνατότητα να διαλέξουµε το εξάρτηµα που επιθυµούµε από µία λίστα (Part List). Πριν περάσουµε σε αυτό το σηµείο θα πρέπει να έχουµε τοποθετήσει όλες τις διαθέσιµες βιβλιοθήκες που µας δίνει το πρόγραµµα προσθέτοντας τες στο κουτάκι κάτω αριστερά µε το όνοµα Libraries. Για να γίνει αυτό πατάµε Add Library, επιλέγουµε όλες τις βιβλιοθήκες και πατάµε Άνοιγµα. Η διαδροµή που βρίσκονται οι βιβλιοθήκες είναι η εξής: C: Program Files OrcadLite Capture Library Σηµείωση: Προσθέστε και τις βιβλιοθήκες του φακέλου PSpice που βρίσκεται στον φάκελο Library. Έτσι έχουν προστεθεί οι βιβλιοθήκες στο κουτάκι κάτω αριστερά µε το όνοµα Libraries. Προσοχή για να µπορούµε να τις χρησιµοποιήσουµε πρέπει να είναι όλες επιλεγµένες (να είναι όλες µπλε). 7

9 Τώρα µπορούµε να αναζητήσουµε το εξάρτηµα που χρειαζόµαστε είτε από τη λίστα εξαρτηµάτων (Part List), είτε να γράψουµε στο κουτί µε όνοµα Part τον τύπο του εξαρτήµατος, ολόκληρο (π.χ. 2n2219a) ή µέχρι εκεί που προκύπτει σωστή αντιστοιχία µε τη λίστα (π.χ. 2n221 ). Κάτω δεξιά βλέπουµε την απεικόνιση του εξαρτήµατος για να σιγουρευτούµε ότι είναι αυτό που ψάχνουµε. Τότε επιλέγουµε OK. Σαν αποτέλεσµα της τελευταίας επιλογής κλείνει το παραπάνω παράθυρο και µπορούµε να τοποθετήσουµε το εξάρτηµα µας µε αριστερό κλικ πάνω στο σχέδιο. Τοποθετούµε όσα εξαρτήµατα του ιδίου τύπου χρειαζόµαστε και µετά πατάµε δεξί κλικ και επιλέγουµε End Mode. Η ίδια εργασία επαναλαµβάνεται για τις αντιστάσεις και τους πυκνωτές. Έτσι έχουµε τοποθετήσει τα παρακάτω. Με τον ίδιο τρόπο βρίσκουµε και τοποθετούµε τα Pinpads (Place Part), το ποτενσιόµετρο ως Pot (Place Part), την πηγή συνεχούς τάσης ως BATTERY (Place Part), και την γείωση ως GND (Place Ground) 8

10 (Προσοχή: Πρέπει να κάνουµε συχνά αποθήκευση (File Save ή Ctrl+S) του αρχείου εργασίας του σχηµατικού διαγράµµατος) Τα αρχεία που δηµιουργούνται είναι µε επεκτάσεις.opj.dsn και µπορούµε να τα αναζητήσουµε στο φάκελο όπου τα αποθηκεύσαµε, από το Capture: File Open Project για το αρχείο µε επέκταση.opj File Open Design για το αρχείο µε επέκταση.dsn Στην συνέχεια θα τοποθετήσουµε τα εξαρτήµατα στην τελική θέση τους σύµφωνα µε το θεωρητικό µας κύκλωµα. Κάνοντας αριστερό κλικ µε το ποντίκι πάνω στο εξάρτηµα εµφανίζεται γύρω του ένα περίγραµµα που µας δείχνει τι έχουµε επιλέξει και άρα µπορούµε να το µετακινήσουµε. Προσοχή αν γίνει «επιλογή µε το ποντίκι» στο όνοµα του εξαρτήµατος µπορούµε να µετακινήσουµε µόνο αυτό και όχι όλο το εξάρτηµα. Για να αναστρέψουµε ή να περιστρέψουµε το εξάρτηµα κάνουµε δεξί κλίκ πάνω του και εµφανίζεται το παρακάτω παράθυρο. Με την πρώτη επιλογή Mirror Horizontally µπορούµε να αναστρέψουµε οριζόντια το εξάρτηµα. Με την δεύτερη επιλογή Mirror Vertically µπορούµε να αναστρέψουµε κάθετα το εξάρτηµα. Και µε την τρίτη επιλογή Rotate µπορούµε να περιστρέψουµε το εξάρτηµα. Αυτό το παράθυρο µας δίνει την δυνατότητα να διαγράψουµε ένα εξάρτηµα (Delete) ή να πραγµατοποιήσουµε αντιγραφή επικόλληση (Copy και µετά σε κάποιο ελεύθερο σηµείο του χώρου να κάνουµε Paste). Οι παραπάνω λειτουργίες µπορούν να πραγµατοποιηθούν και από το µενού Edit ή µε συντοµεύσεις (µε επιλεγµένο το εξάρτηµα). Για µετακίνηση των εξαρτηµάτων µπορούµε να κάνουµε και µαζική επιλογή είτε δηµιουργώντας ένα πλαίσιο (µε αριστερό κλίκ σε κενό σηµείο) που θα τα περιλαµβάνει, είτε κρατώντας πατηµένο το control (Ctrl). Γνωρίζοντας τα παραπάνω µπορούµε να τοποθετήσουµε στο χώρο τα εξαρτήµατα ώστε να µπορούµε να κάνουµε τις συνδέσεις µεταξύ τους. (Σηµείωση : Αν το κύκλωµά µας ήταν πολυπλοκότερο εκτός του ότι µπορεί να χρειαζόταν να ορίσουµε µεγαλύτερες διαστάσεις στο φύλλο που εργαζόµαστε θα έπρεπε να κάνουµε και σταδιακά τα βήµατα που ακολουθούµε τώρα για διευκόλυνση µας.) 9

11 Έχοντας τοποθετήσει τα εξαρτήµατα όπως στο παρακάτω σχήµα, θα προχωρήσουµε πραγµατοποιώντας τις ηλεκτρικές συνδέσεις µεταξύ των εξαρτηµάτων. Στην συνέχεια κάνουµε αποθήκευση (File Save ή Ctrl+S) Με Place Wire ή Shift+W ή από τη µπάρα συντοµεύσεων στα δεξιά επιλέγουµε τη λειτουργία τοποθέτησης καλωδίου, την ηλεκτρική δηλαδή σύνδεση µεταξύ των εξαρτηµάτων. Ο δείκτης του ποντικιού έχει την µορφή σταυρού και πατώντας στον ακροδέκτη κάποιου εξαρτήµατος µπορούµε να τοποθετήσουµε το καλώδιο µέχρι κάποιο άλλο εξάρτηµα ή κάποιο καλώδιο. Κάνουµε αριστερό κλικ στον ακροδέκτη που θέλουµε να συνδέσουµε και µετά µετακινούµε τον δείκτη του ποντικού µέχρι το σηµείο της σύνδεσης, ενώ όταν θα είµαστε σε σωστή θέση θα εµφανιστεί ένας κόκκινος κύκλος οπότε εφαρµόζουµε «διπλή επιλογή µε το ποντίκι». Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην δηµιουργία λάθος βραχυκυκλωµάτων ακολουθώντας τα παραπάνω βήµατα. Η ύπαρξη σύνδεσης αφού αυτή πραγµατοποιηθεί, συµβολίζεται µε µια µικρή ροζ κουκίδα πάνω στο καλώδιο, ενώ στους ακροδέκτες των εξαρτηµάτων δεν πρέπει να εµφανίζεται κάτι αντίστοιχο. Η διαδικασία που περιγράφηκε απαιτεί προσεκτικό χειρισµό και όχι βιαστικές κινήσεις. Έχοντας κάνει όλες τις συνδέσεις κάνουµε δεξί κλίκ και επιλέγουµε End Wire, έτσι ώστε ο δείκτης του ποντικού να επανέλθει στην αρχική του µορφή. Εάν έχουµε κάνει κάποιο λάθος µπορούµε να διαγράψουµε ένα ή περισσότερα καλώδια και συνδέσεις και στην συνέχεια να επιλέξουµε ξανά το καλώδιο για τοποθέτηση νέου. 10

12 Αφού τελειώσουµε µε τις συνδέσεις θα πρέπει να έχει προκύψει το ακόλουθο σχέδιο. Πραγµατοποιούµε την αποθήκευση (File Save ή Ctrl+S) του σχηµατικού µας διαγράµµατος. Μπορούµε να αλλάξουµε την ονοµασία των εξαρτηµάτων καθώς επίσης και να τους δώσουµε τιµές, να µην εµφανίζονται καθόλου στοιχεία τους πάνω στο σχέδιο µας, να τα περιστρέψουµε κ.α.. Κάνοντας διπλό κλίκ στο όνοµα εµφανίζεται το παρακάτω παράθυρο, που µας δίνει τις παραπάνω δυνατότητες. Συµπληρώστε τις τιµές των εξαρτηµάτων όπως φαίνονται στο Σχήµα 1 της σελίδας 3. Σε αυτό το σηµείο έχουµε τελειώσει µε την σχεδίαση του σχηµατικού διαγράµµατος του θεωρητικού κυκλώµατός µας. Θα µπορούσαµε να κάνουµε και προσοµοίωση της λειτουργίας του κυκλώµατος µε το PSpice αλλά αυτό δεν θα µας απασχολήσει ακόµη. 11

13 3. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΧΝΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ 0,25W Τα βήµατα τα οποία περιγράφονται αφορούν την δηµιουργία του ίχνους (footprint) (δηλ. των αποστάσεων των ακροδεκτών και του σχηµατικού συµβολισµού) ενός εξαρτήµατος το οποίο δεν περιλαµβάνεται στις άµεσα διαθέσιµες βιβλιοθήκες του προγράµµατος. Για την δηµιουργία ενός νέου Footprint επιλέγουµε: Έναρξη Όλα τα προγράµµατα Orcad Layout Ανοίγοντας το Layout επιλέγουµε : Tools Library Manager Create New Footprint Εµφανίζεται η ακόλουθη οθόνη: Στην συγκεκριµένη εργασία θα δηµιουργήσουµε το footprint για µια αντίσταση µέγιστης ισχύος 1/4W. Συνεπώς στο παραπάνω παράθυρο δηλώνουµε το όνοµα του footprint που θέλουµε να δηµιουργήσουµε (π.χ. R 1/4W) το οποίο πρέπει να είναι µε αγγλικούς χαρακτήρες και µε µοναδική ονοµασία (ώστε το πρόγραµµα να µπορέσει να κάνει την αντιστοίχιση αυτόµατα) και χαρακτηριστικό (για εύκολη αποµνηµόνευση και αναζήτηση). Σε αυτό το παράθυρο δηλώνουµε επίσης την µονάδα µέτρησης που θα εργαστούµε, Αγγλικό-English (inches) ή Μετρικό-Metric (mm). Στην περίπτωσή µας θα επιλέξουµε Units English. Σκοπός αυτού είναι να µάθουµε τον τρόπο εναλλαγής µεταξύ των µονάδων µέσα από το πρόγραµµα που θα δούµε παρακάτω. Έχοντας συµπληρώσει τα παραπάνω πεδία επιλέγουµε OK για την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οπότε εµφανίζεται το παράθυρο στο οποίο θα σχεδιάσουµε το Footprint. 12

14 Στο παράθυρο εργασίας µας βλέπουµε τοποθετηµένα: 1. Μια οπή (pin, γαλάζιος κύκλος) 2. Την ονοµασία του Footprint που έχουµε δηλώσει (R 1/4W) 3. Την εµφάνιση των &Comp, &Value, &Pack (κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία θα αντιστοιχίσουν και θα εµφανίσουν τις ανάλογες τιµές στις οποίες αναφέρονται από το θεωρητικό (Capture) στο PCB (Layout)) Σηµείωση: Μπορούµε κατά την προσωπική µας γνώµη να διαγράψουµε ή να διατηρήσουµε (ανάλογα µε τις πληροφορίες που χρειαζόµαστε) κάποια από τα παραπάνω. Αυτό γίνεται διότι κατά την αντιστοίχιση των Footprint στο Layout κάθε ένα θα συνοδεύεται από τις πληροφορίες αυτές και µπορεί να προκύψει ένα τυπωµένο δυσανάγνωστο, που διάφορες ονοµασίες θα αλληλεπικαλύπτονται. Προτείνουµε να διατηρήσετε την ονοµασία του Footprint (R 1/4W) που δίνει την πληροφορία για το είδος του εξαρτήµατος και το &Comp το οποίο µας δίνει την ονοµασία του εξαρτήµατος στο θεωρητικό κύκλωµα (π.χ. αν χρησιµοποιήσουµε περισσότερες από µια αντιστάσεις 1/4W να γνωρίζουµε ποια είναι η κάθε µια R1, R2 Rn). Προσοχή µην χρησιµοποιείτε λιγότερα από αυτά που σας είναι απαραίτητα για την αναγνώριση του κάθε εξαρτήµατος. Για να επιλέξουµε κάποιο κείµενο (για διαγραφή, µετακίνηση κ.α.) επιλέγουµε: Tool Text Select Tool ή Για να διαµορφώσουµε την εµφάνιση της γραµµατοσειράς µε εξί κλίκ στο κείµενο επιλέγουµε Properties µεταβάλλοντας τα Line Width και Text Height. Για να γράψουµε κάποιο κείµενο (π.χ. σηµείωση) επιλέγουµε: Tool Text New Για να τερµατίσουµε την διαδικασία εξί κλίκ End Command Μπορούµε να περιπλανηθούµε στο χώρο εργασίας και µετακινώντας το παράθυρο προς κάποια κατεύθυνση Σε αυτό το σηµείο διαγράψτε τα: &Value, &Pack και µετακινήστε την ονοµασία R 1/4W, όπως φαίνεται παρακάτω: 13

15 Έπειτα επιλέγουµε Options System Settings και στο παράθυρο που εµφανίζεται, δηλώνουµε τη µονάδα µέτρησης (mm). Μειώνουµε τις τιµές όπως φαίνεται παρακάτω για µεγαλύτερη ακρίβεια στις µετακινήσεις των οπών και την µέτρηση των αποστάσεων. (Οι τιµές είναι ενδεικτικές και µπορείτε να πειραµατιστείτε στο σπίτι µε τις µεταβολές τους, επίσης το Routing grid (πλέγµα δροµολόγησης) δεν θα µας απασχολήσει σε αυτή την άσκηση και µπορεί να µείνει αµετάβλητο) Επιλέγοντας OK αποθηκεύονται οι ρυθµίσεις. Σε αυτό το σηµείο για να προχωρήσουµε στην σχεδίαση του Footprint πρέπει να γνωρίζουµε τις φυσικές διαστάσεις του εξαρτήµατος όπως επίσης και τους κανόνες τοποθέτησής του. Για τις διαστάσεις µπορούµε να ανατρέξουµε στο φυλλάδιο δεδοµένων (Datasheet) του εξαρτήµατος το οποίο συνήθως είναι διαθέσιµο στην διαδικτυακή τοποθεσία της κατασκευάστριας εταιρίας. Τα datasheet είναι έγγραφα (συνήθως σε µορφή Acrobat µε κατάληξη.pdf) που περιέχουν πληροφορίες για το κάθε εξάρτηµα. Πληροφορίες και γραφήµατα για τα ηλεκτρικά χαρακτηριστικά τους δεν θα µας απασχολήσουν στο συγκεκριµένο µάθηµα, παρά µόνο πληροφορίες για τον τύπο συσκευασίας (Through hole ή SMD) και τις διαστάσεις τους. 14

16 Παράδειγµα πληροφοριών από Datasheet εξαρτήµατος Αρχικά επιλέγουµε να δηµιουργήσουµε το περίγραµµα του εξαρτήµατος χρησιµοποιώντας τις διαστάσεις L και D του παραπάνω πίνακα. Στην επιφάνεια που εργαζόµαστε υπάρχει ένα σηµείο µε συντεταγµένες [0.00, 0.00] και συµβολίζεται µε τον σταυρό που στο κέντρο του έχει έναν κύκλο και µέσα σε αυτόν ένα αστέρι-πολύγωνο (βλέπε επόµενο σχήµα). Η αποστάσεις του κέρσορα (σταυρός) από αυτό το σηµείο εµφανίζονται στο πλαίσιο κάτω αριστερά στην εικόνα. Στην συγκεκριµένη εικόνα ο κέρσορας απέχει 1.40mm δεξιά και 0.40mm επάνω. Από αυτό το σηµείο θα ξεκινήσουµε να σχεδιάσουµε το περίγραµµα του εξαρτήµατος, επιλέγοντας Tool Obstacle Select Tool ή Για την διαµόρφωση του περιγράµµατος (Layer και πάχος) επιλέγετε δεξί κλίκ και Properties (ίσως πρώτα να χρειαστεί να επιλέξετε New) 15

17 Τοποθετήστε τον κέρσορα στις συντεταγµένες [0.00, 0.00], πατήστε µια φορά το αριστερό πλήκτρο του ποντικιού και µετακινήστε τον κέρσορα δεξιά στις συντεταγµένες [6.39, 0.00] για την πλευρά της αντίστασης µε µήκος L και πατήστε ξανά το αριστερό πλήκτρο. Κινηθείτε προς τα επάνω στις συντεταγµένες [6.39, 2.40] για την πλευρά µήκους D. Συνεχίστε τον σχεδιασµό µέχρι να ολοκληρωθεί το περίγραµµα (συµπεριλάβατε και την θέση των ακροδεκτών της αντίστασης). ιαµορφώστε το µέγεθος της γραµµατοσειράς µεταβάλλοντας τα Line Width και Text Height (πχ. 0.15, 1.0) και τοποθετήστε τα κείµενα στο πλαίσιο (εφόσον είναι δυνατόν). Προσοχή: Τίποτε από τα παραπάνω (περίγραµµα και κείµενα) δεν πρέπει να είναι Layer TOP γιατί µπορεί να προκύψουν βραχυκυκλώµατα. Προτείνεται να χρησιµοποιήσετε το Layer ASYTOP το οποίο δεν εµφανίζεται το τελικό PCB Για δηµιουργία κύκλου µε αριστερό κλικ αρχικά και έπειτα δεξί κλικ επιλέγοντας Arc ή µε αριστερό κλικ και πατώντας το πλήκτρο Α 16

18 Σε αυτό το σηµείο ολοκληρώθηκε η σχεδίαση του περιγράµµατος και η τοποθέτηση των απαραίτητων σηµειώσεων-κειµένων. Για την ολοκλήρωση του ίχνους απαιτείται ακόµη η σωστή τοποθέτηση των Pins. Μπορείτε να αποθηκεύσετε την µέχρι τώρα εργασία σας επιλέγοντας Save As. Στην περίπτωση µας θα δηµιουργήσουµε µια νέα βιβλιοθήκη επιλέγοντας Create New Library, δίνοντας το όνοµα pcberg.llb (η ονοµασία πρέπει να ακολουθεί τις συνήθεις συµβάσεις των Windows µε επέκταση.llb) και ελέγχοντας την τοποθεσία του φακέλου δηµιουργίας της βιβλιοθήκης: C: Program Files OrcadLite Layout_Plus Library Μπορούµε να αποθηκεύσουµε σε κάποια ήδη υπάρχουσα βιβλιοθήκη που την επιλέγουµε από το Browse (η οποία θα πρέπει να είναι σε Units, English σύµφωνα µε αυτά που αναφέρονται στην αρχή). Τοποθέτηση-τροποποίηση των PIN Για να επιλέξουµε, διαγράψουµε, τροποποιήσουµε ή να δηµιουργήσουµε ένα ακροδέκτη (pin) και τις διαστάσεις της αντίστοιχης οπής (hole). Επιλέγουµε Tool Pin Select Tool ή Με αριστερό κλικ στην υπάρχουσα οπή την επιλέγουµε και µε δεξί κλικ έπειτα επάνω της, µπορούµε να την τροποποιήσουµε επιλέγοντας Properties Εµφανίζεται το παρακάτω παράθυρο, όπου µπορούµε να κάνουµε τις τροποποιήσεις που επιθυµούµε όπως επιλογή µορφής-διαστάσεων, όνοµα κ.α. 17

19 Στο πεδίο Padstack Name µπορούµε να επιλέξουµε ένα από τα έτοιµα pin εάν µας εξυπηρετεί κάποιο από αυτά. Για παράδειγµα ένα κυκλικό pin µε διάµετρο περίπου 2,3 mm έχει την ονοµασία 90R70 Η ονοµασία 90R70 δηλώνει το µέγεθος και το σχήµα του ακροδέκτη: έχει εξωτερική διάµετρο (χαλκού) 90 mils, είναι κυκλικό (R) και εσωτερική διάµετρο (οπής) 70 mils. Σηµείωση: 100 mils αντιστοιχούν σε 2,54mm Στην συγκεκριµένη άσκηση επιλέξτε το Padstack µε ονοµασία Τ1 (προεπιλογή). Για να δείτε τις διαστάσεις του προεπιλεγµένου Padstack επιλέξτε: View Database Spreadsheets Padstacks Τα X Offset, Y Offset που δεν περιλαµβάνονται στον πίνακα δεν θα µας απασχολήσουν και τα αφήνουµε αµετάβλητα. Για πλακέτα µονής όψης µας ενδιαφέρει το Layer Top, Drill και το Drldwg. 18

20 Το Padstack T1 είναι κυκλικό (Βλέπε σειρά TOP, στήλη Pad Shape), έχει διάµετρο χαλκού 1.57mm (Βλέπε σειρά TOP, στήλες Pad Width και Height) και διάµετρο οπής 0.97mm (Βλέπε σειρές Drill και Drldwg, στήλες Pad Width και Height). Στην αντίσταση 1/4W ο ακροδέκτης έχει πάχος 0,6mm συνεπώς αυτή πρέπει να είναι και η διάµετρος της οπής. Εάν αφήσουµε το περιθώριο του χαλκού στα 1.57mm, σηµαίνει πως ο χαλκός γύρω από την οπή θα έχει πάχος ( )/2 = 0.485mm. Ο αριθµός αυτός θα εξυπηρετούσε µόνο εφόσον είχαµε περιορισµό στο µέγεθος της πλακέτας, συνεπώς και στο µέγεθος των pin. Στο συγκεκριµένο παράδειγµα θα επιλέξουµε το πάχος του χαλκού περιµετρικά της οπής να είναι 0.8mm άρα η διάµετρος του χαλκού 0.8*2+0.6 = 2.2mm. Έχοντας µεγαλύτερο πάχος χαλκού η κόλληση των εξαρτηµάτων από άτοµα µε ελάχιστη ή µηδενική εµπειρία είναι πιο εύκολη και πιο επιτυχής. Με βάση τα παραπάνω µεταβάλλουµε ανάλογα τον παρακάτω πίνακα: Για να δηµιουργήσουµε µια νέα οπή (Pin Tool ενεργοποιηµένο), µε δεξί κλικ σε οποιοδήποτε σηµείο της οθόνης επιλέγουµε New. Στη νέα αυτή οπή επαναλαµβάνουµε την παραπάνω διαδικασία για να επιλέξουµε το ίδιο µέγεθος. Σηµείωση: Μπορούµε να επιλέξουµε και Copy Paste της οπής µε δεξί κλικ. Στο Datasheet του συγκεκριµένου εξαρτήµατος δεν καθορίζεται αυστηρά η απόσταση µεταξύ των pin. Τοποθετήστε τα pin στις άκρες του εξαρτήµατος έχοντας αφήσει τον απαραίτητο χώρο για να λυγίσουν οι ακροδέκτες του και να τοποθετηθούν στο κέντρο των pin. 19

21 Dimension Tool Για να µετρήσουµε τις διαµέτρους των οπών, την απόσταση που θα τις τοποθετήσουµε µεταξύ τους και όποια άλλη διάσταση µας ενδιαφέρει, επιλέγουµε Tool Dimension Select Tool Για να διαµορφώσουµε την εµφάνιση της γραµµατοσειράς του χάρακα µε εξί κλίκ επιλέγουµε Properties µεταβάλλοντας τα Line Width και Text Height. Για να διαγράψουµε κάποια µέτρηση (έχοντας επιλεγµένο το εργαλείο Dimension) µε δεξί κλικ σε κάποιο σηµείο της επιλέγουµε Delete. Επαληθέψατε τις διαστάσεις του ίχνους µετρώντας τις αποστάσεις µε το παραπάνω εργαλείο. Στο παρακάτω σχήµα έχουν διαµορφωθεί και οι γραµµατοσειρές των κειµένων και του χάρακα µε Line Width = 0.1 και Text Height = 1.0 Αφού γίνει η επαλήθευση σβήνουµε όλα τα στοιχεία του χάρακα και επανερχόµαστε την προηγούµενη µορφή του ίχνους η οποία είναι και η τελική του µορφή. Έχοντας ολοκληρώσει τον σχεδιασµό, επιλέγουµε Save για να αποθηκεύσουµε την τελική µορφή του footprint. Έπειτα µε εκτύπωση µέσω του προγράµµατος θα δούµε τις πραγµατικές διαστάσεις του footprint και θα ελέγξουµε την ορθότητα τους. Για εκτύπωση επιλέξτε File Print/Plot Επιλέξτε τα Keep Drill Holes Open και Force Black & White. 20

22 4. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΧΝΟΥΣ ΠΥΚΝΩΤΗ ΚΑΙ PINPAD Χρησιµοποιώντας τις πληροφορίες που σας δίνονται στα παρακάτω αποσπάσµατα datasheet, σχεδιάστε το ίχνος που θα χρησιµοποιηθεί για τους πυκνωτές C1 (47µF, 63V), C2 (22µF, 63V) και C3 (33µF, 63V). 21

23 Έχοντας ολοκληρώσει τη σχεδίαση του ίχνους των πυκνωτών, σχεδιάστε ίχνος για Pinpad στο οποίο πρόκειται να τοποθετηθεί µονόκλωνο καλώδιο συνδεσµολογίας πάχους 0,8mm. Στις εικόνες που ακολουθούν βλέπετε πιθανές τελικές απεικονίσεις των ζητούµενων ιχνών: Footprint πυκνωτή Footprint Pinpad 22

24 5. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΧΝΟΥΣ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ 2Ν2219Α Χρησιµοποιώντας τις πληροφορίες που σας δίνονται στα παρακάτω αποσπάσµατα datasheet, σχεδιάστε το ίχνος που θα χρησιµοποιηθεί για το τρανζίστορ 2N2219A. 23

25 6. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΧΝΟΥΣ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΗΓΗΣ Χρησιµοποιώντας τις πληροφορίες που σας δίνονται στα παρακάτω αποσπάσµατα datasheet, σχεδιάστε το ίχνος που θα χρησιµοποιηθεί για το ποτενσιόµετρο PT10LV10-104A2020 trimpot. 24

26 25

27 Έχοντας ολοκληρώσει τη σχεδίαση του ίχνους του PT10LV10-104A2020, σχεδιάστε ίχνος για την πηγή στο οποίο πρόκειται να τοποθετηθεί µονόκλωνο καλώδιο συνδεσµολογίας πάχους 1mm. 26

28 7. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ORCAD LAYOUT Το πρόγραµµα Orcad Layout µας δίνει πάρα πολλές δυνατότητες και διευκολύνσεις για την υλοποίηση του τυπωµένου κυκλώµατος, αλλά παρόλα αυτά δεν µπορεί να προβλέψει κάποιους παράγοντες και προβλήµατα που προκύπτουν στην πραγµατοποίηση και κατασκευή του. Κατά την επιλογή των εξαρτηµάτων ενός κυκλώµατος υπάρχει µεγάλη ποικιλία στις συσκευασίες τους µε διαφοροποιήσεις στις διαστάσεις ανάλογα µε την τεχνολογία (TH ή SMT) την µέγιστη καταναλισκόµενη ισχύ κ.τ.λ. Για την υλοποίηση λοιπόν του τυπωµένου κυκλώµατος θα πρέπει να γίνει η επιλογή των συσκευασιών των εξαρτηµάτων από τον σχεδιαστή του κυκλώµατος. Ο σχεδιαστής θα γνωρίζει τις συσκευασίες και τις πραγµατικές διαστάσεις των εξαρτηµάτων τις οποίες θα πρέπει να αντιστοιχίσει στα υποστηριζόµενα «ίχνη» (Footprints). Για να δηλώσουµε σε κάθε εξάρτηµα το όνοµα του footprint που αντιστοιχεί σε αυτό, κάνουµε δεξί κλικ στο εξάρτηµα και επιλέγουµε Edit Properties. Έτσι θα εµφανιστεί το ακόλουθο παράθυρο. Στο πλαίσιο µε ονοµασία PCB Footprint θα γράψουµε το όνοµα του Footprint που αντιστοιχεί στο συγκεκριµένο εξάρτηµα. Εάν για παράδειγµα το όνοµα του ίχνους που δηµιουργήσατε για τον πυκνωτή είναι C ELE θα το πληκτρολογούσατε στο αντίστοιχο πεδίο όπως παρακάτω: Επαναλάβετε την ίδια διαδικασία και για τα υπόλοιπα εξαρτήµατα δίνοντας τους τις αντίστοιχες ονοµασίες Footprints. Έχοντας έτοιµα και τα Footprint εφαρµόζουµε την παρακάτω διαδικασία για να περάσουµε στο πρόγραµµα σχεδίασης τυπωµένου Layout. 27

29 Ελαχιστοποιούµε το παράθυρο του σχηµατικού µας και µε επιλεγµένο (να είναι µπλε) το όνοµα του αρχείου που δηµιουργήσαµε (π.χ. project.dsn), επιλέγουµε Tools Annotate και στο παράθυρο που εµφανίζεται (χωρίς να πειράξουµε τις ρυθµίσεις) πατάµε ΟΚ. Στο µήνυµα This will annotate and then save your design, Do you wish to continue? πατάµε ΟΚ. Στη συνέχεια επιλέγουµε Tools Design Rules Check και χωρίς να πειράξουµε τις ρυθµίσεις στο παράθυρο που εµφανίζεται πατάµε ΟΚ. Έπειτα επιλέγουµε Tools Create Netlist στο παράθυρο που εµφανίζεται επιλέγουµε την καρτέλα µε ονοµασία Layout, σε αυτήν κλικάρουµε την επιλογή Run ECO to Layout, και την επιλογή User properties are in inches και έπειτα ελέγχοντας το φάκελο που θα αποθηκευτεί το αρχείο (πρέπει να είναι ο φάκελος που δηµιουργήσαµε και στον οποίο εργαζόµαστε) πατάµε ΟΚ. Η διαδικασία αυτή δηµιουργεί τα απαραίτητα αρχεία για τη µετάβασή µας στο Layout. Την λίστα κόµβων (Netlist) από το κύκλωµα µας (αρχείο µε επέκταση.mnl). 28

30 8. ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΠΛΑΚΕΤΑΣ ΣΤΟ ORCAD LAYOUT Τώρα είµαστε σε θέση να ανοίξουµε το Layout το οποίο αναζητούµε στη θέση όπου ανοίγουµε και το Capture δηλαδή Έναρξη Όλα τα προγράµµατα Orcad Layout Όπου επιλέγουµε File New Στη συνέχεια ανοίγει το ακόλουθο παράθυρο που µας ζητά να επιλέξουµε σε τι template θέλουµε να τοποθετήσουµε το κύκλωµά µας. Εµείς θέλουµε να εργαστούµε σε ένα κενό board οπότε θα επιλέξουµε το Default.tch το οποίο βρίσκετε στην διαδροµή : C: Program Files OrcadLite Layout_Plus Data 29

31 Έπειτα µας ζητείτε να φορτώσουµε την λίστα κόµβων (Netlist) που δηµιουργήσαµε από το κύκλωµα µας. Το αρχείο αυτό µε επέκταση.mnl βρίσκετε στον κατάλογο που έχουµε αποθηκεύσει το κύκλωµα µας. Η επιλογή του πραγµατοποιείται όπως στο παρακάτω παράθυρο. Επίσης επιλέγουµε που θέλουµε να αποθηκεύσουµε το PCB που θα δηµιουργήσουµε. Επιλέγουµε το φάκελο που αποθηκεύουµε τα αρχεία του κυκλώµατός µας. (Το αρχείο αυτό που περιέχει το PCB έχει επέκταση.max) Στη συνέχεια το πρόγραµµα θα αντιστοιχίσει αυτόµατα τα εξαρτήµατα µε τα αντίστοιχα Footprints. Στην περίπτωση που δεν θα γίνει αυτόµατα η αντιστοίχιση των Footprints θα εµφανιστεί το ακόλουθο παράθυρο όπου επιλέγουµε Link existing footprint to component. Στο συγκεκριµένο παράθυρο που βλέπουµε παρακάτω θα επιλέξουµε footprint για τον πυκνωτή C1. 30

32 Ανοίγει ένα νέο παράθυρο από όπου επιλέγουµε την βιβλιοθήκη ή τις βιβλιοθήκες που θέλουµε να χρησιµοποιήσουµε και επιλέγουµε το footprint του εξαρτήµατος (πχ. C ELE για τον πυκνωτή C1). Αφού το επιλέξουµε βλέπουµε αν αντιστοιχεί σε αυτό που αναζητούµε από το σχέδιο που εµφανίζεται. Επαναλαµβάνεται η ίδια διαδικασία µέχρι να συνδέσουµε όλα τα εξαρτήµατα µε τα αντίστοιχα footprints. Η γείωση δεν χρειάζεται να αντιστοιχηθεί µε κάποιο footprint αφού δεν εµφανίζεται στο PCB, παρόλα αυτά είναι απαραίτητη στο σχηµατικό µας αλλιώς θα παρουσιαστεί σφάλµα. Τελειώνοντας την παραπάνω διαδικασία ανοίγει το παρακάτω παράθυρο όπου βλέπουµε τα εξαρτήµατα, τοποθετηµένα αυτόµατα στο board που θα εργαστούµε. Οι ηλεκτρικές συνδέσεις εµφανίζονται αυτόµατα σαν ένας ιστός γραµµών (ratsnest) σύµφωνα και µε την λίστα κόµβων (Netlist) που έχει ήδη δηµιουργηθεί. Η τοποθέτηση των ηλεκτρονικών εξαρτηµάτων στην φυσική τους θέση γίνεται αυτόµατα. Αυτό που πρέπει να τονισθεί στο σηµείο αυτό είναι ότι η τελική επιλογή των θέσεων των εξαρτηµάτων επηρεάζει αποφασιστικά την ποιότητα της πλακέτας που θα κατασκευασθεί. Ο σχεδιαστής θα πρέπει να πάρει τις σωστές αποφάσεις µετακινώντας τα ηλεκτρονικά εξαρτήµατα στις τελικές τους θέσεις. 31

33 Απενεργοποιήστε το DRC (DRC OFF) κλικάροντας το εικονίδιο Επιλέξτε το Component Tool κλικάροντας το εικονίδιο Η επιλογή αυτή µας δίνει τη δυνατότητα να µετακινήσουµε τα εξαρτήµατα πάνω στο board ένα-ένα ή µαζικά επιλέγοντας τα. Στο συγκεκριµένο παράδειγµα δεν τοποθετούµε περίγραµµα και δεν αποσυνδέουµε τα εξαρτήµατα. Αν επιθυµούσαµε συγκεκριµένες διαστάσεις στην πλακέτα θα µπορούσαµε να δηµιουργήσουµε το περίγραµµα µέσα στο οποίο θα τοποθετούσαµε τα εξαρτήµατα επιλέγοντας Tool Obstacle New. Μπορούµε επίσης να αποσυνδέσουµε τα εξαρτήµατα µε επιλογή µε το ποντίκι του σχετικού εικονιδίου για την εύκολη µεταφορά τους ή να τα αφήσουµε συνδεδεµένα για να βλέπουµε ποια είναι αυτά που συνδέονται µεταξύ τους έτσι ώστε να προσπαθήσουµε να τα τοποθετήσουµε πιο κοντά. Επιλέγουµε ένα εξάρτηµα κάθε φορά (επιλογή µε το ποντίκι) και το µεταφέρουµε σε νέα τοποθεσία, ενώ επίσης µπορούµε να το περιστρέψουµε µε το πλήκτρο R. Τελικά θα προκύψει µια πλακέτα της παρακάτω µορφής Προσοχή η παραπάνω εικόνα δεν αποτελεί την βέλτιστη ή µοναδική θέση των εξαρτηµάτων στο χώρο. Κάθε φορά όπως ήδη επισηµάνθηκε ο σχεδιαστής θα πρέπει να αποφασίσει για την βέλτιστη τοποθέτηση των εξαρτηµάτων ανάλογα µε τους περιορισµούς εξοικονόµησης χώρου ή λειτουργίας. Σηµείωση: Πατώντας το πλήκτρο Μ (µε επιλεγµένο κάποιο εξάρτηµα) το πρόγραµµα βρίσκει την συντοµότερη σύνδεση µεταξύ των εξαρτηµάτων. 32

34 Σε αυτό το σηµείο πρέπει να καθορίσουµε πόσα επίπεδα (layers) θα χρησιµοποιήσουµε για την πλακέτα µας. Στο συγκεκριµένο παράδειγµα θα σχεδιάσουµε πλακέτα µονής όψης οπότε επιλέγουµε : Tool Layer Select from Spreadsheet Στον πίνακα που ακολουθεί θέλουµε να εµφανίζεται η ένδειξη Routing ΜΟΝΟ στο Layer Type από το Layer TOP. Αλλαγή σε Unused Με διπλό κλικ στο κουτί Layer Type από το Layer BOTTOM θα εµφανιστεί το παρακάτω παράθυρο όπου θα επιλέξουµε Unused Routing και έπειτα ΟΚ. Επαναλαµβάνουµε το ίδιο και για τα Layers INNER1 και INNER2 33

35 Για να καθορίσουµε το πάχος των δρόµων (tracks) επιλέγουµε Options System Settings και στο παράθυρο που εµφανίζεται επιλέγουµε Millimeters (mm) και στην συνέχεια OK. Έπειτα επιλέγουµε Tool Net Select from Spreadsheet, πατάµε Cancel για ονοµασία και στο παράθυρο που εµφανίζεται κάνουµε αριστερό κλικ στο κουτί που γράφει Width Min Con Max ώστε να επιλεγούν όλα τα κουτιά κάτω από αυτό και µετά δεξί κλικ και επιλογή του Properties. Σαν αποτέλεσµα των παραπάνω ενεργειών ανοίγει το ακόλουθο παράθυρο όπου επιλέγουµε το πάχος των δρόµων, την απόσταση (spacing) µεταξύ τους κ.α. Στην περίπτωση µας έστω ότι επιθυµούµε όλοι οι δρόµοι να έχουν το ίδιο πάχος 2mm χωρίς µεταβαλλόµενο περιθώριο, οπότε θα πρέπει να δώσουµε τις παρακάτω επιλογές. 34

36 Στη συνέχεια για την δηµιουργία δρόµων έχουµε δύο επιλογές, να κάνουµε την σύνδεση χειροκίνητα ή να την πραγµατοποιήσει αυτόµατα το πρόγραµµα. Για να τοποθετούσαµε τους δρόµους χειροκίνητα θα επιλέγαµε το εικονίδιο Εµείς θα προτιµήσουµε να τοποθετήσει τους δρόµους αυτόµατα το πρόγραµµα, οπότε επιλέγουµε τη διαδροµή: Auto Autoroute Board Έτσι το πρόγραµµα θα τοποθετήσει τους δρόµους αυτόµατα και θα προκύψει ένα σχέδιο όπως το παρακάτω. Αν δεν µας ικανοποιεί το αποτέλεσµα ή έχει δηµιουργηθεί κάποιο βραχυκύκλωµα µπορούµε να ξαναδοκιµάσουµε µε διαφορετική θέση των εξαρτηµάτων. Επιλέγουµε: Auto Unroute Board (αναδιαµορφώνουµε την θέση των εξαρτηµάτων) και επαναλαµβάνουµε Auto Autoroute Board Μπορούµε επίσης να πραγµατοποιήσουµε κάποιες αλλαγές στους υπάρχοντες δρόµους µε την επιλογή των εικονιδίων Καταλήγοντας στην τελική τοποθέτηση των δρόµων καλό θα ήταν να εκτυπώσουµε ή να αποθηκεύσουµε (µε διαφορετικό όνοµα) αυτή τη µορφή ώστε να γνωρίζουµε τη θέση των εξαρτηµάτων στην πλακέτα. 35

37 Στην συνέχεια θα επιλέξουµε να εµφανίζονται µόνο οι δρόµοι και οι οπές στο σχέδιο µας. Για να το πετύχουµε αυτό επιλέγουµε το εικονίδιο Στο παράθυρο που θα ανοίξει επιλέγουµε να γίνουν αόρατα τα υπόλοιπα χρώµατα εκτός από αυτό του Default TOP. Κάνοντας δεξί κλίκ πάνω σε κάποιο χρώµα επιλέγουµε Visible<>Invisible, αν το χρώµα αυτό ήταν ορατό θα γίνει αόρατο και το αντίστροφο. Τη διαδικασία αυτή µπορούµε να την πραγµατοποιήσουµε και µαζικά επιλέγοντας περισσότερα από ένα χρώµατα. Τελειώνοντας µε τη διαδικασία αυτή το σχέδιο µας θα έχει την παρακάτω όψη η οποία αποτελεί το τελικό PCB (µάσκα δρόµων). Αποθηκεύστε το τελικό σας σχέδιο µε διαφορετικό όνοµα (π.χ. TelikoPCB) ώστε να γνωρίζετε πιο είναι αυτό σε περίπτωση που χρειαστεί να το αναζητήσετε. (Το αρχείο που δηµιουργείται έχει επέκταση.max) 36

38 Η αντίστροφη διαδικασία όπου θα επιλέγατε να εµφανίζονται όλα τα χρώµατα εκτός από αυτό του Layer Top,θα σας έδινε την παρακάτω µορφή στην οποία οι ονοµασίες και οι τιµές των εξαρτηµάτων δεν επικαλύπτονται από τους δρόµους και είναι ευανάγνωστες. Η συγκεκριµένη µορφή καλείται µάσκα εξαρτηµάτων της πλακέτας. Για εκτύπωση επιλέξτε File Print/Plot Τσεκάρετε τις επιλογές Keep Drill Holes Open και Force Black & White Χρήσιµες επιλογές είναι και οι : Center on Page, Mirror, Rotation 37

39 9. ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΠΛΑΚΕΤΑΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΙΑΙΡΕΤΗ ΤΑΣΗΣ Σχεδιάστε το παρακάτω κύκλωµα του διαιρέτη τάσης στο Orcad Capture. Με δεδοµένο πως οι αντιστάσεις είναι 1ΚΩ, 1W και στα Pinpad θα τοποθετηθεί µονόκλωνο καλώδιο συνδεσµολογίας πάχους 1mm. Σχεδιάστε τα απαιτούµενα footprint (χρησιµοποιώντας τις πληροφορίες του datasheet της σελίδας 15) και στη συνέχεια σχεδιάστε την πλακέτα του κυκλώµατος στο Orcad Layout. Στα παρακάτω σχήµατα βλέπετε πιθανή µορφή της πλακέτας του κυκλώµατος για αντιστάσεις 1/4W και πάχος δρόµων 1mm. Εσείς καλείστε να την σχεδιάσετε µε τα παραπάνω δεδοµένα και επιπρόσθετα επιλέξτε απόσταση µεταξύ των δρόµων (net spacing) 1mm και πάχος δρόµων 2mm. 38

40 10. ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΣΥΝ ΕΣΕΩΝ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΡΧΕΙΩΝ GERBER Σε αυτό το σηµείο αξίζει να αναφερθούµε πως σε πραγµατικές συνθήκες ο σχεδιαστής θα πραγµατοποιούσε περισσότερα βήµατα για την κατασκευή ενός τυπωµένου κυκλώµατος. Αρχικά, πριν την χρήση των προγραµµάτων CAD και τον σχεδιασµό της πλακέτας, ενδείκνυται ο πρόχειρος σχεδιασµός του θεωρητικού κυκλώµατος σε χαρτί και η δοκιµή του κυκλώµατος σε µία δοκιµαστική πλακέτα (Breadboard). Μετά την ολοκλήρωση της πλακέτας στο Layout, απαιτείται η οπτική επαλήθευση του αποτελέσµατος για τυχόν βραχυκυκλώµατα και εάν οι συνδέσεις που πραγµατοποιήθηκαν µε δρόµους χαλκού είναι σωστές. Το τελικό PCB µπορεί να τυπωθεί χε χαρτί στις φυσικές του διαστάσεις (µέσω του Layout) για τον έλεγχο των ιχνών µε βάση τα εξαρτήµατα που έχει ο σχεδιαστής στην κατοχή του. Έπειτα από το σύνολο αυτών των ενεργειών η ύπαρξη κάποιου σφάλµατος έχει σχεδόν εξαλειφτεί. Να αναφερθεί επίσης το γεγονός πως θα µπορούσαν να γίνουν επιπλέον µετατροπές στην πλακέτα όπως τοποθέτηση περιγράµµατος (Board Outline), οπών για στήριξη της πλακέτας, κείµενο στο Layer SST Silk Screen Top κ.α. Η παραγωγή της πρωτότυπης πλακέτας µπορεί είτε να δηµιουργηθεί από τον σχεδιαστή (χρησιµοποιώντας πλακέτα µε φωτοευαίσθητο υλικό ή σιδερότυπο), είτε να δοθεί για παραγωγή σε κάποιο µηχάνηµα παραγωγής PCB (CNC, Computer Numerically Controlled ) όπως το LPKF 30 που διαθέτει η σχολή µας (www.lpkf.de). Για την παραγωγή από µηχάνηµα CNC το οποίο θα πραγµατοποιήσει την απόξεση του χαλκού, τις οπές και το κόψιµο της πλακέτας είναι απαραίτητα τα αρχεία Gerber. Τα αρχεία αυτά περιέχουν τις πληροφορίες από το Layout που είναι απαραίτητες για δηµιουργία της πλακέτας από το µηχάνηµα. Για κάθε Layer δηµιουργείται και ένα αρχείο Gerber. Για παράδειγµα σε πλακέτα µονής όψης στο Layer TOP αρκεί το αρχείο µε κατάληξη.top και το αρχείο µε όνοµα Thruhole.tap (τα υπόλοιπα αρχεία που θα δηµιουργηθούν µπορούν να αγνοηθούν στο συγκεκριµένο παράδειγµα). Για τη δηµιουργία των αρχείων Gerber έχοντας σχεδιάσει το τελικό PCB στο Layout επιλέγετε: Options Post Process Settings Στο παράθυρο που εµφανίζεται (εάν οι προεπιλογές ικανοποιούν τις προδιαγραφές και δεν χρειάζονται αλλαγές), κάνοντας δεξί κλικ επιλέγετε Run Batch. Τα αρχεία που προαναφέρονται ( όνοµα αρχείου.top και Thruhole.tap) αναζητήστε τα στον φάκελο όπου είναι αποθηκευµένο το αρχείο του Layout. 39

41 Άσκηση 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σκοπός αυτής της άσκησης είναι να εργαστείτε και να εξοικειωθείτε µε το σχεδιαστικό πρόγραµµα Orcad Capture για την δηµιουργία του σχηµατικού διαγράµµατος ενός κυκλώµατος και τελικά της αντίστοιχης πλακέτας τυπωµένου κυκλώµατος (Printed Circuit Board-PCB). Το σχηµατικό διάγραµµα του κυκλώµατος που ακολουθεί θέλουµε να δηµιουργηθεί µε το συγκεκριµένο πρόγραµµα CAD (Computer Aided Design) Orcad Capture: PAD1 R1 R R3 R R5 R R7 R PINPAD C7 C8 PAD2 C6 Q1 Q2 PINPAD V1 R2 R R4 R C3 C R6 R R8 R C4 C R9 R PAD3 PINPAD Σχ.1 Σχηµατικό διάγραµµα κυκλώµατος ενισχυτή Εργασία: Στο επόµενο µάθηµα καλείστε να παραδώσετε ατοµικά σε σελίδες Α4 γραµµένες σε Η/Υ την παρακάτω εργασία. Στο εξώφυλλο θα αναγράφονται: Τίτλος µαθήµατος, αριθµός άσκησης, ηµεροµηνία παράδοσης, ονοµατεπώνυµο, ηµέρα και ώρα παρακολούθησης. Έπειτα σχεδιάστε το θεωρητικό κύκλωµα Σχ.1 στο πρόγραµµα Orcad Capture έχοντας αλλάξει τις θέσεις κάποιων ή όλων των εξαρτηµάτων σύµφωνα µε την προσωπική σας κρίση, διατηρώντας τη συνδεσµολογία του κυκλώµατος σωστή. Να µην παρατηρηθούν πανοµοιότυπα κυκλώµατα η εργασία είναι ατοµική. ίνονται οι ονοµασίες των παρακάτω στοιχείων-εξαρτηµάτων V1 VAC/SOURCE 1Vac, C/ANALOG, GND SIGNAL/DISCRETE C1 1n Χωρίστε το θεωρητικό κύκλωµα Σχ.1 σε 2 τµήµατα, ώστε το κάθε ένα να περιλαµβάνει λιγότερα από 15 εξαρτήµατα, µε σκοπό να πραγµατοποιηθεί σε 2 πλακέτες που θα συνδέονται µεταξύ τους. Τέλος προτείνετε τρόπο σύνδεσης µεταξύ τους και σχεδιάστε τα 2 µέρη ξεχωριστά, τα οποία και θα παραδώσετε. 40

42 Στο παρακάτω σχήµα (Σχ.2) υπάρχει ένα παράδειγµα όπου ορισµένα εξαρτήµατα έχουν µετακινηθεί χωρίς να έχει αλλάξει η συνδεσµολογία-λειτουργία του κυκλώµατος. Προσοχή: Το κύκλωµα που θα παραδώσετε να µην είναι πανοµοιότυπο µε κανένα από τα σχήµατα της άσκησης (Σχ.1, Σχ.2) Σχ.2 Παράδειγµα µετακίνησης εξαρτηµάτων στο σχηµατικό διάγραµµα του κυκλώµατος Σηµείωση 1: Tα ονόµατα των αρχείων όσο και ο φάκελος και οι υποφάκελοι αποθήκευσής τους να είναι γραµµένα µε αγγλικούς χαρακτήρες ακολουθώντας τις συνήθεις συµβάσεις του λειτουργικού συστήµατος MS-Windows. Συµβουλεύουµε ο φάκελος να δηµιουργηθεί απευθείας στον σκληρό δίσκο C:\project. Για παράδειγµα να µην χρησιµοποιηθούν οι υποφάκελοι: C:\Documents and Settings\geo\Επιφάνεια εργασίας\project ή C:\Documents and Settings\geo\Τα έγγραφά µου\project ιότι σε αυτές τις διευθύνσεις υπάρχουν και ελληνικοί χαρακτήρες. Σηµείωση 2: Προσθέστε και τις βιβλιοθήκες του φακέλου PSpice που βρίσκεται στον φάκελο Library. Σηµείωση 3: Για τη µεταφορά του κυκλώµατος σε έγγραφο του Word, επιλέγετε ολόκληρο το κύκλωµα τοποθετώντας το σε ένα πλαίσιο (τα εξαρτήµατα θα έχουν γίνει όλα ροζ) και µε δεξί κλίκ πάνω στο κύκλωµα επιλέγετε Copy και έπειτα κάνετε Επικόλληση (Paste) στη σελίδα του εγγράφου σας. 41

43 Άσκηση 2 Στα εξαρτήµατα µε πολικότητα (στην συγκεκριµένη περίπτωση LED) είναι απαραίτητο να γνωρίζουµε τον αριθµό του κάθε ακροδέκτη, ώστε να µπορέσουµε να κάνουµε σωστή αντιστοίχηση στο ίχνος του. Στο Orcad Capture βλέπουµε τα Properties του κάθε ακροδέκτη. Από τα παραπάνω συµπεραίνουµε πως το ίχνος του, θα πρέπει να έχει δύο ακροδέκτες (pins) µε ονόµατα (Pad names) 1 και 2. Στον ακροδέκτη µε Pad name = 1 θα αντιστοιχηθεί η άνοδος και στο δεύτερο µε Pad name = 2 η κάθοδος. Γνωρίζοντας τις διαστάσεις του εξαρτήµατος (Round LED 8mm): Σχεδιάστε το footprint του εξαρτήµατος και παραδώστε το τυπωµένο µε τις διαστάσεις σηµειωµένες πάνω σε αυτό (dimension tool). 42

44 Άσκηση 3 Σκοπός αυτής της άσκησης είναι η εξαγωγή της πλακέτας τυπωµένου κυκλώµατος PCB από το σχηµατικό του διάγραµµα µε την µετάβαση από το Orcad Capture στο Orcad Layout και την εξοικείωσή σας µε το τελευταίο. Για να µπορέσετε να περάσετε στη χρήση του Layout, πρέπει να έχετε κάνει την αντιστοίχιση των εξαρτηµάτων στα επιθυµητά Footprints όπως σας υποδεικνύει το φυλλάδιο. Στην άσκηση 1 είχε ζητηθεί να χωρίσετε σε 2 τµήµατα το σχηµατικό διάγραµµα κυκλώµατος ενισχυτή, ώστε το κάθε ένα να περιλαµβάνει λιγότερα από 15 εξαρτήµατα. Για την αποφυγή λαθών που οφείλονται στα σχηµατικά διαγράµµατα σχεδιάστε τα δύο τµήµατα σε ξεχωριστά αρχεία όπως φαίνονται παρακάτω: PAD1 PAD4 PAD7 R1 R R3 R PINPAD PINPAD R5 R R7 R PINPAD C2 PAD2 PAD5 C3 PAD8 C1 1n Q1 2N2219A 1n PINPAD PINPAD Q2 2N2219A PINPAD 1Vac V1 R2 R R4 R C4 C PAD3 PAD6 R6 R R8 R C5 C R9 R PAD9 PINPAD PINPAD Κύκλωµα 1 Κύκλωµα 2 PINPAD Στο συγκεκριµένο κύκλωµα, για δική σας διευκόλυνση θεωρήστε ως προς τις διαστάσεις: Τις αντιστάσεις ίδιες, 1/2W (datasheet σελ.15) Τους πυκνωτές ίδιους, 8,2Χ11 (datasheet σελ.21-22) Τα τρανζίστορ ίδια, 2N2219A (datasheet σελ.23) Ενώ στα Pinpad και την πηγή εναλλασσόµενης τάσης θα τοποθετηθεί µονόκλωνο καλώδιο συνδεσµολογίας πάχους 0,8mm.. Προσοχή: Για την πηγή µόνο, στο πλαίσιο µε ονοµασία PSpiceOnly πρέπει να γράψετε FALSE αλλιώς δεν θα εµφανιστεί στο Layout. 43

45 Ακολουθώντας τη διαδικασία του φυλλαδίου καταλήγετε σε παρόµοιο αποτέλεσµα στο πρόγραµµα Layout (έχοντας χρησιµοποιήσει τα δικά σας footprint): Για το Κύκλωµα 1 Για το Κύκλωµα 2 Και έπειτα το τελικό Εργασία: Στο επόµενο µάθηµα καλείστε να παραδώσετε ατοµικά την παρακάτω εργασία µε τη δοµή της προηγούµενης άσκησης. Θα παραδώσετε δύο µορφές για την κάθε πλακέτα, µε τα εξαρτήµατα και χωρίς αυτά, όπως φαίνεται παραπάνω (συνολικά 4) και τα 2 σχηµατικά διαγράµµατα της προηγούµενης σελίδας. Να µην παρατηρηθούν πανοµοιότυπα κυκλώµατα, η εργασία είναι ατοµική. ΠΡΟΣΟΧΗ: Για να είναι δυνατή η διόρθωση και η αξιολόγηση των πλακετών θα πρέπει η εκτύπωση τους να έχει γίνει µέσω του προγράµµατος Layout σε πραγµατικές διαστάσεις. 44

46 ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της τελικής εργασίας είναι η εξοικείωση µε την αναζήτηση ηλεκτρονικών κυκλωµάτων και έγγραφων datasheet από διάφορες πηγές και τέλος ο σχεδιασµός PCB ενός κυκλώµατος στο Orcad Layout. Καλείστε να αναζητήσετε και να επιλέξετε ένα ηλεκτρονικό κύκλωµα που θα περιλαµβάνει από τέσσερα έως δέκα εξαρτήµατα. Τουλάχιστον τρία από τα εξαρτήµατα να είναι διαφορετικά µεταξύ τους (να έχουν διαφορετικό footprint). Τα εξαρτήµατα θα πρέπει να καθορίζονται από το σχεδιαστή του κυκλώµατος (π.χ. R= 1ΚΩ, 0.25W, ακριβείας ή C= 10mF, 16V, ηλεκτρολυτικός κ.τ.λ.). Εναλλακτικά µπορείτε να µελετήσετε και να σχεδιάσετε κάποιο δικό σας κύκλωµα. Εργασία: 1) Σχεδιάστε το θεωρητικό κύκλωµα στο Orcad Capture. 2) Περιγράψτε τη λειτουργία του κυκλώµατος, γιατί το επιλέξατε και δώστε µια πιθανή εφαρµογή του. 3) Σχεδιάστε και συµπληρώστε ένα πίνακα µε τα εξαρτήµατα που περιλαµβάνει το κύκλωµα. (Αναφέρατε όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά τους) 4) Αναζητήστε τις διαστάσεις και τα χαρακτηριστικά των εξαρτηµάτων από τα datasheet τους. (Σε περίπτωση που δεν µπορείτε να βρείτε κάποιο datasheet µπορείτε να προµηθευτείτε το εξάρτηµα και να µετρήσετε τις διαστάσεις του) 5) Σχεδιάστε το footprint του κάθε εξαρτήµατος. Κάθε footprint θα περιλαµβάνεται στην εργασία µια φορά σε µεγέθυνση µε τις διαστάσεις του σηµειωµένες και µια φορά στις φυσικές του διαστάσεις. 6) Σχεδιάστε το PCB του κυκλώµατος (χρησιµοποιώντας τα footprint που σχεδιάσατε). Το PCB θα περιλαµβάνεται στην εργασία στις φυσικές του διαστάσεις σε δύο µορφές. Η µια µορφή θα περιλαµβάνει τα footprint τους δρόµους και τα pin και η άλλη θα απεικονίζει µόνο τους δρόµους και τα pin. 45

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ Με το σχεδιασµό επιφάνειας (Custom επιφάνεια) µπορούµε να σχεδιάσουµε επιφάνειες και αντικείµενα που δεν υπάρχουν στους καταλόγους του 1992. Τι µπορούµε να κάνουµε µε το σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD Σε ορισµένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιµη η δηµιουργία ιστοσελίδων ενηµερωτικού περιεχοµένου οι οποίες στη συνέχεια µπορούν να δηµοσιευθούν σε κάποιο τόπο

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση. Εγκατάσταση του Wamp

Εγκατάσταση. Εγκατάσταση του Wamp Εγκατάσταση Εγκατάσταση του Wamp Η εγκατάσταση χωρίζεται σε δύο µέρη. Πρώτα θα εγκαταστήσουµε το Wamp, ώστε να µετατρέψουµε τον υπολογιστή µας σε Web Server και µετά θα εγκαταστήσουµε το Joomla. Η εγκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Χρήση της Εφαρµογής Compaq Visual Fortran & του Microsoft Developer Studio

Εισαγωγή στη Χρήση της Εφαρµογής Compaq Visual Fortran & του Microsoft Developer Studio Εισαγωγή στη Χρήση της Εφαρµογής Compaq Visual Fortran & του Microsoft Developer Studio Το κείµενο που ακολουθεί είναι ένας σύντοµος οδηγός στο περιβάλλον προγραµµατισµού της γλώσσας Fortran, για τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο (e-mail) είναι ένα σύστηµα που δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να ανταλλάξει µηνύµατα αλλά και αρχεία µε κάποιον άλλο

Το Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο (e-mail) είναι ένα σύστηµα που δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να ανταλλάξει µηνύµατα αλλά και αρχεία µε κάποιον άλλο Το Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο (e-mail) είναι ένα σύστηµα που δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να ανταλλάξει µηνύµατα αλλά και αρχεία µε κάποιον άλλο χρήστη µέσω υπολογιστή άνετα γρήγορα και φτηνά. Για να

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργία γραφικών πινάκων στο Word

ηµιουργία γραφικών πινάκων στο Word ηµιουργία γραφικών πινάκων στο Word 7.1. ηµιουργία γραφικών Θα δηµιουργήσουµε ένα σχεδιάγραµµα για να δείξουµε σχηµατικά πώς θα είναι κατανεµηµένος ο εξοπλισµός της πρότασής µας. Για να δηµιουργήσουµε

Διαβάστε περισσότερα

MESSAGE EDITOR FOR WINDOWS Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ

MESSAGE EDITOR FOR WINDOWS Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ MESSAGE EDITOR FOR WINDOWS Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ Εγκατάσταση και λειτουργία message editor: Αρχικά τοποθετούµε το cd στον υπολογιστή και εµφανίζεται η οθόνη εγκατάστασης Στην περίπτωση που δεν εµφανιστεί αυτόµατα

Διαβάστε περισσότερα

Packet Tracer. ηµιουργία τοπολογίας Βήµα 1: Εκτελούµε το Packet Tracer

Packet Tracer. ηµιουργία τοπολογίας Βήµα 1: Εκτελούµε το Packet Tracer Packet Tracer Το Packet Tracer είναι ένα πρόγραµµα που προσοµοιώνει τη λειτουργία ενός δικτύου και των πρωτοκόλλων µε τα οποία λειτουργεί. Αναπτύχθηκε από τον Dennis Frezzo και την οµάδα του στη Cisco

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλειες Database Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής

Ασφάλειες Database Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Ασφάλειες Database Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Εφαρµογή ιαχείρισης Ασφαλιστικού Γραφείου-Πρακτορείου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Γενικά Ταξινόµηση Εναλλαγή µεταξύ των ανοικτών παραθύρων Εξαγωγή εδοµένων Συνηµµένα Αρχεία

Διαβάστε περισσότερα

του και από αυτόν επιλέγουµε το φάκελο εµφανίζεται ένα παράθυρο παρόµοιο µε το ακόλουθο:

του και από αυτόν επιλέγουµε το φάκελο εµφανίζεται ένα παράθυρο παρόµοιο µε το ακόλουθο: διαχείριση αρχείων Οι περισσότερες εφαρµογές των Windows είναι προγραµµατισµένες, από τον κατασκευαστή τους, να προτείνουν ως περιοχή αποθήκευσης των εργασιών το φάκελο «Τα έγγραφά µου», που δηµιουργείται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ)

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ) Extra Οδηγίες 2 ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ) 1. Σκανάρουµε το πορτάκι που θέλουµε ή το φωτογραφίζουµε µε ψηφιακή µηχανή. Το αποθηκεύουµε µε όνοµα π.χ. 01_portaki.bmp σε κάποιο φάκελο όπου έχουµε τις

Διαβάστε περισσότερα

παράθυρα ιδακτικό υλικό µαθητή Πλήκτρα για να το παράθυρο Λωρίδα τίτλου Πλαίσιο παραθύρου

παράθυρα ιδακτικό υλικό µαθητή Πλήκτρα για να το παράθυρο Λωρίδα τίτλου Πλαίσιο παραθύρου ιδακτικό υλικό µαθητή παράθυρα Κατά τη διάρκεια της µελέτης µας γράφουµε και διαβάζουµε, απλώνοντας πάνω στο γραφείο τετράδια και βιβλία. Ξεκινώντας ανοίγουµε αυτά που µας ενδιαφέρουν πρώτα και συνεχίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα...2 Βασικές Λειτουργίες...4 ηµιουργία και Αποθήκευση εγγράφων...4 Μετακίνηση µέσα στο έγγραφο...4 Επιλογή κειµένου...

Περιεχόµενα...2 Βασικές Λειτουργίες...4 ηµιουργία και Αποθήκευση εγγράφων...4 Μετακίνηση µέσα στο έγγραφο...4 Επιλογή κειµένου... EΝΟΤΗΤΑ 2 Η : ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD 2000 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόµενα...2 Βασικές Λειτουργίες...4 ηµιουργία και Αποθήκευση εγγράφων...4 Μετακίνηση µέσα στο έγγραφο...4 Επιλογή κειµένου...4 Αναίρεση και

Διαβάστε περισσότερα

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Ευ ομή Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Περιεχόμενα 1. Χειρισμός του περιβάλλοντος LT125-dp Εγκατάσταση & Τρέξιμο Χειρισμός της ψηφιακής εφαρμογής Πλοήγηση στο περιεχόμενο Αλλαγή του μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία menu. To πρόγραµµα ακολουθεί µια κοινή και φιλική προς τον χρήστη φιλοσοφία menu σε όλες τις ενότητες της εφαρµογής. Όπως βλέπετε και στις πιο κάτω εικόνες, παρ όλο που αναφέρονται σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ Η υπηρεσία διαχείρισης αλληλογραφίας µέσω web (webmail) δίνει την δυνατότητα στους χρήστες να διαχειριστούν την αλληλογραφία τους απ οποιοδήποτε σηµείο βρίσκονται εφόσον υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή ιστοσελίδων (FrontPage)

Κατασκευή ιστοσελίδων (FrontPage) Κατασκευή ιστοσελίδων (FrontPage) Γραµµή τίτλου Γραµµή µενού Γραµµή εργαλείων Μορφοποίηση Εικόνα Πίνακες και περιγράµµατα Όταν ανοίγουµε το FrontPage, ανοίγει αυτόµατα µία νέα σελίδα. (Στο FrontPage τα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση στο δίκτυο του Πανεπιστηµίου µέσω modem (dial-up πρόσβαση) σελ. 1

Σύνδεση στο δίκτυο του Πανεπιστηµίου µέσω modem (dial-up πρόσβαση) σελ. 1 Σύνδεση στο δίκτυο του Πανεπιστηµίου µέσω modem (dial-up πρόσβαση) Περιεχόµενα Εισαγωγή...2 Ελάχιστος εξοπλισµός...2 ΜΕΡΟΣ Α : ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΣΤΑ WINDOWS 98...3 1. ΕΛΕΓΧΟΣ MODEM...3 1.α. ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ...3

Διαβάστε περισσότερα

η σύνθεση ενός υπολογιστή

η σύνθεση ενός υπολογιστή ιδακτικό υλικό µαθητή η σύνθεση ενός υπολογιστή Αν παρατηρήσουµε έναν υπολογιστή βλέπουµε ότι αποτελείται από τα ακόλουθα µέρη: Οθόνη Μονάδα συστήµατος Ποντίκι Πληκτρολόγιο τη µονάδα συστήµατος, όπου βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Υπηρεσία του Ηλεκτρονικού Ταχυδροµείου (E-mail)

Η Υπηρεσία του Ηλεκτρονικού Ταχυδροµείου (E-mail) Η Υπηρεσία του Ηλεκτρονικού Ταχυδροµείου (E-mail) Η υπηρεσία του ηλεκτρονικού ταχυδροµείου (E-mail), είναι µια από τις περισσότερο δηµοφιλείς υπηρεσίες του ιαδικτύου (Internet). Μαζί µε την υπηρεσία του

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την εγκατάσταση του πακέτου Cygwin

Οδηγίες για την εγκατάσταση του πακέτου Cygwin Οδηγίες για την εγκατάσταση του πακέτου Cygwin Ακολουθήστε τις οδηγίες που περιγράφονται σε αυτό το file μόνο αν έχετε κάποιο laptop ή desktop PC που τρέχουν κάποιο version των Microsoft Windows. 1) Copy

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1 Σελίδα 1 ΓΕΝΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το GRS-1 της TOPCON διαθέτει λειτουργικό σύστημα Windows CE NET 6.1 παρέχοντας την δυνατότητα εγκατάστασης οποιασδήποτε εφαρμογής και λογισμικού έκδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR 1093/16

ΣΥΝΤΟΜΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR 1093/16 ΣΥΝΤΟΜΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR 1093/16 Πλήκτρα Χειρισµού Συσκευής 1093/016 Θύρα USB για σύνδεση συσκευών αποθήκευσης ΜΟΝΟ. ΠΡΟΣΟΧΗ : Το ποντίκι συνδέεται στην θύρα USB στο πίσω µέρος της συσκευής Πλήκτρα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό εγχειρίδιο εφαρµογής διαχείρισης διαδικτυακού κόµβου: INNET

Τεχνικό εγχειρίδιο εφαρµογής διαχείρισης διαδικτυακού κόµβου: INNET 1 version v5.4 Εγχειρίδιο ιαχείρισης 2012 Τεχνικό εγχειρίδιο εφαρµογής διαχείρισης διαδικτυακού κόµβου: INNET To παρόν εγχειρίδιο αποτελεί πνευµατική ιδιοκτησία της INVENTICS A.E. Απευθύνεται αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κ α τ α σ κ ε υ ή µ ο ν τ έ λ ο υ σ τ ο λ ο γ ι σ µ ι κ ό E c o t e c t

Κ α τ α σ κ ε υ ή µ ο ν τ έ λ ο υ σ τ ο λ ο γ ι σ µ ι κ ό E c o t e c t Ε. Μ. Π. Σ χ ο λ ή Α ρ χ ι τ ε κ τ ό ν ω ν Ο Ι Κ Ο Ο Μ Ι Κ Η 3 Σύνταξη φυλλαδίου οδηγιών: Π. Γκατσόπουλος, Φ. Μπουγιατιώτη 1 Κ α τ α σ κ ε υ ή µ ο ν τ έ λ ο υ σ τ ο λ ο γ ι σ µ ι κ ό E c o t e c t Το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER 1. Ανοίξτε από ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, το Windows movie maker 2. Αυτή είναι η βασική επιφάνεια εργασίας του λογισµικού Το movie maker µας δίνει δύο δυνατότητες. Να κάνουµε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθητικό Εγχειρίδιο

Βοηθητικό Εγχειρίδιο AGFN EXPERT LITE Χρηµατιστήριο Αθηνών Χρηµατιστήριο Αξιών Κύπρου Βοηθητικό Εγχειρίδιο Version 7.5.0.322 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1. ΕΚΚΙΝΗΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ AGFN EXPERTLITE... 2 2. ΣΥΝ ΕΣΗ (LOGIN)... 3

Διαβάστε περισσότερα

Οδοραµα mobile ΑΠΟΘΗΚΗ

Οδοραµα mobile ΑΠΟΘΗΚΗ Οδοραµα mobile ΑΠΟΘΗΚΗ Όπως βλέπετε, η αρχική οθόνη της εφαρµογής διαθέτει 9 κουµπιά τα οποία σας επιτρέπουν να πλοηγηθείτε σε αυτό. Αρχίζοντας από πάνω αριστερά βλέπετε τα εξής: 1. Τιµολόγηση: Προβολή

Διαβάστε περισσότερα

internet είναι το δίκτυο των υπολογιστών που είναι συνδεδεµένοι µεταξύ τους.

internet είναι το δίκτυο των υπολογιστών που είναι συνδεδεµένοι µεταξύ τους. Πριν ξεκινήσουµε την περιγραφή του προγράµµατος καλό θα ήταν να αναφερθούµε στον ορισµό κάποιων εννοιών για τις οποίες θα γίνεται λόγος στο κεφάλαιο αυτό. Πρώτα από όλα πρέπει να καταλάβουµε την διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες Ρυθμίσεις του Windows 7 στον Η/Υ σας

Χρήσιμες Ρυθμίσεις του Windows 7 στον Η/Υ σας Χρήσιμες Ρυθμίσεις του Windows 7 στον Η/Υ σας Πώς να δημιουργήσουμε ένα νέο λογαριασμό χρήστη (User Account) στα Windows 7 Αρκετές φορές τυχαίνει να χρησιμοποιούν διάφορα άτομα τον Η/Υ σας. Σε τέτοιες

Διαβάστε περισσότερα

Tiles Editor. 'Εκδοση 7

Tiles Editor. 'Εκδοση 7 Tiles Editor 'Εκδοση 7 1992 Professional Tiles Editor Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώµατος. Κανένα µέρος αυτού του εγγράφου δεν επιτρέπεται να αναπαραχθεί σε καµµία µορφή και µε κανένα µέσο - γραφικό, ηλεκτρονικό,

Διαβάστε περισσότερα

EAGLE ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ

EAGLE ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Υπεύθυνος έργου: ρ Αδάµ Κ. αµιανάκης Συγγραφείς: Ηλίας Κίτσας ρ. Ηλεκτρ. Μηχ/κός & Μηχ/κός Υπολογ. Α.Π.Θ Ιορδάνης Κοσµίδης Ηλεκτρ. Μηχ/κός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή 6 Gmail 8. Υαhoo! Mail 58. Δημιουργία λογαριασμού 58 Αλλαγή κωδικού 68 Επισύναψη αρχείων 69 Φίλτρα 71

Εισαγωγή 6 Gmail 8. Υαhoo! Mail 58. Δημιουργία λογαριασμού 58 Αλλαγή κωδικού 68 Επισύναψη αρχείων 69 Φίλτρα 71 περιεχόμενα Εισαγωγή 6 Gmail 8 Δημιουργία λογαριασμού 8 Δημιουργία επαφών 16 Αποστολή e-mail 24 Aπάντηση και προώθηση 30 Ρυθμίσεις Gmail 32 Ετικέτες 35 Φίλτρα e-mail 47 Πρόσβαση στο Gmail από Outlook 51

Διαβάστε περισσότερα

2: 1.2 (login) 3: ATKOSOFT

2: 1.2 (login) 3: ATKOSOFT οµηµένο Σύστηµα Λογισµικού για ιαχείριση Ιατρικών Πληροφοριών ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Βασικές Λειτουργίες της Εφαρµογής... 3 1.1 Επιφάνεια εργασίας εφαρµογής... 3 1.2 Εισαγωγή στο σύστηµα (login)... 4 1.3 Αλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9 Οδηγίες Χρήσης Πίνακας Περιεχομένων 1. Αρχική οθόνη... 3 2. Αρχική Οθόνη Πιστοποιημένου Χρήστη... 4 2.1. Οριστικοποίηση της Περιουσιακής Εικόνας... 5 2.2. Καρτέλες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Εσόδων Εξόδων.

Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Εσόδων Εξόδων. Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Εσόδων Εξόδων. Βήµα 1 ο ηµιουργία Εταιρείας Από την Οργάνωση\Γενικές Παράµετροι\ ιαχείριση εταιρειών θα δηµιουργήσετε την νέα σας εταιρεία, επιλέγοντας µέσω των βηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

PRISMA WIN APPLICATION SERVER. ιαχείριση υπηρεσιών στοιχείων (COM+) Οδηγός διαχείρισης δικαιωµάτων πρόσβασης & εκκίνησης PRISMA Win Application Server

PRISMA WIN APPLICATION SERVER. ιαχείριση υπηρεσιών στοιχείων (COM+) Οδηγός διαχείρισης δικαιωµάτων πρόσβασης & εκκίνησης PRISMA Win Application Server PRISMA WIN APPLICATION SERVER ιαχείριση υπηρεσιών στοιχείων (COM+) Οδηγός διαχείρισης δικαιωµάτων πρόσβασης & εκκίνησης PRISMA Win Application Server Πέντε βασικά βήµατα για τη ρύθµιση δικαιωµάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο. 2007-2010 Alfaware S.A.

Πρωτόκολλο. 2007-2010 Alfaware S.A. Πρωτόκολλο 1-1 Πρωτόκολλο Περιεχόµενα 0 2 Κεφάλαιο 1 Είσοδος - Λειτουργικότητα Εφαρµογής 1 Επανακαθορισµός... Βάσης εδοµένων 2 2 Γραµµή... Ενηµέρωσης (Κυλιόµενο Μήνυµα) 3 3 Λειτουργικότητα... Φόρµας 4

Διαβάστε περισσότερα

Το teachers Web είναι µία ΝΕΑ Υπηρεσία που υποστηρίζεται από την Οµάδα Υποστήριξης του Πληροφοριακού Συστήµατος Γραµµατειών. Η υπηρεσία Teachers Web, προσφέρει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Windows XP. Αρχικές Ρυθμίσεις - Οργάνωση Αρχείων. 1. Ρυθμίσεις. 2 Οργάνωση Αρχείων

Windows XP. Αρχικές Ρυθμίσεις - Οργάνωση Αρχείων. 1. Ρυθμίσεις. 2 Οργάνωση Αρχείων Windows XP Αρχικές Ρυθμίσεις - Οργάνωση Αρχείων 1. Ρυθμίσεις 1.1 Επιφάνειας Εργασίας. Όταν γίνεται η εγκατάσταση των WindowsXP τότα κατά την πρώτη εκκίνηση στην επιφάνεια εργασίας φαίνεται μόνο ένα εικονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ : Η/Υ I (ενότητα WINDOWS) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ : ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ, Καθηγητής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ : ΘΕΑΝΩ ΧΑΤΖΙΔΑΚΗ, Εργαστηριακό

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρηµατοδοτούµενο από το ΥΠΕΠΘ και την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συγχρηµατοδοτούµενο από το ΥΠΕΠΘ και την Ευρωπαϊκή Ένωση Συγχρηµατοδοτούµενο από το ΥΠΕΠΘ και την Ευρωπαϊκή Ένωση ΣΥΝ ΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΙΚΤΥΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΣΩ MODEM Το Κέντρο Λειτουργίας και ιαχείρισης ικτύου του Πανεπιστηµίου Αθηνών παρέχει τη δυνατότητα Dial-up σύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 Tutorial by TeSLa Συνδεσμολογία κυκλώματος Διαδικασία Προγραμματισμού

ΑΣΚΗΣΗ 8 Tutorial by TeSLa Συνδεσμολογία κυκλώματος Διαδικασία Προγραμματισμού Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 8 Tutorial by TeSLa Συνδεσμολογία κυκλώματος Διαδικασία Προγραμματισμού Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2007 Η Άσκηση 8 του εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

YourSMS User s Manual

YourSMS User s Manual YourSMS User s Manual Contents Πίνακας περιεχομένων Κεντρική οθόνη... 2 Αποστολές... 3 Αποστολή μοναδικού μηνύματος... 3 Αποστολή μαζικού μηνύματος σε ομάδα παραληπτών... 4 Αποστολή μαζικού προγραμματισμένου

Διαβάστε περισσότερα

Samsung PC Studio 3.0 Οδηγός χρήστη

Samsung PC Studio 3.0 Οδηγός χρήστη Samsung PC Studio 3.0 Οδηγός χρήστη Πνευματικά Δικαιώματα 2005 Samsung Electronics Co., Ltd. Περιεχόμενα 1. Samsung PC Studio...4 1.1. Απαιτήσεις συστήματος...4 1.2. Χαρακτηριστικά του PC Studio...4 2.

Διαβάστε περισσότερα

3. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ

3. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 3. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Προκειµένου να καταστεί εφικτή η διεξαγωγή της εξοµοίωσης ενός ηλεκτρικού - ηλεκτρονικού κυκλώµατος απαιτείται η εκ των προταίρω δηµιουργία του σχηµατικού διαγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία η-μαθήματος με τη. 3 ο Μέρος Εισαγωγή πληροφοριών: δημιουργία ιστοσελίδας

Δημιουργία η-μαθήματος με τη. 3 ο Μέρος Εισαγωγή πληροφοριών: δημιουργία ιστοσελίδας Δημιουργία η-μαθήματος με τη χρήση του Moodle 3 ο Μέρος Εισαγωγή πληροφοριών: δημιουργία ιστοσελίδας Δημιουργία η-μαθήματος με τη χρήση του Moodle 3 ο Μέρος Εισαγωγή πληροφοριών: δημιουργία ιστοσελίδας

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή 5. Για να ξεκινήσετε 6. Οι οθόνες του προγράμματος 8. Εγκατάσταση προγράμματος 6 Δημιουργία κωδικών χρήστη 7

Σύντομη περιγραφή 5. Για να ξεκινήσετε 6. Οι οθόνες του προγράμματος 8. Εγκατάσταση προγράμματος 6 Δημιουργία κωδικών χρήστη 7 Σύντομη περιγραφή 5 Για να ξεκινήσετε 6 Εγκατάσταση προγράμματος 6 Δημιουργία κωδικών χρήστη 7 Οι οθόνες του προγράμματος 8 Αρχική οθόνη 8 Στοιχεία ασθενή 9 Εργασίες - Ραντεβού 10 Εικόνες 11 Ημερολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για προσθήκη Web Frames Tools to the Quick Access Bar σε μεταγενέστερη έκδοση του Word

Οδηγίες για προσθήκη Web Frames Tools to the Quick Access Bar σε μεταγενέστερη έκδοση του Word Οδηγίες για προσθήκη Web Frames Tools to the Quick Access Bar σε μεταγενέστερη έκδοση του Word Επειδή οι μεταγενέστερες εκδόσεις του Word δεν περιλαμβάνουν στο μενού τη δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR KTEC

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR KTEC ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR KTEC 1) Πατάμε δεξί κλικ Μενού 2) Όνομα Χρήστη βάζουμε «admin» 3) Κωδικός Πρόσβασης το αφήνουμε «κενό» 4) Πατάμε OK και μπαίνουμε στο Μενού Είσοδος στο μενού Στην πρώτη εκκίνηση μετά

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδές CAD, Πληροφορικής, Οικονομίας, Διοίκησης και D.T.P. με Σύστημα διδασκαλίας facetoface

Σπουδές CAD, Πληροφορικής, Οικονομίας, Διοίκησης και D.T.P. με Σύστημα διδασκαλίας facetoface Copyright 2012-2015 -SYSTEM- All rights reserved 2/222 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ FLASH Μάθημα 1: Εισαγωγή στο flash Μάθημα 2: Περιήγηση στο περιβάλλον του flash Μάθημα 3: Πλατό Μάθημα 4: Κανναβος Μάθημα 5: Έλξη Μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Θεωρητική εισαγωγή

1.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ NOT, AND, NAND Σκοπός: Να εξοικειωθούν οι φοιτητές µε τα ολοκληρωµένα κυκλώµατα της σειράς 7400 για τη σχεδίαση και υλοποίηση απλών λογικών συναρτήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Meridian v1.8.1.23 Βασικές Οδηγίες Χρήσης

Meridian v1.8.1.23 Βασικές Οδηγίες Χρήσης Meridian v1.8.1.23 Βασικές Οδηγίες Χρήσης 1 Οδηγίες Εγκατάστασης Η έκδοση του Meridian είναι συμβατή μόνο με τα λειτουργικά συστήματα Windows 2000/XP ή νεότερα. Γενικά Από τα περιεχόμενα του cd ή από το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access

Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access Το κεφάλαιο αυτό περιλαµβάνει µια συνοπτική εισαγωγή στην Microsoft Access 2000, που είναι και το σχεσιακό σύστηµα διαχείρισης βάσεων δεδοµένων µε το οποίο θα ασχοληθούµε.

Διαβάστε περισσότερα

Computing and Information Systems Service. ιαχείριση Αρχείων

Computing and Information Systems Service. ιαχείριση Αρχείων ιαχείριση Αρχείων Η διαχείριση αρχείων είναι πολύ σηµαντική για την οργάνωση των αρχείων σας σε φακέλους και την αποθήκευση των αρχείων που συσχετίζονται µεταξύ τους στον ίδιο φάκελο. Αν έχετε πολλά αρχεία,

Διαβάστε περισσότερα

E-MAIL ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ OUTLOOK EXPRESS ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ E-MAIL ΛΟΓΑΡΙΣΑΜΟΥ

E-MAIL ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ OUTLOOK EXPRESS ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ E-MAIL ΛΟΓΑΡΙΣΑΜΟΥ E-MAIL ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ OUTLOOK EXPRESS Στην παράγραφο αυτή, θα περιγράψουµε τη χρήση του προγράµµατος Outlook Express, που ενσωµατώνεται στις περισσότερες εκδόσεις των MS Windows. Για να εκτελέσουµε την

Διαβάστε περισσότερα

Start/Programs/ Administrative Tools/DNS

Start/Programs/ Administrative Tools/DNS Εγκατάσταση υπηρεσίας DNS 1 Εγκατάσταση υπηρεσίας DNS 2 Ρυθµίσεις της υπηρεσίας DNS Start/Programs/ Administrative Tools/DNS 3 Ρυθµίσεις της υπηρεσίας DNS 4 5 Forwarders 6 Ορισµός Forward Lookup Zone 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR TVT

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR TVT ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR TVT ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΟ ΜΕΝΟΥ Στην πρώτη εκκίνηση του καταγραφικού πατάμε ΕΞΟΔΟΣ στο παράθυρο με τον «ΟΔΗΓΟ ΕΚΚΙΝΗΣΗΣ» 1) Κάνουμε δεξί κλικ και εμφανίζεται στο κάτω μέρος της οθόνης η μπάρα

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινήστε από αυτό το σηµείο

Ξεκινήστε από αυτό το σηµείο Ξεκινήστε από αυτό το σηµείο Ευθυγράµµιση των κασετών εκτύπωσης χωρίς υπολογιστή Ολοκληρώστε την εγκατάσταση του υλικού εξοπλισµού σύµφωνα µε τα βήµατα που περιγράφονται στο Φυλλάδιο εγκατάστασης. Συνεχίστε

Διαβάστε περισσότερα

Outlook Express-User Instructions.doc 1

Outlook Express-User Instructions.doc 1 Οδηγίες προς τους υπαλλήλους του ήµου Θεσσαλονίκης για την διαχείριση της ηλεκτρονικής τους αλληλογραφίας µε το Outlook Express (Ver 1.0 22-3-2011) (Για οποιοδήποτε πρόβληµα ή απορία επικοινωνήστε µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Base. http://www.tex.unipi.gr/undergraduate/notes/cad_cam1/main.htm

Base. http://www.tex.unipi.gr/undergraduate/notes/cad_cam1/main.htm Το φυλλάδιο οδηγιών που κρατάτε στα χέρια σας βρίσκεται και σε ηλεκτρονική μορφή (αρχείο Acrobatpdf) στον φάκελο PDF του υπολογιστή (υπάρχει η σχετική συντόμευση την επιφάνεια εργασίας). Για την καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π. Κ Υ Ρ Α Ν Α Κ Ο Σ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. Εργολ. ηµοσίων Eργων ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π. Κ Υ Ρ Α Ν Α Κ Ο Σ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. Εργολ. ηµοσίων Eργων ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ 7 Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π. Κ Υ Ρ Α Ν Α Κ Ο Σ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. Εργολ. ηµοσίων Eργων ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. ErgoMetr ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Νέο σύγχρονο πρόγραµµα γενικών επιµετρήσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΟ ERGOWIN ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

1. ΤΟ ERGOWIN ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ERGOWIN ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΤΟ ERGOWIN ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ 3 1.1 ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ 5 1.2 ΑΡΘΡΑ ΤΙΜΕΣ 7 1.3 ΕΡΓΑ ΠΚΝΤΜ 8 1.4 ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ 8 1.5 ΛΟΙΠΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 9 2. ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΚΚΙΝΗΣΗ 10 2.1 ΑΡΘΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ MICROSOFT WORD XP. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν!

ΤΟ MICROSOFT WORD XP. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν! XP ΚΑΡΤΕΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Το Microsoft Word είναι ένα πρόγραμμα στον υπολογιστή που σας βοηθά να γράφετε όμορφα κείμενα στα οποία μπορείτε να προσθέσετε εικόνες, γραφικά ακόμα και ήχους. Aφού γράψετε ένα κείμενο,

Διαβάστε περισσότερα

COSMOTE E220 USB Modem (3G HSDPA 3.6Mbps) Εγχειρίδιο Χρήσης

COSMOTE E220 USB Modem (3G HSDPA 3.6Mbps) Εγχειρίδιο Χρήσης COSMOTE E220 USB Modem (3G HSDPA 3.6Mbps) Εγχειρίδιο Χρήσης i Περιεχόµενα Προετοιµασία Ε220...1 Οδηγός Εγκατάστασης...1 Εισαγωγή στην Εφαρµογή Ε220 Manager...3 Υπηρεσίες Internet...4 SMS...4 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Χρήσης της Υπηρεσίας Τηλεομοιότυπου (RightFax Fax Service) Web Utility. (διαδικτυακή εφαρμογή)

Οδηγός Χρήσης της Υπηρεσίας Τηλεομοιότυπου (RightFax Fax Service) Web Utility. (διαδικτυακή εφαρμογή) ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Οδηγός Χρήσης της Υπηρεσίας Τηλεομοιότυπου (RightFax Fax Service) Web Utility (διαδικτυακή εφαρμογή) Αύγουστος 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο PowerPoint

Εισαγωγή στο PowerPoint Εισαγωγή Το PowerPoint είναι ένα πολύ ισχυρό πρόγραµµα παρουσίασης. το οποίο αποτελεί τµήµα του πακέτου Microsoft Office. Σκοπός του είναι να βοηθάει τους χρήστες να δηµιουργούν εύκολα εντυπωσιακές παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θα συµπληρώσετε τα απαραίτητα στοιχεία που βρίσκονται µε έντονα γράµµατα για να δηµιουργήσετε την νέα εταιρεία.

Θα συµπληρώσετε τα απαραίτητα στοιχεία που βρίσκονται µε έντονα γράµµατα για να δηµιουργήσετε την νέα εταιρεία. Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Γενική Λογιστική. Βήµα 1 ο ηµιουργία Εταιρείας Από την Οργάνωση\Γενικές Παράµετροι\ ιαχείριση εταιρειών θα δηµιουργήσετε την νέα σας εταιρεία, επιλέγοντας µέσω των βηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή του βασικού παραθύρου του Cubase SE3. Εικόνα 1

Περιγραφή του βασικού παραθύρου του Cubase SE3. Εικόνα 1 Περιγραφή του βασικού παραθύρου του Cubase SE3 Εικόνα 1 Transport panel Προετοιμασία και εκτέλεση ηχογράφησης σε ένα κανάλι MIDI και Quantize 1. Ανοίγουμε το Cubase, πηγαίνουμε στο μενού File και επιλέγουμε

Διαβάστε περισσότερα

γλώσσα προγραµµατισµού Logo

γλώσσα προγραµµατισµού Logo γλώσσα προγραµµατισµού Logo προγράµµατα στη Logo Μέχρι τώρα είδαµε ότι για τη δηµιουργία ενός σχήµατος πληκτρολογούµε στο πλαίσιο εισαγωγής του Παραθύρου Εντολών µια σειρά από κατάλληλες εντολές. Στη συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Η/Υ & Διαχείριση Αρχείων

Χρήση Η/Υ & Διαχείριση Αρχείων Χρήση Η/Υ & Διαχείριση Αρχείων Άσκηση 1: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση 1. Ποιες από τις παρακάτω πορείες μας οδηγούν στο να επανεκκινήσουμε τον υπολογιστή μας; o Έναρξη Τερματισμός Επανεκκίνηση o Ctrl + Alt

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝ ΕΣΗΣ DIAL-UP ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ WINDOWS XP

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝ ΕΣΗΣ DIAL-UP ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ WINDOWS XP ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝ ΕΣΗΣ DIAL-UP ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ WINDOWS XP ιαδικασία δικτύωσης PC µέσω modem Στις επόµενες παραγράφους περιγράφεται αναλυτικά η διαδικασία που χρειάζεται να ακολουθήσετε προκειµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 3) Μέθοδος Υποβολής: Συμπλήρωση Φόρμας 3.α) Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες Ρυθμίσεις του Windows 7 στον Η/Υ σας

Χρήσιμες Ρυθμίσεις του Windows 7 στον Η/Υ σας Χρήσιμες Ρυθμίσεις του Windows 7 στον Η/Υ σας Πώς να δημιουργήσουμε ένα νέο λογαριασμό χρήστη (User Account) στα Windows 7 Αρκετές φορές τυχαίνει να χρησιμοποιούν διάφορα άτομα τον Η/Υ σας. Σε τέτοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Μία από τις πιο σηµαντικές υπηρεσίες που προσφέρει το διαδίκτυο στην επιστηµονική κοινότητα είναι η αποµακρυσµένη πρόσβαση των χρηστών σε ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Αν παρ όλα αυτά αντιμετωπίζετε πρόβλημα, επικοινωνήστε με το Κέντρο Δικτύου της ΑΣΠΑΙΤΕ Τηλ 210 2896709, 210 2896722, 210 2896721, noc@aspete.

Αν παρ όλα αυτά αντιμετωπίζετε πρόβλημα, επικοινωνήστε με το Κέντρο Δικτύου της ΑΣΠΑΙΤΕ Τηλ 210 2896709, 210 2896722, 210 2896721, noc@aspete. H υπηρεσία VPN προσφέρει τη δυνατότητα σε χρήστες της ΑΣΠΑΙΤΕ που συνδέονται στο Internet από άλλους φορείς (πχ ISP, άλλα ιδρύματα, κτλ) να αποκτούν ασφαλή πρόσβαση στο δίκτυο και στις υπηρεσίες της Σχολής.

Διαβάστε περισσότερα

GARMIN Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ GPS76, GPSMAP 76, GPSMAP 76S

GARMIN Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ GPS76, GPSMAP 76, GPSMAP 76S GARMIN Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ GPS76, GPSMAP 76, GPSMAP 76S Πλήκτρα IN - Κοντινή ανάλυση. Πατώντας το βλέπετε µία µικρότερη περιοχή του χάρτη µε περισσότερη λεπτοµέρεια, αυξάνει την κλίµακα. ΟUT - Μακρινή ανάλυση.

Διαβάστε περισσότερα

SPSS Statistical Package for the Social Sciences

SPSS Statistical Package for the Social Sciences SPSS Statistical Package for the Social Sciences Ξεκινώντας την εφαρμογή Εισαγωγή εδομένων Ορισμός Μεταβλητών Εισαγωγή περίπτωσης και μεταβλητής ιαγραφή περιπτώσεων ή και μεταβλητών ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα και το Πρώτο Πρόγραμμα C

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα και το Πρώτο Πρόγραμμα C ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Προγραμματιστικά Περιβάλλοντα και το Πρώτο Πρόγραμμα C Στο εργαστήριο αυτό, θα ασχοληθούμε με δύο προγραμματιστικά περιβάλλοντα για τη γλώσσα C: τον gcc μεταγλωττιστή της C σε περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη παρουσιάσεων µε το 1 Microsoft PowerPoint

Ανάπτυξη παρουσιάσεων µε το 1 Microsoft PowerPoint Ανάπτυξη παρουσιάσεων µε το 1 Microsoft PowerPoint Γενικά Το πρόγραµµα Microsoft PowerPoint είναι µια εφαρµογή για την ανάπτυξη ηλεκτρονικών παρουσιάσεων. Μια ηλεκτρονική παρουσίαση αποτελείται από ένα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Χρήσης Η-Βιβλίων EBSCO ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Οδηγός Χρήσης Η-Βιβλίων EBSCO ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Οδηγός Χρήσης Απρίλιος, 2014 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ EBSCO... 3 1. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ... 3 ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ADOBE DIGITAL EDITIONS... 3 2. ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ Η-ΒΙΒΛΙΩΝ... 4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗ Μ Ι Ο ΥΡ Γ Ι Α W I K I με τ η χρήση τ η ς υπ ηρεσίας h t t p : /www.wik id ot.com /

ΔΗ Μ Ι Ο ΥΡ Γ Ι Α W I K I με τ η χρήση τ η ς υπ ηρεσίας h t t p : /www.wik id ot.com / ΔΗ Μ Ι Ο ΥΡ Γ Ι Α W I K I με τ η χρήση τ η ς υπ ηρεσίας h t t p : /www.wik id ot.com / 1. Τι είναι το wikidot Το wikidot είναι ένας δικτυακός τόπος στον οποίο κάθε χρήστης έχει το δικαίωμα να δημιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ WINDOWS MOVIE MAKER

ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ WINDOWS MOVIE MAKER ΣΥΝΤΟΜΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ WINDOWS MOVIE MAKER Το πρόγραµµα windows movie maker είναι ένα εύκολο στη χρήση πρόγραµµα µοντάζ το οποίο µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε για να φτιάξουµε τις δικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ DIALUP NETWORKING ΣΕ MICROSOFT WINDOWS 2000

ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ DIALUP NETWORKING ΣΕ MICROSOFT WINDOWS 2000 ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ DIALUP NETWORKING ΣΕ MICROSOFT WINDOWS 2000 Ο Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή ClassWeb δίνει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος τη δυνατότητα πρόσβασης µέσω του ιαδικτύου σε ποικίλες υπηρεσίες, όπως:

Η εφαρµογή ClassWeb δίνει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος τη δυνατότητα πρόσβασης µέσω του ιαδικτύου σε ποικίλες υπηρεσίες, όπως: 1. Υπηρεσία ClassWeb 1.1. Γενικά Η εφαρµογή ClassWeb δίνει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος τη δυνατότητα πρόσβασης µέσω του ιαδικτύου σε ποικίλες υπηρεσίες, όπως: εµφάνιση στατιστικών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες εγκατάστασης εφαρµογής διαβίβασης εντολών Χ.Α.Α. µέσω της EUROCORP Χρηµατιστηριακής Σελίδα 1 από 11

Οδηγίες εγκατάστασης εφαρµογής διαβίβασης εντολών Χ.Α.Α. µέσω της EUROCORP Χρηµατιστηριακής Σελίδα 1 από 11 Οδηγίες εγκατάστασης εφαρµογής διαβίβασης εντολών Χ.Α.Α. µέσω της EUROCORP Χρηµατιστηριακής Σελίδα 1 από 11 Οδηγίες εγκατάστασης - σύνδεσης προγράµµατος Σε έναν browser (π.χ. Internet Explorer) πληκτρολογείστε

Διαβάστε περισσότερα

Π.1.2.2.: Εγχειρίδια χρήσης της υπηρεσίας για τα κύρια υποστηριζόμενα Λειτουργικά

Π.1.2.2.: Εγχειρίδια χρήσης της υπηρεσίας για τα κύρια υποστηριζόμενα Λειτουργικά ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΔΙΚΤΥΩΝ Κωστακιοί Άρτας, ΑΡΤΑ 47100 - Tηλ.. 26810 50500 - Fax. 2681 76941 e-mail: noc@teiep.gr ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 2 η 2 Σχήµατα Καµπύλες Ι. Στόχος της άσκησης

Άσκηση 2 η 2 Σχήµατα Καµπύλες Ι. Στόχος της άσκησης Άσκηση 2 η 2 Σχήµατα Καµπύλες Ι Στόχος της άσκησης Σην παρούσα άσκηση επιχηρείται η σχεδίαση ενός τρισδιάστατου αντικειµένου µε τη χρήση διδιάστατων καµπυλών. Στόχος της άσκησης είναι η εξοικείωση µε τη

Διαβάστε περισσότερα

QS-LIS 2011 www.qslis-software.com

QS-LIS 2011 www.qslis-software.com QS-LIS 2011 www.qslis-software.com ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ Το περιεχόμενο του παρόντος τεύχους αποτελεί έργο επιστημονικού και πνευματικού μόχθου και πνευματικήν ιδιοκτησία του Γιάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑ Α ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΘΕΡΜΟΣΤΑΤΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ SELTRON PROMATIC D20 1. Οδηγίες συνδεσµολογίας του ελεγκτή 2. Επισκόπηση και βασικές ενδείξεις του ελεγκτή 3. Ρυθµίσεις του ελεγκτή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

γράφοντας µε τον υπολογιστή

γράφοντας µε τον υπολογιστή Γνωριµία µε τους υπολογιστές γράφοντας µε τον υπολογιστή Από τις εργασίες που µπορούµε να κάνουµε µε τον υπολογιστή είναι να δηµιουργούµε έγγραφα τα οποία µπορεί να περιέχουν κείµενα και εικόνες. Για να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5)

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5) ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ Τοποθετώ μια δισκέτα στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή. Τοποθετώ τη δισκέτα που έχει το αρχείο μου στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΕΝΑ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑΝΝΕΝΑ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΓΙΑΝΝΕΝΑ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑΝΝΕΝΑ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ & ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Περιγραφή και επεξήγηση της χρήσης του χώρου διαχείρισης της ιστοσελίδας για τους καλλιτέχνες 1 Περιεχόμενα Είσοδος στο χώρο διαχείρισης...3 Επεξεργασία της σελίδας

Διαβάστε περισσότερα

Visual Basic Γλώσσα οπτικού

Visual Basic Γλώσσα οπτικού Visual Basi Γλώσσα οπτικού προγραµµατισµού «Η αρχή είναι το ήµισυ του παντός» Κουλλάς Χρίστος www.oullas.om oullas 2 Στόχοι Μαθήµατος Οι µαθητές να µπορούν: να εξηγούν τι είναι η Visual Basi. ναεξηγούνταστάδιαδηµιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Περιβάλλον ηλεκτρονικού υπολογιστή...9 Επιφάνεια εργασίας...12 Διαχείριση αρχείων...15 Ιοί Η/Υ...21 Διαχείριση εκτυπώσεων...

Περιεχόμενα. Περιβάλλον ηλεκτρονικού υπολογιστή...9 Επιφάνεια εργασίας...12 Διαχείριση αρχείων...15 Ιοί Η/Υ...21 Διαχείριση εκτυπώσεων... Περιεχόμενα Περιβάλλον ηλεκτρονικού υπολογιστή...9 Επιφάνεια εργασίας...12 Διαχείριση αρχείων...15 Ιοί Η/Υ...21 Διαχείριση εκτυπώσεων...22 Περιβάλλον ηλεκτρονικού υπολογιστή...23 Επιφάνεια εργασίας...26

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΘΗΝΑ 2010

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΘΗΝΑ 2010 2 3 ΚΑΘΟΔΙΚΟΣ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Ο παλµογράφος είναι ένα πολύ χρήσιµο όργανο για τη µελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΟΥ ΟΠΑ ΑΠΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΟΧΟ (ΥΠΗΡΕΣΙΑ VPN) Windows 8, Windows 7, Windows Vista, Windows XP

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΟΥ ΟΠΑ ΑΠΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΟΧΟ (ΥΠΗΡΕΣΙΑ VPN) Windows 8, Windows 7, Windows Vista, Windows XP ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΟΥ ΟΠΑ ΑΠΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΟΧΟ (ΥΠΗΡΕΣΙΑ VPN) Windows 8, Windows 7, Windows Vista, Windows XP Σε περίπτωση κατά την οποία ο υπολογιστής που χρησιμοποιείτε συνδέεται στο Internet

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD Περιεχόµενα Εισαγωγή στον επεξεργαστή κειµένου Word...1 Αρχικά...1 Επιλογή εντολών...3 Προσθήκη Αφαίρεση...5 Γραµµής Εργαλείων & Εικονιδίων...5 Αποθήκευση εγγράφου...7

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις Excel. Επικεφαλίδα. στήλης. Ενεργό κελί. Παράθυρο εργασιών. Γραµµή κατάστασης

Σηµειώσεις Excel. Επικεφαλίδα. στήλης. Ενεργό κελί. Παράθυρο εργασιών. Γραµµή κατάστασης 1 Εισαγωγή Λογιστικά Φύλλα Τα λογιστικά φύλλα (spreadsheets) είναι εφαρµογές στις οποίες τα αριθµητικά δεδοµένα είναι οργανωµένα σε γραµµές και στήλες, που επιτρέπουν την εύκολη και γρήγορη εκτέλεση υπολογισµών.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες EQL Desktop (rev.1.0.23) ΣΥΝ ΕΣΗ S-710 ΜΕ ΚΑΛΩ ΙΟ USB ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγίες EQL Desktop (rev.1.0.23) ΣΥΝ ΕΣΗ S-710 ΜΕ ΚΑΛΩ ΙΟ USB ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Οδηγίες EQL Desktop (rev.1.0.23) Πρόγραμμα για τον Προγραμματισμό των Μηχανών D.P.S. S-800, Open Cash και S-710 μέσω Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΣΥΝ ΕΣΗ S-710 ΜΕ ΚΑΛΩ ΙΟ USB Εγκατάσταση ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα