Ο εαυτός και η κοινωνική ταυτότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο εαυτός και η κοινωνική ταυτότητα"

Transcript

1 22 Αυτο-Κατηγοριοποίησης θεωρεί την κοινωνική ταυτότητα ως µηχανισµό που καθιστά εφικτή την οµαδική συµπεριφορά. (β) Επιπλέον, ενώ Θεωρία της Κοινωνικής Ταυτότητας στην ουσία εξετάζει µόνο την κοινωνική ταυτότητα και θεωρεί την ατοµική και την οµαδική συµπεριφορά ως τα δυο άκρα ενός συνεχούς, η Θεωρίας της Αυτο-Κατηγοριοποίησης δίνει έµφαση τόσο στην προσωπική όσο και στην κοινωνική ταυτότητα θεωρώντας την ατοµική και την οµαδική συµπεριφορά ως εκφράσεις του εαυτού που λειτουργεί σε διαφορετικά επίπεδα αφαίρεσης. Ο εαυτός και η κοινωνική ταυτότητα Πηγές: Ellemers, N., Spears, R., & Doosje, B. (2002). Self and social identity. Annual Review of Psychology, 53, Η Ellemers και οι συνεργάτες της (2002) χρησιµοποιώντας τη Θεωρία της Κοινωνικής Ταυτότητας (ΘΚΤ) και τη Θεωρία της Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) εστιάζουν στις διαφορετικές συνθήκες κάτω από τις οποίες θέµατα που αφορούν τον εαυτό και την ταυτότητα επηρεάζονται από τις οµάδες στις οποίες ανήκουν τα άτοµα.. Βασικές αρχές (Α) Ο Προσωπικός έναντι του Συλλογικού Εαυτού Οι έννοιες του προσωπικού εαυτού και η προσωπική ταυτότητα έχουν χρησιµοποιηθεί σε µεγάλο βαθµό για την ερµηνεία της κοινωνικής συµπεριφοράς, ακόµα κι όταν το αντικείµενο µελέτης ήταν οι διαδικασίες στην οµάδα ή οι διοµαδικές σχέσεις. Για παράδειγµα, η συνοχή της οµάδας έχει θεωρηθεί ότι οφείλεται στους διαπροσωπικούς δεσµούς µεταξύ των µελών της, και η τάση προσεταιρισµού ή αποστασιοποίησης ενός ατόµου προς ή από µια οµάδα έχει αποδοθεί στην ωφελιµότητα ή µη της ιδιότητας του µέλους για το άτοµο. Οι υτικές κοινωνίες στις οποίες έχουν αναπτυχθεί οι περισσότερες από αυτές τις θεωρίες και έχουν διεξαχθεί οι αντίστοιχες έρευνες µπορούν να χαρακτηριστούν ως πολιτισµικά πλαίσια µε έντονη έµφαση στην προσωπική ταυτότητα και τα προσωπικά επιτεύγµατα (διακρίνονται από έµφαση στον ατοµικισµό). Όµως υπάρχει και ένας σηµαντικός αριθµός ερευνών που δείχνουν την ισχυρή επίδραση της κοινωνικής ταυτότητας των ανθρώπων πάνω στις αντιλήψεις, στα

2 23 συναισθήµατα και τις συµπεριφορές τους. Για παράδειγµα, έχει βρεθεί ότι µέλη αθλητικών οµάδων παίρνουν πάνω τους το φταίξιµο για την ήττα της οµάδας τους, ή ότι ακτιβιστές (π.χ. για το περιβάλλον ή τα δικαιώµατα των ζώων) µπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τον εαυτό τους υπερασπιζόµενοι αγώνες (ή αρχές) που πιθανόν να µην τους αποφέρουν κανένα άµεσο ορατό προσωπικό όφελος. Οι αγώνες που κάνουν οι άνθρωποι για να υπερασπιστούν την οµάδα τους και κατ επέκταση το συλλογικό εαυτό, δείχνουν ότι µάλλον ο συλλογικός εαυτός εξυπηρετεί και προάγει τον προσωπικό εαυτό. ηλ. υπάρχουν καταστάσεις όπου ο συλλογικός εαυτός και η κοινωνική ταυτότητα καθοδηγούν τις αντιληπτικές (γνωστικές), συναισθηµατικές και συµπεριφορικές αποκρίσεις/αντιδράσεις των ατόµων. Αλλά, αντί να προσπαθούν να δείξουν αν είναι πιο σηµαντικός ο προσωπικός ή ο συλλογικός εαυτός, οι Ellemers et al. (2002) θεωρούν πιο σηµαντικό να εντοπίσουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προέχει ο προσωπικός έναντι του συλλογικού εαυτού και το αντίστροφο (δηλ. προέχει ο συλλογικός έναντι του προσωπικού εαυτού) και µε τι αποτέλεσµα. Σε αυτό τους το εγχείρηµα, χρησιµοποίησαν την ευρύτερη προσέγγιση της κοινωνικής ταυτότητας, που περιλαµβάνει τόσο τη ΘΚΤ όσο και τη ΘΑΚ. (Β) Η Κοινωνική Ταυτότητα και η έσµευση προς (Ταύτιση µε) την Οµάδα Εφόσον η αυτοαντίληψή µας περιέχει τόσο το συλλογικό όσο και τον προσωπικό εαυτό και εφόσον επιδιώκουµε να αποκτήσουµε ή να διατηρήσουµε µια θετική αυτοαντίληψή, εκ πρώτης όψεως, µπορεί να φαίνεται ότι οι διαδικασίες που σχετίζονται µε τη απόκτηση/διατήρηση θετικής αυτοαντίληψης µέσω του συλλογικού εαυτού ή µέσω του προσωπικού εαυτού είναι παρόµοιες (αφού έχουν τον ίδιο στόχο), µε τη µόνη διαφορά ότι οι πρώτες λαµβάνουν χώρα στο διοµαδικό επίπεδο, ενώ οι δεύτερες στο διαπροσωπικό επίπεδο (κατά τη ΘΑΚ). Όµως, ενώ ο προσωπικός εαυτός ορίζεται ως µια ενιαία και αδιάλειπτη (συνεχής) επίγνωση του ποιος είναι κάποιος (αναφορικά µε τα προσωπικά του χαρακτηριστικά έναντι των χαρακτηριστικών άλλων ατόµων), ο συλλογικός εαυτός έχει τόσες διακυµάνσεις όσες και οι οµάδες στις οποίες ανήκουµε. Ανήκουµε σε σηµαντικές και ξεκάθαρες οµάδες (π.χ. φοιτητές ψυχολογίας), αλλά και σε πιο αφηρηµένες και πιθανόν αµφίσηµες οµάδες (π.χ. πολίτες της Ε.Ε.). Εποµένως, ο συλλογικός εαυτός µπορεί να συνεισφέρει θετικά ή αρνητικά στην αυτοαντίληψη,

3 24 ανάλογα µε την οµάδα (κοινωνική ταυτότητα) που θα είναι ευκρινής στο δεδοµένο πλαίσιο τη δεδοµένη χρονική στιγµή ( π.χ. ως φοιτητές ψυχολογίας έναντι των φοιτητών κοινωνιολογίας, µπορεί να έχουµε θετική κοινωνική ταυτότητα, ενώ ως πολίτες της Ε.Ε. µπορεί να έχουµε αρνητική κοινωνική ταυτότητα, µε αντίστοιχες επιπτώσεις για την αυτοαντίληψή µας). Τα χαρακτηριστικά λοιπόν της εκάστοτε οµάδας επηρεάζουν το συλλογικό εαυτό (άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά), αλλά αυτό πιθανόν να διαφέρει από άτοµο σε άτοµο (εντός της ίδιας οµάδας), κάτι που εξαρτάται από το κατά πόσο θεωρεί ο καθένας τον εαυτό του υπό τους όρους της υπαγωγής του στην εκάστοτε οµάδα, δηλ. από το πόσο ισχυρούς δεσµούς νιώθει να έχει µε την οµάδα, δηλ. από τη δέσµευσή του προς (ή την ταύτισή του µε) την οµάδα. Έτσι εξηγείτε το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι επιδεικνύουν ισχυρή δέσµευση και δεν εγκαταλείπουν µια οµάδα ή και αγωνίζονται για µια οµάδα που προφανώς τους προσδίδει αρνητική κοινωνική ταυτότητα. Οι Ellemers et al. (2002) υποστηρίζουν ότι ο βαθµός δεύσµευσης/ταύτισης µε µια οµάδα καθορίζει το πώς τα χαρακτηριστικά, οι νόρµες και η τύχη/πορεία της οµάδας θα επηρεάσουν τις αντιληπτικές (γνωστικές), συναισθηµατικές και συµπεριφορικές αποκρίσεις/αντιδράσεις των ατόµων που ανήκουν σ αυτή την οµάδα. (Γ) Η Σηµασία του Κοινωνικού Πλαισίου Όπως έχουµε ήδη επισηµάνει, η κοινωνική ταυτότητα που προέρχεται από την υπαγωγή µας σε µια οµάδα (π.χ. Έλληνες), δεν είναι αµιγώς θετική ή αρνητική, αλλά εξαρτάται τόσο από την εξωοµάδα σύγκρισης όσο και από τη διάσταση σύγκρισης, δηλ. εξαρτάται από το κοινωνικό πλαίσιο. (1) Το κοινωνικό πλαίσιο µας παρέχει πληροφορίες για τη σχετική θέση κάποιου ατόµου στην οµάδα (αν είναι υψηλή παρέχει αίσθηση ασφάλειας ή και ανωτερότητας, και αν είναι χαµηλή αποτελεί απειλή για τον προσωπικό εαυτό), αλλά και για τη σχετική θέση της οµάδας (αν είναι υψηλή παρέχει αίσθηση ασφάλειας ή και ανωτερότητας, και αν είναι χαµηλή αποτελεί απειλή για το συλλογικό εαυτό). (2) Το κοινωνικό πλαίσιο αποτελεί µια κοινωνική πραγµατικότητα που είτε διευκολύνει είτε εµποδίζει τις προσπάθειες αντιµετώπισης (στρατηγικές διαχείρισης ταυτότητας) των παραπάνω απειλών. Όπως έχουµε ήδη πει, η διαπερατότητα, η σταθερότητα και η νοµιµότητα (κοινωνικο-δοµικές µεταβλητές)

4 25 αποτελούν παράγοντες του κοινωνικού πλαισίου που καθορίζουν τις στρατηγικές έναντι της απειλής προς την κοινωνική ταυτότητα. Συµπερασµατικά, το κοινωνικό πλαίσιο αποτελεί τόσο πηγή απειλής για την ταυτότητα, όσο και πηγή άντλησης δυνητικών στρατηγικών διαχείρισης της ταυτότητας. ( ) Θέµατα/Προβληµατισµοί Ταυτότητας και Κίνητρα για Αποκρίσεις: Μια ταξινόµηση Οι Ellemers et al. (2002) προτείνουν µια ταξινόµηση µε βάση το επίπεδο δέσµευσης/ταύτισης µε την οµάδα (χαµηλό υψηλό) και τις µεταβλητές του πλαισίου (καµιά απειλή, απειλή για το άτοµο, απειλή για την οµάδα), όπου κάθε συνθήκη εκπροσωπεί µια κατάσταση µε διαφορετικούς προβληµατισµούς ταυτότητας και κίνητρα για αντιληπτικές (γνωστικές), συναισθηµατικές και συµπεριφορικές αποκρίσεις/αντιδράσεις Το σκεπτικό στο οποίο στηρίχτηκαν ήταν το εξής: το κοινωνικό πλαίσιο µπορεί να αποτελέσει απειλή για το άτοµο ή την οµάδα και αυτό θα δηµιουργήσει κίνητρα για προσαρµοστικές αποκρίσεις. Όµως, οι επιπτώσεις της ύπαρξης (ή της απουσίας) απειλής και οι αντίστοιχες αποκρίσεις µπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα µε το επίπεδο δέσµευσης/ ταύτισης µε την οµάδα.

5 26 Θέµατα/Προβληµατισµοί Ταυτότητας και Κίνητρα για Αποκρίσεις του Συλλογικού Εαυτού: Μια ταξινόµηση έσµευση/ταύτιση µε την οµάδα Πλαίσιο Χαµηλή Υψηλή Έλλειψη Απειλής Προβληµατισµός: Ακρίβεια/Αποτελεσµατικότητα Κοινωνικό Νόηµα Κίνητρο: Μη-Εµπλοκή εαυτού Έκφραση Ταυτότητας Αποκρίσεις: Αντιληπτικές Ακρίβεια/Αποτελεσµατικότητα ιακριτότητα της ενδοοµάδας Αποκρίσεις: Συναισθηµατικές Αποκρίσεις: Συµπεριφορικές - Συλλογική αυτοεκτίµηση - Φιλοκοινωνική συµπεριφορά Απειλή προς το Άτοµο Προβληµατισµός: (ανεπιθύµητη) Κατηγοριοποίηση Αποκλεισµός Κίνητρο: Αυτο-Επιβεβαίωση Αποδοχή Αποκρίσεις: Αντιληπτικές Τονισµός ενδοοµαδικών διαφορών (ετερογένειας) Τονισµός ενδοοµαδικής οµοιογένειας Αποκρίσεις: Συναισθηµατικές Αποστροφή, Άρνηση Άγχος, Έλλειψη αυτοπεποίθησης, Θετική αξιολόγηση πρωτοτυπικών µελών Αποκρίσεις: Συµπεριφορικές Στερεοτυπική Απειλή Ενδοοµαδική εύνοια Πρωτοτυπική συµπεριφορά ανάλογα µε τις οµαδικές νόρµες Απειλή προς την Οµάδα Προβληµατισµός: Αξία (status) Ηθική αξία Α.Αξία (1. status ή 2. ηθική) Β. ιακριτότητα Κίνητρο: Ατοµική Κινητικότητα Επιβεβαίωση της οµάδας Αποκρίσεις: Αντιληπτικές Τονισµός ενδοοµαδικών διαφορών (ετερογένειας) Τονισµός ενδοοµαδικής οµοιογένειας, αυτοστερεοτυποποίηση Αυτόστερεοτυποποίηση Αποκρίσεις: Συναισθηµατικές Αρνητική διάθεση, Μειωµένη αυτοεκτίµηση Ενοχή 1.Εντονότερη αφοσίωση 2.Αµυντικές αποκρίσεις Μίσος, αποστροφή Αποκρίσεις: Συµπεριφορικές Ατοµική κινητικότητα Φιλοκοινωνική συµπεριφορά 1.Κοινωνικός ανταγωνισµός 2.Οικονοµική αποζηµίωση Ενδοοµαδική εύνοια Έκδηλη διάκριση

6 27 1. Έλλειψη Απειλής, Χαµηλή έσµευση: Μη-Εµπλοκή εαυτού Η πρώτη αυτή περίπτωση δεν εµπλέκει τον εαυτό, γιατί δεν απειλείται (ούτε ο προσωπικός, ούτε ο συλλογικός εαυτός) και η δέσµευση στην οµάδα είναι χαµηλή. Άρα ο µόνος προβληµατισµός είναι η διαµόρφωση εντυπώσεων µε ακρίβεια και αποτελεσµατικότητα, γιατί το βασικό κίνητρο είναι η µη-εµπλοκή που οδηγεί σε αποκρίσεις µη-εµπλοκής µε τα κοινωνικά ερεθίσµατα, δηλ. σε αποκρίσεις που αφορούν µόνο τον τοµέα της κοινωνικής αντίληψης (ακρίβεια/ αποτελεσµατικότητα, εφόσον ο συλλογικός εαυτός δεν εµπλέκεται και εποµένως δεν οδηγεί σε αντιληπτικές στρεβλώσεις προς όφελος της οµάδας) και σε µικρότερο βαθµό (έως καθόλου) τα συναισθήµατα ή τη συµπεριφορά. Όµως ο εαυτός µπορεί να έχει εµπλοκή και σε αυτήν την περίπτωση, όχι λόγω απειλής, αλλά λόγω προσωπικού συµφέροντος. Για παράδειγµα, αν αποκοµίζουµε κάποιο όφελος από τη σχέση µας µε κάποιον (π.χ. από τη σχέση µε τον εργοδότη µας) µπορεί να τον προσέχουµε περισσότερο (µεγαλύτερη ακρίβεια στην αντίληψη) γιατί θέλουµε να προβλέψουµε τη συµπεριφορά του απέναντί µας. Πρόκειται για ένα παράδειγµα γνωστικού φιλάργυρου που γίνεται τακτικιστής βάσει κινήτρων. Επίσης, ο τρόπος αυτό-παρουσίασής µας µπορεί να αλλάζει ανάλογα µε το κοινό, ή µε τον αν θα λογοδοτήσουµε σε άλλους. 2. Έλλειψη Απειλής, Υψηλή έσµευση: Έκφραση Ταυτότητας Σε αυτή την περίπτωση η κοινωνική αντίληψη εµπλέκει το συλλογικό εαυτό και γι αυτό ο βασικός προβληµατισµός αφορά την νοηµατοδότηση και κατανόηση της οµαδικής ταυτότητας. Το βασικό κίνητρο είναι η έκφραση και επιβεβαίωση της ταυτότητας. Έτσι οι αποκρίσεις δεν περιορίζονται µόνο στο αντιληπτικό επίπεδο, αλλά επεκτείνονται και στο συναισθηµατικό και στο συµπεριφορικό. Στο αντιληπτικό επίπεδο, όταν η ταυτότητα της οµάδας δεν είναι ακόµα σαφής (π.χ. µια νέα πολιτική κίνηση), αλλά τα άτοµα νιώθουν δέσµευση προς την οµάδα, θα προσπαθήσουν να διαφοροποιήσουν την ενδοοµάδα από τις εξωοµάδες ώστε να της προσδώσουν «δηµιουργική» διακριτότητα. Αν η ταυτότητα της οµάδας είναι σαφώς διαµορφωµένη, σύµφωνα µε τις αρχές της ΘΑΚ, τα µέλη θα υιοθετούν την πρωτοτυπική θέση της οµάδας και θα αυτό-στερεοτυποποιούνται, αλλά και θα βλέπουν και την εξωοµάδα υπό στερεοτυπικούς όρους. Επίσης θα προσπαθούν για θετική διάκριση της ενδοοµάδας έναντι της εξωοµάδας.

7 28 Όµως επειδή η ενδοοµάδα δεν απειλείται, έρευνες έχουν δείξει ότι τα µέλη της µπορεί να παραδεχτούν την ανωτερότητα της εξωοµάδας αναφορικά µε κάποιες διαστάσεις σύγκρισης (εξωοµαδική εύνοια), αρκεί να υπάρχουν εναλλακτικές διαστάσεις που να ευνοούν την ενδοοµάδα και να της προσδίδουν κάποιο θετικό χαρακτήρα. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, κάποιες έρευνες έχουν δείξει ότι η θετική διάκριση υπέρ την ενδοοµάδας αυξάνει την συλλογική αυτοεκτίµηση, αν και σε αυτό το θέµα τα αποτελέσµατα είναι ανάµικτα (όπως θα δούµε αργότερα για την υπόθεση της αυτοεκτίµησης). Βέβαια, όταν η ταυτότητα της οµάδας δεν απειλείται, πιθανόν τα µέλη της να αρκούνται στην επίτευξη της διακριτότητας της οµάδας και η αύξηση της συλλογικής αυτοεκτίµησης να είναι δευτερεύουσα. Στο συµπεριφορικό επίπεδο, τα µέλη της οµάδας επιδεικνύουν φιλοκοινωνική συµπεριφορά, π.χ. εθελοντική προσφορά βοήθειας στα µέλη της οµάδας που τη χρειάζονται. Όµως, επειδή η υψηλή δέσµευση οδηγεί σε συµµόρφωση µε τις νόρµες της οµάδας, µπορεί τα µέλη να προβούν και σε αντικοινωνικές συµπεριφορές προς τα µέλη της εξωοµάδας. 3. Απειλή προς το Άτοµο, Χαµηλή έσµευση: Αυτό-Επιβεβαίωση Για κάποιον µε χαµηλή δέσµευση προς µια οµάδα, το να έχει κατηγοριοποιηθεί ως µέλος της αποτελεί απειλή για τον ατοµικό εαυτό. Τα άτοµα αυτά µπορεί να νιώθουν την οµάδα στην οποία ανήκουν (από αντικειµενική άποψη), ως εξωοµάδα (από ψυχολογική άποψη). Η κατηγοριοποίηση µπορεί να είναι ανεπιθύµητη για ένα άτοµο για διάφορους λόγους: 1. Λόγω της επιθυµίας του ατόµου να εδραιώσει τη µοναδικότητά του 2. Λόγω της άποψής του ότι η συγκεκριµένη κατηγοριοποίηση δεν έχει σχέση µε την περίσταση 3. Επειδή πιστεύει ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλες κατηγοριοποιήσεις 4. Επειδή νιώθει ότι χάνει τον προσωπικό έλεγχο όταν µια συγκεκριµένη κατηγοριοποίηση επιβάλλεται από άλλους Όπως ισχυρίζεται η Θεωρία της Βέλτιστης ιακριτότητας (Brewer, 1991) (µε την οποία θα ασχοληθούµε αναλυτικά αργότερα) οι άνθρωποι δεν επιθυµούν να ανήκουν σε µεγάλες οµάδες γιατί νιώθουν ότι αφοµοιώνονται και προτιµούν να ανήκουν σε σχετικά µικρές οµάδες. Κάτω λοιπόν από συνθήκες χαµηλής δέσµευσης, οι Ellemers

8 29 et al. (2002) ισχυρίζονται ότι οι άνθρωποι προτιµούν να θεωρούνται ξεχωριστά άτοµα. Στο αντιληπτικό επίπεδο, µια απόκριση στην ανεπιθύµητη κατηγοριοποίηση είναι ο τονισµός των ενδοοµαδικών διαφορών που οδηγεί σε αυξηµένη εξατοµίκευση των µελών της οµάδας. Επίσης, αν κάποια µέλη πιστεύουν ότι µια κατηγοριοποίησή τους δεν είναι κατάλληλη σε ένα πλαίσιο, θα τονίσουν τα ατοµικά τους διακριτά χαρακτηριστικά που µπορεί να µην είναι πρωτοτυπικά της οµάδας. Για παράδειγµα, έχει βρεθεί ότι γυναίκες στελέχη επιχειρήσεων, τονίζουν ατοµικά τους χαρακτηριστικά που έχουν σχέση µε τη δουλειά (π.χ. ανταγωνιστική, φιλόδοξη) που τις διαχωρίζουν από την κατηγορία του φύλου τους, γιατί πιθανόν θεωρούν ότι το φύλο δεν είναι κατάλληλη κατηγοριοποίηση στο χώρο εργασίας (θα έπρεπε να είναι άσχετη και το ίδιο να ισχύει για τη φυλή ή την εθνικότητα). Επίσης, µπορεί τα άτοµα να αντιστέκονται στην κατηγοριοποίησή τους αποκλειστικά σε µια οµάδα. Έτσι, δίνουν έµφαση σε επιπλέον κοινωνικές ταυτότητες (άλλες κατηγορίες) κάτι που ενισχύει την αίσθηση µοναδικότητας. Για παράδειγµα, έχει βρεθεί ότι µετανάστες, προκειµένου να µη θεωρηθούν µειονότητα από τους κατοίκους της χώρας υποδοχής, µείωναν το βαθµό ταύτισής τους µε την εθνική τους οµάδα και τόνιζαν την ταυτότητά τους ως κατοίκων της χώρας υποδοχής. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, έχει βρεθεί ότι οι άνθρωποι νιώθουν να απειλούνται ακόµα και από την κατηγοριοποίηση σε ελάχιστες οµάδες. Γενικά οι άνθρωποι είναι λιγότερο πρόθυµοι να θεωρούνται υπό όρους κατηγοριών που τους αποδόθηκαν (φύλο, φυλή κλπ.) ή που τους επιβλήθηκαν από άλλους (π.χ. προβληµατικές οικονοµίες της Ε.Ε. ή αλλιώς P.I.G.S) και προτιµούν να θεωρούνται υπό τους όρους κατηγοριών που έχουν επιλέξει ή που έχουν γίνει µέλη τους µε την αξία τους (π.χ. επαγγελµατική κατηγορία). Και φυσικά αντιστέκονται όταν αυτές οι επιθυµητές κατηγορίες αγνοούνται. Οι συµπεριφορικές αποκρίσεις µιας ανεπιθύµητης κατηγοριοποίησης µπορεί να είναι και εκτός του ελέγχου του ατόµου, όπως στην περίπτωση της στερεοτυπικής απειλής (Steele & Aronson, 1995). Η στερεοτυπική απειλή αναφέρεται στο εξής φαινόµενο: τα µέλη στιγµατισµένων οµάδων κατά κανόνα δείχνουν υπο-επίδοση σε διαστάσεις όπου η οµάδα τους στερεοτυπικά υπο-αποδίδει. Π.χ. οι γυναίκες στα µαθηµατικά ή οι Αφροαµερικανοί σε τεστ εκπαιδευτικών γνώσεων. Όµως, έχει επίσης βρεθεί ότι και σε µη στιγµατισµένες οµάδες, ή ακόµα περισσότερο σε οµάδες για τις οποίες υπάρχουν θετικές στερεοτυπικές προσδοκίες (π.χ. µαθηµατική

9 30 ικανότητα Ασιατών) µπορεί να µειωθεί η επίδοση. Οι άνθρωποι προτιµούν να κρίνονται όχι µε βάση τις στερεοτυπικές προσδοκίες (είτε αρνητικές είτε θετικές) αλλά µε βάση τις προσωπικές τους ικανότητες. Κατά ένα παράδοξο τρόπο, η ανεπιθύµητη κατηγοριοποίηση, αν είναι αναπόφευκτη, µπορεί να οδηγήσει σε ενδοοµαδική εύνοια, δηλ. τα µέλη µε χαµηλή δέσµευση µπορεί να καταφύγουν σε ενδοοµαδική εύνοια προκειµένου να διασώσουν την προσωπική τους ταυτότητα. 4. Απειλή προς το Άτοµο, Υψηλή έσµευση: Αποδοχή Όταν το άτοµο αισθάνεται υψηλή δέσµευση προς την οµάδα, η πιθανή απειλή προς τον ατοµικό εαυτό και ο αντίστοιχος προβληµατισµός αφορά την απόρριψη ή και τον αποκλεισµό από την οµάδα. Έτσι το βασικό κίνητρο για τις αποκρίσεις είναι η αποδοχή από την οµάδα. Ακόµα κι αν η απειλή προς τον εαυτό δεν οφείλεται στον πιθανό αποκλεισµό, τα µέλη µε υψηλή δέσµευση µπορεί να καταφύγουν στην οµάδα για να αντισταθµίσουν τα προσωπικά τους προβλήµατα. Στο αντιληπτικό επίπεδο, έχει βρεθεί ότι κάτω από την απειλή µελλοντικής απόρριψης, τα µέλη της οµάδας µε υψηλή δέσµευση προσλαµβάνουν αυξηµένη ενδοοµαδική οµοιογένεια, η οποία θεωρείται ως προσπάθεια να νιώθουν ότι και αυτά συµπεριλαµβάνονται στην οµάδα. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, υπάρχουν ενδείξεις ότι τα νέα µέλη µιας οµάδας έχουν περισσότερο άγχος και λιγότερη αυτοπεποίθηση, συναισθήµατα που αντανακλούν προβληµατισµό για το αν θα γίνουν αποδεκτά. Επίσης, περιφερειακά µέλη µε υψηλή δέσµευση, που ανέµεναν µελλοντική αποδοχή, έδειχναν περισσότερα θετικά και λιγότερα αρνητικά συναισθήµατα από εκείνα µε χαµηλή δέσµευση. Μια άλλη συναισθηµατική απόκριση είναι ότι τα περιφερειακά µέλη µε υψηλή δέσµευση έχουν µεγαλύτερη πιθανότητα να αξιολογούν πιο θετικά τα πρωτοτυπικά µέλη και να επικρίνουν τα άλλα περιφερειακά µέλη. Κατά ένα ειρωνικό τρόπο, τα «µαύρα πρόβατα» µπορεί να είναι οι πλέον αυστηροί επικριτές των άλλων µαύρων προβάτων. Για παράδειγµα, οι Schmitt & Branscombe (2001) έδειξαν ότι άνδρες µε υψηλή ταύτιση µε το φύλο τους, που τους έδωσαν πληροφορίες ότι (δήθεν) δεν ήταν ανδροπρεπείς, είχαν την τάση να αξιολογούν ακόµη πιο θετικά τον πρωτοτυπικό άνδρα, αλλά έδειχναν απαρέσκεια προς τους άλλους µη τυπικούς άνδρες (όπως αυτοί), ενώ δε συνέβαινε κάτι τέτοιο σε άνδρες που δεν είχαν πάρει την «απειλητική» πληροφορία.

10 31 Στο συµπεριφορικό επίπεδο, έχουν παρατηρηθεί στρατηγικές για τη βελτίωση της περιφερειακής θέσης. Μια τέτοια στρατηγική είναι η επίδειξη πρωτοτυπικής συµπεριφοράς, ιδιαίτερα δηµόσια: π.χ. βοήθεια προς την ενδοοµάδα, αλλά και αντικοινωνική συµπεριφορά (προς µέλη της εξωοµάδας) ανάλογα µε το τι επιτάσσουν οι σχετικές νόρµες της οµάδας. 5. Απειλή προς την οµάδα, Χαµηλή έσµευση: Ατοµική κινητικότητα Αν η αξία της οµάδας (status, επιδόσεις) απειλείται, τα µέλη χωρίς ιδιαίτερη δέσµευση, προσπαθώντας να αποφύγουν µια αρνητική κοινωνική ταυτότητα, ίσως θελήσουν να εγκαταλείψουν την οµάδα, αν αυτό είναι εφικτό. Ωστόσο θα ήταν παραπλανητικό να υποθέτει κανείς ότι η χαµηλή δέσµευση είναι αρκετή για να προστατευτεί το άτοµο από µια αρνητική κοινωνική ταυτότητα. Αν δεν µπορούν να κρύψουν το γεγονός ότι ανήκουν σε µια στιγµατισµένη οµάδα (π.χ. να «περνούν» για κάτι άλλο), τα µέλη της θα δέχονται υποτιµητική µεταχείριση από τις εξωοµάδες, ανεξάρτητα από το βαθµό δέσµευσής τους. Στο αντιληπτικό επίπεδο, τα µέλη µιας υποτιµηµένης οµάδας που έχουν χαµηλή δέσµευση, τείνουν να τονίζουν την ετερογένεια της οµάδας, ώστε τα µη ευνοϊκά χαρακτηριστικά της οµάδας να µην χαρακτηρίζουν απαραίτητα τους ίδιους. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, έχει βρεθεί ότι η αρνητικές πληροφορίες για την οµάδα οδηγεί τα µέλη σε αρνητική διάθεση και µειωµένη αυτοεκτίµηση. Στο συµπεριφορικό επίπεδο, η πλέον προφανής απόκριση για τα µέλη µιας υποτιµηµένης οµάδας µε χαµηλή δέσµευση είναι η ατοµική κινητικότητα. Και βέβαια άρνηση βοήθειας προς τα υπόλοιπα µέλη ή για τη βελτίωση της θέσης της οµάδας. Όµως, εκτός από την αξία της οµάδας ως προς το σχετικό status, ή τις επιδόσεις, µπορεί να απειλείται η «ηθική αξία» της οµάδας, αναφορικά µε το πώς µεταχειρίζεται τους άλλους, και κάτι τέτοιο έχει ιδιαίτερες συναισθηµατικές επιπτώσεις. Όταν απειλείται η «ηθική ακεραιότητα» της οµάδας (π.χ. όταν γίνεται ευκρινής η ιστορική πορεία ενός έθνους που στηρίζεται στην εκµετάλλευση άλλων εθνών), τότε τα λιγότερο δεσµευµένα µέλη τείνουν να βιώνουν τα πλέον αρνητικά συναισθήµατα, όπως ενοχή και αυτά µπορεί να συνοδεύονται από δράσεις προς αποκατάσταση των θυµατοποιηµένων οµάδων. ηλ. σε τέτοιες περιπτώσεις, εκείνα τα µέλη που νοιάζονται λιγότερο για την ενδοοµάδα είναι πιο πιθανό να νιώσουν αρνητικά συναισθήµατα ως αποτέλεσµα της υπαγωγής τους στην οµάδα και να επιδείξουν φιλοκοινωνική συµπεριφορά απέναντι στα θύµατα.

11 32 6. Απειλή προς την οµάδα, Υψηλή έσµευση: Επιβεβαίωση της οµάδας Σ αυτό το πλαίσιο, η απειλή προς την οµάδα µπορεί να αφορά (Α) την αξία της οµάδας (1. ως προς το status, ή 2. τις αξίες ή την ηθική της) ή (Β) τη διακριτότητα της οµάδας. (Α).1. Όταν απειλείται η αξία της οµάδας ως προς το status, τα µέλη µε υψηλή δέσµευση, στο αντιληπτικό επίπεδο µπορεί (α) να τονίσουν την οµοιογένεια της ενδοοµάδας, (β) να την διαφοροποιήσουν αντιληπτικά από τις εξωοµάδες και (γ) να επιδείξουν µεγάλο βαθµό αυτό-στερεοτυποποίησης. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, τα µέλη µε υψηλή δέσµευση µπορεί να εντείνουν την αφοσίωσή τους στην οµάδα, ενώ στο συµπεριφορικό επίπεδο µπορεί να προβούν σε κοινωνικό ή ρεαλιστικό ανταγωνισµό. (Α).2. Σ αυτή την περίπτωση (απειλή προς τις αξίες ή την ηθική της οµάδας) οι αντιληπτικές αποκρίσεις είναι ίδιες µε τις παραπάνω. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, όταν απειλούνται οι αξίες της οµάδας τους, τα µέλη ισχυρών οµάδων είναι πιο πιθανό να εκφράσουν θυµό και περιφρόνηση προς την εξωοµάδα, απ ότι τα µέλη αδύναµων οµάδων. Όταν απειλείται η ηθική αξία µιας οµάδας, σε αντίθεση µε τα λιγότερο δεσµευµένα µέλη (που είδαµε πιο πάνω στην περίπτωση 5), τα µέλη µε υψηλή δέσµευση δεν είναι πιθανό να νιώσουν ενοχή. Αντίθετα, έχουν την τάση για αµυντικές αποκρίσεις (π.χ. µείωση του κύρους των πληροφοριών που συνεισφέρουν στην αρνητική εικόνα της ενδοοµάδας). Στο συµπεριφορικό επίπεδο, τα µέλη µε υψηλή δέσµευση, δεν αποδέχονται την υπαιτιότητα της οµάδας για τα δεινά άλλων οµάδων και δεν θα ζητήσουν συγνώµη από τα θύµατα, αλλά θα χειριστούν την κατάσταση πιθανόν προσφέροντας οικονοµική αποζηµίωση (Branscombe et al., 2001). (B). Μια άλλη βασική µορφή απειλής είναι όταν υποσκάπτεται η διακριτότητα της οµάδας µέσω σύγκρισης µε όµοιες οµάδες, εφόσον βασική αρχή της ΘΚΤ είναι η επιδίωξη της διακριτότητας της οµάδας. Η απειλή κατά της διακριτότητας της οµάδας δεν αποτελεί ιδιαίτερο θέµα για τα µέλη µε χαµηλή δέσµευση γιατί προάγει µια επανακατηγοριοποίηση σε ανώτερο επίπεδο. Όµως τα µέλη µε υψηλή δέσµευση έχουν κίνητρο να διατηρήσουν τη διακριτότητα της οµάδας. Έτσι, στο αντιληπτικό επίπεδο θα προβούν σε µεγαλύτερη αυτό-στερεοτυποποίηση, και µεγαλύτερη διαφοροποίηση (από την εξωοµάδα) σε στερεοτυπικές διαστάσεις. Στο συναισθηµατικό επίπεδο, οι αποκρίσεις θα είναι τέτοιες που προκαλούν σύγκρουση

12 33 (π.χ. µίσος, αποστροφή), ενώ στο συµπεριφορικό επίπεδο εµφανίζεται έκδηλη διάκριση κατά της εξωοµάδας. Αξίζει όµως να σηµειωθεί το εξής: ενώ γενικά τα µέλη µιας οµάδας επιδιώκουν θετική διάκριση για την οµάδα τους, για τα πλέον δεσµευµένα µέλη µπορεί να είναι πιο σηµαντική η εδραίωση της διάκριτότητας αυτής καθεαυτής, παρά η θετική διάκριση που οδηγεί σε θετική κοινωνική ταυτότητα. Γι αυτό, τα µέλη µε υψηλή δέσµευση µπορεί να αποδεχτούν ακόµα και µια αρνητική κοινωνική ταυτότητα, αρκεί να εξασφαλιστεί η διακριτότητα της οµάδας. Για παράδειγµα, Πολωνοί φοιτητές µε υψηλή δέσµευση προς την εθνική τους οµάδα, αποδέχονταν µια σειρά από αρνητικά χαρακτηριστικά που διέκριναν την οµάδα τους έναντι άλλων, προκειµένου να µην θιγεί η διακριτότητα της οµάδας τους έναντι των άλλων (να µην µπουν όλοι στο ίδιο «τσουβάλι» και αφοµοιωθούν) (βλ. Mlicki & Ellemers, 1996). Συµπεράσµατα Περιπτώσεις 3 και 5. Ως αποτέλεσµα της ταξινόµησης που προτείνουν η Εllemers και οι συνεργάτες της (2002), γίνονται ξεκάθαρες διαφορές µεταξύ συνθηκών που φαινοµενικά µοιάζουν παρόµοιες και παλαιότερα συγχέονταν. Για παράδειγµα, περιπτώσεις αυτό-επιβεβαίωσης (περίπτωση 3) συχνά εξετάζονται από κοινού µε την ατοµική κινητικότητα (περίπτωση 5) και µπορεί να φαίνεται να αντιπροσωπεύουν τα ίδια κίνητρα αλλά υπάρχει µια βασική διαφορά µεταξύ τους: Οι αντιδράσεις την ανεπιθύµητη κατηγοριοποίηση αντιπροσωπεύουν την αντίσταση των µελών µε χαµηλή δέσµευση στην ίδια την κατηγοριοποίηση, δηλ. την αντιµετώπισή τους ως µελών της οµάδας (περίπτωση 3), ενώ αντίθετα, η απειλή κατά της αξίας της οµάδας προάγει την ατοµική κινητικότητα (περίπτωση 5), κάτι που υποδηλώνει ότι το σύστηµα κατηγοριοποίησης µπορεί να γίνεται αποδεκτό, αλλά η θέση κάποιων µελών εντός του συστήµατος αµφισβητείται. Ωστόσο, η διαδικασία αποστασιοποίησης από την οµάδα στην οποία µπαίνουν όσοι στοχεύουν στην ατοµική κινητικότητα µοιάζει µε τη διαδικασία στην οποία µπαίνουν όσοι απορρίπτουν την κατηγοριοποίησή τους. Ίσως η αντίδραση στην κατηγοριοποίηση (3) να είναι ένα στάδιο προετοιµασίας για την αποχώρηση από την οµάδα (5).

13 34 Περιπτώσεις 3 και 6 (ενδοοµαδική εύνοια) Η περίπτωση 6 αντιπροσωπεύει το βασικό θέµα της ευρύτερης προσέγγισης της Κοινωνικής Ταυτότητας. Όπως έχουµε επισηµάνει, η ενδοοµαδική εύνοια αποτελεί ένα τρόπο βελτίωσης της κοινωνικής ταυτότητας της οµάδας. Όµως, όπως επισηµαίνουν η Εllemers και οι συνεργάτες της (2002), µπορεί και να είναι αποτέλεσµα προσπάθειας διάσωσης της ατοµικής ταυτότητας (περίπτωση 3), δηλ. αν η ανεπιθύµητη κατηγοριοποίηση είναι αναπόφευκτη, µπορεί τα µέλη µε χαµηλή δέσµευση να καταφύγουν σε ενδοοµαδική εύνοια προκειµένου να διασώσουν την προσωπική τους ταυτότητα. Ο ρυθµιστικός ρόλος του επιπέδου δέσµευσης Αν και ο ρυθµιστικός ρόλος του επιπέδου δέσµευσης είναι σε κάθε περίπτωση φανερός, αναδεικνύεται πιο έντονα στις περιπτώσεις 5 και 6, ιδιαίτερα όταν υπάρχει απειλή/αµφισβήτηση κατά της ηθικής αξίας/ακεραιότητας της οµάδας: ενώ τα λιγότερο δεσµευµένα µέλη νιώθουν ενοχή απέναντι στην εξωοµάδα που έχει γίνει αντικείµενο εκµετάλλευσης από την ενδοοµάδα και επιδεικνύουν φιλικοινωνική συµπεριφορά προς την εξωοµάδα (π.χ. προσφορά βοήθειας), τα πλέον δεσµευµένα µέλη παρουσιάζουν αµυντικές αποκρίσεις ( π.χ. τα στοιχεία ότι τους εκµεταλλευόµαστε είναι αναξιόπιστα) και ίσως είναι πρόθυµα να προσφέρουν υλική αποζηµίωση αντί για συγγνώµη. Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας: Επιτεύγµατα του παρελθόντος, τρέχοντα προβλήµατα, και µελλοντικές προκλήσεις Πηγές: Brown, R. (2000). Social Identity Theory: Past achievements, current problems and future challenges. European Journal of Social Psychology, 30, εν υπάρχει αµφιβολία ότι η ΘΚΤ αποτελεί µια από τις πλέον εξέχουσες θεωρίες µεγάλου βεληνεκούς των τελευταίων δεκαετιών. Αν και αναπτύχθηκε ως θεωρία για την ερµηνεία των διοµαδικών σχέσεων και της κοινωνικής αλλαγής, έχει χρησιµοποιηθεί ως ερµηνευτικό εργαλείο για την εξήγηση πολλών φαινοµένων που απασχολούν την κοινωνική ψυχολογία (π.χ. στερεότυπα) και όχι µόνον (π.χ. οργανωτική συµπεριφορά). Στην ουσία η ΘΚΤ προσέφερε µια δυνατότητα ερµηνείας ενός κλασικού θέµατος που απασχολεί την κοινωνική ψυχολογία: τη σχέση του

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας: Επιτεύγµατα του παρελθόντος, τρέχοντα προβλήµατα, και µελλοντικές προκλήσεις

Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας: Επιτεύγµατα του παρελθόντος, τρέχοντα προβλήµατα, και µελλοντικές προκλήσεις 34 Περιπτώσεις 3 και 6 (ενδοοµαδική εύνοια) Η περίπτωση 6 αντιπροσωπεύει το βασικό θέµα της ευρύτερης προσέγγισης της Κοινωνικής Ταυτότητας. Όπως έχουµε επισηµάνει, η ενδοοµαδική εύνοια αποτελεί ένα τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

(Β) Προβλήµατα της ΘΚΤ

(Β) Προβλήµατα της ΘΚΤ 40 ταυτότητας της οµάδας (κεντρικές) εµφανίζεται ενδοοµαδική οµοιογένεια, ενώ σε πιο περιφερειακές διαστάσεις εµφανίζεται σχετική εξωοµαδική οµοιογένεια. Το γεγονός ότι τα µέλη µειονοτικών οµάδων παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ηθεωρία της ρεαλιστικής σύγκρουσης (Sherif, 1966).

Ηθεωρία της ρεαλιστικής σύγκρουσης (Sherif, 1966). Ηθεωρία της ρεαλιστικής σύγκρουσης (Sherif, 1966). Ο Sherif υποστήριζε ότι δεν είναι δυνατόν να θεωρούµε ότι µπορούµε να εξηγήσουµε τις διοµαδικές σχέσεις βασιζόµενοι σε θεωρίες προσωπικότητας. Πίστευε

Διαβάστε περισσότερα

Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954).

Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954). Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954). Για τον Allport η προκατάληψη αποτελεί το σχηματισμό γνώμης χωρίς να έχουμε επαρκή στοιχεία. Ακόμα και όταν κάποιος επικαλείται επαρκή στοιχεία συχνά συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

(Γ) Μελλοντικές προκλήσεις για την ΘΚΤ

(Γ) Μελλοντικές προκλήσεις για την ΘΚΤ 53 4) Η νοµιµότητα είχε αρνητική επίδραση στον κοινωνικό ανταγωνισµό, και θετική στην ατοµική κινητικότητα (και καµία επίδραση στην κοινωνική δηµιουργικότητα): αυτά τα ευρήµατα είναι συµβατά µε τις προβλέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες.

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες. ιοµαδικές Σχέσεις. Το παράδειγµα της ελάχιστης οµάδας. Και µόνο η γνώση ότι το άτοµο ανήκει σε µια οµάδα είναι ικανό να επηρεάσει τη συµπεριφορά του προς αυτήν. Η Θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας. Τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που διευκολύνουν την εκδήλωση κοινωνικής διαµαρτυρίας. Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας

Παράγοντες που διευκολύνουν την εκδήλωση κοινωνικής διαµαρτυρίας. Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας 5 µε δυσαρέσκεια, αρνητικές στάσεις απέναντι στην άλλη οµάδα και διάθεση για συλλογική διαµαρτυρία. Παράγοντες που διευκολύνουν την εκδήλωση κοινωνικής διαµαρτυρίας Ταύτιση: ρυθµιστικός παράγοντας µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Μείωση της διοµαδικής µεροληψίας Βελτίωση διοµαδικών σχέσεων

Μείωση της διοµαδικής µεροληψίας Βελτίωση διοµαδικών σχέσεων 58 Η ύπαρξη υπερκείµενων στόχων, χωρίς αντίστοιχη υπερκείµενη ταυτότητα: περίπτωση όπου οι οµάδες νιώθουν άσχηµα για την απώλεια της δικής τους ταυτότητας µέσα στην ευρύτερη υπερκείµενη οµάδα. Η υιοθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Groom et al. (2005) υποστηρίζουν ότι οι οικείες κατηγορίες ενισχύουν τη χρήση αφηρηµένων προτύπων, ενώ οι µη οικείες κατηγορίες τη χρήση υποδειγµάτων.

Groom et al. (2005) υποστηρίζουν ότι οι οικείες κατηγορίες ενισχύουν τη χρήση αφηρηµένων προτύπων, ενώ οι µη οικείες κατηγορίες τη χρήση υποδειγµάτων. 39 Groom et al. (2005) υποστηρίζουν ότι οι οικείες κατηγορίες ενισχύουν τη χρήση αφηρηµένων προτύπων, ενώ οι µη οικείες κατηγορίες τη χρήση υποδειγµάτων. Xρήση των σχηµάτων: Ποια σχήµατα χρησιµοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω:

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω: Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής Διάλεξη 1 Θετική Ανάπτυξη μέσω της Φυσικής Αγωγής και του Παιδικού Αθλητισμού Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης Τι εννοούμε με τον όρο Θετική Ανάπτυξη Φυσική Αγωγή, Παιδικός Αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα.

Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα. Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα. Βάση των στερεοτύπων συχνά κρίνουµε τα άτοµα που ανήκουν σε µια οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Επαγγελματική Συμβουλευτική μέσα από το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας

Η Επαγγελματική Συμβουλευτική μέσα από το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας Η Επαγγελματική Συμβουλευτική μέσα από το πρίσμα της Θετικής Ψυχολογίας Δέσποινα Σιδηροπούλου Δημακάκου Καθηγήτρια Επαγγελματικής Αξιολόγησης & Καθοδήγησης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Η ειρωνεία της αρµονίας Το παράδοξο των στρατηγικών µείωσης της ανισότητας : Μείωση της προκατάληψη έναντι συλλογικής δράσης

Η ειρωνεία της αρµονίας Το παράδοξο των στρατηγικών µείωσης της ανισότητας : Μείωση της προκατάληψη έναντι συλλογικής δράσης 85 στις περιπτώσεις δοµικού όσο και στις περιπτώσεις συµπτωµατικού µειονεκτήµατος, ενώ η προσλαµβανόµενη αδικία και αποτελεσµατικότητα προέβλεπε τη συλλογική δράση σε µεγαλύτερο βαθµό στις περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κλίµα παρακίνησης στο µάθηµα της Φ.Α. και υγιεινές συµπεριφορές

Κλίµα παρακίνησης στο µάθηµα της Φ.Α. και υγιεινές συµπεριφορές Κλίµα παρακίνησης στο µάθηµα της Φ.Α. και υγιεινές συµπεριφορές Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα συζητηθούν Τι είναι το κλίµα παρακίνησης Ποιο είναι το θεωρητικό σχήµα µέσα από το

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής συμπεριφοράς Θέματα Διάλεξης Οι κανόνες συμπεριφοράς Η σκέψη για τους ηθικούς κανόνες Η θεωρία του Piaget για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 5 Απόδοση Αιτιών & Αυτοαποτελεσµατικότητα στον Αθλητισµό και στη Φυσική Αγωγή Μάριος Γούδας

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Κοινωνικής Ψυχολογίας

Θέµατα Κοινωνικής Ψυχολογίας Θέµατα Κοινωνικής Ψυχολογίας Πανεπιστήµιο Αθηνών ΠΜΣ Προαγωγής και Αγωγής Υγείας Ακαδ. έτος 2004-05 Βασίλης Παυλόπουλος vpavlop@psych.uoa.gr Μερικές κοινοτοπίες και διάγραµµα της παρουσίασης «Η αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Μέτρηση των στρατηγικών επιπολιτισμοποίησης (Arends-Tóth & van de Vijver, 2006) Οι

Διαβάστε περισσότερα

«Μύθοι» και αλήθειες(;) του γάμου: κοινωνιοψυχολογική προσέγγιση

«Μύθοι» και αλήθειες(;) του γάμου: κοινωνιοψυχολογική προσέγγιση «Μύθοι» και αλήθειες(;) του γάμου: κοινωνιοψυχολογική προσέγγιση Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Στο συμπόσιο «Στενές διαπροσωπικές σχέσεις», συνέδριο «Ψυχολογία και Κοινωνία»,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Επίδραση της Συγκίνησης ης στη Λήψη Ατομικών Αποφάσεων

Η Επίδραση της Συγκίνησης ης στη Λήψη Ατομικών Αποφάσεων 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Κλάδου Γνωστικής Ψυχολογίας της ΕΛΨΕ Νοέμβριος 2008 Η Επίδραση της Συγκίνησης ης στη Λήψη Ατομικών Αποφάσεων Μια έρευνα στο πεδίο των επιχειρήσεων Μ. Ντάβου & Σ.Τρύφωνας Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

H Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙΝ

H Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙΝ H Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙΝ Νοέμβριος 2016 Απαρχές των Ομάδων Μαθησιακοί Στόχοι Τα κύρια στάδια διαμόρφωσης της ομάδας Ποιες είναι οι επιπτώσεις των σταδίων διαμόρφωσης της ομάδας Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Ηθική ανάπτυξη - ορισµοί - ηθική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογική ράση και Κοινωνική Αλλαγή

Συλλογική ράση και Κοινωνική Αλλαγή 81 τη διάκριση µεταξύ προσωπικής απειλής (η αίσθηση ότι η εξωοµάδα µας απειλεί προσωπικά) και συλλογικής απειλής (η αίσθηση ότι η εξωοµάδα απειλεί οικονοµικά, πολιτισµικά και γενικά τον τρόπο ζωής της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµιστικοί παράγοντες (moderators) της αποτελεσµατικότητας της επαφής

Ρυθµιστικοί παράγοντες (moderators) της αποτελεσµατικότητας της επαφής 64 Αναθεωρηµένη υπόθεση της επαφής: Όσο κι αν εκ πρώτης όψεως οι παραπάνω απόψεις για τις συνθήκες που οδηγούν σε γενίκευση των θετικών αποτελεσµάτων της επαφής φαίνονται µη συµβατές µεταξύ τους, η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995)

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD. Ποιότητα ζωής. Είναι ένα συναίσθημα που σχεδόν όλοι καταλαβαίνουμε, αλλά δεν μπορούμε να ορίσουμε (Spirduso, 1995) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Γνωστικοί & συναισθηματικοί παράγοντες Γνωστική Ψυχική ευεξία λειτουργία Υγεία & fittness

Διαβάστε περισσότερα

Ενδο-ομαδικές διεργασίες:

Ενδο-ομαδικές διεργασίες: Ενδο-ομαδικές διεργασίες: Η σχολική τάξη ως κοινωνική ομάδα Πανεπιστήμιο Αθηνών Τομέας Ψυχολογίας ΠΜΣ Σχολικής Ψυχολογίας Ακαδ. έτος 2007-08 Βασίλης Παυλόπουλος vpavlop@psych.uoa.gr http://psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 5 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 5 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 5 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να ορίζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ 208, Διάλεξη 12 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσότερων πλευρών σχετικά με τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο μπορεί ο οργανισμός να πετύχει τους στόχους του.

Η διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσότερων πλευρών σχετικά με τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο μπορεί ο οργανισμός να πετύχει τους στόχους του. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσότερων πλευρών σχετικά με τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο μπορεί ο οργανισμός να πετύχει τους στόχους του. Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Είναι η εξελικτική πορεία του ατόμου αναφορικά με τον προσανατολισμό του στο χώρο της εργασίας και τις αποφάσεις του για το επάγγελμα ή τα επαγγέλματα, που επιθυμεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισµών Θεµατική Ενότητα ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισµών Ακαδ. Έτος 2012-2013 Επαναληπτική Εξέταση (Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

αθλητισµό Παρακίνηση για επίτευξη Περιβάλλον επίτευξης Θεωρία ανάγκης για επίτευξη Παρακίνηση για επίτευξη στον αθλητισµό και στη φυσική αγωγή

αθλητισµό Παρακίνηση για επίτευξη Περιβάλλον επίτευξης Θεωρία ανάγκης για επίτευξη Παρακίνηση για επίτευξη στον αθλητισµό και στη φυσική αγωγή ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 3 Παρακίνηση για επίτευξη στον αθλητισµό και στη φυσική αγωγή Μάριος Γούδας Τι µας παρακινεί

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η ανεργία οδηγεί σε απώλεια του εαυτού]

Κείµενο [Η ανεργία οδηγεί σε απώλεια του εαυτού] 41 Διαγώνισµα 81 Ανεργία Κείµενο [Η ανεργία οδηγεί σε απώλεια του εαυτού] Πώς αντιδρούν τα περισσότερα άτοµα αν, από τη µια µέρα στην άλλη, βρεθούν χωρίς εργασία; Όταν µάλιστα, για λόγους εντελώς άσχετους

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικότητα και υγεία(1)

Προσωπικότητα και υγεία(1) Ψυχολογικές διεργασίες -Στρες και ασθένεια Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Επιστ. Συνεργάτης ΕΣ Υ 13/11/2009 ΕΣ ΥΜΠΣ «ηµόσια Υγεία» & «ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας«Ακαδ. Ετών 2008-10 ιετές Β. Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολιτισμός, οικογενειακοί παράγοντες και προσαρμογή μεταναστών εφήβων: Διαχρονική προσέγγιση

Επιπολιτισμός, οικογενειακοί παράγοντες και προσαρμογή μεταναστών εφήβων: Διαχρονική προσέγγιση Επιπολιτισμός, οικογενειακοί παράγοντες και προσαρμογή μεταναστών εφήβων: Διαχρονική προσέγγιση Βασίλης Παυλόπουλος & Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη Τομέας Ψυχολογίας, Φ.Π.Ψ., Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά

Θέµατα που θα αναπτυχθούν ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Που εστιάζονται οι έρευνες; Επιδηµιολογία - Συµπεριφορά Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 3 ΜΑΘΑΙΝΩ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ 1 ΜΑΘΑΙΝΩ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΟΤΑΝ Η ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 12: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας ΙII Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Εφηβική Ηλικία ΙΙΙ Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα, προκατάληψη, κοινωνικός στιγματισμός

Στερεότυπα, προκατάληψη, κοινωνικός στιγματισμός Στερεότυπα, προκατάληψη, κοινωνικός στιγματισμός Πανεπιστήμιο Αθηνών Τομέας Ψυχολογίας ΠΜΣ Σχολικής Ψυχολογίας Ακαδ. έτος 2007-08 Βασίλης Παυλόπουλος vpavlop@psych.uoa.gr http://psych.uoa.gr/~vpavlop Μερικά

Διαβάστε περισσότερα

φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το Γραφείο Διασύνδεσης του ΤΕΙ Λαμίας έχει ως κύριο μέλημά του τη συνεργασία με τους σπουδαστές και τους αποφοίτους σχετικά με τη συνέχιση της σταδιοδρομίας τους μετά την αποφοίτησή τους. ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΗΧΑΝΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιόπη-Ελένη Τσάφου, Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Καλλιόπη-Ελένη Τσάφου, Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Καλλιόπη-Ελένη Τσάφου, Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών H μελέτη των παραγόντων που συμβάλλουν στην εμφάνιση του κοινωνικού στιγματισμού απέναντι στα άτομα με HIV/AIDS.

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: 07 Μαρτίου, 2013 2 0

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΌ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ;

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΌ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ; ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ ΚΑΙ Γ.Σ.Θ. : ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΌ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ; έσποινα Τζόβα Επόπτης: Κων/νος νος Ευθυµίου ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Να µας προβληµατίσει για την αναγκαιότητα ή µη της αυτογνωσίας και τηςαυτοδιερεύνησηςτου

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία Από το Μάιο έως τον Αύγουστο του 2013, η KPMG International σε συνεργασία με την διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία ερευνών Brandon

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνισμός & Συνεργασία στον Παιδικό Αθλητισμό και στη Φυσική Αγωγή

Ανταγωνισμός & Συνεργασία στον Παιδικό Αθλητισμό και στη Φυσική Αγωγή Ανταγωνισμός & Συνεργασία στον Παιδικό Αθλητισμό και στη Φυσική Αγωγή Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ 208 Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης Ορισμοί Ο ανταγωνισμός ως διαδικασία Ανταγωνισμός vs Συνεργασία & Επίδοση

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 8ο Μονοπάτι Επιχειρηματικότητας Διοίκηση Επιχειρήσεων Θεόδωρος Παναγιωτόπουλος Σύμβουλος Ανθρώπινου Δυναμικού Θεσσαλονίκη, 17 Ιουνίου 2015 Ας γνωριστούμε! Θεόδωρος Παναγιωτόπουλος Σπουδές στη Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα Οργανωσιακής Συμπεριφοράς και ΔΑΠ

Ειδικά θέματα Οργανωσιακής Συμπεριφοράς και ΔΑΠ Ειδικά θέματα Οργανωσιακής Συμπεριφοράς και ΔΑΠ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας Εξέλιξη & Ανάπτυξη της Σταδιοδρομίας Το σύνολο των σχετικών με την εργασία εμπειριών

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΡ ΕΛΕΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα