Η οικογένεια. Συνεργασία του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Επιστημών με το Πανεπιστήμιο Αθηνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η οικογένεια. Συνεργασία του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Επιστημών με το Πανεπιστήμιο Αθηνών"

Transcript

1 ÄÉÌÇÍÉÁÉÏ ÊÁÈÏËÉÊÏ ÐÅÑÉÏÄÉÊÏ ÈÑÇÓÊÅÕÔÉÊÏÕ & ÊÏÉÍÙÍÉÊÏÕ ÐÑÏÂËÇÌÁÔÉÓÌÏÕ Oäüò: Óìýñíçò ÁÈÇÍÁ ENTYÐÏ ÊËÅÉÓÔÏ ÁÑ. ÁÄÅÉÁÓ 1091/9 ÊÅÌÐÁ Êùäéêüò: 1044 ΤΕΥΧΟΣ 1078 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Τιμή τεύχους : 5 ευρώ Η οικογένεια Συνεργασία του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Επιστημών με το Πανεπιστήμιο Αθηνών

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ EDITORIAL Áíïé ôïß Ïñßæïíôåò Áããåëéáöüñïò Êùäéêüò: 1044 Ýôïò ßäñõóçò: 1900 Éäéïêôçóßá: Éíóôéôïýôï Áíèñùðéóôéêþí Åðéóôçìþí ÁóôéêÞ Ìç ÊåñäïóêïðéêÞ Åôáéñåßá Ì. Âüäá 28 & Óìýñíçò 27, ÁèÞíá Åêäüôçò - ÄéåõèõíôÞò: ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÓõíôáêôéêÞ åðéôñïðþ: ÓõíåñãÜôåò: Ãñáììáôåßá: ÓõíäñïìÝò: ð. ÃáâñéÞë Ìáñáãêüò ð. Óåâáóôéáíüò ÖñÝñçò, ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç. ð. Ìé áþë Ñïýóóïò, ÄáíÜç Áíáãíùóôïðïýëïõ, ð. ÄçìÞôñéïò ÄáëÝæéïò, ð. ÌÜñéïò ØÜëôçò. ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç Óìýñíçò 27, ÁèÞíá Ôçë , öáî Åóùôåñéêïý 20 åõñþ Åîùôåñéêïý 30 åõñþ ÔéìÞ ôåý ïõò 5 åõñþ. Áíôéðñüóùðïò Óýñïõ:ð. Áíô. Âïõôóßíïò Áíôéðñüóùðïò TÞíïõ: ê. ÓôÝëëá Öùóêüëïõ Êáëëéôå íéêþ åðéìýëåéá:www.mare.gr Åêôýðùóç: Lithos ÃñáöéêÝò ÔÝ íåò ÊéÜôï Êïñéíèßáò Ôçë.: ΕDITORIAL TO ΘΕΜΑ: Η οικογένεια ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Γάμος και οικογένεια Οι νέες προκλήσεις για την οικογένεια Χάρτα των δικαιωμάτων της οικογένειας Νομικές όψεις της οικογένειας Οικογένεια και εργασία Η ποιμαντική για τα ζευγάρια Η οικογενειακή θεραπεία ΚΟΝΤΑ ΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ O θεσμός της οικογένειας είναι εκείνος που πλήττεται άμεσα και έμμεσα από τα αποτελέσματα της εφαρμογής κάθε είδους πολιτικής. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι συνέπειες από τον ανταγωνισμό στο χώρο εργασίας, την ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç πολύωρη απουσία των εργαζόμενων γονέων από το σπίτι, τις απαιτήσεις της δουλειάς, έγιναν αισθητές και είναι, σε γενικές γραμμές, γνωστές. Σήμερα, μέσα σ ένα κλίμα επίμονης οικονομικής κρίσης, η οικογένεια και πάλι βρίσκεται στο προσκήνιο, καθώς δέχονται πιέσεις από κάθε πλευρά, για διαφορετικούς, όμως, λόγους. Η οικονομική στενότητα έχει χτυπήσει την πόρτα στη συντριπτική πλειοψηφία των οικογενειών. Υπάρχουν οικογένειες που αναγκάζονται να μειώσουν τα έξοδά τους, ακόμη και για πολύ βασικά αγαθά. Στις χειρότερες περιπτώσεις, στο ίδιο σπίτι υπάρχει τουλάχιστον ένας ή και περισσότεροι άνεργοι. Υπάρχουν, ακόμη, οικογένειες που αναγκάζονται να υποστηρίζονται οικονομικά από τη σύνταξη των γονέων τους και προκειμένου να μπορέσουν να επιβιώσουν οικονομικά, αποφασίζουν να ζήσουν...οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε μπορούν να γίνουν η αφορμή για μεγαλύτερη αλληλεγγύη και συνένωση... όλοι μαζί κάτω από την ίδια στέγη. Όπως είναι αυτονόητο, οι καταστάσεις που δημιουργούνται υπό συνθήκες πίεσης, και οι αποφάσεις που λαμβάνονται υπό τον φόβο και την αγωνία για το αβέβαιο μέλλον, δημιουργούν πρόσθετες τριβές και κλίμα αποσταθεροποίησης στις οικογένειες. Οι συνθήκες διαβίωσης θα είναι πολύ διαφορετικές απ ό,τι είχαμε συνηθίσει ως τώρα, όμως, ακόμη και μέσα σ αυτές τις δυσκολίες, οι οικογένειες μπορούν να βρουν τον τρόπο να χειριστούν τα πράγματα προς όφελός τους και να αναθεωρήσουν τον τρόπο που ζούσαν μέχρι πρότινος. Αν είμαστε ειλικρινείς, θα παραδεχτούμε ότι όλα αυτά τα χρόνια γίναμε ατομικιστές. Η κρίση που βιώνουμε στην προσωπική μας ζωή μπορεί να γίνει τώρα μια ευκαιρία για να αντιστραφεί το αρνητικό κλίμα μέσα στα σπίτια μας και να γίνει η οικογένειά μας εστία θετικής σκέψης και συμπεριφοράς. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, αντί να μας διχάζουν και να προκαλούν εντάσεις, μπορούν να γίνουν η αφορμή για μεγαλύτερη αλληλεγγύη και συνένωση, για περισσότερη αλληλοκατανόηση και μοίρασμα ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας. Όμως, όχι μόνο ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας, αλλά ακόμη και ανάμεσα σε οικογένειες. Όλη αυτή η αναστάτωση θα μπορούσε να φέρει και θετικά αποτελέσματα και να βοηθήσει στη βελτίωση των ανθρώπων. Εν συντομία, φέρνει και ηθική βελτίωση. Ας ευχηθούμε τα Χριστούγεννα, που είναι κατεξοχήν περίοδος αγάπης, να επιστρέψουμε στις βασικές ανθρώπινες αρχές και αξίες, στην ανταπόκριση με ανθρωπιά προς τις ανάγκες των διπλανών μας ISSN ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

3 ÅðéìÝëåéá: ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç H οικογένεια Η οικογένεια είναι στήριγμα τόσο για τον άνθρωπο, όσο και για τις κοινωνίες και, υπό κανονικές συνθήκες, όχι μόνο δεν εμποδίζει, αλλά ευνοεί την προσωπική ανάπτυξη. Σήμερα, κάτω από τις δύσκολες τρέχουσες οικονομικές και εργασιακές συνθήκες, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν τις πιέσεις που δέχεται η οικογένεια και να σχεδιάσουν κατάλληλες πολιτικές, που θα προσανατολίζονται υπέρ της οικογένειας και θα συμφιλιώνουν οικογένεια, κοινωνία και εργασία. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

4 É. Γάμος και οικογένεια Διάλογος με τον σεβ. Δημήτριο Σεβασμιότατε, είστε πρόεδρος της Συνοδικής Επιτροπής της Καθολικής Ιεραρχίας της Ελλάδος για την Οικογένεια και την Προστασία της Ζωής. Ποιες οι δραστηριότητες αυτής της Επιτροπής; Hπείρα λέει ότι όταν μια υπόθεση, μια απόφαση παραπέμπεται προς μελέτη και οργάνωση σε Επιτροπή, αυτό σημαίνει απλά ότι παραπέμπεται αορίστως στην πορεία του χρόνου... Πάντως, στην τοπική μας Εκκλησία η μελέτη της Οικογένειας και των σημερινών προβλημάτων της απετέλεσε και αποτελεί ποιμαντική προτεραιότητα σε όλους τους εκκλησιαστικούς θεσμούς (επισκοπές, ενορίες, οργανώσεις). Στην παγκόσμια συνάντηση του Μιλάνου, τον περασμένο Ιούνιο, η Εκκλησία μας έλαβε ενεργό μέρος με την παρουσία ιερέα και δυο ζευγαριών από τη Σύρο και την Αθήνα. Ως πρόεδρος της Συνοδικής Επιτροπής, θεωρώ σημαντικό να κινηθούμε σε επίπεδο ενοριών. Ήδη είχα την ευκαιρία να προτείνω σε ορισμένους εφημερίους συναντήσεις οικογενειών με ειδικούς -θεολόγους, ψυχολόγους, ιατρούς, νομικούς και κοινωνιολόγους- για από κοινού μελέτη ορισμένων σημερινών προβλημάτων του γάμου και της οικογένειας, και βρήκα ανταπόκριση. Πάντως, η προετοιμασία των μελλονύμφων στις διάφορες εκκλησιαστικές επαρχίες και ενορίες μας, στο μέτρο του εφικτού, λειτουργεί ικανοποιητικά. Πρέπει επίσης να επισημάνω ότι ο γάμος και η οικογένεια στις διάφορες κοινότητες των αδελφών μας Μεταναστών παρουσιάζουν κάποιες ιδιαιτερότητες. Σήμερα προτείνονται και σε μερικές χώρες θεσπίζονται νομοθετικά διάφοροι «τύποι Γάμου» και κατά συνέπεια διάφοροι «τύποι Οικογένειας» ξένοι προς την διδασκαλία της Εκκλησίας. Τι γνώμη έχετε γι αυτό; H χριστιανική θρησκεία, από την ίδρυση της από τον Σωτήρα Χριστό, διδάσκει ότι η Οικογένεια θεμελιώνεται στο μυστήριο του Γάμου. O Γάμος είναι ιερό συμβόλαιο, ιερή διαπροσωπική συνθήκη, συμφωνία με την οποία ο άντρας και η γυναίκα συνιστούν μεταξύ τους κοινότητα ολόκληρης ζωής που από τη φύση της τείνει στο καλό των συζύγων και στη γέννηση και μόρφωση των τέκνων, και έχει ανυψωθεί από το Χριστό τον Κύριο, όταν γίνεται μεταξύ βαπτισμένων, στην αξία του μυστηρίου. Γι αυτό και μεταξύ των βαπτισμένων δεν μπορεί να συσταθεί έγκυρη συμφωνία Γάμου χωρίς να είναι συγχρόνως μυστήριο. Ουσιώδεις ιδιότητες του Γάμου είναι η ενότητα και το αδιάλυτο, oι οποίες στο χριστιανικό γάμο αποκτούν ιδιαίτερη σταθερότητα επειδή είναι μυστήριο. Η συναίνεση στο Γάμο είναι πράξη της βούλησης με την οποία ο άντρας και η γυναίκα με αμετάκλητη συμφωνία προσφέρονται και γίνονται αποδεκτοί αμοιβαία για να συστήσουν το Γάμο. Με το μυστήριο του Γάμου οι σύζυγοι αγιάζονται και ενισχύονται με τη δύναμη της θείας χάρης, η αγάπη τους επισφραγίζεται και γίνεται δημιουργική, πηγή ζωής. Επομένως, η Καθολική Εκκλησία απορρίπτει άλλους τύπους γάμου όπως την πολυγαμία, το «γάμο» ανάμεσα σε πρόσωπα του ίδιου φύλου. Εκτός, λοιπόν, του νόμιμου και έγκυρου γάμου άνδρα και γυναίκας, δεν μπορεί υπάρξει νόμιμη οικογένεια. Π.χ. η ανώνυμη πατρότητα δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει τον θεσμό της οικογένειας. Πως εσείς εννοείτε την προετοιμασία των μελλονύμφων για το Γάμο; μπορεί να έχει καλά αποτελέσματα για μια επιτυχημένη Οικογένεια; Ποιμαντική μέριμνα κάθε επισκόπου και κάθε εφημερίου είναι να προάγουν τη σύσταση χριστιανικών οικογενειών. Ασφαλώς η Εκκλησία δίνει ιδιαίτερη σημασία στην κατάλληλη προετοιμασία των νέων για την τέλεση του Γάμου τους. Πρόκειται κυρίως για την πνευματική προετοιμασία υπό την έννοια μιας συνειδητής κατάρτισης στα της διδασκαλίας του Χριστού και της Εκκλησίας περί του μυστηρίου του Γάμου και των ουσιωδών ιδιοτήτων του, ενότητα και αδιάλυτο, αλλά για τις άλλες πτυχές μιας έγγαμης σχέσης. Η ψυχολογική και κοινωνική ενημέρωση των μελλονύμφων, αλλά και στη συνέχεια η υποστήριξη στα πρώτα κυρίως βήματα του ζευγαριού, αποτελεί επιτακτικό ποιμαντικό καθήκον του εφημερίου. Στη χώρα μας, σε ορισμένες εκκλησιαστικές επαρχίες μας, το έργο αυτό έχει ανατεθεί σε πρόσωπα ειδικά προς τούτο κατηρτισμένα. Θα ήταν επίσης ευχής έργο και η συνεργασία στο ποιμαντικό αυτό έργο και ζευγαριών με επιτυχή συζυγική και οικογενειακή εμπειρία. Πάντως, μια καλή προετοιμασία των μελλονύμφων για το Γάμο, είναι αναγκαία μεν, αλλά δεν εξασφαλίζει οπωσδήποτε, στη συνέχεια, μια επιτυχημένη Οικογένεια. Στην πορεία του συζυγικού βίου αναφύονται πολλά προβλήματα και καταστάσεις που μπορεί να κλονίσουν την Οικογένεια. Συχνά ακούγεται να λέγεται ότι για να κρατηθεί ενωμένη και πάντα αγαπημένη μια Οικογένεια απαιτείται διάλογος ανάμεσα στον αντρόγυνο. Πως επιτυγχάνεται αυτός ο διάλογος; Hκάθε ημέρα μιας Οικογένειας περιέχει στιγμές κατά τις οποίες εναλλάσσεται η χαρά, η επιτυχία, η ευτυχία με τη στεναχώρια, την απογοήτευση, την πίκρα, ίσως κάποια στιγμή και με τον κλονισμό της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, της συζυγικής πιστότητας. Τότε ακριβώς χρειάζεται ο Διάλογος, ο Διάλογο Πίστεως, Αγάπης και Αρετής. Πρόκειται για τις Αρετές της αμοιβαίας ταπεινοφροσύνης, συγγνώμης και συμφιλίωσης. Τότε χρειάζεται η προσευχή, χωρίς την οποία το ζευγάρι δεν μπορεί να στηριχθεί από μόνο του, αλλά έχει ανάγκη της θείας ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

5 χάρης. Ο εγωισμός είναι ο εχθρός του Διαλόγου. Μπροστά σε μια συζυγική κρίση, ορισμένα ζευγάρια προστρέχουν σε ψυχολόγους, ψυχιάτρους και λοιπούς οικογενειακούς συμβούλους, ακόμα και σε μέντιουμ και χαρτορίχτρες Κανένας όμως από αυτούς δεν μπορεί να εισέλθει στα βάθη της ψυχής του ατόμου, παρά μόνον ο πνευματικός πατέρας, ο ιερέας, ο εξομολόγος, ο οποίος, ως ιατρός της ψυχής, κάνει μια σωστή διάγνωση και χορηγεί τα αναγκαία πνευματικά φάρμακα για την ψυχική του καθενός θεραπεία. Πολλές φορές ακούγεται τα ζευγάρια να λένε ότι όταν πάψει να υπάρχει η αγάπη μεταξύ τους, η Οικογένεια δεν έχει πια νόημα να υπάρχει και πρέπει να διαλύεται. Τι λέτε εσείς; Η λέξη «αγάπη» ανάμεσα στο ζευγάρι ωριμάζει με το χρόνο και παίρνει διαχρονικά διάφορες έννοιες, διέρχεται διάφορα στάδια: αισθηματισμός, έρωτας, σεξ, αμοιβαία θυσία, αφοσίωση, στήριξη, μοίρασμα στη χαρά και στον πόνο. Αν το ζευγάρι εννοεί και βιώνει την αγάπη σαν συναίσθημα και έρωτα, ασφα- λώς μια τέτοια αγάπη δεν κρατάει πολύ, εξανεμίζεται σύντομα στο χρόνο. Όταν όμως μέσα στην Οικογένεια η αγάπη μετουσιώνεται σε αμοιβαία θυσία, αφοσίωση, στήριξη, μοίρασμα στη χαρά και στον πόνο, τότε μένει αναλλοίωτη όσο και να περνούν τα χρόνια. Θα ήταν όχι μόνο παράλογο, αλλά και επικίνδυνο για κάθε κοινωνικό θεσμό, και ιδιαίτερα της Οικογένειας, αν κριτήριο της επιβίωσης του Γάμου και της Οικογένειας ήταν η ένταση της ερωτικής έλξης και του συναισθηματισμού. Γάμος υπό τον όρο της διάρκειας της ερωτικής αγάπης και έλξης καταλήγει σίγουρα στο χωρισμό. Πιστεύετε ότι διέρχεται κρίση σήμερα η Οικογένεια στις Καθολικές μας Κοινότητες; Πρόχειρες στατιστικές δείχνουν ότι αρκετά είναι τα ζευγάρια και μεταξύ των Καθολικών στη χώρα μας που χωρίζουν ή τυχόν συζούν χωρίς γάμο ή πολιτικά μόνο παντρεμένων. Δεν είναι η στιγμή να κάνω αναλύσεις, απλά σ αυτές τις περιπτώσεις η Εκκλησία -η ενορία, ο εφημέριος- θα πρέπει να είναι πιο κοντά σε αυτούς τους πιστούς. Τα ζευγάρια αυτά ανήκουν στην Εκκλησία, και έχουν ίσως μεγαλύτερη ανάγκη αγάπης, κατανόησης και στήριξης. Αυτό δε σημαίνει ότι η Εκκλησία επικροτεί και νομιμοποιεί τέτοιες καταστάσεις, αλλά ότι πρέπει να μεριμνά με κάθε τρόπο ώστε κάθε πιστός να αισθανθεί την ανάγκη της συνέπειας με τη χριστιανική του πίστη. Πιο λεπτό θέμα είναι εκείνο των διαζευγμένων που τέλεσαν εκτός της Καθολικής Εκκλησίας νέο γάμο, και ζητούν στη συνέχεια να λάβουν το Μυστήριο της Αγίας Ευχαριστίας. Επαναλαμβάνω αυτό που διδάσκει και εφαρμόζει η Εκκλησία μας: Ο νόμιμος και έγκυρος Γάμος ανάμεσα σε βαπτισμένους είναι μυστήριο που καμιά εξουσία δεν μπορεί να τον λύσει, είναι αδιάλυτος. Η Καθολική Εκκλησία δεν αναγνωρίζει καμιά δικαστική απόφαση διαζυγίου, βάσει της οποίας είναι επιτρεπτή η σύναψη νέου γάμου. Επομένως, ο χωρισμένος και ξαναπαντρεμένος βρίσκεται σε μια κατάσταση αντίθεσης και αντίφασης με τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας, και κατά συνέπεια δεν μπορεί να λάβει την αγία Κοινωνία. Το πρόβλημα αυτό εμφανίζεται και στα ζευγάρια με μικτό γάμο. Κάθε Καθολικός τα γνωρίζει όλα αυτά Τι σημαίνει για εσάς μια «καλή οικογένεια», «ένας επιτυχημένος γάμος»; Πότε μια οικογένεια θεωρείται «καλή, επιτυχημένη και ευτυχισμένη» ; Ηευτυχία κατ άνθρωπον δεν είναι αυτού του κόσμου Είναι ουτοπία να το πιστεύει κανείς Όμως υπάρχει η ευτυχία κατά Θεόν. Στον καθένα μας στην πορεία της ζωής του χαρές και λύπες εναλλάσσονται, επιτυχίες και αποτυχίες διαδέχονται, υγεία και αρρώστιες ακολουθούν, αγωνίες και βάσανα μέσα στην ίδια την οικογένεια, μπροστά στα οικονομικά αδιέξοδα, στην επαγγελματική ζωή, στις σχέσεις γονέων και τέκνων, στις κοινωνικές μας σχέσεις με τους άλλους, και τόσα άλλα ευχάριστα και δυσάρεστα Τέλος, τη ζωή διαδέχεται ο θάνατος Όλα αυτά είναι αναπόφευκτα σ αυτό το πρόσκαιρο και σύντομο πέρασμα μας από τον κόσμο. Όμως, κατά Θεόν, ένας επιτυχημένος γάμος, μια «καλή οικογένεια», μια επιτυχημένη και ευτυχισμένη οικογένεια υπάρχει όταν όλα αυτά τα αντιμετωπίζουμε με την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη υπό το φως του Θεού και με τη δύναμη της χάρης του Θεού. Αντικρίζοντας τον σταυρό του Χριστού και την ένδοξη ανάσταση του αντλούμε δύναμη, θάρρος, αισιοδοξία ώστε μαζί του να φέρουμε τον δικό μας καθημερινό σταυρό. Μην ξεχνάμε, όμως, ότι η πηγή του κάθε κακού είναι ο ίδιος ο αμαρτωλός εαυτός μας. Ποιες είναι σήμερα, κατά τη γνώμη σας, οι προσδοκίες των γονέων για τα παιδιά τους και το μέλλον τους; Τόσες και τόσες είναι οι θυσίες των γονέων για τα παιδιά τους, και όμως πολλές φορές απογοητεύονται από την μετέπειτα τύχη τους Ο ι προσδοκίες κάθε γονιού για το παιδί του και το μέλλον του είναι η επιτυχία στην προσωπική του σταδιοδρομία, μορφωτική, επαγγελματική, κοινωνική, οικονομική Γι αυτό και οι γονείς κοπιάζουν και υποβάλλονται σε τόσες θυσίες και στερήσεις. Ίσως όμως οι γονείς δεν αγωνιούν τόσο όσο θα έπρεπε για τη ψυχική και πνευματική συγκρότηση των παιδιών τους και την ηθική καταξίωση τους μέσα στην κοινωνία. Οι νέοι μας σήμερα τυφλώνονται από τα τόσα ψεύτικα πρότυπα ανθρώπων που «πέτυχαν» δήθεν στη ζωή αναρριχόμενοι σε θέσεις, αξιώματα, φήμη, δημοσιότητα και πλουτισμό με μέσα διαφθοράς, παράνομα και ανήθικα. Είναι αλήθεια ότι η διαπαιδαγώγηση των σημερινών νέων δεν είναι για τους γονείς έργο εύκολο, ούτε για την Εκκλησία. Η ενορία είναι ο τόπος στον οποίο λιγότερο συχνάζουν σήμερα οι νέοι. Πολλοί άλλοι χώροι, εκτός από την οικογένεια και την εκκλησία, ελκύουν, επηρεάζουν και διαμορφώ- νουν - θετικά ή αρνητικά - το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά των νέων, όπως είναι οι παντός είδους συναναστροφές στο σχολείο, στο φροντιστήριο, στην παρέα, στην καφετέρια, στο γήπεδο, στην ποδοσφαιρική ομάδα, στην τυχόν κομματική νεολαία, κλπ. Οι ποιμένες της Εκκλησίας, μαζί με τους γονείς, καλούνται να σταθούν κοντά στα παιδιά τους δίνοντας το παράδειγμα της χριστιανικής ζωής τους. Μια σταθερή και συγκροτημένη Οικογένεια είναι εγγύηση υγιούς διαπαιδαγώγησης των τέκνων. Ας αφήσουμε τα υπόλοιπα στα χέρια του Θεού ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

6 ÉÉ. Οι νέες προκλήσεις για την οικογένεια Οι νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η οικογένεια Το θέμα του θεσμού της οικογένειας προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις και ταυτόχρονα αποτελεί μια πρόκληση για το μέλλον της κοινωνίας μας. Η οικογένεια, πράγματι, αγγίζει τόσο τη σφαίρα του ιδιωτικού, όσο και του δημοσίου. Τοποθετείται, επομένως, εκεί που το κοινό καλό και το προσωπικό συμφέρον διασταυρώνονται. Στην οικογένεια, ως άτομα, αλλά και ως σύνολο, θέλουμε να βρούμε την ευτυχία. Μέσα στο θεσμό αυτό, αναπτύσσονται και εξελίσσονται διαρκώς οι σχέσεις και οι προσωπικότητες των μελών της. Μέσα σε έναν κόσμο συνεχούς κίνησης και ανασφάλειας, η οικογένεια μπορεί να γίνει καταφύγιο. Οι νέες μορφές της οικογένειας Ηκλασική οικογένεια έχει αλλάξει πολύ. Οι μονογονεϊκές ή «ανασυντεθειμένες» οικογένειες και οι νέοι τρόποι συμβίωσης των ζευγαριών και απόκτησης τέκνων μετέβαλαν τη δομή της παραδοσιακής οικογένειας. Μέσα σε μερικές δεκαετίες περάσαμε από την πατριαρχική οικογένεια, που τόνιζε την πατρική εξουσία και τους γονικούς δεσμούς, στη συζυγική οικογένεια, που έδινε περισσότερη σημασία στα άτομα και τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, και στη συνέχεια στη σύγχρονη οικογένεια, που αναδιπλώνεται προοδευτικά προς την ιδιωτικότητα. Κάθε φορά, αυτές οι μεταβολές ευνοούσαν τον ατομικισμό. Ταυτόχρονα, μείωσαν την απόλυτη ισχύ της ως θεσμού και πιο συγκεκριμένα, αποδυνάμωσαν το γάμο. Σταδιακή ιδιωτικοποίηση της οικογένειας Ογάμος εμφανίζεται σήμερα λιγότερο ως μια κοινωνική και κοινή πράξη και περισσότερο ως ένας τρόπος προσωπικής ανάπτυξης. Η ζωή του ζεύγους και η τεκνοποίηση υπηρετούν τους σκοπούς του καθενός των μελών, έτσι ώστε ο σκοπός της οικογένειας να έχει μεταβληθεί, με αποτέλεσμα να θεωρείται βασικό της μέλημα η δημιουργία ατομικής ταυτότητας. Ο οικογενειακός θεσμός έχει γίνει πλέον μέσο στην υπηρεσία των ατόμων που τον αποτελούν και όχι το αντίστροφο. Αυτός ο ατομικισμός εκδηλώνεται με την αναδίπλωση στην ιδιωτική σφαίρα. Ως προς τη μορφή, αυτό μεταφράζεται σε μια απίστευτη ποικιλία προσωπικών επιλογών. Κατά βάθος, αυτό που βλέπουμε είναι μια θεσμική αποδυνάμωση της οικογένειας. Στις σημερινές αλλαγές δεν είναι όλα αρνητικά Διαπιστώνουμε σήμερα μεγαλύτερη συναίσθηση της προσωπικής ελευθερίας κάθε μέλους της οικογένειας, περισσότερη προσοχή στην ουσία των αμοιβαίων σχέσεων των συζύγων ως προσώπων, στην υπεύθυνη τεκνοποιία, στην ανατροφή των παιδιών. Για να το θέσουμε διαφορετικά, οι οικογένειές μας ζουν «καλύτερα» και συγχρόνως «χειρότερα» απ ό,τι στο παρελθόν. «Καλύτερα», γιατί οι προσδοκίες που σχετίζονται με αυτές δεν ήταν ποτέ τόσο έντονες. Αλλά και «χειρότερα», γιατί οι προκλήσεις που βαραίνουν επάνω τους είναι μεγαλύτερες απ ό,τι παλιότερα. Πράγματι, οι γονείς μας ή οι παππούδες μας δε ζητούσαν τόσα πολλά από την οικογένεια Ηοικογένεια είναι, λοιπόν, ταυτόχρονα «υποτιμημένη» και «υπερτιμημένη». «Υπερτιμημένη» από όλα όσα της ζητάμε να εκπληρώσει στη ζωή μας, αλλά και «υποτιμημένη», επειδή σήμερα αποσταθεροποιείται και χάνει τα παραδοσιακά της προνόμια. ΤΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΗΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Η παγκόσμια Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η Διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού (που υιοθετήθηκαν από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου 1948 και τις 20 Νοεμβρίου 1960) περιλαμβάνουν πολλά άρθρα και αρχές που αφορούν την οικογένεια: α. Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου Άρθρο 16: παρ. 1. Από την ηλικία γάμου, ο άνδρας και η γυναίκα, χωρίς κανέναν περιορισμό σ ό,τι αφορά τη φυλή, την εθνικότητα ή τη θρησκεία, έχουν το δικαίωμα να παντρεύονται και να δημιουργούν οικογένεια. Έχουν ίσα δικαιώματα απέναντι στο γάμο, κατά τη διάρκεια του γάμου και κατά τη λύση του. ( ) παρ. 3. Η οικογένεια είναι το φυσικό και θεμελιώδες στοιχείο της κοινωνίας και έχει δικαίωμα στην προστασία της κοινωνίας και του κράτους. Άρθρο 25: ( ) παρ. 2. Η μητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωμα σε ειδική βοήθεια και αρωγή. Όλα τα παιδιά, είτε έχουν γεννηθεί εντός γάμου είτε εκτός γάμου, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία. Άρθρο 26: παρ. 1. Κάθε άτομο έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση. ( ) παρ. 3. Οι γονείς έχουν, εκ προτεραιότητας, το δικαίωμα να επιλέξουν το είδος εκπαίδευσης που θα δώσουν στα παιδιά τους. β. Διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού Αρχή 6η: Το παιδί, για την αρμονική ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, έχει ανάγκη από αγάπη και κατανόηση. Πρέπει, όσο είναι δυνατό, να μεγαλώσει υπό την επίβλεψη και την ευθύνη των γονέων του και, εν πάση περιπτώσει, μέσα σε περιβάλλον στοργής και συναισθηματικής και υλικής ασφάλειας. Το παιδί σε μικρή ηλικία δεν πρέπει, εκτός από εξαιρετικές περιστάσεις, να χωρίζεται από τη μητέρα του. H κοινωνία και οι δημόσιες αρχές έχουν το καθήκον να φροντίζουν με ιδιαίτερο τρόπο τα παιδιά χωρίς οικογένεια ή όσων δεν έχουν τα επαρκή μέσα επιβίωσης. Είναι ευκταίο να χορηγούνται στις πολύτεκνες οικογένειες κρατικές χορηγήσεις ή άλλες για τη συντήρηση των παιδιών. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

7 Ορόλος του κράτους, ο τρόπος που ζούμε, μέχρι και η οργάνωση του χρόνου, μάς απομακρύνουν διαρκώς από την οικογένεια, πρώτα απ όλα σωματικά. Για παράδειγμα, η εργασία και η οικογένεια σήμερα είναι σχεδόν πάντοτε αποσυνδεδεμένες. Πιεζόμαστε, επομένως, να καταφέρουμε τόσο μια πετυχημένη οικογενειακή, όσο και μια πετυχημένη επαγγελματική ζωή, δύο πράγματα που συχνά έρχονται σε πλήρη αντίθεση μεταξύ τους. Κάποιες δεκαετίες παλαιότερα, η οικογένεια συσπειρωνόταν γύρω από την οικογενειακή επιχείρηση ή τουλάχιστον είχε ένα κοινό σημείο αναφοράς. Κατά τον ίδιο τρόπο, λόγω των σχολείων και του εκπαιδευτικού συστήματος, η οικογένεια δεν είναι πια ο πρώτος φορέας μετάδοσης γνώσεων και κοινωνικοποίησης των παιδιών. Τέλος, μέσα σε μια κοινωνία κυρίως αστικοποιημένη, η οικογένεια δεν είναι πια τόσο συνδεδεμένη με την κληρονομιά που μεταδίδεται από τη μια γενιά στην άλλη. Εξαιτίας της οργάνωσης της κοινωνικής ασφάλισης (ασθένεια, γηρατειά ή ανεργία), έπαψε να αποτελεί την εγγύηση προσφοράς και αλληλεγγύης ανάμεσα στις γενιές. Μέσα στην οικογένεια, νέες ανάγκες απομακρύνουν τα παιδιά από τους γονείς τους ή τον ένα σύζυγο από τον άλλο. Η νέα πραγματικότητα της οικογένειας Να σημειώσουμε επίσης ότι αυτή η αναπόφευκτη «ένταση» ανάμεσα στον ιδιωτικό και δημόσιο χώρο, που παρατηρείται στο εσωτερικό της σύγχρονης οικογένειας, τής έχει δώσει νέους ρόλους και δυνατότητες. Και αυτό αποτελεί μια νέα ευκαιρία, για να λάμψει και να φανεί χρήσιμη στο σύνολο της κοινωνίας. Ασφαλώς, μέσα στην οικογένεια σήμερα υπάρχουν πολλές δυσκολίες. Όμως την ίδια στιγμή δεν παύει να επεκτείνει το ρόλο της και να αυξάνει την επιρροή της, παρά τις αντίθετες προβλέψεις για την κοινωνική εξαφάνισή της. Αυτό απαιτεί από όλους μας προσαρμογές σε νέα δεδομένα. Ηοικογένεια σήμερα έχει να επιτελέσει έναν πολλαπλό ρόλο, και να ανταποκριθεί τόσο στις εσωτερικές της απαιτήσεις όσο και στο πλαίσιο της γενικότερης συμβίωσης μέσα στην κοινωνία, καθώς και στην επιδίωξη του κοινού καλού. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει καταρχάς να εμβαθύνουμε στο δημόσιο ρόλο της οικογένειας μέσα στην κοινωνία. Η παιδεία, η μέριμνα για τις νέες οικογένειες απαιτούν μια νέα ποιμαντική και αποστολική δυναμική από την πλευρά των χριστιανικών κοινοτήτων. Μια ποιμαντική και αποστολική πρόκληση Ηποιμαντική της οικογένειας, αντιμετωπίζοντας τη νέα πραγματικότητα και τη στεναχώρια από που προκαλούν οι μεταβολές στο θεσμό αυτό δεν έχει άλλη επιλογή από το να βασιστεί στην πίστη. Οι πιστοί αισθάνονται δυσάρεστα, καθώς κάποιες συμπεριφορές φαίνεται ότι απομακρύνονται από τις γνωστές πρακτικές του Ευαγγελίου. Οι χριστιανοί πρέπει να γίνουν ορατοί μάρτυρες αυτής της αγάπης εν κοινωνία. Και είναι σίγουρα μάρτυρες, μέσω των χριστιανικών κοινοτήτων που μεριμνούν για τις οικογένειες και τα παιδιά, αλλά φυσικά και εκτός των κοινοτήτων. Τοποθετούνται, τότε, στην εμπροσθοφυλακή της κοινωνίας: στο σχολείο, την εργασία, την εθελοντική εργασία. Οι χριστιανικές οικογένειες δεν μπορούν να βγουν από μια τέτοια μαρτυρία της κοινωνίας και της συμφιλίωσης, πρώτα απ όλα για εκείνες τις ίδιες. Έτσι προσπαθούν να «ζουν πιστά» τα αγαθά του γάμου και της οικογένειας ως «το ένα από τα πιο πολύτιμα αγαθά της ανθρωπότητας». Με τον τρόπο αυτό, αποτελούν ένα παράδειγμα και για άλλους τύπους οικογένειας που ζουν με περισσότερο άγχος και δυσκολίες. ÉÉÉ. Χάρτα των δικαιωμάτων της οικογένειας ΗΑγία Έδρα, σύμφωνα με πρόταση της Συνόδου των επισκόπων του 1980 και αφού συμβουλεύτηκε τις κατά τόπους Συνόδους των επισκόπων, παρουσιάζει τη «Χάρτα των δικαιωμάτων της οικογένειας» σε όλους αυτούς που είναι έτοιμοι να προωθήσουν τα δικαιώματα που προσδιορίζονται μέσα στη Χάρτα και να διασφαλίσουν την εφαρμογή τους. Τα άρθρα της Χάρτας αφορούν: - το δικαίωμα να παντρεύεται κανείς και να δημιουργεί οικογένεια ή να παραμένει άγαμος - τη σημασία της ελεύθερης συναίνεσης των συζύγων - το δικαίωμα να δημιουργήσουν οικογένεια και να αποφασίσουν τον αριθμό των τέκνων που θα φέρουν στον κόσμο - το σεβασμό για την ανθρώπινη ζωή από τη στιγμή της σύλληψής της - το ρόλο των γονέων στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών - το σεβασμό του θεσμού της οικογένειας - τη θρησκευτική ελευθερία - την κοινωνική, πολιτική και οικονομική λειτουργία της οικογένειας και τη σημασία μιας δίκαιης πολιτικής για την οικογένεια - την εργασία, το δικαίωμα στην κατοικία, τα δικαιώματα των οικογενειών των μεταναστών... Η Οικογένεια, δρόμος της Εκκλησίας Ανάμεσα σ αυτούς τους πολυάριθμους δρόμους η οικογένεια είναι ο πρώτος και ο πιο σημαντικός: είναι ένας δρόμος κοινός, παρ όλο που είναι ιδιαίτερος, απόλυτα μοναδικός, όπως κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός. Ένας δρόμος από τον οποίο το ανθρώπινο ον δεν μπορεί να παρεκκλίνει. Πραγματικά, έρχεται στον κόσμο κανονικά στο εσωτερικό μιας οικογένειας. Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι οφείλει σ αυτή την οικογένεια το ίδιο το γεγονός, του να υπάρχει σαν άνθρωπος. (Απόσπασμα από την «Επιστολή προς τις οικογένειες» του πάπα Ιωάννη-Παύλου Β, σελ. 8, κεφ.2, Διδαχή 7, εκδ. ΚΑΛΟΥ ΤΥΠΟΥ) Η νέα διεθνής τάξη Βλέποντας ότι τα κοινωνικά προβλήματα αποκτούν σήμερα διαστάσεις παγκόσμιες, η οικογένεια αισθάνεται ότι το έργο της το σχετιζόμενο με την ανάπτυξη της κοινωνίας διευρύνεται. Οφείλει δηλαδή να συμβάλει και στην εμπέδωση μιας νέας διεθνούς τάξεως, διότι μόνο με την παγκόσμια αλληλεγγύη μπορούν να εξετασθούν και να λυθούν τα τεράστια και δραματικά προβλήματα της δικαιοσύνης, της ελευθερίας των λαών, της ειρήνης και της ανθρωπότητος. Η πνευματική κοινωνία των χριστιανικών οικογενειών, που είναι ριζωμένες στην κοινή πίστη και ελπίδα και ζωογονούνται από την αγάπη, γίνεται εσωτερική ενέργεια η οποία γεννά, διαδίδει και αναπτύσσει δικαιοσύνη, συμφιλίωση, αδελφοσύνη και ειρήνη ανάμεσα στους ανθρώπους. Ως «μικρή» εκκλησία, η χριστιανική οικογένεια καλείται, απεικονίζοντας τη «μεγάλη» Εκκλησία, να είναι σημείο ενότητος του κόσμου και να ασκεί ανάλογα το προφητικό της έργο, δίνοντας μαρτυρία της Βασιλείας και της ειρήνης του Χριστού, προς τις οποίες οδεύει ο κόσμος ολόκληρος. (Απόσπασμα από την Αποστολική Παραίνεση Familiaris Consortio του πάπα Ιωάννη-Παύλου Β, Περί των καθηκόντων της χριστιανικής οικογένειας, σελ. 83, κεφ. ΙΙΙ, παρ. 48. Εκδ. ΚΑΛΟΥ ΤΥΠΟΥ). ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

8 Άρθρο 2 Άρθρο 4 Ογάμος δεν μπορεί να συναφθεί παρά με ελεύθερη συναίνεση, δεόντως εκφρασμένη, των συζύγων. α)η έκτρωση είναι άμεση παραβίαση του βασικού δικαιώματος κάθε ανθρώπου στη ζωή. Προοίμιο Η οικογένεια θεμελιώνεται με το γάμο, αυτή τη στενή και συμπληρωματική ένωση ενός άνδρα με μία γυναίκα, η οποία καθιερώνεται από τον αδιάρρηκτο δεσμό του γάμου, που συνάπτεται ελεύθερα, επιβεβαιώνεται δημοσίως και είναι ανοιχτή στη μετάδοση της ζωής. Γ. Ο γάμος είναι ο φυσικός θεσμός, στον οποίο έχει ανατεθεί αποκλειστικά η αποστολή της μετάδοσης της ανθρώπινης ζωής. Δ. Η οικογένεια, φυσική κοινωνία, υπάρχει πριν από το Κράτος ή κάθε άλλη συλλογικότητα και κατέχει δικά της δικαιώματα, που είναι αναπαλλοτρίωτα. Ε. Η οικογένεια, επειδή είναι κάτι πολύ πιο πολύπλευρο και θεμελιώδες από μια απλή νομική, κοινωνιολογική ή οικονομική ένωση, αποτελεί μια κοινότητα αγάπης και αλληλεγγύης και είναι κατάλληλη να διδάξει με τρόπο μοναδικό και να μεταδώσει ουσιαστικές πολιτισμικές, ηθικές, κοινωνικές, πνευματικές και θρησκευτικές αξίες, απαραίτητες για την ανάπτυξη και την ευημερία των δικών της μελών και της κοινωνίας... να παραγνωρίζεται, σε ορισμένους πολιτισμούς, ο παραδοσιακός ρό- α)χωρίς λος που παίζουν οι οικογένειες στην επιρροή της απόφασης των παιδιών τους, κάθε περιορισμός που θα εμπόδιζε την επιλογή ως συζύγου ενός καθορισμένου ατόμου πρέπει να αποφεύγεται. μέλλοντες σύζυγοι έχουν δικαίωμα β)οι στη θρησκευτική ελευθερία τους. Κατά συνέπεια, η επιβολή ως συνθήκη προ του γάμου της άρνησης της πίστης ή μια ομολογία πίστεως αντίθετη προς τη συνείδηση, αποτελεί παραβίαση αυτού του δικαιώματος. σύζυγοι, μέσα στη φυσική συμπληρωματικότητα του άνδρα και της γυναί- γ)οι κας, έχουν την ίδια αξιοπρέπεια και ίσα δικαιώματα στο γάμο... Άρθρο 3 πράξεις των δημοσίων εξουσιών ή α)οι των ιδιωτικών οργανισμών, που τείνουν να περιορίσουν κατά κάποιο τρόπο την ελευθερία των συζύγων στις αποφάσεις τους που αφορούν τα παιδιά τους, αποτελούν σοβαρή προσβολή στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη δικαιοσύνη. διεθνείς σχέσεις, η οικονομική βοήθεια που χορηγείται για την ανάπτυξη β)στις των λαών δεν πρέπει να εξαρτάται από την αποδοχή προγραμμάτων αντισύλληψης, στείρωσης ή έκτρωσης... β)ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας αποκλείει κάθε πειραματισμό στο ανθρώπινο έμβρυο ή εκμετάλλευση αυτού. παρέμβαση στον ανθρώπινο γενετικό κώδικα, που δεν αποτελεί διόρθωση γ)κάθε κάποιας ανωμαλίας, αποτελεί παραβίαση του δικαιώματος στην φυσική ακεραιότητα και είναι αντίθετη με το καλό της οικογένειας... τα παιδιά είτε γεννήθηκαν μέσα στο ε)όλα γάμο είτε έξω από το γάμο έχουν το ίδιο δικαίωμα στην κοινωνική προστασία για την πλήρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους... Άρθρο 5 γονείς έχουν το δικαίωμα να διαπαιδαγωγούν τα παιδιά τους σύμφωνα με α)οι τις ηθικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις τους, λαμβάνοντας υπόψη τις οικογενειακές και πολιτιστικές παραδόσεις που ευνοούν το καλό και την αξιοπρέπεια του παιδιού και πρέπει να αποδέχονται επίσης από την κοινωνία την απαραίτητη βοήθεια και αρωγή, για να εκπληρώσουν με κατάλληλο τρόπο το ρόλο τους ως παιδαγωγών... Άρθρο 7 Κάθε οικογένεια έχει το δικαίωμα να ζει ελεύθερα τη δική της θρησκευτική ζωή στο σπίτι της, υπό την καθοδήγηση των γονέων, καθώς και το δικαίωμα να ομολογεί δημοσίως και να διαδίδει την πίστη της, να συμμετέχει σε πράξεις λατρείας δημοσίως και σε προγράμματα θρησκευτικής επιμόρφωσης που έχει επιλέξει εν ελευθερία, έξω από κάθε διάκριση... Άρθρο 12 Οι οικογένειες των μεταναστών έχουν δικαίωμα στην ίδια κοινωνική προστασία με αυτήν που χορηγείται στις άλλες οικογένειες. Βρείτε όλα τα Άρθρα της Χάρτας στο ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

9 IV. Νομικές όψεις της οικογένειας Συζήτηση με τον Κώστα Φώσκολο, δικηγόρο. Τι είναι ο γάμος από νομικής απόψεως; Πώς τον σχετίζει ο νομοθέτης με την οικογένεια; Ποιες είναι οι αξίες που τον διέπουν; Τι επιδιώκει να προστατεύσει και να υπερασπίσει ο νομοθέτης, μέσα από τους νόμους που θεσπίζει για την προστασία του συγκεκριμένου θεσμού; Με νομικούς όρους, ο γάμος είναι μια αστική δέσμευση, δηλαδή μια ελεύθερη συμφωνία μεταξύ δύο ανθρώπων, στην οποία υπάρχει και κάποιος τρίτος ως μάρτυρας. Πρόκειται για μια δέσμευση που έχει και έννομες συνέπειες. Ο τρίτος είναι η κοινωνία, δηλαδή η πολιτεία και ο νόμος. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν κάποια ζητήματα που ο νομοθέτης τα επιλύει στις διάφορες περιπτώσεις, εφόσον προκύψουν, όπως είναι ο θάνατος του ενός, η δημιουργία τέκνων, η ρύθμιση των σχέσεων, τα δικαιώματα που απορρέουν κ.τ.λ. Για όλα αυτά τα ζητήματα η Πολιτεία πρέπει να ορίζει κανόνες που αφορούν τον τρόπο εφαρμογής τους και να τα επιλύει. Θεωρώ ότι ο θεσμός του γάμου προστατεύεται από το νομοθέτη και μάλλον στο παρελθόν προστατευόταν περισσότερο απ ό,τι σήμερα. Με τον όρο «προστασία» εννοώ ότι δεν είναι πολύ εύκολο να λύεται νομικά ένας γάμος. Υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις για τη λύση ενός γάμου, όπως υπάρχουν και προϋποθέσεις για τη σύναψή του. Τι είναι σημαντικό για το νόμο; Ονομοθέτης δείχνει ιδιαίτερη ευαισθησία στο θέμα των παιδιών, της γονικής μέριμνας, της επιμέλειας, ενώ σε περιπτώσεις διαζυγίου δείχνει ιδιαίτερη ευαισθησία στο θέμα της επικοινωνίας των παιδιών, στο να μη διαρρηγνύεται η σχέση που έχουν στην καθημερινότητά τους με τους γονείς, γιατί και οι δύο είναι απαραίτητοι και σημαντικοί. Ο νομοθέτης φροντίζει να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή σχέση προς το συμφέρον των παιδιών και ευνοεί την παραμονή τους μετά το διαζύγιο στο χώρο όπου ζούσε το ζευγάρι μαζί πριν το διαζύγιο. Εν ολίγοις, υπάρχουν τέτοιου είδους προβλέψεις. Φοβάμαι ότι τώρα, λόγω των γενικότερων συνθηκών και μιας προσπάθειας που γίνεται, για να λύνονται πιο σύντομα τα ζητήματα στα ελληνικά δικαστήρια, έχουν απλοποιηθεί κάποια πράγματα. Αλλά, βέβαια, δεν είναι ο νομοθέτης εκείνος που θα διαφυλάξει το θεσμό του γάμου. Πέρα από κάποια εμπόδια που υπάρχουν, κάθε ζευγάρι πρέπει να είναι, τουλάχιστον νομικά, με βάση τους νόμους της ελληνικής Πολιτείας, ελεύθερο να αποφασίζει. Ως παρένθεση, θα προσέθετα ότι με βάση την εμπειρία που έχω στα θέματα αυτά, αλλά και τα όσα συζητώ ή ακούω από συναδέλφους, με την ίδια επιπολαιότητα με την οποία κάποιος αποφασίζει να παντρευτεί, με την ίδια, και μεγαλύτερη, αποφασίζει και να χωρίσει. Και προσωπικά μού είναι δυσάρεστο αυτό, ιδιαίτερα όταν έχουν δημιουργηθεί παιδιά από αυτή τη σχέση, γιατί τα προβλήματα που μπορεί να γεννηθούν από εκεί, είναι σοβαρά. Πιστεύετε ότι ο γάμος απειλείται από εξωτερικά αίτια, όπως θα ήταν, για παράδειγμα, το Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης; Ως δικηγόρος δεν έχω κάνει ούτε μία φορά αυτό το σύμφωνο, έχω ρωτήσει και συναδέλφους, αλλά η εμπειρία είναι πολύ μικρή. Το Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης είχε προβλεφθεί για κάποιες περιπτώσεις στην κοινωνία που πράγματι θα έπρεπε να υπάρχουν κάποιες λύσεις, όπως είναι και ο πολιτικός γάμος, με τον οποίον προσωπικά συμφωνώ, γιατί δεν μπορεί να καθορίζει η Εκκλησία τον τρόπο με τον οποίο θα παντρεύεται κάποιος που δεν πιστεύει. Το αντίθετο, θεωρώ ότι είναι και υποκρισία. Το πρόβλημα είναι ότι γίνεται συχνά πολύς θόρυβος για το τίποτα. Στην Ελλάδα γίνονται πολιτικοί γάμοι, αλλά ο αριθμός δεν είναι τέτοιος ώστε να πλήττεται ο χριστιανισμός ή ο θεσμός τους γάμου, όπως πολλοί ιεράρχες φοβούνται. Εκείνος ο οποίος πιστεύει και θεωρεί ότι ο γάμος είναι ένα μυστήριο, το κάνει στην εκκλησία. Οθεσμός του γάμου όσο απειλείται από το Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης, εξίσου απειλείται από την υποκρισία δύο ανθρώπων που δεν έχουν εμφανιστεί ποτέ στην εκκλησία. Αλλά η κοπέλα ήθελε να φορέσει ένα νυφικό, με δύο παρανυφάκια και να της πετούν ρύζι. Θεωρώ ότι και αυτό, όταν γίνεται απλά για λόγους κοινωνικούς, ή επειδή γίνεται ντόρος, ή επειδή οι γονείς κοινωνικά βγάζουν υποχρεώσεις, απειλεί το θεσμό του γάμου. Ο θεσμός του γάμου απειλείται από πάρα πολλά πράγματα. Αυτοί που καταφεύγουν στο Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης δεν έχουν καμία σχέση με το μυστήριο του γάμου, συνεπώς ας τους αφήσουμε ελεύθερους να κάνουν τις επιλογές τους. Ένας βασικός σκοπός του γάμου σύμφωνα με το νόμο είναι να ορίσει τις σχέσεις γονέων και τέκνων. Έτσι δεν είναι; Ολόκληρα τμήματα του Αστικού Κώδικα αφορούν το θέμα της αναγνώρισης του τέκνου, όταν είναι γεννημένου εκτός γάμου, ή το θέμα της πατρότητας. Ακόμη προβλέπονται κάποια τεκμήρια, για παράδειγμα, σύμφωνα με τα οποία ο Νόμος συμπεραίνει ότι το παιδί είναι συγκεκριμένου πατρός. Όμως, όλα αυτά είναι μαχητά τεκμήρια, γιατί μπορεί να αποδειχθεί πλέον και με επιστημονικό τρόπο ότι η πατρότητα είναι διαφορετική από εκείνη που θεωρούσε ο Νόμος. Πρέπει να υπάρχει κάποια τάξη και σαφήνεια στις σχέσεις αυτές, αφετέρου όμως δεν προέχει το τι ορίζει η διάταξη, αλλά προέχει το ποια είναι η πραγματικότητα και η αλήθεια. Ποιες είναι οι αιτίες που τα ζευγάρια ζητούν διαζύγιο και ποιες οι επιπτώσεις του στην οικογένεια; Γ ια να κατατάξω τις περιπτώσεις, οι διαδικασίες που προβλέπονται για το διαζύγιο είναι ο ισχυρός κλονισμός που απορρέει από συγκεκριμένα περιστατικά, τεκμαίρεται όμως αυτός όταν υπάρχει τουλάχιστον διετής διάσταση και εδώ είναι η περίπτωση που λέμε ότι έχει διευκολυνθεί λίγο η λύση του θεσμού του γάμου, καθώς παλαιότερα προβλεπόταν τετραετής τουλάχιστον διάσταση. Τώρα, αν για δύο χρόνια το ζευγάρι είναι σε διάσταση, και μάλιστα ακόμα και αν κάνει προσπάθειες επανασύνδεσης ο χρόνος αυτός δεν παύει να μετράει, τότε το γεγονός αυτό αποτελεί τεκμήριο ότι οι δύο αυτοί άνθρωποι έχουν αποφασίσει να χωρίσουν και άρα βγαίνει διαζύγιο. Υπάρχει και το λεγόμενο συναινετικό διαζύγιο, όπου δύο άνθρωποι πηγαίνουν στο δικαστή αποφασισμένοι να χωρίσουν. Εκεί, λοιπόν, δε χρειάζεται να ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

10 ής είναι δύσκολο. Και για τον ένα σύζυγο είναι βαρύ να λείπει όλη μέρα από το σπίτι και να έχει επάνω του όλη την ευθύνη για τις οικονομικές υποχρεώσεις μέσα σε μια τόσο αβέβαιη και ανησυχητική οικονομική κατάσταση, να επιστρέφει αργά το βράδυ κατάκοπος και να μην ξέρει αν θα προλάβει ξύπνια τα παιδιά του για να τα δει, και για τον άλλο που έχει επωμιστεί τη φροντίδα όλης της οικογένειας από το πρωί ως το βράδυ. Μπορεί σε κάποιον να ακούγεται ποαναφέρουν καν το λόγο και ο δικηγόρος ακόμα δε ρωτάει, γιατί δεν υπάρχει λόγος να ξέρει την αιτία του χωρισμού. Το συναινετικό διαζύγιο είναι η απλούστερη μορφή. Η πιο ψυχοφθόρος περίπτωση είναι όταν ένας από τους δύο θέλει να χωρίσει και πρέπει να αποδείξει στο δικαστή τον ισχυρό κλονισμό του γάμου, ότι δηλαδή είναι ανυπόφορο γι αυτόν να συνεχίσει ο γάμος. Είναι η μόνη περίπτωση που γνωρίζουμε ποιοι είναι οι λόγοι, είτε πραγματικοί, είτε εικονικοί, γιατί, προκειμένου να πείσουν το δικαστή, εμπλουτίζουν κάπως τα επιχειρήματά τους, για να μπορέσουν να υποστηρίξουν τους ισχυρισμούς τους κι εκεί έχουμε όλα τα δυσάρεστα: χτυπήματα, ύβρεις, εγκατάλειψη παιδιών, εκείνη έχει άλλο σύντροφο και άλλα τέτοια επιχειρήματα, με μάρτυρες που συχνά δίνουν αντιφατικές μαρτυρίες. Και τα παιδιά; Τα παιδιά γίνονται μέρος μιας διελκυστίνδας μεταξύ των δύο και τα χρησιμοποιούν ή για να εκβιάσει ο ένας τον άλλο ή γίνονται αφορμή για να κατηγορήσει ο ένας ακόμη περισσότερο τον άλλο. Το παιδί γίνεται ένα μπαλάκι μεταξύ των δύο ανθρώπων, που πολύ συχνά δεν έχουν την ωριμότητα να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα μεταξύ τους και εμπλέκουν και τα παιδιά. Αυτό είναι σίγουρα καταστροφικό. Δε γνωρίζω από ψυχολογικής πλευράς ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις του διαζυγίου στην οικογένεια, αλλά νομικά, τα θέματα που προκύπτουν είναι η επιμέλεια και η φροντίδα των παιδιών στα καθημερινά ζητήματα. Κανονικά, οι σοβαρές αποφάσεις λαμβάνονται από κοινού, όπως σε ποια κατοικία θα ζήσουν, αν θα είναι στο εξωτερικό, σε ποια περιοχή, αν το σχολείο θα είναι ιδιωτικό ή δημόσιο. Για καθημερινά ζητήματα, τις αποφάσεις λαμβάνει αυτός που έχει την επιμέλεια, που συνήθως είναι η μητέρα. Άλλα θέματα είναι πώς θα επικοινωνεί ο πατέρας και πόσο συχνά, που και εκεί δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα: έχουμε ζευγάρια, στα οποία ο κάθε γονιός είναι από διαφορετική χώρα και για να τα δει πρέπει να πάρει αεροπλάνο ή, για να περάσει κάποιες μέρες των διακοπών μαζί τους, πρέπει να απειλήσει τη μητέ- ρα Δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα. Προσωπικά θεωρώ ότι πολλά από τα προβλήματα αυτά προκύπτουν επειδή είναι επιπόλαιος ο τρόπος που αποφασίζουν αυτά τα άτομα. Σε μένα έχει τύχει και το αντίστοιχο, έχουν έρθει άτομα γνωστά, που μπορεί να ξέρω ότι έχουν θετικά στοιχεία, και μου έχουν πει ότι θέλουν να τους βγάλω το διαζύγιο. Βλέπεις όμως κι εκεί ότι υπάρχει μια βιασύνη, μια ανυπομονησία. Αφού πρότεινα να συναντηθούμε πρώτα χωριστά με τον ένα και με τον άλλο, να το συζητήσουμε, να δούμε τι είναι αυτό που ενοχλεί, πήρα την απάντηση ότι «αν θέλαμε σύμβουλο γάμο, θα βρίσκαμε. Ήρθαμε σε σένα γιατί θέλουμε διαζύγιο». Είναι αποφασισμένοι. Όσο αποφασιστικοί είναι στην αρχή, τόσο αποφασιστικοί είναι και στο τέλος. Ποιες αλλαγές και τάσεις υπάρχουν σχετικά με το γάμο και την οικογένεια και ποιες διαβλέπετε; Υπάρχει μια τάση να διευκολύνεται το διαζύγιο. Εμείς, στο πανεπιστήμιο μαθαίναμε ποιοι είναι οι τρόποι προστασίας του θεσμού του γάμου. Τώρα, ο στόχος του νομοθέτη είναι η επίσπευση της διαδικασίας ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων. Επειδή χρονίζουν οι υποθέσεις και είναι χιλιάδες σε εκκρεμότητα, προσπαθούν να βρουν τρόπους να γίνονται όλα αυτά πιο γρήγορα. Παλιά ήταν αρμόδιο το πολυμελές πρωτοδικείο, που αποτελείτο από τρεις δικαστές, και τώρα σιγά σιγά τις αποφάσεις λαμβάνει το μονομελές πρωτοδικείο, με έναν δικαστή, με σύντομες δικάσιμους χωρίς να παρεμβάλλονται μεγάλα χρονικά διαστήματα. Τώρα πια φτάσαμε στο άλλο άκρο. Επειδή υπολειτουργούν οι δημόσιοι φορείς στην Ελλάδα, το ίδιο και τα δικαστήρια, προκειμένου να προχωρήσουν οι διαδικασίες πιο γρήγορα, δίνεται μεγάλη ευχέρεια. Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι ο νομοθέτης εκείνος που θα σώσει το γάμο. Αν ο γάμος δεν έχει θεμέλια και οι δύο άνθρωποι δε δεσμεύτηκαν σοβαρά στη ζωή τους, δεν έχει νόημα ο νομοθέτης να βάλει κάποιο χρονικό περιορισμό, για να το ξανασκεφτούν και να το εξετάσουν. V. Οικογένεια και εργασία Συζήτηση με την Πάνια Λασκαράτου Κυρία Λασκαράτου, εσείς δεν έχετε κάποια επαγγελματική απασχόληση Ηταν μια απόφαση κοινή, γιατί δεν είχα τη δυνατότητα να έχω κάποιον δικό μου άνθρωπο κοντά μου, για να προσέχει τα παιδιά μας, και θα έπρεπε να προσλάβω ξένο άτομο. Αφενός δεν ήταν δυνατό να γνωρίζουμε καλά το άτομο αυτό και αφετέρου θα έπρεπε να εργαζόμαστε για να καλύψουμε την αμοιβή του. Εμείς δεν επιθυμούσαμε κάτι τέτοιο και επιλέξαμε να μεγαλώσουμε εμείς τα παιδιά μας και κυρίως εγώ που βρίσκομαι στο σπίτι τις περισσότερες ώρες, αλλά και ο σύζυγός μου στο μέτρο του δυνατού, καθώς εκείνος πρέπει να εργάζεται το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, αφού έχει αναλάβει την ευθύνη να καλύπτει τις οικονομικές ανάγκες. Με τον τρόπο, λοιπόν, που έχετε επιλέξει να ζείτε, ποια είναι τα προβλήματα και ποιες οι προκλήσεις που αντιμετωπίζετε εσείς ή μια οικογένεια όπως η δική σας; Ηπρόκληση είναι να μπορέσεις να τα καταφέρεις, να μπορέσεις να αντεπεξέλθεις και οικονομικά, αλλά και στην καθημερινότητα, γιατί οπωσδήποτε δεν είναι το ιδανικό ο ένας να δουλεύει από το πρωί ως το βράδυ και ο άλλος να φροντίζει την οικογένεια από το πρωί ως το βράδυ. Για έναν άνθρωπο το να ζει μεμονωμένα αυτές τις δύο καταστάσεις και όψεις της ζω- ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

11 λύ εύκολο και απλό πράγμα, αφού δε δουλεύεις, τότε όλα είναι εντάξει, αλλά το να φροντίζεις κάποιους άλλους ανθρώπους είναι πολύ μεγάλη υπόθεση. Το ιδανικό για μένα είναι και οι δύο σύζυγοι να μένουν ενωμένοι και προσανατολισμένοι στην οικογένεια, να έχουν το χρόνο, έστω να τους δίνεται η ευκαιρία, στο τέλος της ημέρας, να συνυπάρξουν και να μοιραστούν για λίγο την καθημερινότητά τους, ώστε να χτίσουν αυτή την ενότητα μεταξύ τους. Γιατί είμαστε, φυσικά, δύο διαφορετικά άτομα που συμβάλλουν ξεχωριστά, το καθένα με τον τρόπο του, στην οικογένεια, αλλά συμβάλλουμε και από κοινού σε αυτή την πραγματικότητα. Όταν περνάς όλη τη μέρα χωριστά, είναι πολύ σπουδαίο να μπορείς να βρεις λίγη ώρα στο τέλος της ημέρας, που οι δυνάμεις σου σε έχουν εγκαταλείψει, να μοιραστείς αυτή την πραγματικότητα και να εφαρμόσεις τις αποφάσεις που έχεις πάρει για την οικογένεια. Για παράδειγμα, ένα από τα πράγματα που έχουμε πει ότι θα κάνουμε για την οικογένεια είναι ποτέ να μη δεσμεύουμε τις Κυριακές μας. Τουλάχιστον μία μέρα της εβδομάδας, να υπάρχει χρόνος και για τους τέσσερίς μας για να βρισκόμαστε ήρεμα, χωρίς ατζέντα, χωρίς υποχρεώσεις. Διαφορετικά, αν τα παιδιά με το σχολικό τους πρόγραμμα, ο σύζυγος με τη δουλειά του κι εγώ με το ρόλο της μητέρας και όσα άλλα έχω αναλάβει στις εθελοντικές οργανώσεις που ασχολούμαι, αν ερχόμαστε όλοι κουρασμένοι, τότε είναι πολύ πιθανό να μοιάζουμε με τις μπάλες του μπιλιάρδου που ακουμπάει η μια την άλλη, για να εκσφενδονιστούν. Στο τέλος της ημέρας ο καθένας έχει αδειάσει από ενέργεια, από υπομονή, από διάθεση Αν εργαζόσασταν και οι δύο θα αντιμετωπίζατε ασφαλώς μια άλλη κατάσταση και άλλα προβλήματα. Nομίζω ότι εκεί έγκειται η μεγάλη δυσκολία η οικογένεια να παραμείνει οικογένεια. Εννοώ ότι οικογένεια σημαίνει συμμερίζομαι τον άντρα μου και τα παιδιά μου, εκείνα συμμερίζονται εμένα και υπάρχει για όλους ένα κοινό σημείο αναφοράς. Βρισκόμαστε και προσπαθούμε τουλάχιστον μια φορά την ημέρα να τρώμε μαζί Δεν ξέρω αν, σε οικογένειες με υψηλές επαγγελματικές απαιτήσεις, αυτές οι απαιτήσεις τους επιτρέπουν να υπάρχουν ή τελικά καταλήγουν να είναι απλώς άνθρωποι που συμβιώνουν και προχωρούν τις ζωές τους παράλληλα. Δηλαδή είναι άλλο πράγμα να μοιράζεσαι τη ζωή σου, κάτι που για τη δική μου οικογένεια αποτελεί προτεραιότητα. Άλλες οικογένειες ίσως δεν το θεωρούν τόσο σημαντικό όσο εμείς. Θα μπορούσε κανείς να φανταστεί, για παράδειγμα, ότι μια γυναίκα που εργάζεται σε μια μεγάλη εταιρεία, αφού επιστρέψει από τη δουλειά της αργά το απόγευμα, θα συνοδεύσει το παιδί της στις εξωσχολικές δραστηριότητες και το βράδυ πια, αφού το παιδί τελειώσει ό,τι έχει να κάνει, θα κάνει ένα μπάνιο, θα του δώσει ένα πιάτο φαΐ και θα πάει για ύπνο. Είναι ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος ζωής. Δεν είναι κατακριτέος και μπορεί να μην υπάρχουν άλλες επιλογές. Πάντως δεν είναι επιλογή δική μας. Θεωρώ ότι το μειονέκτημα σε αυτό το σενάριο οικογένειας είναι ότι το παιδί δε μεγαλώνει με το αίσθημα ασφάλειας και την πεποίθηση ότι η ανθρώπινη επαφή, το ενδιαφέρον, το καθημερινό χτίσιμο της σχέσης είναι αυτό που μετράει, αλλά μεγαλώνει με την αντίληψη ότι όλα είναι ένας στόχος: το απολυτήριο, οι επιδόσεις, δηλαδή πράγματα έξω από την αγάπη, από την ανθρώπινη επαφή. Γιατί εμείς, για να έχουμε θέσει ως στόχο μας την οικογένειά μας και τα παιδιά μας και για να έχουμε επιλέξει να ζούμε μαζί, θεωρούμε προτεραιότητά μας τους ανθρώπους, τις προσωπικότητες, την επικοινωνία μεταξύ μας. Δεν αρκεί να τα λέμε αυτά στα παιδιά μας, τα παιδιά μας πρέπει να έχουν και τα ανάλογα βιώματα. Αν, λοιπόν, τα μέλη της οικογένειας δε συνυπάρχουν και δεν υπάρχει η ενότητα μέσα από την επικοινωνία, τότε κατά τη δική μου γνώμη, έχουμε αυτό που εγώ αντιλαμβάνομαι ως «παράλληλη ζωή»: δύο άτομα που, βεβαίως, έχουν ως στόχο να υπάρχουν ως οικογένεια, αλλά στην ουσία ζουν παράλληλα. Η οικονομική κρίση έχει παίξει το ρόλο της στο να αποσυντονίσει τις οικογένειες ή μήπως φέρνει πιο κοντά τα μέλη μιας οικογένειας, δημιουργώντας περισσότερη αλληλεγγύη; Hοικονομική κρίση μπορεί να επιφέρει και τα δύο. Υπάρχουν δύο πιθανότητες: η μία είναι να διαλύσει την οικογένεια, όταν η κρίση φέρνει φόβο και ανησυχία και σε μεγάλο βαθμό κανείς χάνει αυτό που θεωρεί σημαντικό. Τότε σίγουρα η οικογένεια διαλύεται, γιατί το άτομο που χάνει τη δουλειά του ανησυχεί πάρα πολύ για το πώς θα αντεπεξέλθει οικονομικά και, γενικότερα, στους στόχους που είχε θέσει πριν. Αν, για παράδειγμα, ο στόχος των γονιών στη ζωή τους είναι να χτίσουν ένα σπίτι για το παιδί τους, αυτή τη στιγμή θα πρέπει να ζουν σε μεγάλη ένταση, γιατί βλέπουν ότι δε θα πραγματοποιήσουν αυτό το στόχο. Κάποιες φορές η κρίση φέρνει, μεν, φόβο και ανησυχία, αλλά λες ότι εφόσον δεν μπορείς να κάνεις κάτι καλύτερο, τουλάχιστον ας κάνεις κάτι με τις υπάρχουσες συνθήκες. Μπορείς, δηλαδή, να βρεθείς με την οικογένειά σου, να δέσεις τη σχέση σου με αυτήν, να ασχοληθείς με αυτό το κομμάτι της ζωής σου. Υπάρχουν οικογένειες που, λόγω οικονομικών προβλημάτων, χρειάστηκε να μετακομίσουν πίσω στους γονείς τους. Εκεί δημιουργούνται μεγάλες εντάσεις από την τριβή, γιατί έχουμε και τρεις διαφορετικές γενιές, από την άλλη πλευρά, όμως, δημιουργείται η οικογένεια όπως την ξέραμε παλιά και γίνεται προσπάθεια να χτιστούν οι σχέσεις. Βέβαια, επειδή υποψιάζομαι ότι σήμερα αυτή η συμβίωση έχει γίνει περισσότερο από ανάγκη παρά από επιλογή, υπερισχύουν οι τριβές παρά οι ωφέλειες. Για τη δική μου οικογένεια χρειάστηκε να κάνουμε πάρα πολύ συγκεκριμένες επιλογές. Οι προτεραιότητές μας δεν είναι οι επιθυμίες μας, αλλά οι βασικές μας ανάγκες, αφού μάλιστα ζούμε με ένα μόνο εισόδημα. Είναι πολύ διαφορετική η ζωή μας από εκείνη που θα είχαμε αν έμπαιναν στο σπίτι δύο μισθοί, και τώρα πια που τα πράγματα είναι πιο δύσκολα, οι επιλογές μας έχουν γίνει ακόμη πιο συγκεκριμένες. Επειδή για εμάς ποτέ τα υλικά αγαθά δεν ήταν η προτεραιότητα, φυσικά και μας στοιχίζει που ζούμε τόσο μετρημένα, αλλά η χαρά μας δεν έχει χαθεί, γιατί εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στην αγάπη του Θεού και αυτά που αφήνουμε εδώ δεν είναι αυτά που μετράνε. Οπότε, με αυτή την έννοια, δεν έχει συντριβεί ο κόσμος μας. Η απορία μας, βέβαια, παραμένει πότε θα σταματήσει ο κατήφορος και πότε θα πιάσουμε πάτο, αυτό δεν το κρύβουμε, αλλά δε νιώθουμε ότι έχουμε χάσει τον προσανατολισμό μας. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

12 Πιστεύετε, από τις συναναστροφές σας και από την εθελοντική δράση σας στην οργάνωση υπέρ του θηλασμού, ότι υπάρχει κάποια «φιλική προς τις μητέρες» πολιτική των εταιρειών; Πριν από 10 περίπου χρόνια, όσοι εργάζονταν στον ιδιωτικό τομέα είχαν δικαίωμα 43 ημέρες πριν τη γέννα και 46 μετά, μετρημένες μέρες. Αυτό έχει αλλάξει, γιατί υπήρχε μεγάλη αντίφαση με όσους εργάζονταν στο δημόσιο, που είχαν δικαίωμα μέχρι και ολόκληρο χρόνο. Επετράπη, λοιπόν, και στον ιδιωτικό τομέα να υπάρχει τουλάχιστον ένα εξάμηνο για μια μητέρα να μείνει με το μωρό της. Αυτή τη στιγμή, όμως, που όλα είναι υπό διαπραγμάτευση, είναι και η δυσκολότερη εποχή, γιατί σήμερα που μια μαμά μπορεί να πάρει την εξάμηνη άδεια, δεν ξέρει αν θα πληρωθεί. Λόγω της οικονομικής κρίσης, μπορεί να της κρατήσουν τη θέση, αλλά να μην της δίνουν μισθό. Τα πάντα είναι ρευστά. Μια μαμά μπορεί επιστρέφοντας να βρει τη θέση της, αυτό δεν είναι λίγο. Αλλά και κανείς δεν της καλύπτει και τα έξοδα που έχει να κάνει, που είναι πολύ αυξημένα. Από αυτή την άποψη, οι συνθήκες είναι καλύτερες σήμερα για μια μητέρα. Πάντως, εκείνοι οι οποίοι εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα πιέζονται πάρα πολύ, είναι λίγοι, έχουν πάρα πολλή δουλειά, γιατί έχει μειωθεί το προσωπικό λόγω περικοπών και επωμίζονται τις ευθύνες και τις εργασίες άλλων. Έχει αυτό επιπτώσεις στην οικογενειακή ζωή; Εχει. Όταν γυρίζει κανείς το βράδυ στο σπίτι και βρίσκει τα παιδιά του κουρασμένα, ναι μεν επικοινωνεί μαζί τους, αλλά στο τέλος της ημέρας και ο γονιός δεν έχει την καλύτερη διάθεση, αλλά ούτε και τα παιδιά, αφού έχουν δώσει στο σχολείο τον καλύτερό τους εαυτό. Όταν οι γονείς επιστρέφουν στο σπίτι, τα παιδιά έχουν ήδη καταγράψει ένα σωρό εμπειρίες στον εγκέφαλό τους και πια δεν έχουν όρεξη. Οπότε στην οικογένεια απομένουν λίγες ώρες κάθε εβδομάδα για επικοινωνία. Πολλά παιδιά μεγαλώνουν έτσι, δεν παθαίνουν κάτι. Αλλά η απορία μου είναι με τι ιδανικά, με τι «πιστεύω», με τι ηθικό κώδικα αναθρέφονται, όταν μέσα στις τόσες ώρες που λείπουν οι γονείς, τα παιδιά θα δουν και μια ώρα τηλεόραση, με τα κινούμενα σχέδια που είναι πολεμικά και βίαια. Τι πιστεύετε ότι θα μπορούσε να γίνει για να συμφιλιωθεί η εργασία με την οικογένεια; θήσω την πορεία που επέλεξα, εργαζόμουν. Είμαι όμως πολύ προσεκτική στο τι αναλαμβάνω γιατί, αν αρχίσω να ζορίζομαι, θα ζορίσω και την οικογένειά μου. Δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα. Πρέπει να βλέπουμε τι είναι σημαντικό. Είναι ωραίο που δουλεύουν οι γυναίκες, είναι ωραίο που έχουν το δικαίωμα να το κάνουν, που προσφέρουν τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας τους στο ανθρώπινο δυναμικό και την αγορά. Πολλά πράγματα δε θα ήταν εφικτά χωρίς αυτές, αλλά δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα. Εγώ σέβομαι τις γυναίκες που παραδέχονται ότι δεν μπορούν να είναι μαμάδες, βάζουν προτεραιότητες, επιλέγουν την καριέρα και είναι ξεκάθαρες στο τι θέλουν στη ζωή τους. Η οικογένεια νομίζω ότι βάλλεται από εξωτερικούς παράγοντες: από μια γυναίκα που θέλει ταυτόχρονα να κάνει και καριέρα και να απολαμβάνει τη μητρότητα, από έναν άντρα που έχει βάλει στόχο να αφήσει περιουσία στα παιδιά του και σήμερα δεν μπορεί λόγω της οικονομικής κρίσης. Θεωρώ ότι η οικογένεια χάνεται συχνά από τέτοια διλήμματα και χρειάζεται να προφυλαχθεί, με την έννοια ότι πρέπει να έχει συνεχώς τη δική της, ιδιωτική φωτιά αναμμένη, να την τροφοδοτεί με αυτά που εκείνη έχει ανάγκη, ώστε να είναι ενωμένη και ήρεμη και να υπάρχει χώρος για επικοινωνία. Είναι πολύ καταστροφικό για την κοινωνία η ανυπαρξία της επικοινωνίας και της ενότητας, δηλαδή οι παράλληλες ζωές που συνυπάρχουν σ ένα σπίτι. Γιατί όλοι ένα ιδανικό ψάχνουν για να κρατηθούν, αν δεν το βρίσκουν στο σπίτι, είναι λογικό να βγαίνουν οι νέοι άνθρωποι έξω και να αναζητούν μεταξύ τους να βρουν αυτό που θα τους κρατήσει Πόσο δύσκολο είναι μια οικογένεια να χτίσει αυτό το δέσιμο- περισσότερο οι γονείς μεταξύ τους- δεδομένων και των οικονομικών προβλημάτων; Τα οικονομικά προβλήματα φέρνουν μεγάλη τριβή. Δεν μπορείς να ζήσεις. Για κάποιους ανθρώπους το «να μπορείς να ζήσεις» σημαίνει να έχουν διαρκώς μια ανανεωμένη γκαρνταρόμπα. Αν αυτό δεν Αυτό που θεωρώ ιδανικό για μια μητέρα, γιατί ως μητέρα μιλάω, είναι μια εργασία που να προσφέρει κάποια ευελιξία. Δηλαδή, αυτό που εγώ έχω επιλέξει να κάνω εθελοντικά δε σημαίνει ότι δεν απαιτεί καθημερινή ενασχόληση. Απλά επιλέγω να είναι μέσα στο βαθμό που μου επιτρέπει ο πρώτος μου ρόλος που είναι η μαμά. Για μένα, δηλαδή, προέχει ο ρόλος της μητέρας και έρχεται δεύτερη η ικανοποίηση που μπορεί να πάρω από την επαγγελματική μου ιδιότητα, η οποία χωράει εκεί όπου μπορεί να χωρέσει. Και βέβαια η επιλογή του ρόλου της μητέρας δεν έγινε επειδή δεν είχα τι να κάνω ή επειδή τη βρήκα εύκολη λύση, γιατί και σπουδές και κατάρτιση έχω και, πριν ακολουμπορείς να το πετύχεις με την οικονομική σου κατάσταση, αλλά είναι τόσο σημαντικό για σένα, είναι ένα καθημερινό αρνητικό συναίσθημα. Τα οικονομικά και γενικώς τα υλικά αγαθά και ο τρόπος που τα αντιμετωπίζει μια οικογένεια είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας για το αν θα υπάρχει μια κάποια ισορροπία μέσα στην οικογένεια αυτή. Δεν είναι καθόλου εύκολο να βρεθεί μια ισορροπία, πάντως. Μια τακτική, όμως, που νομίζω ότι βοηθάει προς αυτή την κατεύθυνση είναι η καθημερινή επικοινωνία σε μικρό ή μεγάλο βαθμό. Είναι σημαντικό να υπάρχει αυτός ο χρόνος σε εβδομαδιαία βάση, δηλαδή μόνο του το ζευγάρι να βρίσκεται και να συζητάει για να χτίσει αυτή την επικοινωνία. Οφείλουν οι άνθρωποι που αποφάσισαν να δημιουργήσουν οικογένεια, να χτίζουν κάθε μέρα αυτή τη σχέση μεταξύ τους από την αρχή. Πρέπει να υπάρχει αυτή η θέληση να είναι μαζί. Κάτι τέτοιο όμως προϋποθέτει να σέβεται ο καθένας τον εαυτό του, με την έννοια να μην τον εξαντλεί, να φροντίζει τον εαυτό του και την υγεία του, να μην εξαντλείται στη δουλειά. Εάν φροντίζεις τον εαυτό σου και είσαι καλά, βρίσκεις και χρόνο για να μοιραστείς με αυτούς που είναι σημαντικοί για σένα, ενώ αν εξαντλείσαι στη δουλειά και σε απαιτήσεις που δε σημαίνουν τίποτα για σένα, τότε δεν έχεις και τίποτα να δώσεις. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1078

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας. Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας. Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες Τίτλος πράξης: Κατηγορία Πράξης: Ενέργεια: Μέτρο: Επιστ. Υπεύθυνος: "Επιμόρφωση - Πιστοποίηση Γυναικών Αρχικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Οι μαθητές της ΣΤ Τάξης, στα πλαίσια του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής έγραψαν για το ρόλο της οικογένειας σε ό,τι αφορά τις συναισθηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Ιούνιος 2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Αναφέρετε, κατά συνοπτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.-

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.- Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Υιοθετήθηκε με την από 10.12.1948 υπ αριθμ. 217 Α(ΙΙΙ) απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών Κείμενο: UN Document A/810, p. 71 (1948) ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Τ Ο Μ ΑΘ Η Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ω Ν Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Γάμος ονομάζεται η τελετή με την οποία συνιστάται και αναγνωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ Π.Ο.Σ.Τ.

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ Π.Ο.Σ.Τ. ΤΑ ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΣΤΑ ΕΛ-ΤΑ - ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ 40 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ Π.Ο.Σ.Τ. ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ Μετά την έκδοση των 2 πινάκων με τα νέα όρια ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας

Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας Η έννοια του συγκεκριμένου Κώδικα Ηθικής Δεοντολογίας, είναι να προσδιορίζει το ήθος και την συμπεριφορά που αρμόζουν στα μέλη του «Συλλόγου Γιόγκα Ελλάδας».

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ»

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» Τίτλος: «Ο Ρόλος των Πατέρων στην Εξισορρόπηση της Επαγγελματικής και Οικογενειακής/Προσωπικής Ζωής» Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ti ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ενηλικίωση - Γάμος, σελ. 8 2. Σχέσεις των συζύγων που προκύπτουν απ' το γάμο, σελ. 14 3. Περιουσιακές

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

Η πληροφορική δίνει πιο πολλές ευκαιρίες για καριέρα σε γυναίκες

Η πληροφορική δίνει πιο πολλές ευκαιρίες για καριέρα σε γυναίκες ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 09/03/2005 3 ΓΥΝΑΙΚΕΣ κορυφαία στελέχη του χώρου µιλούν για τη δουλειά τους και τις προοπτικές τους Η πληροφορική δίνει πιο πολλές ευκαιρίες για καριέρα σε γυναίκες Της ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΜΥΛΩΝΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Καθηγητής Π. Φωτήλας Λέκτορας Ι. Γιαννατσής ΜΟΡΦΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Διανεμητική (Distributive justice): πόσο δίκαια θεωρούν τη διανομή

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Ορισμός εμπορικής πράξης (σελ.77) 2. Αντικειμενικό, υποκειμενικό, μικτό και σύστημα οργανωμένης επιχείρησης.(σελ.77-79) 3. Πρωτότυπα(φύσει) εμπορικές πράξεις του χερσαίου

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα