C Y M B C Y M B

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "- 2009 189 C Y M B C Y M B"

Transcript

1 Ο συμμεταφορέας νατρίου-ιωδίου στο θυρεοειδή, σε φυσιολογικούς και κακοήθεις ιστούς, η σχέση του με την Πυρηνική Ιατρική και οι προοπτικές του στη γονιδιακή θεραπεία Περίληψη Ο συμμεταφορέας NaI (ΣNaI) είναι μια διαμεμβρανική γλυκοπρωτεϊνη που εντοπίζεται στην πλαγιοβασική μεμβράνη των θυλακιωδών κυττάρων του θυρεοειδή, καθώς επίσης και άλλων φυσιολογικών και παθολογικών ιστών όπως του μαζικού αδένα κατά την περίοδο της γαλουχίας, στον καλά διαφοροποιημένο καρκίνο του θυρεοειδή και στο αδενοκαρκίνωμα του μαστού. Χρησιμοποιεί την ηλεκτροχημική διαφορά που δημιουργείται από την αντλία Νa-Κ για να εισάγει ένα ιόν ιωδίου στον ενδοκυττάριο χώρο μαζί με δύο ιόντα νατρίου. Περιγράφεται η σημασία του ΣNaI στις διαγνωστικές και τις ερευνητικές εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής όπως στο μηχανισμό πρόσληψης του ραδιενεργού ιωδίου στο φυσιολογικό θυρεοειδή, αλλά και στον καρκίνο του θυρεοειδή. Περιγράφεται επίσης η επίδραση του ΣΝaΙ στη θυρεοειδοτρόπο ορμόνη, στη θυρεοειδική υπεροξειδάση και στη θυρεοδεσμευτική σφαιρίνη. Τέλος αναφέρονται ερευνητικές εργασίες που μελετούν καινούριες προοπτικές εφαρμογών του ΣΝaΙ στη διάγνωση και τη θεραπεία θυρεοειδικών και άλλων παθήσεων. Hell J Nucl Med 2009; 12(2): Δημοσιεύτηκε στο Διαδίκτυο στις 27 Ιουλλίου 2009 Χρήστος Φούτζηλας 1, Χρυσάνθη Μαρακάκη 1, Νικόλαος Σύρμος 2 1. Παθολογική Κλινική, Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών 2. Νευροχειρουργική Κλινική, Βενιζέλειο Νοσοκομείο Ηρακλείου, Κρήτη, Ελλάς Λέξεις ευρετηρίου: Λειτουργία του συμμεταφορέα NaI (ΣΝaΙ) Έκφραση του ΣΝaΙ σε φυσιολογικούς ιστούς Έκφραση του ΣΝaΙ σε κακοήθεις ιστούς Γονιδιακή θεραπεία με ΣΝaΙ Διεύθυνση αλληλογραφίας: Nικόλαος Χ. Σύρμος Παπάφη 159, Τ.Κ Θεσσαλονίκη, Μακεδονία, Ελλάδα Τηλ και Ελήφθη: 31 Μαρτίου 2009 Εγκρίθηκε με τροποποιήσεις: 20 Ιουνίου 2009 Εισαγωγή Η ικανότητα του θυρεοειδή αδένα να συγκεντρώνει και να διατηρεί το ιώδιο αποτέλεσε τη βάση για τη διάγνωση και τους θεραπευτικούς χειρισμούς τόσο στις καλοήθεις παθήσεις του θυρεοειδή όσο και στον θυρεοειδικό καρκίνο. Από το 1896 ο Baumann ανακάλυψε για πρώτη φορά ότι στον θυρεοειδή αδένα επιτυγχάνεται συγκέντρωση ιωδίου μεγαλύτερη από αυτή του πλάσματος σε φυσιολογικές συνθήκες [1]. Η ανακάλυψη αυτή αποτέλεσε το έναυσμα για την έναρξη πληθώρας μελετών και ερευνητικής δραστηριότητας πάνω στη φυσιολογία και παθολογία του θυρεοειδή, για να χρησιμοποιηθεί το ιδιαίτερο αυτό χαρακτηριστικό της εκλεκτικής συγκέντρωσης ιωδίου στη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου για την απεικόνιση και τη θεραπεία διάφορων καρκίνων του αδένα. Το επόμενο κομβικό σημείο στην έρευνα στη θυρεοειδική λειτουργία αποτέλεσε η κλωνοποίηση του συμμεταφορέα νατρίου-ιωδίου (ΣΝaΙ)-sodium iodide symporter (ΝΙS), το 1996 [2], η οποία προώθησε την κατανόηση της παθοφυσιολογίας του θυρεοειδή αδένα και χάραξε νέες προοπτικές στην έρευνα για τον καρκίνο, όχι μόνο στο θυρεοειδή αλλά μέσω επαγωγής του γονιδίου του ΣΝaΙ και σε εξωθυρεοειδικούς καρκίνους όπως του μαστού. Το γονίδιο, η δομή και η λειτουργία του ΣNaΙ Το ανθρώπινο γονίδιο του ΣNaI εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 19p και κωδικοποιεί μια γλυκοπρωτεϊνη η οποία αποτελείται από περίπου 643 αμινοξέα με μοριακό βάρος KDa [3] (Εικ. 1). Το γονίδιο αυτό αποτελείται από 15 εξόνια και από 14 ιντρόνια που μεταγράφονται σε mrna. Tο μόριο του ΣNaI διαθέτει 13 διαμεμβρανικά τμήματα με το αμινοτελικό άκρο του να καταλήγει εξωκυτταρικά και το καρβοξυτελικό ενδοκυτταρικά και περιέχεται στη βασική μεμβράνη του επιθηλιακού κυττάρου του θυρεοειδικού θυλακίου, στα κύτταρα του μαζικού αδένα κατά τη διάρκεια του θηλασμού, στο γαστρικό βλεννογόνο, στα κύτταρα των σιαλογόνων αδένων και ενδεχόμενα σε άλλους τύπους κυττάρων [4]. Ο ΣNaI αντλεί την απαιτούμενη ενέργεια από μια Νa-Κ ΑΤΡάση για να μεταφέρει ενεργητικά ένα ιόν Ι - και δύο ιόντα Νa+ στον ενδοκυττάριο χώρο και λειτουργεί παρά τη μεγάλη ηλεκτροχημική διαφορά που υπάρχει μεταξύ του ανόργανου ιωδίου του πλάσματος και του οργανικοποιημένου ιωδίου του ενδοκυττάριου (Εικ. 2). 189

2 Εξωκυττάριος χώρος Ενδοκυττάριος χώρος Εικόνα 2. Η διακίνηση του ΣΝaΙ μεταξύ του εξωκυτταρίου και του ενδοκυτταρίου χώρου. Εικόνα 1. Σχηματικό μοντέλο της δομής του ΣΝaΙ. Ο συμμεταφορέας αναστέλλεται από τα υπερχλωρικά άλατα, νιτρώδη, βρωμιούχα, θειοκυανικά και σεληνοκυανικά ανιόντα και το λίθιο. Τα υπερχλωρικά άλατα σε μεγάλες δόσεις μπορούν να αποκλείσουν τον αδένα σε περίπτωση που το άτομο μολυνθεί με ραδιενεργό ιώδιο. Στην ιδιότητα αυτή του υπερχλωρικού καλίου (KClO 4 ) στηρίχτηκε παλαιότερη δοκιμασία κατά την οποία, μετά την γνωστή δοκιμασία πρόσληψης του ραδιενεργού ιωδίου-131 ( 131 I) από το θυρεοειδή αδένα, δίνεται από το στόμα 0,5-1g σκόνης KClO 4 που έχει σαν αποτέλεσμα την απομάκρυνση του 131 I από το θυρεοειδή αδένα. Συγκεκριμένα, 30min μετά το ΚClO 4 η αποβολή του 131 I από το θυρεοειδή δεν υπερβαίνει το 10% σε φυσιολογικές καταστάσεις [5]. Τα νιτρώδη και βρωμιούχα μπορούν να αναστείλουν τη λειτουργία του ΣNaI αν βρίσκονται σε αυξημένες ποσότητες στις τροφές. Τα θειοκυανικά και σεληνοκυανικά ανιόντα δε μεταφέρονται στο θυρεοειδή αδένα αλλά αναστέλλουν το ΣΝaΙ. Το λίθιο επίσης μπορεί να συμμεταφερθεί με το ιώδιο στο κυτταρόπλασμα αλλά κατά 10-20% σε μικρότερα επίπεδα από το Νa +. Παράγοντες που ρυθμίζουν την έκφραση του ΣNaI H θυρεοειδοτρόπος ορμόνη-thyroid stimulating hormone (TSH) συνιστά το βασικό ορμονικό ρυθμιστή της θυρεοειδικής λειτουργίας μέσω της ενεργοποίησης της αδενυλικής κυκλάσης (camp). Σε φυσιολογικές συνθήκες λειτουργίας του αδένα η ΤSH επάγει την έκφραση και λειτουργία του ΣNaI με δυο μηχανισμούς. Ο πρώτος αφορά την ενεργοποίηση της μεταγραφής του γονιδίου που κωδικοποιεί τον ΣNaI [6]. Ο δεύτερος μηχανισμός επάγει τη δραστηριότητα της ΝIS πρωτεΐνης μέσω μετα-μεταφραστικών τροποποιήσεων οι οποίες είναι απαραίτητες στη διακίνηση του ΣΝαΙ στην κυτταρική μεμβράνη [7]. Στη νόσο του Graves ο ΣNaI ενεργοποιείται από τα αντισώματα που διεγείρουν τους υποδοχείς της ΤSH (TSH receptor-stimulating antibodies). Στους λοιπούς ιστούς που εκφράζεται ο ΣΝaΙ, δηλαδή στο μαστό, στο γαστρικό βλεννογόνο και στους σιαλογόνους αδένες, το ιώδιο συγκεντρώνεται σε μικρότερη ποσότητα από το θυρεοειδή, δεν αποθηκεύ- εται και δεν επηρεάζεται η λειτουργία του από την TSH. Είναι γνωστό ότι η λήψη μεγάλης ποσότητας ιωδίου οδηγεί σε παροδική ελάττωση της σύνθεσης των θυρεοειδικών ορμονών (φαινόμενο Wolff-Chaikoff ή φαινόμενο διαφυγής), η οποία σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα αποκαθίσταται στα φυσιολογικά επίπεδα. Η κλωνοποίηση του ΣNaI ερμήνευσε ικανοποιητικά το φαινόμενο διαφυγής μέσω της διαπίστωσης ότι η αυξημένη ενδοκυττάρια συγκέντρωση ιωδίου προκαλεί μείωση των επιπέδων του mrna του ΣNaI μέσα σε 6 ώρες και της πρωτεΐνης σε 24 ώρες [8]. Τα παραπάνω εξηγούν γιατί όταν χορηγούμε μεγάλες δόσεις ιωδίου από το στόμα για να εκδιώξουμε το ραδιενεργό ιώδιο που έλαβε ο θυρεοειδής αδένας σε ένα πυρηνικό ατύχημα, η θυρεοειδική λειτουργία κατά κανόνα δε διαταράσσεται. Η θυρεοσφαιρίνη δρα κατασταλτικά στα γονίδια που σχετίζονται με τη λειτουργία του θυρεοειδή αδένα. Ωστόσο ο μηχανισμός καταστολής των επιπέδων του m RNA του ΣNaI δεν έχει πλήρως κατανοηθεί, συμφωνεί όμως με την παρατήρηση ότι στα μεγαλύτερα θυλάκια (που περιέχουν περισσότερη ποσότητα κολλοειδούς) παρατηρήθηκε ανοσοϊστοχημικά μικρότερη έκφραση του ΣNaI [9]. Οι κυτταροκίνες, όπως ο παράγων νεκρώσεως των όγκων tumor necrosis factor (TNF-α και -β), η ιντερφερόνη interferon (IFN-γ) και οι ιντερλευκίνες interleukin (IL-1 α, IL-1β και IL-6) αποδείχτηκε ότι αναστέλλουν την έκφραση του mrna του ΣNaI και την πρόσληψη του ιωδίου στα ανθρώπινα θυρεοειδικά κύτταρα. Ο tumor growth factor (TGF-β), ένας ισχυρός αναστολέας της σύνθεσης του DNA και της ανάπτυξης του θυρεοειδικού κυττάρου, μειώνει την μέσω της TSH επαγόμενη λειτουργία του ΣNaI καθώς και την πρόσληψη του ιωδίου που ρυθμίζεται από την TSH. Ομοίως η IGF-1 ελαττώνει τα επίπεδα του mrna του μέσω TSH επαγόμενου ΣNaI αν και έχει την αντίθετη επίδραση στα επίπεδα του mrna της θυρεοσφαιρίνης και θυρεοειδικής υπεροξειδάσης thyroid peroxidase (ΤΡΟ) [3]. Η Πυρηνική Ιατρική μελετά τους παράγοντες που επηρεάζουν την πρόσληψη του ραδιενεργού ιωδίου στο θυρεοειδή αλλά και τα επίπεδα της TSH, της TPO και της σφαιρίνης που δεσμεύει τη θυροξίνη-thyroid binding globulin (ΤΒG) στον ορό των ασθενών. Η οιστραδιόλη επιδρά έμμεσα στην αύξηση της TBG, αυξάνει άμεσα τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και ελαττώνει 190 Hellenic Journal of Nuclear Medicine Μάιος - Αύγουστος 2009

3 την μεταγραφή του γονιδίου του ΣNaI στα θυρεοειδικά θυλακιώδη κύτταρα και συνεπώς μειώνει την πρόσληψη ιωδίου, φαινόμενο που πιθανότατα ερμηνεύει την μεγαλύτερη επίπτωση της βρογχοκήλης στις γυναίκες [9]. Το ΣNaI και άλλοι ιστοί Κατά τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου ερευνητικά διαπιστώνεται ότι ο ΣNaI απορροφάται εκτός από το θυρεοειδή αδένα και από ποικίλους άλλους ιστούς, όπως τους σιαλογόνους και δακρυϊκούς αδένες, το γαστρικό βλεννογόνο, τα χοριοειδή πλέγματα, το ακτινωτό σώμα στον οφθαλμό, το δέρμα, τον πλακούντα, το μαζικό αδένα κατά το θηλασμό και το θύμο αδένα. Η παραπάνω διαπίστωση ερμηνεύει τις παρενέργειες της χορήγησης ραδιενεργού ιωδίου στο διαφοροποιημένο καρκίνο του θυρεοειδή από το γαστρεντερικό σύστημα, όπως τη γαστρίτιδα από φλεγμονώδη αντίδραση στην ακτινοβολία του γαστρικού βλεννογόνου, ανορεξία λόγω ατροφίας, και σπάνια μεγαλοβλαστική αναιμία εξαιτίας της ελλείψεως του ενδογενή παράγοντα, τα οποία όμως μπορούν να προληφθούν με τη χορήγηση των αναστολέων της αντλίας πρωτονίων proton-pump inhibitors (PPI) χωρίς να επηρεαστεί η βιοδιαθεσιμότητα του ιωδίου [10]. Η μεταφορά του ιωδίου στο θυρεοειδή και στους εξωθυρεοειδικούς ιστούς μέσω του ΣΝaΙ παρουσιάζει ομοιότητες όπως τον αποκλεισμό της μεταφοράς από τα υπερχλωρικά άλατα και τα θειοκυανικά ανιόντα καθώς και τη διατήρηση της ηλεκτροχημικής διαφοράς συγκεντρώσεως του ιωδίου με το πλάσμα στα ίδια επίπεδα. Ωστόσο στους εξωθυρεοειδικούς ιστούς η μεταφορά του ιωδίου δεν εξαρτάται από την TSH και το ιώδιο δεν υφίσταται οργανικοποίηση, με την εξαίρεση πιθανώς του μαζικού αδένα κατά τη γαλουχία, όπου το ανόργανο ιώδιο οξειδώνεται από την υπεροξειδάση και δεσμεύεται από την καζεΐνη και άλλες πρωτεΐνες του γάλακτος [3]. Η έκφραση του ΣΝaΙ σε κακοήθεις όγκους Στον καρκίνο του θυρεοειδή Η πρόσληψη του ιωδίου είναι μικρότερη στον καρκίνο του θυρεοειδή σε σχέση με τον φυσιολογικό ιστό [4]. Επίσης είναι ανάλογη του βαθμού διαφοροποίησης του όγκου [3, 11]. Επιπλέον ο χρόνος ημίσειας ζωής του ιωδίου στον ενδοκυττάριο χώρο στα κακοήθη κύτταρα ως προς τα φυσιολογικά, είναι μικρότερος (3-5 προς 6-8 ημέρες) [12]. Αρκετές μελέτες έχουν καταδείξει ότι η έκφραση του ΣNaI στο θυρεοειδικό καρκίνο εμφανίζει υψηλή διακύμανση, με ένα ποσοστό έως 80% των βιοψιών να εμφανίζει φυσιολογική ή και αυξημένη ποσότητα ΣΝaΙ mrna [3, 4] (Εικ. 3). Παρατηρείται αυξημένη ετερογένεια στην έκφραση του ΣΝaΙ ακόμη και ανάμεσα σε κύτταρα του ίδιου όγκου [4, 11]. Διάφοροι μηχανισμοί μπορεί να είναι υπεύθυνοι, λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλούς όγκους με αυξημένη ή φυσιολογική ποσότητα ΣΝaΙ mrna, η πρωτεΐνη εντοπιζόταν στον ενδοκυττάριο χώρο και όχι στην κυτταρική μεμβράνη [3]. Η ελαττωμένη παραγωγή ΣΝaΙ mrna μπορεί να οφείλεται σε αλλαγές στην έκφραση και τη λειτουργία μεταγραφικών παραγόντων, οι οποίες σχετίζονται με ενεργοποίηση πρώτο-ογκογονιδίων όπως είναι το RAS ή το RET [3]. Το RAS και το RET προκαλούν μείωση των επιπέδων του μεταγραφικού παράγοντα Pax-8 και απενεργοποίηση του μεταγραφικού παράγοντα TTF-1 [12]. Ελαττωμένα ενδοπυρηνικά επίπεδα Raf-1 επίσης προκαλούν ελάττωση της έκφρασης του ΣΝaΙ [13]. Διαταραχές στην διακίνηση των πρωτεϊνών στον ενδοκυττάριο χώρο, στην στόχευση πρωτεϊνών για την κυτταρική μεμβράνη καθώς και στην πολικότητα του κυττάρου είναι μηχανισμοί που εξηγούν τα ελαττωμένα επίπεδα της ΣΝaΙ πρωτεΐνης στην κυτταρική μεμβράνη [4, 13]. Μεταλλάξεις στο πρώτο ογκογονίδιο BRAF μπορεί να είναι μερικά υπεύθυνες για αυτό [3]. Η κυτταρική έκφραση του ΣΝaΙ στον καρκίνο του θυρεοειδή συμβαδίζει με το βαθμό διαφοροποίησής του [11], με χαμηλότερα επίπεδα έκφρασης να εμφανίζονται σε πιο επιθετικούς όγκους [3]. Οι όγκοι που εκφράζουν το ΣΝaΙ επίσης έχουν καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο [11]. Οι μεταστάσεις γενικά εμφανίζουν μειωμένη έκφραση ΣΝαΙ σε σχέση με την πρωτοπαθή εστία. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε μια διαδικασία απώλειας της διαφοροποίησης [11,12]. Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί ότι η έκφραση του TSH-R και της θυρεοσφαιρίνηςthyroglubin-tg διατηρείται στα κακοήθη κύτταρα σε παρόμοια επίπεδα με το φυσιολογικό ιστό, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τις μεγάλες διακυμάνσεις της έκφρασης του ΣΝaΙ [12]. Στον καρκίνο του μαστού Διάφορες μελέτες έχουν δείξει την έκφραση του ΣΝaΙ στον καρκίνο του μαστού σε ποσοστό 76% με 88% [3, 4], είτε στο κυτταρόπλασμα είτε στη μεμβράνη (Εικ. 4). Από την άλλη πλευρά το 87% των δειγμάτων φυσιολογικού μαζικού αδένα είναι αρνητικά (εξαιρώντας την περίοδο του θηλασμού) [3]. Η παρατήρηση αυτή είναι πολύ σημαντική, αν λάβει κανείς υπόψη ότι η έκφραση του HER-2-neu, του υποδοχέα δηλαδή του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR) ενός πολύ σημαντικού εργαλείου στην πρόγνωση και την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, εμφανίζεται στο 37% των όγκων [4]. Όγκοι που εκφράζουν το HER-2-neu είναι πιο πιθανό να εκφράζουν Εικόνα 3. Έκφραση του ΣΝaΙ σε Α φυσιολογικό θυρεοειδικό ιστό και C σε θηλώδες θυρεοειδικό καρκίνωμα- ανοσοϊστοχημική μελέτη (Riesco-Eizaguirre G, Santisteban P. Eur J Endocrinol 2006; 155: Ref No 3). 191

4 Έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για μεταφορά του γονιδίου του ΣΝaΙ τόσο σε μη διαφοροποιημένο καρκίνο του θυρεοειδή όσο και σε εξωθυρεοειδικές κακοήθειες προκειμένου να επεκταθούν οι διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές του ραδιενεργού ιωδίου, στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, του μαστού, στο γλοίωμα, στο ηπάτωμα, στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, στον καρκίνο του προστάτη κ.α.[3]. Ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί είναι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η αυξημένη έξοδος του ιωδίου από τα καρκινικά κύτταρα [3]. Για το σκοπό αυτό δόθηκαν άλατα λιθίου, δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε ιώδιο, προκλήθηκε καταστροφή του θυρεοειδή, ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός οργανικοποίησης του ιωδίου με συμμεταφορά γονιδίου ή με την ενεργοποίηση ειδικών προαγωγέων όπως είναι το ειδικό προστατικό αντιγόνο-prostate specific antigen (PSA) για τον καρκαι το ΣΝaΙ [13]. Παρότι όμως ο ΣΝaΙ εκφράζεται στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η πρόσληψη ραδιενεργού ιωδίου από τα κακοήθη κύτταρα είναι μη σημαντική, με ένα ποσοστό 17% των πρωτοπαθών όγκων να εμφανίζουν αξιόλογη πρόσληψη ενώ και από τους όγκους που είναι ΣΝaΙ θετικοί, μόνο ένα 25% προσλαμβάνει σημαντικά το ραδιενεργό ιώδιο [14]. Η ενεργοποίηση της κινάσης της 3 φωσφοϊνοσιτόλης σχετίζεται με αύξηση της μεταγραφής του γονιδίου του ΣΝaΙ αλλά και με μείωση της γλυκοζυλίωσης της πρωτεΐνης και μειωμένη μεταφορά της στην κυτταρική μεμβράνη [14]. Η ενεργοποίηση αυτή μπορεί να είναι το αποτέλεσμα δράσης πρώτοογκογονιδίων σαν το HER-2-neu ή το Src αλλά και μεταλλάξεων στην p110α υπομονάδα του ενζύμου [14]. Σε άλλες κακοήθειες Στον καρκίνο του στομάχου η έκφραση του ΣNaI είναι ελαττωμένη ή απούσα σε σχέση με το φυσιολογικό ιστό [15]. Επίσης, σε γειτονικές στον όγκο καλοήθεις ιστολογικά περιοχές, η έκφραση του σχετίζεται αντίστροφα με την απόσταση του κυττάρου από την κακοήθη μάζα [15]. Επιπλέον δεν παρατηρείται έκφραση ΣNaI σε περιπτώσεις εντερικού τύπου μεταπλασίας γαστρικού ή οισοφαγικού βλεννογόνου [15], σε δυσπλαστικούς γαστρικούς αδένες και σε μη αδενοκαρκινώματα όπως οι γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι gastrointestinal stomal tumors (GIST) [15]. Η αναγνώριση της πρωτεΐνης ΣNaI με ανοσοϊστοχημεία έχει προταθεί σαν μέσο διάκρισης φυσιολογικού από κακοήθη γαστρικό ιστό σε βιοψίες [15, 16]. Σε αδενοκαρκινώματα του πνεύμονα η έκφραση του ΣΝaΙ είναι αυξημένη, καθιστώντας το σπινθηρογράφημα με ραδιενεργό ιώδιο μια ακόμη πιθανή διαγνωστική μέθοδο [17]. Σε μια μελέτη 139 πρωτοπαθών βρογχογενών καρκινωμάτων με ανοσοϊστοχημεία ο ΣNaI εκφραζόταν στο 54% των περιστατικών με την πλειονότητα αυτών να είναι αδενοκαρκινώματα [17]. Στην ίδια μελέτη ο ΣNaI κυρίως εκφράζεται στους παραπάνω όγκους όταν οι όγκοι αυτοί δεν εκφράζουν το μεταφορέα 1 της γλυκόζης (Glut1), [17]. Η αύξηση της έκφρασης του ΣNaI σε κακοήθειες Στον καρκίνο του θυρεοειδή Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του ΣΝaΙ στην ενδοκυττάρια μεταφορά του ιωδίου, αρκετές προσπάθειες γίνονται για την επαγωγή της έκφρασής του στον καλά διαφοροποιημένο θυρεοειδικό καρκίνο. Ο ποιο κοινός τρόπος είναι η χρήση της ενδογενούς ή της ανθρώπινης ανασυνδυασμένης-human recombinant TSH (hrtsh). Αποσύροντας τη θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης με θυροξίνη Τ4 αυξάνουμε την ενδογενή TSH, για να αυξηθεί έτσι η πρόσληψη του ραδιενεργού ιωδίου από τον καρκινικό ιστό τόσο για διαγνωστικούς όσο και για θεραπευτικούς σκοπούς. Η hrtsh έχει τα ίδια αποτελέσματα και ενδεχόμενα να προκαλεί αύξηση στην ανάπτυξη των μεταστατικών εστιών. Αρκετοί εναλλακτικοί τρόποι επαγωγής της έκφρασης του ΣΝaΙ έχουν χρησιμοποιηθεί σε in vitro και in vivo μοντέλα όπως επίσης και σε κλινικές μελέτες, καθώς οι γνώσεις για την πρωτεΐνη και τη ρύθμιση της παραγωγής της έχουν πολλαπλασιαστεί [13]. Το ρετινοϊκό οξύ χρησιμοποιείται μαζί με μια ανθρακυκλίνη στη θεραπεία της οξείας προμυελοκυτταρικής λευχαιμίας. Είναι ανάλογο της βιταμίνης Α και δρα σε ενδοπυρηνικούς υποδοχείς. Το ρετινοϊκό οξύ στα θυρεοειδικά κύτταρα αυξάνει την παραγωγή του ΣΝaΙ mrna τόσο in vitro όσο και in vivo και προκαλεί αύξηση της πρόσληψης του ραδιενεργού ιωδίου σε ποσοστό 20%-50% των ασθενών, αλλά το μέγεθος του όγκου δεν μειώνεται παρά μόνο στο 11%-16% των ασθενών [3, 11] In vitro μελέτες έχουν δείξει αύξηση του ΣΝaΙ mrna και της πρόσληψης ραδιενεργού ιωδίου αλλά όχι της πρωτεΐνης [13]. Η φορσκολίνη, ένας ενεργοποιητής της αδενυλικής κυκλάσης [13], και το διβουτυλικό camp προσομοιάζουν την δράση της TSH στον θυρεοειδή [11]. In vitro η αδενοσίνη οδηγεί σε αύξηση του ΣΝaΙ (του mrna και της πρωτεΐνης) καθώς και στην αυξημένη πρόσληψη του ραδιενεργού ιωδίου [13]. Υπάρχουν πολλές άλλες μελέτες που αφορούν την επίδραση ορμονών, χημειοθεραπευτικών, φαρμάκων και άλλων ουσιών στον ΣΝaΙ που όμως δεν κατέληξαν σε σαφή πρακτικά αποτελέσματα. Στον καρκίνο του μαστού Προσπάθειες επαγωγής του γονιδίου του ΣNaI στον καρκίνο του μαστού έχουν γίνει in vitro σε ανθρώπινες κυτταρικές σειρές καρκινικών κυττάρων του μαστού και in vivo σε πειραματόζωα που έλαβαν ως ξένο μόσχευμα τις κυτταρικές αυτές σειρές. Οι παράγοντες που χρησιμοποιήθηκαν για την επαγωγή ήταν ορμόνες σαν την προλακτίνη και την οξυτοκίνη [13] καθώς και το ρετινοϊκό οξύ είτε σαν all-trans-retinoic acid είτε σαν 9-cis-retinoic acid είτε τέλος αγωνιστές της β/γ ισομορφής του RAR όπως το μόριο AGN [3, 13]. In vivo ο συνδυασμός all-trans-retinoic acid και δεξαμεθαζόνης είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση του ΣNaI mrna και πρωτεΐνης καθώς και της πρόσληψης του ραδιενεργού ιωδίου από τα καρκινικά κύτταρα σε σχέση με τη χρήση μόνο του ρετινοϊκού οξέος [3, 13]. Η χρήση του ρετινοϊκού οξέως σε συνδυασμό με την ισοβουτυλμεθυλξανθίνη-έναν αναστολέα της φωσφοδιεστεράσης-είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της έκφρασης του ΣΝaI και της εντόπισης της πρωτεΐνης στην κυτταρική μεμβράνη [3]. Η γονιδιακή θεραπεία 192 Hellenic Journal of Nuclear Medicine Μάιος - Αύγουστος 2009

5 κίνο του προστάτη και ιϊκοί προαγωγείς όπως του κυτταρομεγαλοϊού-cytomegalovirus για το ηπατοκυτταρικό και το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα [3]. Μια άλλη λύση είναι η χρήση του ρηνίου-188 ενός ισοτόπου που εκπέμπει σωματίδια β, αντί του 131 I αφού το 188 Re παρουσιάζει μεγαλύτερο χρόνο ημίσειας ζωής και έχει μεγαλύτερη ακτίνα δράσης, με αποτέλεσμα να μπορεί να μεταφέρει μεγαλύτερες δόσεις ακτινοβολίας στον όγκο [11]. Το 188 Re έχει χρόνο ημίσειας ζωής 16,7 ώρες και ακτίνα δράσης 23-32mm [3] σε αντίθεση με το 131 I που έχει χρόνο ημίσειας ζωής 3-5 ημέρες και ακτίνα δράσης 2-3mm [12]. Ένα επίσης σημαντικό πρόβλημα είναι το πώς μπορούμε να παρέμβουμε στην μετά μεταγραφική τροποποίηση και στην ενδοκυττάρια διακίνηση της πρωτεΐνης [12]. Το ρετινοϊκό οξύ χρησιμοποιήθηκε για την περαιτέρω αύξηση της έκφρασης του ΣΝaΙ σε κυτταρικές σειρές προστατικού αδενοκαρκινώματος στα οποία είχε εισαχθεί το γονίδιο, με καλά αποτελέσματα [18]. Άλλοι χρησιμοποίησαν σε παρόμοια πειράματα δεξαμεθαζόνη με επίσης καλά αποτελέσματα [19]. Συμπερασματικά, οι γνώσεις μας και η έρευνα σχετικά με το ΣNaI αφορούν το λεπτομερή μοριακό χαρακτηρισμό του, την κατανόηση της ρύθμισης της έκφρασης και λειτουργίας του θυρεοειδή αδένα και την πρόσληψη του ραδιενεργού ιωδίου στον καρκίνο του θυρεοειδή. Περιγράφονται επίσης, οι καινοτόμες ερευνητικές και κλινικές ιατρικές μελέτες και εφαρμογές που αφορούν τη συμβολή του ΣΝaΙ στη θεραπεία και άλλων κακοήθων παθήσεων. Βιβλιογραφία 1. Baumann E. Uber den Jodgehalt der Schilddrusen von Menschen und Tieren. Hoppe-Seyler s Zeitsehrift fur Physiologische Chemie 1896; 22: Smanick PA, Liu Q, Furminger TL et al. Cloning of the human sodium iodide symporter. Bioch Biophy Res Commun 1996; 226: Riesco-Eizaguirre G, Santisteban P. A perspective view of sodium iodide symporter research and its clinical implications. Eur J Endocrinol 2006; 155: Dohan O, De La Vieja A, Paroder V et al. The Sodium/Iodide Symporter (ΝΙS): Characterization, Regulation, and Medical Significance. Endocr Rev 2003; 24: Γραμματικός Φ και συν. Πυρηνική Ιατρική. Πρακτικές Εφαρμογές σε 15 Ιατρικές Ειδικότητες. Εκδ. Ζήτη 4 η Έκδοση Θεσσαλονίκη, 1996; σελ Obno M, Zannini M, Levy O et al. The paired-domain transcription factor Pax-8 binds to the upstream enhancer of the rat ΝΙS gene and participates in both thyroid specific and cyclic-amp-dependent transcription. Molec Cell Biol 1999; 19: Riedel C, Levy O, Carrasco N. Post-transcriptional regulation of the sodium/iodide symporter by thyrotropin. J Biolog Chem 2001; 276: Eng PH, Cardona GR, Fang SL et al. Escape from the acute Wolff Chaikoff effect is associated with a decrease in thyroid sodium/iodide symporter messenger ribonucleic acid and protein. Endocrinol 1999; 140: Furlanetto TW, Nguyen LQ, Jameson JL. Estradiol increases proliferation and down-regulates the sodium/iodide symporter gene in FRTL-5 cells. Endocrinol 1999; 140: Sfakianakis G, Sfakianaki E. The sodium-iodine symporter and the proton-pump inhibitors in - related to the side effects of- the treatment of thyroid cancer with iodine-131. Hell J Nucl Med 2007; 10: June-Key Chung. Sodium Iodide Symporter: It s Role in Nuclear Medicine. J Nucl Med 2002; 43: Filetti S, Bidart JM, Arturi F et al. Sodium/iodide symporter: a key transport system in thyroid cancer cell metabolism. Europ J Endocrinol 1999; 141: T Kogai, K Taki1 and G A Brent. Enhancement of sodium/iodide symporter expression in thyroid and breast cancer. Endocrine-Related Cancer 2006; 13: Knostman K, McCubrey J, Morrison C et al. PI3K activation is associated with intracellular sodium/iodide symporter protein expression in breast cancer. BMC Cancer 2007; 7: Altorjay A, Dohαn O, Szilαgyi A et al. Expression of the Na+/l- symporter (NΙS) is markedly decreased or absent in gastric cancer and intestinal metaplastic mucosa of Barrett esophagus. BMC Cancer 2007; 7: Farnedi A, Eusebi L, Poli F, Foschini MP. Immunohistochemical Expression of the Human Sodium/Iodide Symporter Distinguishes Malignant From Benign Gastric Lesions. Int J Surg Pathol Jan 4. [Epub ahead of print] 17. Kang do Y, Lee HW, Choi PJ et al. Sodium/iodide symporter expression in primary lung cancer and comparison with glucose transporter 1 expression. Pathol Int 2009; 59: Spitzweg C, Scholz IV, Bergert ER et al. Retinoic Acid-Induced Stimulation of Sodium Iodide Symporter Expression and Cytotoxicity of Radioiodine in Prostate Cancer Cells. Endocrinology 2003; 144: Scholz IV, Cengic N, Goeke B et al. Dexamethasone Enhances the Cytotoxic Effect of Radioiodine Therapy in Prostate Cancer Cells Expressing the Sodium Iodide Symporter. J Clin Endocrinol Metab 2004; 89: } Brief Review Sodium-iodine symporter in thyroid, normal and cancer tissues and its relation to nucleαr medicine and to gene cloning treatment Christos Foujilas, Chrysanthi Marakaki, Nikolaos Sirmos Abstract Sodium iodide symporter (NIS) is a transmembrane glucoprotein located in the basolateral membrane of the follicular thyroid cells, as well as in other normal and abnormal tissues such as the lactating mammary gland, well differentiated thyroid carcinoma and breast adenocarcinoma. It uses the electrochemical gradient generated by the Na-K ATPase to import an iodide molecule to the intracellular space along with two sodium molecules. The importance of NIS to diagnostic and research activities of Nuclear Medicine such as the radioiodine uptake, serum levels of TSH, TPO and TBG and thyroid diseases, especially cancer are described. NIS gene cloning in 1996 opened new prospective in diagnosis and treatment of thyroid and other diseases. Hell J Nucl Med 2009; 12(2): Published on line: 27 July 2009 Keywords: Sodium iodide symporter, function In normal tissues In cancer tissues In gene cloning treatment Correspondence address: Dr. Nikolas Syrmos, Papafi 159, PC , Thessaloniki, Macedonia, Greece Mob , Tel , [ 193

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδικά νοσήματα Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδής Mοιάζει με θυρεό Μπροστά από την τραχεία Μεγαλύτερος ενδοκρινικός αδένας

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 Περιεχόμενα Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii Κεφάλαιο 1 2 3 4 Εισαγωγή 1 Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης.... 3 Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 1 Δράση μέσω φυσικοχημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Οι παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα

Οι παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα της Υ. Δημουλά' Οι παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα Βασικές πληροφορίες θυρεοειδής αδένας είναι ένα συμπαγές όργανο που βρίσκεται στο κάτω τμήμα του τραχήλου. Εκκρίνει τρεις ορμόνες, τη θυροξίνη, (Τ4), την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ A.A. Σπαντίδοο 1 2, Μ. Χατζηπαναγιώτου 1 2, Β. Ζουμπουρλής 1 2 1. Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών,

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ Παρασκευή, 30 Σεπτέμβριος :08 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 02 Μάρτιος :48

Συντάχθηκε απο τον/την ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ Παρασκευή, 30 Σεπτέμβριος :08 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 02 Μάρτιος :48 Ένας πολύ σημαντικός αδένας, επιστάτης του οργανισμού στην σωστή διαχείριση των ενεργειακών αποθεμάτων του, είναι ο θυρεοειδής. Βρίσκεται στο κατώτερο τριτημόριο του πρόσθιου τμήματος του τραχήλου, έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα (γνωστό και

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων

Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Κεφάλαιο 13 (Ιατρική Γενετική) Η θεραπεία των γενετικών νοσημάτων Πολυπαραγοντικά γενετικά νοσήματα: -ασαφείς γενετικές και περιβαλλοντικές παράμετροι αλλά μια περιβαλλοντική συνιστώσα μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργικές Παθήσεις Θυρεοειδούς Αδένα

Χειρουργικές Παθήσεις Θυρεοειδούς Αδένα Χειρουργικές Παθήσεις Θυρεοειδούς Αδένα Κακοήθεις Παθήσεις Συντονιστής: Ευστάθιος Α. Αντωνίου Επίκουρος Καθηγητής Γενικής Χειρουργικής και Μεταμόσχευσης Οργάνων Παρουσίαση: Ελευθέριος Δ. Σπάρταλης Ειδικευόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Μοριακή βιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Εισαγωγή Ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσιάζει άφθονες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ Η ακριβής ρύθμιση των ιόντων υδρογόνου (Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ ΙΩΔΙΟ ΡΑΔΙΟΠΕΠΤΙΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ 131Ι ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Το ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες και θυρεοειδική λειτουργία

Περιβαλλοντικοί παράγοντες και θυρεοειδική λειτουργία 08 Περιβαλλοντικοί παράγοντες και θυρεοειδική λειτουργία Ε. ΚΟΥΣΤΑ Ενδοκρινολόγος Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει κατανοητό ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (EΔ),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταρική Επικοινωνία Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση

igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση Κεφάλαιο 22 (+κεφ. 17 Hartwell) Γενετική του καρκίνου Η πρωτεΐνη p53 προσδένεται στο DNA. 2 ΕΙΚΟΝΑ 22.1 Μαστογραφία που απεικονίζει έναν όγκο. Όγκος 3 Κύρια σημεία: Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΤΡΕΟΕΙΔΙΚΑ ΥΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΓΙΩΡΓΟ ΜΙΙΦΡΟΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟ ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ

ΘΤΡΕΟΕΙΔΙΚΑ ΥΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΓΙΩΡΓΟ ΜΙΙΦΡΟΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟ ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΘΤΡΕΟΕΙΔΙΚΑ ΥΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΓΙΩΡΓΟ ΜΙΙΦΡΟΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟ ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Θυρεοειδικές ορμόνες - δράσεις Οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν όλους τους ιστούς και τα οργανικά συστήματα στο σωμα

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδική λειτουργία και αµιοδαρόνη

Θυρεοειδική λειτουργία και αµιοδαρόνη 28 Θυρεοειδική λειτουργία και αµιοδαρόνη Α. ΧΡΥΣΟΥΛΙΔΟΥ, Ε. ΔΟΥΜΑΛΑ, Π. ΗΛΙΑΔΟΥ Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Ενδοκρινικής Ογκολογίας, «Θεαγένειο» Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη Εισαγωγή αμιοδαρόνη είναι ένα βενζοφουρανικό

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές από τις φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή την παρουσίαση προέρχονται από τa παρακάτω βιβλία: - Rosai and Ackerman s Surgical Pathology. 10th Edition, Vol. 1, Elsevier, 2011 - Baloch ZW,

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος;

Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος; Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος; Η Ellie δεν είχε καλή επίδοση στο µάθηµα Φυσιολογίας παρά τις προσπάθειές της: µελέτησε πριν και µετά τις παραδόσεις, διάβασε και καθαρόγραψε τις σηµειώσεις της, Μελέτησε µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε Διδάσκων

ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε Διδάσκων ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε 2 0 2 2 Διδάσκων Α. Ζησιμόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής ΔΠΘ. Aντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ Η ύπαρξη του όγκου κινητοποιεί ανοσιακή απάντηση που περιλαμβάνει όλους τους ανοσοδραστικούς μηχανισμούς. Aυτόματη υποστροφή του καρκίνου είναι εξαιρετικά σπάνια Oι ανοσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Η ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΝΤΙΝΗΣ (OPN) ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Αικατερίνη Καζάκου 1, Θεοδώρα Κερενίδη 1, Μάρθα Λαδά 1, Ειρήνη Τσιλιώνη 1, Γεωργία Λαµπροδήµου 2, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Κάλιο Το 98% του ολικού Κ + του σώματος βρίσκεται στο εσωτερικό των κυττάρων Το 2% στο εξωκυττάριο

Διαβάστε περισσότερα

Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος. Δ Ροντογιάννη

Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος. Δ Ροντογιάννη Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος Δ Ροντογιάννη Νευρώνες ΚΝΣ C Κύτταρα Θυρεοειδούς Κύτταρα παραθυρεοειδών αδένων Μεμονωμένα κύτταρα βρογχικού βλεννογόνου και βλεννογόνουγεσ ΔΙΑΧΥΤΟ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες. Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας

Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες. Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας Ανοσολογία και καρκίνος Γενετικές και κυτταρικές αλλαγές που συµβαίνουν στον καρκίνο προσφέρουν στο ανοσιακό σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια , Φυσικός MSc 1 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια O καρκίνος είναι μια νόσος προκαλούμενη από ογκογονίδια, από ογκοκατασταλτικά γονίδια και από γονίδια micrοrna. Οι αλλαγές αυτές είναι συνήθως γεγονότα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Θυρεοτοξίκωση είναι η κλινική και βιοχημική κατάσταση που οφείλεται στην εκσεσημασμένη παραγωγή και έκθεση στις θυρεοειδικές ορμόνες κάθε αιτιολογίας. Αντίθετα, υπερθυρεοειδισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς

Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς Αθήνα 2015 Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς Δρ. Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

Edinburgh dataset; unsupervised hierarchical

Edinburgh dataset; unsupervised hierarchical Κατά τον έλεγχο με βιοψία δια βελόνης (FNB) θυρεοειδούς διαπιστώθηκε διήθηση θυρεοειδικού ιστού από υψηλής κακοήθειας ορώδες καρκίνωμα ωοθηκών. Όλοι οι δείκτες θυρεοειδικής διαφοροποίησης (TTF-1, CK 19,

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως

Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιοχημείας & Μοριακής Βιολογίας Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως Μαργαρίτης Αυγέρης, Ανδρέας Σκορίλας Τομέας Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας. Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει Τ3 & Τ4, υπό τον έλεγχο του υποθαλάµου & της υπόφυσης

Θυρεοειδής αδένας. Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει Τ3 & Τ4, υπό τον έλεγχο του υποθαλάµου & της υπόφυσης Θυρεοειδής αδένας Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει Τ3 & Τ4, υπό τον έλεγχο του υποθαλάµου & της υπόφυσης Θυρεοειδικές ορµόνες Τυροσίνη + ιώδιο Τ 3 (βιολογικά δραστική) Τ 4 Θέση και Ιστολογικά Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Καρακίτσος. Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Πέτρος Καρακίτσος. Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Αναπαραγωγιμότητα Αντικειμενοποίηση Εφαρμογή τεχνικών:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: 16 / 06 / 2017 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Θέμα Α Α1: δ Α2:

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρα ζυμομύκητα αποκρίνονται σε σήμα ζευγαρώματος

Κυτταρα ζυμομύκητα αποκρίνονται σε σήμα ζευγαρώματος Κυτταρα ζυμομύκητα αποκρίνονται σε σήμα ζευγαρώματος Στους πολυκύτταρους οργανισμούς οι θεμελιώδεις κυτταρικές λειτουργίες εξαρτώνται από σύνθετα σηματοδοτικά μονοπάτια Κυτταρική επικοινωνία Τύποι επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΒΗΤΟΥ -- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛAΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛAΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛAΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 16-06-2017 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. δ Α3. β Α4. γ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Α. φωσφορική ομάδα (Ι) E. υδροξύλιο (II) Β. mrna

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών

Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός είναι μια «αθόρυβη», «σιωπηρή» και παραγνωρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Κυτταροτοξικά Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός» Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός» H μέθοδος εφαρμόζεται ευρέος τα τελευταία χρόνια στη σταδιοποίηση του καρκίνου του πνεύμονα και ιδιαίτερα στην επιλογή μεταξύ χειρουργήσιμου ή δυνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2017 ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. δ Α3. β Α4. γ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Ι Α, ΙΙ Ε, ΙΙΙ ΣΤ, ΙV Β, V Ζ, VII Γ, VII Δ Β2. Η εικόνα 1 αντιστοιχεί σε προκαρυωτικό κύτταρο. Στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση ιωδίου και βιοσύνθεση θυρεοειδικών ορµονών

ιαχείριση ιωδίου και βιοσύνθεση θυρεοειδικών ορµονών 02 ιαχείριση ιωδίου και βιοσύνθεση θυρεοειδικών ορµονών Μ. ΓΚΟΤΣΙΝΑ, Κ.Β. ΜΑΡΚΟΥ Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ανακάλυψη του ιωδίου οφείλεται στον Courtois ο οποίος το 1811 ανακάλυψε Η στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Σοφία Τούσα, Ειδικευόµενη Γενικής Ιατρικής στο Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας, MSc, υποψήφια διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία ΙΙ Ενότητα 2:

Φυσιολογία ΙΙ Ενότητα 2: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Ορμόνες Ανωγειανάκις Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Το ένζυμο Αδενυλική κυκλάση, υπεύθυνο για τη βιοσύνθεση του camp. Το camp είναι ένα παράδειγμα μορίου «αγγελιοφόρου» καθοδικά των G πρωτεινών Αύξηση του camp

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Εισαγωγή Χρήση γλυκοκορτικοειδών (ΓΚ) σε πολλές ασθένειες Αρκετές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Εύρυθμη λειτουργία ζωτικών οργάνων Κυτταρικούς μηχανισμούς Ενζυμικές αντιδράσεις Πολλοί μηχανισμοί ομοιοστασίας του Ρύθμιση ομοιοστασίας του

Εύρυθμη λειτουργία ζωτικών οργάνων Κυτταρικούς μηχανισμούς Ενζυμικές αντιδράσεις Πολλοί μηχανισμοί ομοιοστασίας του Ρύθμιση ομοιοστασίας του Κυριότερο ενδοκυττάριο ιόν Βασικό συστατικό οργανισμού Εύρυθμη λειτουργία ζωτικών οργάνων Κυτταρικούς μηχανισμούς Ενζυμικές αντιδράσεις Πολλοί μηχανισμοί ομοιοστασίας του Ρύθμιση ομοιοστασίας του Ζωτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕ 2017 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕ 2017 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕ 2017 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟΤ 16/06/2017 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΠΑΡΑΧΗ ΘΕΜΑ Α A1. Δ Α2. Δ Α3. Β Α4. Γ Α5.Α ΘΕΜΑ Β Β1) I A II E III Σ IV Β V Ζ VI Γ VII Δ Β2) ε προκαρυωτικό γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3],

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΧΡΩΜΑΤΩΣΗ. Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας

ΑΙΜΟΧΡΩΜΑΤΩΣΗ. Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας ΑΙΜΟΧΡΩΜΑΤΩΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ Κύτταρα του εντέρου 1000 mg Fe Κύτταρα του εντέρου ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Πριν από την πρόσληψη από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του θυρεοειδή αδένα τι πρέπει να γνωρίζετε

Καρκίνος του θυρεοειδή αδένα τι πρέπει να γνωρίζετε Καρκίνος του θυρεοειδή αδένα τι πρέπει να γνωρίζετε Στο άκουσμα της, η λέξη καρκίνος και μόνο, προκαλεί φόβο και αναστάτωση. Δεν πρέπει όμως, ειδικά όσο αφορά τον καρκίνο του θυρεοειδή αδένα που ως επί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΕΛΟΜΕΡΑΣΗΣ/ΤΕΛΟΜΕΡΩΝ ΣΕ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΥΕΛΟΥ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ 1,2, ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΠΡΟΚΛΟΥ 1,2, ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ 2, ΙΣΜΗΝΙ ΛΑΣΗΘΙΩΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταρική Επικοινωνία Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα