Πρόλογος για την ελληνική έκδοση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόλογος για την ελληνική έκδοση"

Transcript

1 Πρόλογος για την ελληνική έκδοση του Γιάννη Στουρνάρα, Καθηγητή Οικονομικών του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γενικού Διευθυντή του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) Το ανά χείρας βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Gordon Brown είναι μια συγκλονιστική αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο του ανθρώπου που ανέλαβε τις τύχες της χώρας του όταν κατέρρεε το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, και ιδιαιτέρως αυτό του Ηνωμένου Βασιλείου, και η παγκόσμια οικονομική κρίση έτεινε να αποκτήσει τις διαστάσεις της κρίσης του Το βιβλίο αυτό πρέπει να τύχει μεγάλης προσοχής: από το πολιτικό σύστημα της χώρας μας, τους παράγοντες του οικονομικού βίου, κυρίως όμως από την πνευματική ηγεσία του τόπου και τον καθημερινό άνθρωπο. Το βιβλίο γράφτηκε από έναν ιδιαίτερα προικισμένο και ηθικό πολιτικό, με όραμα για την πατρίδα του, κυρίως όμως με όραμα για όλο τον κόσμο. Αν και γνωστός ευρωσκεπτικιστής, ο Gordon Brown θεωρεί ότι το ευρώ πρέπει να επιζήσει πάση θυσία και συμβουλεύει τους ευρωπαίους πολιτικούς τι να κάνουν. Συμβουλεύει τους Γερμανούς λέγοντάς τους ότι μόνη η δημοσιονομική πειθαρχία δεν αρκεί, αλλά η Ευρωζώνη χρειάζεται στιβαρή οικονομική διακυβέρνηση, επενδύσεις σε υποδομές, στην παιδεία, στην επιμόρφωση των εργαζομένων, παράλληλα με μεγαλύτερη ευελιξία στις αγορές και, φυσικά, μεταρρυθμίσεις. Θεωρεί ότι η δεκαετία είναι δύσκολη και απαιτεί οικονομικό συντονισμό μεταξύ Αμερικής, Ευρωζώνης, Κίνας, Ιαπωνίας, Ινδίας. Αναφέρεται με νοσταλγία στο 9

2 GORDON BROWN παρελθόν του Bretton-Woods, όταν ο συντονισμός ήταν ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Ο Gordon Brown ενδιαφέρεται για την εξάλειψη της φτώχειας στον Τρίτο Κόσμο, για την εξάλειψη της ανεργίας στην Ευρώπη και της ανισοκατανομής του εισοδήματος στην Αμερική. Σ αυτό το τρίπτυχο στηρίζει τις ιδέες του για ένα νέο παγκόσμιο σύμφωνο ανάπτυξης, θεωρώντας ότι η οικονομική πρόοδος είναι αδιαίρετη και αφορά όλο τον κόσμο. Για τους τραπεζίτες, ιδιαίτερα της πατρίδας του, η άποψή του είναι εντόνως αρνητική. Θεωρεί ότι έχουν αποκοπεί από την κοινωνία, ότι οι περισσότεροι θα έπρεπε να απομακρυνθούν από τις θέσεις τους. Θέτει θέματα ηθικής αλλά και ικανότητας διαχείρισης, και επαναλαμβάνει τη συμβουλή: «Μην τους παρέχετε ρευστότητα αν δεν αποδεχτούν την ανάγκη αύξησης των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών που διοικούν». Σε μια χαρακτηριστική αποστροφή του αναφέρει ότι, σε διάλογο που είχε με κορυφαίο εμπορικό τραπεζίτη του Ηνωμένου Βασιλείου, του έθεσε το θέμα των υψηλών αμοιβών των τραπεζιτών, λέγοντας ότι οι μισθοί τους μπορεί και πρέπει να περικοπούν, αφού πλέον τα «ρίσκα» των τραπεζών τα ανέλαβε η πολιτεία με τα πακέτα διάσωσης. Ο κορυφαίος τραπεζίτης υπαινικτικά τον απείλησε ότι τα στελέχη των τραπεζών ενδέχεται να φύγουν από τη χώρα. Και ο Gordon Brown λέει χαρακτηριστικά: «Κρατήθηκα να μην του απαντήσω όπως θα του απαντούσε ο πρώτος περαστικός στον δρόμο». Το πρώτο και μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου εξηγεί τον (πράγματι) σημαντικό ρόλο του συγγραφέα αφενός στη διάσωση του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος και στη διαφορά της βρετανικής προσέγγισης (αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου) από αυτή της αμερικανικής (TARP: Αγορά στοιχείων ενεργητικού), και αφετέρου στην ενεργοποίηση και τον συντονισμό των ηγετών των κρατών-μελών της Συνόδου G-20, οι οποίοι κινητοποίησαν πόρους της τάξης του ενός τρις δολαρίων σε μια άνευ προηγουμένου άσκηση κεϋνσιανής οικονομικής πολιτικής, που απέτρεψε την εξάπλωση της κρίσης και οδήγησε σήμερα σε παγκόσμια ανάκαμψη. Χαίρεσαι κυριολεκτικά να διαβάζεις πώς ένας πρωθυπουργός, μπροστά σε μια τέτοια κρίση, πρώτον, ενημερώθηκε και διάβασε, δεύτερον διαβου- 10

3 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ λεύτηκε με την (περίφημη) βρετανική δημόσια διοίκηση, τρίτον διαβουλεύτηκε με τους πλέον έμπειρους βρετανούς και ξένους οικονομολόγους, τέταρτον διαβουλεύτηκε με ανθρώπους της αγοράς, «έμπιστους, που δεν θα διέρρεαν το εμπιστευτικό περιεχόμενο της συνομιλίας», πέμπτον, διαβουλεύτηκε με τους ομολόγους του στο εξωτερικό, έκτον, έλαβε και εφάρμοσε με αστραπιαία ταχύτητα τις δύσκολες αποφάσεις. Και μια λεπτομέρεια: επειδή οι αποφάσεις αυτές δεν ήταν σίγουρο ότι θα έσωζαν τις καταρρέουσες βρετανικές τράπεζες, ο Gordon Brown είχε ήδη διώξει την οικογένειά του από την πρωθυπουργική κατοικία (στο Νο 10 της Downing Street) ώστε, αν κάτι δεν πήγαινε καλά, θα μπορούσε να παραιτηθεί και να φύγει αμέσως! Μεγάλο μέρος του βιβλίου αφιερώνεται στην εξήγηση της κατάρρευσης των τραπεζών. Εδώ ο Gordon Brown, με αναλυτική ικανότητα αλλά και χαρακτηριστική πρόζα, εξηγεί, σχολιάζει και απορρίπτει τις υπερβολές των αγορών, τη δημιουργική λογιστική των τραπεζών, την κακή χρήση των παραγώγων προϊόντων, την υπερβολική μόχλευση. Καταλήγει στην ανάγκη ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών σε κάθε περίπτωση και στην ανάγκη καλύτερης παγκόσμιας εποπτείας τους και συντονισμού. Εξηγεί τέλος πώς οι λοιποί ηγέτες στη Σύνοδο G-20 απέρριψαν την ιδέα του για ένα φόρο τύπου Tobin. Εντυπωσιάζουν οι κρίσεις του Gordon Brown για τους στενούς συνεργάτες του, η κατανομή καθηκόντων και ευθυνών που έκανε, ο τρόπος με τον οποίο τους συντόνισε, η γενναιόδωρη αναφορά στους υπουργούς του. Το βιβλίο αυτό, χωρίς διάθεση ή δόση υπερβολής, πιστεύω ότι θα αφήσει εποχή. Σπάνια διάβασα βιβλίο με τόση ανυπομονησία να πάω στην επόμενη σελίδα, να φτάσω στο τέλος του. Θεωρώ ότι είναι ένας ύμνος στην πολιτική, στην ηθική, στον ορθολογισμό, στη δημοκρατία, στη συναισθηματική νοημοσύνη, στον κοινό νου. 11

4

5 Για τον συγγραφέα Ο Γκόρντον Μπράουν διατέλεσε πρωθυπουργός της Βρετανίας και ηγέτης του Εργατικού Κόμματος από το 2007 ως το Από το 1997 ως το 2007, κατείχε το αξίωμα του υπουργού Οικονομικών, όντας ο μακροβιότερος υπουργός Οικονομικών στη νεότερη Ιστορία της χώρας. Η θητεία του Μπράουν στο Υπουργείο Οικονομικών σημαδεύτηκε από την ευρεία μεταρρύθμιση της βρετανικής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, καθώς και από τις σταθερές επενδύσεις στην υγεία, την παιδεία και τη διεθνή βοήθεια. Η θητεία του στον πρωθυπουργικό θώκο συνέπεσε με την πρόσφατη οικονομική κρίση. Ο Μπράουν ήταν ένας από τους πρώτους που απηύθυνε εκκλήσεις για παγκόσμια οικονομική δράση. Η κυβέρνησή του εισήγαγε ταυτόχρονα μια σειρά μέτρων διάσωσης στο εσωτερικό της χώρας. Ο Μπράουν είναι διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου και τα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας του εργάστηκε ως λέκτορας. Εκλέγεται βουλευτής αδιάλειπτα από το Είναι παντρεμένος με τη Σάρα Μπράουν, η οποία εργάζεται στον χώρο των φιλανθρωπικών οργανώσεων, και έχει αποκτήσει μαζί της δύο γιους. 13

6

7 Ευχαριστίες Γιατί να γράψει κάποιος ένα βιβλίο για την οικονομική κρίση; Ή πιο σωστά, γιατί να γράψει ακόμα ένα βιβλίο για την οικονομική κρίση, όταν υπάρχουν ήδη τόσες αναλύσεις των γεγονότων της περιόδου , καθώς το πιθανότερο είναι ότι το ενδιαφέρον για επιπλέον περιγραφές έχει ήδη ατονήσει σημαντικά; Η απάντησή μου είναι ότι βρισκόμουν εκεί. Αν δεν κατανοήσουμε πλήρως το μεγαλύτερο οικονομικό σοκ της γενιάς μας, είμαστε καταδικασμένοι να επαναλάβουμε τα λάθη μας. Πιστεύω ότι μια περιγραφή από πρώτο χέρι μπορεί να φωτίσει με τον καλύτερο τρόπο πώς ακριβώς έγιναν οι επιλογές (και τα λάθη). Η απάντησή μου για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου τώρα είναι ότι η κρίση δεν έχει ακόμη τελειώσει. Αν θέλουμε να την ξεπεράσουμε και να ανακάμψουμε πλήρως, οφείλουμε να γνωρίσουμε άμεσα τι πήγε τόσο στραβά, που οδηγηθήκαμε στο πάγωμα του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος, και να διαμορφώσουμε μια οριστική και κοινή άποψη για το τι μπορούμε να κάνουμε για να διορθώσουμε την κατάσταση. Μολονότι, λοιπόν, κάποιοι θα πουν ότι αυτό το βιβλίο γράφτηκε (υπερβολικά) βιαστικά και πρόκειται να το μετανιώσω, όταν θα έχω άνεση χρόνου, για μένα είναι ένα απαραίτητο μέσο για να προκαλέσω τη συζήτηση που χρειά - ζεται για τον μοναδικό, κατά τη γνώμη μου, τρόπο να ξεπεράσουμε την ολέθρια οικονομική κατάρρευση: τη συντονισμένη παγκόσμια δράση. Συνεπώς, το βιβλίο αυτό δεν είναι μια ολοκληρωμένη ανάλυση της κρίσης. Καλύπτει, όμως, τις λανθασμένες εκτιμήσεις που την προκάλεσαν και προτείνει τους καλύτερους τρόπους για την υπέρβασή της. Αυ- 15

8 GORDON BROWN τή είναι η πρώτη μου απόπειρα να διατυπώσω ένα σύνολο προτάσεων για το επόμενο στάδιο της οικονομικής μας ανάκαμψης. Συζητώντας το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου με ανθρώπους από όλο τον κόσμο, είμαι έτοιμος να μάθω από τις γνώσεις τους, να αναθεωρήσω και να διορθώσω τις συστάσεις μου, να ανανεώσω και να επανεξετάσω τα συμπεράσματά μου. Δεν είμαι ούτε ειδικός επί οικονομικών ζητημάτων ούτε έχω σπουδάσει οικονομικές επιστήμες. Ωστόσο, ο φόβος να μην κάνουμε τεχνικά λάθη (και είμαι σίγουρος ότι το βιβλίο αυτό βρίθει από τέτοια λάθη) δεν πρέπει να μας κάνει να σιωπήσουμε, όταν το έργο που έχουμε να φέρουμε σε πέρας είναι τόσο επείγον. Καλούμαστε ασφαλώς να αντιμετωπίσουμε πολλές μεγάλες προκλήσεις, οι οποίες προκύπτουν από τις παγκόσμιες μεταβολές, που διαμορφώνουν τη ζωή μας στον 21ο αιώνα: την αναχαίτιση της παγκόσμιας τρομοκρατίας και της διάδοσης των πυρηνικών όπλων, τον περιορισμό (στην ευρύτερη οικονομία) της αστάθειας των τιμών του πετρελαίου, των τροφίμων και των εμπορευμάτων, καθώς και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής για την οποία θα ήθελα να γράψω αργότερα, όπως και για ένα μετασχηματισμό στον τρόπο με τον οποίο οι οικονομίες μας καταναλώνουν ενέργεια. Πάντως, σε αυτό το βιβλίο, προτεραιότητά μου είναι να ασχοληθώ άμεσα με τη νέα και τρομερή ανασφάλεια, που βιώνουν πλέον εκατομμύρια άνθρωποι στην καθημερινότητά τους. Γι αυτό τον λόγο, προτεραιότητά μου είναι η εργασία και η δικαιοσύνη. Το παρόν βιβλίο είναι μια έκκληση προς τον κόσμο να πετύχουμε από κοινού αυτό που πλέον γνωρίζουμε ότι είναι εφικτό στο άμεσο μέλλον: να δημιουργήσουμε και να προστατέψουμε 50 εκατομμύρια θέσεις εργασίας ανά τον κόσμο και να διασώσουμε 100 περίπου εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια. Έχουμε ξεκινήσει ένα άνισο και επικίνδυνο ταξίδι, που η ρότα και ο προορισμός του δεν πρέπει να αφεθούν στην τύχη, αλλά να διαμορφωθούν από τις κοινές μας προσπάθειες και αξίες. Τουλάχιστον σε ό,τι με αφορά, η φράση που ακούγεται συχνά και ενίοτε χρησιμοποιώ κι εγώ ο ίδιος για την «αποκατάσταση της υγείας της παγκόσμιας οικονομίας» δεν μπορεί να πε- 16

9 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ ριγράψει επακριβώς το αποτέλεσμα που επιδιώκουμε, αν δεν συμπεριλάβει εκατομμύρια ακόμα οικογένειες σε αξιοπρεπείς εργασίες. Ο ανά χείρας τόμος είναι ένα πρώτο προσχέδιο, ένα έργο εν εξελίξει. Για ένα πράγμα, όμως, είμαι σίγουρος: η βασική θέση ότι, δηλαδή, τα παγκόσμια προβλήματα χρειάζονται παγκόσμιες λύσεις και ότι πρέπει να υπάρξει μια εναλλακτική σε μια δεκαετία χαμηλής ανάπτυξης και χαμένων θέσεων εργασίας θα αντέξει απέναντι στα επιχειρήματα που αφορούν τις αιτίες της κρίσης και τα ερωτήματα σχετικά με συγκεκριμένες προτάσεις. * * * Αναλαμβάνω ασφαλώς κάθε ευθύνη για το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου. Είμαι ο μοναδικός υπεύθυνος για οποιαδήποτε λάθη, τα οποία είναι άλλωστε αναπόφευκτα σ ένα τόσο ευρύ έργο, που εκπονήθηκε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Άρχισα να γράφω στα τέλη Μαΐου του 2010 και ολοκλήρωσα το βιβλίο μέσα στις επόμενες δεκατέσσερις εβδομάδες, παράλληλα με τις υποχρεώσεις μου στο Κοινοβούλιο. Θα ήταν αδύνατο να το παραδώσω εμπρόθεσμα χωρίς την υποστήριξη που είχα εκ των προτέρων από όλους εκείνους που θήτευσαν μαζί μου στην κυβέρνηση και δεν θα μπορούσα καν να φανταστώ τη συγγραφή του χωρίς την εντυπωσιακή και απαράμιλλη αφοσίωση και πίστη όλων εκείνων που με βοηθούν μέχρι σήμερα. Οφείλω πολλές ευχαριστίες στον φίλο μου υπουργό Οικονομικών Άλιστερ Ντάρλινγκ, καθώς και στους τελευταίους γενικούς γραμματείς (την Υβέτ Κούπερ, τον Στίβεν Τιμς, τον Άντι Μπέρναμ και τον Λίαμ Μπιρν), στον Πολ Μάινερς και τους άλλους υπουργούς Οικονομικών, όπως και στους δημόσιους λειτουργούς που ήταν υπεύθυνοι για την οικονομική πολιτική. Η συμβολή τους ήταν ανεκτίμητη και πρέπει να αναγνωριστεί. Ο χώρος δεν είναι κατάλληλος για να ευχαριστήσω όλα τα μέλη του επιτελείου της Ντάουνιγκ Στριτ ο καθένας μόνος του και όλοι μαζί μπορούν να αισθάνονται υπερήφανοι που υπηρέτησαν τη χώρα τους κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης κρίσης. Παρ όλα αυτά, πρέπει να ευχαριστήσω συγκεκριμένα το οικονομικό επιτελείο που ήταν υπεύθυνο για τη χάραξη της πολιτικής, μιας και αυτή 17

10 GORDON BROWN η ιστορία είναι τόσο δική τους όσο και δική μου. Υπήρξα κάτι παραπάνω από τυχερός που είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με τον Τζέρεμι Χέιγουντ, ο οποίος δεν διαθέτει μόνο σπουδαίο μυαλό και φυσικό διοικητικό ταλέντο, αλλά είναι πραγματικά ειδικός σε οικονομικά ζητήματα από την πείρα που απέκτησε στο Σίτυ και το Υπουργείο Οικονομικών. Ήμουν επιπλέον τυχερός που ο Τζέιμς Μπόουλερ, ο διευθυντής του ιδιαίτερου γραφείου μου στο Υπουργείο Οικονομικών, έμεινε μαζί μου ως διευθυντής του ιδιαίτερου γραφείου μου στην Ντάουνιγκ Στριτ. Είναι ένας απολύτως ακέραιος άνθρωπος, με τεράστια επιμονή, που ηγήθηκε ενός εκπληκτικού επιτελείου, στο οποίο μετείχαν οι Μάθιου Στάιλ, Κριστίνα Σκοτ και Τζίλα Σακς, οι μελλοντικοί ηγέτες των δημόσιων υπηρεσιών μας. Η Λιάν Τζόνστον ήταν αναντικατάστατη τόσο στο υπουργείο όσο και στο πρωθυπουργικό γραφείο και εξακολουθεί να είναι πολύτιμη σήμερα στα νέα καθήκοντά της στο ΔΝΤ. Είμαι επίσης ευγνώμων στην Κάρολ Μπερντ. Παράλληλα, μέσω του Νικ Μακφέρσον και του Γκας Ο Ντόνελ, θα ήθελα να μεταφέρω τις ευχαριστίες μου στο Υπουργείο Οικονομικών και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ο Τομ Σκόλαρ είναι ο δημόσιος λειτουργός που με βοήθησε κατά τη διαδικασία ανεξαρτητοποίησης της Τράπεζας της Αγγλίας, ενώ υπήρξε ένας εξαιρετικός αντιπρόσωπος της Βρετανίας στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Ήταν πάντοτε έτοιμος να αναλάβει τα πιο δύσκολα καθήκοντα, αντικαθιστώντας μάλιστα πρόσφατα έναν άλλο εξαιρετικό δημόσιο λειτουργό, τον Τζον Κίνγκμαν, στη θέση του επικεφαλής της οικονομικής ανοικοδόμησης. Αυτός και ο πρώτος μου γραμματέας στην Ντάουνιγκ Στριτ, Όλι Ρόμπινς, είναι τα πιο εύστοχα παραδείγματα των καλύτερων αξιωματούχων των βρετανικών δημόσιων υπηρεσιών. Ο Σερ Τζον Κάνλιφ, με τον οποίο συνεργάστηκα για αρκετά χρόνια στο Υπουργείο Οικονομικών, όσο ασχολούμασταν με τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, είχε την καλοσύνη να έρθει μαζί μου για να εργαστεί στην Ντάουνιγκ Στριτ ως σύμβουλος σε θέματα ευρωπαϊκής και παγκόσμιας οικονομικής πολιτικής. Όπως θα φανεί στα κεφάλαια που ακολουθούν, έφερε σε πέρας το έργο του με συνέπεια, τόσο για μένα όσο και για λογαριασμό της χώρας. Η συμβολή του ίδιου και της ομάδας του για τη διαμόρφωση του G20 θα μείνει στην Ιστο- 18

11 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ ρία. Ανεκτίμητες ήταν και οι εκπληκτικές ικανότητες του Τζόναθαν Πορτς, όπως και η αντίληψή του για τα παγκόσμια οικονομικά ζητήματα. Για πάνω από δέκα χρόνια, περισσότερο από κάθε άλλον, η Σρίτι Βαντέρα με προκάλεσε και με βοήθησε να κατανοήσω πληρέστερα την παγκοσμιοποίηση η συμβολή της σε ό,τι ορθό έκανα είναι εμφανής σε αυτές τις σελίδες. Είναι μια εξαιρετική διανοούμενη, που ανταποκρίθηκε στην πρόκληση να διαμορφώσει την πολιτική εκτός πλαισίου και διοίκησε με αφοσίωση κατά τη διάρκεια της κρίσης. Η επιχειρηματική οξυδέρκειά της, το διορατικό πνεύμα της και η τεράστια ενεργητικότητά της, την καθιστούν μία από τις καλύτερες διανοήτριες οικονομικών και δημοσιονομικών θεμάτων που έχω ποτέ συναντήσει. Πολλές ευχαριστίες οφείλω στους Ντέιβιντ Χέντερσον, Θίο Μπέρτραμ, Στιβ Βαν Ριλ, και σε όσους συνεργάστηκαν μαζί μου σε οικονομικές έρευνες τόσο στην Ντάουνιγκ Στριτ όσο και στο Εργατικό Κόμμα για το επίπεδο εξειδίκευσης σε όσα ακολουθούν. Ο Μάικ Έλαμ δεν είναι μόνο ειδικός σε παγκόσμια οικονομικά ζητήματα. Ήταν επίσης εξαιρετικός και ως επικεφαλής επικοινωνίας στην Ντάουνιγκ Στριτ. Τον ευχαριστώ, όπως και τους υπόλοιπους συμβούλους επικοινωνίας (μεταξύ των οποίων οι Ίεν Μπέντρεντ, Νίκολα Μπερντέτ, Μάικλ Ντάχερ, Σάιμον Λιούις, Τζον Γούντκοκ, Κέιτι Μάρτιν και τα επιτελεία της Ντάουνιγκ Στριτ και του Εργατικού Κόμματος) για τις άοκνες προσπάθειές τους να με βοηθήσουν να μοιραστώ με τον υπόλοιπο κόσμο τις αποφάσεις που διαπραγματεύομαι σε αυτό το βιβλίο. Είμαι ευγνώμων σε όλα τα μέλη της πολιτικής μονάδας που υπηρέτησε μαζί μου στην Ντάουνιγκ Στριτ και στο Συμβούλιο Οικονομικών Συμβούλων (μεταξύ των οποίων οι Εντ Μίλιμπαντ, Μέιβ Σέρλοκ, Κίρστι Ο Μπράιεν, Μάικλ Τζέικομπς, Ματ Κάβανο, Γκρεγκ Μπιλς, Γουίλ Πάξτον, Πάτρικ Ντάιαμοντ, Τζένιφερ Μόουζες και Ούνα Κινγκ) και ιδίως στον Νταν Κόρι, έναν εντυπωσιακά ευσυνείδητο σύμβουλο σε οικονομικά ζητήματα στον Νικ Πιρς, τον εξαιρετικά καινοτόμο και βαθυστόχαστο επικεφαλής της πολιτικής μονάδας και στον Γκάβιν Κέλυ, ένα απίστευτα ενθουσιώδες άτομο, που αποδείχτηκε πραγματικός βράχος κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες στη θέση του αναπληρωτή διευθυντή. 19

12 GORDON BROWN Ποτέ δεν θα μπορέσω να ανταποδώσω την υποχρέωση που έχω στον Τομ Φλέτσερ, ο οποίος συνδυάζει τη βαθιά γνώση των λεπτομερειών με την κατάρτιση σε θέματα διπλωματίας, αλλά και στον Στιούαρτ Γουντ, οι γνώσεις του οποίου για την Ευρώπη, την Αμερική και τόσα άλλα ήταν μια μόνιμη πηγή ευχαρίστησης. Ο Τζάστιν Φόρσαϊθ, ο οποίος είναι πλέον επικεφαλής της ανθρωπιστικής οργάνωσης «Save the Children», υπηρέτησε ως διευθυντής Στρατηγικής Επικοινωνίας. Δεν είναι μόνο ένας αφοσιωμένος διεθνιστής αλλά και ένας εξαιρετικός ηγέτης, και γνωρίζω καλά ότι θα κινητοποιεί τους ανθρώπους στον σκοπό της οικονομικής δικαιοσύνης για την υπόλοιπη ζωή του. Κανείς απ όσους γνωρίζω δεν διαθέτει τη δημιουργικότητα και την απόλυτη αφοσίωση στα αποτελέσματα που έφερε ο Ντέιβιντ Μούιρ, όταν ήρθε να δουλέψει στην κυβέρνηση και κανείς δεν θα μπορούσε να κάνει τη δύσκολη δουλειά του με μεγαλύτερη επιδεξιότητα, αφοσίωση και στρατηγικό ταλέντο. Η Σου Νάι υπήρξε, όπως πάντα, μια μόνιμη πηγή υποστήριξης. Ο Εντ Μπολς κι εγώ συνεργαστήκαμε σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής για το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας εικοσαετίας. Οι ομιλίες του και οι αναλύσεις του αποδείχτηκαν ανεκτίμητες στην εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής, έναν τομέα στον οποίο οφείλω να αναγνωρίσω τη μακροχρόνια οφειλή μου στις συμβουλές του. Οι διορατικές παρατηρήσεις του Στιούαρτ Χάντσον και η προσοχή στις λεπτομέρειες έχουν βελτιώσει σημαντικά όσα έκανα όλα αυτά τα χρόνια και ιδίως το παρόν κείμενο. Του είμαι, λοιπόν, ευγνώμων για τον χρόνο και τα ταλέντα του. Ευχαριστώ επίσης τον Άντριου Σμολ, που μου προσέφερε όχι μόνο εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες αλλά και μια ενδελεχή ανάλυση των ασιατικών οικονομιών, ενώ με μεγάλη ικανοποίηση αναγνωρίζω τη συνεισφορά των συναδέλφων του Γερμανικού Ταμείου Μάρσαλ. Είμαι ευγνώμων στον Τζιμ Ο Νηλ και την Άννα Στούπνιτσκα και την ομάδα τους στην επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs, που μου έδωσαν την ευκαιρία να δοκιμάσω τα επιχειρήματά μου απέναντι στο εξαιρετικό μοντέλο της παγκόσμιας οικονομίας που έχουν διαμορφώσει, καθώς και 20

13 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ στον Ντομινίκ Στρος-Καν και το επιτελείο του ΔΝΤ για τις γρήγορες και εντυπωσιακές ερευνητικές δυνατότητές τους και τη γενναιοδωρία με την οποία μοιράζονται τις σκέψεις τους. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω για τη διορατικότητά τους τα τελευταία χρόνια τον Μέρβιν Κινγκ και το επιτελείο της Τράπεζας της Αγγλίας, τον Αντάιρ Τέρνερ και τον προκάτοχό του, Κάλουμ Μακάρθι, καθώς και τα επιτελεία τους στην Αρχή Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών (FSA). Ο Ουίλφ Στίβενσον έχει ελέγξει εξονυχιστικά τις συναντήσεις και τα τηλεφωνήματα που αναφέρω στο βιβλίο και ήταν πάντοτε διαθέσιμος για έλεγχο, επιμέλεια και υποστήριξη. Όσον αφορά τη συγγραφή και την επιμέλεια του κειμένου, είμαι ευγνώμων σε κάποιον που οι συγγραφικές δεξιότητές του είναι πολύ ανώτερες από τις δικές μου: στον Κόλιν Κάρι. Ευχαριστώ επίσης τη συμπατριώτισσά μου Τζέιν Μπάξτερ, η οποία στις υπερωρίες της κατάφερε να συνδυάσει την επιτυχημένη εθελοντική εργασία της ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Υγείας του Φάιφ με τη βοήθεια που μου προσέφερε. Η οξυδέρκειά της κατέστησε εφικτή τη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Μολονότι εργάστηκα όλο το καλοκαίρι πάνω σ αυτό το βιβλίο, το κείμενο θα ήταν αδύνατο να παραδοθεί και μάλιστα δεν θα είχε καν αρχίσει χωρίς την Ντομινίκ Ανφούζο και την ομάδα του εκδοτικού οίκου Free Press και χωρίς τις συμβουλές και τη σοφία της Φλιπ Μπρόφι της Sterling Lord. Πάρα πολλοί άνθρωποι επηρέασαν τη σκέψη μου με την έρευνα ή τις συζητήσεις τους δεν θα κατονομάσω όσους μετέχουν σε κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο παρά μόνο για να ευχαριστήσω όλους εκείνους τους υπουργούς Οικονομικών και τους ηγέτες που συνεργάστηκαν μαζί μου όλα αυτά τα χρόνια. Παρ όλα αυτά, χρωστάω ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη στον Αμάρτια Σεν και την Έμα Ρότσιλντ, στον Τζο και την Άνια Στίγκλιτζ, στον Λάρι Σάμερς και τη σύζυγό του Έλσα, στον Τζιμ Γούλφενσον και στον Άλαν Γκρίνσπαν και την Αντρέα Μίτσελ. Είμαι επίσης ευγνώμων για τις συζητήσεις και τις συμβουλές των Μάικλ Κλάιν, Μπομπ Ρούμπιν, Χιουν Σονγκ Σιν, Πολ Κρούγκμαν και Γκάβιν Ντέιβις. Έχω επίσης απολαύσει τις συζητήσεις για την τύχη των ηπείρων της Γης με τους Λάσι Μιτάλ, Λόρδο 21

14 GORDON BROWN Σουαράτζ Πολ, Νάιτζελ Ντάουτι και Σερ Γκούλαμ Νουν. Επιπλέον, είμαι ευγνώμων για τις αναλυτικές συζητήσεις που έκανα με τους Μέρβιν Ντέιβις, Ντέιβιντ Σάινσμπουρι, Πολ Μάινερς, Πολ Δρέισον, Σερ Ρόναλντ Κοέν, Τζέφρι Ρόμπινσον, Λόρδο Ρόμπερτ Σκιντέλσκι και Λούσι Πάρκερ, η οποία έχει δημοσιεύσει έξοχες μελέτες για το νέο μέλλον που προσφέρει η παγκοσμιοποίηση και με έχει εμπνεύσει με τις συμβουλές της. Η φιλία μου με τον Μπομπ Σραμ και τη Μεριλουίζ Όουτς διαρκεί από τότε που τους γνώρισα στην Ουάσινγκτον, πριν από είκοσι σχεδόν χρόνια. Οι δυο τους δεν είναι μόνο οικογενειακοί φίλοι αλλά και εξαιρετικοί παρατηρητές των παγκόσμιων τάσεων, με ισχυρές και στέρεες απόψεις περί δικαιοσύνης. Είμαι ευγνώμων στον Μπομπ και στον καλό μου φίλο Τζον Σέξτον, πρόεδρο του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, για τις αναλύσεις τους σχετικά με τις παγκόσμιες μεταβολές που συμβαίνουν ήδη, οι οποίες εμπλούτισαν το επιχείρημα που διατυπώνω σε αυτό το βιβλίο. Η Τζιλ Μακνίλ υπήρξε, αφενός, μια φοβερή συντονίστρια έργου γι αυτό το βιβλίο και, αφετέρου, μια μόνιμη έμπνευση κατά τη διαδικασία της συγγραφής και της επιμέλειας. Αυτά και πολλά άλλα θα ήταν αδύνατα χωρίς την ακατάπαυστη ενθάρρυνση και την απτόητη υποστήριξή της προς εμένα και τη Σάρα. Για τη βοήθειά τους, που ξεπερνούσε τα καθήκοντά τους, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους Χέλεν Έθριτζ, Μπεθ Ντιπουά, Ρέι Κόλλινς και όλο το προσωπικό του Εργατικού Κόμματος, συμπεριλαμβανομένων των Τζο Ίρβιν, Τζόναθαν Άσγουορθ και το επιτελείο του Πολιτικού Γραφείου. Είμαι επιπλέον ευγνώμων σε όλους εκείνους που υπηρέτησαν ως γραμματείς του ιδιαίτερου πολιτικού γραφείου μου: Ανν Κιν, Ανν Σνελγκρόουβ, Τζον Τρίκετ, Άντζελα Σμιθ και Άλισον ΜακΓκόβερν. Ενόσω έγραφα αυτό το βιβλίο, είχα μια σειρά σημαντικές υποχρεώσεις στην εκλογική μου περιφέρεια και μπόρεσα να συνδυάσω και τα δύο καθήκοντα μόνο εξαιτίας των οργανωτικών ικανοτήτων του Άλεξ Ρόουλι, που είναι επικεφαλής του τοπικού γραφείου του Εργατικού Κόμματος στο Φάιφ, ο περιφερειακός μου παράγοντας και ο άνθρωπος με τις περισσότερες γνώσεις σε τοπικά ζητήματα της εκλογικής περιφέρειας. Δεν θα είχα καταφέρει να ανταποκριθώ και στις δύο υποχρεώσεις χωρίς την υπο- 22

15 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ στήριξη των βουλευτίνων στο Κοινοβούλιο της Σκοτίας Μέριλιν Λιβινγκστόουν και Χέλεν Ίντι. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τους Τζιμ Μέτκαλφ, Μάργκαρετ Ο Σάλιβαν, Τζον Ρόουαν, Μπιλ Τέιλορ και Ρόνα Ουάιτ, καθώς και όλους τους κατοίκους των περιφερειών Κίρκαλντι και Κάουντενμπιθ για την αφοσίωση και τη στήριξή τους. Είμαι, επιπλέον, ευγνώμων στο προσωπικό ασφαλείας μου και την αστυνομία του Φάιφ, οι οποίοι μου επέτρεψαν να μπορώ να γράφω, να ασκώ τα καθήκοντά μου στην εκλογική μου περιφέρεια και να επισκέπτομαι το Λονδίνο και την Αφρική. Το πρόσφατο ταξίδι μου στην Ουγκάντα, όπως περίπου τα περισσότερα απ όσα έχω κάνει στον τομέα της διεθνούς ανάπτυξης, κατέστη εφικτό εξαιτίας της στρατηγικής υποστήριξης του Μπρένταν Κοξ, ενός άοκνου ειδικού πολιτικών εκστρατειών και καλού φίλου, μαζί με τη σύζυγό του, Τζο. Και οι δύο έχουν λαμπρό μέλλον στην προσπάθειά τους να αλλάξουν τον κόσμο που έχουμε μπροστά μας. Χρωστώ τεράστια ευγνωμοσύνη στους υπουργούς με τους οποίους είχα το προνόμιο να συνεργαστώ στα δεκατρία χρόνια της διακυβέρνησης του Εργατικού Κόμματος, καθώς και σε όλους τους δημόσιους λειτουργούς και το πολιτικό προσωπικό, που υπηρέτησαν άριστα εμένα και τη χώρα τους. Τέλος, υπάρχουν τρεις άνθρωποι που αξίζουν ιδιαίτερες ευχαριστίες για τη βοήθεια που μου προσέφεραν κατά τη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Ο Κόρμακ Χόλινγκσουορθ μου προσέφερε ανεκτίμητη βοήθεια ως σύμβουλος σε ζητήματα πολιτικής οικονομίας, ως ειδικός με ενδελεχή γνώση του οικονομικού συστήματος και ως ένας οξυδερκής παρατηρητής που μπορεί να ξεχωρίζει το δάσος από το δέντρο. Η επόμενη κυβέρνηση των Εργατικών θα είναι σίγουρα επιτυχημένη, αν μπορέσει να βασιστεί στην απαράμιλλη πνευματική γενναιοδωρία του, την απόλυτη αφοσίωσή του στο δημόσιο συμφέρον και φυσικά στη μοναδική ενόραση που φέρνει στη διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής. Ο Χόλινγκσουορθ ήταν για μένα αναντικατάστατος. Η οργάνωση «Hope Not Hate» είναι πράγματι τυχερή που τον έχει στη σύνθεσή της. 23

16 GORDON BROWN Το μεγαλύτερο μέρος του καλοκαιριού, επιμελήτρια του βιβλίου ήταν η Κίρστι Μακνίλ, η οποία δεν είναι μόνο μια έξοχη συγγραφέας αλλά και μία από τις πιο διορατικές παρατηρήτριες και αναλύτριες της παγκόσμιας πολιτικής και της προοδευτικής προοπτικής της. Ανάλωσε ατέλειωτες εβδομάδες προκειμένου να καταστήσει εφικτό ένα σχέδιο που ξεκίνησε ως μια ιδέα, έγινε γρήγορα και πιθανόν πολύ βιαστικά υπόσχεση και ύστερα μετατράπηκε και πάλι ίσως υπερβολικά γρήγορα σε εκδοτικό πρόγραμμα. Όλο το σχέδιο έπρεπε εντέλει να παραδοθεί από κάποιον που ήταν έτοιμος να το φέρει σε πέρας, και η Κίρστι έκανε ως συνήθως εφικτό το ανέφικτο. Διαθέτει ένα μοναδικό συνδυασμό στρατηγικών, πνευματικών και πολιτικών ικανοτήτων και είναι έτοιμη να αμφισβητεί μονίμως τα επιχειρήματά μου και να ελέγξει έως εσχάτων τη λογική τους συνοχή. Υπήρξε κάτι παραπάνω από επιμελήτρια: υπό μία πολύ πραγματική έννοια, είναι συν-συγγραφέας των παρακάτω σελίδων. Η Σάρα, ο Τζον και ο Φρέιζερ αναγκάστηκαν να υποστούν ένα καλοκαίρι, κατά το οποίο διάβαζα, έγραφα και πληκτρολογούσα. Για καλή μου τύχη, και η Σάρα δούλευε το νέο της βιβλίο. Δεν μπορώ να πω ότι τα γραπτά μου ενδιαφέρουν τους γιους μου, ωστόσο, η παρηγοριά μου είναι ότι με τόσα βιβλία στο σπίτι μας, ο Τζον διαβάζει όλο και περισσότερο και ο Φρέιζερ παρακινείται να μάθει να διαβάζει πιο γρήγορα. Στη Σάρα χρωστώ τη μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη από όλους. Η δική μας ιστορία αγάπης δεν θα τελειώσει ποτέ. 24

17 Πρόλογος Αποφάσισα τι έπρεπε να κάνουμε ως κυβέρνηση κατά τη διάρκεια μιας υπερατλαντικής πτήσης. Το ημερολόγιο έδειχνε Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2008, και εμείς επιστρέφαμε με μια νυχτερινή πτήση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είχα μόλις φύγει από τον Λευκό Οίκο, μετά από μια συνάντηση με τον Τζορτζ Μπους, και είχα μόλις κλείσει το τηλέφωνο με τον υπουργό Οικονομικών Άλιστερ Ντάρλινγκ, ο οποίος μου είχε πει ότι εκείνο το Σαββατοκύριακο θα εθνικοποιούσαμε την Τράπεζα Bradford and Bingley. Δεν ήταν η πρώτη φορά που αισθανόμουν ευγνώμων που είχα στη διάθεσή μου την ψύχραιμη κρίση και φρόνηση του παλιού μου φίλου, που κρατούσε τα ηνία του Υπουργείου Οικονομικών σε μια εποχή σαν αυτή. Καθώς το αεροπλάνο τροχοδρομούσε στην πίστα του αεροδρομίου, διάβασα ένα φαξ που μου είχε στείλει λίγο πριν από την απογείωση ο Τζέρεμι Χέιγουντ, ο απαράμιλλος και παντογνώστης γενικός γραμματέας της Ντάουνιγκ Στριτ. Στο φαξ αυτό καταγράφονταν για πρώτη φορά τα στοιχεία που είχα ζητήσει από το Υπουργείο Οικονομικών, την Υπηρεσία Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και την Τράπεζα της Αγγλίας σχετικά με τις ζημιές των τραπεζών μας και το κεφάλαιο που θα χρειαζόταν για να τις σταθεροποιήσουμε. Σ εκείνο το στάδιο, πίστευα ότι τίποτα δεν μπορούσε να με σοκάρει, αλλά ακόμα κι εγώ αιφνιδιάστηκα από τα στοιχεία. Διαβάζοντας τα τελευταία δυσοίωνα δεδομένα για την κατάσταση των βρετανικών τραπεζών, ήξερα ότι δεν μπορούσαμε να μην κάνουμε τίποτα. Η ολοκληρωτική κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος βρισκόταν μόλις μερικές μέρες μακριά: οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να πλη- 25

18 GORDON BROWN ρώσουν τους πιστωτές τους, οι εργαζόμενοι δεν θα μπορούσαν να λάβουν τους μισθούς τους και οι οικογένειες θα διαπίστωναν ότι τα ΑΤΜ δεν είχαν μετρητά να τους δώσουν. Όπως συνηθίζω να κάνω εδώ και χρόνια, κρατούσα σημειώσεις πιθανές δράσεις και σκέψεις, καθώς μιλούσα με τη Σρίτι Βαντέρα, την εξαιρετική μας υπουργό Επιχειρήσεων Καινοτομίας και Δεξιοτήτων και πρώην τραπεζικό. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας, φάνηκε ότι απέμενε μονάχα μία πιθανή οδός. Την έγραψα σ ένα κομμάτι χαρτί, μ έναν από τους μαύρους χοντρούς μαρκαδόρους που χρησιμοποιώ από τα παιδικά μου χρόνια, από τότε που ένα αθλητικό ατύχημα επηρέασε την όρασή μου. Για καλό και για κακό, την υπογράμμισα δύο φορές. Έλεγε απλώς: ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΡΑ Το ιδιωτικό κεφάλαιο είχε ήδη επιστρατευτεί 1, αλλά οι επενδυτές είχαν καεί σοβαρά ήταν απίθανο να επιστρέψουν, τόσο εκείνοι όσοι και άλλοι επενδυτές. Έτσι, εκείνη τη στιγμή, χαράξαμε τη δική μας πορεία οι εν λόγω τράπεζες έπρεπε να ανακεφαλαιοποιηθούν και αν χρειαζόταν να εξαγοραστούν από την κυβέρνηση άμεσα. Δουλέψαμε όλη νύχτα. Ήταν βέβαιο ότι οι τράπεζες θα αντιστέκονταν και ορισμένες ίσως έρχονταν σε ρήξη μαζί μας στο κάτω κάτω, ζητούσαμε από κάποιες από τις πιο υπερήφανες βρετανικές επιχειρήσεις να παραδοθούν άνευ όρων στην ημι-εθνικο - ποίη ση, ενώ την ίδια στιγμή ζητούσαμε από άλλες, οι οποίες είχαν δηλώσει ότι δεν χρειάζονταν κεφάλαιο, να πάνε να το βρουν, μια κίνηση που μπορούσε να εξασθενίσει το κεφάλαιο των μετόχων τους, με πιθανό αντίτιμο τις θέσεις των διοικητών τους. Χρειαζόμασταν ένα εκτεταμένο σχέδιο κεφαλαιοποίησης, χρηματοδότησης και ρευστότητας, που θα λειτουργούσε άπαξ διά παντός και θα εφαρμοζόταν σε ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα, προκειμένου να αποκατασταθεί η σταθερότητα. Μέχρι να προσγειωθούμε, είχα αποφασίσει, παρά την αναποτελεσματική συνάντηση που είχε καταστήσει σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη αποφασίσει τη δική τους στρατηγική, ότι 26

19 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ η λύση στην κρίση ήταν το κεφάλαιο. Και για τρεις ή ίσως τέσσερις τράπεζες, αυτό θα σήμαινε τεράστια ποσά κυβερνητικού κεφαλαίου. Γνώριζα ότι θα έπρεπε να ξεπεραστούν πολλά εμπόδια εκ των οποίων η αντίσταση των τραπεζών στη γενική ιδέα ήταν ένα από τα σημαντικότερα. Κατά πάσα πιθανότητα, λοιπόν, θα ήμασταν αναγκασμένοι να τις υποχρεώσουμε να προχωρήσουν σε ανακεφαλαιοποίηση. Εξακολουθούσαν να χρειάζονται ρευστότητα και μεσοπρόθεσμη χρηματοδότηση, προκειμένου να μπορούν να δανείζουν. Έγραψα μία ακόμα σημείωση με τον μαρκαδόρο μου: ΟΧΙ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ Η σημείωσή μου βέβαια δεν διέθετε την ευγλωττία του συνθήματος «Όχι φορολόγηση χωρίς αντιπροσώπευση», αλλά αρκούσε. Και δεν μπορούσε να υπάρξει ρευστότητα, αν οι τράπεζες δεν αντιμετώπιζαν το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά: την έλλειψη πίστης. Στην πορεία, άλλωστε, πειστήκαμε ότι οι τράπεζες έπρεπε να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες αμοιβές που έδιναν σε βάρος του κεφαλαίου στο οποίο βασίζονταν. Για αρκετούς μήνες ανησυχούσα βαθιά για την αδυναμία δανειοδότησης των τραπεζών. Αρχικά, πίστευα ότι η εμπιστοσύνη θα μπορούσε να αποκατασταθεί, αν καταφέρναμε τις τράπεζες να δηλώσουν τις απώλειές τους. Είχε όντως υπάρξει ένα κύμα αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου στον ιδιωτικό τομέα και πολλές επιχειρήσεις πουλούσαν νέες μετοχές, προκειμένου να συγκεντρώσουν επιπλέον κεφάλαιο. Παρ όλα αυτά, το έργο που είχα παραγγείλει το καλοκαίρι και τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 2008, που ακολούθησαν, με έπεισαν ότι οι περισσότερες τράπεζες δεν ήταν ειλικρινείς στην πραγματικότητα έμεναν έξω από τον χορό, ελπίζοντας ότι κάτι θα γινόταν. Η διαδικασία δήλωσης των απωλειών τους και του μεγέθους του «τοξικού» ενεργητικού τους η διαδικασία δηλαδή μέσω της οποίας οι διευθυντές ενημέρωναν τους προϊσταμένους τους, η διοίκηση το διοικητικό συμβούλιο και το διοικητικό συμβούλιο την αγορά και τους με- 27

20 GORDON BROWN τόχους αποδεικνυόταν τόσο επίπονη που πάρα πολλοί άνθρωποι στις τράπεζες είχαν την αυταπάτη ότι τα προβλήματα απλώς θα εξαφανίζονταν. Η πίεση αυξανόταν μέρα με τη μέρα. Ήταν σαφές ότι αν δεν ξανάρχιζε η δανειοδότηση στην οικονομία, θα καταλήγαμε σε κραχ. Ακόμα χειρότερα, αν συνέβαινε μια επίθεση εναντίον της Royal Bank of Scotland, θα φτάναμε στο σημείο άνθρωποι και καταστήματα, σχολεία και νοσοκομεία να προσπαθούν να λειτουργήσουν χωρίς χρήματα. Η αναγκαιότητα για συνολική δράση εντάθηκε περαιτέρω από τη δραματική αστάθεια των τιμών των εμπορευμάτων, η οποία άρχισε να απειλεί το επίπεδο ζωής των ανθρώπων 2. Με τις μεγαλύτερες βιομηχανικές οικονομίες να κατρακυλούν στην ύφεση, βρισκόμασταν μπροστά σε μια «τέλεια καταιγίδα». Η οικονομική ορθοδοξία αποδεικνυόταν ανούσια η αγορά έμοιαζε αποφασισμένη όχι να αυτοδιορθωθεί, αλλά να αυτοκαταστραφεί. Αντιμετωπίζαμε βαθιά διαρθρωτικά προβλήματα στην καρδιά των τραπεζών μας (η τεράστια ισχύς των τραπεζών τις είχε οδηγήσει σε ανεπάρκεια κεφαλαίων για την κάλυψη των κινδύνων, που είχαν ανεύθυνα αναλάβει), ενώ είχε γίνει σαφές από τη δουλειά που είχαν κάνει μέσα στο καλοκαίρι το επιτελείο μου και το Υπουργείο Οικονομικών ότι η συγκεκριμένη κρίση δεν μπορούσε πλέον να θεωρείται, όπως συνέβαινε νωρίτερα την ίδια χρονιά, ως ένα απλό πρόβλημα ρευστότητας. Εκείνη τη στιγμή, καμιά άλλη κυβέρνηση δεν πρότεινε τις δράσεις που εμείς αποφασίσαμε να αναλάβουμε, καθώς το αεροπλάνο μας ταξίδευε μέσα στη νύχτα. Ρώτησα τη Σρίτι πώς πίστευε ότι θα αντιδρούσαν όχι μόνο οι αγορές και οι τράπεζες, αλλά και η Βρετανία συνολικά, σε μια τόσο ριζοσπαστική πρόταση, η οποία διέφερε από το αμερικανικό TARP (Troubled Asset Relief Program), το οποίο εστίαζε περισσότερο στην εξαγορά περιουσιακών στοιχείων και μετοχών παρά στην εισαγωγή κεφαλαίου και το οποίο είχαμε εξετάσει κατά την παραμονή μας στη Νέα Υόρκη και την Ουάσινγκτον. Η Σρίτι απάντησε ότι όλα ήταν τόσο εύθραυστα και απρόβλεπτα που ήταν αδύνατο να γίνει οποιαδήποτε πρόβλεψη, ωστόσο ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσαμε να κάνουμε. Δεν ήταν ακριβώς η διαβεβαίωση που περίμενα να ακούσω, αλλά μπορούσα ανέκαθεν να βασίζομαι στην 28

21 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ εύστοχη κρίση της και στην αμεσότητα των απαντήσεών της. Ένιωσα ότι ήμασταν μόνοι μας. Αποφάσισα, λοιπόν, να μιλήσω άμεσα με τον πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί, τον τότε πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες. Καθώς, λοιπόν, το αεροπλάνο μας έσκιζε τον βραδινό ουρανό, σκεφτόμασταν να αναλάβουμε μια πρωτόγνωρη, πιθανόν απομονωτική και σίγουρα ριψοκίνδυνη πρωτοβουλία. Ήμουν όμως πεπεισμένος ότι αν δεν το κάναμε, θα αντιμετωπίζαμε μια κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος, που θα έκανε τις ουρές των καταθετών έξω από τη Northern Rock Bank να μοιάζουν με κυριακάτικη εκδρομή. Δεν είχα καμιά αμφιβολία και σίγουρα δεν είχα την πολυτέλεια να δείξω τον παραμικρό δισταγμό για την απόφαση που έπαιρνα, ακόμα και την ώρα που στο μυαλό μου στριφογύριζαν με τρόμο όλες οι διαφορετικές πλευρές που έπρεπε να καλύψουμε. Μέχρι να προσγειωθούμε στο Λονδίνο, και αφού πρώτα συνομίλησα με τον Άλιστερ Ντάρλινγκ και συμφωνήσαμε στην πορεία που θα ακολουθούσαμε, είχαμε λάβει μια κυβερνητική απόφαση που αναποδογύρισε την ορθοδοξία των τελευταίων τριάντα χρόνων. 29

22

23 EIΣΑΓΩΓΗ H πρώτη κρίση της παγκοσμιοποίησης Το βράδυ της Τρίτης 7 Οκτωβρίου 2008, έντεκα ημέρες μετά από εκείνη την άυπνη νυχτερινή πτήση από την Ουάσινγκτον, και αφού είχαμε πρώτα προετοιμάσει τις τράπεζες για την ανακοίνωση της ανακεφαλαιοποίησης την επομένη, ο επικεφαλής μιας από τις μεγαλύτερες βρετανικές τράπεζες μου είπε ότι το μοναδικό του πρόβλημα ήταν η ταμειακή ρευστότητα και ότι το μόνο που χρειαζόταν ήταν «αυθημερόν χρηματοδότηση». Το σχόλιό του διέλυσε όση εμπιστοσύνη εξακολουθούσα να έχω στη συλλογική σοφία των τραπεζιτών μας. Την επομένη, δύο τράπεζές μας, οι οποίες εκείνη την περίοδο ήταν από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, έγιναν τα σοβαρότερα θύματα του τραπεζικού κλάδου στην Ιστορία. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 2009, ανακοίνωσαν τις μεγαλύτερες ζημιές στην Ιστορία της Βρετανίας. Τα προβλήματα της τράπεζάς του δεν ήταν βραχυπρόθεσμα ούτε αφορούσαν μόνο τη ρευστότητα και η βοήθεια με την ταμειακή ρευστότητα δεν θα έφερνε αποτελέσματα για πάνω από μερικές μέρες. Τα προβλήματα ήταν πολύ χειρότερα απ ό,τι νόμιζε ή ήθελε πιθανόν να παραδεχτεί. Ήταν διαρθρωτικά και θεμελιώδη. Η τράπεζά του διέθετε περιουσιακά στοιχεία αφάνταστης τοξικότητας και είχε μείνει με ελάχιστο κεφάλαιο για να καλύψει τις απώλειές της και να παραμείνει φερέγγυα. Ήταν σαφές ότι το ίδιο πίστευε και η αγορά. Καθώς, όμως, η Γουόλ Στριτ προσπαθούσε να διαπιστώσει αν και κατά πόσο θα λειτουργούσε το Troubled Assets Relief Program (TARP, Πρόγραμμα Διάσωσης Προβληματικών Στοιχείων Ενεργητικού), τραπεζίτες, ρυθμιστικές υπηρεσίες και κυβερνήσεις ανά τον κόσμο τελούσαν ακόμα 31

24 GORDON BROWN σε σύγχυση και δεν είχαν καταφέρει να διαμορφώσουν μια συναίνεση όσον αφορά το τι έπρεπε να γίνει. Ορισμένοι έκαναν έκκληση για ενίσχυση της ρευστότητας του συστήματος. Άλλοι ήθελαν να απομονώσουν τα τοξικά στοιχεία ενεργητικού. Στην Ευρώπη υπήρχε ακόμα η άποψη ότι το πρόβλημα αφορούσε μόνο και κατ αποκλειστικότητα τις αγγλοσαξονικές οικονομίες. Είχαμε χρειαστεί πάνω από ένα χρόνο για να φτάσουμε σ αυτό το σημείο, αλλά κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών είχα ήδη καταλήξει σ ένα διαφορετικό και πολύ ανησυχητικό συμπέρασμα: τα τραπεζικά προβλήματα ήταν τόσο βαθιά και τόσο συστημικά, που η Βρετανία δεν είχε την πολυτέλεια να περιμένει να συνταχθούν και άλλοι μαζί της, προτού αναλάβει μια ολόπλευρη δράση για τη σωτηρία των τραπεζών της. Μέχρι τον Σεπτέμβριο, γνώριζα ότι απέμεναν μόλις μερικές ημέρες μέχρι την ολοκληρωτική κατάρρευση του συστήματος. Είχα χαράξει μια πορεία και ήμουν έτοιμος να την ακολουθήσω μόνος μου, αν χρειαζόταν. Στις 5.00 τα χαράματα της επόμενης ημέρας, είπα στη Σάρα ότι θα πρεπε να είναι έτοιμη να πακετάρει τα πράγματά μας για μια αιφνίδια μετακόμιση από την Ντάουνιγκ Στριτ. Ήμουν έτοιμος να ανακοινώσω ότι είχαμε την πρόθεση να επενδύσουμε δισεκατομμύρια, για να αποκτήσουμε τον έλεγχο δύο από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Βρετανίας κάτι που δεν είχε κάνει καμιά άλλη κυβέρνηση στην Ιστορία της χώρας. Αν αποτύγχανε αυτό που ετοιμαζόμουν να κάνω, δεν θα είχα άλλη επιλογή από το να παραιτηθώ. Μπαίνοντας στο γραφείο μου εκείνο το πρωί, δεν είχα ιδέα αν θα εξακολουθούσα να κατέχω το αξίωμα του πρωθυπουργού, όταν θα έδυε ο ήλιος εκείνο το βράδυ. Ύστερα, στρώθηκα στη δουλειά. Στις 8 Οκτωβρίου 2008, μαζί με τον Άλιστερ Ντάρλινγκ ανακοινώσαμε τη μεγαλύτερη ανακεφαλαιοποίηση στην ιστορία του βρετανικού τραπεζικού συστήματος: ένα πακέτο ανακεφαλαιοποίησης υπό την αιγίδα της κυβέρνησης, με το οποίο προσφέραμε μέχρι 50 δισ. λίρες για την εξαγορά τραπεζικού κεφαλαίου και μετοχών, με ένα ειδικό πρόγραμμα πιστωτικών εγγυήσεων αξίας 250 δισ. λιρών, προκειμένου οι τράπεζες να προχωρήσουν σε έκδοση χρέους και 200 δισ. λίρες για επιπλέον ρευστότητα. Σε αντάλλαγμα, θα μέναμε πιστοί 32

25 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ στους σκληρούς όρους που είχαμε θέσει στο αεροπλάνο της επιστροφής από την Αμερική: όχι χρηματοδότηση χωρίς ανακεφαλαιοποίηση. Αυτό το βιβλίο είναι η περιγραφή μου για το πώς φτάσαμε εκεί: μια αφήγηση εκ των έσω για την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το Αν δεν είχαν ληφθεί οι σωστές αποφάσεις από τους ηγέτες όλου του κόσμου, θα είχαμε βρεθεί μπροστά στην παγκόσμια ύφεση, η οποία θα έφερνε μαζί της μια επιστροφή στην προστατευτισμό, τη μαζική ανεργία, τον εξτρεμισμό και την πολιτική αστάθεια της δεκαετίας του Αυτό είναι ένα βιβλίο για το τι έγινε τότε και τι πρέπει να γίνει τώρα. Ο κόσμος δεν είχε ποτέ αντιμετωπίσει μια τόσο σύνθετη παγκόσμια οικονομική πρόκληση τόσο γρήγορες οικονομικές ανατροπές, τόσο μεγάλες τραπεζικές απειλές και τόσο έντονες οικονομικές αστάθειες όπως αυτή του Θέλω να διηγηθώ την ιστορία μιας τραπεζικής κρίσης, που μεταλλάχθηκε σε βιομηχανική, επιχειρηματική και εργασιακή κρίση και σήμερα θεωρείται από ορισμένους μια κρίση δημόσιου χρέους, αλλά είναι στην πραγματικότητα μια πολύ μεγαλύτερη κρίση, μια κρίση της ίδιας της παγκοσμιοποίησης. Το βιβλίο αυτό είναι το προσωπικό μου χρονικό των καίριων πολιτικών γεγονότων, αλλά και μια ανάλυση γύρω από το τι μπορούμε να διδαχθούμε από αυτά. Στο πρώτο μέρος, συγκεκριμένα, περιγράφω τα γεγονότα όπως τα είδα, γεγονότα που ακόμα και σήμερα είναι δύσκολο να τοποθετηθούν εντός πλαισίου. Όπως είπα στην ομιλία μου στην κοινή συνεδρίαση των δύο σωμάτων του Αμερικανικού Κογκρέσου, στις 4 Μαρτίου 2009, «έχουμε την τάση να θεωρούμε ότι μια στροφή της μοίρας διαρκεί πολλούς μήνες και χρόνια ως εάν κάθε λεπτό να οδηγεί αναπόφευκτα στο επόμενο, προτού κλιμακωθεί στις καθοριστικές στιγμές που ονομάζουμε Ιστορία. Ενίοτε, όμως, οι καθοριστικές στιγμές της Ιστορίας εμφανίζονται αιφνιδιαστικά και αναπάντεχα». Εδώ και πολύ καιρό νιώθω ότι ο ρυθμός της πολιτικής καθημερινότητας ορίζεται από συμπτώματα, όχι από αιτίες από αντιδράσεις, όχι από 33

26 GORDON BROWN συλλογισμούς από ώριμα φρούτα, όχι δύσκολα επιτεύγματα. Ορισμένες φορές μετράνε οι επείγουσες αποφάσεις και ακόμα και όταν γνωρίζουν το σωστό, οι νομοθέτες συχνά αποτυγχάνουν να το πράξουν. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, πράγματι δράσαμε γρήγορα και φτάσαμε στην καρδιά του προβλήματος, αλλά ως πολιτικοί οφείλουμε να δεχτούμε το μερίδιο ευθύνης που μας αναλογεί για τη συγκεκριμένη κρίση και έτσι, στα επόμενα κεφάλαια, θα σκιαγραφήσω τους τομείς στους οποίους σηκώνω το χέρι και παραδέχομαι ότι το σφάλμα ήταν δικό μου. Θα ήθελα, επίσης, με κάποιο φόβο και με μεγάλη μετριοφροσύνη, να υποστηρίξω ότι υπάρχει και κάτι που έφερα εγώ στην εν λόγω πρόκληση και το οποίο προήλθε από τις ιδιαίτερες δυνάμεις και πιθανόν τις ιδιαίτερες αδυναμίες μου. Ένα από τα πολυθρύλητα ελαττώματά μου στην επικοινωνία είναι ότι αρέσκομαι να μιλάω με αριθμούς, μια συνήθεια που ο βρετανικός Τύπος ονόμασε «τάση για μηχανικές στατιστικές». Η κριτική αυτή είναι ως ένα βαθμό δικαιολογημένη. Πιστεύω, επίσης, ότι έχει κάποια σχέση με την ιστορία που θα ξετυλιχθεί στα επόμενα κεφάλαια. Παρακολουθώ τα δεδομένα και τις στατιστικές, διότι τα μοτίβα που βλέπω σ αυτές με βοηθούν να καταλάβω την πολύπλοκη ανθρώπινη πραγματικότητα. Ενώ άλλοι ίσως βλέπουν μια ξερή έκθεση για τα στοιχεία της ανεργίας και πιθανόν την βρίσκουν βαρετή, εγώ, πίσω από κάθε στήλη με αριθμούς, βλέπω μια σειρά ιστοριών, ιστοριών για τις ελπίδες και τους φόβους, τους θριάμβους και τις καταστροφές μεμονωμένων υπάρξεων. Αυτή η σχέση μου με τους αριθμούς με τράβηξε αρχικά στην εκστρατεία «Jubilee 2000» για την κατάργηση του χρέους. Μέχρι τότε, δεν είχα ποτέ επισκεφτεί την Αφρική ούτε είχα γνωρίσει τις κοινότητες που θα επωφελούνταν από την εξάλειψη των άδικων χρεών. Βάσει, όμως, των προβλέψεων που έβλεπα από τότε που πρωτοασχολήθηκα με το πρόβλημα, το 1989, δεν έβρισκα κανένα νόημα να επιμένω στην αποπληρωμή αυτών των χρεών: για μένα, ζύγιζαν περισσότερο οι ανθρώπινες ζωές που μπορούσαν να σωθούν ή να αλλάξουν, αν απαλλάσσαμε τις χώρες τους από τη χρεωστική μέχρι την πιστωτική στήλη. Όταν, πολλά χρόνια αργότερα, συνάντησα πράγματι τα παιδιά στα σχολεία και τους ασθενείς του AIDS, που λάμβαναν τα ειδικά φάρμακα και επωφελούνταν από το εισόδημα 34

27 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ από την εξάλειψη του χρέους, οι ζωές που διαισθανόμουν ότι περιγράφονταν στις στατιστικές σελίδες απέκτησαν πρόσωπο. Ευτυχώς ή δυστυχώς, έτσι σκέφτομαι, έτσι λαμβάνω αποφάσεις και έτσι βλέπω τον κόσμο. Στις σελίδες που ακολουθούν, λοιπόν, υπάρχουν πολλές στατιστικές. Κάτω, όμως, από τα δεδομένα βρίσκεται η θολή, απρόβλεπτη και εύθραυστη ανθρώπινη ζωή. Οι αποφάσεις που περιγράφω εδώ ελήφθησαν από ανθρώπους. Το αν οι αποφάσεις αυτές ήταν σοφές ή ανόητες, ηθικές ή ανήθικες, δεν είχε αφηρημένες συνέπειες, που θα ενδιέφεραν μόνο τους ακαδημαϊκούς οικονομολόγους και τους χρηματιστές. Ως άμεσο αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης, οι αποφάσεις αυτές μέτρησαν για κάθε άνθρωπο σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου. Ακριβώς επειδή ο αντίκτυπος της κρίσης ήταν τόσο οδυνηρός και τόσο εκτεταμένος, οι άνθρωποι αναρωτιούνται γιατί συνέβη και πώς θα μπορούσαμε να αποφύγουμε την επανεμφάνισή της. Ελπίζω ότι αυτό το βιβλίο θα είναι μια χρήσιμη συνεισφορά σ αυτή τη συζήτηση και γι αυτό θέλω να ξεκινήσω από μια βασική εξήγηση σχετικά με το γιατί βρισκόμαστε εδώ που βρισκόμαστε. Η εν λόγω κρίση ήταν παγκόσμια σε εύρος και κλίμακα με πρωτόγνωρο τρόπο. Για πρώτη φορά στην Ιστορία, όλοι από τον πλουσιότερο άνθρωπο στην πλουσιότερη πόλη μέχρι τον φτωχότερο στην πιο φτωχή παραγκούπολη επηρεάστηκαν από την ίδια κρίση 2 και μολονότι οι ρίζες της είναι παγκόσμιες, ο αντίκτυπός της είναι τοπικός και γίνεται αισθητός σχεδόν σε κάθε κεντρικό δρόμο, σχεδόν σε κάθε χώρο παραγωγής και σχεδόν γύρω από κάθε οικογενειακό τραπέζι. Το άνοιγμα του εμπορίου και η δημιουργία ανταγωνιστικών αγορών έφεραν τις μεγάλες επιτυχίες της παγκοσμιοποίησης, όπως την παγκόσμια ανάπτυξη, που έσωσε ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους από την απόλυτη φτώχεια. Εξακολουθώ να είμαι ένας ανένδοτος υπέρμαχος της παγκοσμιοποίησης, του ελεύθερου εμπορίου και των απελευθερωμένων αγορών 3. Μολονότι, όμως, τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης δεν πρέπει ποτέ να υποβαθμίζονται, είναι αδύνατο να διασφαλιστούν χωρίς την αντιμετώπιση, σε παγκόσμιο επίπεδο, των υποκείμενων οικονομικών, δημοκρα- 35

28 GORDON BROWN τικών, κοινωνικών και πολιτικών αδυναμιών της καθώς και των προβλημάτων ρύθμισής της, που αποκαλύφτηκαν τα τελευταία χρόνια, πράγμα που καθιστά τη συγκεκριμένη κρίση κάτι περισσότερο από μια απλή κρίση και την διαφοροποιεί ριζικά από την κρίση της περιόδου : αυτή είναι η πρώτη κρίση της παγκοσμιοποίησης. Η αλλαγή στην παγκόσμια οικονομία δεν είναι ούτε μεταβατική ούτε προσωρινή αλλά μόνιμη και βαθιά. Για διακόσια χρόνια δηλαδή για όλη την ιστορία της βιομηχανικής εποχής η Ευρώπη και η Αμερική παρήγαγαν το μεγαλύτερο μέρος των αγαθών του πλανήτη, υπήρξαν οι κύριοι εξαγωγείς αγαθών και υπηρεσιών, αντιπροσώπευαν την πλειοψηφία των πωλήσεων βιομηχανικών προϊόντων και ήταν υπεύθυνες για το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας και επένδυσης όλου του κόσμου. Το 1990 οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι (είκοσι εφτά) ευρωπαϊκές χώρες, που σήμερα απαρτίζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, ήταν υπεύθυνες για το 55% ολόκληρης της βιομηχανικής παραγωγής, το 57% όλων των εξαγωγών και το 59% της συνολικής παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας. Η πλειοψηφία, επιπλέον, των επενδύσεων (52%) γινόταν στην Ευρώπη και την Αμερική. Από μόνο του, αυτό είναι ένα εντυπωσιακό επίτευγμα για τους δύο αιώνες οικονομικής ανάπτυξης που προηγήθηκαν. Χώρες που σήμερα αντιπροσωπεύουν κάτι περισσότερο από το 10% του πληθυσμού του πλανήτη ήταν υπεύθυνες για πολύ παραπάνω από το 50% της παγκόσμιας παραγωγής, καθώς και των παγκόσμιων εκροών, εξαγωγών, επενδύσεων και φυσικά της παγκόσμιας κατανάλωσης. Ακόμα και το 2000, η κυριαρχία της Αμερικής και της Ευρώπης κρατούσε ακόμα. Ωστόσο, από το 2000 και μετά, η ισορροπία της οικονομικής ισχύος μεταξύ των δύο πρώτων βιομηχανοποιημένων ηπείρων και του υπόλοιπου κόσμου αλλάζει ραγδαία. Μέχρι το 2010, η Αμερική και η Ευρώπη αντιπροσώπευαν μόνο το 45% των βιομηχανικών εκροών και μόνο το 47% των εξαγωγών. Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον αύξησης στην υφήλιο δεν είναι αμερικανικό ή ευρωπαϊκό, αλλά προέρχεται από τον υπόλοιπο κόσμο και έτσι περνάμε από τον παλιό κόσμο, στον οποίο η Αμερική και η Ευρώπη ήταν 36

29 ΠEΡΑ ΑΠO ΤΟ ΚΡΑΧ υπεύθυνες για πάνω από τη μισή οικονομική δραστηριότητα όλου του πλανήτη, σε ένα νέο κόσμο, όπου το μερίδιό τους είναι πολύ μικρότερο από το μισό. Τα τελευταία στοιχεία υποδεικνύουν ότι η Αμερική και η Ευρώπη θα επενδύουν σύντομα λιγότερα απ ό,τι ο υπόλοιπος κόσμος. Ως μέρος της παγκόσμιας επένδυσης, το μερίδιο της Αμερικής και της Ευρώπης συρρικνώνεται ακόμα γρηγορότερα και θα μειωθεί περαιτέρω μέχρι το Παρ όλα αυτά, με λιγότερες από τις μισές εμπορικές εκροές και επενδύσεις του κόσμου, η Αμερική και η Ευρώπη εξακολουθούν να καταναλώνουν πάνω από το ήμισυ (πάνω από 60%) των αγαθών και των υπηρεσιών σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ραγδαία αυξανόμενη παραγωγή στην Ασία δεν συνοδεύεται από μια παρόμοια αύξηση της κατανάλωσης στην ίδια ήπειρο. Στην πρώτη δεκαετία του αιώνα, λοιπόν, το ένα σκέλος της οικονομικής εξίσωσης παραγωγή, επενδύσεις, εξαγωγές και μεταποίηση ακολουθεί διαφορετική κατεύθυνση από το άλλο την κατανάλωση σ αυτά τα δύο μέρη του πλανήτη. Η παγκοσμιοποίηση γέννησε δύο αντίθετους πόλους παραγωγής και κατανάλωσης και σήμερα η παγκόσμια κατάσταση μοιάζει ανισόρροπη και μη βιώσιμη. Οι παραπάνω αλλαγές δεν αντικατοπτρίζουν μόνο την ανισόμετρη ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας μας, αλλά και προκύπτουν από αυτήν. Πρόκειται για μια άμεση συνέπεια της παγκόσμιας προμήθειας αγαθών και υπηρεσιών το πρώτο καθοριστικό χαρακτηριστικό της παγκοσμιοποίησης καθώς και της παγκόσμιας κίνησης του κεφαλαίου. Καμιά χώρα δεν έχει τη δυνατότητα να χαράξει τη δική της ρότα σ έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο αλληλεξαρτώμενος. Η προμήθεια αγαθών και υπη ρεσιών σε παγκόσμιο επίπεδο έχει οδηγήσει σε φτηνότερα ασιατικά προϊόντα, σε σχέση με τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά προϊόντα. Η παγκόσμια ροή του κεφαλαίου έχει καταστήσει εφικτό οι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι καταναλωτές να δανείζονται από Ασιάτες παραγωγούς. Έτσι, αντί η μετάβαση από την αμερικανική και ευρωπαϊκή παραγωγή στην ασιατική να συνοδευτεί από μια αντίστοιχη μετάβαση στην ασιατική κατανάλωση, είδαμε μια στροφή προς τον δανεισμό από την Ασία, ιδίως την Κί- 37

30 GORDON BROWN να, η οποία δανείζει την Αμερική και την Ευρώπη. Ενδεχομένως, να περιμέναμε οι υψηλού εισοδήματος βιομηχανοποιημένες χώρες να ήταν εξαγωγείς κεφαλαίου προς τις αναδυόμενες αγορές, αλλά αντί γι αυτό, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας κεφαλαίου είναι η μεγαλύτερη αναδυόμενη οικονομία της αγοράς. Όπως το θέτει γλαφυρά ο Μάρτιν Γουλφ, ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας μια υπερδύναμη δεν επιδόθηκε σε τόσο εκτεταμένο δανεισμό σε μια άλλη. Αυτές οι νέες οικονομικές συνθήκες δεν θα είχαν συμβεί χωρίς την παγκόσμια προμήθεια αγαθών και τις παγκόσμιες ροές κεφαλαίου. Για να το πούμε απλά, η ανισόμετρη ανάπτυξη που περιγράφω δεν θα είχε συμβεί χωρίς την παγκοσμιοποίηση. Γι αυτό τον λόγο, την θεωρώ την πρώτη κρίση της παγκοσμιοποίησης. Παρ όλα αυτά, το πολιτικό ζήτημα δεν είναι αν θα διατηρήσουμε την παγκοσμιοποίηση αυτή είναι δεδομένη, αλλά αν μπορούμε να την διαχειριστούμε σωστά. Αυτό είναι το θέμα αυτού του βιβλίου. Στην καρδιά της κρίσης βρισκόταν μια αποτυχία που είναι εγγενής στις αρρύθμιστες παγκόσμιες αγορές, μια αστάθεια που προέκυψε από τον τρόπο με τον οποίο συνέβαιναν και επηρέαζαν την οικονομία οι αυξανόμενες ροές κεφαλαίου ανά τον κόσμο. Καθώς οι οικονομίες άρχισαν να εξαρτώνται όλο και περισσότερο η μία από την άλλη και καθώς τα παγκόσμια οικονομικά έγιναν πιο αλληλένδετα, οι ρυθμιστικοί θεσμοί και οι κυβερνήσεις δεν κατόρθωσαν να συμβαδίσουν με τις εξελίξεις και να αυξήσουν τον συντονισμό μεταξύ τους. * * * Για πάνω από μία δεκαετία, μέχρι το 2007, η παγκοσμιοποίηση οι παγκόσμιες ροές κεφαλαίου και η παγκόσμια προμήθεια αγαθών επεκτάθηκε, αλλά με ασυντόνιστο τρόπο. Το 2008 είδαμε τις αγορές εμπο ρευμάτων, τη μία μετά την άλλη, να βιώνουν τέτοια διακύμανση που είχε αρχίσει να απειλείται η ίδια η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας με την κατακόρυφη αύξηση των τιμών του πετρελαίου, ύστερα τη ραγδαία αύξηση των τιμών των βιομηχανικών μετάλλων κι έπειτα την αύξηση των τιμών των τροφίμων και την αστάθεια των νομισμάτων 4. Ωστόσο, οι ανισορρο- 38

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ NICOLA GIAMMARIOLI MISSION CHIEF FOR GREECE, EUROPEAN STABILITY MECHANISM (ESM) TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και κύριοι, θα μιλήσω αγγλικά. Είναι ένας τρόπος για να προσπαθήσω να γεφυρώσω το χάσμα επικοινωνίας που υπάρχει συνήθως όταν χρησιμοποιούμε

Κυρίες και κύριοι, θα μιλήσω αγγλικά. Είναι ένας τρόπος για να προσπαθήσω να γεφυρώσω το χάσμα επικοινωνίας που υπάρχει συνήθως όταν χρησιμοποιούμε Κυρίες και κύριοι, θα μιλήσω αγγλικά. Είναι ένας τρόπος για να προσπαθήσω να γεφυρώσω το χάσμα επικοινωνίας που υπάρχει συνήθως όταν χρησιμοποιούμε διαφορετικές γλώσσες. Η γλώσσα των επιχειρηματιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ EUCLID TSAKALOTOS MINISTER OF FINANCE, GREECE

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ EUCLID TSAKALOTOS MINISTER OF FINANCE, GREECE THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ EUCLID TSAKALOTOS MINISTER OF FINANCE, GREECE TO THE 21 st ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE UNRAVELLING GREECE UNTANGLING ΠΕΜΠΤΗ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 1 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT?

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ DELIA VELCULESCU. MISSION CHIEF for Greece, IMF

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ DELIA VELCULESCU. MISSION CHIEF for Greece, IMF THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ DELIA VELCULESCU MISSION CHIEF for Greece, IMF TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT? ΤΕΤΑΡΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

Διαβάστε περισσότερα

Ντέλια Βελκουλέσκου: Μα Πολ εσύ ήσουν εκείνος που το πρότεινε αυτό. Είναι πολύ δύσκολο να υπαναχωρήσω τώρα.

Ντέλια Βελκουλέσκου: Μα Πολ εσύ ήσουν εκείνος που το πρότεινε αυτό. Είναι πολύ δύσκολο να υπαναχωρήσω τώρα. Πόλ Τόμσεν: Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι θέτουμε μια ημερομηνία για την επιστροφή της αποστολής, ενώ ενδεχομένως δεν θα έχουμε μια συμφωνία στο εσωτερικό της Τρόικας για το πώς θα προχωρήσουμε. Ντέλια

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΖΑΝΙΑ PRESIDENT, HELLENIC BANK ASSOCIATION, CHAIRMAN OF THE BOARD OF DIRECTORS, NATIONAL BANK OF GREECE CREDIT RISK MANAGEMENT FOR BANKING & BUSINESS FINDING LIQUIDITY

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

IMF Survey. Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση

IMF Survey. Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση IMF Survey ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤ Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση Τμήμα στρατηγικής, πολιτικής και επανεξέτασης του ΝΤ 28 Σεπτεμβρίου 2009 Η στήριξη του ΔΝΤ επέτρεψε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Μπόμπ Τράα Ανώτερου Εκπροσώπου του ΔΝΤ στην Αθήνα, Ελλάδα Συνέδριο του Economist 19 Σεπτεμβρίου 2011

Ομιλία του Μπόμπ Τράα Ανώτερου Εκπροσώπου του ΔΝΤ στην Αθήνα, Ελλάδα Συνέδριο του Economist 19 Σεπτεμβρίου 2011 ΠΡΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Ομιλία του Μπόμπ Τράα Ανώτερου Εκπροσώπου του ΔΝΤ στην Αθήνα, Ελλάδα Συνέδριο του Economist 19 Σεπτεμβρίου 2011 Το οικονομικό πρόγραμμα που δρομολόγησε η Ελληνική Κυβέρνηση τον Μάιο του 2009,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

CHIN ΡΑΔΙΟ. Dr. Love. Για τον Σπύρος Πήτερ Γούδας. Μετάφραση στα Ελληνικά απο την Ασπασια Κουρτεσιωτη

CHIN ΡΑΔΙΟ. Dr. Love. Για τον Σπύρος Πήτερ Γούδας. Μετάφραση στα Ελληνικά απο την Ασπασια Κουρτεσιωτη CHIN ΡΑΔΙΟ Dr. Love Για τον Σπύρος Πήτερ Γούδας Μετάφραση στα Ελληνικά απο την Ασπασια Κουρτεσιωτη Ο Dr. LOVE ΑΠΟ ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ CHIN 1993 ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑ κ. ΣΠΥΡΟ-ΠΗΤΕΡ ΓΟΥΔΑ Tο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΑΧ ΤΗΣ WALL STREET

ΤΟ ΚΡΑΧ ΤΗΣ WALL STREET ΤΟ ΚΡΑΧ ΤΗΣ WALL STREET -Τι είναι πάλι αυτή η Μαύρη Πέμπτη; Πού να πηγαίνουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Για να δούμε τα πρόσωπά τους. Ποια μπορεί να είναι τα συναισθήματά τους; -Θα σας πω εγώ παιδιά μου.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού συστήματος για την έξοδο από την κρίση και η συμβολή του για μακροχρόνια οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Τόμσεν Διάλογοι ή Περιμένοντας το Γεγονός

Τόμσεν Διάλογοι ή Περιμένοντας το Γεγονός Τόμσεν Διάλογοι ή Περιμένοντας το Γεγονός Η διαρροή του WikiLeaks με τους διαλόγους Τόμσεν-Βελκουλέσκου-Πέτροβα δεν ήρθε να προσθέσει κάτι αναπάντεχο ή εξαιρετικό για κάποιον που στοιχειωδώς αλλά τακτικά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 14/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thessalikipress.gr Θεοδώρα Τζανή http://www.thessalikipress.gr/eidiseis/biblio/e-stigmoula-einai-dunate-ste-thessalikepress.html MEAT INFO ''Η στιγμούλα είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. στην εκδήλωση του Economia Business Tank. και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. με θέμα :

Ομιλία κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. στην εκδήλωση του Economia Business Tank. και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. με θέμα : Ομιλία κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου στην εκδήλωση του Economia Business Tank και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών με θέμα : «Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση και η Ελλάδα» Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά, Αιόλου 82-84

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η δηµιουργική αναζήτηση της επιτυχίας», Η έκθεση για την παγκόσµια ανταγωνιστικότητα »,

Η δηµιουργική αναζήτηση της επιτυχίας», Η έκθεση για την παγκόσµια ανταγωνιστικότητα », Χαιρετισµός Ειδικού Γραµµατέα για την Ανταγωνιστικότητα κ. Σπύρου Ευσταθόπουλου µε θέµα: «Ανταγωνιστικότητα: Η δηµιουργική αναζήτηση της επιτυχίας», στην εκδήλωση µε τίτλο: «Η πρόκληση της ανταγωνιστικότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γενική Συνέλευση των Μετόχων Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. Β. ΡΑΠΑΝΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γενική Συνέλευση των Μετόχων Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. Β. ΡΑΠΑΝΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γενική Συνέλευση των Μετόχων Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. Β. ΡΑΠΑΝΟΥ Κυρίες και κύριοι μέτοχοι, Η ετήσια γενική συνέλευση της Εθνικής Τράπεζας γίνεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ - ΡΥΘΜΟΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ

ΡΟΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ - ΡΥΘΜΟΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 376 ΡΟΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ - ΡΥΘΜΟΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ... ΡΟΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ - ΡΥΘΜΟΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ Κύρια εισήγηση: Ιωάννης Κλαψόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events. 18 th Roundtable with the Government of Greece (July 9 th -10 th 2014 / Athens)

The Economist Events. 18 th Roundtable with the Government of Greece (July 9 th -10 th 2014 / Athens) The Economist Events Hazlis & Rivas 18 th Roundtable with the Government of Greece (July 9 th -10 th 2014 / Athens) The weakest links: not weak anymore? The academic viewpoint Α. ΑΗΕΑRΝΕ: Ευχαριστώ πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ. Σπάτων Α Λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Γεωργία Καζάκου. Μπίμπιζα Ζωή Πάσκου Όλγα Παπαχρήστου Μαίρη

ΓΕΛ. Σπάτων Α Λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Γεωργία Καζάκου. Μπίμπιζα Ζωή Πάσκου Όλγα Παπαχρήστου Μαίρη 2016-2017 ΓΕΛ. Σπάτων Α Λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Γεωργία Καζάκου Μπίμπιζα Ζωή Πάσκου Όλγα Παπαχρήστου Μαίρη Μέσα στα πλαίσια της δημιουργικής εργασίας επιλέξαμε να κάνουμε μια ερευνητική εργασία στο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου Ημερομηνία 28/3/2106 Μέσο Συντάκτης Link http://www.islandofman.me/ Άντρυ Κούννου http://www.islandofman.me/interviews/i-epitychia-kryvotan-sto-komodino-mou/ Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ (ΛΙΣΑΒΟΝΑ, 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013)

ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ (ΛΙΣΑΒΟΝΑ, 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013) ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ (ΛΙΣΑΒΟΝΑ, 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2013) (Ανεπίσημη μετάφραση) Πίστευα και πιστεύω, ότι υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη

Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη [04.11.2013] «Δεν θα αλλάξουν ο νόμος Κατσέλη και ο νόμος 4161 για τους ενήμερους δανειολήπτες. Αυτό σημαίνει ότι κανένας φτωχός άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

«Εάν δεν λυθεί το πρόβλημα της Ελλάδας, η Ευρώπη δεν έχει μέλλον»

«Εάν δεν λυθεί το πρόβλημα της Ελλάδας, η Ευρώπη δεν έχει μέλλον» «Εάν δεν λυθεί το πρόβλημα της Ελλάδας, η Ευρώπη δεν έχει μέλλον» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΜΑΡΙΑ ΑΚΡΙΒΟΥ 21/05/2016 Η οικονομολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Το Επιχειρηματικό Κράτος», Mariana Mazzucato, μιλά για

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Έβδομο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-15 Σημειώσεις... 16 2 Μάθημα Έβδομο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθουμε τη δύναμη της αντίληψης. Θα ανακαλύψουμε

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ FRANCESCO DRUDI HEAD OF FISCAL POLICIES DIVISION, EUROPEAN CENTRAL BANK TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT?

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών.

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ, κ. ΓΙΑΝΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΚΑΙ ΛΙΑΝΕΜΠΟΡΙΟ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Page 1 of 5 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Του Θάνου Κατσάμπα Σε λιγότερο από δύο μήνες συμπληρώνονται έξι χρόνια αφότου η Ελλάδα περιέπεσε στη δίνη των προγραμμάτων στήριξης από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ 10 ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ & ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ

ΤΑ 10 ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ & ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ ΤΑ 10 ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ & ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ Αποφασίσατε ότι σας ταιριάζει το franchising, κάνατε έρευνα για τα concept που σας ενδιαφέρουν, απορρίψατε κάποια από αυτά,

Διαβάστε περισσότερα

Τα 5 κλειδιά στην. Τεχνική Διαπραγματεύσεων

Τα 5 κλειδιά στην. Τεχνική Διαπραγματεύσεων Τα 5 κλειδιά στην Τεχνική Διαπραγματεύσεων 1 ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ Αντιπροσωπεύεται από φράσεις όπως Ας μοιράσουμε τη διαφορά μεταξύ αυτού που εσύ θέλεις και αυτού που εγώ θέλω Σε αυτού του είδους τον διακανονισμό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Συνέδριο «GR FOR GROWTH FUNDING SMEs»

Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Συνέδριο «GR FOR GROWTH FUNDING SMEs» Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Συνέδριο «GR FOR GROWTH FUNDING SMEs» 20 06 2014 «Η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας έχει σταθεροποιηθεί. Η εμπιστοσύνη στις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

εθνικιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αποβλέπουν στην ενίσχυση της παρουσίας τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει δε και των εκλογών την

εθνικιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αποβλέπουν στην ενίσχυση της παρουσίας τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει δε και των εκλογών την Ομιλία Πάνου Καρβούνη Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα στο Συνέδριο του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών και Ερευνών (ΕΚΕΜΕ) και της Trans European Policy Studies

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτής Ν. Πρέβεζας - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ. Αυτή η κυβέρνηση αποκαλύπτει μια «αγοραία. αντίληψη» της Δημοκρατίας

Βουλευτής Ν. Πρέβεζας - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ. Αυτή η κυβέρνηση αποκαλύπτει μια «αγοραία. αντίληψη» της Δημοκρατίας ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ Βουλευτής Ν. Πρέβεζας - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ 17-11-2011 ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ: Αυτή η κυβέρνηση αποκαλύπτει μια «αγοραία αντίληψη» της Δημοκρατίας το πολιτικό μας σύστημα έχει εισέλθει αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Της Αθανασίας Κωνσταντίνου Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Με δεδομένες τις αρχές στις οποίες στηρίχτηκε η οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s

þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2012-10-24 þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  http://hdl.handle.net/11728/8983

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ κ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΤΑΜΒΑΚΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ 21 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΟΜΙΛΙΑ κ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΤΑΜΒΑΚΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ 21 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΟΜΙΛΙΑ κ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΤΑΜΒΑΚΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ 21 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Φίλες και Φίλοι Χαίρομαι που σας καλωσορίζω ξανά σ αυτό τον χώρο, μετά από πεντέμισι περίπου χρόνια. Ο Βασίλης και

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Διαπραγμάτευση και πειθώ Διαπραγμάτευση και πειθώ Γενική περιγραφή της ενότητας: Σε αυτή την ενότητα, θα συμμετέχετε σε μια δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Μπορεί η Ελλάδα να διδαχθεί από την ιστορία του παρελθόντος; [στα πλαίσια της οικονομικής ύφεσης] ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους.

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τρίτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-17 Σημειώσεις... 18 2 Μάθημα Τρίτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τις 7 συνήθειες των πετυχημένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΚΩΣΤΑ ΦΩΤΑΚΗ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ 19 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE «EUROPE: THE COMEBACK? GREECE: HOW RESILIENT?» ΠΕΜΠΤΗ 14 ΜΑΪΟΥ 2015 1 ECONOMIST

Διαβάστε περισσότερα

Ο κύκλος των χαμένων ευκαιριών.

Ο κύκλος των χαμένων ευκαιριών. Ο κύκλος των χαμένων ευκαιριών. Κύριε πρόεδρε σας είναι γνωστό ότι η ιδρυση της σχολής βιοιατρικής του πανεπιστημίου Θεσσαλίας στην Λάρισα αναβάλλεται για το μέλλον. Κατά πόσο πιστεύεται ότι αποτελεί για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τρύπατζης Νίκος. Μαχιλάϊ Γιαννήσα. Σαράκη Ελένη. Αλεξανδρή Ιωάννα. 2 o Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης Τάξη Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Τρύπατζης Νίκος. Μαχιλάϊ Γιαννήσα. Σαράκη Ελένη. Αλεξανδρή Ιωάννα. 2 o Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης Τάξη Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2 o Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης Τάξη Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Θέμα : Καταγραφή Πολιτιστικών Σωματείων και Συλλόγων Μυτιλήνης Τρύπατζης Νίκος Μαχιλάϊ Γιαννήσα Σαράκη Ελένη Αλεξανδρή Ιωάννα Σχολικό Έτος : 2011-2012

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Γενική Συνέλευση Πέμπτη, 24 Ιουνίου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Κύριε Υπουργέ, Κυρίες και κύριοι, Η σημερινή ετήσια γενική συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών γίνεται σε μια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα