Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων"

Transcript

1 Οι χωρικές διαφοροποιήσεις των σύγχρονων µορφών κινητικότητας στην ύπαιθρο χώρα M. N. Ντυκέν, Στ. Κακλαµάνη Εισαγωγή Σηµαντικές κοινωνικο-οικονοµικές µεταβολές καταγράφονται στην Ελληνική ύπαιθρο, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Οι µεταβολές αυτές είναι συνάρτηση της εµφάνισης µορφών απασχόλησης πέραν του παραδοσιακού πλαισίου των γεωργικών/κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων και οι οποίες, κατά ένα µεγάλο µέρος, οφείλονται στην ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και λειτουργιών. Με τη σειρά τους, οι µεταβολές αυτές συνιστούν αιτία επιτάχυνσης της πληθυσµιακής κινητικότητας, ευνοώντας τη συµµετοχή των µετακινούµενων στην καθηµερινή ζωή της υπαίθρου χώρας. Προς το παρόν στην Ελλάδα, σε αντίθεση µε άλλες χώρες της Ευρώπης, η κινητικότητα δεν φαίνεται να συνδέεται τόσο µε την εγκατάσταση αστικού πληθυσµού στην ύπαιθρο (neo ruraux), όσο µε τη διατήρηση σχέσεων µε τον τόπο καταγωγής. Η κινητικότητα των µόνιµων κατοίκων της υπαίθρου αντανακλά τη σχετική πόλωση των οικονοµικών δραστηριοτήτων και της απασχόλησης στα µικρο µεσαία αστικά κέντρα και τις πρωτεύουσες των Νοµών, καθώς και την αύξηση της πολυδραστηριότητας των αγροτικών νοικοκυριών 1. Πέραν του γεγονότος ότι οι διαφορετικές µορφές κινητικότητας προκαλούν σηµαντικές αλλαγές και νέες απαιτήσεις ως προς την οργάνωση του χώρου και τις σχέσεις µεταξύ αστικού κέντρου και επαρχίας, συµβάλλουν επίσης στη δηµιουργία ενός νέου πλαισίου πολιτισµικής αλληλεπίδρασης µεταξύ µόνιµων κατοίκων και µετακινουµένων, ειδικά στην ύπαιθρο. Το φαινόµενο αυτό συµβάλλει στην αναζωογόνηση πολιτισµικών πλευρών της ζωής του χωριού και επιδρά θετικά στη δυνατότητα προσαρµογής σε σύγχρονα δεδοµένα. Η διαδικασία αναπαραγωγής των πολιτισµικών αρχών ενεργοποιείται σε νέα βάση, ανοίγοντας επίσης το δρόµο για τη µεταβίβασή τους στις νεότερες γενεές. Μέσω της αναπτυσσόµενης γεωγραφικής κινητικότητας διαµορφώνεται ένα νέο δίκτυο σχέσεων µεταξύ πόλης και υπαίθρου, κινητικότητα που στη συγκεκριµένη φάση εξέλιξης είναι δυνατό να αξιολογηθεί µε βάση τις επιπτώσεις που έχει στις σχέσεις αυτές. Το άρθρο αυτό έχει ως στόχο την διερεύνηση µεθόδων µέτρησης της έντασης της γεωγραφικής κινητικότητας, η οποία ευνοεί την ανάπτυξη αµοιβαίων δεσµών µεταξύ πόλης και υπαίθρου στην Ελλάδα. Ειδικότερα, διερευνώνται τα χαρακτηριστικά, το εύρος και οι επιπτώσεις αυτού του φαινόµενου, θεωρώντας ταυτοχρόνως ότι η προαναφερθείσα κινητικότητα είναι ως ένα βαθµό άµεσα συνδεδεµένη µε τους υφιστάµενους δεσµούς των µετακινούµενων ατόµων µε τον τόπο καταγωγής τους. 1. Θ. Ανθοπούλου &. Γούσιος (2007). 209

2 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Η µελέτη της γεωγραφικής κινητικότητας παρουσιάζει σηµαντικές δυσκολίες ως προς την ποσοτική της αποτύπωση. Κατ αρχάς, εντοπίστηκαν οι µακροσκοπικά µετρήσιµοι τύποι γεωγραφικής κινητικότητας και προέκυψε ότι τα διαθέσιµα δεδοµένα περιορίζουν σε σηµαντικό βαθµό το πεδίο έρευνας. Άµεσα ή έµµεσα, δύο είναι οι µετρήσιµες µορφές γεωγραφικής κινητικότητας: οι µετακινήσεις µεταξύ τόπου εργασίας και κατοίκησης καθώς και οι µετακινήσεις κατά την ηµέρα της απογραφής πληθυσµού, µεταξύ τόπου κατοίκησης και «τόπου καταγωγής». Στο πλαίσιο της διερεύνησης των δυνατοτήτων αναζωογόνησης πολιτισµικών και κοινωνικο-οικονοµικών πτυχών της υπαίθρου, η δεύτερη κατηγορία παρουσιάζει ενδιαφέρον µε την έννοια ότι αντανακλά, τουλάχιστον έµµεσα, τη διατήρηση στενών σχέσεων µε τον τόπο καταγωγής. Στη συνέχεια διερευνήθηκαν οι χωρικές ιδιοµορφίες των τύπων κινητικότητας και µελετήθηκαν τα δοµικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά των ενοτήτων που προέκυψαν από την ταξινοµική ανάλυση. Προβληµατική και υποθέσεις Η κινητικότητα, µετρούµενη µε χωρική ενότητα αναφοράς το ήµο, είναι συνδεδεµένη µε διαφορετικές οµάδες πληθυσµού. Στην ύπαιθρο, το κοινό χαρακτηριστικό για τις περισσότερες από τις οµάδες αυτές είναι η κινητικότητά τους σε συνάρτηση µε τον τόπο καταγωγής 2. Αντιθέτως, σηµαντικές είναι οι διαφορές µεταξύ των προτύπων κινητικότητας κάθε οµάδας. Σε προηγούµενη µελέτη 3 στους αγροτικούς ήµους της Ελλάδας, προσδιορίστηκαν πέντε κύριες οµάδες πληθυσµού, µε κριτήρια τον τόπο µόνιµης κατοικίας, τη φύση και την πυκνότητα των κοινωνικών-πολιτισµικών δεσµών που διατηρούν µε την περιοχή αναφοράς. Η πρώτη οµάδα αφορά στους µόνιµους κατοίκους, των οποίων ο χώρος ζωής και δραστηριότητας δεν διαφοροποιείται και συχνά αναφέρεται στο γενέθλιο τόπο. Πρόκειται για το κλασικό πρότυπο ταύτισης τόπου κατοικίας και τόπου απασχόλησης. Η δεύτερη οµάδα αποτελείται από αυτούς οι οποίοι κατοικούν µεν στην Ύπαιθρο αλλά είναι υποχρεωµένοι να µετακινούνται σε καθηµερινή βάση από τα χωριά προς τα µικρά αστικά κέντρα, που βρίσκονται σε γειτνίαση, για να εξασφαλίζουν την επαγγελµατική τους απασχόληση. Η τρίτη κατηγορία συνίσταται από αυτούς που κατοικούν σε περιοχή άµεσης γειτνίασης µε τον τόπο καταγωγής -συνήθως σε αστική περιοχή- οι οποίοι λόγω ακριβώς αυτής της γειτνίασης έχουν τη δυνατότητα συστηµατικής ανά τακτά χρονικά διαστήµατα (par intermittence) επίσκεψης στο χωριό. Η κινητικότητα αυτή οφείλεται ενδεχοµένως στην ανάγκη µιας συχνής άλλα όχι οριστικής επιστροφής στον τόπο καταγωγής ή/και στην ύπαρξη γεωργικής γης την οποία αυτός ο αστικός πλέον πληθυσµός συνεχίζει να εκµεταλλεύεται 2. Στον αστικό χώρο, η σηµασία της πολιτισµικής διάστασης της κινητικότητας είναι περιορισµένη. Πρόκειται κυρίως για µια µορφή καθηµερινής κινητικότητας (mobilité pendulaire) µεταξύ τόπου εργασίας και τόπου κατοίκησης που βασίζεται σε κοινωνικο-οικονοµικούς όρους. 3. M.N. Duquenne & S. Kaklamani (2008). 210

3 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ έστω και «εξ αποστάσεως» 4. Η τέταρτη κατηγορία πληθυσµού αποτελείται από τους εσωτερικούς µετανάστες 5 που είναι µόνιµα εγκατεστηµένοι σε µεγάλο αστικό κέντρο αποµακρυσµένο από την ιδιαίτερη πατρίδα τους. Σε αυτή την οµάδα, η τυχόν διατήρηση στενών δεσµών οφείλεται ή συντελείται µέσω των πολιτιστικών συλλόγων. Οι µετακινήσεις τους είναι λιγότερο συχνές, λόγω της απόστασης, όµως µε το τέλος της επαγγελµατικής τους σταδιοδροµίας (συνταξιοδότηση) η παρουσία τους στον γενέθλιο τόπο µπορεί να είναι πιο συστηµατική και για µεγαλύτερα χρονικά διαστήµατα. Τέλος, οι εξωτερικοί µετανάστες λαµβάνονται επίσης υπόψη, ακόµη και αν η φυσική τους παρουσία είναι λιγότερο συστηµατική. Όµως, χάρις στους πολιτιστικούς τους συλλόγους, διατηρούν στενούς δεσµούς µε τον τόπο καταγωγής. Από τη θεώρηση των διαφόρων µορφών κινητικότητας δεν µπορεί να εξαιρεθεί η εισροή αλλοδαπού πληθυσµού στην Ελλάδα. Πρόκειται για το πρόσφατο ιστορικά φαινόµενο εισροής οικονοµικών µεταναστών αλλά και τη µόνιµη εγκατάσταση πολιτών της Ε.Ε. στη χώρα. Οι εισροές αυτές αφορούν επίσης την ύπαιθρο και έχουν επηρεάσει την κοινωνική και οικονοµική της ζωή. Η εισροή αλλοδαπών στην ύπαιθρο είναι µικρότερης έντασης σε σύγκριση µε αυτή του αστικού χώρου και εντοπίζεται σε ορισµένες περιοχές της χώρας 6. Συνιστά, εν τούτοις, αναπόσπαστο τµήµα του εξεταζόµενου φαινοµένου, εφόσον οι αλλοδαποί συµµετέχουν στην τοπική ζωή είτε ως εργατικό δυναµικό είτε και ως καταναλωτές της Υπαίθρου 7. Αυτές οι διάφορες µορφές κινητικότητας συµβάλλουν στην διατήρηση µίας φυσικής γειτνίασης, φυσικής µε την έννοια ενός χώρου κοινωνικά δοµηµένου 8. Οι εµπλεκόµενες οµάδες πληθυσµού -εξ αιτίας των αυξηµένων ευκαιριών ανάπτυξης σχέσεων- είναι οι φορείς νέων στοιχείων γνώσης και κουλτούρας, συνεισφέροντας στην ενίσχυση της σχεσιακής γειτνίασης (proximité relationnelle), του πλέγµατος δηλαδή των κοινωνικών σχέσεων 9, D. Goussios & M.N. Duquenne (2003). 5. N. Σκουτέρη- ιδασκάλου (1995). 6. M.N. Duquenne & S. Kaklamani (2004), S. Kaklamani, & E. Androulaki (2006), Σ. Κακλαµάνη & Ε. Ανδρουλάκη (2006). 7. Σύµφωνα µε τον Α. Παπαδόπουλο (2004), αυτό που σήµερα τείνει να χαρακτηρίζει την Ύπαιθρο, είναι ότι «αποτελεί τον χώρο όπου συνδυάζεται η γεωργική παραγωγή µε τη χωρική κατανάλωση (π.χ. αγροτουρισµός, διατήρηση του περιβάλλοντος, ποιοτικά προϊόντα)». 8. M. Grossetti (1998). 9. Εδώ και µία δεκαετία περίπου και ειδικότερα µετά τις εργασίες του Μ. Bellet και των συνεργατών του, πολλές έρευνες ανέδειξαν τον ρόλο διαφόρων µορφών γειτνίασης (προφανώς συµπεριλαµβανοµένης της γεωγραφικής γειτνίασης) στην οργάνωση και την ανάπτυξη του χώρου. Παρά το γεγονός ότι οι έρευνες αυτές εγγράφονται ουσιαστικά σε µία λογική οικονοµικής ανάπτυξης, και αναπτύσσουν τις διάφορες έννοιες γειτνίασης, όπως υπογραµµίζεται από τους Torre και Filippi (2005), όλες συγκλίνουν ως προς την αποδιδόµενη σηµασία στις τυπικές και άτυπες µορφές διάδρασης µεταξύ των φορέων. Αυτές οι µορφές διάδρασης αναδεικνύονται ιδιαίτερα σηµαντικές στον αγροτικό χώρο. 10. Μ. Bellet κ.α. (1993). 211

4 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Παρά την ανοµοιογένεια των κοινωνικών/ επαγγελµατικών διαδροµών και τις διαφορετικές εµπειρίες, αυτό που συνδέει τις διάφορες κατηγορίες πληθυσµού των αλλοδαπών εξαιρουµένων- είναι η διαφύλαξη κάποιων κοινών αξιών, οι κοινές µνήµες, τα όνειρα και οι προσδοκίες σε σχέση µε την ιδιαίτερη πατρίδα. Συνεπώς, συνδράµει στη δηµιουργία νέων µορφών της σχεσιακής γειτνίασης, η οποία είναι καθοριστικό συστατικό δόµησης του κοινωνικού κεφαλαίου 11,12. Πρόκειται για συνάντηση που προκαλεί µία µορφή πολιτισµικής ώσµωσης και ενδεχοµένως ένα είδος πολιτισµικού υβριδισµού 13. Η κινητικότητα σε συνάρτηση µε την επίδραση που ασκεί στον τοπικό χώρο ορίζεται σε δύο επίπεδα. Πρόκειται κατ αρχάς για µία µορφή κινητικότητας της οποίας τα αποτελέσµατα είναι εγγεγραµµένα στο χώρο και η οποία µπορεί σε κάποιο βαθµό να διερευνηθεί ποσοτικά. Όσον αφορά στην «ορατή» 14 αυτή κινητικότητα, βάσει των διαθέσιµων δεδοµένων, διακρίνονται - όπως ήδη αναφέρθηκε - δύο µορφές έκφρασης: η πρώτη είναι αυτή που παρατηρείται κατά την ηµέρα της απογραφής, αντανακλώντας εν µέρει τη διατήρηση δεσµών µε το γενέθλιο τόπο, ενώ η δεύτερη συνδέεται µε την άσκηση επαγγελµατικής δραστηριότητας, αναδεικνύοντας την διεύρυνση του ζωτικού χώρου 15. Ταυτοχρόνως, δεν µπορεί να αγνοηθεί µία άλλη µορφή κινητικότητας της οποίας η επίδραση παραµένει «µη ορατή» και ως εκ τούτου διερευνάται µέσω άλλων µεθοδολογικών εργαλείων. Αυτή η τελευταία αναφέρεται κυρίως στους προερχόµενους από τα µεγάλα αστικά κέντρα, στη διασπορά και στους αλλοδαπούς µετανάστες. Η ανάλυση που ακολουθεί αναφέρεται αποκλειστικά στις µορφές κινητικότητας για τις οποίες τα διαθέσιµα δεδοµένα είναι µακροσκοπικά. Βεβαίως, κάθε µορφή κινητικότητας χαρακτηρίζεται από τη δική της συχνότητα. Φαινόµενα επίδρασης στον τοπικό χώρο καταγράφονται όταν η συχνότητα µετακίνησης αυξάνεται σηµαντικά. Παραµένει, εν τούτοις, δυσδιάκριτο το όριο πέραν του οποίου η αύξηση αυτή θεωρείται σηµαντική. Όταν η καθηµερινή κινητικότητα οφείλεται στην άσκηση επαγγελµατικής 11. N. Lin (1995 & 2001). 12. Η έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου αναφέρεται στους πόρους [σχεσιακού κεφαλαίου] που είτε έχουν αναδειχθεί είτε είναι δυνητικοί. Οι πόροι αυτοί προκύπτουν από την ύπαρξη οµάδων πληθυσµού που διατηρούν έστω και µε άτυπη µορφή δεσµούς µε τον τόπο καταγωγής τους. Το κοινωνικό κεφάλαιο είναι αποτέλεσµα της επένδυσης του ατόµου στις σχέσεις του µε τους άλλους. (Lin, 1995, p. 701). 13. G. Benko & B. Pecqueur (2001). 14. Η έννοια της ορατής κινητικότητας αναφέρεται στην µετρήσιµη µακροσκοπικά κινητικότητα. 15. Με τον όρο «ορατή» εννοούµε την φυσική κινητικότητα, η οποία µπορεί να µετρηθεί από τα διαθέσιµα µακροσκοπικά δεδοµένα. Συνεπώς, η συγκεκριµένη οριοθέτηση στις δύο αυτές µορφές κινητικότητας δεν σηµαίνει ότι είναι οι µόνες που υπάρχουν και επιδρούν στο πολιτισµικό και κοινωνικο-οικονοµικό περιβάλλον. Για την διερεύνηση άλλων µορφών καθηµερινής κινητικότητας, λ.χ. για ανεφοδιασµό των νοικοκυριών, αγορά ζωοτροφών, διευθέτηση υποθέσεων, ψυχαγωγία, είναι απαραίτητη η προσφυγή σε επιτόπια έρευνα. 212

5 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ δραστηριότητας (mobilité pendulaire) οι πολιτισµικές ανταλλαγές για παράδειγµα προκαλούν µεταβολές. Οι κάτοικοι που µετακινούνται για επαγγελµατικούς λόγους δέχονται επιδράσεις λόγω των ευρύτερων αλλαγών στην οργάνωση της οικονοµικής δραστηριότητας αλλά και της καθηµερινής ζωής στον αστικό χώρο. Μετατρέπονται λοιπόν σε φορείς νέων ιδεών και δεξιοτήτων, επιδρώντας αναπόφευκτα στο υπάρχον πολιτισµικό και κοινωνικο-οικονοµικό περιβάλλον της υπαίθρου και αυτός ο ρόλος τους ενισχύεται από το γεγονός της υψηλής συχνότητας µετακίνησης. Οι εσωτερικοί µετανάστες που κατοικούν σε αστικά κέντρα, σχετικά κοντά στον τόπο καταγωγής, έχουν την δυνατότητα να επιστρέφουν σε αυτόν συστηµατικά και συχνά. Υιοθετούν εποµένως ένα νέο µοντέλο κατοίκησης, βασισµένο στη διεύρυνση του «χώρου διαβίωσης και δραστηριοποίησης» που οδηγεί σε µια συνεχώς εντονότερη αύξηση της κινητικότητας 16. Αυτή η κατηγορία πληθυσµού έχει σήµερα τη δυνατότητα να συµµετάσχει στις οικονοµικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην ύπαιθρο και σε κάποιες περιπτώσεις τις αξιοποιεί. Η συγκεκριµένη κατηγορία συνδέεται και µε µία µορφή πολιτισµικής κινητικότητας της οποίας οι επιπτώσεις είναι δύσκολα εντοπίσιµες, κυρίως διότι διαχέονται στην καθηµερινότητα και δεν βρίσκονται εγγεγραµµένες αποκλειστικά στις τοπικές πολιτιστικές δραστηριότητες. Τέλος, ο πληθυσµός ο οποίος επισκέπτεται συστηµατικά αλλά όχι συχνά τον τόπο καταγωγής, διότι κατοικεί είτε σε αστικό κέντρο µακριά από αυτόν, είτε στο εξωτερικό, συνδέεται κυρίως µε µία µορφή πολιτισµικής κινητικότητας, οι επιπτώσεις της οποίας -εάν αυτές υπάρχουνεντοπίζονται κυρίως στη δράση των τοπικών συλλόγων. Αξίζει όµως να σηµειωθεί ότι η εµπλοκή τους στην τοπική ζωή αναµφίβολα θα προσλάβει νέες διαστάσεις δεδοµένου ότι πρόκειται για γενεές, οι οποίες άµεσα θα περάσουν σε ηλικία συνταξιοδότησης και ενδεχοµένως θα µεταβληθεί η συχνότητα παρουσίας τους στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Μέθοδος προσέγγισης και µεταβλητές εδοµένου του περίπλοκου χαρακτήρα του φαινοµένου, η θεώρησή του, µέσω ενός περιορισµένου αριθµού µεταβλητών, η καθεµία εκ των οποίων εξετάζεται ανεξάρτητα από τις άλλες, παραµένει ανεπαρκής. Ο συνδυασµός των διαφόρων χαρακτηριστικών που εκφράζονται από τις µεταβλητές ενδέχεται να παραπέµπει σε διαφορετικές καταστάσεις ή ακόµη και σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας αναπαραγωγής του αξιακού συστήµατος που λειτουργεί στον τοπικό χώρο. Επιπλέον, η διαδικασία αναπαραγωγής µπορεί να χαρακτηρίζεται από έναν νέο δυναµισµό ή ακόµη να αντανακλά την οριστική κατάρρευση του τοπικού χώρου. 16. Πρόκειται για το µοντέλο του νέου τύπου κατοίκου, ο οποίος εµφανίζει υψηλή κινητικότητα (M.N. Ντυκέν &. Γάκη, 2008). 213

6 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Κατά την ανάλυση επιχειρήθηκε, αφενός, η µακροσκοπική αναζήτηση της ύπαρξης φυσικής κινητικότητας, αφετέρου δε, η µέτρηση της έντασής της στην κλίµακα των Καποδιστριακών δήµων της χώρας. Οι µετρήσεις της καθηµερινής κινητικότητας για επαγγελµατικούς λόγους (εισροές και εκροές από µια χωρική ενότητα σε µια άλλη) είναι διαθέσιµες µόνο σε επίπεδο δήµου σε αντίθεση µε τις µετρήσεις της κινητικότητας την ηµέρα της απογραφής, οι οποίες δίνονται έως και την κλίµακα των οικισµών. Για τον υπολογισµό των µεταβλητών αξιοποιήθηκαν τα διαθέσιµα από τις απογραφές πληθυσµού δεδοµένα που αναφέρονται στα κοινωνικο-οικονοµικά χαρακτηριστικά. Η ανάλυση αυτή επέτρεψε τον εντοπισµό της έκτασης του φαινοµένου και των δοµικών συνιστωσών που φαίνεται να το καθορίζουν. Από την ανάλυση διαπιστώθηκε ότι η κινητικότητα -στις διάφορες µορφές της- αφορά και τους αγροτικούς δήµους. Ακόµη και στην περίπτωση που η απόλυτη κινητικότητα δεν είναι πολύ υψηλή, εξαιτίας του µικρού µεγέθους αυτών των δήµων, η σχετική κινητικότητα είναι σε αρκετές περιπτώσεις εντονότερη από αυτήν των αστικών δήµων. Αφετέρου, στο µακροσκοπικό και πάλι επίπεδο και µέσω της διερεύνησης της διαχρονικής µεταβολής κάποιων κοινωνικο-οικονοµικών µεγεθών αναζητήθηκαν οι ορατές επιπτώσεις των διαφόρων τύπων κινητικότητας. Η εφαρµογή µη ιεραρχικής µεθόδου ταξινόµησης βασίστηκε σε µεταβλητές µέτρησης της κινητικότητας των πληθυσµών καθώς και σε µεταβλητές που αποτυπώνουν παράγοντες που παρεµποδίζουν την κινητικότητα. Στόχος της ανάλυσης ήταν η ανάδειξη διακριτών οµάδων δήµων της υπαίθρου ανάλογα µε τον συνδυασµό των τύπων κινητικότητας που καταγράφουν. Εκτός από τους συνηθισµένους στατιστικούς ελέγχους, η προτεινοµένη ταξινόµηση ελέγχθηκε µέσω της συστηµατικής ανάλυσης των µεταβλητών που κατά την γνώµη µας αποδίδουν χαρακτηριστικές πλευρές της επίδρασης της γεωγραφικής κινητικότητας στην κοινωνικο-οικονοµική φυσιογνωµία του τοπικού χώρου. Η επεξεργασία αυτή οδήγησε στη δηµιουργία του γενικού προφίλ των δήµων της κάθε οµάδας και στο χαρακτηρισµό τους µε βάση τις µορφές κινητικότητας και την έντασή τους. Οι µεταβλητές Προκειµένου να αξιολογηθεί η γεωγραφική κινητικότητα, τα κύρια χαρακτηριστικά του εµπλεκόµενου πληθυσµού, καθώς και οι κοινωνικο-οικονοµικές επιπτώσεις σε τοπικό επίπεδο, δηµιουργήθηκαν πέντε κατηγορίες µεταβλητών. Η πρώτη οµάδα µεταβλητών επέτρεψε, µέσω της µη ιεραρχικής ταξινόµησης, να οµαδοποιηθούν οι δήµοι αναλόγως του τύπου κινητικότητας που εµφανίζουν, ενώ οι τέσσερις άλλες κατηγορίες µεταβλητών αξιοποιήθηκαν στο επίπεδο της ex-post ανάλυσης των λειτουργικών και δοµικών χαρακτηριστικών των οµάδων δήµων που προέκυψαν από την ταξινόµηση. Η ανάλυση αυτή αποτελεί τµήµα της αξιολόγησης της διαδικασίας οµαδοποίησης των δήµων. 214

7 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ Η πρώτη κατηγορία περιλαµβάνει 9 µεταβλητές. Οι 4 από αυτές αφορούν στην ποσοτική αποτύπωση της κινητικότητας που συνδέεται µε την άσκηση οικονοµικής δραστηριότητας ή/και µε τους δεσµούς µε τον τόπο καταγωγής (κοινωνικο-πολιτισµική κινητικότητα). Σε αυτές τις µεταβλητές προστίθενται 5 ακόµη, οι οποίες αναφέρονται σε παράγοντες (προσβασιµότητα και δυνατότητα ατοµικής µετακίνησης) που επηρεάζουν την ένταση και τις δυνατότητες της κινητικότητας (βλέπε Πίνακα 5). Ακολουθούν τέσσερις κατηγορίες µεταβλητών οι οποίες επιτρέπουν να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωµία και η δυναµική των υπό µελέτη περιοχών: Οι µεταβλητές που αναφέρονται στα δηµο-γεωγραφικά χαρακτηριστικά (5 µεταβλητές) επιτρέπουν να ληφθεί υπόψη το µέγεθος του πληθυσµού και η πρόσφατη εξέλιξή του. Η χωρική διάσταση του ερευνώµενου φαινοµένου εξετάζεται µέσω της µελέτης των γεωγραφικών χαρακτηριστικών των δήµων και της κατανοµής του πληθυσµού τους ανά τύπο ζώνης (ορεινός, παράκτιος χαρακτήρας κ.τ.λ). Όσον αφορά στις δηµογραφικές δοµές (9 µεταβλητές) εξετάζεται η κατά ηλικία σύνθεση του πληθυσµού, καθώς και η παρουσία και σύνθεση του πληθυσµού των αλλοδαπών. Η κατηγορία αυτή περιλαµβάνει επίσης το δείκτη στήριξης γονέων (Parent support ratio) o οποίος αντανακλά για την περιοχή αναφοράς την ανάγκη για υποστήριξη του πολύ ηλικιωµένου τµήµατος του πληθυσµού (80 ετών και άνω) από νεότερες γενιές. Οι µεταβλητές που αναφέρονται στην οικονοµική δοµή (8 µεταβλητές) προσδιορίζουν το γενικό προφίλ των αναπτυσσόµενων οικονοµικών δραστηριοτήτων σε τοπικό επίπεδο. Μεταξύ αυτών, ορισµένες µεταβλητές αντανακλούν δραστηριότητες που είναι συνδεδεµένες µε την εγκατάσταση νέου πληθυσµού, αποτυπώνοντας τη ζήτηση στέγης και την ανάγκη λειτουργίας ειδικών υπηρεσιών και δραστηριοτήτων. Τέλος, στην ανάλυση συµπεριελήφθησαν 5 ακόµη µεταβλητές, οι οποίες καταγράφουν τα κύρια πρότυπα κατοίκησης, αναδεικνύοντας εµµέσως την παρουσία, ανά τακτά χρονικά διαστήµατα, αστικοποιηµένων εσωτερικών µεταναστών, Ελλήνων της διασποράς ή ακόµη και την εγκατάσταση νέων κατοίκων. Μέτρηση της κινητικότητας Η µέτρηση της ορατής κινητικότητας παραπέµπει στην προσέγγιση της φυσικής κινητικότητας των ατόµων, η οποία παραµένει εξαρτηµένη από την αντικειµενική δυνατότητα µετακίνησης. Λαµβάνοντας υπόψη τα διαθέσιµα δεδοµένα, στο επίπεδο των δήµων, υπολογίστηκαν τρεις δείκτες: α. Ο δείκτης κινητικότητας που συνδέεται µε την άσκηση οικονοµικών δραστηριοτήτων. Ο συγκεκριµένος δείκτης υπολογίζεται ως λόγος των οικονοµικά ενεργών ατόµων που κατοικούν εκτός δήµου αλλά εργάζονται σε αυτόν προς τους οικονοµικά ενεργούς που εργάζονται και 215

8 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ διαµένουν στο δήµο αυτό 17. Οµοίως, είναι δυνατόν να εκτιµηθεί η αναλογία των οικονοµικά ενεργών που κατοικούν στον δήµο αναφοράς, ενώ εργάζονται εκτός των ορίων του. Οι δύο αυτοί τύποι ροών οδηγούν στην ποσοτικοποίηση της καθηµερινής κινητικότητας λόγω εργασίας (mobilité pendulaire), υπολογιζόµενη ως το σύνολο των εισόδων και των εξόδων στο δήµο. Πιο συγκεκριµένα, για το δήµο i, ο δείκτης καθηµερινής κινητικότητας υπολογίζεται ως εξής: όπου: ARFi = σύνολο απασχολουµένων του δήµου i που διαµένουν στον ίδιο δήµο και ως εκ τούτου δεν µετακινούνται στο πλαίσιο της εργασίας AR_Oi,j = απασχολούµενοι του δήµου i που εργάζονται σε άλλο δήµο j (εκροή προς άλλο δήµο) AR_Ιi,j = απασχολούµενοι στο δήµο i που διαµένουν σε άλλο δήµο j (εισροή από άλλο δήµο) Όπως προκύπτει από τον Πίνακα 1, η κινητικότητα στο πλαίσιο της εργασίας παρουσιάζει ισχυρή αρνητική συσχέτιση τόσο µε τη δυνατότητα προσπέλασης µιας περιοχής, όπως αυτή αποτυπώνεται από τα γεωµορφολογικά χαρακτηριστικά της, όπως: τον υψοµετρικό σταθµικό µέσο, το ανάγλυφό του και τον δείκτη προσβασιµότητας, όσο και µε τη δυνατότητα µετακίνησης από µια περιοχή (όπως αυτή αποτυπώνεται στο ποσοστό των ηλικιωµένων και στο δείκτη στήριξης γονέων). Εποµένως, τα χαρακτηριστικά αυτά επιτρέπουν να εκτιµηθεί η δυσχέρεια που παρουσιάζεται για τη συγκεκριµένη µορφή κινητικότητας. Αντίθετα, όσο πιο υψηλή είναι η ελκυστικότητα 18 του δήµου (αύξηση µονίµου πληθυσµού και αύξηση κυρίων κατοικούµενων κατοικιών), τόσο εντονότερη είναι η συγκεκριµένη µορφή κινητικότητας. Η καθηµερινή κινητικότητα συνδέεται, εν τέλει, µε τις σύγχρονες εξελίξεις του αστικού χώρου και ειδικά µε την ανάπτυξη και επέκταση του χώρου αυτού πέραν των προαστιακών δήµων. Κατά την τελευταία δεκαετία, αρκετές έρευνες στην Ευρώπη έδειξαν ότι, για διαφορετικές αιτίες, παρατηρείται πραγµατική τάση µετανάστευσης ενός τµήµατος του αστικού πληθυσµού προς την ύπαιθρο 19. Η εξέλιξη αυτή εµφανίζεται και στην Ελλάδα και έχει ως ορατό αποτέλεσµα, οι αγροτικοί δήµοι που γειτνιάζουν µε τα περιφερειακά αστικά κέντρα να µετατρέπονται σταδιακά σε τόπο κατοίκησης νέου πληθυσµού. 17. Τα δεδοµένα προέρχονται από τα αποτελέσµατα της Απογραφής Πληθυσµού και Κατοικιών (2001), ειδικότερα από τον Πίνακα 40 για την Ελλάδα, σύµφωνα µε τις οδηγίες της Eurostat. Πρόκειται για τον Πίνακα: Απασχολούµενοι κατοικούντες ανά δήµο, αναλόγως του τόπου εργασίας και του φύλου. 18. Σύµφωνα µε το Mamdy & Roussel (2001), η ελκυστικότητα µιας περιοχής αναφέρεται κατ αρχήν στη δυνατότητα να διατηρήσει τον πληθυσµό και τις οικονοµικές δραστηριότητες της και σε ένα δεύτερο στάδιο να προσελκύσει νέους κατοίκους και επιχειρήσεις. Η αξιολόγηση εποµένως της ελκυστικότητας που προτείνεται βασίζεται, κατά κύριο λόγο, σε δείκτες που αναδεικνύουν τη δηµογραφική δυναµική της περιοχής. 19. J. Murdoch & A.C. Pratt (1993); T. Marsden (1995), B. Hervieu & J. Viard (1996), G. Lewis (1998); P. Boyle & K. Halfacree (1998); T. Champion (1998 και 2001); P. Perrier-Cornet (2002); J.P. Sylvestre ( 2002), J.F. Mamdy & V. Roussel (2001), L. Roy & S. Paquette & G. Domon (2005). 216

9 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ Πίνακας 1: είκτες συσχέτισης για την καθηµερινή κινητικότητα ** Επίπεδο σηµαντικότητας 1%, * επίπεδο σηµαντικότητας 5% β. Ο δείκτης κινητικότητας που συνδέεται αποκλειστικά µε την άσκηση αγροτικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της «εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης» 20. Σε αρκετές περιοχές της χώρας παρατηρείται η ύπαρξη µίας µορφής κινητικότητας από εκείνους τους αρχηγούς εκµεταλλεύσεων, οι οποίοι επέλεξαν να κατοικούν σε αστικό κέντρο. Η επιλογή αυτή συνδέεται µε την αναζήτηση νέας µορφής διαβίωσης, καθώς και καλύτερης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες που προσφέρει η πόλη (εκπαίδευση, υγεία, κ.τ.λ). Συνεπώς, η αγροτική εκµετάλλευση, που συνήθως βρίσκεται στον τόπο καταγωγής, είναι η αιτία µίας κινητικότητας µεταξύ τόπου κατοικίας και έδρας της εκµετάλλευσης (δηλαδή από τον αστικό προς τον αγροτικό χώρο), η οποία αν και χαρακτηρίζεται από συστηµατικότητα, δεν πραγµατοποιείται κατ ανάγκην σε καθηµερινή βάση. Πραγµατικά, η συχνότητα και η περιοδικότητα της κινητικότητας εξαρτάται σε σηµαντικό βαθµό από τη βελτίωση της προσπελασιµότητας στα χωριά, τον εκσυγχρονισµό των παραγωγικών συστηµάτων, καθώς και από τον τεχνικο-οικονοµικό προσανατολισµό (Τ.Ο.Π.) 21 της εκµετάλλευσης. Για το δήµο i, ο δείκτης κινητικότητας, στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης, ορίζεται ως εξής: Όπου DIAMi,j = αριθµός εκµεταλλεύσεων µε έδρα στο δήµο i ενώ ο αρχηγός της εκµετάλλευσης διαµένει σε άλλο δήµο j. Με την µεταβλητή αυτή, εκτιµάται η κινητικότητα αγροτών προς τον εξεταζόµενο δήµο. EXPi = συνολικός αριθµός εκµεταλλεύσεων µε έδρα στο δήµο i 20. D. Goussios & M.N. Duquenne (2003). 21. Ο τεχνικοοικονοµικός προσανατολισµός της εκµετάλλευσης αντανακλά την παραγωγική εξειδίκευσή της. Είναι ευνόητο ότι η εκµετάλλευση εξ αποστάσεως διευκολύνεται όταν η εξειδίκευση της αγροτικής µονάδας αφορά εκτατικές καλλιέργειες και δενδροκαλλιέργειες. 217

10 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Πίνακας 2: είκτες συσχέτισης για την εξ αποστάσεως εκµετάλλευση ** Επίπεδο σηµαντικότητας 1%, * επίπεδο σηµαντικότητας 5% Η σχέση µεταξύ του αριθµού των αρχηγών εκµεταλλεύσεων που κατοικούν µόνιµα εκτός των ορίων του δήµου προς το συνολικό αριθµό των εκµεταλλεύσεων του δήµου επιτρέπει την εκτίµηση της έντασης του συγκεκριµένου φαινοµένου. Όσο υψηλότερη είναι η τιµή του δείκτη τόσο περισσότερο ένας δήµος αποτελεί χώρο απασχόλησης για κάποια αγροτικά νοικοκυριά, τα οποία δεν κατοικούν µεν πλέον στο δήµο αυτό αλλά µε την τακτική επίσκεψή τους συµβάλλουν στη διατήρηση οικονοµικών δραστηριοτήτων και κοινωνικών σχέσεων µε τους µόνιµους κατοίκους. Η επιλογή του τόπου εγκατάστασης των αγροτικών νοικοκυριών -κυρίως των νέων νοικοκυριών- συνδέεται µε την αναζήτηση εύκολης πρόσβασης σε υπηρεσίες και την επιλογή ενός αστικού πλαισίου ζωής. Ο δείκτης της συγκεκριµένης µορφής µετακίνησης εµφανίζει θετική συσχέτιση µε παράγοντες που συνήθως χαρακτηρίζουν παραδοσιακά τους αγροτικούς δήµους (γήρανση πληθυσµού, δύσκολη πρόσβαση) αλλά και µε χαρακτηριστικά που συσχετίζονται έµµεσα µε την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων στην Ύπαιθρο όπως π.χ. η ανάπτυξη δευτερεύουσας κατοικίας. Αξίζει επίσης να σηµειωθεί ότι το φαινόµενο της εκµετάλλευσης εξ αποστάσεως συνδέεται άµεσα µε το µέγεθος της τοπικής αγοράς 22. Η αρνητική συσχέτιση µε την µεταβολή του ποσοστού κύριας κατοικίας που παρατηρείται στον Πίνακα 2, αναδεικνύει το γεγονός ότι η στενότητα της τοπικής αγοράς εργασίας οδηγεί στην αποχώρηση ενός τµήµατος των αγροτικών νοικοκυριών και την εγκατάστασή τους σε µικρο-µεσαία αστικά κέντρα, τα οποία προσφέρουν µεγαλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης. γ. Ο δείκτης κινητικότητας που συνδέεται µε τη µετακίνηση κατά την ηµέρα της απογραφής. Αυτός ο τύπος κινητικότητας ενδεχοµένως σχετίζεται εν µέρει µε τους κοινωνικοπολιτισµικούς και πολιτικούς δεσµούς που διατηρούνται µε τον γενέθλιο τόπο, χωρίς ωστόσο να είναι διαθέσιµα τα αναγκαία στοιχεία 23. Η µέτρηση όµως του φαινοµένου αυτού δεν µπορεί 22. Το µέγεθος της τοπικής αγοράς εργασίας προσεγγίζεται µέσω της αναλογίας του αριθµού απασχολούµενων µέσα στα όρια του δήµου (ανεξάρτητα του τόπου κατοικίας) προς τον αριθµό απασχολούµενων µε µόνιµη κατοικία στον ίδιο δήµο. Ο συγκεκριµένος δείκτης δείχνει το βαθµό αυτονοµίας της τοπικής αγοράς (T. Angrand, F.X. Robin, T. Sarrazin, M. Vincent, 2007). 23. M.N. Duquenne & S. Kaklamani (2008). 218

11 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ να πραγµατοποιηθεί µε ακρίβεια παρά µόνον µέσω επιτόπιων ερευνών. Λόγω της ιδιαιτερότητας διεξαγωγής των απογραφών στην Ελλάδα, τα αποτελέσµατα δεν είναι διαθέσιµα µόνο µε βάση τον µόνιµο αλλά και µε βάση τον πραγµατικό πληθυσµό 24. Κατά κανόνα, στις αγροτικές περιοχές, και κυρίως στις ορεινές, ο πραγµατικός πληθυσµός είναι µεγαλύτερος του µονίµου. Αντιθέτως, στα αστικά κέντρα ο πραγµατικός είναι µικρότερος του µόνιµου, αντανακλώντας την ύπαρξη κινητικότητας κατά την ηµέρα της απογραφής. Η συγκεκριµένη µορφή κινητικότητας συνδέεται µε την ύπαρξη των ισχυρών δεσµών που διατηρεί ένα τµήµα του πληθυσµού µε τον τόπο καταγωγής του (Πίνακας 3). Εποµένως, η σχέση του πραγµατικού προς τον µόνιµο πληθυσµό µπορεί, ως ένα βαθµό, να θεωρηθεί ως δείκτης όχι πραγµατική µέτρηση- της έντασης των δεσµών αυτών µε το γενέθλιο τόπο. Σε µακροσκοπική κλίµακα, ο δείκτης αυτός συµβάλλει στην ανίχνευση εκείνων των χωρικών ενοτήτων της υπαίθρου, οι οποίες ενδεχόµενα διαθέτουν ένα κοινωνικό κεφάλαιο ικανό να αποτελέσει πόρο ανάπτυξης 25. Για τον δήµο i, ο δείκτης κινητικότητας κατά την ήµερα της απογραφής δίνεται από τον ακόλουθο τύπο: Όπου Prg i = πραγµατικός πληθυσµός στον δήµο i και Mon i = µόνιµος πληθυσµός στον δήµο i. Πίνακας 3: Λόγος (ratio) κινητικότητας κατά την ηµέρα της απογραφής Αρκετές µελέτες και έρευνες πεδίου που έχουν πραγµατοποιηθεί στην Ελλάδα έχουν υπογραµµίσει ή/ και έχουν αναδείξει το πρόβληµα της υποεκτίµησης του µόνιµου πληθυσµού των πόλεων και της υπερεκτίµησης αυτού των χωριών. Αν και το σφάλµα αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σε µία υποεκτίµηση αυτής της µορφής κινητικότητας, εν τούτοις ο ανωτέρω λόγος, υπολογισθείς για το σύνολο των δήµων, παρουσιάζει µία µεταβλητότητα χάρις στην οποία καθίσταται εν τέλει δυνατός ο εντοπισµός σηµαινουσών διαφορών συµπεριφοράς. 24. Σύµφωνα µε την Ε.Σ.Υ.Ε. ο µόνιµος πληθυσµός ενός δήµου αντιστοιχεί στο σύνολο των ατόµων που συνήθως διαµένουν σε αυτόν, ενώ ο πραγµατικός πληθυσµός είναι αυτός που αντιστοιχεί στον αριθµό των ατόµων που είναι παρόντα στον εν λόγω δήµο κατά την ηµέρα της απογραφής. 25. V. Angeon & J.M. Callois (2004), V. Angeon., P. Caron & S. Lardon (2006). 219

12 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Πίνακας 4: είκτες συσχέτισης συνδεδεµένοι µε την κοινωνικο-πολιτισµική κινητικότητα ** : επίπεδο σηµαντικότητας 1%, * επίπεδο σηµαντικότητας 5% Ο δείκτης αυτός εµφανίζει ισχυρή συσχέτιση µε τον ορεινό χαρακτήρα των περιοχών, µε τον δείκτη συσχέτισης να λαµβάνει τιµές στατιστικά σηµαντικές. Είναι γενικώς γνωστό ότι στην Ελλάδα τα ορεινά χωριά, για ιστορικούς λόγους, εµφανίζουν τη συγκριτικά εντονότερη ταυτότητα εντοπιότητας αλλά και κατάλοιπα µίας παλαιότερης µορφής κινητικότητας που παραπέµπει στην άλλοτε νοµαδική οργάνωση της κτηνοτροφίας 26. εν εκπλήσσει λοιπόν το γεγονός ότι τα παραδοσιακά ορεινά χωριά είναι αυτά στα οποία καταγράφεται, µε την συγκριτικά υψηλότερη ένταση, αυτό το φαινόµενο της επιστροφής κατά την ηµέρα της απογραφής, σε αντίθεση µε τα πεδινά χωριά που βρίσκονται σε µικρότερη ή µεγαλύτερη γειτνίαση µε τα αστικά κέντρα. Ο δείκτης αυτός επιτρέπει την διερεύνηση -έστω προσεγγιστικά- της κοινωνικο-πολιτισµικής κινητικότητας ή ακόµη και της έντασης των δεσµών µε τον τόπο καταγωγής. Μπορούµε επίσης να θεωρήσουµε ότι στις ίδιες αυτές περιοχές αναπτύσσονται οικονοµικές δραστηριότητες που απαντούν στις ανάγκες ενός νέου «προτύπου κατοίκησης» (économie résidentielle). Πρόκειται για εκείνο το πρότυπο κατοίκησης που είναι αποτέλεσµα της διαµονής νέων οµάδων πληθυσµού στην ύπαιθρο, είτε σε µόνιµη βάση είτε κατά τακτά χρονικά διαστήµατα. Πέντε οµάδες δήµων, τέσσερις τύποι κινητικότητας Από την ταξινοµική ανάλυση που διενεργήθηκε εξαιρέθηκαν όλοι οι κατ εξοχήν αστικοί δήµοι της χώρας, ήτοι οι δήµοι των Πολεοδοµικών Συγκροτηµάτων της Ελλάδας, καθώς και οι πρωτεύουσες των Νοµών. Κατόπιν σχετικής διερεύνησης κρίθηκε σκόπιµο να εξαιρεθούν επίσης από την ανάλυση οι δήµοι εκείνοι, οι οποίοι παρουσιάζουν έντονο περιαστικό χαρακτήρα. Η ανάλυση εποµένως διενεργήθηκε επί του συνόλου των δήµων και κοινοτήτων οι οποίοι, βάσει του ορισµού του ΟΟΣΑ (1993), θεωρούνται ως κατ εξοχήν αγροτικοί (Prédominant Rural). Εξαιρέθηκαν, ωστόσο, οι πολύ µικρές κοινότητες (µε µόνιµο πληθυσµό κάτω των 100 κατοίκων) 27. Η παρακάτω ανάλυση αφορά εποµένως 738 επί συνόλου V. Angeon & J.M. Calloisop.cit., V. Angeon, P. Caron & S. Lardon, op.cit. 27. Εξαιτίας του ιδιαίτερα µικρού µεγέθους τους, οι υπολογισµένοι δείκτες κινητικότητας των κοινοτήτων αυτών παρουσιάζουν ακραίες τιµές στατιστικά µη σηµαντικές. 220

13 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ δήµων της χώρας. Για την ταξινοµική ανάλυση χρησιµοποιήθηκε το σύνολο των µεταβλητών που άπτονται των τύπων κινητικότητας καθώς και των παραγόντων παρεµπόδισής της. Η ανάλυση επέτρεψε την οµαδοποίηση των ανωτέρω δήµων σε πέντε κύριες οµάδες (Χάρτης 1), εκ των οποίων οι τέσσερις παρουσιάζουν σαφώς διακριτό τύπο κινητικότητας. Πίνακας 5: είκτες κινητικότητας ανά οµάδα ήµων του υπαίθρου χώρου Χάρτης 1: Οι ήµοι στον ύπαιθρο χώρο βάσει του τύπου κινητικότητας 221

14 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Oµάδα 1: Ορεινή ενδοχώρα µε έντονη πολιτισµική κινητικότητα Στην οµάδα αυτή περιλαµβάνονται 124 δήµοι, οι οποίοι παρουσιάζουν έντονη κινητικότητα κατά την ηµέρα της απογραφής: ο πραγµατικός πληθυσµός ήταν κατά µέσο όρο 40% µεγαλύτερος από το µόνιµο πληθυσµό, αναδεικνύοντας µια ειδική µορφή κινητικότητας µε πολιτισµικό χαρακτήρα. Η καθηµερινή κινητικότητα λόγω επαγγελµατικής απασχόλησης είναι περιορισµένης εµβέλειας, ενώ δεν καταγράφεται δραστηριότητα αναπτυσσόµενη στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης. Η κινητικότητα που παρατηρείται εποµένως, στους συγκεκριµένους δήµους επιβεβαιώνει ότι οι στενοί δεσµοί µε τον τόπο καταγωγής διατηρούνται κυρίως στην ορεινή ενδοχώρα της Ελλάδας. Πράγµατι, οι δήµοι της 1 ης αυτής οµάδας χωροθετούνται αποκλειστικά σχεδόν σε ορεινές περιοχές µε δυσµενείς συνθήκες πρόσβασης. Το δηµογραφικό προφίλ της συγκεκριµένης οµάδας δήµων εµφανίζει όλα τα χαρακτηριστικά των µειονεκτικών περιοχών της υπαίθρου µε έντονη γήρανση. Ο δείκτης στήριξης των γονέων παρουσιάζει τις µικρότερες τιµές, τα 2/3 των νοικοκυριών αποτελούνται από 1 ή 2 άτοµα ενώ η µέση ηλικία του πληθυσµού ανέρχεται σε 52 έτη και η διάµεσος ηλικία σε 55 έτη. Πρόκειται για την οµάδα µε τους υψηλότερους δείκτες. Όπως ήταν αναµενόµενο βάσει των ανωτέρω δεικτών, το ειδικό βάρος των ατόµων που βρίσκονται στο νεανικό τµήµα του πληθυσµού είναι πολύ χαµηλό. Η παρουσία των αλλοδαπών στην οµάδα αυτή είναι εξαιρετικά ισχνή, ειδικότερα δε αυτών που προέρχονται από χώρες της Ε.Ε, ενώ ταυτόχρονα οι δήµοι αυτοί στην πλειοψηφία τους χαρακτηρίζονται απο σηµαντική µείωση του πληθυσµού τους ανάµεσα στις δύο τελευταίες απογραφές. Στις εν λόγω περιοχές εξακολουθούν να κυριαρχούν οι οικονοµικές δραστηριότητες του πρωτογενούς τοµέα, µε έµφαση, όπως ήταν αναµενόµενο, στην κτηνοτροφία. Καταγράφεται όµως αξιόλογη οικοδοµική δραστηριότητα η οποία δεν φαίνεται να σχετίζεται µε την κατασκευή νέων κατοικιών αλλά µε την επισκευή παλαιών. Πράγµατι, η αναλογία µεταξύ δευτερευουσών και κύριων κατοικούµενων κατοικιών είναι ιδιαίτερα υψηλή, ενώ παρατηρείται παράλληλα µείωση του ποσοστού των κυρίων κατοικιών. Τα τελευταία αυτά στοιχεία ενισχύουν την άποψη ότι οι εν λόγω δήµοι επωφελούνται εν τέλει από την παρουσία, ανά τακτά χρονικά διαστήµατα, αποδηµήσαντος πληθυσµού, ο οποίος συνεισφέρει στην διατήρηση ορισµένων δραστηριοτήτων σε αυτές τις περιοχές που έχουν θιγεί από το φαινόµενο της απερήµωσης της υπαίθρου. Οµάδα 2: Κινητικότητα στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης Ο δείκτης «πολιτισµικής κινητικότητας» στους 97 δήµους της συγκεκριµένης οµάδας λαµβάνει ιδιαίτερα ψηλές τιµές, σε σύγκριση µε τις υπόλοιπες τρεις οµάδες. Η καθηµερινή κινητικότητα στο πλαίσιο της κυρίας απασχόλησης δεν εµφανίζει αξιόλογη ένταση, ενώ αυτή η 222

15 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ οµάδα δήµων χαρακτηρίζεται από την πλέον υψηλή κινητικότητα (υπό τη µορφή εισροών) λόγω της λειτουργίας αγροτικών εκµεταλλεύσεων εξ αποστάσεως. Κρίνοντας από τα γεωµορφολογικά χαρακτηριστικά διαπιστώνεται ότι σηµαντικό τµήµα των δήµων βρίσκεται στις ηµιορεινές περιοχές, ενώ το ποσοστό εκείνων που ανήκουν σε ορεινές περιοχές παραµένει αξιόλογο. Συνεπώς, αυτό που διακρίνει τη συγκεκριµένη οµάδα είναι η ένταση της εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης, η οποία ευνοείται από τις δυνατότητες εκσυγχρονισµού των παραγωγικών συστηµάτων, ενώ δεν φαίνεται να εµποδίζεται από τις υπαρκτές δυσκολίες πρόσβασης. Όσον αφορά στα δηµογραφικά χαρακτηριστικά, οι δήµοι δεν εµφανίζουν ιδιαίτερα γηρασµένη φυσιογνωµία και το ποσοστό του νεανικού τµήµατος του Οικονοµικά Ενεργού Πληθυσµού ανέρχεται σε 30% περίπου. Εµφανής είναι η παρουσία του αλλοδαπού πληθυσµού, σηµαντικό τµήµα του οποίου ενδέχεται να ανήκει στους οικονοµικούς µετανάστες. Η νεανική ηλικιακή δοµή των οικονοµικών µεταναστών επηρεάζει ευµενώς την δηµογραφική δοµή των εν λόγω δήµων, επιτρέποντάς τους να διατηρούν σχεδόν σταθερό το πληθυσµιακό τους µέγεθος. Η πλειονότητα του οικονοµικά ενεργού πληθυσµού απορροφάται κυρίως από τις δραστηριότητες του πρωτογενούς τοµέα, ειδικότερα στις εκτατικές καλλιέργειες, όπως λ.χ. η ελαιοκαλλιέργεια σε σηµαντικό τµήµα της Ν Πελοποννήσου και της Κρήτης. Σε αρκετούς δήµους αυτής της οµάδας η εκµετάλλευση εξ αποστάσεως συνοδεύεται από την ανάπτυξη της δευτερεύουσας κατοικίας, µε αποτέλεσµα να δίνεται η δυνατότητα στους εσωτερικούς µετανάστες να επιστρέφουν, ανά τακτά χρονικά διαστήµατα, στον τόπο καταγωγής και να αναπτύσσουν «αξιόλογες δικτυώσεις και συνεργασίες» 28. Τελικά, η έντονη και συχνά πρώιµη µετανάστευση (ειδικά στην Αθήνα), που χαρακτηρίζει τους περισσότερους δήµους της οµάδας αυτής, δεν οδήγησε στην εγκατάλειψη της αγροτικής εκµετάλλευσης 29. Οµάδα 3: Καθηµερινή κινητικότητα λόγω επαγγελµατικής δραστηριότητας Στην οµάδα αυτή συµπεριλαµβάνονται 39 δήµοι, οι οποίοι βρίσκονται σε άµεση γειτνίαση µε µεγάλα αστικά κέντρα. Πρόκειται για δήµους της υπαίθρου που λειτουργούν πλέον ως περιαστικοί. Συνακόλουθα, η έντονη καθηµερινή κινητικότητα, που καταγράφεται, λόγω εργασίας είναι απολύτως λογική και αναµενόµενη. Αντιθέτως, στη συγκεκριµένη οµάδα δεν καταγράφεται κινητικότητα κατά την ηµέρα της απογραφής ή λόγω αγροτικών δραστηριοτήτων. 28. Α. Ανθοπούλου &. Γούσιος, op.cit. 29. D. Goussios, & M.N Duquenne, op.cit. 223

16 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Ως αµιγώς περιαστικές περιοχές, έχουν δυναµικότερο δηµογραφικό προφίλ ενώ ταυτόχρονα καταγράφεται σηµαντική αύξηση του πληθυσµού τους ανάµεσα στο 1991 και το Αν και η παρουσία του αλλοδαπού πληθυσµού δεν µπορεί να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα έντονη, αξιοσηµείωτο είναι το ειδικό βάρος αυτών που προέρχονται από χώρες της Ε.Ε. Όσον αφορά στις αναπτυσσόµενες οικονοµικές δραστηριότητες, σε αντίθεση µε τους επίσης περιαστικούς δήµους της επόµενης οµάδας, στην εν λόγω οµάδα ο πρωτογενής τοµέας είναι εµφανώς συρρικνωµένος. Αντιθέτως, ενισχυµένος είναι ο ρόλος του δευτερογενούς τοµέα, γεγονός που δικαιολογείται από την χωροθέτηση των βιοτεχνιών σε περιοχές που βρίσκονται στην περιφέρεια των αστικών κέντρων και σε άµεση γειτνίαση µε µεγάλους οδικούς άξονες. Ανεπτυγµένος εµφανίζεται επίσης ο τριτογενής τοµέας, µε την παρουσία ευρέως φάσµατος υπηρεσιών. Στον τοµέα της κατοικίας καταγράφεται σαφώς ανοδική τάση του ποσοστού κύριων κατοικιών και έντονη οικοδοµική δραστηριότητα. Πρόκειται συνεπώς για αγροτικές ζώνες που βρίσκονται σε διαδικασία αστικοποίησης, στον βαθµό που µετατρέπονται σε περιοχές κατοικίας και εγκατάστασης εργατικού δυναµικού. Οµάδα 4: Περιορισµένης έντασης κινητικότητα Η κινητικότητα κατά την ηµέρα της απογραφής είναι ιδιαίτερα χαµηλή σε αυτήν την οµάδα, στην οποία εντάσσονται 286 δήµοι. Καταγράφεται καθηµερινή κινητικότητα λόγω επαγγελµατικής απασχόλησης, η οποία όµως είναι αρκετά περιορισµένη, κυρίως µε τάση εξόδου από τους δήµους αναφοράς. Ενδεχοµένως η κινητικότητα αυτή κατευθύνεται προς τα µικρά και µεσαία αστικά κέντρα που βρίσκονται σε γειτνίαση. Πράγµατι, οι περισσότεροι δήµοι της οµάδας αυτής χωροθετούνται στις πεδινές περιοχές της χώρας µε ευνοϊκές συνθήκες πρόσβασης στα αστικά κέντρα της υπαίθρου ή/και στις πρωτεύουσες των Νοµών. Πρόκειται για δήµους οι οποίοι καταφέρνουν να συγκρατήσουν τον πληθυσµό τους, ενώ η παρουσία αλλοδαπού πληθυσµού δεν είναι σηµαντική. ιερευνώντας την ηλικιακή δοµή διαπιστώνεται ότι οι δήµοι της οµάδας δεν στερούνται δυναµισµού, υπό την έννοια ότι το νεανικό τµήµα του οικονοµικά ενεργού πληθυσµού εκπροσωπείται ικανοποιητικά. Όσον αφορά στην αναπτυσσόµενη οικονοµική δραστηριότητα, αυτή εντάσσεται κυρίως στον πρωτογενή τοµέα. Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του τριτογενούς τοµέα φαίνεται να αφορούν στην κάλυψη άµεσων και καθηµερινών αναγκών του τοπικού πληθυσµού και όχι σε νέες µορφές αναγκών. Εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά των κατοικιών και της δόµησης δεν εντοπίζονται τάσεις µεταβολών. 224

17 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ Οι δήµοι που ακολουθούν αυτό το µοντέλο κινητικότητας (χαµηλή καθηµερινή κινητικότητα, εντούτοις εντοπίσιµη) γειτνιάζουν µε µεσαία ή µεγάλα αστικά κέντρα (βρίσκονται δηλαδή συνήθως σε περιαστικές ζώνες). Στο εσωτερικό όµως της οµάδας αυτής εντοπίζουµε και µια µικρότερη οµάδα, η οποία ενώ δεν διαφέρει ως προς τα υπόλοιπα εξεταζόµενα χαρακτηριστικά, δεν γειτνιάζει µε µεσαία ή µεγάλα αστικά κέντρα, αλλά εντάσσεται στον ορεινό χώρο. Επισηµαίνεται ο θετικός ρόλος της σχετικής γειτνίασης των δήµων αυτών µε αστικούς δήµους, κυρίως όµως η χωροθέτησή τους κοντά σε οδικό άξονα. Οµάδα 5: Παράκτιες/νησιωτικές περιοχές µε ελάχιστη «ορατή» κινητικότητα Στη συγκεκριµένη οµάδα δήµων (192) τόσο η κινητικότητα κατά την ηµέρα της απογραφής, όσο και η κινητικότητα που συνδέεται µε οποιαδήποτε οικονοµική δραστηριότητα (καθηµερινή µετακίνηση ή εξ αποστάσεως εκµετάλλευση) είναι ιδιαίτερα χαµηλές. Με βάση τα διαθέσιµα δεδοµένα, οι δήµοι αυτοί δεν εµφανίζουν αξιόλογη, «ορατή» µε την έννοια της µέτρησης, κινητικότητα. Όσον αφορά στα γεωµορφολογικά χαρακτηριστικά τους, όσοι δήµοι βρίσκονται στην ηπειρωτική Ελλάδα είναι συνήθως παράκτιοι και δεν γειτνιάζουν άµεσα µε κάποιο αστικό κέντρο ενώ στην ίδια αυτή οµάδα εντάσσεται και το σύνολο σχεδόν της νησιωτικής χώρας (της Κρήτης εξαιρουµένης). Είναι προφανές ότι, ως ένα βαθµό, για τους δήµους της οµάδας αυτής οι δυνατότητες πρόσβασης είναι συνάρτηση της επάρκειας των µέσων µεταφοράς. Χαρακτηριστικό των δήµων της εν λόγω οµάδας είναι η αύξηση του πληθυσµιακού τους µεγέθους και η µέτριας έντασης γήρανση. Οι δυνατότητες πρόσβασης φαίνεται να διαχωρίζουν τη συγκεκριµένη οµάδα δήµων σε δύο υποοµάδες, οι οποίες διαφοροποιούνται ως προς την ένταση της καταγραφόµενης γήρανσης. Η συγκριτικά εντονότερη παρουσία αλλοδαπού πληθυσµού συνιστά επίσης ένα από τα διακριτικά χαρακτηριστικά της οµάδας αυτής, πρόκειται δε για την περίπτωση στην οποία οι προερχόµενοι από χώρες της Ε.Ε. καταγράφουν το υψηλότερο ποσοστό. Συνακόλουθα, η αναπτυσσόµενη οικονοµική δραστηριότητα εµφανίζει χαµηλή συγκέντρωση απασχόλησης στον πρωτογενή τοµέα, ενώ ο τουρισµός αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του οικονοµικού ιστού (καθώς και οι υπηρεσίες που ξεπερνούν τις άµεσες λειτουργικές ανάγκες των δήµων). Αύξηση κατεγράφη στο ποσοστό κύριων κατοικιών, διαπίστωση που συνάδει µε την πληθυσµιακή αύξηση. Ταυτόχρονα, υψηλό είναι το ποσοστό δευτερευουσών κατοικιών, η ύπαρξη των οποίων συνδέεται µε τον τουριστικό χαρακτήρα των δήµων. Αν και η µετρήσιµη κινητικότητα δεν είναι ιδιαίτερα ορατή, µπορούµε όµως βάσει των γεωµορφολογικών και κοινωνικο-οικονοµικών χαρακτηριστικών, να υποθέσουµε ότι οι δήµοι αυτοί παρουσιάζουν εποχιακή κινητικότητα ως τόπος δεύτερης κατοικίας. Σε αντίθεση µε τους δήµους της πρώτης 225

18 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ οµάδας, η κινητικότητα αυτή δεν συνδέεται υποχρεωτικά µε πολιτισµικούς δεσµούς µε τις συγκεκριµένες περιοχές. Συµπεράσµατα Μέσω της µακροσκοπικής ανάλυσης της κινητικότητας προέκυψαν σηµαντικές και µετρήσιµες ενδείξεις για τις κοινωνικο-οικονοµικές µεταβολές που συντελούνται στην ύπαιθρο Ελλάδα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Οι µεταβολές αυτές, συνάρτηση των νέων µορφών απασχόλησης, εν πολλοίς οφείλονται στην ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και λειτουργιών και οδηγούν στην αύξηση της έντασης της κινητικότητας. Η κινητικότητα αυτή συνδέεται µε την οργάνωση και λειτουργία των τοπικών και περιφερειακών αγορών εργασίας, δηλαδή µε το βαθµό πόλωσης των οικονοµικών δραστηριοτήτων τόσο στις πρωτεύουσες των Νοµών όσο και στα µικρο-µεσαία αστικά κέντρα της Υπαίθρου. Η κινητικότητα φαίνεται να συνδέεται επίσης µε τη διατήρηση σχέσεων µε τον τόπο καταγωγής, ευνοώντας τη συµµετοχή των µετακινουµένων στην καθηµερινή ζωή της υπαίθρου. Η µέτρηση της «ορατής κινητικότητας» βασίστηκε στα διαθέσιµα δεδοµένα των δύο τελευταίων απογραφών τα οποία - συγκριτικά µε παρόµοιες πρόσφατες έρευνες σε άλλες χώρες της Ευρώπης 30 είναι ήδη ξεπερασµένα. Εντούτοις, θεωρούµε ότι, η προσπάθειά µας για συστηµατική ανάλυση των εναλλακτικών µορφών κινητικότητας όπως εφαρµόστηκε στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας- επέτρεψε την ανάδειξη τόσο των νέων συµπεριφορών των νοικοκυριών της υπαίθρου όσο και της διαφοροποιηµένης στον χώρο εµφάνισής τους. Τούτο σηµαίνει επίσης ότι είναι απαραίτητη η περαιτέρω διερεύνηση των φαινόµενων αυτών, ενώ η αντίστοιχη επεξεργασία και ανάλυση των αποτελεσµάτων της επόµενης απογραφής πληθυσµού θα έχει µεγάλο ενδιαφέρον. Εφόσον η µέτρηση της κινητικότητας παραπέµπει στην προσέγγιση της φυσικής κινητικότητας των ατόµων, παραµένει εξαρτηµένη από την αντικειµενική δυνατότητα πρόσβασης του τόπου εργασίας/κατοίκησης. Τρεις είναι οι δείκτες κινητικότητας οι οποίοι υπολογίστηκαν: Ο δείκτης κινητικότητας που συνδέεται µε την άσκηση οικονοµικών δραστηριοτήτων. Η συγκεκριµένη µορφή κινητικότητας εξαρτάται από τη δυνατότητα πρόσβασης στην περιοχή, όπως αυτή αποτυπώνεται από τον υψοµετρικό σταθµικό µέσο και το ανάγλυφό της, καθώς και µε το επίπεδο γήρανσης του πληθυσµού και τον δείκτη στήριξης γονέων. Ο δείκτης κινητικότητας που συνδέεται αποκλειστικά µε την άσκηση αγροτικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της «εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης». Η συχνότητα και η 30. M. Gadais, P. Grammont, A. Nourisson, C. Noël & G. Roche-Woillez, (2004). 226

19 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ περιοδικότητα της κινητικότητας συνδέεται µε την βελτίωση της προσπελασιµότητας στα χωριά, τον εκσυγχρονισµό των παραγωγικών συστηµάτων, καθώς και από τον κύριο τεχνικοοικονοµικό προσανατολισµό της εκµετάλλευσης. Ο δείκτης κινητικότητας που συνδέεται µε την µετακίνηση κατά την ηµέρα της απογραφής. Ο δείκτης αυτός εµφανίζει ισχυρή συσχέτιση µε τον ορεινό χαρακτήρα των περιοχών, δεδοµένου ότι στην Ελλάδα τα ορεινά χωριά, για ιστορικούς λόγους, εµφανίζουν την συγκριτικά εντονότερη ταυτότητα εντοπιότητας. Από την µη ιεραρχική ταξινόµηση των 738 κατ εξοχήν αγροτικών δήµων της χώρας προέκυψαν πέντε οµάδες δήµων στους οποίους καταγράφονται τέσσερις τύποι κινητικότητας, δεδοµένου ότι η πέµπτη οµάδα δήµων (192 δήµοι, 26%) των παράκτιων/νησιωτικών περιοχών της χώρας εµφανίζει ελάχιστη κινητικότητα. Η πρώτη οµάδα (124 δήµοι, 17%) βρίσκεται στην ορεινή ενδοχώρα και χαρακτηρίζεται από έντονη πολιτισµική κινητικότητα. Η δεύτερη οµάδα δήµων (97 δήµοι, 13%) εµφανίζει κυρίως κινητικότητα που αναπτύσσεται στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκµετάλλευσης και ευνοείται από τη σχετική γειτνίαση µε µικρο µεσαίους αστικούς δήµους. Η τρίτη οµάδα δήµων (39 δήµοι, 3%) χαρακτηρίζεται από έντονη καθηµερινή κινητικότητα, η οποία οφείλεται στην επαγγελµατική δραστηριότητα. Πρόκειται για αγροτικές ζώνες που βρίσκονται σε διαδικασία αστικοποίησης στον βαθµό που µετατρέπονται σε περιοχές κατοικίας και εγκατάστασης εργατικού δυναµικού. Τέλος, η τέταρτη οµάδα δήµων (286 δήµοι, 36%) περιλαµβάνει πεδινούς δήµους από τους οποίους παρατηρείται µια σχετική κινητικότητα προς τα αστικά κέντρα, η οποία όµως εµφανίζει µικρή ένταση. Σύµφωνα µε τα ανωτέρω αποτελέσµατα, έστω και αν τα διαθέσιµα δεδοµένα µέτρησης της κινητικότητας ήταν περιορισµένα, κατέστη δυνατός ο εντοπισµός των κύριων µορφών κινητικότητας και της χωρικής τους διάστασης. 227

20 Η ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ Πίνακας 5: Χαρακτηριστικά των 5 οµάδων δήµων 228

21 ΟΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ ΧΩΡΑ Βιβλιογραφία Ανθοπούλου, Θ., Γούσιος,. (2007) Γεωγραφία της Υπαίθρου, σσ στο: Θ.Σ. Τερκενλή, Θ. Ιωσηφίδης, Ι., Χωριανόπουλος (επιµ.) Ανθρωπογεωγραφία: Άνθρωπος, κοινωνία και χώρος, Αθήνα, εκδ.κριτική. Κακλαµάνη, Τ., Ανδρουλάκη, Ε. (2006) Η επίδραση των αλλοδαπών και οι χωρικές της προεκτάσεις στην πληθυσµιακή δοµή της Ελλάδας, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 119. Ντυκέν, Μ.Ν., Γάκη,. (2008) Η συµβολή της κινητικότητας του πληθυσµού στις επιλογές του για απασχόληση και κατοίκηση στο: Πρακτικά 1 ου Αναπτυξιακού Συνέδριου Νοµού Καρδίτσας, 8-10 Φεβρουαρίου. Παπαδόπουλος, Α. (2004) Η ανάπτυξη σε µια πολυλειτουργική Ύπαιθρο, Αθήνα, Gutenberg. Σκουτέρη- ιδασκάλου, Ν. (1995) Όρια και αντιστάσεις της λαϊκής µνήµης. O δεκαπενθήµερος Πολίτης, 11. Angeon, V., Callois, J.M. (2004) De l importance des facteurs sociaux dans le développement, 1ères journées du développement du GRES, le concept de développement en débat, Université Montesquieu Bordeaux IV. Angeon, V., Caron, P., Lardon, S. (2006) Des liens sociaux à la construction d un développement durable : quel rôle de la proximité dans ce processus, in : Développement durable et territoire, Dossier 7: Proximité et environnement (http://developpementdurable.revues.org/document2851.html). Bellet, M., Colletis, G., Lung Y. (eds, 1993) Economie de proximités, Revue D Economie Régionale et Urbaine, 3. Benko, G., Pecqueur, B. (2001) Les ressources de territoires et les territoires de ressources, Finisterra, XXXVI, 71. Boyle, P., Halfacree, K. (1998) Migration into rural areas: a collective behaviour framework, pp in: P. Boyle., K. Halfacree (eds) Migration into Rural Areas. Theories and Issues, Chichester, John Wiley & Sons J. Champion, T. (1998) Studying counterurbanisation and the rural population turnaround, pp in: P. Boyle., K. Halfacree (eds) Migration into Rural Areas. Theories and Issues, Chichester, John Wiley & Sons J. Champion, T. (2001) The continuing urban-rural population movement in Britain: Trends, patterns, significance, Espace, populations, sociétés, 1-2. Colleyn, J.P. (2005) Eléments d anthropologie sociale et culturelle, Athènes, Plethron (1 eρε edition. Bruxelles, Editons de l Université de Bruxelles, 1998) Copans, J. (1998) L étude ethnologique du terrain, Paris, Nathan. Cowan, J. (1998) Dance and the Body Politic in Nothern Greece, Athens, Alexandrie (1 st ed. Princeton University Press, 1990). Cuche, D. (1996) La notion de culture dans les sciences sociales, Paris, La Découverte. 229

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (πηγές) 1. ΕΛΣΤΑΤ : πληθυσμιακά μεγέθη και ηλικιακή δομή Απογραφές πληθυσμού 2001, 2011 (Σύνολο Χώρας, NUTS2-επίπεδο περιφέρειας)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΟ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μ.Ν. Ντυκέν ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παγκοσμιοποίηση οδήγησε σε αυξημένο ανταγωνισμό όχι μόνο μεταξύ των επιχειρήσεων άλλα επίσης και μεταξύ των χωρο-εδαφικών ενοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ 39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ 3.1 Πληθυσµιακά στοιχεία σε επίπεδο Ν. ΡΑΜΑΣ Πίνακας 3.1.1 : Πληθυσµός του Νοµού ράµας (1961-1991) ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ \ ΕΤΗ 1961 1971 1981

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012)

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) Εισαγωγή Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΗΣ ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ι. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τουρισµός είναι η επίσκεψη ενός τόπου της ηµεδαπής ή αλλοδαπής µε σκοπό την ξεκούραση ή ψυχαγωγία

Διαβάστε περισσότερα

Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002

Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002 ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Τεύχος 100, Νοέμβριος 2003 Η απασχόληση κατά κλάδο 1993-2002 Η α πασ χόλ η σ η κα τά κ λ άδ ο ο ι κονομικ ής δρασ τ η ρ ιό τ η τας Εργασ ια κ έ ς σ χ έ σ ε ις κα ι εκ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Η ανάγκη αναθεώρησης του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό προκύπτει αφενός από γενικότερες

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

5000 Γεωµετρικό µοντέλο 4500 Γραµµικό µοντέλο 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1991 2001 2011 2021 2031 2041 2051

5000 Γεωµετρικό µοντέλο 4500 Γραµµικό µοντέλο 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1991 2001 2011 2021 2031 2041 2051 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τοµέας Υδατικών Πόρων Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μέρος Α: Υδρευτικά έργα Άσκηση Ε1: Εκτίµηση παροχών σχεδιασµού έργων υδροδότησης οικισµού Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας Ακαδ. Έτος 2004-2005

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας Ακαδ. Έτος 2004-2005 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας Ακαδ. Έτος 2004-2005 Περίληψη Εργασίας του µαθήµατος: Σύγχρονες πρακτικές του σχεδιασµού και δυναµική των χωρικών δοµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέμα 1: Διασύνδεση μεταφορών μικρών και μεγάλων αποστάσεων Εισαγωγή Στη λευκή βίβλο «WHITE PAPER Roadmap to a Single European Transport Area Towards a competitive

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

young people in agriculture remains stable. Brussels: Eurostat, Statistics in Focus, Theme 5-7/2002.

young people in agriculture remains stable. Brussels: Eurostat, Statistics in Focus, Theme 5-7/2002. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα είναι κατά κύριο λόγο οικογενειακές επιχειρήσεις, 1 με σχεδόν ίση συμμετοχή ανδρών και γυναικών, και μικρό ποσοστό μισθωτής απασχόλησης. Σύμφωνα με στοιχεία της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Παρουσίαση της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής στη Συνεδρίαση της ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, Μυτιλήνη, 27 Φεβρουαρίου 2014 Σκέλος Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Η αυριανή ηµερίδα στόχο έχει την παρουσίαση των αποτελεσµάτων δύο ερευνητικών προγραµµάτων: 1. «ΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΗΜΟΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ 6 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 57- ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΤΚ 40200 Τηλ. 2493350224, 2493022610 Fax 2493022310 Ιστοσελίδα:www.elassona.gov.gr Email: dimoselassonas@hol.gr ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

15PROC002558788 2015-02-04

15PROC002558788 2015-02-04 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Ε.Π Περιφέρειας Κρήτης Ταχ. Δ/νση : Δ. Μποφώρ 7 71202 Ηράκλειο Πληροφορίες : Γ. Ανδρουλάκης Τηλ : 2813-404502 Fax

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Σεπτέμβριος 2007 -2- I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο με τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ξεκίνησε στις 1-3-2006 όπως προβλεπόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ (ΕΣΥΕ)

ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ (ΕΣΥΕ) ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ (ΕΣΥΕ) ΤΙΤΛΟΣ ΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΟΣ Γλώσσα ελληνική και αγγλική γαλλική * Εξαντληµένο Γλώσσα που αποδίδεται το δηµοσίευµα - Γλώσσα που δε χρησιµοποιήθηκε το δηµοσίευµα ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 2013 Η Στρατηγική για την 4 η Προγραµµατική Περίοδο Ιωάννης Φίρµπας Προϊστάµενος Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής, Σχεδιασµού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες δηµογραφικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο

Πρόσφατες δηµογραφικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο Πρόσφατες δηµογραφικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο Βασιλική Στεφάνου, Προϊσταµένη /νσης Πληθυσµού, Ε.Σ.Υ.Ε. Χαρά Ζήκου, Προϊσταµένη Τµήµατος Φυσικής Κίνησης Πληθυσµού, /νση Πληθυσµού, Ε.Σ.Υ.Ε. Κων/νος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙA Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.1 Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.2 Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.3 Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.4 Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.5 Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.6 Άρθρο ΧΩ/ΡΥ.7 ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Γενικά Προεκτιµώµενη αµοιβή για Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον πληθυσμό και τη μεταβολή του ανά Περιφέρεια, Νομό και Δήμο της Ζώνης IV. Η σκοπιμότητα του δείκτη αφορά στην γνώση των μακροσκοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταβλητή "χρόνος" στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis

Η μεταβλητή χρόνος στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis Η μεταβλητή "χρόνος" στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis Η αναφορά στο χρόνο Αναφερόμενοι στο χρόνο, θα πρέπει κατ αρχάς να τονίσουμε ότι αυτός μπορεί να είναι είτε το ημερολογιακό έτος, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρα 36 (α) (ii) και 37 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005 Άρθρο 64 και σηµείο 5.3.2.1.2 Παράρτηµα II του Κανονισµού (ΕΚ) 1974/2006

Άρθρα 36 (α) (ii) και 37 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005 Άρθρο 64 και σηµείο 5.3.2.1.2 Παράρτηµα II του Κανονισµού (ΕΚ) 1974/2006 5.3.2.1.2. Ενισχύσεις στους γεωργούς περιοχών µε µειονεκτήµατα, εκτός των ορεινών περιοχών ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΤΡΟΥ Ενισχύσεις στους γεωργούς περιοχών µε µειονεκτήµατα, εκτός των ορεινών περιοχών ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ. Εχετλαίος. www.exetleos.gr

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ. Εχετλαίος. www.exetleos.gr ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Εχετλαίος www.exetleos.gr Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη Α.Σ «Eχετλαίος», που υλοποιεί την Πράξη «Πολιτιστική παρέμβαση για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Αναπτυξιακή Σύμπραξη για τη Δημιουργία επιχειρήσεων στον τομέα του πολιτισμού», στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΕΑ Demo Νews ΕΔΚΑ Τεύχος 25 ο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33 Ο Πληθυσμός της Ελλάδας:

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΕΙΣ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΕΠ ΜΕ ΦΟΡΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

ΡΑΣΕΙΣ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΕΠ ΜΕ ΦΟΡΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΡΑΣΕΙΣ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΕΠ ΜΕ ΦΟΡΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ Σε περιφερειακό επίπεδο, αποτελεί κρίσιµης σηµασίας ζήτηµα η στήριξη, µε τη µορφή της άµεσης κεφαλαιουχικής ενίσχυσης, των µικροµεσαίων επιχειρήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ:

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-ΘΡΑΚΗ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3: «ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» ΕΡΓΟ: Τοπική Σύμπραξη για την απασχόληση και την επιχειρηματικότητα νέων αγροτών

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος 2 ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η ανάπτυξη των Λαχανοκήπων και της ευρύτερης περιοχής Α. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού

Διαβάστε περισσότερα

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Το Cedefop με λίγα λόγια Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να αναζητηθούν στο διαδίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο ESPON 2013 Programme Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο Ο ρόλος των περιφερειών στην Στρατηγική Ευρώπη 2020 : Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χωρική

Διαβάστε περισσότερα

Ορεινή µορφολογία, ακραίες καιρικές συνθήκες, µικρή

Ορεινή µορφολογία, ακραίες καιρικές συνθήκες, µικρή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ορεινή περιοχή Καλαβρύτων - Ανατολικής Αιγιαλείας) ΟΡΕΙΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ / ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Γεωµορφολογικά κλιµατικά χαρακτηριστικά Ορεινή µορφολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - MMWD Εργαλεία Πολιτικής για το στρατηγικό σχεδιασμό των περιφερειών και των πόλεων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γεράσιμος

Διαβάστε περισσότερα

Υποέργο : Τµήµα Τοπογραφίας. Υπεύθυνος Υποέργου : Κιουσόπουλος Ιωάννης

Υποέργο : Τµήµα Τοπογραφίας. Υπεύθυνος Υποέργου : Κιουσόπουλος Ιωάννης ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ - Αναµόρφωση Προπτυχιακών Προγραµµάτων Σπουδών/ΕΚΤ Έργο συγχρηµατοδοτούµενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση/Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΚΩ ΙΚΟΣ MIS 75448 Υποέργο : Τµήµα Τοπογραφίας Υπεύθυνος Υποέργου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις επιπτώσεις της κινητικότητας στο πολιτισμικό πλαίσιο του υπαίθριου χώρου

Διερευνώντας τις επιπτώσεις της κινητικότητας στο πολιτισμικό πλαίσιο του υπαίθριου χώρου ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗ & ΜΑΡΙ ΝΟΕΛ ΝΤΥΚΕΝ Διερευνώντας τις επιπτώσεις της κινητικότητας στο πολιτισμικό πλαίσιο του υπαίθριου χώρου Εισαγωγή Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, στον ύπαιθρο χώρο της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου.

Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου. Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου. Εισηγητής: Καθ. Ν. Παπαµίχος, Τοµέας Χωροταξίας, Πολεοδοµίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ ΘΕΟ ΟΣΗΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση νέων γεωργών

Εγκατάσταση νέων γεωργών 5.3.1.1.2. Εγκατάσταση νέων γεωργών ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΤΡΟΥ Εγκατάσταση νέων γεωργών ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Άρθρα 20 (α) (ii) και 22 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005. Άρθρα 13 και 14, και σηµείο 5.3.1.1.2 Παράρτηµα II του Κανονισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ ΚΑΙ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ ΚΑΙ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ Α.Ε. ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΕΓΝΑΤΙΑΣ Ο ΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΕΓΝΑΤΙΑ Ο ΟΣ ΚΑΙ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ εκ. 2005 Η παρούσα Ενηµερωτική Έκθεση αποτελεί µια συνοπτική θεώρηση των επιδράσεων της Εγνατίας Οδού στον

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρα 36 (α) (i) και 37 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005 Άρθρο 64 και σηµείο 5.3.2.1.1 Παράρτηµα II, του Κανονισµού (ΕΚ) 1974/2006

Άρθρα 36 (α) (i) και 37 του Κανονισµού (EΚ) 1698/2005 Άρθρο 64 και σηµείο 5.3.2.1.1 Παράρτηµα II, του Κανονισµού (ΕΚ) 1974/2006 5.3.2.1.1. Ενισχύσεις στους γεωργούς ορεινών περιοχών για φυσικά µειονεκτήµατα ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΤΡΟΥ Ενισχύσεις στους γεωργούς ορεινών περιοχών για φυσικά µειονεκτήµατα ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Άρθρα 36 (α) (i) και 37 του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ 2007-2010, Β ΦΑΣΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ 2007-2010, Β ΦΑΣΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκθεση αποτελεί την τέταρτη έκδοση της Β Φάσης του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας μέχρι το 2010. Αντικείμενο του τεύχους είναι ο Επιχειρησιακός και Οικονομικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς'

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Συνέδριο ΜΟΔΙΠ ΑΤΕΙ-Θ *-* Νοεμβρίου 2012 Grand Hotel Θεσσαλονίκη Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Παναγιώτης Τζιώνας Αντιπρόεδρος ΑΤΕΙ-Θ Συμπεράσματα Τα Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 8: Η Νέα Αγροτικότητα, η Πολυλειτουργική Ύπαιθρος και οι Νέες Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΟΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΟΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΟΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΘΕΜΑ : ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗ ΑΠΟΨΕΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Ε/Τ.Α.Κ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΞΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α.

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. Από το σύνολο των πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Α Τρίμηνο 2015

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Α Τρίμηνο 2015 ManpowerGroup Λεωφόρος Μεσογείων 2-4 Πύργος Αθηνών Κτίριο Β 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 www.manpowergroup.gr Media Contact: Μαριάννα Κολλητήρη T: 210 69 31 235 mkollitiri@manpowergroup.gr Έρευνα Προοπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα