ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΟΤΑ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΥΜΗΣ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΟΤΑ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΥΜΗΣ."

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΟΤΑ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΥΜΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ ΜΟΣΧΟΥ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΟΥ Α.Μ

2 I T l ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΜΗΜΑ a(aoxeqn * ΒΙΒΛΚ)βΗΚΗΙ ΠΕρ ΕχοΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Συνοπτική παρουσίαση της Χωρικής Διακυβέρνησης στην Ελλάδα Δομικό Περιβάλλον Κυβερνητικά Υπουργεία Περιφερειακές Διοικήσεις Νομαρχιακές Αρχές Διοίκηση των Δήμων Δήμοι και Κοινότητες Δημοτικές Αρχές Όνομα και έδρα Δήμου ή Κοινότητας Όρια Δήμων και Κοινοτήτων Αρμοδιότητες Οργάνων Ο Δήμαρχος Το Δημοτικό Συμβούλιο Η Δημαρχιακή Επιτροπή Δυνατότητα των Δήμων να διαχειρίζονται Ιδιους Πόρους Τα Έσοδα και οι Δαπάνες των ΟΤΑ Έσοδα των ΟΤΑ Έσοδα των ΟΤΑ σύμφωνα με τον ΔΚΚ Είδη Εσόδων Έσοδα προορισμένα για Επενδύσεις Ίδια Έσοδα Περιουσία των ΟΤΑ Διάκριση Ιδιωτικής & Δημόσιας Περιουσίας των ΟΤΑ Απόκτηση της Περιουσίας ΟΤΑ Έσοδα από την περιουσία των ΟΤΑ Επιχορηγήσεις

3 1.10. Οι Δαπάνες των OTA Δαπάνες για Επενδύσεις Απαλλοτριώσεις αστικής Ιδιοκτησίας Οικονομική Διοίκηση των ΟΤΑ Ο Δημοτικός Προϋπολογισμός Ο Προϋπολογισμός ως εργαλείο Προγραμματισμού Οι Αρχές Κατάρτισης Απολογισμοί και Ισολογισμοί Δήμων Έγκριση του Ισολογισμού Ταμειακή Υπηρεσία Οικονομικός και διαχειριστικός έλεγχος Είσπραξη Εσόδων Έλεγχος των λογαριασμών των ΟΤΑ α βαθμού Το Διπλογραφικό Σύστημα των Δήμων Το έργο της εφαρμογής του Διπλογραφικού λογιστικού Συστήματος στους ΟΤΑ Οι παράγοντες που επιδρούν στην διαδικασία μετάβασης από το Λογιστικό των ΟΤΑ στο Διπλογραφικό σύστημα Λογιστικής παρακολούθησης Δημιουργία Λογιστικού σχεδίου - Αντιστοίχηση Μηχανοργάνωση - Τήρηση Βιβλίων Η οργάνωση της Εφαρμογής του Διπλογραφικού ΚΕΦΑΛΑΙΟ Αρμοδιότητες των ΟΤΑ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπόνηση Επιχειρησιακών Προγραμμάτων - Υπόχρεοι Χρόνος Κατάρτισης των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Περιεχόμενο και δομή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Κατάρτιση και Εκτέλεση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Τοπικής Αυτοδιοίκησης «ΘΗΣΕΑΣ» Οι Δικαιούχοι

4 Οι Βασικοί στόχοι του «ΘΗΣΕΑΣ» Το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ» απαρτίζεται από 3 Υποπρογράμματα Το πολιτικό πλαίσιο του Προγράμματος "ΘΗΣΕΑΣ" Προγραμματικά κριτήρια Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Το σύστημα Διοίκησης του Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Οι καινοτομίες του Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Τα οφέλη του Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) Ποιες θεωρούνται Δημόσιες Επενδύσεις και με ποιες Μορφές παρέχεται η χρηματοδότηση Π Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (Π ΚΠΣ) Οι 4 Κοινοτικές Πρωτοβουλίες των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών Ταμείων Νέα Προγραμματική Περίοδος Πως συμμετέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη Χρηματοδότηση του Π ΚΠΣ Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) Επιχειρήσεις ΟΤΑ Σύσταση-Λειτουργία Προγραμματικές Συμβάσεις Συμπράξεις Δημοσίου - Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) Ιδρύματα - Νομικά Πρόσωπα Δημοτικά και Κοινοτικά Νομικά Πρόσωπα και Επιχειρήσεις Σύσταση - Διοίκηση Ιδρύματος Σύσταση ΝΠΔΔ Υπηρεσίες προς ΟΤΑ Νέες Υπηρεσίες των ΟΤΑ Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση Εξυπηρέτηση και Εξοικείωση των Πολιτών Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) Πως Λειτουργεί...82

5 Θέματα Δήμων Θέματα Νομαρχιών Θέματα Δήμων Θέματα Πρωτοδικείων Θέματα Ασφαλιστικών Ταμείων Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» Ποιες υπηρεσίες προσφέρει Σε ποιους απευθύνεται Ποιοι το στελεχώνουν και που λειτουργεί Τεχνικό Πρόγραμμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή στη Νήσο Σύμη Γεωγραφική Θέση Εκπαίδευση - Θρησκεία Αρχιτεκτονική Πληθυσμιακοί Εξέλιξη Στοιχεία Οικονομίας και Απασχόλησης Πρωτογενή τομέας Παραγωγής Κτηνοτροφία - Μελισσοκομεία Αλιεία - Ιχθυοκαλλιέργειες Δευτερογενής Τομέας Παραγωγής Κατασκευαστικές Δραστηριότητες Παραδοσιακές Τέχνες Βιοτεχνίες Ειδών Βιοτικής Ανάγκης Τριτογενής Τομέας Παραγωγής Εμπόριο Υπηρεσίες Τουρισμός (ο σημαντικότερος παράγοντας της οικονομίας στη Σύμη) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η Οικονομική Διαχείριση του Δήμου Σύμης Παρουσίαση του τμήματος Οικονομικών Υπηρεσιών Γραφείο Προγραμματισμού Τμήμα Δημοτικού Ταμείου

6 Γραφείο Μισθοδοσίας Τμήμα Λογιστηρίου Ανάλυση Εσόδων του Δήμου Σύμης Κρατική Επιχορήγηση στο Δήμο Σύμης Τακτική Επιχορήγηση Προορισμοί της Τακτικής Κρατικής Επιχορήγησης του Δήμου Σύμης Προορισμοί ΣΑΤΑ που δίνεται στον Δήμο Σύμης Τακτικά Έσοδα Έκτακτα Έσοδα Ανάλυση Δαπανών του Δήμου Σύμης Οικονομικά Προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Δήμος Σύμης Κρητικές Παρατηρήσεις ως προς την Οικονομική Υπηρεσία το Δήμου Σύμης Η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Σύμης Η Κοινοτική Πρωτοβουλία EQOUAL Επιχειρησιακά Προγράμματα Υπηρεσίες του Δήμου Σύμης Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) Φεστιβάλ Σύμης Δημοτικές Επιχειρήσεις του Δήμου Σύμης Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης - Αποχέτευσης Πνευματικό - Κοινωνικό Κέντρο του Δήμου Σύμης Ιδρύματα του Δήμου Σύμης Βρεφονηπιακός Σταθμός «Αθηνά» «Βοήθεια στο Σπίτι» Ανώνυμες Εταιρείες του Δήμου Σύμης ΠΡΟ.ΠΕ.Σ. (Προμηθευτική Πετρελαίου Σύμης) Αναπτυξιακή Δωδεκανήσου Α Έ Μεγάλα Έργα που πρόκειται να ολοκληρωθούν το Άξονες δράσεις της Δημοτικής Αρχής για την ενίσχυση του Τουρισμού Σ Υ Μ Π ΕΡΑΣΜΑΤΑ

7 ΣΥΝΤΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...138

8 Ή διαμόρφωση ισχυρών Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), αποτελεί παράγοντα περαιτέρω ενίσχυσης της ποιότητας της Δημοκρατίας μας και μοχλό περιφερειακής ανάπτυξης και κοινωνικών αλλαγών ". Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης Καθηγητής Προκόττης Παυλόπουλος. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Στις αρχές της δεκαετίας του 90, οι ταχύρρυθμες αλλαγές στην κοινωνία, την οικονομία και την τεχνολογία, δημιούργησαν την ανάγκη για εττανασχεδιασμό του κράτους και ριζική διοικητική μεταρρύθμιση. Η διάκριση σε δήμους και κοινότητες έγινε το Οι δεκαετίες που ακολούθησαν ως τις μέρες μας μετέβαλαν ριζικά τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες. Η εσωτερική μετανάστευση συντέλεσε στην ερήμωση των χωριών, στη συγκέντρωση των ανθρώπων στα αστικά κέντρα και στην αποδυνάμωση της κοινοτικής αυτοδιοίκησης. Ο ρόλος της Τ.Α. είναι πολύ αναβαθμισμένος τα τελευταία χρόνια. Η Ε.Ε. τη θεωρεί ως το μοχλό της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση γίνεται το 1994, με την καθιέρωση του θεσμού της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Το 1998 ο ιδρυτικός νόμος του Καποδίστρια θεώρησε ότι η ανασυγκρότηση των α βαθμών ΟΤΑ, είναι κλειδί για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και ειδικότερα της δημόσιας διοίκησης. Είμαστε μπροστά στις νέες προκλήσεις της ιστορίας και της πορείας του τόπου μας. Σήμερα που τα πάντα αλλάζουν με ραγδαία ταχύτητα βρισκόμαστε στην αναζήτηση λύσεων που θα καταστήσουν τη χώρα μας ισχυρή και ισότιμη με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μέσα σ ένα κόσμο που μεταβάλλει καθημερινά τις οικονομικές, κοινωνικές και παραγωγικές του δομές είναι αδύνατο οι παραδοσιακές μορφές οργάνωσης να παραμείνουν αναλλοίωτες και στάσιμες. Οι διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες παροχής υπηρεσιών προς τους πολίτες οδηγούν αναπόφευκτα στην ανάγκη πολιτικών αποκέντρωσης και στη διαρκή προσπάθεια διαμόρφωσης ενός κατάλληλου μηχανισμού ετοιμότητας, που δεν είναι άλλος από την τέλεια οργανωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων στη βάση της αυτονομίας του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του κράτους είναι βασική προϋπόθεση 1

9 και επιταγή για να αποτελέσει η ΤΑ μοχλό ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο και να συμβάλλει στους εκσυγχρονισμούς της κοινωνίας. Η Τοπική αυτοδιοίκηση, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων. Ιδιαίτερα στην σύγχρονη Ελληνική κοινωνία, οι πολίτες κάθε Δήμου ζητούν έναν ισχυρό, ενωμένο και με έντονη προσωπικότητα Δήμο που να τους προστατέψει, με μεγάλα έργα και με μια αληθινή εικόνα ανάπτυξης σε όλους τους τομείς. Παράλληλα ζητούν φερεγγυότητα και αξιοπιστία στην οικονομική επιστήμη και τη συμμετοχή τους στα κοινά. Για τους λόγους αυτούς το καλύτερο θέμα για μία φοιτήτρια του τμήματος ΤΑ είναι τα "θέματα οικονομικής διαχείρισ ης και ανάπτυξης τω ν ΟΤΑ". Τέλος, προσφέρει όραμα και ιδέες για το δήμο του τόπου στον οποίο ζει, για την ποιότητα, τη λειτουργικότητα, την ασφάλεια, την ανάπτυξη και την ανθρωπιά ενός νησιού του μέλλοντος. Σκοπ ός της εργασίας μου ήταν να γνωρίσω τη λειτουργία ενός δήμου που είναι η εγγύτερη μορφή εξουσίας για το πολίτη, και που ως τώρα μου ήταν άγνωστη. Τέλος, με την παρούσα εργασία έχω αποκομίσει εμπειρίες που με βοήθησαν να εντοπίσω τα προβλήματα του δήμου και να προτείνω συγκεκριμένες λύσεις. Πιστεύω πως στο δήμο Σύμης πρέπει να γίνουν οι ακόλουθες βελτιώσεις: Εξειδικευμένο προσωπικό, Δημιουργία διαδημοτικών συνεργασιών, Εφαρμογή ενιαίου μηχανογραφικού συστήματος, Έγκαιρη κατάθεση των ήδη εγκεκριμένων πιστώσεων από τους κρατικούς φορείς, για να δώσουν στον πολίτη μια πιο ανθρώπινη πόλη με υψηλής ποιότητας υπηρεσίες. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε σε αυτήν την εργασία αναδιπλώθηκε στη διάρκεια ολοκλήρωσής της. Δεν υπήρχαν ιδιαίτερα προβλήματα γιατί ο δήμος είναι μικρός με συγκεκριμένα φυσικά όρια και συγκεκριμένο αριθμό δημοτών με μικρή τάση αύξησης. Η πολυπλοκότητα και το εύρος των εργασιών ενός αστικού δήμου εκλείπει από τη Σύμη και η αγάπη που έχω για το νησί μου έκανε την παρούσα εργασία αγαπημένη απασχόληση και στόχο προς επιτυχία. Συγκεκριμένα ακολούθησα τη μέθοδο της παρουσίασης με:

10 > Κείμενο. > Διάγραμμα. > Πλεονεκτήματα - Μειονεκτήματα. > Συνέντευξη από Αιρετούς και Υπαλλήλους του Δήμου Σύμης. > Σχηματική Παρουσίαση. > Εικόνες - Φωτογραφίες. > Απολογισμό Έργων από διάφορους Δήμους (Σύμης, Ροδίων, Κω, Τήλο).

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η μακροχρόνια διαμάχη σχετικά με μια κατάλληλη διοικητική δομή βρίσκει την σύγχρονη έναρξη της στο Σύνταγμα του 1975, με την εγκαθίδρυση της κεντρικής κυβέρνησης και των αυτοδιοικούμενων δήμων και κοινοτήτων ως των δύο συστατικών θεσμών της Ελληνικής διοίκησης. Αυτές οι πρωτοβάθμιες τοπικές αυτοδιοικήσεις έχουν την ευθύνη των τοπικών υποθέσεων, μαζί με όλες τις διοικητικές βαθμίδες που προβλέπει ο νόμος. Το νομαρχιακό (δευτεροβάθμιο) και περιφερειακό (τριτοβάθμιο) επίπεδο δημιουργήθηκαν νομοθετικά στα μέσα της δεκαετίας του 1980 ως λιγότερο συγκεντρωτικές κρατικές αρχές. Δύο τροποποιήσεις σε αυτά τα επίπεδα, τη δεκαετία του 1990, έδωσαν μια ισχυρή ώθηση στην αποκέντρωση, ξεκινώντας μια μεταβατική περίοδο για την περιφερειακή διοίκηση, που θα έπρεπε να έχει άμεση επίδραση στη διακυβέρνηση των αγροτικών περιοχών. Από την 1η Ιανουάριου 1995, οι 51 νομαρχίες διοικούνται από έναν εκλεγμένο νομάρχη, που αντικατέστησε τους διορισμένους από την κεντρική κυβέρνηση νομάρχες, επεκτείνοντας την αυτοδιοίκηση στο δεύτερο βαθμό. Το 1997 μεταφέρθηκαν στις 13 περιφέρειες όλες οι διοικητικές αρμοδιότητες από τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες. Η αναθεώρηση είχε την εκπεφρασμένη πρόθεση να μεταφέρει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο επίπεδο όπου οι αποφάσεις εφαρμόζονταν, να ανταποκρίνεται αμεσότερα στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες και ακόμη να μεταβιβάσει ευθύνες σχετικά με το σχεδίασμά, τον προγραμματισμό και το συντονισμό της περιφερειακής ανάπτυξης. Με τη σημερινή διαίρεση των αρμοδιοτήτων, τα κύρια καθήκοντα της κεντρικής διοίκησης θα έπρεπε να περιορίζονται στη διαμόρφωση πολιτικών, το συντονισμό, την καταγραφή και την αξιολόγηση. Αυτή η τάση αποκέντρωσης από το υψηλότερο επίπεδο διοίκησης έχει πρόσφατα συνοδευτεί από τη συνένωση και τη συγχώνευση των κοινοτήτων και των δήμων, μια διαδικασία που ξεκίνησε το Αυτή η αναμόρφωση καθοδηγήθηκε από την ανησυχία ότι η πολυδιάσπαση της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης οδηγούσε σε ορισμένες τοπικές αυτοδιοικήσεις που αδυνατούσαν

12 να πραγματοποιήσουν τις πολιτικές, διαχειριστικές και αναπτυξιακές επιταγές, όπως αυτές καθορίζονταν στο Σύνταγμα και τη μεταγενέστερη νομοθεσία. Αν και η αναμόρφωση αποσκοπούσε στη διασφάλιση από μέρους των τοπικών αυτοδιοικήσεων ενός αναγκαίου μεγέθους ανθρώπινων και οικονομικών πόρων ώστε να είναι σε θέση να εκπληρώσουν την αποστολή τους. Οι ισχυρές συγκεντρωτικές παραδόσεις αποσυντίθενται, πολύ γρηγορότερα στον τομέα της παροχής υπηρεσιών, από ότι σε αυτόν της δημιουργίας εσόδων. Η κατάλληλη ισορροπία δυνάμεων στο ενδιάμεσο επίπεδο μεταξύ περιφερειών και νομαρχιών επίσης μεταβάλλεται. Τα προβλήματα που προκύπτουν από την πολυδιάσπαση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης είναι δυνατό να μην εξαλειφθούν τελείως μόνο με τις συνενώσεις, αλλά και με τις καινοτομίες που προωθούν την τοπική δικτύωση και τη συνεργασία. Η μεταβατική φύση της διοίκησης στην Ελλάδα καταδεικνύει ότι οι αξιωματούχοι όλων των επιπέδων της διοίκησης έχουν μια ουσιαστική ευκαιρία. Οι καινοτομίες με αποδεδειγμένη επιτυχία θα έπρεπε να διαχυθούν σε όλο το σχετικό διοικητικό επίπεδο. Αυτό θα απαιτήσει πειραματισμό με νέες διοικητικές μορφές ικανές να συντονίσουν τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες της κεντρικής, περιφερειακής και τοπικής διοίκησης, όπως επίσης και με τον ιδιωτικό τομέα για την υλοποίηση δράσεων αειφόρου ανάπτυξης ΔΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η διαχειριστική δομή της διοίκησης στην Ελλάδα αποτελείται από τέσσερα ευδιάκριτα διοικητικά επίπεδα: τα κεντρικά κυβερνητικά υπουργεία και τις δημόσιες υπηρεσίες (κρατική διοίκηση), τις περιφερειακές διοικήσεις (κρατική διοίκηση), τις νομαρχιακές αρχές (τοπική διοίκηση), τους δήμους και τις κοινότητες (τοπική διοίκηση). Οι ρόλοι και οι λειτουργίες τους περιγράφονται παρακάτω: Κυβερνητικά υπουργεία Υπάρχουν 13 κεντρικά κυβερνητικά υπουργεία με τομεακές αρμοδιότητες: Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Δικαιοσύνης, Δημόσιας Τάξης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης (Βιομηχανία, Εμπόριο, Τουρισμός, Ενέργεια, Έρευνα και Τεχνολογία), Χωροταξίας - Περιβάλλοντος και

13 Δημοσίων Έργων, Μεταφορών και Τηλεπικοινωνιών, Ναυτιλίας, Πολιτισμού, Παιδείας, Γεωργίας, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Εξωτερικών και Άμυνας. Όλα τα υπουργεία έχουν χωρική αναφορά στο σύνολο της Ελλάδας, εκτός δύο υπουργείων με χωρικά περιορισμένες ευθύνες (Υπουργείο Μακεδονίας - Θράκης και Υπουργείο Αιγαίου) και όλα εκτός τεσσάρων (Άμυνας, Εξωτερικών, Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης) χρηματοδοτούν αναπτυξιακές δράσεις. Στις αρμοδιότητες τους περιλαμβάνονται η χάραξη πολιτικών, ο συντονισμός, η χρηματοδότηση υπηρεσιών και η χρηματοδότηση αναπτυξιακών (επενδυτικών) προϋπολογισμών, όπως επίσης και η άμεση παροχή υπηρεσιών από τα κεντρικά (με έδρα την Αθήνα) τμήματα και μέσω μιας αποκεντρωμένης δομής διοικητικών τμημάτων χωροθετημένων στο νομαρχιακό και περιφερειακό επίπεδο. Άλλες δημόσιες υπηρεσίες παρέχονται μέσω των νομαρχιακών διοικήσεων, των περιφερειακών αρχών και των δήμων ή κοινοτήτων Περιφερειακές διοικήσεις Νομοί της Ελλάδας Η Ελλάδα αποτελείται από 13 διοικητικές περιοχές που ονομάζονται π εριφ έρ ειες και χωρίζονται σε 51 νομούς: 1 Νομός Αττικής, 2 Νομός Εύβοιας, 3 Νομός Ευρυτανίας, 4 Νομός Φωκίδας, 5 Νομός Φθιώτιδας, 6 Νομός Βοιωτίας, 7 Νομός Χαλκιδικής, 8 Νομός Ημαθίας, 9 Νομός Κιλκίς, 10 Νομός Πέλλας, 11 Νομός Πιερίας, 12 Νομός Σερρών, 13Νομός Θεσσαλονίκης, 14 Νομός Χανίων, 15 Νομός Ηρακλείου 16 Νομός Λασιθίου,17 Νομός Ρεθύμνου, 18 Νομός Δράμας, 19 Νομός Έβρου, 20 Νομός Καβάλας, 21 Νομός Ροδόπης, 22 Νομός Ξάνθης, 23 Νομός Άρτας, 24 Νομός Ιωαννίνων, 25 Νομός Πρέβεζας, 26 Νομός Θεσπρωτίας, 27 Νομός Κέρκυρας, 28 Νομός Κεφαλληνίας, 29 Νομός Λευκάδας, 30 Νομός Ζακύνθου, 31 Νομός Χίου, 32 Νομός Λέσβου, 33 Νομός Σάμου, 34 Νομός Αρκαδίας, 35 Νομός Αργολίδας, 36 Νομός Κορινθίας, 37 Νομός Λακωνίας, 38 Νομός Μεσσηνίας, 39 Νομός Κυκλάδων, 40 Νομός Δωδεκανήσου, 41 Νομός Καρδίτσας, 42 Νομός Λάρισας, 43 Νομός Μαγνησίας, 44 Νομός Τρικάλων, 45 Νομός Αχάίας, 46 Νομός Αιτωλοακαρνανίας, 47 Νομός Ηλείας, 48 Νομός Φλώρινας, 49 Νομός Γρεβενών, 50 Νομός Καστοριάς, 51 Νομός Κοζάνης, (a) Άγιο Όρος. 6

14 Χάρτης της Ελλάδας με αριθμημένους τους νομούς Οι περιφερειακές διοικήσεις είναι τμήμα της κεντρικής διοίκησης, με χωρικές αρμοδιότητες σε επίπεδο περιφέρειας για τον αναπτυξιακό σχεδίασμά, τη διαχείριση των περιφερειακών αναπτυξιακών προγραμμάτων και προϋπολογισμών και για την παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών της κεντρικής κυβέρνησης (όπου δεν υπάρχει μια αποκεντρωμένη δομή υπηρεσιών που να υπάγονται απευθείας στον κεντρικό κυβερνητικό έλεγχο). Υπάρχουν 13 περιφέρειες συνολικά. Διευθύνονται από έναν διορισμένο γενικό γραμματέα. Το Υπουργικό Συμβούλιο πραγματοποιεί αυτούς τους διορισμούς μετά από συστάσεις των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Οι γενικοί γραμματείς των περιφερειών τυπικά είναι υπόλογοι στους παραπάνω υπουργούς. Οι περιφερειακές διοικήσεις εγκαθιδρύθηκαν το Από την έναρξη τους, η κύρια αρμοδιότητα τους ήταν και ακόμη παραμένει, ο σχεδιασμός και η διαχείριση των αναπτυξιακών προγραμμάτων και προϋπολογισμών των διαρθρωτικών ταμείων. Πέραν αυτού του ρόλου, οι γενικοί γραμματείς των περιφερειών έχουν έναν πολιτικό ρόλο ως εκπρόσωποι της κυβέρνησης στις περιφέρειες τους, αλλά χωρίς επιχειρησιακή δικαιοδοσία επί των θεμάτων που 7

15 επιλαμβάνονται οι υπηρεσίες της κεντρικής διοίκησης στην περιφέρεια. Τα τελευταία χρόνια, παραχωρήθηκαν στις περιφερειακές διοικήσεις συγκεκριμένες αρμοδιότητες, που προηγουμένως ασκούνταν από τις υπηρεσίες της κεντρικής διοίκησης στην Αθήνα και η πολιτική και διοικητική τους δικαιοδοσία επί των υπηρεσιών της κεντρικής διοίκησης σε νομαρχιακό και περιφερειακό επίπεδο έχει ενισχυθεί. Η περιφέρεια έχει διοικητική και οικονομική αυτονομία. Η διοικητική της αυτονομία απορρέει από τη διαχείριση της μονάδας από έναν περιφερειακό γενικό γραμματέα ο οποίος πρέπει να είναι παράλληλα αποφασιστικός και ικανός, από το γεγονός ότι οι περιφέρειες έχουν τη δική τους οργάνωση, ανεξάρτητη από τα υπουργεία και το δικό τους προσωπικό, ανεξάρτητο από το προσωπικό των υπουργείων. Η οικονομική αυτονομία απορρέει από την παροχή των επιχειρησιακών εξόδων (συμπεριλαμβανομένων των μισθών των υπαλλήλων) μέσω του Γενικού Κρατικού Προϋπολογισμού. Έτσι κάθε περιφέρεια έχει ουσιαστικά τον δικό της προϋπολογισμό. Ο γενικός γραμματέας είναι ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης και έχει την ευθύνη για την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής, ένας ρόλος που επιφυλάσσονταν στο παρελθόν για το διορισμένο νομάρχη. Αυτή η εξουσία και η παρουσία σε κάθε περιφέρεια υπηρεσιών της κεντρικής διοίκησης που αναφέρουν στο γενικό γραμματέα, καθιστά προφανές ότι αυτές οι περιφερειακές αρχές έχουν σημαντικά καθήκοντα συντονισμού, μιας λειτουργίας που μέχρι πρότινος ήταν μάλλον αδύναμη στην Ελληνική διοίκηση. Σε κάθε περιφέρεια, έχει δημιουργηθεί ένα περιφερειακό συμβούλιο, αποτελούμενο από το γενικό γραμματέα της περιφέρειας, τους νομάρχες και τους προέδρους των νομαρχιακών συμβουλίων, έναν αντιπρόσωπο από κάθε Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων και έναν αντιπρόσωπο από την περιφερειακή οργάνωση των επαγγελματικών επιμελητηρίων, το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας, το Οικονομικό Επιμελητήριο, την Ένωση Δημοσίων Υπαλλήλων, την Πανελλήνια Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών και τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος. Με τις παρούσες διατάξεις, το περιφερειακό συμβούλιο έχει έναν συμβουλευτικό ρόλο σχετικά με τον προγραμματισμό της περιφερειακής ανάπτυξης και άλλων θεμάτων. 8

16 Ένα Συμβούλιο Περιφερειών έχει επίσης σχηματιστεί στα Υπουργεία Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, με προεδρεύοντα τον Υπουργό ή τον κατάλληλο υφυπουργό και τους γενικούς γραμματείς. Αυτό το συμβούλιο είναι εξουσιοδοτημένο να υποστηρίζει την περιφερειακή διοίκηση της χώρας και να συντονίζει τις περιφερειακές πολιτικές Νομαρχιακές αρχές Οι νομαρχιακές αρχές είναι εκλεγμένες αρχές με χωρική αρμοδιότητα στους νομούς. Υπάρχουν 51 νομαρχιακές αρχές στην Ελλάδα υπεύθυνες για την παροχή συγκεκριμένων δημόσιων υπηρεσιών και την εφαρμογή αναπτυξιακών δράσεων του δημοσίου. Οι αρμοδιότητες τους καλύπτουν ένα εύρος δημοσίων υπηρεσιών, διοικητικής παρά φύσης (όπως σχεδιασμός και έλεγχος της δόμησης, εκπαίδευση, πρόνοια και υγεία, διαβατήρια, εμπόριο και βιομηχανία, γεωργία κ.α.). Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι περιφερειακές διοικήσεις ή οι υπηρεσίες της κεντρικής διοίκησης ασχολούνται επίσης με την παροχή υπηρεσιών με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Οι νομαρχιακές αρχές είναι επίσης αρμόδιες για τα δημόσια έργα που υλοποιούνται σε επίπεδο νομού, για τα οποία χρηματοδοτούνται από την κεντρική διοίκηση, είτε μέσω των περιφερειακών διοικήσεων, είτε απευθείας από τα υπουργεία. Οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις εγκαθιδρύθηκαν το 1995 και έχουν αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος των αρμοδιοτήτων που είχαν ως τότε οι νομαρχίες. Πριν από το 1995, οι νομαρχιακή διοίκηση ήταν τμήμα της κεντρικής διοίκησης και λειτουργούσε υπό διορισμένο νομάρχη ΔΙΟ ΙΚΗ ΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Δ ή υ ο ι είν α ι: 1. Όσοι έχουν είδη συσταθεί με νόμο και ρυθμίζουν, διευθύνουν ένα σημαντικό μέρος των δημοσίων υποθέσεων, στα πλαίσια του νόμου, με δική τους ευθύνη και προς όφελος του πληθυσμού τους. 2. Όσοι προέρχονται από ένωση Δήμων ή Δήμων και Κοινοτήτων ή Κοινοτήτων. 9

17 3. Όσες κοινότητες έχουν πληθυσμό άνω των χιλιάδων κατοίκων κατά την τελευταία απογραφή. Κ ο ινό τη τες είν α ι : 1. Ό σες έχουν συσταθεί ή διατηρηθεί με νόμο Δήμοι και κοινότητες Οι Δήμοι και οι κοινότητες διοικούνται από εκλεγμένες αρχές με χωρική αρμοδιότητα για ένα ευρύ φάσμα τοπικών υπηρεσιών. Αυτές περιλαμβάνουν διοικητικές υπηρεσίες, όπως πιστοποιητικά γεννήσεων, τεχνικές λειτουργίες όπως η ύδρευση, η αποχέτευση και η διαχείριση απορριμμάτων και συγκεκριμένες λειτουργίες πολεοδομικών ελέγχων. Οι τοπικές αρχές είναι επίσης αρμόδιες για τα δημόσια έργα για τα οποία χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση, είτε μέσω των περιφερειακών διοικήσεων, είτε απευθείας από τα υπουργεία. Στις τοπικές αρχές δόθηκαν περισσότερες αρμοδιότητες και εξουσίες μέσω μιας διαδικασίας αποκέντρωσης κατά τη δεκαετία του Ενώ κάποτε αριθμούσαν περισσότερες από 5.000, σήμερα αριθμούν περίπου ως αποτέλεσμα των αναθεωρήσεων που έλαβαν χώρα το 1998 (σχέδιο Ιωάννης Καποδίστριας). Η αναθεώρηση θεωρήθηκε θεμελιώδης για την ανασυγκρότηση του κράτους, η οποία θα οδηγήσει στη μεταφορά αρμοδιοτήτων στους πρωτοβάθμιους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δημοτικές αρχές Ο Δήμος διοικείται από το δημοτικό συμβούλιο, τη δημαρχιακή επιτροπή και το Δήμαρχο. Το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από: 13 μέλη σε δήμους με πληθυσμό έως κατοίκους 17 μέλη σε δήμους έως κατοίκους 21 μέλη σε δήμους με πληθυσμό από έως κατοίκους 27 μέλη σε δήμους με πληθυσμό έως κατοίκους 33 μέλη σε δήμους με πληθυσμό έως κατοίκους 37 μέλη σε δήμους με πληθυσμό έως κατοίκους ίο

18 41 μέλη σε δήμους από έως κατοίκους 45 μέλη σε δήμους από και άνω. Αιρετοί δημοτικοί αξιωματούχοι είναι ο δήμαρχος και οι δημοτικοί σύμβουλοι. Στην κοινότητα αιρετοί αξιωματούχοι είναι ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος της κοινότητας Όνομα και Έδρα Δήμου ή Κοινότητας Οι δήμοι διαιρούνται σε δημοτικά διαμερίσματα σύμφωνα με το νόμο 117 του ΔΚΚ. Το όνομα και η έδρα του Δήμου ορίζεται με νόμο ή με προεδρικό διάταγμα αναγνώρισής του. Έδρα είναι ο οικισμός, στον οποίο εγκαθίστανται η κεντρικές υπηρεσίες του Δήμου ή της Κοινότητας Όρια Δήμων και Κοινοτήτων Κάθε Δήμος και κάθε Κοινότητα έχει ενιαία εδαφική περιφέρεια. Κάθε τμήμα της Χώρας ανήκει στην περιφέρεια ενός Δήμου. Όταν η περιφέρεια του Δήμου ή της Κοινότητας συμπίπτει με τα φυσικά όρια του νησιού, δεν γίνεται καθορισμός ορίων. Σε νησιωτικές περιοχές Δήμοι και Κοινότητες θεωρούνται όμοροι. ΌΡΓΑΝΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ Δήμαρχος Αντιδήμαρχος Δημαρχιακή Επιτροπή ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Αποτελείται από: τον Πρόεδρο, τον Αντιπρόεδρο ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αποτελείται από: το Δήμαρχο ή τον Αντιδήμαρχο Τέσσερα έως έξι μέλη τον Γραμματέα τους Συμβούλους όσοι έχουν συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία κατά σειρά ψήφων. π

19 1.4. ΑΡΜ ΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΡΓΑΝΩΝ Ο Δήμαρχος 1. Εκτελεί τις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου, της δημαρχιακής επιτροπής και υπογράφει τις συμβάσεις που συνάπτει ο Δήμος. Εκπροσωπεί το Δήμο στα δικαστήρια και σε κάθε δημόσια αρχή. 2. Είναι προϊστάμενος των υπηρεσιών του Δήμου και τις διευθύνει. 3. Είναι προϊστάμενος όλου του προσωπικού του Δήμου και εκδίδει τις πράξεις που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις για το διορισμό, τις κάθε είδους υπηρεσιακές μεταβολές και την άσκηση του πειθαρχικού ελέγχου. 4. Συνυπογράφει τους βεβαιωτικούς καταλόγους και τα χρηματικά εντάλματα πληρωμής των δαπανών, οι οποίες έχουν εκκαθαριστεί από την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου. 5. Υπογράφει τις Συμβάσεις που συνάπτει ο Δήμος. 6. Εκδίδει πιστοποιητικά προσωπικής και οικογενειακής κατάστασης των δημοτών καθώς και τη βεβαίωση μόνιμης κατοικίας. 7. Απαντά, εγγράφως ή προφορικώς, στα ερωτήματα που του υποβάλλουν τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου μέσα σε ένα μήνα Το Δημοτικό Συμβούλιο 1. Αποφασίζει για κάθε θέμα σχετικό με τις αρμοδιότητες του, εκτός από τα θέματα που ανήκουν στην αρμοδιότητα του Δημάρχου ή της Δημαρχιακής Επιτροπής. 2. Το Δημοτικό Συμβούλιο εκφράζει τις θέσεις του σε θέματα τοπικού ενδιαφέροντος και γνωμοδοτεί όποτε δημόσιες αρχές ή αρμόδια όργανα ζητούν τη γνώμη του. 3. Καθορίζει τους φόρους, τα τέλη, τα δικαιώματα και τις εισφορές. 4. Το Δημοτικό Συμβούλιο έχει αποφασιστικές ή γνωμοδοτικές αρμοδιότητες σε θέματα ρυθμιστικών σχεδίων και προγραμμάτων προστασίας περιβάλλοντος, προγραμματισμού εφαρμογής ρυθμιστικών σχεδίων, οικιστικής οργάνωσης ανοικτών πόλεων, εφαρμογής Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.), πολεοδομικών μελετών, ανάπλασης περιοχών, πολεοδομικών επεμβάσεων, χρηματοδότησης προγραμμάτων 12

20 ανάπλασης, ανασυγκρότησης υποβαθμισμένων περιοχών, πολεοδομικής αναμόρφωσης προβληματικών περιοχών, αποζημίωσης ρυμοτομουμένων, πολεοδομικών ρυθμίσεων, εισφορά σε γη ή σε χρήμα, περιοχών ειδικά ρυθμιζόμενης πολεοδόμησης (Π.Ε.Ρ.ΠΟ.), έγκρισης πολεοδομικών μελετών και καθορισμού χρήσεων γης, χωροθέτησης κοιμητηρίων και κέντρων αποτέφρωσης νεκρών. 5. Καταρτίζει με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, τον κανονισμό λειτουργίας του. 6. Ένα μήνα πριν από τη διενέργεια των εκλογών και μέχρι την εγκατάσταση των νέων δημοτικών αρχών, το δημοτικό συμβούλιο αποφασίζει μόνο για θέματα που αναφέρονται σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσες και απρόβλεπτης ανάγκης. Τα δημοτικά και τα κοινοτικά συμβούλια λαμβάνουν αποφάσεις, σε κάθε περίπτωση σχετιζόμενες με τις αρμοδιότητες των τοπικών αυτοδιοικήσεων, εκτός από τις περιπτώσεις όπου γίνονται σαφείς παραχωρήσεις στους δημάρχους ή τους προέδρους των κοινοτήτων. Οι αρμοδιότητες του δημάρχου ή του προέδρου της κοινότητας είναι: να φέρει εις πέρας τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τα δημοτικά και κοινοτικά συμβούλια, να επιβλέπει τις δημοτικές και κοινοτικές υπηρεσίες, να εκπροσωπεί το δήμο και την κοινότητα και να εκπληρώνει τις αρμοδιότητες που εκπορεύονται από τα διατάγματα Η Δημαρχιακή Επιτροπή Αποτελείται από τον Δήμαρχο ή τον αντιδήμαρχο που έχει ορίσει ο δήμαρχος ως Πρόεδρο και από: τέσσερα (4) μέλη, αν το συμβούλιο έχει έως και δεκαεπτά (17) μέλη, (6) έξι μέλη, αν το συμβούλιο έχει έως και τριάντα τρία (33) μέλη, ή αν πρόκειται για Δήμο ο οποίος είναι πρωτεύουσα νομού και έχει πληθυσμό μέχρι δέκα χιλιάδες (10.000) κατοίκους, οκτώ (8) μέλη, αν το συμβούλιο έχει πάνω από τριάντα τρία (33) μέλη.

21 Αρμοδιότητες Είναι αποφασιστικό όργανο και έχει τις εξής αρμοδιότητες: 1. Συντάσσει τον προϋπολογισμό του δήμου, προελέγχει τον απολογισμό, τον ισολογισμό και τα αποτελέσματα χρήσεω ς, 2. Αποφασίζει για την έγκριση των δαπανών και τη διάθεση των πιστώσεων του προϋπολογισμού. 3. Μελετά την ανάγκη συνάψεως δανείων, καταρτίζει τους όρους τους και κάνει σχετική εισήγηση στο δημοτικό συμβούλιο. 4. Αποφασίζει για την άσκηση όλων των ενδίκων βοηθημάτων και των ενδίκων μέσων. 5. Αποφασίζει για την υποβολή προσφυγών στις διοικητικές αρχές. 6. Αποφασίζει για το δικαστικό συμβιβασμό και εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο για τον εξώδικο συμβιβασμό ή την κατάργηση δίκης που έχουν αντικείμενο μέχρι ποσού τριάντα χιλιάδων ευρώ ( ). 7. Αποφασίζει για τη αποδοχή κληρονομιών, κληροδοσιών και δωρεών. 8. Αποφασίζει για την πρόσληψη πληρεξουσίου δικηγόρου και για την ανάκληση της πληρεξουσιότητάς του, σε όσους Δήμους, είτε δεν έχουν προσληφθεί δικηγόροι, με μηνιαία αντιμισθία, είτε αυτοί που έχουν προσληφθεί δεν έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε ανώτατα δικαστήρια ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΙΔΙΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ Τα θέματα που διαχειρίζεται ένας Δήμος αφορούν βασικά τα έσοδα και τις δαπάνες προς διάφορες κατευθύνσεις. Ο προϋπολογισμός του Δήμου περιλαμβάνει τα κεφάλαια που προέρχονται από: Δάνεια. Προσόδους από δική τους περιουσία (ανέγερση - ανταλλαγή -εκμίσθωση - εκμετάλλευση). Φόρους - Τέλη - Δικαιώματα - Εισφορές των δημοτών. Δωρεές Επιχορηγήσεις και εισφορές που παρέχει το Δημόσιο. Προμήθειες - Υπηρεσίες - Μελέτες. Απαλλοτριώσεις. 14

22 Επιχειρησιακά προγράμματα. Διαδημοτική Συνεργασία. Δημοτικές Κοινωφελείς Επιχειρήσεις. Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ. Κληρονομιές και Κληροδοσίες ΤΑ ΕΣΟΔΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΩΝ ΟΤΑ. Εισαγωγή Το Σύνταγμα στο άρθρο 102 παρ. 5 αναφέρει: «Το Κράτος λαμβάνει τα νομοθετικά, κανονιστικά και δημοσιονομικά μέτρα που απαιτούνται για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας και των πόρων που είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση της αποστολής και την άσκηση των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ με ταυτόχρονη διασφάλιση της διαφάνειας κατά τη διαχείριση των πόρων αυτών. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την απόδοση και κατανομή, μεταξύ των ΟΤΑ, των φόρων ή τελών που καθορίζονται υπέρ αυτών και εισπράττονται από το κράτος. Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του κράτους προς την ΤΑ συνεπάγεται και τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τον καθορισμό και την είσπραξη τοπικών εσόδων απευθείας από τους ΟΤΑ». Με την παραπάνω διάταξη εισάγονται τρεις κανόνες: 1. Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από το κράτος στους Ο.Τ.Α. πρέπει να συνοδεύεται και από τη μεταφορά τω ν αντίσ τοιχω ν πόρων. 2. Διασφαλίζεται η διαφ άνεια ως προς τη διαχείριση των οικονομικών τους. 3. Υπάρχει ρητή πρόβλεψη για τη δυνατότητα τους να επιβάλλουν και να εισπράττουν με δικές τους αποφάσεις και με δικούς τους μηχανισμούς τοπ ικά έσοδα, τα οποία δεν έχουν τη μορφή του ανταποδοτικού τέλους. 15

23 Έσοδα των ΟΤΑ Έσοδα νομαρχιακών και δημοτικών αυτοδιοικήσεων είναι τα ποσά που προέρχονται από κάθε πηγή και ιδίως από τακτικές και έκτακτες εισφορές πολιτών, οικονομικές εξορμήσεις, δωρεές, δάνεια, μερίσματα, τόκους ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα ΕΣΟΔΑ των ΟΤΑ, σύμφωνα με το Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων Οι δήμοι και οι κοινότητες έχουν ορισμένους πόρους, είτε τακτικούς, είτε έκτακτους. 1) τα κτικά, που προέρχονται από: - θεσμοθετημένους υπέρ αυτών πόρους, - εισοδήματα της κινητής και ακίνητης περιουσίας, - ανταποδοτικά τέλη και δικαιώματα, - φόρους, τέλη, δικαιώματα και εισφορές - τοπικά δυνητικά τέλη και εισφορές, 2) έκτακτα, που προέρχονται από: - δάνεια, δωρεές, κληροδοτήματα, - διάθεση, εκποίηση και γενικά εκμετάλλευση περιουσιακών στοιχείων - συμμετοχή σε επιχειρηματική δραστηριότητα - πρόστιμα, διοικητικές κυρώσεις και από κάθε άλλη πηγή. 3) ΠΟΕ, έσοδα παρελθόντων οικονομικών ετών (άρθρο 155 Δ.Κ.Κ.) 1.7. ΕΙΔΗ ΕΣΟΔΩΝ Έσοδα προορισμένα για επενδύσεις ΤΑΚΤΙΚΑ - Καθαρά κέρδη δημοτικών επιχειρήσεων. - Τέλος ακίνητης περιουσίας ποσοστό 5%. ΕΚΤΑΚΤΑ - Προϊόν εκποίησης ακινήτων. - Επιχορηγήσεις για επενδυτικούς σκοπούς. - Δάνεια για επενδυτικούς σκοπούς. 16

24 - Τέλη στάθμευσης. - Πρόστιμα για παράνομη - Τέλος αδειών οικοδομών. εκμετάλλευση λατομείων. - Τέλος ανανεώσιμων πηγών - Τέλη ρύπανσης. ενέργειας. - Εισφορά για τη δημιουργία - Τοπικά τέλη για εκτέλεση έργων. κοινόχρηστων χώρων. - Εισφορά λόγω ένταξης ή επέκτασης - Έκτακτα έσοδα για επενδύσεις. πολεοδομικών σχεδίων. - Εισφορά Κ Η./1947 ψηφίσματος. - Λοιπά τακτικά έσοδα ΙΔΙΑ ΕΣΟΔΑ Τα έσοδα αυτά συμβάλλουν σημαντικά στην οικονομική αυτοδυναμία των Ο.Τ.Α., επειδή το ύψος τους εξαρτάται από την αποφασιστικότητα των αιρετών οργάνων να τα επιβάλουν και από την ικανότητα των οικονομικών υπηρεσιών να τα βεβαιώσουν και να τα εισπράξουν. Σε όσους Δήμους τα έσοδα αυτά υπερβαίνουν το 50% των συνολικών τους εσόδων, παρατηρείται υψηλό ποσοστό αυτοχρηματοδότησης κυρίως των λειτουργικών δαπανών, αλλά και υπολογίσιμου τμήματος των επενδύσεων τους. 1) Δ ημοτικός Φόρος είναι η υποχρεωτική χρηματική εισφορά των φυσικών και νομικών προσώπων προς την Τ.Α., χωρίς άμεση και ειδική αντιπαροχή της τελευταίας προς αυτά. Στοιχεία του φόρου είναι η χρηματική καταβολή, ο υποχρεω τικός της χαρακτήρας και η μη παροχή συγκεκριμένης υπηρεσίας από την Τ.Α. 2) Τέλος είναι η υποχρεωτική χρηματική εισφορά προς την Τ.Α. έναντι ειδικού ανταλλάγματος το οποίο αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη παροχή αγαθού ή υπηρεσίας. Το στοιχείο που διαφοροποιεί το φόρο από το τέλος είναι η σχέση ανταλλάγματος και εισφοράς που πρέπει να είναι ανάλογη του οφέλους που απολαμβάνει ο φορολογούμενος (ανταπ οδοτικός χαρακτήρας). 3) Δ ικαίω μα είναι η υποχρεωτική χρηματική εισφορά έναντι ειδικού ανταλλάγματος το οποίο αντιστοιχεί σε παροχή αγαθού ή υπηρεσίας, ανεξάρτητα απ ό τη χρήση τους. Διαφοροποιείται από το τέλος επειδή δεν είναι ανταποδοτικό και στη μη απαραίτητη χρήση του αγαθού ή υπηρεσίας. 4) Εισφορά είναι η υποχρεωτική χρηματική εισφορά έναντι ειδικού 17

25 ανταλλάγματος μεγαλύτερης αξίας το οποίο αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη παροχή αγαθού ή υπηρεσίας (π.χ. πολεοδομικές εφαρμογές). Διαφοροποιείται από το τέλος στο ύψος της, που είναι μικρότερο του οφέλους που απολαμβάνει ο φορολογούμενος. Για την παρουσίαση των ΙΔΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ απαραίτητη είναι η αναφορά στην περιουσία του Δήμου ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΟΤΑ Οι δήμοι και οι κοινότητες έχουν τη δική τους ιδιοκτησία, διαχωρισμένη από την όποια ιδιωτική ή δημόσια ιδιοκτησία, κατά τον ίδιο τρόπο που η εθνική περιουσία είναι επίσης διαχωρισμένη. Τα κοινά κτίρια υπηρεσιών και αυτά που προορίζονται για την εξυπηρέτηση του κοινού και όλα τα δημοτικά ή κοινοτικά αντικείμενα θεωρούνται δημόσια περιουσία. Μια ειδική κατηγορία αποτελούν τα κοινοτικά βοσκοτόπια, τα οποία δεν είναι δημόσια περιουσία, αλλά επιτρέπεται η χρήση τους από τους πολίτες. Οι Δήμοι και οι Κοινότητες οφείλουν να διατηρούν, να προστατεύουν και να διαχειρίζονται την κάθε είδους περιουσία τους με τρόπο επιμελή και αποδοτικό. Έτσι ακίνητα και κινητά πράγματα, αξίες και οτιδήποτε άλλο ανήκει στην περιουσία των δήμων και των κοινοτήτων καταγράφονται υποχρεωτικά στα βιβλία τους Διάκριση Ιδιωτικής και Δημόσιας περιουσίας των ΟΤΑ Οι «ιδιωτική» περιουσία των ΟΤΑ υπόκεινται στους κανόνες του ιδιωτικού δικαίου και είναι υπέγγυα στους δανειστές των ΟΤΑ. Αντίθετα τα πράγματα που ανήκουν στη «Δημόσια» περιουσία είναι εκτός συναλλαγής και δεν μπορούν να υποθηκευτούν ή να ενεχυριαστούν ή κατασχεθούν από τους δανειστές. Η διοίκηση και η διαχείριση του αιγιαλού και της παραλίας αποτελεί κρατική αρμοδιότητα ασκούμενη με αποκλειστικό γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και δεν συνιστά τοπική υπόθεση Απόκτηση της περιουσίας ΟΤΑ

26 Οι Δήμοι και οι Κοινότητες καταρτίζουν και τηρούν κτηματολόγιο των ακινήτων τους όπου αναγράφεται εκτός από την περιγραφή, την τοποθεσία και την έκταση του ακινήτου, η χρονολογία και ο τίτλος ιδιοκτησίας του. Περιουσία των Δήμων είναι όσα ακίνητα αποκτήθηκαν με: Δωρεές ιδιωτών Ανέγερση κατοικιών: οι Δήμοι και οι Κοινότητες μπορούν να ανεγείρουν κατοικίες και να παραχωρούν τη χρήση τους, χωρίς δημοπρασία, σε αστέγους και οικονομικά αδύνατους δημότες. Αγορά ακινήτων: επιτρέπεται η αγορά κτίσματος έτοιμου προς χρήση με τον λειτουργικό του εξοπλισμό και με οριστική σύμβαση μεταβίβασης. Ανταλλαγή ακινήτων Έσοδα από την περιουσία των ΟΤΑ 1. Εκυίσθωση ακινήτων : γίνεται με δημοπρασία η οποία επαναλαμβάνεται αν δεν φέρει αποτέλεσμα. Αν και η δεύτερη δημοπρασία δεν φέρει αποτέλεσμα τότε μπορεί να γίνει με απευθείας συμφωνία, της οποίας τους όρους καθορίζει το Δημοτικό ή Κοινοτικό Συμβούλιο. Οι ενοικιαστές μπορεί να είναι το δημόσιο, άλλοι ΟΤΑ, επιχειρήσεις των ΟΤΑ, ΝΠΔΔ, επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, καθώς και συνεταιρισμοί. Το μίσθωμα των ακινήτων καθορίζεται από επιτροπή που συγκροτείται από το Δήμαρχο και δύο δημοτικούς συμβούλους. Όταν η εκμίσθωση είναι μακροχρόνια τότε ο μισθωτής αναλαμβάνει τη δαπάνη ανακαίνισης ή ανακατασκευής του ακινήτου. 2. Χοηυατοδοτική υίσθωση: αντικείμενο αυτής είναι πράγματα κινητά ή ακίνητα. 3. Εκυίσθωση καλλιεονήσιυτκ vnc: η γη εκμισθώνεται ολόκληρη ή σε τμήματα με δημοπρασία. Οι δημότες κάτοικοι μπορούν να νοικιάσουν την καλλιεργήσιμη γη εφόσον δεν είναι ιδιοκτήτες μεγάλου αριθμού στρεμμάτων και εφόσον η δημοτική έκταση δεν είναι απαραίτητη για τις ανάγκες της τοπικής κτηνοτροφίας. 4. Εκυετάλλευση δηυοτικών και κοινοτικών δασών: η διαχείριση και η καλλιέργεια των δασών γίνεται σύμφωνα με τη δασική νομοθεσία και η εκμίσθωση γίνεται με δημοπρασία με απόφαση του δημοτικού 19

27 συμβουλίου. Η εκμίσθωση γίνεται σε δασικούς συνεταιρισμούς ή σε ιδιώτες. 5. Εκυίσθωση κινητών ποανυάτων: όπως φορτηγά, απορριματοφόρα, εκσκαφείς, γίνεται με δημοπρασία. Όλα τα παραπάνω ακίνητα ή κινητά μπορούν να εκμισθωθούν χωρίς δημοπρασία εάν οι εκμισθωτές είναι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας και μόνο αν υπάρχει απόλυτη πλειοψηφία του δημοτικού συμβουλίου ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ Οι επιχορηγήσεις διακρίνονται σε: τακτικές ή έκτακτες, με βάση την περιοδικότητα και τη θεσμική τους κατοχύρωση, νενικές ή ειδικές, ανάλογα με τον προορισμό των σχετικών εσόδων (δαπάνες κάθε είδους ή συγκεκριμένες δαπάνες). Οι τακτικές επιχορηγήσεις διευκολύνουν τον οικονομικό προγραμματισμό των Ο.Τ.Α. και οι γενικές δεν θίγουν την οικονομική και διοικητική τους αυτοτέλεια. Αποτελούν το κυριότερο μέσο που έχει στη διάθεση της η κεντρική διοίκηση για να χρηματοδοτεί γενικά τους Ο.Τ.Α., να ενισχύει τους οικονομικά αδύναμους και να προωθεί την οικονομική της πολιτική. Οι έκτακτες επιχορηγήσεις θα έπρεπε να καλύπτουν μόνο απρόβλεπτες, επείγουσες και συναφείς ανάγκες. Η χρησιμοποίηση τους σε μόνιμη βάση εντείνει την εξάρτηση των Ο.Τ.Α. από το κράτος και τις περισσότερες φορές είτε δεν επιτυγχάνουν τους στόχους τους, είτε η αποτελεσματικότητα τους είναι περιορισμένη. Οι ειδικές επιχορηγήσεις χρησιμοποιούνται για να προωθηθούν κρατικές πολιτικές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ή για να ενισχυθεί η παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών από τους Ο.Τ.Α. Η ευρεία χρησιμοποίηση εκτάκτων και ειδικών επιχορηγήσεων αποτελεί κλασικό παράδειγμα συγκεντρωτικής δημοσιονομικής διαχείρισης. 20

28 Οι δύο αποφάσεις κατανομής περιλαμβάνουν γενικές και ειδικές επιχορηγήσεις που κατανέμονται με ξεχωριστές διαδικασίες και κριτήρια κατανομής στους Ο.Τ.Α. Οι γενικές και ορισμένες ειδικές έχουν θεσμοθετηθεί μέσω διάφορων νόμων, ενώ πολλές ειδικές επιχορηγήσεις αποτελούν προϊόν κάλυψης αναγκών Ο.Τ.Α. Επίσης κάποιες θεσμοθετημένες ειδικές επιχορηγήσεις αφορούν αρμοδιότητες που έχουν μεταβιβαστεί στους Ο.Τ.Α. και το κόστος άσκησης τους πρέπει, με βάση την επιταγή του Συντάγματος, να καλύπτεται από το κράτος ΟΙ ΔΑΠ ΑΝ ΕΣ ΤΩΝ ΟΤΑ Οι δ α π ά νες (έξοδ α ) διακρίνονται σε: 1) Υ π ο χ ρ εω τικ ές: που εγγράφονται κατά προτεραιότητα στον προϋπολογισμό και περιλαμβάνουν όλα τα έξοδα διοίκησης, τα τοκοχρεολύσια, τις ετήσιες εισφορές σε Ν.Π.Δ.Δ. και συνδέσμους, τις δαπάνες υλοποίησης συμβάσεων κ.ά. Οι δαπάνες αυτές πληρώνονται κατά προτεραιότητα από τα έσοδα και μόνον εφόσον τα τελευταία επαρκούν, μπορούν να πραγματοποιηθούν άλλες. Αυτές είναι: Τα έξοδα παράστασης, η αποζημίωση των συμβούλων για τη συμμετοχή τους στις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και της Δημαρχιακής Επιτροπής, καθώς και τα έξοδα κίνησης των προέδρων των Δημοτικών Συμβουλίων. Οι κάθε είδους αποδοχές του προσωπικού. Οι παροχές σε είδος για την προστασία των εργαζομένων. Η γραφική ύλη, τα έντυπα και τα βιβλία των υπηρεσιών, η δαπάνη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου και ύδρευσης καθώς και τα τέλη ταχυδρομικών υπηρεσιών καθώς και κάθε είδους καύσιμα. Τα μισθώματα των ακινήτων που χρησιμοποιούνται για τις δημοτικές ή κοινοτικές υπηρεσίες. Τα έξοδα βεβαίωσης και είσπραξης. Τα τοκοχρεολύσια των δανείων. Τα ασφάλιστρα των οχημάτων. Οι ετήσιες εισφορές για τους συνδέσμους Δήμων. 21

29 Οι δαπάνες διαδημοτικής συνεργασίας και των προγραμματικών συμβάσεων. Οι επιχορηγήσεις των ιδρυμάτων του Δήμου. Οι δαπάνες για τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις. Γ ια τις παραπάνω δαπάνες υπολογίζονται τα τακτικά έσοδα που πραγματοποιήθηκαν το προτελευταίο έτος. 2) π ρ ο α ιρ ετικ ές, στις οποίες εντάσσεται κάθε άλλη δαπάνη που προβλέπεται από διάταξη νόμου ή εξυπηρετεί λειτουργικές ανάγκες των Ο.Τ.Α. ή συντελεί στην εκπλήρωση της αποστολής τους. Πιστώσεις που είναι γραμμένες στους ίδιους κωδικούς αριθμούς του προϋπολογισμού του Δήμου και διατίθενται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου είναι αυτές που αφορούν: Εθνικές ή τοπικές γιορτές ή άλλες ιδίως πολιτιστικές, μορφωτικές, ψυχαγωγικές, αθλητικές εκδηλώσεις, συνέδρια και συναντήσεις που οργανώνει ο Δήμος ή η Κοινότητα εφόσον σχετίζονται με την εδαφική του περιφέρεια και συνδέονται με την προαγωγή των κοινωνικών και οικονομικών συμφερόντων ή των πολιτιστικών και πνευματικών ενδιαφερόντων των κατοίκων του. Όμοιες εκδηλώσεις που οργανώνουν άλλοι φορείς και συμμετέχει ο Δήμος. Τιμητικές διακρίσεις, αναμνηστικά δώρα και φιλοξενία αντιπροσωπειών τα οποία συνέβαλαν με οποιοδήποτε τρόπο στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη ή προβολή του Δήμου. Την τουριστική προβολή του Δήμου. Έ κτακτες επιχορηγήσεις σε ΝΠΔΔ. Πιστώσεις που είναι γραμμένες στους ίδιους κωδικούς αριθμούς του προϋπολογισμού του Δήμου και διατίθενται με απόφαση του Δημάρχου είναι αυτές που αφορούν: Επικοινωνίες κάθε μορφής. Άμεση αποκατάσταση απρόβλεπτων ζημιών σε δίκτυα ύδρευσης, 22

30 αποχέτευσης, άρδευσης, φωτισμού και σε δρόμους. Πιστώσεις που είναι γραμμένες στους ίδιους κωδικούς αριθμούς του προϋπολογισμού του Δήμου και διατίθενται χωρίς οργάνου είναι αυτές που αφορούν: απόφαση οποιουδήποτε Αποδοχές κάθε είδους προσωπικού. Έξοδα παράστασης. Μισθώματα ακινήτων που χρησιμοποιούνται για τις υπηρεσίες του Δήμου. Εισφορές για την μισθοδοσία ελεγκτών. Έξοδα κίνησης εισπρακτόρων Δαπάνες για Επενδύσεις Η δαπάνη για κάθε έργο υπολογίζεται κατά προσέγγιση σύμφωνα με προκαταρκτικές εκθέσεις, προμελέτες, μελέτες ή άλλα στοιχεία. Τα Δημοτικά Συμβούλια οφείλουν, δύο (2) μήνες πριν από την έναρξη του οικονομικού έτους, να αποφασίζουν για το ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει με σειρά προτεραιότητας τα έργα που πρέπει να εκτελεστούν. Τροποποίηση του προγράμματος αυτού επιτρέπεται μόνο ύστερα από απόφαση του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου. Στις επενδύσεις περιλαμβάνονται: ο ΑΓΟΡΕΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ, ο ΜΕΛΕΤΕΣ, ΕΡΕΥΝΕΣ, ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ο ΔΑΠΑΝΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΔΗΜΩΝ ΟΠΩΣ ΥΔΡΕΥΣΗΣ, ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ, ο ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΟΔΟΣΤΡΩΜΑΤΩΝ, ΠΛΑΤΕΙΩΝ, ΠΑΡΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΟΤΟΠΩΝ. ο ΔΑΠΑΝΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ, ο ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΑΡΑΛΙΩΝ, ο ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΧΩΡΩΝ. ο ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ. 23

31 1.11. ΑΠ ΑΛΛΟ ΤΡΙΩ ΣΕΙΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ Επιτρέπεται να απαλλοτριωθουν υπέρ των δήμων αστικά ή αγροτικά ακίνητα για τους εξής λόγους: 1. Διάνοιξη, διεύρυνση, διαμόρφωση και κατασκευή δημοτικών οδών. 2. Για την ύδρευση και τη συγκέντρωση, μεταφορά, διανομή και εξυγίανση του νερού. 3. Για την άρδευση, αποξήρανση, αποστράγγιση ρευμάτων που έχουν σκοπό την βελτίωση της γεωργικής παραγωγής ή τη διανομή εκτάσεων σε δημότες ή δεν έχουν επαρκεί κλήρο. 4. Για τη δημιουργία ή επέκταση πλατειών, κήπων, αλσών, δεντροστοιχιών, αθλητικών γηπέδων, με επιφύλαξη ότι χρησιμοποιούνται οι διατάξεις σχετικές με το σχέδιο πόλης. 5. Γ ια τη εκτέλεση έργων αποχέτευσης των όμβριων υδάτων και κάθε είδους τεχνικών έργων που έχουν σκοπό την εξυγίανση και των εξωραϊσμό. 6. Γ ια την ίδρυση ή επέκταση κοιμητηρίου. 7. Για την συντήρηση και διαφύλαξη ακινήτων που έχουν ιστορική ή παραδοσιακή αξία. 8. Γ ια την εναπόθεση απορριμμάτων. 9. Για την προστασία του φυσικού ή πολιτιστικού περιβάλλοντος. 10. Για την κατασκευή κάθε δημοτικού κτηριακού έργου ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΟΤΑ Οικονομικό έτος είναι η χρονική περίοδος η οποία περιλαμβάνει τις διαχειριστικές, διοικητικές και λογιστικές πράξεις που σχετίζονται με τη διαχείριση των εσόδων, των εξόδων και των περιουσιακών στοιχείων των Δήμων Ο ΔΗΜ Ο ΤΙΚΟ Σ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Ο δημοτικός προϋπολογισμός είναι η απόφαση του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου με την οποία π ροσδιορίζονται τα έσοδα και καθορίζονται τα όρια των εξόδων για κάθε οικονομικό έτος. Ο τύπος του προϋπολογισμού του Δήμου καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. 24

32 Ο προϋπολογισμός των Δήμων διακρίνεται σε προϋπολογισμό εσόδων και προϋπολογισμό δαπανών. Έ σ ο δ α του ποοϋπολονισυού θεωρούνται: Τα ποσά που βεβαιώνονται στη διάρκεια του έτους, άσχετα από το έτος στο οποίο ανάγονται. Τα εισπραττόμενα ποσά που η βεβαίωση τους είχε ήδη συντελεστή στα προηγούμενα έτη. Έ ξοδ α του ποοϋπολονισυού θεωρούνται οι υ π ο χρεώ σ εις του Ο.Τ.Α. προς τρίτους, είτε από συμβάσεις είτε από κάθε άλλη οφειλή, οι οποίες καθίστανται απαιτητές κατά τη διάρκεια του έτους. Στον προϋπολογισμό εγγράφονται μόνο έσοδα και έξοδα που προβλέπονται από διατάξεις νόμων, καθώς και δαπάνες που εξυπηρετούν τις λειτουργικές ανάγκες των Ο.Τ.Α. ή συντελούν στην εκπλήρωση της αποστολής τους Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ως εργαλείο προγραμματισμού Το οικονομικό - διαχειριστικό - λογιστικό σύστημα των Δήμων και των Κοινοτήτων, που ίσχυε τα τελευταία σαράντα χρόνια, μετά τις μεγάλες αλλαγές που μεσολάβησαν στη δομή, τις αρμοδιότητες και τις λειτουργίες των πρωτοβάθμιων Ο.Τ.Α., δεν τους επέτρεπε να ασκήσουν αποτελεσματικά τις αρμοδιότητες τους και να ανταποκριθούν στις αναπτυξιακές και κοινωνικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Δεν αποτελούσε εργαλείο διοίκησης, προγραμματισμού και παρακολούθησης των δραστηριοτήτων τους και δυσχέραινε σημαντικά τις προγραμματικές και ελεγκτικές αρμοδιότητες της κεντρικής και περιφερειακής διοίκησης. Δημιουργούσε επίσης πρόσθετες δυσκολίες στην αξιοποίηση των προγραμμάτων και χρηματοδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατάρτιση του προϋπολογισμού δεν είχε το χαρακτήρα της ανάληψης δεσμευτικών οικονομικών υποχρεώσεων για τις δημοτικές αρχές, που από το βαθμό επίτευξης τους θα κριθεί η αποτελεσματικότητα των αιρετών οργάνων και του 25

33 υπηρεσιακού μηχανισμού. Η παρακολούθηση του, τις περισσότερες φορές, γινόταν για να διαπιστώνεται η υπέρβαση ή όχι κάποιων κονδυλίων και να δημιουργείται η εντύπωση ότι ασκείται κάποιας μορφής έλεγχος. Η σύνταξη του δεν προσδιοριζόταν με βάση τις δυνατότητες πραγματοποίησης εσόδων και στη συνέχεια μέσω αυτών, τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων. Πολύ συχνά τα έσοδα και οι δαπάνες υπερεκτιμούνταν, ώστε να αποφεύγονται τυχόν τροποποιήσεις. Τα τελευταία χρόνια μεσολάβησαν πολλές αλλαγές με στόχο τον εκσυγχρονισμό του, όπως: 1. Η εισαγωγή του διπλογραφικού λογιστικού συστήματος απετέλεσε το δεύτερο βήμα για τον εκσυγχρονισμό της οικονομικής διοίκησης και διαχείρισης (Π.Δ. 315/ Υ.Α. 4604/2005). Εκπονήθηκε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης, με τη συνεργασία ΥΠΕΣΔΔΑ - ΚΕΔΚΕ - ΕΕΤΑΑ και εφαρμόζεται πλέον από το 90% των υπόχρεων Δήμων (με πληθυσμό πάνω από κατοίκους). 2. Το δεύτερο σημαντικό βήμα αφορά το νέο τύπο προϋπολογισμού που εκκρεμούσε από το 1970 και εγκρίθηκε το Οι διαδικασίες κατάρτισης και έγκρισης του προϋπολογισμού-απολογισμού έγιναν πιο ουσιαστικές και λειτουργικές. Ο προϋπολογισμός αποτελεί τον κυριότερο τοπικό δημοσιονομικό θεσμό που χρησιμοποιούν οι Ο.Τ.Α. για να υλοποιήσουν τα προγράμματα δράσης και να ασκήσουν τις αρμοδιότητες τους. Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει τις δραστηριότητες που προγραμματίζει ένας Ο.Τ.Α. για ορισμένη περίοδο (ετήσια), για τις οποίες σκοπεύει να δαπανήσει έσοδα που υπολογίζει να εισπράξει από διάφορες πηγές Αποτελεί λοιπόν απαραίτητο εργαλείο για την ορθολογική διαχείριση των οικονομικών των Ο.Τ.Α.. Στον προϋπολογισμό ενσωματώνονται σε ετήσια βάση οι στόχοι των αιρετών οργάνων και εξειδικεύονται ποσοτικά οι τοπικές πολιτικές, τις οποίες θα υλοποιήσουν τα εκτελεστικά όργανα και ο υπηρεσιακός μηχανισμός. 26

34 Καταγράφονται επίσης οι συγκεκριμένες πηγές εσόδων και χρηματοδότησης των παραπάνω στόχων και πολιτικών. Ο προϋπολογισμός αποτελεί λοιπόν ένα ετήσιο πρόγραμμα εσόδων και δαπανών, ο βαθμός υλοποίησης του οποίου αποτελεί κριτήριο ορθής κατάρτισης και αποτελεσματικότητας τω ν αιρετών οργάνων και τω ν υπηρεσιών των Ο.Τ.Α Οι Α ρχές Κατάρτισης 1 ) 0 προϋπολογισμός συντάσσεται για ένα οικονομικό - ημερολογιακό έτος, η χρονική περίοδος που περιλαμβάνει τις διαχειριστικές και λογιστικές πράξεις, που έχουν σχέση με τα έσοδα, τα έξοδα, και τα περιουσιακά στοιχεία των Ο.Τ.Α. 2) Ο προϋπολογισμός είναι υποχρεωτικά ισοσκελισμένος. 3) Στον προϋπολογισμό εγγράφονται όλα τα έσοδα και έξοδα. 4) Τα ποσά πρέπει να είναι σωστά, να μη δημιουργούν σύγχυση και ασάφειες και να διευκολύνουν τον έλεγχο από το δημοτικό συμβούλιο, τους πολίτες και την περιφερειακή διοίκηση. Οι εκτιμήσεις και οι προβλέψεις πρέπει να επαληθεύονται, όσο το δυνατόν περισσότερο, στο τέλος του έτους. 5) Κατάρτιση, ψήφιση και δημοσίευση του προϋπολογισμού: η δημαρχιακή επιτροπή συντάσσει το σχέδιο του προϋπολογισμού αιτιολογώντας κάθε εγγραφή στο Δημοτικό Συμβούλιο, για συζήτηση και απόφαση το αργότερο ως το τέλος Οκτωβρίου κάθε έτους. Το Συμβούλιο ως το τέλος Νοεμβρίου του ίδιου έτους ψηφίζει τον προϋπολογισμό και τον υποβάλει ισοσκελισμένο στον ΓΓΠ. Το αργότερο σε είκοσι (20) μέρες, δηλαδή στο τέλος του Δεκεμβρίου δημοσιεύεται συνοπτική κατάσταση του προϋπολογισμού σε τοπική εφημερίδα. 6 ) 0 ΓΓΠ εάν διαπιστώσει ότι οι υποχρεωτικές δαπάνες ή έσοδα δεν έχουν εγγράφει στον προϋπολογισμό καλεί το Δημοτικό Συμβούλιο να τον αναμορφώσει κατάλληλα. Ειδικές διατάξεις ρυθμίζουν τις δωρεές, τις πωλήσεις δημόσιας γης, όπως επίσης και την αγορά ακινήτων, την εκμίσθωση της κινητής και ακίνητης περιουσίας και την ανάθεση έργων για δήμους και κοινότητες ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΔΗΜΩΝ Ο κατασταλτικός έλεγχος των δαπανών των ΟΤΑ γίνεται στο τέλος Μάίου όταν η Ταμειακή Υπηρεσία υποβάλλει δια μέσου του Δημάρχου στη Δημαρχιακή 27

35 Επιτροπή λογαριασμό της διαχείρισης του οικονομικού έτους που έληξε. Ο λογαριασμός υποβάλλεται ενιαίος, ανεξάρτητα από τις μεταβολές που έχουν γίνει. Μέσα σε δύο μήνες η Δημαρχιακή Επιτροπή τον προελέγχει και υποβάλλει στο Δημοτικό Συμβούλιο τον ισολογισμό και τα αποτελέσματα χρήσεως μαζί με την έκθεσή της. Ο ρόλος του ορκωτού λογιστή Ο Ισολογισμός και τα Αποτελέσματα Χρήσεως πριν από την υποβολή τους στο Δημοτικό συμβούλιο ελέγχονται από ένα ορκωτό ελεγκτή-λογιστή. Στον χορηγούμενο πιστοποιητικό ελέγχου του, ο ορκωτός ελεγκτής-λογιστής αναφέρει, εάν ο Δήμος εφάρμοσε ορθά το κλαδικό λογιστικό σχέδιο Δήμων και Κοινοτήτων, εάν τηρήθηκαν οι σχετικές διατάξεις που αφορούν το οικονομικό, λογιστικό και διαχειριστικό σύστημα των Δήμων. Εκεί αναφέρει σημαντικές ανεπάρκειες που έχουν ουσιώδη επίδραση στην ακρίβεια ή ορθότητα κονδυλίων του ισολογισμού. Εκτός από το πιστοποιητικό ελέγχου ο ορκωτός λογιστής υποβάλλει έκθεση με τις αναγκαίες υποδείξεις του για κάθε θέμα Έγκριση του Ισολογισμού Ο Απολογισμός ή και ο Ισολογισμός εγκρίνονται από τη Δημαρχιακή Επιτροπή και μαζί με το πιστοποιητικό και την έκθεση ελέγχου του ορκωτού λογιστή υποβάλλονται για έλεγχο στο Ελεγκτικό Συνέδριο μέσα σε ένα μήνα. Συνοπτική κατάσταση του ισολογισμού και απολογισμού, των αποτελεσμάτων χρήσης, του πιστοποιητικού ελέγχου και της έκθεσης του ορκωτού λογιστή δημοσιεύονται σε τοπική εφημερίδα ΤΑΜ ΕΙΑΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ Η ταμειακή λειτουργία των δήμων με πληθυσμό άνω των πέντε χιλιάδων (5000) κατοίκων διεξάγεται υποχρεωτικά από από ίδια ταμειακή υπηρεσία που συνιστάται με τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας. Στους λοιπούς δήμους είναι δυνατή η σύσταση ίδιας ταμειακής υπηρεσίας με σχετική πρόβλεψη στον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας αυτών. Στις κοινότητες της χώρας, στους συνδέσμους δήμων και κοινοτήτων, καθώς και στα ιδρύματα και νομικά πρόσωπα των ΟΤΑ είναι δυνατή η σύσταση ίδιας 28

36 ταμειακής υπηρεσίας με σχετική πρόβλεψη στον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας αυτών κατόπιν προηγούμενης εγκριτικής απόφασης του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας. Η ταμειακή υπηρεσία των ΟΤΑ που δεν υποχρεούνται και δεν έχουν συστήσει ίδια ταμειακή υπηρεσία διεξάγεται από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων διαμέσου των δημόσιων οικονομικών υπηρεσιών, με υπάλληλους που διατίθενται από τους οικείους ΟΤΑ. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Όμοροι δήμοι και κοινότητες είναι δυνατόν να συστήσουν κοινή ταμειακή υπηρεσία, συνάπτοντας σχετική σύμβαση διαδημοτικής συνεργασίας. Η ταμειακή υπηρεσία των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου των δήμων και των κοινοτήτων, τα οποία δεν έχουν δική τους ταμειακή υπηρεσία, διεξάγεται από αυτόν που ασκεί την ταμειακή υπηρεσία του δήμου ή της κοινότητας που τα έχει συστήσει. Σε περίπτωση που η ταμειακή υπηρεσία διεξάγεται μέσω των δημοσίων οικονομικών υπηρεσιών (Δ.Ο.Υ.), αυτή διεξάγεται από υπαλλήλους του οικείου ΟΤΑ, ο οποίος έχει συστήσει το νομικό πρόσωπο. Δήμοι που έχουν δική τους ταμειακή υπηρεσία και υπηρεσία ύδρευσης ή επιχείρηση ύδρευσης μπορούν να συνεισπράττουν με τους λογαριασμούς ύδρευσης και άλλα βεβαιωμένα χρέη από τέλη, δικαιώματα και εισφορές ανταποδοτικού χαρακτήρα, ύστερα από αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Οικονομικός και Διαχειριστικό Έλεγχος Η Οικονομική Επιθεώρηση του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών μπορεί να διενεργεί οικονομικούς και διαχειριστικούς ελέγχους στις διαχειρίσεις των δήμων και κοινοτήτων και των νομικών τους προσώπων δημοσίου δικαίου ύστερα από αίτημα του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης ή του Γ ενικού Γ ραμματέα Περιφέρειας Είσπραξη Εσόδων Για την είσπραξη των εσόδων των Δήμων και των Κοινοτήτων εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων, όπως αυτές κάθε φορά ισχύουν. 29

37 Τα ταμειακά όργανα των ΟΤΑ ασκούν αντιστοίχως όλες τις αρμοδιότητες που προβλέπουν οι διατάξεις αυτές. Οι διατάξεις του α.ν. 1819/1951 (Φ.Ε.Κ. Α 149) «Περί τρόπου διεξαγωγής των πάσης (ρύσεως συναλλαγών του Δημοσίου», όπως κάθε φορά ισχύουν, εφαρμόζονται ανάλογα και για τα χρέη προς τους ΟΤΑ, που έχουν ίδια ταμειακή υπηρεσία, Δήμοι που έχουν δική τους ταμειακή υπηρεσία και υπηρεσία ύδρευσης ή επιχείρηση ύδρευσης μπορούν να συνεισπράττουν με τους λογαριασμούς ύδρευσης και άλλα βεβαιωμένα χρέη από τέλη, δικαιώματα και εισφορές ανταποδοτικού χαρακτήρα, ύστερα από αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζονται τα όρια των οφειλών προς τους ΟΤΑ, μέχρι τα οποία αμελείται η ταμειακή βεβαίωση του και η λήψη αναγκαστικών μέτρων είσπραξης Έ λεγχος των λογαριασμών των ΟΤΑ α βαθμού Οι δαπάνες των δήμων με πληθυσμό άνω των πέντε χιλιάδων (5000) κατοίκων υπάγονται, στον προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο οποίος διενεργείται σύμφωνα με τη νομοθεσία που το διέπει και αναφέρεται, στην εξέταση: > Αν η σχετική πίστωση είναι εγγεγραμμένη στον προϋπολογισμό του Δήμου ή της Κοινότητας. > Αν τηρήθηκε η προβλεπόμενη νόμιμη διαδικασία του λογιστικού των Δήμων και Κοινοτήτων. > Αν τα δικαιολογητικά της δαπάνης είναι πλήρη. Από τον προληπτικό έλεγχο εξαιρούνται οι εξής κατηγορίες δαπανών: > Δαπάνες πληρωμής κάθε είδους αποδοχών καθώς και των κατ αποκοπή εξόδων κίνησης των τακτικών υπαλλήλων, περιλαμβανομένων «των έμμισθων δικηγόρων», και των με σύμβαση αορίστου χρόνου, πλην των προσθέτων αμοιβών αυτών και της μισθοδοσίας του πρώτου μηνός εκείνων που διορίζονται ή μονιμοποιούνται. > Δαπάνες απόδοσης των υπέρ τρίτων ενεργούμενων κρατήσεων (φόρων, ασφαλιστικών εισφορών κ.λ.π). 30

38 > Περιοδικές δαπάνες μισθωμάτων ακινήτων και εγκαταστάσεων, εκτός από εκείνες που καταβάλλονται για πρώτη φορά, μετά την κατάρτιση, παράταση, ανανέωση ή τροποποίηση της σχετικής σύμβασης. > Δαπάνες καταναλώσεως ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και σταθερής τηλεφωνίας. > Δαπάνες απομαγνητοφώνησης των πρακτικών συνεδριάσεων των δημοτικών και κοινοτικών συμβουλίων και των δημαρχιακών επιτροπών. > Δαπάνες κάθε είδους μικρότερες των χιλίων ευρώ. Αρμόδια όργανα για την άσκηση του ελέγχου αυτού είναι οι Υπηρεσίες Επιτροπών του Ελεγκτικού Συνεδρίου που εδρεύουν στις πρωτεύουσες των νομών ή νομαρχιών του κράτους, που ορίζονται με απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Δικαιοσύνης, μετά από αίτηση του οικείου ΟΤΑ, επιτρέπεται η άσκηση προληπτικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο, επί των δαπανών Δήμων ή Κοινοτήτων κάτω των κατοίκων καθώς και νομικών προσώπων αυτών. Ο κατασταλτικός έλεγχος των δαπανών των ΟΤΑ α βαθμού είναι δειγματοληπτικός και διενεργείται επιτοπίως, από την Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία ορίζεται με απόφαση της Ολομέλειας αυτού. Στην αρμόδια Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου υποβάλλονται, κατ έτος, αντίγραφα των απολογισμών ή των ισολογισμών των ΟΤΑ συνοδευόμενα: α) από τις σχετικές εκθέσεις και πράξεις των αρμόδιων οργάνων τους και β) από κάθε σχετικό με τον έλεγχο στοιχείο που καθορίζεται με απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Τα απολογιστικά στοιχεία (δικαιολογητικά) φυλάσσονται, με ευθύνη των προϊσταμένων των αρμόδιων υπηρεσιών των ΟΤΑ, σε ασφαλές μέρος. Ο κατασταλτικός έλεγχος ολοκληρώνεται μέσα σε έξι μήνες από την ημερομηνία αποστολής του αντιγράφου του απολογισμού, ή και του ισολογισμού. Οι ΟΤΑ αποδίδουν στο Ελεγκτικό Συνέδριο ετήσιο λογαριασμό διαχείρισης. Σε κάθε περίπτωση ο Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου μπορεί να διατάξει έκτακτο διαχειριστικό έλεγχο της διαχείρισης ενός ΟΤΑ ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου αυτού. 31

39 1.15. ΤΟ ΔΙΠΛΟΓΡΑΦ ΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΠΡΟ ΛΟ ΓΟΣ Είμαστε μπροστά στις νέες προκλήσεις της ιστορίας και της πορείας του τόπου μας. Σήμερα που τα πάντα αλλάζουν με ραγδαία ταχύτητα βρισκόμαστε στην αναζήτηση λύσεων που θα καταστήσουν τη χώρα μας ισχυρή και ισότιμη με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μέσα σ έναν κόσμο που μεταβάλλει καθημερινά τις οικονομικές, κοινωνικές και παραγωγικές του δομές είναι αδύνατο οι παραδοσιακές μορφές οργάνωσης να παραμείνουν αναλλοίωτες και στάσιμες. Οι διαρκώς αυξανόιιενες ανάνκες παροχής υπηρεσιών προο τους πολίτες οδηνούν αναπόφευκτα στην ανάνκη πολιτικών αποκέντρωσης και στη διαρκή προσπάθεια διαυόρφωστκ ενός κατάλληλου υηνανισυού ετοιυότηταο. που δεν είναι άλλoc από την τέλεια οονανωυένη Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων στη βάση της αυτονομίας του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του κράτους είναι βασική προϋπόθεση και επιταγή για να αποτελέσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση μοχλό ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο και να συμβάλλει στους εκσυγχρονισμούς της κοινωνίας. Οι εμπειρίες που αποκομίσαμε μέχρι σήμερα δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι οι θεσμικές παρεμβάσεις δεν είναι από μόνες τους ικανές να μετατρέψουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε μοχλό οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Για να έχει επιτυχία η προσπάθεια αυτή, μία από τις βασικές προϋποθέσεις είναι και ο εκσυγχρονισμός των οικονομικών λειτουργιών της. Στην κατεύθυνση αυτή κινείται και η προσπάθεια εφαρμογής του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος στους Ο.Τ.Α. Α Βαθμού της χώρας μας. Οι Δήμοι εφαρμόζοντας τις αρχές του Δημόσιου Λογιστικού (Απλογραφικό Λογιστικό Σύστημα) δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσουν σε δεδομένη χρονική σ τιγμή την ακριβή οικονομική κατάσταση, τα περιουσιακά στοιχεία καθώς και τις διάφορες υποχρεώσεις - απαιτήσεις τους, αφού το ισχύον Σύστημα δεν παρείχε την δυνατότητα σύνταξης Ισολογισμού και Αποτελεσμάτων Χρήσεως. Πρόσφατα θεσπίστηκε επίσημα στους Ο.Τ.Α. Α Βαθμού με το Π.Δ. 315/99 (Φ.Ε.Κ. 302/ ). 32

40 Το Κλαδικό Λογιστικό Σχέδιο, σύμφωνα με το ΠΔ 315/1999, όσον αφορά τη Γενική Λογιστική εφαρμόζεται υποχρεωτικά από από τους δήμους και κοινότητες με πληθυσμό πάνω από κατοίκους, με βάση τα αποτελέσματα της τελευταίας απογραφής, ή με τακτικά έσοδα πάνω από (500 εκ. δραχμές). Όσον αφορά την Αναλυτική Λογιστική εφαρμόζεται υποχρεωτικά από από τους δήμους και κοινότητες με πληθυσμό πάνω από κατοίκους ή με έσοδα πάνω από (1 δις δραχμές). Πολλά και ποικίλα τα πλεονεκτήματα που θα προκύψουν και οι λύσεις που θα δοθούν από την εφαρμογή του Διπλογραφικού Συστήματος στους Δήμους μας. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής: 1. Η σύνταξη και δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων (Ισολογισμός και Αποτελέσματα Χρήσεως) θα επιτρέψει την απεικόνιση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης του κάθε Δήμου και θα δίνει την δυνατότητα σύγκρισης δημοσιευμένων στοιχείων. 2. Άμεση, αξιόπιστη και ακριβή πληροφόρηση των οικονομικών στοιχείων και μεγεθών του εκάστοτε Δήμου. Οι Ο.Τ.Α. θα είναι σε θέση να γνωρίζουν έγκαιρα και σωστά: οανά πάσα στιγμή τα πάγια στοιχεία, τα δικαιώματα, τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις τους. ο Ανά μονάδα χρόνου τα αποτελέσματα που πέτυχαν από τις οικονομικές τους δραστηριότητες. ο Ανά τμήμα/υπηρεσία το κόστος λειτουργίας τους και το αποτέλεσμα που επέτυχαν. 3. Ο σωστός προγραμματισμός των πληρωμών και εισπράξεων για την υλοποίηση των έργων. 4. Ο καλύτερος δυνατόν οικονομικός, διαχειριστικός και διοικητικός έλεγχος των Ο.Τ.Α. εκ μέρους των οργάνων τους. Αναλύοντας τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το Δημόσιο Λογιστικό σαν ένα εργαλείο καθαρά ταμειακής διαχείρισης, δεν διαθέτει τις δυνατότητες μιας ολοκληρωμένης και αξιόπιστης λογιστικής παρακολούθησης. Αυτός είναι και ο κυριότερος λόγος που καθιστά απαραίτητη την εφαρμογή και χρήση του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος στους Ο.Τ.Α. 33

41 Με την εφαρμογή του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος στους ΟΤΑ, περνάμε σε μία νέα φάση σε ότι αφορά στην παρακολούθηση των οικονομικών των Δήμων κγ αυτό γιατί τις αλλαγές στη λογιστική παρακολούθηση δεν μπορούμε να τις δούμε ξεκομμένα από τις νέες απαιτήσεις στην διοίκηση των Ο.Τ.Α. Σήμερα είναι απαραίτητη η γνώση όχι μόνο πρωταρχικών οικονομικών πληροφοριών (γνώση της χρηματοοικονομικής θέσης του Δήμου-υποχρεώσεις και απαιτήσεις), αλλά και του αναλυτικού αποτελέσματος. Η εφαρμογή της Διπλογραφικής Λογιστικής μεθόδου στις οικονομικές υπηρεσίες, θα επιφέρει αλλά και θα απαιτήσει αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία του Δήμου, δίνοντας παράλληλα δυνατότητες για το πέρασμα σε ανώτερα επίπεδα οικονομικής διαχείρισης. Πρέπει να κατανοηθεί από όλους μας πως χρειάζεται ουσιαστική αναβάθμιση της λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών των Δήμων και του προσωπικού που τις στελεχώνει. Το ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α., στη προσπάθειά του να βοηθήσει τους Δήμους στην εφαρμογή του Διπλογραφικού Συστήματος, συγκρότησε Ομάδα Διοίκησης Έργου (Ο.Δ.Ε.), η οποία, μεταξύ των άλλων, θα εκδώσει μία σειρά από οδηγούς και βοηθήματα για το «Διπλογραφικό» Το Έργο της εφαρμογής του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος στους Ο.Τ.Α. Η εφαρμογή του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος στους Δήμους αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα Λογιστικής και η υλοποίησή του απαιτεί σχεδίασμά και οργάνωση. Οι πρώτες απόψεις για την εφαρμογή του νέου Λογιστικού Συστήματος εμφάνιζαν το όλο Έργο σαν αγορά και λειτουργία ενός μηχανογραφικού λογιστικού προγράμματος. Αυτές οι αρχικές απόψεις συμπληρώθηκαν με την αναγκαιότητα ύπαρξης κάποιου προσωπικού που θα έκανε καταχωρίσεις, αλλά και πάλι οι διαστάσεις του έργου εμφανίζονταν περιορισμένες. Το τελευταίο χρονικό διάστημα ωριμάζει η αντίληψη που αντιμετωπίζει την εφαρμογή του Διπλογραφικού Λογιστικού Συστήματος στους ΟΤΑ ως ένα μεγάλο και σύνθετο έργο. 34

42 Ένα τέτοιο μεγάλο Έργο, με διαστάσεις πανελλαδικές και τοπικές, απαιτεί την ενεργοποίηση του μηχανισμού όλου του Δήμου, ιδιαίτερα σε ορισμένα τμήματά του, όπως είναι η Απογραφή Έναρξης. Κάτω από αυτή τη λογική είναι αναγκαίο το Δημοτικό Συμβούλιο ή η Δημαρχιακή επιτροπή να συζητήσει για το έργο πρώτα με τα στελέχη του Δήμου, και από κοινού να σχεδιάσουν βήμα - βήμα την εφαρμογή του Έργου, εκτιμώντας: τις δυνατότητες του προσωπικού, τις ανάγκες του σε εκπαίδευση, τη δυνατότητα αξιοποίησης ορισμένων στελεχών σε νέες θέσεις, την πορεία ολοκλήρωσης της μηχανογράφησης του Δήμου. Ο σχεδιασμός αυτός πρέπει να τοποθετηθεί στη βάση χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης, με χρέωση σε συγκεκριμένους ανθρώπους και καθορισμό υπευθύνων Έ ργου ανά Δήμο Οι π αράγοντες που επ ιδρούν σ τη ν διαδικασία μετάβασης από το λ ο γ ισ τικ ό τω ν Ο.Τ.Α. στο Δ ιπ λο γραφ ικό Σύστημα Λ ογισ τικής Π αρακολούθησης Τα βήματα που θα απαιτηθούν έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά, παρά τη διαφορετικότητα του κάθε Δήμου. Οι παράγοντες που επιδρούν στα απαιτούμενα βήματα και επηρεάζουν τη γρήγορη ή αργή μετάβαση είναι: ί. Το ισ χύον νομικό π λα ίσ ιο που καθορίζει τη συνύπαρξη του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. και του Διπλογραφικού Συστήματος. Με βάση όσα ισχύουν σήμερα το Λογιστικό των ΟΤΑ λειτουργεί πλήρως και παράλληλα με το Διπλογραφικό Σύστημα. Μάλιστα η παρακολούθηση του προϋπολογισμού του Δήμου θα γίνεται και Διπλογραφικά μέσω λογαριασμών τάξεως (πληροφοριακοί λογαριασμοί του Διπλογραφικού Συστήματος). Η συνύπαρξη των δύο Λογιστικών Συστημάτων (Λογιστικού των Ο.Τ.Α. και Διπλογραφικού), βοηθά στο να μην «αναστατωθεί» η σημερινή λειτουργία των υπηρεσιών και εξασφαλίζει την ομαλή μετάβαση στο Διπλογραφικό, ii. Η κατάσταση του ανθρώ πινου δυναμικού όσον αφορά στη γνώση του Διπλογραφικού Συστήματος. Στο σημείο αυτό πρέπει να εκτιμηθούν δύο παράμετροι: 35

43 ο το προσωπικό των οικονομικών υπηρεσιών των Δήμων δεν έχει την εμπειρία λειτουργίας Διπλογραφικού Συστήματος, ενώ και όσοι το γνωρίζουν έχουν αποξενωθεί από αυτό, αφού η δουλειά τους γίνεται με το Απλογραφικό Λογιστικό των Ο.Τ.Α. ο το ύπαρχον ανθρώπινο δυναμικό όμως αποτελεί τον κορμό και την ατμομηχανή υλοποίησης του Έργου εφαρμογής του Διπλογραφικού Συστήματος, και γι αυτό το λόγο πρέπει να του παρασχεθεί κάθε βοήθεια, iii. Το επ ίπ εδ ο μηχανοργάνω σης του Δήμου: -Η ύπαρξη υποδομής για τη μηχανογραφική παρακολούθηση τομέων των οικονομικών διαδικασιών παίζει καθοριστικό ρόλο στην πορεία υλοποίησης του προγράμματος. -Είναι απαραίτητο να υπάρχει μηχανογράφηση στις προμήθειες για την καταχώρηση των αναλαμβανομένων υποχρεώσεων και των τιμολογίων, έτσι ώστε οι καταχωρήσεις να ενημερώνουν το Διπλογραφικό. -Το επίπεδο μηχανογράφησης τμημάτων των προσόδων σε συνδυασμό με την ταμειακή υπηρεσία, μας καθορίζει το επίπεδο αυτόματης ενημέρωσης του Διπλογραφικού. -Η αλληλοενημέρωση όλων αυτών των τμημάτων μηχανογραφικής παρακολούθησης δίνει τη δυνατότητα: τα έσοδα να χρεώνουν (βεβαιώνουν) τους δημότες και το ταμείο με την είσπραξη των οφειλών να ξεχρεώνει (πιστώνει) τους δημότες. Ο προϋπολογισμός να ενημερώνεται από το ταμείο με τα πληρωθέντα και κατ επέκταση το ταμείο με τις πληρωμές να εξοφλεί τους προμηθευτές. -Ιδιαίτερα για τους Δήμους με υποχρέωση τήρησης Αναλυτικής Λογιστικής, η μηχανοργάνωση των αποθηκών (πέραν των άλλων λειτουργιών του δήμου) αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εφαρμογή της Αναλυτικής Λογιστικής. IV. Το μέγεθος του δήμου. Εννοείται ότι η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και κατ επέκταση τα προβλήματα που παρουσιάζονται είναι διαφορετικά και ανάλογα με το μέγεθος του Δήμου. Για παοάδεινυα: ένας νεοσύστατος Δήμος με ικανό αριθμό δημοτικών καταστημάτων πρέπει να λειτουργήσει τη λογιστική των υποκαταστημάτων, ένας Δήμος μικρός με αντίστοιχου μεγέθους προϋπολογισμό, δε θα έχει να αντιμετωπίσει τον όγκο των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ένας Δήμος με προϋπολογισμό δισεκατομμυρίων, με διαφορετική διάρθρωση υπηρεσιών, με 36

44 πολλές διευθύνσεις και με το γνωστό πρόβλημα της «κατάτμησης» των γνωστικών αντικειμένων ανάμεσα στο προσωπικό. V. Το επ ίπ εδ ο τήρησ ης τω ν διαδικασιώ ν σ τη ν αλυσίδα τω ν οικονομικώ ν υπ ηρεσιώ ν: ο Η λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών απαιτεί την τήρηση ορισμένων διαδικασιών που έχουν σχέση με τον έλεγχο νομιμότητας της δαπάνης, αλλά και με διαδικασίες ελέγχου (όπως η τήρηση του βιβλίου ανειλημμένων υποχρεώσεων για τον έλεγχο της υπέρβασης της δαπάνης). Στις περισσότερες περιπτώσεις των Δήμων, πολλές από τις διαδικασίες αυτές δεν τηρούνται ολοκληρωμένα. ο Η τήρηση συγκεκριμένων διαδικασιών επιδρά σημαντικά στη σωστή εφαρμογή του Διπλογραφικού Συστήματος. Γία παοάδεινυα: η παρακολούθηση του προϋπολογισμού θα γίνεται με διπλογραφικές εγγραφές, εάν όμως ο Δήμος δεν τηρεί την διαδικασία της ανάληψης δαπάνης, δεν θα μπορεί να αποτυπώνει ένα κομμάτι της παρακολούθησης του προϋπολογισμού με Διπλογραφικό τρόπο, ο Επιπλέον είναι έκδηλο ότι το καλό επίπεδο λειτουργίας του λογιστικού των Ο.Τ.Α., είναι καθοριστικός παράγοντας στην σωστή μετάβαση στο Διπλογραφικό Σύστημα. Γτα παοάδεινυα: η καταχώριση του παραστατικού του προμηθευτή είναι βασικός όρος λογιστικής λειτουργίας στο Διπλογραφικό Σύστημα και δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα σε εκείνον τον Δήμο, ο οποίος σήμερα δεν μπορεί να συγκεντρώσει άμεσα τα παραστατικά που λαμβάνει από τους προμηθευτές του. vi. Η ύπαρξη Ταμειακής Υπηρεσίας, ο Για τη λειτουργία του Διπλογραφικού Συστήματος είναι αναγκαία η ύπαρξη Ταμειακής Υπηρεσίας. Αν δεν υπάρχει το ταμείο, δεν μπορούν να εμφανίζονται λογιστικά οι ταμειακές εγγραφές (εισπράξεις - πληρωμές), οι οποίες είναι απαραίτητες στο Διπλογραφικό Σύστημα. ο Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται στο βαθμό που ο ελεγκτής εσόδων στην ΔΟΥ είναι συνδεδεμένος μηχανογραφικά με το Δήμο και με αυτό τον τρόπο υπάρχει η δυνατότητα να ενημερώνεται το Διπλογραφικό, ο Πάντως θα λέγαμε πως η σύσταση Ταμειακής Υπηρεσίας είναι όρος για την λειτουργία του Διπλογραφικού, ενώ βοηθάει γενικότερα το Δήμο στον οικονομικό προγραμματισμό του και στη διαχειριστική του αυτοτέλεια. 37

45 vii. Η λειτο υ ρ γία οργανω μένης αποθήκης. Ο τρόπος που επιδρά η λειτουργία οργανωμένης αποθήκης στη διαδικασία υλοποίησης της εφαρμογής του Διπλογραφικού είναι διπλός: ο Ο ουσιαστικός λόγος ύπαρξης της αποθήκης, αφορά στην παρακολούθηση των αποθεμάτων σαν βασικό στοιχείο για τη διαμόρφωση του κόστους και κατ επέκταση των οικονομικών αποτελεσμάτων του Δήμου. Δεν μπορούμε να μιλάμε για λειτουργία Αναλυτικής Λογιστικής δίχως την άρτια και ολοκληρωμένη λειτουργία της αποθήκης του Δήμου. ο Επιπλέον, η αποθήκη λειτουργεί και για την μηχανογραφική σύνδεση των εγγραφών του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. με το Διπλογραφικό. Παρόλα αυτά η λειτουργία οργανωμένης αποθήκης δεν είναι προαπαιτούμενο για την έναρξη λειτουργίας του Διπλογραφικού Συστήματος Δημιουργία Λογιστικού Σχεδίου - Αντιστοίχηση Κατά τη φάση αυτή διαμορφώνουμε το συγκεκριμένο Λογιστικό Σχέδιο του Δήμου και αντιστοιχίζουμε τους κωδικούς του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. με τους κωδικούς του Διπλογραφικού Συστήματος: Συγκρότησ η-εξειδίκευση του Λ ογισ τικού Σχεδίου του Δήμου. Το κλαδικό λογιστικό σχέδιο χρειάζεται εξειδίκευση για τον συγκεκριμένο Δήμο, πιο συγκεκριμένα: ο ο Κωδικοποίηση των έργων. Διαχωρισμό των επιχορηγήσεων σε εκείνες που χορηγούνται για την εξυπηρέτηση λειτουργικών αναγκών και σε εκείνες που χορηγούνται για την κατασκευή έργων. ο Διαμόρφωση λογαριασμών για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων πληροφοριακών αναγκών του Δήμου. Η διαμόρφωση του συγκεκριμένου Λογιστικού Σχεδίου σε κάθε Δήμο βοηθά στην εξοικείωση του δυναμικού του Δήμου με πρακτικά θέματα εφαρμογής του Διπλογραφικού Συστήματος (ποιους κωδικούς και σε ποιες περιπτώσεις τους χρησιμοποιούμε για την αποτύπωση κωδικών του προϋπολογισμού), καθώς και στην αφομοίωση βασικών θεμάτων του Διπλογραφικού Συστήματος. Με τη διαδικασία αυτή γίνονται επισημάνσεις για τη δημιουργία νέων κωδικών στο κλαδικό Λογιστικό Σχέδιο, όπως και παρατηρήσεις για τυχόν 38

46 διορθώσεις που χρειάζεται να γίνουν στη σημερινή κωδικοποίηση του κλαδικού Λογιστικού Σχεδίου, πάντα μέσα από τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις των ιδιομορφιών του Δήμου. Στην συνέχεια «αντιστοιχίζουμε» τους κωδικούς του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. με τους κωδικούς του Διπλογραφικού Συστήματος. Ως «αντιστοίχηση» εννοούμε την αντιπαραβολή σε κάθε κωδικό του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. έναν ή περισσότερους κωδικούς της Γενικής Λογιστικής. Η αντιστοίχηση βοηθά στη σύνδεση των λογιστικών πράξεων του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. και την απεικόνισή τους στο Διπλογραφικό. Επίσης, συμβάλλει σημαντικά στη μηχανογραφική ενημέρωση του Διπλογραφικού μέσω των ενημερώσεων που γίνονται στο σύστημα της οικονομικής διαχείρισης του Δήμου (η αντιστοίχηση θα απεικονιστεί στο λογισμικό). Τι αντιστοιχίζουμε: ο ο ο Τους κωδικούς των εσόδων του Δήμου, των υλικών, των εξόδων και των παγίων. Των κρατήσεων. Των απαιτήσεων και των προμηθευτών. Στον παρακάτω πίνακα παρατηρούμε ενδεικτικά πως εννοούμε την αντιστοίχηση με στόχο την αυτόματη ενημέρωση του Διπλογραφικού Συστήματος μέσω της οικονομικής διαχείρισης του Δήμου (Λογιστικό των Ο.Τ.Α.): 39

47 1 ] Γοσόα αττικών «ο o^p o n u * Δ ΚΟ Επίπεδα αντιστοίχκιης και ενημέρωσης λογιστικού των Ο.Τ.Α. με λογαριασμούς Γενικής Λογιστικής 13 Ισσδα >««ρσ»θ9ρ Λ ίαρθρ l^onó Κ οκ) Ίικ υ ρ,α ο α? Εαω υοκοκ^τηρ Φ Ε *4 2 4 /Β /Ι«4 7β ή κ α ω μ ϋ ο f ^ μ ο ο ο ο «ο *απώ< n p o n tv c n * Λογαρνοσμο«προϋπολογισμού εσόδων Λογαριασμοί ϊαοδων Γενικής Λογιστικής 0132 Δ>οΐ4 ο ω ιαογς αε γχιους ιγηοης ο Λ ο κ ν δ ή o o itjr )3 3 6 «ΰφων Δκούμοια γ < χρήσοως 'xrro q u*o>«a Λ ογαριασμοί προϋπολογισμού έξο δ ό ν Γενικής Λογιστικής 0135 ΔκφΰμσΦ temper qç* ) 3 6 TdV) ο«#.ηριγχως «ο o frç «utovfcv «Sarò to jiu α> 73300«? 013%. Πωληοη w tfm Jm jfàp Κ ροτήσεις Λογαριοσμοι κρατήσεων [ενικής Λογιστικής ΚαβΙι'πγς ιό»<λ 73300β % ζ Εκηοήοος oicqwwv Είδη σοο&ήκης Λογαριασμοί αηοδεματω ν Γενικής Λογιστικής " Ι Ο ν ο λ ο Κ Α 013 ***I ύ * ο λ ο ΚΛ 01 2 π ρ ο κ ϋ ο!κ K t h m n tn o v a «Λογαριασμοί Μητρώο Παγίων φ Γενικής Λ ογιστικής Η διαδικασία της αντιστοίχησης λειτουργεί και αντίστροφα. Βοηθά στην διαμόρφωση των προϋπολογισμών με μεγαλύτερη προσοχή ως προς το τι εννοούν και τι περιέχουν οι ΚΑΔ. ο Διαπιστώνουμε ότι πολλοί ΚΑΔ του προϋπολογισμού δεν ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο της δαπάνης για την οποία έχουν προϋπολογιστεί. Για παράδειγμα αναφέρονται σε ΚΑΔ που αφορούν συντηρήσεις, δαπάνες που γίνονται για προμήθεια επενδυτικών αγαθών ή δαπάνες που γίνονται για προμήθεια καταναλωτικών αγαθών αναφέρονται σε ΚΑΔ που αφορούν προμήθεια επενδυτικών αγαθών. ο Με την εφαρμογή του Διπλογραφικού είναι ευκαιρία να τακτοποιήσουμε μια σειρά εκκρεμότητες αυτού του χαραχτήρα, ώστε η δομή του προϋπολογισμού μας να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. Α υ εσ ες ε ν έ ο ν ε ιε c: 1. Εξέταση του προϋπολογισμού του Δήμου και αντιστοίχηση κωδικού προς κω δικό του προϋπολογισμού προς τους λογαριασμούς της γενικής λογιστικής. 40

48 2. Συμπλήρωση του λογιστικού σχεδίου που προκύπτει από το ΠΔ 315/99 με τους κω δικούς: ο ο Των έργω ν υπό εκτέλεση, Των επιχορηγήσεων. ο Των κω δικώ ν που χρειάζονται για ειδικές πληροφορίες. 3. Εξέταση του νέου προϋπολογισμού του 2001 ώστε να διαμορφω θεί πιο ολοκληρωμένα ω ς προς το περιεχόμενο και την έννοια τω ν ΚΑΔ Μηχανοργάνωση - Τήρηση Βιβλίων Δεν μπορούμε να διανοηθούμε εφαρμογή Διπλογραφικού Συστήματος με χειρόγραφο τρόπο. Εξ άλλου η άντληση οικονομικών πληροφοριών απαιτεί ταχύτατη καταχώριση, ταξινόμηση, επεξεργασία και αξιολόγηση των στοιχείων. Η μηχανοργάνωση έρχεται και απαντάει στις αυξημένες απαιτήσεις της λογιστικής παρακολούθησης. Η λειτουργία του μηχανογραφικού Συστήματος βοηθάει: 1. Στην παρακολούθηση των απαιτήσεων του Λογιστικού των Ο.Τ.Α. (παρακολούθηση προϋπολογισμού, εκκαθάριση-ενταλματοποίηση των δαπανών, βεβαίωση και είσπραξη των αναλυτικών εσόδων, τήρηση βιβλίων του Λογιστικού των Ο.Τ.Α.). 2. Στην τήρηση του Διπλογραφικού Συστήματος. 3. Στην ενημέρωση του Διπλογραφικού από το σύστημα της οικονομικής διαχείρισης με αυτοματοποιημένο τρόπο για την αποφυγή «διπλής» δουλειάς στην καταχώριση. Για την σωστή λειτουργία και ενημέρωση, είναι αναγκαίο να γίνουν, σε συνεργασία με την εταιρεία μηχανοργάνωσης που σας προμηθεύει το λογισμικό, οι απαραίτητες παραμετροποιήσεις: 1. αντιστοίχηση λογαριασμών Λογιστικού των Ο.Τ.Α. με τους λογαριασμούς της Γενικής Λογιστικής (έξοδα, δαπάνες, έσοδα). 2. αντιστοίχηση των κωδικών της αποθήκης με τους κωδικούς της Γενικής και Αναλυτικής Λογιστικής. 3. αντιστοίχηση των πινάκων κρατήσεων. Τέλος με την εξασφάλιση της λειτουργίας του Λογισμικού μπορούμε να προεκτυπώσουμε τα λογιστικά βιβλία του Διπλογραφικού Συστήματος: Γ ενικό αναλυτικό ημερολόγιο εγγραφών της γενικής λογιστικής. 41

49 Α ναλυτικό ημερολόγιο εγγραφ ώ ν τάξεω ς-προϋττολογισμού για τις εγγραφές του κυκλώματος τάξεως. Γενικό καθολικό Συγκεντρω τικό ημερολόγιο Η μερολόγιο πράξεω ν ισολογισμού Β ιβλίο απογραφώ ν και ισολογισμού. Μ ητρώ ο παγίω ν. Δεν θα εκτυπωθούν ξεχωριστά βιβλία αλλά θα εκτυπωθεί ένα ενιαίο έντυπο βιβλίο με τις παραπάνω χρήσεις ή και μελλοντικές. Το ενιαίο έντυπο-βιβλίο δεν θεωρείται από την ΔΟΥ αλλά από τις ίδιες υπηρεσίες που θεωρούν τα βιβλία του λογιστικού των Ο.Τ.Α. Άυεσες ενέο νειεα 1. Εξασφάλιση υλοποίησης του χρονοδιαγράμματος εγκατάστασης και λειτουργίας του μηχανογραφικού εξοπλισμού στο Δήμο. 2. Άμεση συνεννόηση με τον προμηθευτή του λογισμικού για τις αναγκαίες παραμετροποιήσεις του λογισμικού, ώστε να εξασφαλίσουμε εξ αρχής την σωστή λειτουργία του Διπλογραφικού. 3. Να προχωρήσει άμεσα η εκπαίδευση στον χειρισμό του λογισμικού ώστε να εξασφαλιστεί η άμεση λειτουργία του. 4. Προεκτύπωση και θεώρηση των βιβλίων του Διπλογραφικού Η Οργάνωση της Εφαρμογής του Διπλογραφικού Η Εφαρμογή του Διπλογραφικού στο Δήμο απαιτεί : το σχεδιασμό και την οργάνωση του Έργου. την καταγραφή των δυνάμεων που θα εμπλακούν. την ενημέρωση και εκπαίδευσή τους. το συντονισμό των ενεργειών βήμα-βήμα. την παρακολούθηση της προόδου. Σχηματικά με το παρακάτω σχεδιάγραμμα γίνεται μια προσπάθεια απεικόνισης των ενεργειών στην εκτέλεση του Έργου. 42

50 Πώς οργανώνουμε τη δουλειά μας: Συγκροτούμε ομάδα ιργοσίας Αποθήκες

51 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η διαμόρφωση ισχυρών ΟΤΑ, οι οποίοι απολαμβάνουν ουσιαστικής διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας αποτελεί παράγοντα περαιτέρω ενίσχυσης της ποιότητας της Δημοκρατίας μας και μοχλό περιφερειακής ανάπτυξης και κοινωνικών αλλαγών. Προς την κατεύθυνση αυτή, το Υπουργείο Εσωτερικών από κοινού με την ΤΑ, προχώρησε με γοργούς ρυθμούς στον σχεδίασμά και τη θέση σε εφαρμογή του Αναπτυξιακού Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ», με το οποίο οι Δήμοι και οι Κοινότητες αποκτούν πραγματικά αναπτυξιακή πνοή, με διπλάσιους πόρους και υποόρους διαφάνειας και αντικειμενικότητας. Η ΤΑ καλείται να επιτελέσει έναν πολλαπλό ρόλο στη σύγχρονη κοινωνία. Ο ρόλος στην τοπική κοινωνία είναι ουσιαστικός. Πρώτη προτεραιότητα είναι η καθημερινότητα του πολίτη, με μια νέα αγωνιστική, διεκδικητική και όχι διαχειριστική τακτική. Κάθε τόπος διαθέτει δυνατότητες για συνεχή ανάπτυξη. Η προσπάθεια που γίνεται από όλους τους ΟΤΑ έχει ένα και μοναδικό στόχο: να κάνουν την πόλη τους έτσι όπως την οραματίζονται, οικονομικά ανεπτυγμένη, κοινωνικά σύγχρονη και πολιτιστικά δημιουργική. Όραμα δύσκολο με υψηλούς στόχους. Όραμα που για να πραγματοποιηθεί απαιτεί θέληση και ικανή ηγεσία. Συγχρόνως όμω ς και δημιουργική συμμετοχή όλων των πολιτών....η ενότητα και η συνεργασία είναι επιβεβλημένες, χωρίς αυτές κανένα έργο δεν επιτελείται ΑΡΜ ΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΟΤΑ 1. Α ναπ τυξια κά έργα Στον τομέα της υλικοτεχνικής υποδομής οι ΟΤΑ είναι υπεύθυνη για την κατασκευή, συντήρηση και λειτουργία: Τω ν συστημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης. Των έργων ηλεκτροφωτισμού των κοινόχρηστων χώρων, δημοτικής οδοποιίας, των αντιπλημμυρικών και εγγειοβελτιωτικών έργων, πλατειών, γεφυρών. 44

52 Των χώρων πρασίνου, υπαίθριων κοινόχρηστων χώρων, δημοτικών χώρων αναψυχής και των παιδικών χαρών. 2. Κ οινω νική Πρόνοια Στον τομέα της γενικής κοινω νικής πρόνοιας οι δήμοι έχουν την ευθύνη για την ίδρυση και λειτουργία: Παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών. Βρεφοκομείων. Ορφανοτροφείων. Κέντρων ηλικιωμένων και ΚΑΠΗ. Κέντρων υποστήριξης και αποκατάστασης ατόμων με ειδικές ανάγκες. 3. Δ ημόσ ια Υγεία Ως προς την δημόσια υγεία οι ΟΤΑ είναι σήμερα υπεύθυνοι: Για την κατασκευή, συντήρηση και λειτουργία κοιμητηρίων, δημοτικών λουτρών και αποχωρητηρίων, καθώς και για την έκδοση σχετικών κανονισμών. Για την αδειοδότηση και τον έλεγχο της ίδρυσης και της λειτουργίας όλων των καταστημάτων και επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος, καθώς και την επιβολή σχετικών κυρώσεων. Για τον έλεγχο των αδέσποτων ζώων και τη ρύθμιση θεμάτων δημόσιας καθαριότητας. 4. Ε κπ αίδευσ η - Π ολιτισμός - Α θλητισμός Στον τομέα της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και του αθλητισμού οι δήμοι και οι κοινότητες έχουν την ευθύνη: Για την ύδρευση, κατασκευή και λειτουργία νηπιαγωγίων, καθώς και σχολών διδασκαλίας μουσικής, χορού, ζωγραφικής. Για την κατασκευή, επισκευή και συντήρηση σχολικών κτιρίων. Για τις δημοτικές βιβλιοθήκες, τα μουσεία, τις πινακοθήκες, τις φιλαρμονικές, τα θέατρα. Για τα δημοτικά στάδια και γυμναστήρια, τους δημοτικούς χώρους άθλησης εν γένει και τα κέντρα νεότητας καθώς και για τη ρύθμιση των όρων χρήσης και λειτουργίας τους. 45

53 5. Π ολεοδομία Στον τομέα της πολεοδομίας, οι ΟΤΑ είναι υπεύθυνοι: Για την γνωμοδότηση για τα ρυθμιστικά, ή πολεοδομικά, ή χωροταξικά σχέδια, ή προγράμματα. Την άσκηση αρμοδιοτήτων πολεοδομικών εφαρμογών που τους έχουν μεταβιβαστεί με προεδρικά διατάγματα. 6. Π ροστασία του Π εριβάλλοντος Ως προς την προστασία του περιβάλλοντος, οι πρωτοβάθμιοι ΟΤΑ, κατέχουν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο αφού διαθέτουν, πέραν ορισμένων (λ.χ. ύδρευση, αστικό πράσινο) που ήδη αναφέρθηκαν, αρμοδιότητες : Για την καθαριότητα και τη διαχείριση των απορριμμάτων. Τον έλεγχο, γενικά, της τήρησης των διατάξεων που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος. Τη ρύθμιση της καταπολέμησης, της ηχορύπανσης, της προστασίας των θαλασσών απο πηγές ξηράς, καθώς και των υπόγειων και επίγειω ν υδάτινων αποθεμάτων από την ρύπανση. Την αξιοποίηση ήπιων μορφών ενέργειας. Την ίδρυση και λειτουργία δημοτικών εργαστηρίων για τον έλεγχο των αποβλήτων και της ρύπανσης. Τη γνωμοδότηση για οποιαδήποτε διοικητική κανονιστική πράξη των διοικητικών αρχών που αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. 7. Ο δική Κ υκλοφορία - Στάθμευση - Συγκοινω νία Ως προς την οδική κυκλοφορία, τη στάθμευση και τη συγκοινω νία οι δήμοι και οι κοινότητες είναι υπεύθυνη για: Τη ρύθμιση της κυκλοφορίας, τον καθορισμό πεζοδρόμων, μονοδρομήσεων και κατευθύνσεων της κυκλοφορίας. Τον προσδιορισμό και τη λειτουργία των χώρων στάθμευσης οχημάτων, τη ρύθμιση θεμάτων στάθμευσης και των έλεγχο τήρησης των σχετικών διατάξεων. Τη διοίκηση της αστικής συγκοινωνίας. 46

54 Θέματα Οικονομικής Διαχείρισης και Ανάπτυξης. Η π ερ ίπ τω σ η του Δήμου Σύμης. Τη σήμανση των δημοτικών και κοινοτικών οδών, την ονομασία τους, την τοποθέτηση πινακίδων και αριθμήσεων. 8. Τ ο π ική Ο ικονομία Από τις πολλές, τέλος, αρμοδιότητες που αφορούν την τοπική οικονομία αξίζει να ανφερθούν: Ο καθορισμός των όρων λειτουργίας των δημοτικών και κοινοτικών αγορών και των τόπων αγορών, των εμποροπανηγύρεων, του τοπικού παζαριού, των θεάτρων, των κοινηματογράφων, των νυκτερινών κέντρων των μπαρ και των συναφών καταστημάτων. Η χορήγηση αδειών μικροπωλητών, διαφήμησης, λειτουργίας κυλικείων σε κοινόχρηστους χώρους, χρήση κοινοχρήστου χώρου, θεάτρων, κοινηματογράφων, λειτουργίας μουσικής σε δημόσια κέντρα, συμμετοχής επαγγελματιών σε παζάρη, άσκησης υπαίθριου στάσιμου εμπορίου κ.α. Η δημιουργία δημοτικών επιχειρήσεων με σκοπό τη δημιουργία εσόδων ή την οικονομική εκμετάλλευση έργων που εξυπηρετούν το κοινό. 47

55 ΠΟΡΟΙ 2.2. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Σ το πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους και για την εκπλήρωση της αποστολής τους, οι Δήμοι, οι Κοινότητες και οι Σύνδεσμοι εκπονούν επιχειρησιακά προγράμματα. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα περιέχει ένα συνεκτικό σύνολο αξόνων προτεραιότητας για δράσεις τοπικής ανάπτυξης και αποσκοπεί στην υλοποίηση του αναπτυξιακού σχεδιασμού των ΟΤΑ Εκπόνηση επιχειρησιακών π ρογραμμάτω ν- Υπόχρεοι Υποχρέωση εκπόνησης επιχειρησιακών προγραμμάτων έχουν : Α) Οι Δήμοι με πληθυσμό άνω των δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων και Δήμοι πρωτευουσών νομών. Β) Οι Δήμοι που προέρχονται από εθελούσια συνένωση. Γ) Οι Δήμοι, οι Κοινότητες και οι Σύνδεσμοι που καλύπτουν τις προϋποθέσεις, οι οποίες καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και μετά από γνώμη της ΚΕΔΚΕ. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα καταρτίζεται από το Δημοτικό Συμβούλιο και καλύπτει το σύνολο των δράσεων τοπικής ανάπτυξης, καθώς και οργάνωσης των υπηρεσιών των Ο.Τ.Α. Συμπεριλαμβάνει όλες τις δράσεις των δημοτικών ή κοινοτικών κοινοφελών επιχειρήσεων, των δημοτικών ή κοινοτικών ανωνύμων εταιρειών, των ΝΠΔΔ και των δημοτικών ή κοινοτικών ιδρυμάτων τους, εφόσον οι σχετικές αποφάσεις των οργάνων διοίκησής τους έχουν εγκριθεί από το Δημοτικό Συμβούλιο Χ ρόνος κατάρτισης των επιχειρησιακών προγραμμάτων Η εκπόνηση του επιχειρησιακού προγράμματος πραγματοποιείται μέσα στο πρώτο εξάμηνο της δημοτικής περιόδου και μπορεί να αναθεωρείται κάθε διετία Περιεχόμενο και δομή των επιχειρησιακών προγραμμάτων Στο επιχειρησιακό πρόγραμμα καθορίζονται οι στρατηγικοί στόχοι, οι προτεραιότητες της τοπικής ανάπτυξης, καθώς και η οργάνωση των υπηρεσιών 48

56 των ΟΤΑ και των επιχειρήσεών τους, με παράλληλη εξειδίκευση των δράσεων της τετραετίας για την επίτευξη των στόχων αυτών. Η πρόβλεψη χρηματοδότησης όλων των δράσεων που περιλαμβάνονται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα αναφέρεται σε υφιστάμενες πηγές χρηματοδότησης. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα, μετά τον έλεγχο νομιμότητας για την τήρηση της διαδικασίας κατάρτισής του από τη Περιφέρεια, εξειδικεύεται σε Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσης των ΟΤΑ και διακεκριμένα Ετήσια Προγράμματα Δράσης των δημοτικών ή κοινοτικών κοινωφελών επιχειρήσεων, δημοτικών ή κοινοτικών ανωνύμων εταιρειών, των ΝΠΔΔ και των δημοτικών ή κοινοτικών ιδρυμάτων τους Κατάρτιση και εκτέλεση των επιχειρησιακών προγραμμάτων Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημοσίας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, καθορίζονται η διαδικασία κατάρτισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων, καθώς και τα όργανα σύνταξης, ελέγχου και αξιολόγησής τους ΑΝ ΑΠ ΤΥΞΙΑ Κ Ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΗΣΗΣ ΘΗΣΕΑΣ" Το πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ αφορά αποκλειστικά την ΤΑ και θεσπίστηκε με το Ν. 3274, ΦΕΚ 195Α για την οργάνωση και λειτουργία των ΟΤΑ. Είναι πενταετές αναπτυξιακό πρόγραμμα με δυνατότητα παράτασης για δύο ακόμη χρόνια. Ξεκίνησε το 2005 και τελειώνει το Τα κριτήρια κατανομής του είναι αντικειμενικά και διαφανή Οι Δικαιούχοι Το Πρόγραμμα «Θησέας» χρηματοδοτεί έργα, μελέτες και ενέργειες που υποβάλλονται από τους δήμους και τις κοινότητες με φορείς υλοποίησης: - Τους δήμους και τις κοινότητες, 49

57 - Τα νομικά πρόσωπα των δήμων και κοινοτήτων, - Τους συνδέσμους και τις συμπολιτείες των δήμων και των κοινοτήτων, -Τις διάφορες διαδημοτικές συμπράξεις και συνεργασίες αναπτυξιακού χαρακτήρα Οι β ασικοί στόχοι του «ΘΗΣΕΑΣ» Το αναπτυξιακό Πρόγραμμα «Θησέας» επιχειρεί να συγκροτήσει μια ολοκληρωμένη πολιτική για τους Ο.Τ.Α., η οποία θα ενισχύσει τον αναπτυξιακό ρόλο της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης, μέσω συντονισμένων δράσεων και χρηματοδοτήσεων. Βασικούς στόχους έχει την αρμονική, ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη των ΟΤΑ α βαθμού προγραμματίζοντας υποδομές σε όλη την περιφέρεια και ενθαρρύνει τις διαδημοτικές συνεργασίες και συμπράξεις. Με το πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ επιτυγχάνεται η ουσιαστική συμμετοχή της Κεντρικής Διοίκησης στην ανάπτυξη της περιφέρειας και ενύσχιση των ΟΤΑ. Το πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ θεσπίστηκε για να στηρίξει τους Δήμους στην αντιμετώπιση ενός ζωτικού τους προβλήματος, εκείνου της έλλειψης πόρων για την υλοποίηση επενδύσεων τοπικής ανάπτυξης. Βασικοί στόνοι: Η οργάνωση των υπηρεσιών των ΟΤΑ. Η υλοποίηση τεχνικών υποδομών. Η ανάπτυξη κοινωνικών δράσεων. Η ενδυνάμωση των θεσμών της αποκέντρωσης και της αυτοδιοίκησης. Η εξυπηρέτηση του πολίτη στο πληρέστερο δυνατό βαθμό. Η ισόρροπη εθνική ανάπτυξη. Η ορθολογική οργάνωση των περιφερειακών υπηρεσιών του κράτους. Η βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. Η προστασία της ισορροπίας και της αρμονόιας της φύσης από την ανεξέλεγκτη ανθρώπινη παρέμβαση. 50

58 Συνολικό ποσό και προγραμματισμένα έργα. Το συνολικό ποσό για όλη την επικράτεια την πενταετία εφαρμογής του είναι περίπου 3,5 δις, δηλαδή περίπου το διπλάσιο του προγράμματος Ε.Π.Τ.Α., μεταξύ που έδωσε μόλις 1,7 δις ευρώ. Για την περιφέρεια, το ποσό που θα διατεθεί απευθείας είναι περίπου 142,5 εκατ. και η κατανομή του σχεδιάστηκε έγκαιρα, δηλαδή χωρίς να δημιουργηθεί κενό στη χρηματοδότηση και επίσης ολοκληρωμένα, αφού εξαρχής καθορίστηκε με λεπτομέρεια το σύστημα λειτουργίας του, ταυτόχρονα το πρόγραμμα υποστηρίζεται από πλήρες πληροφοριακό σύστημα, που συνδέοντας την περιφέρεια με τις κεντρικές υπηρεσίες του ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α. επιταχύνει και εποπτεύει την πορεία του. Μέχρι σήμερα, στο πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ της περιφέρειας έχουν ενταχθεί συνολικά περίπου 600 έργα και δράσεις σε δήμους και κοινότητες αλλά και σε διαδημοτικούς φορείς. Η προσπάθεια είναι κοινή και στόχο έχει να αναβαθμιστεί ο ρόλος των ΟΤΑ ως φορέων ανάπτυξης στα νησιά μας Το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ» απαρτίζεται από 3 Υποπρογράμματα: 1. ΤΟ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ΣΤΟΧΕΥΕΙ: Y Στην οργάνω ση τω ν ΟΤΑ με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία τους και την αύξηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας τους. s Στην εφαρμογή τεχνολογιώ ν π λη ροφ ο ρικής στους ΟΤΑ και τη μηχανοργάνωση. s Στην π ο ιο τική αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών προς τους πολίτες. S Στην καλύτερη διαχείριση τω ν π όρω ν τω ν ΟΤΑ. S Στην ανάπτυξη του ανθρώ πινου δυναμικού τω ν ΟΤΑ. S Στην ενίσχυση της τοπ ικής ανάπτυξης. 2. ΤΟ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 ΣΤΟΧΕΥΕΙ: S Στην π ροσ τασία τω ν φ υσικώ ν π όρω ν. s Στη βελτίω ση του οικισ τικού ιστού. S Στην ορθολογική διαχείρισ η των υδάτινων πόρων. S Στην ισ ότητα π ρόσβασης στις υποδομές. 51

59 s Στην ελαχιστοπ οίησ η του υδρευτικού και απ οχετευτικού π ροβλήματος. * Στην εφαρμογή σύγχρονω ν μεθόδων επ εξεργασίας υγρώ ν και σ τερεώ ν αποβλήτω ν. s Στη συγκράτηση του πληθυσμού και μείωση της ανεργίας, ν' Στην ανάπτυξη τοπ ικώ ν δικτύω ν μεταφοράς και συγκοινωνιακών υποδομών. ν ' Στην π ρομήθεια μηχανολογικού εξοπ λισμού που να εξυπηρετεί τους προηγούμενους στόχους. ν ' Στην κάλυψη τω ν δαπ ανώ ν απαλλοτρίωσης για έργα υποδομής. 3. ΤΟ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3 ΣΤΟΧΕΥΕΙ: ν ' Στην προώ θηση της υγείας. ν ' Στην αναβάθμιση και διεύρυνση των παρεχόμενων κοινω νικώ ν υπ ηρεσ ιώ ν προς τους δημότες, με έμφαση στις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες. ν ' Στην εξασφάλιση της ισ ότητας των ευκαιριών, στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και την άρση του κοινωνικού αποκλεισμού. S Στην εξασφάλιση και ενίσχυση τω ν απ αραίτητω ν υποδομών, εξοπλισμού και μέσων για την παροχή κοινωνικών, πολιτιστικών και αθλητικών υπηρεσιών και δραστηριοτήτων, ν' Στη συγκράτηση του πληθυσμού και ειδικότερα των νέων στις γενέτειρες περιοχές. ν' Στην ανάπτυξη της ενεργού συμμετοχής τω ν π ολιτώ ν, ν' Στην ανάδειξη του τοπ ικού π ο λιτισ τικού π λούτου, ν ' Στην κάλυψη τω ν δαπ ανώ ν απαλλοτρίω σ ης για κτίρια. S Στη βελτίω ση τω ν υπ οδομώ ν και έργω ν διοικητικής εξυπηρέτησης Το πολιτικό πλαίσιο του Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Με την πεποίθηση ότι η άσκηση αποτελεσματικής και ποιοτικής διοίκησης των τοπικών υποθέσεων συνδέεται με την υποστήριξη της επενδυτικής δραστηριότητας των ΟΤΑ και την ορθολογική και διαφανή κατανομή των πόρων που κατευθύνονται σε αυτούς, η Κυβέρνηση θεσμοθέτησε το αναπτυξιακό Πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ ώστε να: 52

60 Προωθηθεί η μετεξέλιξη των ΟΤΑ σε πραγματικά αυτοδιοικούμενους οργανισμούς, με στόχο τη μείωση του χάσματος μεταξύ του πολίτη και της εξουσίας. Ενισχυθεί η ικανότητα της διοίκησης των ΟΤΑ να διαχειρίζεται τις τοπικές υποθέσεις με διαφάνεια, νομιμότητα και σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών. Προσδιοριστούν οι επιτελικές αρμοδιότητες των κεντρικών υπηρεσιών και να υποστηριχθεί η μεταφορά των αρμοδιοτήτων που αφορούν τοπικές υποθέσεις στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση βάσει των αρχών της αποκέντρωσης, της επικουρικότητας και της αποτελεσματικότητας. Ενισχυθεί η ανάπτυξη των ΟΤΑ σε ορεινές και νησιωτικές προβληματικές περιοχές. Αναδειχθεί η ισόρροπη και βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη ως στόχος κύριας εθνικής προτεραιότητας Προγραμματικά κριτήρια Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Προτεινόμενες προτεραιότητες 1. Π εριφ ερειακή ανάπτυξη Η εξειδίκευση της περιφερειακής πολιτικής, στο πλαίσιο του «ΘΗΣΕΑ», σύμφωνα με την απόφαση της ΚΕΔΚΕ, είναι να δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα σε «μικρούς» ΟΤΑ οι οποίοι, λόγω επιστημονικών, τεχνικών και οικονομικών αδυναμιών, είναι ουσιαστικά αποκλεισμένοι από το Γ ΚΠΣ. 2. Συϋττλήρωσπ t iìc τεγνική και κοινω νικήο υ π ο δοιιή ε νια τη λειτουργική ο λο κλή ρω σ η τω ν ΟΤΑ Η σύνδεση των ΔΔ μεταξύ τους και με την έδρα όπως επίσης η ολοκληρωμένη λειτουργία των «Καποδιστριακών» ΟΤΑ παραμένει, σε πολλές περιπτώσεις, το ζητούμενο. Ο «ΘΗΣΕΑΣ» θα πρέπει να προσανατολιστεί στη χρηματοδότηση και λειτουργία των κοινωνικών και τεχνικών υποδομών που θα προωθούν την ενιαία συγκρότηση και την αποδοτική λειτουργία των «Καποδιστριακών» ΟΤΑ. 3. Β ελτίω σ η m e οονάνω σ ηε τω ν ΟΤΑ και m e εευττηοέτηστκ τω ν π ο λιτώ ν 53

61 Η παραγωγή και παροχή καλύτερης ποιότητας και ποσότητας Τοπικών Δημόσιων Αγαθών και Υπηρεσιών (ΤΔΑ&Υ) παραμένει βασικός στόχος της ΤΑ. Ιδιαίτερα σήμερα που παρατηρείται αυξανόμενη ζήτηση ΤΔΑ&Υ λόγω της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου και λόγω των προβλημάτων που προκύπτουν από τη δημοσιοοικονομική στενότητα, η ΤΑ θα πρέπει να αξιοποιήσει όλες τις υπάρχουσες δυνατότητες, τεχνολογίες και χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως ο «ΘΗΣΕΑΣ», ώστε να συμβάλλει στη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών. 4. Ε νίσγυση m e Β ιώ σ ιυ ικ τ ο π ικ ικ ανάτττυ ικ. Στην «τυπική» κατανομή οι προτάσεις οι σχετικές με τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη ήταν πολύ περιορισμένες. Ο «ΘΗΣΕΑΣ» θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στις τοπικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες οι οποίες αποβλέπουν στη οικονομική μεγέθυνση της τοπικής δραστηριότητας αλλά και στην περιβαλλοντική προστασία και την ενδυνάμωσης τη κοινωνικής συνοχής 5. Π ο ο ετο ιu g g ia Δ ΚΠΣ Η εμπειρία του Γ ΚΠΣ έδειξε ότι υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με την ωρίμανση των έργων. Βασική προτεραιότητα για την ΤΑ είναι να προετοιμαστεί έγκαιρα ώστε στο Δ ΚΠΣ να μην παρουσιαστούν, στην ίδια έκταση τουλάχιστον, τα συγκεκριμένα προβλήματα. Αυτό σημαίνει ότι στα προγραμματικά κριτήρια οι δράσεις που αφορούν την προετοιμασία του Δ ΚΠΣ και την ωρίμανση των έργων θα πρέπει να ιεραρχούνται ως υψηλής προτεραιότητας. Διαδικασία 1. Κ ατανο ιιή ανά Π εριφέρεια Η κατανομή του συνολικού ποσού, που προορίζεται για τα «προγραμματικά κριτήρια» του ΘΗΣΕΑ, θα μπορούσε να ακολουθήσει την ανάλογη τυπική κατανομή ανά Περιφέρεια, διορθωμένη ως προς τις ακραίες τιμές της. 2. Ε νδεικτική κατανουή ανά Υ π οπ οόνοαυυα και Μέτοο. Η διάρθρωση της κατανομής ανά Υποπρόγραμμα και Μέτρο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη, τις προτεραιότητες του προγράμματος αλλά και τις επιμέρους ιεραρχήσεις, που παρουσιάζονται στο Παράρτημα. Με βάση τα πρώτα αποτελέσματα από την «τυπική» κατανομή και τις προτεραιότητες των προγραμματικών κριτηρίων προτείνεται η διάρθρωση των Υποπρογραμμάτων να είναι ως εξής: 54

62 ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ Α Ν Α ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Τυπική κατανομή Απολογιστικά στοιχεία Προγραμματικά κριτήρια Προτεινόμενη διάρθρωση Υποπρόγραμμα 1% 5% 1 Υποπρόγραμμα 79% 40% 2 Υποπρόγραμμα 20% 55% 3 Θα πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα σε ορισμένα Μέτρα, των οποίων η συμμετοχή στο Υποπρόγραμμα δεν μπορεί να είναι μικρότερη από τα ποσοστά του ακόλουθου Πίνακα: ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΑΝΑ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Υ π οπ ρόγραμμα 1 Ελάχιστο % συμμετοχής στο Υποπρόγραμμα Μέτρο 1.2. α. Μελέτες οργάνωσης και ανάπτυξης των υπηρεσιών των Ο.Τ.Α.. Μέτρο 1.3: Έ ργα οργάνωσης και ανάπτυξης των υπηρεσιών των Ο.Τ.Α.. 30% 30% Υ π οπ ρόγραμμα 2 Μέτρο 2.1. α. Μ ελέτες 10% Μέτρο 2.5: Διαχείριση απορριμμάτων. 10% Μέτρο 2.6: Οικισμοί. 30% Μέτρο 2.8: Υποστήριξη οικονομικών δραστηριοτήτων. 10% Υ π οπ ρόγραμμα 3 Μέτρο 3.1: α. Μελέτες 10% Μέτρο 3.3: Υγεία - Πρόνοια - Αντιμετώπιση κοινωνικού αποκλεισμού. 20% Μέτρο 3.8: Απαλλοτριώσεις ακινήτων. 20% 55

63 Το σύστημα διοίκησης του προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Το σύστημα διοίκησης του προγράμματος «Θησέας» διαρθρώνεται σε τρία επίπεδα όπου λειτουργούν τα αντίστοιχα όργανα αποφασιστικής αρμοδιότητας: η Κεντρική Επιτροπή Παρακολούθησης του Προγράμματος, οι Περιφερειακές Επιτροπές Παρακολούθησης του Προγράμματος, τα δημοτικά και κοινοτικά συμβούλια Συγκεκριμένα, οι πόροι του προγράμματος προέρχονται από: Το 10% από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους που εγγράφονται στον Τακτικό Προϋπολογισμό (άρθρο 25 Ν. 1828/1989) Το 25% από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους που εγγράφονται στον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων (Σ.Α.Τ.Α.) (άρθρο 25 Ν. 1828/1989) Το 80% του φόρου των τόκων καταθέσεων φυσικών και νομικών προσώπων (άρθρο 9 παρ. 5 Ν. 2503/1997) Ποσό ίσο με το 35% των ανωτέρω πόρων, που προέρχεται από τους εθνικούς πόρους του Π.Δ.Ε. Υπουργείων και Περιφερειών. Οι τόκοι των χρηματικών υπολοίπων των Ο.Τ.Α. που κατατίθενται στο Τ.Π.Δ. στο τέλος κάθε έτους, με διαχειριστή το ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α Οι καινοτομίες του προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» 1. Η ενθάρρυνση και η στήριξη διαδημοτικών συνεργασιών αναπτυξιακού χαρακτήρα. Η εξασφάλιση υψηλού επιπέδου στις υπηρεσίες, αλλά και σε όλες τις δραστηριότητες των δήμων, σε συνδυασμό με την ορθολογική αξιοποίηση των χρηματοδοτήσεών τους, αποτελεί βασική παράμετρο του προγράμματος ΘΗΣΕΑΣ. Στο πλαίσιο αυτό, η ενθάρρυνση διαδημοτικών συνεργασιών και συμπράξεων μετεξελίσσει την «ατομική» προσπάθεια του εκάστοτε δήμου σε «συλλογική», ενώ παράλληλα εγγυάται τη συλλογική ευθύνη και επιτυχία. 2. Η ενίσχυση συμπράξεων μεταξύ ΟΤΑ και ιδιωτικού τομέα. 56

64 Η δυνατότητα των δήμων να χρηματοδοτηθούν μέσω του προγράμματος ΘΗΣΕΑΣ για μια σειρά ενεργειών, όπως προκαταρκτικές μελέτες έξοδα διαγωνιστικής διαδικασίας, επιλογής και κατάρτισης συμβάσεων με τους ιδιώτες επενδυτές, καθώς και την πιθανή ιδία συμμετοχή του δήμου στη σύμπραξη. 3. Η προώθηση της εξωστρέφειας των δήμων. Το πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ, καλύπτοντας την ιδία συμμετοχή των δήμων σε κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες, προσφέρει τη δυνατότητα στους δήμους να στραφούν σε επιπρόσθετες πηγές χρηματοδότησης, με συμαντικό όφελος την ανταλλαγή εμπειρίας και τεχνογνωσίας με δήμους άλλων μελών της Ε.Ε. προκειμένου να αναπτύξουν από κοινού σύγχρονες μεθόδους βελτίωσης του επιπέδου τους. 4. Η χρηματοδότηση των μελετών για την υλοποίηση αναπτυξιακών έργων. Οι δήμοι έχουν την δυνατότητα μέσω του προγράμματος ΘΗΣΕΑΣ να υποβάλλουν προτάσεις που αφορούν μελέτες. Προτεραιότητα δίδεται σε μελέτες σχετικές με την ωρίμανση των έργων που έχουν προταθεί ή θα προταθούν για ένταξη στο Γ'η στο Δ'ΚΠΣ. Καθώς και σε έργα που ολοκληρώνουν λειτουργικά τις υποδομές που χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΠΤΑ. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται όχι μόνο η επιτάχυνση των έργων που ήδη έχουν προγραμματιστεί από τους δήμους αλλά και η ολοκλήρωση ημιτελών επενδύσεων προκειμένου να αποδοθούν άρτιες στην τοπική κοινωνία. 5. Η εφαρμογή ενός αντικειμενικού και διαφανούς συστήματος διοίκησης και οικονομικής ενίσχυσης των δήμων. Με την τήρηση ενιαίας βάσης δεδομένων για την καταγραφή ανά ΟΤΑ όχι μόνο των πόρων του προγράμματος ΘΗΣΕΑΣ αλλά και των λοιπών εθνικών πόρων της κεντρικής διοίκησης για έργα που παραμένουν στην διαχείριση των υπουργείων, εξασφαλίζεται η διαφάνεια και η ισότιμη μεταχείριση των ΟΤΑ όλης της χώρας. Έτσι, αφενός μεν θα αποφεύγονται οι παρατηρηθείσες κατά το παρελθόν διενέξεις και αφετέρου θα είναι δυνατή η εφαρμογή των πολιτικών για 57

65 την τόνωση της περιφερειακής ανάπτυξης η οποία αποτελεί πρώτη προτεραιότητα Τα οφέλη του προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ» Για την Π εριφέρεια: => Μειώνονται οι περιφερειακές ανισότητες και ενισχύονται οι θεσμοί αποκέντρωσης. => Προγραμματίζονται αναπτυξιακές υποδομές για όλη την περιφέρεια μέσα από τον κατάλληλο συντονισμό έργων και δράσεων εθνικής και περιφερειακής εμβέλειας. => Εδραιώνεται μια νέα, σύγχρονη αντίληψη για ανταγωνιστική και βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη. Για τους πολίτες: => Αναβαθμίζεται η ποιότητα των υπηρεσιών των ΟΤΑ για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. => Εξασφαλίζονται τα συμφέροντα των πολιτών, μέσω της ορθής και αποδοτικής διαχείρισης του δημόσιου χρήματος. => Ενισχύονται οι κοινωνικές και πολιτιστικές δράσεις, με στόχο τη διατήρηση της ιδιαιτερότητας και του πλούτου κάθε τοπικής κοινωνίας. Για τη χ ώ ρ α προτάσσονται: => Η ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας. => Η ετοιμότητα της χώρας για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών. => Η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. => Η πρόληψη και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. => Η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας στην ευρωπαϊκή οικονομία Π ΡΟΓΡΑΜ Μ Α ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ (ΠΑΕΙ Είναι το Πρόγραμμα (ή Προϋπολογισμός) που καθορίζει τους πόρους που μπορούν να διατεθούν για χρηματοδότηση επενδυτικών έργων. Αφορά δαπάνες που πραγματοποιούνται για έργα υποδομής και οικονομικής ανάπτυξης της 58

66 χώρας σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού. Το ΠΔΕ καταρτίζεται από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών ύστερα από προτάσεις που υποβάλλουν τα αρμόδια Υπουργεία και οι Νομαρχίες. Είναι ετήσιας διάρκειας και αποτελεί τμήμα του Γενικού Κρατικού Προϋπολογισμού. Για να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση των έργων και να προχωρήσει απρόσκοπτα η υλοποίησή τους, το Π.Δ.Ε. χωρίζεται σε δύο τμήματα. Το ένα περιλαμβάνει έργα, που συγχρηματοδοτούνται από την Ελλάδα και την ΕΕ και το άλλο έργα, που χρηματοδοτούνται από Εθνικούς πόρους. Για το κάθε τμήμα έχει καθοριστεί χωριστό όριο πληρωμών. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται τόσο η απρόσκοπτη χρηματοδότηση των έργων, που είναι ενταγμένα στα συγχρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε. προγράμματα, όσο και η καλύτερη παρακολούθηση της υλοποίησής τους, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την μεγαλύτερη δυνατή άντληση κοινοτικών πόρων. Η ένταξη έργων στο ΠΔΕ γίνεται κατά ομάδες έργων, βάσει της έκδοσης ειδικών αποφάσεων, των Συλλογικών Αποφάσεων (ΣΑ), που διακρίνονται σε: Συλλογικές Αποφάσεις Έργων (ΣΑΕ), Συλλογικές Αποφάσεις Μελετών (ΣΑΜ), Συλλογικές Αποφάσεις Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης (ΣΑΝΑ) Συλλογικές Αποφάσεις Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΣΑΤΑ). Συλλογικές Αποφάσεις Έργων Περιφέρειας (ΣΑΕΠ). Τα κονδύλια του Π.Δ.Ε. βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία με τις προτεραιότητες που τίθενται για την χρηματοδότηση των συγχρηματοδοτουμένων με την Ε.Ε. προγραμμάτων και επαρκούν για να υλοποιήσουν τα προγράμματα σύμφωνα και με τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί. Οι πληρω μές δημοσίων επενδύσεων διακρίνονται σε: ο άμεσες πληρωμές. ο έμμεσες πληρωμές. Άμεσες πληρωμές είναι αυτές που πραγματοποιούνται από τους φορείς των συλλογικών αποφάσεων σε αναδόχους έργων (π.χ. εργολάβους, ωφελούμενους Κ.Α). Στην περίπτωση των έμμεσων πληρωμών ορίζεται το νομικό πρόσωπο που είναι δικαιούχος φορέας και που το ίδιο πρέπει να αποτελεί και τον τελικό 59

67 δικαιούχο της πράξης, όπως εγκρίνεται από τις διαχειριστικές αρχές των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Οι αιτούμενες πιστώσεις μεταφέρονται από την Τράπεζα της Ελλάδος σε ειδικό λογαριασμό στην Τράπεζα του Τελικού Δικαιούχου και με ευθύνη του Τελικού Δικαιούχου αποδίδονται στους αποδέκτες (εργολάβους, ωφελούμενους κ.λ.π.). Στον παραπάνω λογαριασμό κατατίθενται και τα έσοδα που προκύπτουν από οποιαδήποτε αιτία (π.χ. τόκοι, καταπτώσεις εγγυητικών επιστολών κ.λ.π.) Οι τελικοί Δικαιούχοι των διαφόρων πράξεων ενημερώνουν τις Διαχειριστικές Αρχές με τα μηνιαία και τριμηνιαία δελτία παρακολούθησης για την πορεία του οικονομικού και φυσικού αντικειμένου των πράξεων. Στη συνέχεια τα στοιχεία αυτά καταχωρούνται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (Ο.Π.Σ.). Σε τακτά χρονικά διαστήματα η Αρχή Πληρωμής υποβάλει, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (Ο.Π.Σ.) του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, αιτήματα πληρωμών προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αφού εγκριθούν οι αιτήσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταφέρει στο ΠΔΕ το ποσό που αντιστοιχεί στην κοινοτική συνδρομή Ποιες θεωρούνται Δημόσιες Επενδύσεις και με ποιες μορφές παρέχεται η χρηματοδότηση Δημόσιες επενδύσεις θεωρούνται όλες οι πάγιες και άυλες επενδυτικές δραστηριότητες του Δημοσίου, οι οποίες στο πλαίσιο της ακολουθούμενης επενδυτικής και οικονομικής αναπτυξιακής πολιτικής στοχεύουν στην αναδιανομή του εθνικού εισοδήματος προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Οι Δημόσιες επενδύσεις υλοποιούνται από τα Υπουργεία, τις Περιφέρειες και τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις καθώς και από Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, Ανώνυμες Εταιρείες του Δημοσίου και Οργανισμούς (ΔΕΚΟ) και καλύπτονται οργανωτικά, διοικητικά και χρηματοδοτικά από το ΠΔΕ. Στο ΠΔΕ εντάσσονται ενέργειες και δράσεις, που εγκρίνονται από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, ύστερα από πρόταση του αρμόδιου φορέα και χρηματοδοτούνται σε βάρος του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων. 60

68 Η χρηματοδότηση του ΠΔΕ παρέχεται με μία από τις ακόλουθες μορφές ανάλογα με τη φύση των χρηματοδοτούμενων ενεργειών: α. Χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους για ενέργειες και δράσεις κεντρικών, περιφερειακών και τοπικών φορέων. β. Χρηματοδότηση από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους των εγκεκριμένων ενεργειών και δράσεων στα πλαίσια των ΚΠΣ, των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών, του Ταμείου Συνοχής (Ν.2860/2000) και των Λοιπών Κοινοτικών Προγραμμάτων. γ. Χρηματοδότηση προγραμμάτων δανειοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), την Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΤΑΣΕ) και άλλων Διεθνών Οργανισμών. δ. Επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (Ν.2515/97 άρθρο 18). ε. Χρηματοδότηση με αύξηση μετοχικού κεφαλαίου των ανώνυμων εταιρειών του Δημόσιου Τομέα (ΔΕΚΟ). στ. Χρηματοδότηση Επενδυτικών και Λοιπών δραστηριοτήτων που εξειδικεύονται με Προεδρικά Διατάγματα ή Υπουργικές Αποφάσεις. ζ. Χρηματοδότηση με συνεισφορές τρίτων Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ( Γ Κ Π Ρ Είναι το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα της χώρας μας. Το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης μας δίνει τη δυνατότητα να ολοκληρώσουμε όλα εκείνα τα έργα και τις παρεμβάσεις που χρειάζεται η Ελλάδα σήμερα αλλά και τις επόμενες δεκαετίες στο κέντρο και κυρίως στην περιφέρεια. Σχεδιάστηκε από την Ελλάδα και υλοποιείται με την συγχρηματοδότηση της Ε.Ε. Το ΚΠΣ αφορά όλους τους πολίτες και όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής. Για την επίτευξη των στόχων του, το Γ'ΚΠΣ υλοποιείται από 25 Επιχειρησιακά Προγράμματα εκ των οποίων: 61

69 τα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα που είναι 11 (ένα για κάθε συγκεκριμένο τομέα δραστηριότητας) και αφορούν εθνικές τομεακές πολιτικές. τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα που είναι 13 (ένα για κάθε μία από τις 13 περιφέρειες της χώρας). Και 1 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα που στόχο έχει να ενδυναμώσει, να στηρίξει και να βελτιώσει το σύστημα διαχείρισης, παρακολούθησης και ελέγχου του ΚΠΣ και των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων. Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα του Π ΚΠΣ απευθύνονται τόσο στον δημόσιο τομέα π.χ. για έργα που αφορούν την ανάπτυξη υποδομών και τη βελτίωση υπηρεσιών προς τον πολίτη όσο και σε ιδιώτες (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) για προγράμματα που αφορούν επιχειρήσεις, αγρότες, νέους, ανέργους κλπ. Το Γ ΚΠΣ αποτελεί τη συμφωνία μεταξύ της Ελληνικής κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις αναπτυξιακές προτεραιότητες της χώρας, οι οποίες θα συγχρηματοδοτηθούν, ανάλογα με την κατηγορία τους, από ένα από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ε.Ε.: * Ε υρω π αϊκό Ταμείο Π εριφερειακής Α νάπ τυξης (ΕΤΠΑ): συγχρηματοδοτεί προγράμματα και έργα υποδομών και εξοπλισμού για την ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων, των επενδύσεων στους τομείς Παιδείας - Υγείας, των ενεργειών σε κοινοτικό επίπεδο ιδίως για μεθοριακές περιοχές, των ενεργειών για την προστασία του περιβάλλοντος, την ανάπτυξη του ενδογενούς δυναμικού των περιφερειών, των προπαρασκευαστικών και συνοδευτικών μέτρων και των μέτρων αξιολόγησης. * Ε υρω π αϊκό Κ οινω νικό Ταμείο (ΕΚΤ): συγχρηματοδοτεί ενέργειες για επαγγελματική εκπαίδευση και επαγγελματικό προσανατολισμό, για ενίσχυση προσλήψεων σε θέσεις διαρκούς απασχόλησης, ενέργειες καινοτόμου χαρακτήρα για την ανάπτυξη της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης, ενέργειες που απευθύνονται στο προσωπικό των επιχειρήσεων και ενέργειες επαγγελματικού προσανατολισμού και παροχής συμβουλών σε ανέργους. * Ε υρω π αϊκό Γεω ργικό Ταμείο Π ροσανατολισμού και Ε γγυήσεω ν (ΕΓΤΠΕ): χρηματοδοτεί την Κοινή Γεωργική Πολιτική της Ε.Ε., ενισχύει την αγορά και 62

70 προωθεί τις διαρθρωτικές αλλαγές στη γεωργία. Το ΕΓΤΠΕ διαιρείται σε δύο τμήματα : το Τμήμα Εγγυήσεων, που χρηματοδοτεί τα μέτρα στήριξης των τιμών και τις επιστροφές κατά την εξαγωγή ώστε να εξασφαλίζει σταθερές τιμές για τους γεωργούς και το Τμήμα Προσανατολισμού (ΕΓΤΠΕ/Π) που ενισχύει μέσω επιδοτήσεων την ορθολογική οργάνωση, τον εκσυγχρονισμό και τις διαρθρωτικές βελτιώσεις στη γεωργία. * Χ ρηματοδοτικό Μέσο Π ροσανατολισμού της Α λιείας (ΧΜΠΑ): συγχρηματοδοτεί ενέργειες για την ενίσχυση του τομέα της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας και της μεταποίησης και εμπορίας των προϊόντων τους Οι τέσσερις κοινοτικές πρωτοβουλίες των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών Ταμείων : - INTERREG III: διασυνοριακή, διεθνική και διαπεριφερειακή συνεργασία που αποβλέπει στην τόνωση της ανάπτυξης και σε ισόρροπη και αρμονική διευθέτηση του ευρωπαϊκού εδάφους. - LEADER+: ανάπτυξη της υπαίθρου μέσω ολοκληρωμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων και συνεργασίας ομάδων τοπικής δράσης. - EQUAL: διεθνική συνεργασία για την προώθηση νέων πρακτικών καταπολέμησης των πάσης φύσεως διακρίσεων και ανισοτήτων στην πρόσβαση στην αγορά εργασίας. - URBAN II: οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση των πόλεων και των συνοικιών που αντιμετωπίζουν κρίση, ώστε να προωθηθεί η βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Τα συνολικά 25 Επιχειρησιακά Προγράμματα του Γ ΚΠΣ και οι 4 Κοινοτικές Πρωτοβουλίες απευθύνονται τόσο στο δημόσιο τομέα, π.χ. για έργα που αφορούν την ανάπτυξη υποδομών και τη βελτίωση υπηρεσιών προς τον πολίτη, όσο και σε ιδιώτες (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) για προγράμματα που αφορούν επιχειρήσεις, αγρότες, νέους, ανέργους κ.λπ Νέα Προγραμματική Περίοδος Ο στρατηγικός στόχος της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης με κοινωνική συνοχή μπορεί να επιτευχθεί με την προώθηση μιας ανταγωνιστικής και δυναμικής οικονομίας βασιζόμενης στη γνώση, που να οδηγεί στην πλήρη 63

71 απασχόληση με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας. Οι προσανατολισμοί αυτοί αφορούν στο σύνολο των χωρών της Ε.Ε. Ταυτόχρονα, στρατηγικός στόχος για την Ελλάδα είναι η επίτευξη της πραγματικής σύγκλισης και συνοχής προς το μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο. Με τις προοπτικές αυτές, έχουν ήδη ξεκινήσει, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, οι διαδικασίες σχεδιασμού της περιόδου που θα ακολουθήσει την υλοποίηση του τρέχοντος ΚΠΣ Η κατάρτιση του νέου προγράμματος περιλαμβάνει τρία στάδια: τη διάγνωση των αναπτυξιακών προοπτικών, ώστε να οριστικοποιηθούν οι στρατηγικές επιλογές ανάπτυξης. την κατάρτιση του Σχεδίου Ανάπτυξης με βάση τις στρατηγικές επιλογές στο οποίο θα εξειδικεύεται το περιεχόμενο και η χρηματοδότηση των τομεακών και περιφερειακών προγραμμάτων και το οποίο θα εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα μέσα του το σχεδίασμά των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων που θα εγκριθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο τέλος του Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από περιφερειακό κατακερματισμό που εμποδίζει την ολοκληρωμένη και αυτοδύναμη ανάπτυξη των περιφερειών της. Η ορθή προετοιμασία της χώρας για την περίοδο αποτελεί για όλους εμάς εθνικό στόχο. Για την εξυπηρέτησή του οργανώνεται το πλαίσιο κατάρτισης του νέου Σχεδίου Περιφερειακής Ανάπτυξης και θα υλοποιηθούν οι παρεμβάσεις εκείνες που θα εξασφαλίσουν νομοθετική και διαχειριστική ετοιμότητα την Πώς συμμετέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη χρηματοδότηση του Γ ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης Οι συνολικοί πόροι του Γ ΚΠΣ και του Ταμείου Συνοχής (που συγχρηματοδοτεί τα μεγάλα έργα Περιβάλλοντος και Μεταφορών) είναι 51,14 64

72 δισεκατομμύρια ευρώ και περιλαμβάνουν εθνικούς και κοινοτικούς πόρους ύψους 39,56 δισεκατομμυρίων ευρώ (δημόσια δαπάνη), καθώς και 11,58 δισεκατομμύρια ευρώ ιδιωτική συμμετοχή. Παράλληλα, σημαντικοί πόροι ύψους 1,28 δισεκατομμύρια ευρώ θα αντληθούν μέσω των τεσσάρων Κοινοτικών Πρωτοβουλιών. Η συνολική κοινοτική συμμετοχή τόσο για το ΚΠΣ όσο και για το Ταμείο Συνοχής και τις Κοινοτικές Πρωτοβουλίες ανέρχεται σε 26 δισεκατομμύρια ευρώ ΚΕΝΤΡΙΚΟΙ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΠΟΡΟΙ (Κ.Α.Π.Ϊ Με το Νόμο 1828/1989 το σύστημα των κρατικών επιχορηγήσεων προς την α βάθμια ΤΑ συνδέθηκε άμεσα με την απόδοση συγκεκριμένων φόρων και τελών. Η μεταρρύθμιση αυτή είχε ως αποτέλεσμα αφενός μεν τον ετήσιο προσδιορισμό του ύψους της κρατικής επιχορήγησης με αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια (αποδόσεις φόρων), αφετέρου δε τη σύνδεση της τελευταίας με τις δημοσιονομικές - φορολογικές πολιτικές και μέτρα που προωθούσε η κεντρική διοίκηση, είτε αυτόνομα είτε με βάση τις κατευθύνσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της Ε.Ε. Με το σύστημα αυτό οι κρατικοί πόροι που κατανέμονται στους Ο.Τ.Α. παραμένουν στην ευθύνη της κεντρικής διοίκησης (κεντρικοί), ενώ το ύψος τους δεν εξαρτάται πλέον από συγκυριακές πολιτικές αποφάσεις κυβερνητικών οργάνων αλλά από τη δυναμικότητα των συγκεκριμένων φόρων και τελών (αυτοτελείς). Οι Κ.Α.Π προέρχονται από τις παρακάτω πηγές φορολογικών εσόδων: 1) Ποσοστό 20% των συνολικών ετήσιων καθαρών εισπράξεων από το φόρο εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων (Φ.Ε.Φ.Ν.Π.). 2) Ποσοστό 50% από τα ετήσια τέλη κυκλοφορίας των αυτοκινήτων. 3) Ποσοστό 3% από τις συνολικές εισπράξεις του φ όρου μετα β ίβ α σ ης ακινήτων. 4) Ποσοστό 20% των συνολικών ετήσιων καθαρών εισπράξεων από το φόρο στους τόκους των τραπεζικών καταθέσεων. 65

73 Το προϊόν των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων κατανέμεται κάθε χρόνο σε τρεις κατηγορίες, με βάση τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις: α) Το ένα τρίτο (1/3) των εσόδων που προέρχονται από το 20% του Φ.Ε.Φ.Ν.Π. εγγράφεται στον προϋπολογισμό δημόσιων επενδύσεων, διατίθεται για τη χρηματοδότηση επενδυτικώ ν δραστηριοτήτω ν των Ο.Τ.Α. και ονομάζεται «Συλλογική Απόφαση Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Σ.Α.Τ.Α.)». β) Το υπόλοιπο ποσό των Κ.Α.Π. (2/3 του Φ.Ε.Φ.Ν.Π., τέλη κυκλοφορίας, φόρος μεταβίβασης ακινήτων) εγγράφεται στον τακτικό προϋπολογισμό, αποτελεί γενικό έσ οδο των Ο.Τ.Α. και μπορεί να διατεθεί για οποιαδήποτε δαπάνη. γ) Από το 2005, παρακρατείται ένα μέρος των Κ.Α.Π. για τη χρηματοδότηση του αναπτυξιακού προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ», που διαδέχθηκε το Ειδικό Πρόγραμμα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ε.Π.Τ.Α.) ( ). Συγκεκριμένα αποδίδονται στο πρόγραμμα αυτό το 25% της Σ.Α.Τ.Α., το 10% των Κ.Α.Π., το 80% των εσόδων από το 20% του φόρου στους τόκους των τραπεζικών καταθέσεων. δ) Τα υπόλοιπα της Σ.Α.ΤΑ. και των Κ.Α.Π., όπως διαμορφώνονται τελικά, κατανέμονται στους Ο.Τ.Α. με δύο ξεχωριστές κοινές υπουργικές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, που εκδίδονται ύστερα από πρόταση της ΚΕΔΚΕ. Στη συνέχεια οι Κ.Α.Π. κατανέμονται, μέσω του Τ.Π.Δ., στους Ο.Τ.Α. κάθε μήνα (τακτική επιχορήγηση), ενώ η Σ.Α.Τ.Α. κάθε τετράμηνο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜ Α (ΠΕΠΙ Το Π εριφ ερειακό Ε π ιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) Νοτίου Α ιγαίου εγκρίθηκε την άνοιξη του 2001 και θα ολοκληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου Ο προϋπολογισμός δημοσίας δαπάνης ανέρχεται σε 514 εκατ. Ευρώ, εκ των οποίων το 75% καταβάλλεται από τα Δ ιαρθρω τικά Ταμεία της Ε.Ε. (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, ΕΓΤΠΕ-Π) ενώ το υπόλοιπο 25% από το ελληνικό δημόσιο. Το ΠΕΠ Ν οτίου Α ιγαίου δίνει έμφαση: ο στην ανάπτυξη της υπαίθρου, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων και συμβάλλοντας στην άρση της απομόνωσης των απομακρυσμένων περιοχών της περιφέρειας. 66

74 στην ποοώθηση me απασγόλησηο σε τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε νησιού. Στουοο. η διαμόρφωση ενός αποδοτικού και βιώσιμου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που θα αποτρέψει τον κοινωνικό αποκλεισμό των νέων, των γυναικών και άλλων ευπαθών κοινωνικών ομάδων, ο Στην ανάπτυξη της επιγειοηυατικότηταο στην ύπαιθρο και τα μικρά νησιά, συμβάλλοντας στην άρση απομόνωσης των απομακρυσμένων περιοχών της περιφέρειας και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Ήδη σήμερα 616 έργα υποδομής και δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης είναι σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί. Υπολογίζεται ότι ο αριθμός των έργων θα πλησιάσει τελικά στα 650. Πολλά από αυτά περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό δράσεων κοινωνικής αλληλεγγύης και προώθησης ίσων ευκαιριών (π.χ. παιδικούς σταθμούς, μονάδες βοήθειας στο σπίτι κ.λ.π.) ή ιδιωτικές επενδύσεις (π.χ. εκσυγχρονισμό επιχειρήσεων, ίδρυση νέων κ.λ.π.). 67

75 ΜΕΣΑ 2.7. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΟΤΑ Οι Δήμοι και οι Κοινότητες μπορούν να συνιστούν ή να συμμετέχουν σε επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται επιχειρήσεις ΟΤΑ, σύμφωνα με τις παρακάτω ειδικότερες ρυθμίσεις. Οι επιτρεπόμενες μορφές των επιχειρήσεων αυτών είναι: 1. Δ ημοτικές ή Κ οινοτικές Κ οινω φελείς Επιχειρήσεις. Ως δημοτική επιχείρηση νοείται μια συλλογική οντότητα με συγκεκριμένο έργο κοινού ενδιαφέροντος, όπου τουλάχιστον το 50% του κεφαλαίου της ανήκει σε έναν η παραπάνω Ο.Τ.Α. ή λιγότερο από το 50%, εφόσον αυτοί οι Ο.Τ.Α. διατηρούν, πρακτικά, ουσιαστικό έλεγχο στις δραστηριότητες της επιχείρησης. Σύσταση και Διοίκηση Δήμος μπορεί να συστήσει Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση με σκοπό την οργάνωση λειτουργιών ή δραστηριοτήτων και την παροχή υπηρεσιών συναφών με τις αρμοδιότητές τους που αναφέρονται στους τομείς : Της κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης Της παιδείας Του πολιτισμού Του αθλητισμού Του περιβάλλοντος Εξαίρεση αποτελούν οι τομείς: Καθαριότητας των κοινόχρηστων χώρων Αποκομιδής των απορριμμάτων Δημιουργίας και συντήρησης πρασίνου Λειτουργίας κοιμητηρίων Οι παραχωρηθείσες στον ΟΤΑ κρατικές αρμοδιότητες. Μερικές από τις Δημοτικές Επιχειρήσεις που οι περισσότεροι Δήμοι διαθέτουν είναι: 68

76 Δ ημοτική Επιχείρηση Ύ δρευσ ης - Αποχέτευσης, που έχει την ευθύνη για τη λειτουργία και τη συντήρηση του δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης του Δήμου, για τα σχετικά έργα καθώς και την έκδοση και είσπραξη των λογαριασμών. Δ ημοτική Επιχείρηση Π ολιτισ τικής Α νάπ τυξης που σαν αντικείμενο έχει την πολιτιστική ανάπτυξη του Δήμου μέσω της διοργάνωσης διάφορων εκδηλώσεων (φεστιβάλ κλπ) και της αρωγής σε πολιτιστικές ομάδες που δρουν στο Δήμο. Α ναπ τυξιακή Δ ημοτική Επιχείρηση που σκοπεύει στο να παίρνει γενικές πρωτοβουλίες για την πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη του Δήμου. Μερικές φορές περιλαμβάνει τις υπόλοιπες Δημοτικές Επιχειρήσεις. Κ ατασ κευασ τική Δ ημοτική Επιχείρηση, που αναλαμβάνει τεχνικά έργα από το Δήμο. Τέλος μπορεί κάθε Δήμος να ιδρύσει και άλλες μορφές Δημοτικών Επιχειρήσεων που έχουν να κάνουν με κάποια ειδικότερη δράση (για παράδειγμα εκμετάλλευση ενός συγκεκριμένου σημείου τουριστικού ενδιαφέροντος κλπ). Θεσυικό πλαίσιο Οι θεμελιώδεις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι Ο.Τ.Α. σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, επιβάλλουν την αξιοποίηση του συνόλου των μηχανισμών που προσφέρει το Εθνικό και Ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, όπως π.χ. η ανάπτυξη επιχειρηματικής δράσης, η διαχείριση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, οι αδελφοποιήσεις, και η συμμετοχή σε δίκτυα μεταφοράς, τεχνολογίας και τεχνογνωσίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το βασικό εργαλείο υλοποίησης της πολιτικής του Δήμου, μπορεί να θεωρηθεί ο θεσμός των Δημοτικών Επιχειρήσεων. Οι σημαντικότεροι λόγοι πού επιβάλλουν τη λειτουργία επιχειρήσεων στα πλαίσια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι : ο Οονανωτικοί και Λειτουονικοί Λόνοι: παρέχει την δυνατότητα οργάνωσης και λειτουργίας των τελευταίων με 69

77 μεγαλύτερη ευελιξία, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματικότητα. ο Διαγειριστικοί Λόνοι και Λόνοι Συναλλανών: Η εμπειρία δείχνει ότι οι Ο.Τ.Α. δεν μπορούν ν απασχοληθούν αποτελεσματικά με επιχειρηματικές δραστηριότητες, κυρίως επειδή οι τελευταίες απαιτούν αρκετό χρόνο κι επιχειρηματικό πνεύμα, το οποίο πολλές φορές είναι ασυμβίβαστο με την φιλοσοφία, τον τρόπο οργάνωσης και τον τρόπο λειτουργίας των Ο.Τ.Α. Οδηγούνται έτσι σε δημοπρασίες, εισπράττοντας κατά συνέπεια πολύ χαμηλότερα έσοδα απ ότι εάν διαχειρίζονταν οι ίδιοι τα επιχειρηματικά σχέδια. ο Λόνοι Αποκέντρωσικ Δραστηριοτήτων: Η δημιουργία των επιχειρήσεων Τ.Α. είναι σύμφωνη με τις γενικές αρχές αποκέντρωσης των Ο.Τ.Α., σε ότι αφορά τον εκτελεστικό τους ρόλο. Η συνήθης υποδομή των Δήμων σε ανθρώπινους πόρους, εξοπλισμό και εσωτερική οργάνωση δεν επιτρέπει την αποκέντρωση του εκτελεστικού ρόλου της διοίκησης μέσα στον στενό χώρο των Ο.Τ.Α., κάτι που είναι δυνατόν να επιτευχθεί μέσω των Δημοτικών Επιχειρήσεων. Η αποκέντρωση δραστηριοτήτων σε εκτελεστικό επίπεδο, δίνει την δυνατότητα εντονότερης δραστηριοποίησης των Ο.Τ.Α. σε ότι αφορά τον αντιπροσωπευτικό τους ρόλο. ο Αναπτυξιακοί Λόνοι και Λόνοι Τιυολονιακήο Πολιτικήα Σύμφωνα με τον Ν. 2601/98, επενδυτικά προγράμματα της ΤΑ είναι δυνατόν να επιχορηγηθούν, μόνο εάν αναπτυχθούν στα πλαίσια επιχείρησης. Επίσης, η δημιουργία επιχείρησης Τ.Α. διευκολύνει την εφαρμογή μίας οικονομικά και κοινωνικά δίκαιης τιμολογιακής πολιτικής, καθώς η τελευταία δεν έχει ως αποκλειστικό της κίνητρο το κέρδος. Παράλληλα, με την σύσταση επιχείρησης, οι Ο.Τ.Α. αποκτούν το δικαίωμα συμμετοχής σε Ευρωπαϊκά Προγράμματα που απευθύνονται σε Ν.Π.Ι.Δ. ή Μικτούς Φορείς, διατηρώντας ταυτόχρονα το προνόμιο συμμετοχής σε προγράμματα που αφορούν σε Δημόσιους Φορείς. Τέλος, η δημιουργία Επιχείρησης μπορεί να ανατρέψει τα φαινόμενα υστέρησης εσόδων και ανελαστικότητας εξόδων που παρατηρούνται στα 70

78 οικονομικά των δήμων, τα οποία οφείλονται κυρίως στις γραφειοκρατικές και χρονοβόρες συναλλαγές ανάμεσα στον Πολίτη, το Κράτος, και την ΤΑ. 2. Α νώ νυμες Εταιρείες ΟΤΑ Είναι οι εταιρείες των οποίων το κεφάλαιο ενσωματώνεται σε μετοχές από τις οποίες ο Δήμος, η ΝΑ και οι λοιπή φορείς ΤΑ διατηρούν πάντοτε κοινές μη προνομιούχες μετοχές, που αντιπροσωπεύουν αθροιστικά την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου. Κατά το υπόλοιπο μπορεί να συμμετέχουν το δημόσιο και φυσικά ή νομικά πρόσωπα δημοσίου, ιδιωτικού δικαίου. Όλες οι μετοχές είναι ονομαστικές και δεν εισάγονται στο Χρηματιστήριο Αξιών. Οι κοινές μετοχές είναι δεσμευμένες ονομαστικές και οι προνομιούχες χωρίς δικαίωμα ψήφου Σύσταση - Λειτουργία Οι Ανώνυμες εταιρείες ΟΤΑ συστήνονται από το Δημοτικό Συμβούλιο και διοικούνται από ένα διοικητικό συμβούλιο τα μέλη του οποίου είναι αιρετοί εκπρόσωποι του Δήμου. Ο Διευθύνον Σύμβουλος της Εταιρείας δεν μπορεί να είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου που προέρχεται από τους αιρετούς εκπροσώπους του Δημοτικού Συμβουλίου. Στην εταιρεία αυτής της μορφής είναι δυνατή η συμμετοχή του Δημοσίου ή άλλων φυσικών ή νομικών προσώπων. Η πρόσληψη προσωπικού, η σύναψη συμβάσεων μίσθωσης ή ανάθεσης έργου, προμηθειών, μελετών και υπηρεσιών διενεργούνται βάσει των αντίστοιχων επιχειρήσεις. κανόνων που ισχύουν για τις δημοτικές κοινωφελείς 3. Α σ τικές εταιρείες ΟΤΑ μη κερδοσκοπ ικού χαρακτήρα Οι Αστικές Εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα λειτουργούν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα που προβλέπεται στη συστατική τους πράξη. 71

79 Η πρόσληψη προσωπικού καθώς και οι οποιεσδήποτε συμβάσεις διενεργούνται βάσει των αντίστοιχων κανόνων που ισχύουν για τις δημοτικές κοινωφελείς επιχειρήσεις. Η σύστασή τους επιτρέπεται μόνο αν προβλέπεται ρητά από ειδική νομοθετική ρύθμιση. Τηρούν βιβλία Γ κατηγορίας με τη διπλογραφική μέθοδο εφόσον υπάρξει δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ΠΡΟΓΡΑΜ Μ ΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Οι Προγραμματικές Συμβάσεις έχουν σκοπό την ανάθεση σε τρίτον, τη διαχείριση, εκμετάλλευση και συντήρηση κάποιων έργων του Δήμου. Για τη μελέτη και την εκτέλεση έργων ανάπτυξης μιας περιοχής μπορούν να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις οι εξής φορείς: Οι Δήμοι και οι Κοινότητες. Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις και τα Νομαρχιακά Διαμερίσματα. Οι Σύνδεσμοι Δήμων και Κοινοτήτων. ΟιΤΕΔΚ. ΗΕΝΑΕ. ΗΚΕΔΚΕ. ΤαΝΠΔΔ. Οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης. Τα Δημοτικά Ιδρύματα. Τα Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης περιλαμβανομένων και των TEI. Επιμελητήρια. Επιστημονικοί φορείς Δημοσίου Δικαίου. Συνεταιρισμοί. Ενώσεις εργατοϋπαλλήλων. Τράπεζες και πιστωτικά ιδρύματα (με απόφαση των υπουργών Οικονομίας, Οικονομικών, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων). Η σύναψη προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ των φορέων είναι δυνατή, μόνον, εφόσον αυτά διαθέτουν σχετική εμπειρία και το καταστατικό τους προβλέπει συνεργασία με τους φορείς αυτούς. 72

80 Λόγοι σύναψης προγραμματικών συμβάσεων Στις προγραμματικές συμβάσεις απαραίτητα ορίζονται το αντικείμενο της σύμβασης, ο σκοπός και το περιεχόμενο των μελετών, των έργων, των προγραμμάτων ή των υπηρεσιών, ο προϋπολογισμός τους, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των συμβαλλομένων, το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης της σύμβασης, οι πόροι από τους οποίους θα καλυφθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις και η διάρκεια της σύμβασης. Επίσης ορίζεται το όργανο παρακολούθησης της εφαρμογής της, καθώς και ρήτρες σε βάρος του συμβαλλόμενου που παραβαίνει τους όρους της προγραμματικής σύμβασης. Έργα που υπάγονται στα προβλεπόμενα για προγραμματική σύμβαση είναι επίσης τα προγράμματα πολιτιστικού χαρακτήρα, όπως: Η ανάδειξη, προστασία και συντήρηση μνημείων. Οι παρεμβάσεις σε διατηρητέα ή παραδοσιακά κτίρια και οικισμούς. Η διάσωση και διάδοση στοιχείων του πολιτισμού. Η ανέγερση και λειτουργία χώρων πολιτιστικών λειτουργιών. Η υποστήριξη δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων που αφορούν την επιστήμη, τα γράμματα και τις τέχνες. Σε όλα αυτά τα παραπάνω έργα συμμετέχει ο συμβαλλόμενος, το Υπουργείο Πολιτισμού και είναι δυνατόν να επιβάλει τέλος ανταποδοτικού χαρακτήρα για την χρηματοδότηση έργων, εργασιών, προγραμμάτων και υπηρεσιών της προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης, που καλείται «Πολιτιστικό Τέλος» ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ - ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ (ΣΔΙΤ) Οι ΣΔΙΤ αποτελούν μια μεγάλη μεταρρύθμιση στον τομέα της δημιουργίας υποδομών και της παροχής υπηρεσιών του Δημοσίου. Μια μεταρρύθμιση, η υλοποίηση της οποίας θα συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας τα επόμενα χρόνια. Διότι οι Συμπράξεις προσφέρουν στο Δημόσιο τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τα πλέον σύγχρονα μέσα για την παροχή δημοσίων αγαθών προς τους πολίτες, εμπλουτίζοντας σημαντικά το υφιστάμενο πλαίσιο δημιουργίας υποδομών και παροχής των υπηρεσιών του. Μέσα από τις ΣΔΙΤ θα μπορούν να δημιουργούνται ταχύτερα, αποτελεσματικότερα και με χαμηλότερο δημοσιονομικό κόστος υποδομές που θα 73

81 έχουν άμεσο θετικό αντίκτυπο στην αύξηση της παραγωγικότητας και θα βελτιώσουν αισθητά την καθημερινή ζωή των πολιτών. Οι ΣΔΙΤ εστιάζουν στην παροχή δημόσιων υπηρεσιών μέσα από μία πιο εξειδικευμένη και αποτελεσματική προσέγγιση που μπορεί να επιτύχει καλύτερα η ιδιωτική πρωτοβουλία. Για παράδειγμα, μία υποδομή μπορεί, μέσα από μία καλά σχεδιασμένη σύμπραξη, να την κατασκευάσει και να τη λειτουργήσει ένας ιδιώτης. Αποτελούν, λοιπόν, οι ΣΔΙΤ έναν εναλλακτικό δρόμο για την επίτευξη του κατάλληλου μείγματος κράτους και ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Στην Ελλάδα, οι ΣΔΙΤ αποτελούν μια καινοτομία που έρχεται να συμπληρώσει το υφιστάμενο πλαίσιο των έργων με συμβάσεις παραχώρησης, τα οποία κυρώνονται από τη Βουλή. Μέχρι σήμερα έχουμε στην Ελλάδα την εμπειρία έργων με συμβάσεις παραχώρησης, όπως είναι η Αττική Οδός, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, ή η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου. Ωστόσο, σε αυτά τα έργα το βασικό γνώρισμα είναι ότι ο τελικός χρήστης πληρώνει τον ιδιώτη για το έργο που κατασκεύασε. Για ορισμένα έργα, όμως, ή δημόσιες υπηρεσίες το κόστος δεν μπορούν να το επιβαρύνονται οι τελικοί χρήστες, αλλά το κράτος γενικότερα. Τέτοια έργα, όπως είναι οι υποδομές σε νοσοκομεία και σε σχολεία, μπορούν να κατασκευασθούν και να συντηρούνται με ιδιωτικά κεφάλαια. Οι ΣΔΙΤ μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο και στο σχεδιασμό της δημοσιονομικής πολιτικής. Με τις ΣΔΙΤ θα δοθεί μία νέα ώθηση στην ανάπτυξη και θα διασφαλισθεί η έγκαιρη και σωστή ολοκλήρωση πολλών αναγκαίων υποδομών, ενώ παράλληλα θα απελευθερωθούν πόροι για περισσότερες κοινωνικές και αναπτυξιακές προτεραιότητες. Με την κινητοποίηση και των ιδιωτικών κεφαλαίων, η χώρα μας θα αποκτήσει σωστές και αξιόπιστες υποδομές που το Δημόσιο δεν θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει στο σύνολό τους και που έχουν μεγάλη σημασία για τη βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας. Οι ΣΔΙΤ θα δώσουν σημαντική ώθηση στην επιχειρηματικότητα και θα δημιουργήσουν νέες και μεγάλης κλίμακας επενδυτικές ευκαιρίες. Τα οφέλη από τις ΣΔΙΤ θα είναι μεγάλα για όλους. Για το Δημόσιο, για τους πολίτες, αλλά και για τον ιδιωτικό τομέα που αποκτά πρόσβαση σε μια νέα μεγάλη αγορά. Η κυβέρνηση, με συνέπεια και αποφασιστικότητα, αλλά επιδιώκοντας πάντα τη μέγιστη δυνατή συναίνεση και χωρίς αιφνιδιασμούς, προωθεί μεταρρυθμίσεις που θα καταστήσουν την ελληνική οικονομία πιο παραγωγική, πιο δυναμική, πιο 74

82 ανταγωνιστική και πιο εξωστρεφή. Μεταρρυθμίσεις που θεμελιώνουν μια νέα προοπτική για τη χώρα και οι οποίες επιλύουν τα προβλήματα που μας κληροδότησε το παρελθόν ΙΔΡΥΜ ΑΤΑ - ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ Ν ομικό π ρ όσ ω π ο χαρακτηρίζεται μια ένωση φυσικών προσώπων ή ομάδα περιουσίας που έχει αυτοτελώς ικανότητα Δικαίου, είναι δηλαδή υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Τα νομικά πρόσωπα χαρακτηρίζονται σε: 1. Ν ομικά Π ρόσω πα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ): Χαρακτηρίζονται εκείνα των οποίων ο σκοπός αφορά την εξυπηρέτηση και την επιτέλεση κάποιας κρατικής λειτουργίας ή υπηρεσίας. Πρότυπο ΝΠΔΔ είναι (κατά λειτουργία) η ίδια η Πολιτεία (το Κράτος), άλλα χαρακτηριστικά ΝΠΔΔ είναι οι ΟΤΑ (δήμοι και νομαρχίες) η Εκκλησία της Ελλάδος κλπ. 2. Νομικά π ρόσ ω π α Ιδιωπκού Δικαίου (ΝΠΙΔ): Χαρακτηρίζονται εκείνα που ιδρύονται από ιδιώτες και συνεπώς ακολουθούν τους κανόνες του ιδιωτικού δικαίου. Συνήθως τα ΝΠΔΔ ιδρύονται από το κράτος με ιδιαίτερους κανόνες που αναλαμβάνουν δικαιώματα και υποχρεώσεις ανεξάρτητα από αυτό με βάση τους όρους του νόμου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλα τα νομικά πρόσωπα που ανήκουν στο κράτος είναι απαραίτητα και δημοσίου δικαίου. Αντίθετα τα ΝΠΙΔ τα ιδρύουν ιδιώτες και ρυθμίζονται από το ιδιωτικό Δίκαιο. Κύρια Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου στο ελληνικό Δίκαιο είναι τα εξής: Σωυατεία (Σύλλογοι) Ιδούυατα Εταιοείεο Συνεταιρισμοί 75

83 Δημοτικά και κοινοτικά νομικά πρόσωπα και επιχειρήσεις Οι δήμοι και οι κοινότητες μπορούν να ιδρύσουν νομικά πρόσωπα, με αντικείμενο τους την ιατρική φροντίδα ή την πρόνοια (νοσοκομεία, κέντρα αποκατάστασης, παιδικούς σταθμούς, βρεφικούς σταθμούς, ορφανοτροφεία, γηροκομεία, γενικώς γνωστά ως δημοτικά ή κοινοτικά ιδρύματα), την οργάνωση μιας συγκεκριμένης υπηρεσίας (δημοτικές ή κοινοτικές υπηρεσίες, όπως η ύδρευση κ.α.), την τοπική απασχόληση ή την ικανοποίηση ορισμένων τοπικών αναγκών (μπάντα μουσικής, βιβλιοθήκη, θέατρο, νεκροταφείο κ.α.), την καθιέρωση σχολικών συμβουλίων με σκοπό τη διαχείριση των πιστώσεων που καλύπτουν τα έξοδα των σχολείων. Οι φορείς ιδρύονται με απόφαση της δημαρχιακής επιτροπής ή του κοινοτικού συμβουλίου, εγκρίνονται με διατάγματα, κατόπιν εισήγησης του Υπουργού Εσωτερικών και του αρμόδιου υπουργού και απόφαση του ΓΓΠ (στην περίπτωση άλλων νομικών προσώπων). Αυτές οι νομικές οντότητες έχουν το χαρακτήρα δημόσιων νομικών οντοτήτων, ενώ η οργάνωση και η λειτουργία τους διέπεται κατά κανόνα από διοικητικό νόμο, αποτελώντας έτσι ΝΠΔΔ. Κάθε δήμος ή κοινότητα έχει τη δυνατότητα να ιδρύσει εταιρείες. Αυτές που ιδρύει μεμονωμένα ονομάζονται αμιγείς δημοτικές ή κοινοτικές επιχειρήσεις. Αυτές που ιδρύει σε συνεργασία με άλλους οργανισμούς ΤΑ ονομάζονται μεικτές διαδημοτικές ή διακοινοτικές επιχειρήσεις. Αυτές που ιδρύθηκαν σε συνεργασία με άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου δεν είναι ούτε αμιγείς ούτε μεικτές επιχειρήσεις. Οι αμιγείς επιχειρήσεις είναι ΝΠΔΔ, που αρχικός διέπονται από κανόνες ιδιωτικού δικαίου και λειτουργούσαν σε καθεστώς οικονομίας της αγοράς. Οι μικτές επιχειρήσεις είναι δυνατό να έχουν τη μορφή μιας εταιρείας περιορισμένης ευθύνης ή ενός συνεταιρισμού. Οι επιχειρήσεις ιδρύονται με απόφαση των δημοτικών ή κοινοτικών συμβουλίων και διάταγμα του Υπουργού Εσωτερικών. Αντικείμενο των επιχειρήσεων μπορεί να είναι α) η πραγματοποίηση ή η εκμετάλλευση κοινωφελών έργων, β) η παροχή υπηρεσιών στους πολίτες και γ) η ανάπτυξη δραστηριοτήτων με στόχο το κέρδος. Οι αμιγείς δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις διοικούνται από το δημοτικό συμβούλιο. Τα δημοτικά ή κοινοτικά συμβούλια διευθύνουν τις επιχειρήσεις, με 76

84 εξαίρεση ορισμένες αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου, του ισολογισμού και της απολογιστικής έκθεσης Σύσταση - Διοίκηση Ιδρύματος Δημοτικά ιδρύματα όπως βρεφοκομεία, ορφανοτροφεία, γηροκομεία, μουσεία, ή άλλα επιστημονικά ιδρύματα, συνιστώνται ως ΝΠΔΔ, ύστερα από απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, με προεδρικό διάταγμα, που ορίζει το σκοπό, τα όργανα της διοίκησης, τους πόρους, την περιουσία, που αφιερώνεται σε αυτό και το όνομα του ιδρύματος. Το προεδρικό διάταγμα εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και του αρμόδιου καθ ύλην Υπουργού, αφού τηρηθούν και οι ειδικές, για κάθε κατηγορία ιδρυμάτων, διατάξεις. Τα δημοτικά ιδρύματα διοικούνται από διοικητικό συμβούλιο που απαρτίζεται από τον Δήμαρχο που ορίζεται από αυτούς ως πρόεδρος και από έξι έως δέκα μέλη που εκλέγονται από το δημοτικό συμβούλιο. Ένα από τα μέλη αυτά εκλέγεται από το διοικητικό συμβούλιο ως αντιπρόεδρος του. Μέλη του διοικητικού συμβουλίου εκλέγονται: Δύο τουλάχιστον δημοτικοί σύμβουλοι, ένας από την μειοψηφία και ένας από την πλειοψηφία. Έ να ς τουλάχιστον σύμβουλος τοπικού διαμερίσματος. Ένας τουλάχιστον εκπρόσωπος των εργαζομένων του ιδρύματος, εφόσον απασχολούνται περισσότεροι από δέκα εργαζόμενοι. Πρόσωπα που έχουν ανάλογη επαγγελματική ή κοινωνική δράση ή ειδικές γνώσεις ανάλογες με το σκοπό του ιδρύματος, οι οποίοι πρέπει να είναι Έλληνες πολίτες ή πολίτες της Ε.Ε. Δωρητές ιδρυμάτων είτε ως μέλη είτε να παρίστανται στις συνεδριάσεις. Δεν επιτρέπεται να εκλεγούν μέλη του διοικητικού συμβουλίου ιδιώτες που έχουν στερηθεί τα πολιτικά τους δικαιώματα ή έχουν καταδικαστεί για κακούργημα ή έχουν στερηθεί τη διαχείριση της περιουσίας τους. Πόροι τω ν ιδρυμάτω ν είναι ιδίως: 1. Η ετήσια τακτική ή έκτακτη επιχορήγηση του Δήμου. 2. Κάθε είδους εισφορές, επιχορηγήσεις, δωρεές, κληρονομιές και κληροδοσίες. 77

85 3. Εισπράξεις από το αντίτιμο των πραγμάτων ή των υπηρεσιών, που παρέχουν τα ιδρύματα. 4. Πρόσοδοι από τη δική τους περιουσία καθώς και από τη συμμετοχή τους σε προγράμματα Σύσταση ΝΠΔΔ Τα δημοτικά ΝΠΔΔ συνιστώνται με απόφαση των οικείων δημοτικών ή κοινοτικών συμβουλίων. Σκοπός τους είναι η οργάνωση και η λειτουργία ορισμένης δημοτικής υπηρεσίας με γνώμονα την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών των κατοίκων, όπως η σύσταση κέντρων κοινωνικής προστασίας, πνευματικών ή αθλητικών κέντρων, βιβλιοθηκών, μουσείων κ.α. Ο ΓΓΠ διαπιστώνει τη νομιμότητα της σχετικής απόφασης του οικείου δημοτικού συμβουλίου και εκδίδει την πράξη σύστασης του νομικού προσώπου, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Στην απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για τη σύσταση του νομικού προσώπου ορίζονται το όνομα, ο σκοπός, η περιουσία και οι πόροι ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΡΟΣ ΟΤΑ Η παροχή ολοκληρωμένων και εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών προς την ΤΑ αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα αλλά και τις επιδιώξεις των βασικών ιδρυτών και μετόχων της Εταιρείας, δηλαδή των ΟΤΑ της περιοχής της. Στον χώρο αυτό έχουν γίνει οι κάτωθι ενέργειες: ο Αειτουονία τιιηυατος παρογής λονιστικών και ελεγκτικών υπηρεσιών για την ανάληψη έργων υποστήριξης των οικονομικών και ταμειακών υπηρεσιών των ΟΤΑ. Το τμήμα αυτό αναλαμβάνει την παροχή υπηρεσιών όπως η τήρηση αναλυτικής λογιστικής για τους δήμους άνω των κατοίκων που εφαρμόζουν το διπλογραφικό σύστημα, ή / και η τήρηση της γενικής λογιστικής κατά τα πρώτα στάδια εφαρμογής του λογιστικού σχεδίου, η εκπαίδευση του προσωπικού των οικονομικών υπηρεσιών, ο έλεγχος των οικονομικών καταστάσεων και χρήσεων των ΟΤΑ και η έκδοση των σχετικών πιστοποιητικών και γενικότερα η συνδρομή σε κάθε άλλη οικονομική λειτουργία των ΟΤΑ που προβλέπεται από το Κλαδικό Λογιστικό Σχέδιο Δήμων και Κοινοτήτων. 78

86 ο Οργάνωση τεγνικού Τμήματος το οποίο αναλαμβάνει κατ αρχήν για λογαριασμό των ΟΤΑ της περιοχής και ιδίως αυτών που δεν διαθέτουν τεχνικές υπηρεσίες, τη σύνταξη τεχνικών μελετών, τευχών δημοπράτησης, έκδοση οικοδομικών αδειών, επιβλέψεις τεχνικών έργων καθώς και κάθε άλλη διαδικασία που συνδέεται με την προετοιμασία, υλοποίηση και παρακολούθηση του τεχνικού προγράμματος των Δήμων. Η δραστηριοποίηση της Εταιρείας στον τομέα αυτό μπορεί να αφορά όλο το φάσμα των τεχνικών μελετών (αρχιτεκτονικές, πολιτικού μηχανικού) και σε δεύτερη φάση να επεκταθεί επιλεκτικά και στην υποστήριξη και άλλων φορέων, λιγότερο ή περισσότερο σχετικών με την ΤΑ. ο Η παροχή υπηρεσιών project management για τα έργα που οι ΟΤΑ επιθυμούν να εντάξουν στο ΚΠΣ. ο Υποστήριξη των Δήυων στην εισανωνή και εφαρυονή πληροφοριακών συστημάτων με κατάλληλη ανάλυση αναγκών, σχεδίασμά εφαρμογών και διαρκή υποστήριξη στη λειτουργία των συστημάτων και στην αντιμετώπιση των νέων ζητημάτων που ανακύπτουν. Ενδεικτικά οι υπηρεσίες προς τους Δήμους μπορούν να καλύπτουν θέματα δικτύων, ανάπτυξης ιστοσελίδων, ανάπτυξης ή προσαρμογής ειδικού λογισμικού κλπ., ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη για λογαριασμό των δήμων - μετόχων της, ενός συστήματος ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Το σύστημα αυτό που θα κατευθύνεται στην παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες της περιοχής, θα συντελέσει στην βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών, στη μείωση του κόστους, στην απλοποίηση των διαδικασιών, στην εξοικονόμηση χρόνου και γενικότερα στη βελτίωση της παραγωγικότητας και απόδοσης των δημοτικών υπηρεσιών. ο Νομικές υποστηρικτικές υπηρεσίες προς τους Δήμους. Οι υπηρεσίες αυτές αφορούν Νομική υποστήριξη των ΟΤΑ και των επιχειρήσεών τους, σύνταξη γνωμοδοτήσεων για ζητήματα που προκύπτουν από την λειτουργία των υπηρεσιών και των επιχειρήσεων των ΟΤΑ, σύνταξη εισηγήσεων σχετικά με θέματα που θα απασχολήσουν τα Δημοτικά Συμβούλια, σύναψη συμβάσεων κ.λ.π. 79

87 2.13. ΝΕΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΩΝ ΟΤΑ Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση Κάνοντας πράξη τη δέσμευση για εξυπηρέτηση του πολίτη, που περιλαμβάνεται στην Εθνική Ψηφιακή Στρατηγική , η Ειδική Γραμματεία για την Κοινωνία της Πληροφορίας προωθεί από τον Νοέμβριο του 2005 μεγάλη παρέμβαση με τίτλο «Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση». Στόχος της είναι η ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών για την εξυπηρέτηση των πολιτών, ιδιαίτερα εκείνων της Περιφέρειας, αλλά και η εξοικείωσή τους με τις νέες τεχνολογίες, με ιδιαίτερα φιλικό τρόπο, αφού την υλοποίηση της πρωτοβουλίας θα αναλάβουν οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης όλης της χώρας Εξυπηρέτηση και εξοικείωση των πολιτών Η «Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση», συνολικού προϋπολογισμού 60 εκατ. ευρώ, αποτελεί καινοτομική παρέμβαση, η οποία δεν περιλαμβανόταν στον αρχικό σχεδίασμά του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κοινωνία της Πληροφορίας». Χρηματοδοτείται από εθνικούς και κοινοτικούς (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) πόρους και -σε συνδυασμό με αντίστοιχες δράσεις που σχεδιάσθηκαν το 2005 από την Ειδική Γραμματεία για την ΚτΠ- διορθώνει σε σημαντικό βαθμό τη στόχευση του Προγράμματος, υλοποιώντας ψηφιακές υπηρεσίες άμεσα αισθητές στους πολίτες, ιδιαίτερα στην Περιφέρεια. Η νέα παρέμβαση για την «Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση», αποτελεί πρόγευση των δράσεων της νέας Ψηφιακής Στρατηγικής καθώς χαρακτηρίζεται από τρεις μεγάλες καινοτομίες: Καινοτομία 1: Πρόβλεψη για συμμετοχή όλων των ΟΤΑ Στην «Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση» προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής όλων των ΟΤΑ, ως εξής: Οι Περιφέρειες μπορούν να υλοποιήσουν, μέσω της ΚτΠ ΑΕ, την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών με έργα για τις διευθύνσεις αλλοδαπών, μετανάστευσης, δασών και αλιείας. 80

88 Οι ΝΑ μπορούν να υλοποιήσουν, μέσω της ΚτΠ ΑΕ, την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών για τις διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αλλά και την ανάπτυξη εφαρμογών διαχείρισης πολεοδομικών δεδομένων της αρμοδιότητάς τους. Δήμοι με πληθυσμό άνω των κατοίκων μπορούν να αναπτύξουν ως τελικοί δικαιούχοι Ηλεκτρονικές Πύλες Πληροφόρησης & Εξυπηρέτησης (Portals), μέσω των οποίων οι πολίτες θα έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για υπηρεσίες και δικαιολογητικά. Θα περιλαμβάνουν, επίσης, και χρηστικές πληροφορίες που αφορούν στην περιοχή τους (όπως ηλεκτρονικοί οδηγοί πόλης, αθλητικά και πολιτιστικά γεγονότα, τουριστικές πληροφορίες κ.λπ). Εκτός αυτών, οι μεγάλοι δήμοι θα μπορούν να αναπτύξουν συστήματα ηλεκτρονικής έκδοσης πιστοποιητικών, αδειών και βεβαιώσεων δημοτολογίου, ληξιαρχείου κλπ., ενώ οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα ηλεκτρονικής πληρωμής τελών και δημοτικών φόρων, καθώς και μια σειρά άλλες υπηρεσίες ηλεκτρονικών πληρωμών. Τέλος, οι δήμοι θα έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν γεωγραφικά συστήματα πληροφόρησης σε τομείς όπως η διαχείριση των αστικών τους συγκοινωνιών, η διαχείριση θέσεων στάθμευσης, η διαχείριση πολεοδομικών δεδομένων, τα δίκτυα ύδρευσης κλπ. Καινοτομία 2: Έμφαση σε δράσεις εξοικείωσης των πολιτών με τις νέες τεχνολογίες. Παράλληλα με την ανάπτυξη των ψηφιακών υπηρεσιών, η Ειδική Γραμματεία για την Κοινωνία της Πληροφορίας έχει προβλέψει σειρά δράσεων για την ενημέρωση και την εξοικείωση του τοπικού πληθυσμού σ ότι αφορά στις νέες ψηφιακές υπηρεσίες που θα δημιουργηθούν και θα είναι σύντομα στη διάθεσή του. Καινοτομία 3: «Αριστεία» - Οι πιο δραστήριοι ΟΤΑ ως «οδηγός». Όμως, εκτός της δυνατότητας συμμετοχής όλων των ΟΤΑ, στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας εισάγεται για πρώτη φορά και η έννοια της «Αριστείας». Η Επιτροπή Πληροφορικής θα αξιολογήσει τα πρώτα είκοσι έργα που θα ολοκληρωθούν και θα επιβραβεύσει τους ΟΤΑ που θα παρουσιάσουν τα πέντε 81

89 καλύτερα. Κατ αυτόν τον τρόπο εκτιμάται ότι οι περισσότερο δραστήριοι και αποδοτικοί ΟΤΑ θα αποτελέσουν «οδηγούς» για την ενεργοποίηση της ΤΑ σε όλη τη χώρα σε ότι αφορά τη δυναμική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών ΚΕΝΤΡΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ (ΚΕΠ) Στο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ο πολίτης μπορεί να πληροφορηθεί για όλα τα ζητήματα της Δημόσιας Διοίκησης και να προωθήσει προς διεκπεραίωση υποθέσεις που σχετίζονται με φορείς του Δημοσίου. Έτσι αποφεύγει τις χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες και κυρίως περιορίζει τις μετακινήσεις του σε ένα μόνο σημείο. Στα Κ.Ε.Π. διακινούνται τα έγγραφα όχι οι πολίτες Π ω ς Λ ειτο υ ρ γ εί: Ο πολίτης ενημερώνεται επιτόπου από τα εξειδικευμένα στελέχη του κέντρου για όλα τα ζητήματα της Δημόσιας Διοίκησης. Αν θελήσει να υποβάλει κάποιο αίτημα που αφορά μία από τις 420 διοικητικές διαδικασίες που διεκπεραιώνει σήμερα το Κ.Ε.Π., απευθύνεται σε ένα στέλεχος του κέντρου και συμπληρώνει τη σχετική ηλεκτρονική αίτηση. Στη συνέχεια η αίτηση αποστέλλεται μέσω του κέντρου στην αρμόδια υπηρεσία όπου και πρωτοκολλείται. Το στέλεχος του κέντρου αναλαμβάνει να παρακολουθεί μέχρι τέλους την εξέλιξη της υπόθεσης, απαλλάσσοντας τον πολίτη από οποιαδήποτε άλλη μετακίνηση και πιθανή ταλαιπωρία. Μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών, ο πολίτης μπορεί να παραλάβει τα δικαιολογητικά του από το Κ.Ε.Π. ή την αρμόδια υπηρεσία στην οποία απευθύνθηκε ή του αποστέλλονται στη διεύθυνση που επιθυμεί ταχυδρομικώς ή με ταχυμεταφορά Π ο ιες υ π η ρ εσ ίες π α ρ έχει: Στο Κ.Ε.Π. διεκπεραιώνονται: Έκδοση φορολογικής ενημερότητας Θεώρηση του γνήσιου της υπογραφής Επικύρωση φωτοαντιγράφων Θ έματα Ν ομαρχιώ ν. 82

90 Ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας (βιβλιάριο απορίας, οικονομικές ενισχύσεις, επιδόματα) Υγειονομικά ζητήματα (επαγγελματικές άδειες ιατρικών & παραϊατρικών επαγγελμάτων) Ζητήματα μεταφορών και επικοινωνιών (χορήγηση ή επέκταση αδειών οδήγησης & αδειών κυκλοφορίας, αλλαγή ή αντικατάσταση πινακίδων, αλλαγή χρωμάτων κ.α.) Έκδοση επαγγελματικών αδειών (των Διευθύνσεων Βιομηχανίας) Θ έματα Δ ήμω ν: Έκδοση πιστοποιητικών (γέννησης, οικογενειακής κατάστασης, ληξιαρχικές πράξεις) Εγγραφή σε δημοτολόγια, οικογενειακές μερίδες Θ έματα Π ρ ω τοδ ικείω ν: Έκδοση πιστοποιητικών (ποινικού μητρώου, ότι δεν τελεί σε δικαστική συμπαράσταση, περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης, περί μη πτωχεύσεως κ.α.) Θ έματα Α σ φ α λ ισ τικ ώ ν Τ αμείω ν: Κατάθεση αιτήσεων για συντάξεις Βιβλιάρια ασθένειας (οικογενειακά & ατομικά) Οι 420 πιστοποιημένες διοικητικές διαδικασίες συνοδεύονται από τα αντίστοιχα ψηφιοποιημένα έντυπα τους. Τα έντυπα αυτά επανασχεδιάστηκαν και περιέχουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την ταχεία και αξιόπιστη διεκπεραίωση της υπόθεσης, επιτυγχάνοντας παράλληλα το στόχο να είναι φιλικά προς τους χρήστες, πολίτες, επιχειρήσεις και υπαλλήλους. 83

91 2.15. ΠΡΟΓΡΑΜ Μ Α «ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ» Το πρόγραμμα «βοήθεια στο σπίτι» είναι πρόγραμμα κοινωνικής προστασίας που έχει στόχο την παροχή οργανωμένης και συστηματικής φροντίδας σε ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρίες. Έχει τη μορφή των αντίστοιχων «home care» του Ηνωμένου Βασιλείου ή των Σκανδιναβικών χωρών δίνοντας μια νέα μορφή στην παροχή κοινωνικής προστασίας στον πολίτη. Χρηματοδοτείται κατά 75% από το ευρωπαϊκό ταμείο περιφερειακής ανάπτυξης της Ε.Ε. και κατά 25% από το Ελληνικό δημόσιο. Οι υπηρεσίες προσφέρονται δω ρεάν στο σπίτι των πολιτών Π ο ιες υ π η ρ εσ ίες προσ φ έρει Παρέχει, συμβουλευτική και ψυχοσυναισθηματική στήριξη, νοσηλευτική μέριμνα, φροντίδα του νοικοκυριού, συντροφιά, μικροαγορές, πληρωμή λογαριασμών, βοήθεια στην ατομική υγιεινή και άλλες υπηρεσίες που κρίνονται αναγκαίες, όπως: Κοινωνική ένταξη. Συζητήσεις - συντροφιά. Συνεργασία με ειδικούς φορείς. Συνοδεία σε γιατρούς - Νοσοκομείο. Μέτρηση αρτηριακής πίεσης - σακχάρου - χοληστερίνης - τριγλυκεριδίων. Παροχή Α Βοηθειών. Περιποίηση τραυμάτων - κατακλίσεων. Έ λεγχος λήψης φαρμάκων. 84

92 Παρακολούθηση διαιτολογίου. Ατομική υγιεινή. Καθαριότητα εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Παρασκευή φαγητού. Οι υπηρεσίες παρέχονται με περιοδικές επισκέψεις του προσωπικού στο σπίτι των εξυπηρετούμενων ανάλογα με τις ανάγκες και ιδιαιτερότητές τους Σ ε π ο ιο υ ς απ ευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε ηλικιωμένους άτομα με αναπηρίες, με προτεραιότητα σ' αυτούς που: ο ο ο ο Δεν εξυπηρετούνται πλήρως. Χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα. Διαβιούν μοναχικά ή είναι εγκαταλελειμμένοι. Δεν έχουν επαρκείς οικονομικούς πόρους. Στόχος είναι να παραμείνουν μέσα στο κοινωνικό τους περιβάλλον και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής τους Π ο ιο ι το σ τελεχ ώ νο υ ν κ α ι που λ ειτο υ ρ γ ε ί Το πρόγραμμα από ειδικούς επιστήμονες και καταρτισμένα στελέχη όπως κοινωνικούς λειτουργούς, νοσηλευτές, οικογενειακούς βοηθούς κλπ, που παρέχουν καθημερινά υπηρεσίες με προγραμματισμένες κατ οίκον επισκέψεις. Η κοινω νική λειτουργός εμψυχώνει και υποστηρίζει τα άτομα της 3ης ηλικίας. Συζητά, πληροφορεί και συμμετέχει ενεργά στην επίλυση προβλημάτων που αντιμετωπίζει. Έχει την ευθύνη της κοινωνικής έρευνας, της αξιολόγησης και ένταξης των εξυπηρετούμενων στο πρόγραμμα. Η νοσ ηλεύ τρια φροντίζει και ελέγχει τη γενική κατάσταση της υγείας του ηλικιωμένου. Ασχολείται με την μετανοσοκομειακή παρακολούθηση ασθενών, τον έλεγχο λήψης φαρμάκων και διασφάλιση της ατομικής υγιεινής των εξυπη ρετού μενών. 85

93 Η ο ικια κή βοηθός φροντίζει για την καθαριότητα και υγιεινή του χώρου του ηλικιωμένου καθώς και την καλή λειτουργία του σπιτιού του με τη διεκπεραίωση κάποιων πρακτικών αναγκών (εξόφληση λογαριασμών, αγορά αγαθών κ.α.). Μελετάται η σκέψη από το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας να στελεχωθεί μελλοντικά με γιατρούς και φυσιοθεραπευτές ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Τα Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια, καθώς και τα Διοικητικά Συμβούλια των Συνδέσμων οφείλουν, δύο (2) τουλάχιστον μήνες πριν από την έναρξη του οικονομικού έτους, να αποφασίζουν για το ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει με σειρά προτεραιότητας τα έργα που πρέπει να εκτελεστούν και που η δαπάνη τους πρέπει να αντιμετωπιστεί με τα κάθε είδους έσοδα του προϋπολογισμού. Η δαπάνη για κάθε έργο υπολογίζεται κατά προσέγγιση, σύμφωνα με προκαταρκτικές εκθέσεις και μελέτες ή άλλα στοιχεία. Αν ο Δήμος ή Κοινότητα απαρτίζεται από περισσότερα δημοτικά ή τοπικά διαμερίσματα ή οικισμούς, το δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο οφείλει να περιλάβει στο ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα τα έργα που πρέπει να εκτελεστούν για κάθε δημοτικό ή τοπικό διαμέρισμα ή οικισμό και να κάνει κατανομή των πιστώσεων που απαιτούνται για την εκτέλεση των έργων του προγράμματος, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα των αναγκών του πληθυσμού ή και με τα εισφερόμενα έσοδα. Δεν απαιτείται κατανομή των πιστώσεων, όταν το έργο εξυπηρετεί όλα τα δημοτικά ή τοπικά διαμερίσματα ή όλους τους οικισμούς του Δήμου ή της Κοινότητας. Από το σύνολο των πιστώσεων που καλύπτουν τις δαπάνες των έργων που περιλαμβάνονται στο ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα και δεν εξυπηρετούν όλα τα τοπικά διαμερίσματα, διατίθεται, αποκλειστικά, για έργα που εκτελούνται στα τοπικά διαμερίσματα ποσοστό τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό (30%) των πιστώσεων εκείνων που θα διατίθεντο, αν η κατανομή αυτών γινόταν με πληθυσμιακά κριτήρια. Τα Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια δύνανται με απόφασή τους να μεταθέτουν την εφαρμογή του ανωτέρω ορίου πιστώσεων για το ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα του επόμενου έτους. Στην περίπτωση αυτή η απαίτηση του ελάχιστου, παραπάνω ποσοστού, θα καλύπτεται στη βάση της διετίας. 86

94 Δεν επιτρέπεται η εκτέλεση έργου που δεν περιλαμβάνεται στο ετήσιο τεχνικό πρόγραμμα. Εάν απαιτείται τροποποίηση του ετήσιου τεχνικού προγράμματος, μπορεί να γίνει μόνο ύστερα από αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου. 87

95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ισαγω γή στη Νήσο Σύμη Η Σύμη είναι νησί του Αιγαίου που απέχει 24 περίπου ναυτικά μίλια από τη Ρόδο και μόλις 4 ναυτικά μίλια από τον Κάβο Αλωπό της Μικρασίας. Έχει έκταση 58 τ.χλ. Το μεγαλύτερο τμήμα του εδάφους της καταλαμβάνουν βράχια. Πάνω σ' αυτά είναι χτισμένοι οι δύο κύριοι οικισμοί: το Χωρίο και ο Γιαλός και δύο μικρότεροι το Πέδι και ο Νιμπορειός που ακολουθούν την παράδοση των νεοκλασικών κτισμάτων των δύο κύριων οικισμών. Έχει, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, κατοίκους, απ' τους οποίους είναι συγκεντρωμένοι στην πρωτεύουσα του νησιού Σύμη ή Άνω Σύμη Γζωγραφική θέση Η Σύμη, ένα από τα πιο όμορφα νησιά του Αρχιπελάγους. Η Σύμη είναι το όγδοο σε μέγεθος νησί της Δωδεκανήσου. Γύρω της υπάρχουν νησίδες και βραχονησίδες. Η μεγαλύτερη νησίδα είναι η Νίμος και ακολουθεί το Σεσκλί. Οι βραχονησίδες είναι το Αρτηκονήσι, το Κουλουντρό, το Τρουμπέτο, ο Χονδρός, η Πλάτη, η Οξειά, οι Διαβατές και ο Μαρμαράς. Η διαμόρφωση των ακτών της παρουσιάζει ένα πλήθος από ακρωτήρια, όρμους και λιμάνια. Τα λιμάνια του νησιού είναι της Σκάλας στον όρμο της Σύμης, του Πεδίου στον ομώνυμο όρμο και του Πανόρμου ή Πανορμίτη, όπου βρίσκεται και η Μονή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Η Σύμη είχε υπό την κατοχή της και άλλες νησίδες προς τις μικρασιατικές ακτές, καθώς και εκτεταμένες γεωργικές εκτάσεις στις απέναντι της ακτές ως τα Καράμακα και τη Στάδιά, όπου μέχρι το 1922 αποτελούσαν ζωτικό χώρο της 88

96 σπογγαλιευτικής δραστηριότητας του νησιού και του διακομιστικού εμπορίου από την Αλεξανδρέττα μέχρι τη Σμύρνη. Με την απελευθέρωση το 1948 η Σύμη εντάχθηκε διοικητικά και οικονομικά στη Ρόδο. Η αυτονομία που διέθετε, με την κυρίαρχη θέση στο παγκόσμιο σπογγοεμπόριο, χάθηκε με την απώλεια του ζωτικού αυτού κλάδου για την τοπική οικονομία. Η μετεξέλιξή της σε ενδιάμεσο τουριστικό προορισμό της Ρόδου την έχει "δορυφόρο". μεταβάλει σε τουριστικό της Εκπαίδευση - Θρησκεία Η λειτουργία στη Σύμη του αρχαιότερου αναγνωστηρίου στο Αιγαίο της «Αίγλης» (1872), της Σχολής της Αγίας Μαρίνας ( ), στη συνέχεια του ελληνικού σχολείου του Κάστρου, του Θεάτρου Σύμης (1881) κ.ά. μαρτυρούν το υψηλό πνευματικό επίπεδο των κατοίκων του νησιού, που ανέδειξε μεγάλες προσωπικότητες, που διακρίθηκαν σε πανελλήνιο επίπεδο αλλά και στο εξωτερικό. Σήμερα στη Σύμη λειτουργούν δύο Νηπιαγωγεία, δύο Δημοτικά σχολεία, ένα Γυμνάσιο, ένα Ενιαίο Λύκειο καθώς και ένα TEE ΕΠΑΛ. Οι Συμαίοι υπήρξαν ανέκαθεν θρησκευόμενοι και αυτό το μαρτυρεί ο μεγάλος αριθμός των ενοριακών ναών και των μοναστηριών (Εξωκλήσια), περίπου 150 στο νησί. Χτισμένα μοναστήρια και στα πιο απόκρημνα σημεία, με ωραία ξυλόγλυπτα τέμπλα, θαυμάσιες αγιογραφίες και βοτσαλωτές αυλές. Στη Σύμη είναι ευρύτατα διαδεδομένη η λατρεία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που οφείλεται στην επίδραση της αγγελολατρείας που είχε αναπτυχθεί τα πρώτα χριστιανικά χρόνια στη Μικρασιατική Φρυγία. Εκτός από τις Πανορμίτη και του Ρουκουνιώτη υπάρχουν ακόμα 7 μονύδρια συνολικά 9, όσα δηλαδή και τα αρχαγγελικά τάγματα που είναι αφιερωμένα στον Αρχάγγελο Μιχαήλ (Άγγελος Μιχαήλ, Κοκκιμίδης, Κουρκουνιώτης, Καϊλλιώτης, Ρουκουνιώτης, Πανορμίτης, Θαρρεινός, Αυλακιώτης). Διοικητικά οι εκκλησίες και τα μοναστήρια του νησιού υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Σύμης που υπάγεται στο Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης Αρχιτεκτονική 89

97 Η Σύμη διατήρησε το νεοκλασικό χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής της, γι αυτό κι ανακηρύχθηκε ιστορικός διατηρητέος οικισμός. Έτσι είναι μια μοναδικότητα στο Αιγαίο. Τα σπίτια της, δίπατα και τρίπατα ακόμη, με περιποιημένες αυλές, στρωμένες συχνά με κροκαλωτά δάπεδα, που σχηματίζουν καράβια, άγκυρες, φυτικά ή διακοσμητικά θέματα με κήπους φυτεμένους με εσπεριδοειδή, φούλια ινδικά, γαρδένιες, κληματαριές, με θαυμάσια αετώματα διακοσμημένα με καλαισθησία ανάμεσα στις δίρριχτες κεραμιδένιες στέγες τους, μπαλκόνια με λιτές σιδεριές - κάποτε ξεχωρίζει στους εξωτερικούς τοίχους η πέτρα ή το τούβλο - με το χρώμα της ώ χρας ως πιο χαρακτηριστικό στοιχείο και καφετιά παράθυρα, χωρίς να λείπουν οι π ρ ά σ ινες π όρτες με θαυμάσια ρόπτρα, ταμπάδες και σιδεριές. Και μέσα ζωγραφισμένα συνήθως ταβάνια, ξυλόγλυπτες μουσάντρες, κομψά έπιπλα, κομό, καθρέπτες, τραπεζάκια και κονσόλες, πορσελάνες και πιατικά στοιβαγμένα στα ερμάρια με κάντρα κεντημένα στο χέρι να παριστάνουν την Ακρόπολη, λουλούδια, σκηνές από τον Ερωτόκριτο. Το ίδιο πλούσια τα κεντήματα στα έπιπλα, τις κουρτίνες, τα παλιά μπαούλα των ναυτικών. Το Χωριό βλέπει σήμερα τα σπίτια του ν αναστυλώνονται το ένα μετά το άλλο, όσα είχαν καταστραφεί από τον πόλεμο ή την εγκατάλειψη και τη ζωή να ξανανθίζει στα σοκάκια, τους δρόμους, τις πλατείες. Στη διατήρηση του παραδοσιακού οικισμού της Σύμης σημαντική είναι η παρουσία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, των αρχιτεκτόνων και πολιτικών μηχανικών της περιοχής καθώς επίσης και των ντόπιων μαστόρων μας. Ειδικότητες όπως χτίστες, σιδεράδες, φαναρτζήδες, ξυλουργοί και άλλοι έχουν να αναδείξουν σπουδαία έργα τέχνης ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Όταν καταλήφθηκαν τα νησιά από τους Ιταλούς το 1912 η Σύμη αριθμούσε κατοίκους. Από τότε άρχισε μια ομαδική φυγή προς την ελεύθερη Ελλάδα. Έ τσι στη τελευταία απογραφή της Ιταλικής Διοίκησης το 1941 βρίσκει τη 90

98 Σύμη με άτομα. Σε διάστημα 30 χρόνων ( ) η Σύμη έχασε τα 4/5 του πληθυσμού της. Η πρώτη μετά την απελευθέρωση ειδική καταγραφή στα Δωδεκάνησα το 1947 βρήκε τη Σύμη με κατοίκους, λιγότερους από αυτούς που έμειναν στο νησί κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η συρρίκνωση του πληθυσμού συνεχίσθηκε και στις επόμενες τρεις δεκαετίες ( ) με αποτέλεσμα το 1981 οι κάτοικοί της να περιορισθούν σε με μείωση 8,9% σε σχέση με το 1971, όταν η Ρόδος και τα Δωδεκάνησα σημείωναν αύξηση κατά 31,8% και 19,8% αντίστοιχα. Για πρώτη φορά στην μεταπολεμική περίοδο η Σύμη παρουσιάζει αύξηση του πληθυσμού της το 1991 κατά 2,6% σε σχέση με το 1981, ποσοστό που υπολείπεται κατά πολύ της Ρόδου (11,8%) και της Δωδεκανήσου (12,7%), αποτελεί όμως ένδειξη ανάκαμψης της φθίνουσας πληθυσμιακής πορείας. Σήμερα η Σύμη αριθμεί μόνιμους κατοίκους που θεωρείται ευνοϊκή πληθυσμιακή εξέλιξη αν σ αυτήν προστεθεί ο αριθμός των Αλβανών μεταναστών νόμιμων και μη, καθώς και ο αριθμός ελάχιστων Ασιατών και Αφρικανών. Συνολικά σήμερα στη Σύμη κατοικούν κάτοικοι. Οι ευνοϊκές αυτές πληθυσμιακές εξελίξεις συνδέονται σχεδόν αποκλειστικά με την τουριστική ανάπτυξη που σημειώθηκε στο νησί τη δεκαετία του 80 και μετά, καθώς και με τη μεγάλη ανοικοδόμηση που υπάρχει στο νησί την τελευταία εικοσαετία. ΠΙΝΑΚΑΣ 1 ΟΙΚΙΣΜΟΣ Σύμης Εμπορείου Μαραθούντας Πεδίου Πανορμίτη Νίμος (νησίδα) Σισκλιά (νησίδα) 3 2 ΣΥΝΟΛΟ

99 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Οι κοινωνικού χαρακτήρα δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις της Σύμης έχουν άμεσο αντίκτυπο και στον ευρύτερο τομέα της απασχόλησης των κατοίκων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2001 οι οικονομικά ενεργοί κάτοικοι της Σύμης ανέρχονται σε 967 από τους οποίους 908 απασχολούμενοι και 59 άνεργοι. Το ποσοστό των εργαζόμενων Αλβανών είναι αδιευκρίνιστο αλλά είναι τουλάχιστον 300. Η κατανομή κατά τομέα των 908 απασχολούμενων παρουσιάζει την ακόλουθη εικόνα : Πρωτογενής 93 10,24 Δευτερογενής ,18 Τριτογενής ,31 Μη δηλώσαντες ,27 ΣΥΝΟΛΟ ,0 Πηγή : ΕΣΥΕ, Απογραφή πληθυσμού 2001 Ο πρωτογενής τομέας καλύπτει το 10,24% και περιλαμβάνει σχεδόν αποκλειστικά αλιείς, δεδομένου ότι η υποτυπώδης γεωργία ασκείται ως δευτερεύουσα - περιθωριακή απασχόληση για αυτοκατανάλωση. Το ίδιο συμβαίνει και στην κτηνοτροφία η οποία έχει πληγεί από τις επιδοτήσεις, οι οποίες επέβαλαν όρους βοσκής υποχρεωτικού αριθμού ζώων και συντήρησης και σίτισης. Έτσι, ο αριθμός των αιγπροβάτων έχει μειωθεί σημαντικά στο ποσοστό της υποχρεωτικής σίτισης πριν τη σφαγή. Ο δευτερογενής τομέας καλύπτει το 34,18% και περιλαμβάνει τις παραδοσιακές δραστηριότητες που εξυπηρετούν τις βιοτικές και στεγαστικές ανάγκες των κατοίκων. Τα πιο δημοφιλή επαγγέλματα είναι αυτά των μαστόρων επιχρισμάτων, ελαιοχρωματιστών, εκβραχιστών, ρήξης σκυροδέματος, υδραυλικών και ηλεκτρολόγων. 92

100 Τέλος, ο τριτογενής τομέας καλύπτει το 40,31% και ένα σημαντικό μέρος των μη δηλωσάντων κλάδων και περιλαμβάνει τους απασχολούμενους στα μεταποιητικά και τουριστικά επαγγέλματα με ελάχιστες εξαιρέσεις διπλωματούχων μηχανικών, δικηγόρων (2) καθώς και εργαζόμενους στις δημόσιες υπηρεσίες, στο Δήμο και στην εκπαίδευση ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις ανέρχονται μόλις σε στρέμματα αντιπροσωπεύοντας το 2,7% της συνολικής επιφάνειας του νησιού. Από τις λοιπές παραγωγικές εκτάσεις 42% αντιπροσωπεύουν βοσκότοπους και 36,3% δάση. Να σημειωθεί ότι η αγρανάπαυση στη Σύμη ξεπερνά το 50% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης, γεγονός που οφείλεται στη χαμηλή αποδοτικότητα των εκτάσεων που είναι κατά το πλείστον ορεινές με εδάφη χαμηλής παραγωγικότητας και μη αρδευόμενα Κτηνοτροφία - Μελισσοκομία Το πιο αξιόλογο ζωικό κεφάλαιο του νησιού είναι τα αιγοπρόβατα, των οποίων η ελεύθερη βοσκή δεν επιτρέπει την ανανέωση του δάσους και των θαμνωδών εκτάσεων με συνέπεια την καταστροφή της χλωρίδας και πανίδας του νησιού, που πέρα από τις οικολογικές επιπτώσεις εμποδίζει και την ανάπτυξη της μελισσοκομίας. Η μελισσοκομία συνιστά σημαντική γεωργική δραστηριότητα με παραγωγικό δυναμικό 600 κυψέλες ευρωπαϊκού τύπου και παραγωγή μελιού 10 τ. εξαιρετικής ποιότητας Α λιεία - Ιχθυοκαλλιέργειες Η Σύμη στο παρελθόν ήταν σημαντικό κέντρο σπογγαλιείας και διεθνούς σπογγοεμπορίου. Από τα τέλη της 10ετίας του 80 με την καταστροφή των σπογγοφόρων πεδίων (αρρώστια σπόγγων), σταμάτησε κάθε σπογγαλιευτική δραστηριότητα και οι κάτοικοι του νησιού περιορίστηκαν στην παραδοσιακή, παράκτια κυρίως αλιεία. 93

101 Η αλιευτική δραστηριότητα ασκείται από επαγγελματίες αλιείς, οι οποίοι χρησιμοποιούν μηχανοκίνητα σκάφη. Σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές ανέρχονται σε 90 (2007) αριθμός που εμφανίζεται αρκετά μεγάλος αν ληφθεί υπόψη ότι το 1990 ήταν 35. Τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκαν και οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι οποίες εμφανίζουν δυναμική εξέλιξη. Το 1995 υπήρχαν 2 μονάδες στην περιοχή του Εμπορειού και είχαν παραγωγή 225 τ. τσιπούρας και λαβράκι. Οι παραγόμενοι ιχθύς εξάγονται κατά 80% σε αγορές της Ιταλίας, Γερμανίας και Αγγλίας και κατά 20% σε αγορές του εσωτερικού, κυρίως Ρόδο. Να σημειωθεί ότι στη Σύμη δεν πωλούνταν τα προϊόντα των ιχθυοκαλλιεργειών, ύστερα από συμφωνία των επιχειρήσεων με τους τοπικούς αλιείς. Σήμερα υπάρχει μία μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας και η συμφωνία για τη μη πώληση των προϊόντων των ιχθυοκαλλιεργείων έχει αρθεί ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του 2001 οι απασχολούμενοι στο δευτερογενή τομέα ανέρχονται σε 309, ποσοστό 26,2% του συνόλου των απασχολούμενων, από τους οποίους όμως οι περισσότεροι τα 2/3 ανήκουν στις δραστηριότητες της οικοδομής και των δημοσίων έργων. Οι άλλοι μεταποιητικοί κλάδοι αφορούν τις παραδοσιακές τέχνες που διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα (ναυπηγική, επιπλοποιία) και τις βιοτεχνίες που ικανοποιούν βιοτικές ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών του νησιού (επεξεργασμένα σφουγγάρια, προϊόντα αρτοποιίας κ.α.). Πιο συγκεκριμένα: ΚΑ ΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Στην κατηγορία αυτή ανήκουν όλες οι βιοτεχνικές δραστηριότητες που συμμετέχουν στο κατασκευαστικό κύκλωμα της οικοδομής (ξυλουργεία, οικοδομικά υλικά, μεταλλικές κατασκευές). Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής το 1988 ήταν 17. Η οικοδομική δραστηριότητα γνώρισε έξαρση τα έτη Στη συνέχεια και μέχρι σήμερα παρατηρείται αυξητική τάση ως προς τον αριθμό των εκδιδόμενων αδειών. Δεδομένου ότι ο οικισμός είναι παραδοσιακός, που σημαίνει την υποχρεωτική χρησιμοποίηση ορισμένων υλικών και κατασκευών που προσιδιάζουν στην τοπική αρχιτεκτονική ανακύπτει 94

102 η ανάγκη δημιουργίας εργαστηρίου παραδοσιακών τεχνών για εκπαίδευση νέων στα κατασκευαστικά παραδοσιακά επαγγέλματα. 3.2Λ.2. ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Ως παραδοσιακές τέχνες μπορούν να θεωρηθούν η ναυπηγική και η ξυλογλυπτική (έπιπλα, τέμπλα εκκλησιών, διακοσμητικά στοιχεία εσωτερικών σπιτιών, κτλ) που άλλοτε ήκμαζαν στο νησί. Σήμερα λειτουργούν δυο μικρά ναυπηγεία (ταρσανάδες) όπου γίνονται επισκευές και κατασκευές μικρών αλιευτικών σκαφών. Άλλη παραδοσιακή τέχνη είναι η επιπλοποιία, η οποία σήμερα περιορίστηκε σε δυο βιοτεχνίες που ασχολούνται αποκλειστικά με την κατασκευή παραδοσιακών επίπλων. Η ξυλογλυπτική μετά το θάνατο του καλλιτέχνη - ξυλογλύπτη Ζουρούδη έπαυσε να ασκείται στο νησί ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ Πρόκειται για βιοτεχνίες και οικοτεχνίες που παράγουν προϊόντα, τα οποία καλύπτουν βιοτικές ανάγκες των κατοίκων αλλά έχουν και εμβέλεια στους επισκέπτες του νησιού, όπως είναι η αρτοποιία και η ζαχαροπλαστική. Σήμερα λειτουργούν 7 τέτοιες βιοτεχνίες. Σε αυτές πρέπει να προστεθούν η υποτυπώδης τυποποίηση του μελιού και η συσκευασία των αρωματικών φυτών, ένα μέρος των οποίων εισάγεται από άλλες περιοχές της Χώρας ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Στον τριτογενή τομέα ανήκουν οι παραγωγικές δραστηριότητες, που στηρίζουν την οικονομία του νησιού με κυρίαρχο κλάδο τον τουρισμό, τον οποίο συνεπικουρούν το εμπόριο και οι υπηρεσίες γενικά. Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του τοπικού εισοδήματος, προέρχεται από δραστηριότητες του τριτογενή τομέα, προσδιορίζει και τη μορφή της οικονομίας του νησιού ως οικονομίας υπηρεσιών. Η υφιστάμενη κατάσταση εμφανίζεται ως εξής : ΕΜΠΟΡΙΟ Το εμπόριο είναι προσαρμοσμένο στις τοπικές ανάγκες και έχει έντονο εποχιακό χαρακτήρα, που ανταποκρίνεται στις αυξημένες απαιτήσεις του τουρισμού. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της απογραφής 95

103 καταστημάτων (1988), στο νησί λειτουργούσαν 7 καταστήματα χονδρεμπορίου και 76 λιανικού εμπορίου (παντοπωλεία, καταστήματα τουριστικών ειδών, ηλεκτρικών συσκευών, νεωτερισμοί κτλ) που απασχολούσαν συνολικά 97 άτομα. 3.2.S.2. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Οι υπηρεσίες βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο και εξυπηρετούν τις τοπικές ανάγκες. Πρόκειται για τις τραπεζικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες ενοικίασης σκαφών και μοτοποδηλάτων, αναψυχής καθώς και τις προσωρινές υπηρεσίες (πλυντήρια, κομμωτήρια, ξεναγήσεις) ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ (ο σημαντικότερος π αράγοντας τ ικ oikovouiqc στη ΐΜΜΏΐ Ο τουρισμός αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα της οικονομίας του νησιού, μέσω του οποίου δραστηριοποιούνται και οι άλλοι παραγωγικοί κλάδοι. Σήμερα ο τουρισμός της Σύμης τροφοδοτείται από τους επισκέπτες της μιας μέρας, από τους πολυήμερους τουρίστες και από τους ιδιότυπους "τουρίστες" τους Συμιακούς της διασποράς. Το σύνολο σχεδόν των τουριστών της Σύμης διακινείται μέσω της Ρόδου, για αυτό και το νησί χαρακτηρίζεται ως "τουριστικός δορυφόρος" της Ρόδου. Η τουριστική περίοδος κρατά 7 μήνες (Απρίλιος-Οκτώβρης), όπως και στη Ρόδο με μεγάλη συγκεντρωτικότητα στο τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου. Ο τουρισμός πολυήμερης παραμονής παρουσιάζει ανοδική πορεία τα τελευταία 10 χρόνια. Υπολογίζεται ότι οι αφίξεις τουριστών πολυήμερης παραμονής το 2005 ανέρχονταν σε με διανυκτερεύσεις. Οι επισκέπτες φιλοξενούνται σε ξενοδοχεία και άλλης μορφής καταλύματα, ο αριθμός των οποίων υπολογίζεται σε 163 μονάδες με κλίνες. Μια ιδιόμορφη κατηγορία τουριστών αποτελούν και οι Συμιακοί της διασποράς, που επισκέπτονται κάθε χρόνο το νησί και υπολογίζονται σε 500. Πρόκειται για δυναμικούς επισκέπτες όχι μόνο γιατί μένουν στο νησί πολλές ημέρες, αλλά γιατί με την παρουσία τους ενισχύουν τους δεσμούς με την τοπική κοινωνία, που χρειάζεται την οικονομική και ηθική συμπαράσταση. 96

104 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ε ΙΣΑ ΓΩΓΗ Ο Δήμος της Σύμης ήταν ιστορικός Δήμος. Είχε δική του ταμειακή υπηρεσία και απασχολούσε μικρό αριθμό υπαλλήλων στην αρχή της λειτουργίας του. Σήμερα όμως, η κοινωνία της Σύμης άλλαξε ακολουθώντας τους γρήγορους ρυθμούς που μεταφέρονται από τις αστικές κοινωνίες. Λόγω του δύσκολου σχεδιασμού ενός προγράμματος ανάπτυξης του δήμου όπου είναι πολυδιάστατο και πολύπλευρο και συγκεκριμένα μακράς πνοής, ο Δήμος Σύμης ανέπτυξε την τελευταία δεκαετία τους οικονομικούς μηχανισμούς και βρήκε τους συνεργάτες για να ανταπεξέλθει στο δύσκολο έργο του Η ΟΙΚΟΝΟΜ ΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΥΜΗΣ είναι : Στο τμήμα οικονομικών υπηρεσιών απασχολούνται τέσσερα άτομα τα οποία Προϊστάμενος Οικονομικής Υπηρεσίας Ταμίας Βοηθός Λογιστή Βοηθός Λογιστή : κ. Δημοσθένης Γιανναράς : κ. Χαράλαμπος Μαραβέλιας : κ. Βασίλειος Μαυρολιάς : κ. Ευαγγελία Κωβαίου Παρουσίαση του Τμήματος Οικονομικών Υπηρεσιών Το τμήμα της Οικονομικής Υπηρεσίας του Δήμου Σύμης λειτουργεί στο κτίριο του Δημαρχείου της Σύμης και όλα τα τμήματα του (Διεύθυνση, Ταμείο, Λογιστήριο, γραφείο Προγραμματισμού) βρίσκονται σ έναν ενιαίο χώρο για να 97

105 συντονίζεται και να ελέγχεται η λειτουργία όλων των τμημάτων και γραφείων που υπάγονται στην διεύθυνση του. Έ χει τις εξής αρμοδιότητες: => Λαμβάνει την σχετική νομοθεσία για την οικονομική διαχείριση από τα αρμόδια Υπουργεία και τους κρατικούς φορείς που βρίσκεται σε άμεση συνεργασία εκτός Δήμου (ΥΠ.Ε.Δ.Δ.Α, ΚΕΔΚΕ, ΑΝ.ΔΩ) και εναρμονίζει τις ενέργειες του με βάση αυτήν. => Ενημερώνει αρμόδια όλα τα γραφεία του τμήματος σχετικά με τη νομοθεσία που αφορά οικονομικά θέματα. => Ελέγχει και υπογράφει όλα τα καταρτιζόμενα από τις υπηρεσίες της Διεύθυνσης έγγραφα, καταστάσεις πληρωμής όλου του προσωπικού, χρηματικά εντάλματα και γενικά όλα τα σχετικά με τη Διεύθυνση έγγραφα πριν υπογραφούν από τον Δήμαρχο τον κ. Ελευθέριο Παπακαλοδούκα. => Εποπτεύει, πρόίσταται και καθοδηγεί την κατάρτιση του οικονομικού προϋπολογισμού και τη σύνταξη του οικονομικού απολογισμού του Δήμου. => Ο προϊστάμενος του τμήματος σε συνεργασία με τα άλλα μέλη λειτουργεί ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος του Δημάρχου κατά την εξεύρεση και σύναψη δανείων του Δήμου Σύμης. => Παρακολουθεί και ελέγχει την τήρηση των διατάξεων «περί οικονομικής διοίκησης και λογιστικής του Δήμου Σύμης» και έχει γενικά την ευθύνη για όλες τις διοικητικές υποθέσεις της Διεύθυνσής του, και τις οικονομικές υποθέσεις του Δήμου. => Παρακολουθεί την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού. => Εγκρίνει κάθε δαπάνη πριν τη προώθηση της στα αρμόδια όργανα Διοίκησης σύμφωνα με τις οικίες διατάξεις περί "Δημόσιου Λογιστικού των ΟΤΑ. => Καταρτίζει τον ειδικό προϋπολογισμό του Δημοτικού χρέους, των υποχρεώσεων και απ αιτήσεω ν. => Τηρεί ειδικό αρχείο προϋπολογισμού του Δήμου Σύμης, με όλες τις σχετικές αποφάσεις και εγκρίσεις, και συγκεντρώνει στατιστικά στοιχεία χρήσιμα για τις προβλέψεις προϋπολογισμού και την χάραξη της οικονομικής πολιτικής του Δήμου Σύμης. 98

106 Γραφείο Προγραμματισμού Το Τμήμα Προγραμματισμού δεν υπάρχει επίσημα στο Δήμο Σύμης. Με τις αρμοδιότητες αυτού του τμήματος ασχολείται ο προϊστάμενος της Ο ικονομικής Υπηρεσίας κ. Γιανναράς Δημοσθένης, ο οποίος έχει εκτός των προαναφερόμενων γενικών αρμοδιοτήτων και τις εξής: ==> Έχει την αρμοδιότητα σύνταξης του προϋπολογισμού εσόδων - εξόδων σε συνεργασία με τα λοιπά τμήματα - υπηρεσίες του Δήμου Σύμης και των αναμορφώσεων του. => Έχει την αρμοδιότητα της σύνταξης των σχετικών εκθέσεων εντός των προθεσμιών, που ορίζει ο Νέος Κώδικας. Για το σκοπό αυτό φροντίζει για την συγκέντρωση στοιχείων, διερεύνηση αναγκών και κατάρτιση των ετησίων επιμέρους προϋπολογισμού δαπανών λειτουργίας των υπηρεσιών του Δήμου Σύμης και των αντίστοιχων ειδικών προϋπολογισμών εσόδων του Δήμου. => Τηρεί ειδικό αρχείο απολογισμού του Δήμου, με όλες τις σχετικές αποφάσεις και εγκρίσεις & συγκεντρώνει στατιστικά χρήσιμα για τη σύνταξη του απολογισμού και τη χάραξη της οικονομικής πολιτικής του Δήμου Σύμης. => Τέλος, συντάσσει τις απολογιστικές καταστάσεις και δελτία προς κάθε ενδιαφερόμενο Τμήμα Δημοτικού Ταμείου Στο Τμήμα Δημοτικού Ταμείου απασχολείται ο κος Μ αραβέλιας Χαράλαμπος, Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την είσπραξη των εσόδων και την πληρωμή των δαπανών. => Δηλαδή, είναι υπεύθυνος για την είσπραξη: τελών καθαριότητας, ύδρευσης, φωτισμού παρεπιδημούντων 2 %, τέλη κέντρων διασκέδασης, ΤΑΠ, επιχορηγήσεις για διάφορους σκοπούς, (ΣΑΤΑ έργα οδοποιίας), τακτική επιχορήγηση, κλήσεις από παραβάσεις (τροχαίας) κ.λ.π. => Είναι Υπεύθυνος για την Σύνταξη του Ταμειακού Προγράμματος του Δήμου. 99

107 => Ελέγχει μεριμνά, συντονίζει και φροντίζει για την διαφύλαξη των ρευστών διαθεσίμων του Δήμου. => Συγκεντρώνει και κωδικοποιεί όλες τις διατάξεις, εγκυκλίους κ.λ.π. που αφορούν το γραφείο. => Ελέγχει, μεριμνά, συντονίζει και φροντίζει για την έγκαιρη είσπραξη των εσόδων. Συγκεντρώνει και κωδικοποιεί όλες τις διατάξεις, εγκυκλίους κ.λ.π. που αφορούν το γραφείο. => Εκδίδει τα τριπλότυπα και τα γραμμάτια είσπραξης και συντάσσει τις καταστάσεις εισπράξεων και εκπεσμών. Τηρεί τα προβλεπόμενα βιβλία για τις εισ π ράξεις. => Ελέγχει, συντονίζει και φροντίζει για την πληρωμή των εκκαθαρισμένων εξόδων. Συγκεντρώνει και κωδικοποιεί όλες τις διατάξεις, εγκυκλίους κ.λ.π. που αφορούν το γραφείο. => Εκδίδει τις καταστάσεις ημερήσιων πληρωμών. => Τηρεί τα προβλεπόμενα βιβλία για τις πληρωμές. => Προγραμματίζει τις επιχορηγήσεις των Νομικών Προσώπων του Δήμου και των Ιδρυμάτων Γραφείο Μισθοδοσίας Στο Γ ραφείο μισθοδοσίας απασχολείται ο κύριος Μαραβέλιας, και έχει τις εξής αρμοδιότητες ; => Συντάσσει τις μισθοδοτικές καταστάσεις του προσωπικού του Δήμου Σύμης και μετά αυτές ενταλματοποιούνται από το Γραφείο Εκκαθάρισης Δαπανών. => Τηρεί αρχείο δικαιολογητικών που απαιτούνται για την έναρξη, παύση και μεταβολή της μισθοδοσίας. => Επιμελείται της πληρωμής τυχόν νοσηλειών και οδοιπορικών εξόδων του προσωπικού Τμήμα Λογιστηρίου Στο Τμήμα Λογιστηρίου του Δήμου Σύμης εφαρμόζεται η απλογραφική μέθοδος, για την οποία υπεύθυνη είναι η κα. Κωβαίου Ευαγγελία, Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, που έχει την ευθύνη της έκδοσης τιμολογίων και αδειών και ο 100

108 κύριος Μαυρολιάς Βασίλειος, Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, που προσελήφθηκε πρόσφατα, έχει την ευθύνη της παρακολούθησης της γενικής λογιστικής. Γενικά, οι υποχρεώσεις του τμήματος Λογιστηρίου είναι: => Λογιστικοποιεί τις αγορές, τις δαπάνες και τα έσοδα. => Επιμελείται τις συνδέσεις της γενικής λογιστικής με τον προϋπολογισμό. => Ενεργεί κάθε φορά στο τέλος κάθε χρήσης την απογραφή και την αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων του Δήμου, ενεργεί τις αποσβέσεις, τηρεί το Μητρώο Παγίων. => Εκδίδει τα παραστατικά του Δήμου Α νάλυση Εσόδω ν του Δ ήιιου Σύυτκ Τα έσοδα της ΤΑ του Δήμου Σύμης προέρχονται είτε από δικούς της πόρους (ιδίους) είτε από ξένους. Επιπλέον, στο Νομό Δωδεκανήσου, επιβάλλονται 3 επιπρόσθετοι φόροι, οι οποίοι αναλύονται παρακάτω. Γενικά, τα τακτικά και τα έκτακτα έσοδα του Δήμου προέρχονται από: > Κρατική επιχορήγηση > Τοπικούς φόρους > Τέλη, δικαιώματα και εισφορές > Έ σοδα από επιχειρηματική δράση > Έ σοδα από περιουσία > Δανεισμό ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΣΥΜΗΣ Η κρατική επιχορήγηση μπορεί να είναι: Τακτική επιχορήγηση (εισπράττεται κάθε μήνα) ΙΟΙ

109 Τακτική επιχορήγηση Α. ΓΕΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ τακτικής επιχορήγησης. 1) Δ ημοτικά Δ ιαμερίσ ματα: Κάθε ΟΤΑ επιχορηγείται με ανάλογο ποσό με τον αριθμό των δημοτικών του διαμερισμάτων, αφού αφαιρεθεί το δ.δ. της έδρας του. Ο Δήμος της Σύμης έχει 1 δημοτικό διαμέρισμα. 2) Δ είκτη ς Π ροβληματικότητας: Ενισχύονται οι ορεινοί ΟΤΑ σε όλη τη χώρα με βάση τον πληθυσμό των ορεινών δημοτικών τους διαμερισμάτων καθώς και οι ΟΤΑ ή δημοτικά διαμερίσματα των νησιωτικών περιοχών. Β. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ τακτικής επιχορήγησης ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. 1) Πληθυσμός 2) Μεταβολή πληθυσμού 3) Έκταση 4) ΑΕΠ 5) Ανεργία Γ. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜ ΗΣ της τακτικής επιχορήγησης ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Ν. Α ΙΓΑ ΙΟ Υ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΤΗΣ ΣΥΜΗΣ. 1) Πληθυσμός 2) Έκταση 3) ΑΕΠ Νομού 4) Πυκνότητα Πληθυσμού 5) Αντικειμενικές Α ξίες Ακινήτων 6) Μεταβολή πληθυσμού 102

110 Θέματα Οικονομικής Διαχείρισης και Ανάπτυξης. Η περίπτωση του Δήμου Σύμης Προορισμοί της τακτικής κρατικής επιχορήγησης του Δήμου Σύμης Αναπτυξιακή ΑΝ.ΔΩ. (συντηρείται από τους ΟΤΑ Δωδεκάνησου για να συντάσσει τις μελέτες των Δήμων) Π ρ ο ο ρ ισ ιιο ί ΣΑΤΑ π ου δ ίνετα ι σ το ν Δ ή υ ο Zùunc 103

111 Τ α κ τ I κ ά έσοδα Α. πρόσοδοι από ακίνητη περιουσία \. Μισθώματα από αστικά ακίνητα (ενοίκιο ξενοδοχείου Νηρέας, ενοίκιο από το Βενζινάδικο Γιαλός). μ. Μισθώματα από χρήση δημοτικών χώρων. Β. πρόσοδοι από κινητή περιουσία ί. Τόκοι από καταθέσεις σε τράπεζες. Γ. Έ σοδα από Τέλη και Δικαιώυατα ί. Τέλη καθαριότητας και αποκομιδής απορριμμάτων οικιών ii. Τέλη καθαριότητας και αποκομιδής απορριμμάτων καταστημάτων. iii. Τέλη ύδρευσης οικιών και καταστημάτων, ίν. Τέλη φωτισμού κοινοχρήστων χώρων. V. Τέλη χρήσης πεζοδρομίων, οδών, πλατειών και κοινοχρήστων χώρων παραλιών για εστιατόρια, μπαρ. πεζοδρομίων ανά ιπ2 για τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων. vi. Τέλη αδειών οικοδομών. vii. Τέλη διαφημίσεων. vili. Διαμονής παρεπιδημούντων (2%) στους εκδιδόμενους λογαριασμούς από τα ξενοδοχεία και τα καταστήματα εστίασης, ix. Τέλη αδειών ίδρυσης και λειτουργίας καταστημάτων. X. Τ.Α.Π. xi. Τέλη κέντρων διασκέδασης, χϋ. Τέλος αδειών μουσικών οργάνων, xiii. Τέλη κοιμητηρίων. Δ. Φόροι - Εισφορές ϊ. Φόροι κληρονομιών, δωρεών. ii. iii. Εισφορές επέκτασης ρυμοτομικού σχεδίου. Ειδικοί Φόροι που επιβάλλονται μόνο στα Δωδεκάνησα. 104

112 Φόροι Δωδεκανήσων ί. ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ.: Δημοτικός φόρος που επιβάλλεται σ' όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες ϋ. Τουριστικός φόρος: 2% επί των ακαθάριστων εσόδων των τουριστικών επιχειρήσεων (επί της διαμονής και επί των εκδιδόμενων λογαριασμών) Hi. Δικαίωμα βοσκής ζώων: όσοι βόσκουν ζώα πληρώνουν 35 κάθε χρόνο. Εκτός από την κρατική επιχορήγηση τακτική και έκτακτη, έσοδα αποτελούν επ ίσ η ς ο ι τοπικοί φόροι, τέλη, δικαιώματα, εισφορές, τα έσοδα από περιουσία και από την επιχειρηματική δράση που είναι ίδιοι πόροι. Στους ξένους π ό ρους ανήκει ο δανεισμός Έ κ τ α κ τ α έσοδα Ε πινοοηνήσεις: για συντήρηση σχολικών κτιρίων, επιχορηγήσεις για τεχνικά - αποστραγγιστικά έργα αγροτικής - δημοτικής οδοποιίας, επιχορήγηση για αποχέτευση όμβριων υδάτων, για έργα προστασίας ρεμάτων, ΥΠΕΣΔΔΑ για πολιτική προστασία - πυροπροστασία, ΣΑΤΑ, κτλ., όπως αυτά αναφέρθηκαν παραπάνω. Δ ω ρεές - κληοονουιές - κληροδοτήσεις Π ροσαυξήσεις- πρόστιυα - παράβολα (τροχαίες παραβάσεις, πρόστιμα παράνομης στάθμευσης). Λοιπ ά έκτακτα έσοδα: 1. Έσοδα υπέρ τρίτων (ΙΚΑ Εργαζομένων, ΤΎΔΚΥ Εργαζομένων, ΤΑΔΚΥ, ΤΣΜΕΔΕ, λοιπά επικουρικά ταμεία, φόρος εισοδήματος, Κρατήσεις υπέρ ΟΓΑ, Φόρος εισοδήματος ελευθέρων επαγγελμάτων 20%, φόρος παρακρατηθείς (1%, 4%, 8%). 2. Λ οιπ ά έκτακτα έσοδα (κρατήσεις λόγω χορήγησης στα έξοδα παράστασης, χρήση Δημοτικού Καταστήματος για πλειστηριασμούς και δημοπρασίες, έσοδα υπέρ Δήμου από τεύχη δημοσίευσης κλπ). 105

113 Δάνειοιjóc από Τράπεζες. ΕΣΟΔΑ ΔΗΜΟΥ ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΕΚΤΑΚΤΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΣΟΔΩΝ 1998 Δ. ΣΥΜΗΣ Δ.Σ ύ μ η ς ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΕΚΤΑΚΤΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΣΟΔΩΝ 1999 Δ. ΣΥΜΗΣ Δ.Σ ύ μ η ς ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΕΚΤΑΚΤΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΣΟΔΩΝ 2000 Δ. ΣΥΜΗΣ Δ. Σύμης ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΕΚΤΑΚΤΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΣΟΔΩΝ 2006 Δ. ΣΥΜΗΣ , , ,12 Δ. Σύμης ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΕΚΤΑΚΤΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΣΟΔΩΝ 2007 Δ. ΣΥΜΗΣ , , ,236 Δ.Σ ύμης , Α νάλυση Δ απ ανώ ν του Δήυου Zuunc Γ ενικ ά έξοδα 106

114 ϊ. Δαπάνες εκλεγμένων αρχόντων (δημάρχου, αντιδημάρχου, προέδρου δημοτικού συμβουλίου και προέδρων τοπικών συμβουλίων ). ii. Δαπάνες ελευθέρων επαγγελματιών (νομικών, τεχνικών συμβούλων, μεταφραστών, διακοσμητών, κτλ.) iii. Εισφορές για την κοινωνική ασφάλιση (ΙΚΑ,ΤΥΔΚΥ,ΤΑΔΚΥ,ΤΣΜΕΔΕ) ίν. Έ ξοδα βεβαίωσης και είσπραξης (δικαιώματα ΔΕΗ, αποζημίωση μελών και γραμματείς υπηρεσιακού συμβουλίου). V. Έξοδα επικοινωνιών (ταχυδρομικά τέλη, τηλεφωνικά, τηλεγραφικά, τηλετυπία) και Δημοσίων σχέσεων (διαφημίσεις, δημοσιεύσεις, φιλοξενίες, δεξιώσεις). vi. Συμβολαιογραφικά και δικαστικά έξοδα. Δαπάνες διοικητικών οικονομικών υπηρεσιών. Δαπάνες υπηρεσιών καθαριότητας και καταβρέγματος. Δαπάνες υπηρεσίας ύδρευσης. Δαπάνες υπηρεσίας άρδευσης. Δαπάνες υπηρεσίας λουτρών και αφοδευτηρίων. Δαπάνες υπηρεσίας ηλεκτροφωτισμού. Δαπάνες υπηρεσίας κήπων και δενδροστοιχιών. Δαπάνες υπηρεσίας οδοποιίας. Δαπάνες υπηρεσίας λοιπές υπηρεσίες. Δαπάνες υπηρεσίας πληρωμές για μεταβιβάσεις εισοδημάτων. Λοιπές δαπάνες (αποδώσεις εισπρακτέων υπέρ τρίτων εσόδων, επιστροφές εσόδων, επιστροφές χρημάτων, πληρωμές που αφορούν υποχρεώσεις παρελθόντων ετών ) Οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο δήμος Σύμης Η Σύμη φαίνεται να χ τίζει το μέλλον γερά αλλά το σοβαρό πρόβλημα της έλλειψης πόρων εμπ οδίζει την αειφόρο ανάπτυξη. Τα έργα που γίνονται προγραμματίζονται πάνω σε ελλείψεις και πάντα με το λιγότερο δυνατό κόστος. Αυτό δίνει λύσεις στα προβλήματα του «τώρα» αλλά υπονομεύει τις γενιές του μέλλοντος απέναντι στους οποίους ο Δήμος έχει σημαντικές ευθύνες. Τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι: 1. Οι χρηματοδοτήσεις από το κράτος δεν είναι υψηλές με συνέπεια: - την καθυστέρηση πληρωμής των προμηθευτών. 107

115 - των δανεισμό από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με υποθήκη τους πόρους που παίρνει ο Δήμος από το Υπουργείο Εσωτερικών. Ευτυχώς, ο Δ ήμος δεν έχει αναγκαστεί να πουλήσει ούτε να υποθηκεύσει ακίνητη περιουσία. 2. Δεν πληρώνονται οι Τοπικοί Φόροι και τα Τέλη στο σωστό χρόνο με συνέπεια τα τακτικά έσοδα να μεταβάλλονται σε έκτακτα. 3. Η είσπραξη και η βεβαίωση των διαφόρων τελών ήταν δύσκολη πριν γίνει η στελέχωση του Δήμου ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ eoe π ρος την Ο ικονομική Υ π ηρεσία του Δ ήυου Zuunc. Σήμερα, με την πολύχρονη πείρα που διαθέτουν οι 2 από τους 4 υπαλλήλους της Οικονομικής Υπηρεσίας του Δήμου της Σύμης, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικά προβλήματα στην λειτουργία όλων των τμημάτων της Υπηρεσίας αυτής. Ικανοποιητική θα μπορούσε επίσης να χαρακτηρισθεί η εξυπηρέτηση των πολιτών από την Υπηρεσία αυτή, αν εξαιρέσει κανείς κάποιες καθυστερήσεις στις πληρωμές, οι οποίες δεν είναι πρόβλημα εκταμίευσης αλλά καθυστέρησης αποστολής των πιστώσεων από τους αρμόδιους φορείς. Συνοπτικά, θα μπορούσαμε να απαριθμήσουμε κάποιους άξονες δράσης που αν εφαρμοσθούν στην Οικονομική Υπηρεσία θα αποδώσουν διαφάνεια και αποτελεσματικότητα. Ίεριορισυόç των υενάλων ανοινυάτων: Είναι απαραίτητο το κράτος να σταθεί αρωγός, να αναζητηθούν λύσεις στο μέτρο του δυνατού για όλα τα οικονομικά προβλήματα που κληρονομήθηκαν ίσω ς και από προηγούμενες διοικήσεις του Δήμου Σύμης και τον οδηγούν στον Δανεισμό. Προληπτικός έλεννος δαπανών ΟΤΑ από το Ελενκτικό Συνέδριο Γta την καταπολέμηση της διαφθοράς όσον αφορά τις δαπάνες είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται συνεχής έλεγχος από τα αρμόδια όργανα. Γ ta την νομιμότητα κάθε εντελλόμενης δαπάνης θα πρέπει να τηρούνται όλες οι τυπικές διαδικασίες έγκρισης της. Εφαουονή του Διπλογραφικού Συστήυατος : Είναι αυτό που θα δώσει τη δυνατότητα του σύγχρονου Δήμου, αυτό που πρέπει να είναι η εικόνα 108

116 της οικονομίας του, της διαχείρισης του, αυτό που θα πρέπει να είναι το δόρυ που θα σπάσει την αίσθηση που μερικο ί επίορκοι Δήμαρχοι, δημιουργούν στον κόσμο ότι υπάρχει κακοδιαχείριση ή κακοδιοίκηση των πόρων του συμιακού λαού. Εφαουονή ενιαίου υηγανονραφικού συστήματος: Είναι αυτό που θα καλύψει τα κενά και τις ατέλειες που δημιουργούνται μεταξύ των τμημάτων από κακή επικοινω νία ειδικά όταν τα θέματα είναι επείγοντα. Έγκαιρη κατάθεση των ήδη εγκεκριμένων πιστώσεων από τους κρατικούς φορείς: Π ρέπει να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις στις πληρωμές γιατί αυτές δημιουργούν κακή εικόνα και αναξιοπιστία για τον Δήμο της Σύμης. Οι καθυστερημένες πληρωμές, ειδικά αυτές που αφορούν ολοκληρωμένα έργα, προκαλούν αγανάκτηση στους επαγγελματίες, που βάλλονται εκτός από τις καθυστερήσεις στην πληρωμή από τον Δήμο και από το κόστος μεταφοράς τω ν προϊόντων, τις καθυστερήσεις λόγω της χρήσ ης πλοίων, πολλές φ ορές με απαγορευτικά και οπωσδήποτε από την αποστολή ακατάλληλω ν προϊόντων σε βαθμό που είναι αδύνατο να διατεθούν στο εμπόριο αλλά και να επιστραφούν. Επιυόρφωση και κατάρτιση των υπαλλήλων υε την ίδρυση τηç Εθνικής Σγολης Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ε.Σ.Τ.Α). καθώς και πτυχιούχους λογιστικής κατεύθυνσης ( Α.Ε.Ι ή Α.Τ.Ε.Ι) με τριετή εμπειρία με δικαίωμα υπογραφής ισολογισμού. Ανάγκη δημιουργίας; διαδηυοτικών συνεργασιών με αντικείμενο την οικονομοτεχνική επιστημονική εκπαίδευση του προσωπικού της στελέχωσης τω ν φορέω ν αυτών καθώς και την διοργάνωση επισκέψεων ανταλλαγής εμπειρίας και γνώσεων. Αυτό σημαίνει παροχή υπηρεσιών, με κοινές υποδομές για να εξυπηρετούνται καλύτερα οι πολίτες. 109

117 4.2. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΥΜΗΣ Η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Σύμης αποτελείται από τέσσερεις υπαλλήλους, ενώ λειτουργεί δέκα χρόνια. Πριν από τη σύσταση του τμήματος αυτού, οι τεχνικές μελέτες του Δήμου Σύμης εκπονούνταν από την Τεχνική Υπηρεσία της Περιφέρειας Δωδεκανήσου ΤΥΔΚ και ο δήμος της Σύμης κάλυπτε μόνο τα οδοιπορικά έξοδα. Σήμερα η Τεχνική Υπηρεσία του δήμου Σύμης αποτελείται από τέσσερα άτομα: 1. Διπλωματούχος Τοπογράφος Μηχανικός ΠΕ06 2. Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός ΠΕ03 3. Δομικών Έ ργω ν ΤΕ 4. Μηχανολόγος Μηχανικός ΤΕ Η Τεχνική Υπηρεσία του δήμου Σύμης είναι ένα από τα νευραλγικά τμήματα του δήμου αφού ασχολείται σχεδόν με όλους τους τομείς όσον αφορά την κατασκευή, τροποποίηση, επισκευή και συντήρηση όλων των έργων. Ενδεικτικά αναφέρονται παρακάτω συγκεκριμένα έργα και μελέτες τα οποία αποτυπώνουν την πολιτική και τους στόχους της Δημοτικής Αρχής και διασφαλίζουν την ομαλή πορεία του Δήμου στην επίτευξη του Στρατηγικού Στόχου του, που δεν είναι άλλος από την: Πλήρη και Ολοκληρωμένη Βιώσιμη Ανάπτυξή του. 1. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΕΡΓΑ > Την ύδρευση και αποχέτευση. > Τον ηλεκτροφωτισμό. > Την δημοτική οδοποιία. > Τα αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά έργα. > Των πλατειών. > Των γεφυρών. > Τω ν χώρων πρασίνου. > Τω ν υπαίθριων κοινόχρηστων χώρων. > Τω ν δημοτικών χώρων αναψυχής και των παιδικών χαρών. 2. ΚΟ ΙΝΩ ΝΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ > Παιδικών και Βρεφονηπιακών σταθμών. 110

118 > Κέντρων για το πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι». 3. ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ > Των κοιμητηρίων. > Τω ν δημοτικών λουτρών και αποχωρητηρίων. 4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - ΑΘΛΗΤΙΣΜ ΟΣ > Των νηπιαγωγείων (ύδρευση - κατασκευή - λειτουργία). > Σχολών διδασκαλίας μουσικής. > Των σχολικών κτιρίων (κατασκευή - επισκευή - συντήρηση). > Των Συνεδριακών Κέντρων. > Των δημοτικών βιβλιοθηκών. > Των μουσείων. > Των δημοτικών σταδίων και γηπέδων. > Των κλειστών γυμναστηρίων. > Των δημοτικών χώρων άθλησης. 5. ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ > Των πολεοδομικών ή χωροταξικών σχεδίων ή προγραμμάτων. 6. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ > Της αξιοποίησης ήπιων μορφών ενέργειας. > Του ελέγχου και της προστασίας των θαλασσών από πηγές ξηράς καθώς και των υπόγειων και επίγειων υδάτινων αποθεμάτων από τη ρύπανση. 7. ΟΔΙΚΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ - ΣΤΑΘΜΕΥΣΗ - ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑ > Τω ν χώρων στάθμευσης οχημάτων. > Της σήμανσης των δημοτικών και κοινοτικών οδών. > Της ονομασίας των οδών και της τοποθέτησης πινακίδων και αριθμήσεων. > Της διαμόρφωσης δακτυλίου τους καλοκαιρινούς μήνες. > Του καθορισμού πεζοδρόμω&nu