ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 [Type text] ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ ΙΣΑΙΑ «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ: ΜΙΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ» Επόπτρια καθηγήτρια: Ε. Γρίβα Επιβλέπων καθηγητής: Ε. Τσακιρίδου Επιβλέπων καθηγητής: Κ. Σέμογλου ΦΛΩΡΙΝΑ, 2014

2 [Type text] «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση

3 [Type text] Περιεχόμενα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... 1 Εισαγωγή ΠΑΡΑΜΥΘΙ Τα παραμύθια των λαών Διαπολιτισμική εκπαίδευση και παραμύθι Η παιδαγωγική και η εκπαιδευτική αξία του παραμυθιού Μέθοδοι διδασκαλίας του παραμυθιού Η προσέγγιση της ιστορίας Δραστηριοκεντρική προσέγγιση Διαθεματική προσέγγιση και παραμύθι Εργασία σε ομάδες και παραμύθι Δραματοποίηση και παραμύθι Γλωσσική ανάπτυξη των νηπίων Η γλωσσική ανάπτυξη στο Νηπιαγωγείο Παραμύθι και γλωσσική ανάπτυξη Αναδυόμενος εγγραμματισμός και παραμύθι Η τέχνη της αφήγησης του παραμυθιού Κινητική ανάπτυξη και παραμύθι Το διαθεματικό πρότζεκτ Σκοπός του διαθεματικού πρότζεκτ Επιμέρους στόχοι και επιδιώξεις της πειραματικής διαδικασίας Το πλαίσιο εφαρμογής της πειραματικής διαδικασίας Οι συμμετέχοντες Διαδικασία του διαθεματικού πρότζεκτ ο στάδιο: Διερεύνηση και καταγραφή αναγκών ο στάδιο: Σχεδιασμός της πειραματικής διαδικασίας Επιλογή των παραμυθιών -δραστηριοτήτων ο στάδιο: Εφαρμογή της πειραματικής διαδικασίας Προστάδιο Κύριο στάδιο... 71

4 [Type text] Μεταστάδιο Οι θεματικές ενότητες Πρώτo παραμύθι: Ο Πινόκιο-Ιταλία Δεύτερο παραμύθι «Χάνσελ και Γκρέτελ» -Γερμανία Τέταρτο παραμύθι : «Η Μαγική χύτρα» - Σουηδία Πέμπτo παραμύθι: «Ο Γιάκοβ και οι εφτά κλέφτες» -Ρωσία Έκτο παραμύθι: «Ο Αλαντίν και το μαγικό λυχνάρι»-περσία Έβδομο παραμύθι: «Το μαγικό κεχριμπάρι» -Κορέα Όγδοο παραμύθι: «Το δώρο του Νείλου» -Αίγυπτος Ένατη ενότητα: «Η κόρη του βυθού και το μυστικό της νύχτας» - Βραζιλία Δέκατο παραμύθι: Τα τρία μικρά λυκάκια»- Ελλάδα Τελικό μάθημα: Συμπλήρωση συνέντευξης και απολογισμός των γνώσεων σχετικά με τα παραμύθια του κόσμου που αποκτήθηκαν μέσω του διαθεματικού project Υλικά και μέσα υλοποίησης του προγράμματος ο στάδιο: Αποτίμηση του διαθεματικού πρότζεκτ Συνέντευξη Τα αποτελέσματα της συνέντευξης προελέγχου και μετελέγχου Αποτελέσματα ημερολογίου ερευνήτριας Τα αποτελέσματα της συνέντευξης ικανοποίησης Συζήτηση Βιβλιογραφία Παράρτημα

5 [Type text] ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το παραμύθι παρέχει ένα ενδιαφέρον και εποικοδομητικό πλαίσιο στο οποίο οι μικροί μαθητές χρησιμοποιούν τις γλωσσικές και κινητικές τους ικανότητες ολιστικά σε δραστηριότητες που προσομοιώνουν τη μάθηση σε πραγματικές συνθήκες και στο οποίο μπορούν τα παιδιά να χρησιμοποιούν το δημιουργικό τους ταλέντο. Η προσέγγιση της ιστορίας του παραμυθιού ως διδακτικό εργαλείο δημιουργεί στην τάξη έναν φανταστικό κόσμο στον οποίο τα παιδιά υποδύονται χαρακτήρες της ιστορίας, η οποία εξελίσσεται, ενώ εργάζονται σε μικρές ομάδες, σε δραστηριότητες που σχεδιάζονται από τον εκπαιδευτικό με βάση το περιεχόμενο του προγράμματος σπουδών. Η προσέγγιση της ιστορίας είναι μία μέθοδος λιγότερο γνωστή στην εκπαιδευτική διαδικασία αν και αναπτύσσει τις γλωσσικές και κινητικές δεξιότητες των μικρών μαθητών. Αυτή η μελέτη περίπτωσης διερεύνησε την ανάπτυξη της γλώσσας και της κίνησης σε 14 παιδιά του Νηπιαγωγείου 5 έως 6 ετών που συμμετείχαν στην πλοκή της ιστορίας 10 παραμυθιών από όλο τον κόσμο, διάρκειας τεσσάρων μηνών. Σκοπός της παρέμβασης ήταν να αναπτύξει τον προφορικό λόγο και τις κινητικές δεξιότητες των μικρών παιδιών παράλληλα με την πολυπολυτισμική αφύπνιση τους, μέσω της αφήγησης παραμυθιών από όλο τον κόσμο. Τα δεδομένα της έρευνας συλλέχθηκαν από τις συνεντεύξεις των νηπίων και το ημερολόγιο της εκπαιδευτικού. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι μικροί μαθητές ενισχύονται όταν εργάζονται στο πλαίσιο της ιστορίας και αυτό επηρεάζει θετικά τον προφορικό τους λόγο, τη γλωσσική έκφραση, την κινητική τους ανάπτυξη και τη διαπολιτισμική τους συνείδηση, επειδή αποβάλλουν το φόβο μπροστά στους συνομηλίκους και εμπλέκονται στις διαδικασίες της μάθησης με τη θέληση τους. Χαρακτηριστικά που συμβάλλουν περισσότερο στην εμπλοκή των μαθητών αποτελούν η ομαδική εργασία, η δραματοποίηση, τα παιχνίδια, οι κινητικές δραστηριότητες και η μεγάλη ποικιλία των δραστηριοτήτων. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι η χρήση της προσέγγισης της ιστορίας των παραμυθιών του κόσμου στη διδασκαλία, διευκόλυνε την ανάπτυξη της προφορικής γλώσσας και της κίνησης και τόνωσε τη διαπολιτισμική γνώση των μικρών παιδιών. Λέξεις κλειδιά: παραμύθι, προσέγγιση της ιστορίας, προφορικός λόγος, κινητική ανάπτυξη, διαπολιτισμική αφύπνιση, προσχολική ηλικία.

6 [Type text] Abstract The fairy tale provides an interesting and constructive context in which young students use their linguistic and motor skills holistically in activities that simulate learning in real life situations and in which children can use their creative talents. The approach to the history of the fairy tale as a teaching tool creates in the classroom an imaginary world in which children pretend characters of the story while working in small groups in activities designed by the teacher based on the content of the course. Despite the fact that the approach to fairy tale develops the linguistic and motor skills of young students, this method is less known in the educational process. This case study investigated the development of language and movement in 14 kindergarten children 5 to 6 years old who participated in the plot of 10 fairy tales stories from all over the world, in four month period. The purpose of this intervention was to develop the spoken language and motor skills of young children in parallel with their multicultural awakening through the storytelling from around the planet. The qualitative survey data was collected based on interviews of toddlers and teacher calendars. The findings showed that young students are enhanced when working in the context of a fairy tale and this positively influences their spoken discourse, language expression, motor development and their intercultural consciousness, ejecting their fear in front of peers while they got involved in the processes of learning with their willingness. Features that contribute the most to the involvement of students are the teamwork, dramatization, toys, motor activities and the great variety of activities. The results showed that the use of the approach to the plot of world fairy tales in teaching facilitated the development of children s oral language and movement and stimulated their intercultural learning. Keywords: fairy tale, approach to history, oral language, motor development, intercultural awakening, preschooler.

7 [Type text] Ευχαριστίες Σε αυτό το παραμυθένιο ταξίδι στον κόσμο που για μένα είχε ομορφιά και γνώση, αλλά και πολύ αγωνία και κόπο δεν ήμουν μόνη. Υπήρχαν δίπλα μου σε όλη τη διαδρομή άνθρωποι, που χωρίς την δική τους υποστήριξη και τη μεγάλη ενθάρρυνση, δεν θα μπορούσα να το φέρω σε πέρας. Πρώτα και κύρια είμαι ευγνώμων στην καθηγήτρια μου κ. Γρίβα, επιβλέπουσα της διπλωματικής μου, για την εξαιρετική καθοδήγηση και την πλήρη υποστήριξη της. Η γνώση η εμπειρία και η έμπνευσή της, καθώς και η άμεση ανταπόκριση της σε κάθε κάλεσμά μου, με βοήθησαν να φθάσω με επιτυχία στο τέλος αυτού του ταξιδιού. Δίχως την πολύπλευρη συμπαράσταση της, δεν θα μπορούσα να το φέρω σε πέρας. Της οφείλω πραγματικά μια μεγάλη ευγνωμοσύνη. Ευχαριστώ επίσης τους συνεπιβλέποντες της διπλωματικής μου εργασίας, την κ. Τσακιρίδου και την κ. Σέμογλου για τις χρήσιμες παρατηρήσεις και επισημάνσεις τους. Τέλος νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω από την καρδιά μου τον άνδρα μου και τα παιδιά μου, που με στήριξαν και με βοήθησαν τόσο πολύ στον δύσκολο αγώνα μου, όλο αυτό το διάστημα.

8 1 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση Εισαγωγή Τις τελευταίες δεκαετίες η Ελλάδα αποτελεί πόλο έλξης για εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες και αλλοδαπούς πολίτες οι οποίοι αλλάζουν τον πολιτισμικό χαρακτήρα της. χώρας.. Παιδιά από πολλές και διαφορετικές χώρες έρχονται να φοιτήσουν στα ελληνικά σχολεία και να ενταχθούν στις δομές του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος συμπληρώνοντας με τη γλωσσική και την πολυπολιτισμική τους παρουσία τις ελληνικές σχολικές τάξεις όλων των βαθμίδων. Στην νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται έλληνες και αλλοδαποί μαθητές καλούνται να ζήσουν πλέον σε ένα πολυπολιτισμικά διαμορφωμένο περιβάλλον, μέσα στην τάξη και έξω από αυτήν να κατανοήσουν και να αποδεχτούν την πολυπολιτισμική συνύπαρξη, να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν με άλλα παιδιά από διαφορετικές πατρίδες, θρησκείες και πολιτισμούς. Θα πρέπει να μοιραστούν συναισθήματα και ιδέες, να οραματιστούν και να αναζητήσουν κοινούς τρόπους αρμονικής συμβίωσης. Για να είναι αποτελεσματική η επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων με διαφορετική πολιτισμική κουλτούρα, πρέπει να υπάρχουν οι ανάλογες προϋποθέσεις, όπως είναι η αποδοχή της διαφορετικότητας, η ανεκτικότητα, η ικανότητα ταύτισης με τον άλλο, η ικανότητα σύγκρισης αλλά και υιοθέτησης «διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων. Στο πλαίσιο αυτό η διαπολιτισμική εκπαίδευση και αγωγή αποτελεί ένα πλουραλιστικά προσανατολισμένο μοντέλο διαχείρισης της πολυπολιτισμικότητας στο σχολείο, που καλλιεργεί στους μαθητές πολυγλωσσική και πολυπολιτισμική ικανότητα, η οποία συμβάλλει όχι μόνο στην εξοικείωση με άλλες γλώσσες και άλλους πολιτισμούς, αλλά και στην αξιοποίησή τους προς όφελος όλων των μαθητών. Το μοντέλο αυτό, όπως είναι γνωστό, σέβεται και αξιοποιεί την πολιτισμική διαφορά, ενώ συμβαδίζει με μια συγκεκριμένη αντίληψη για την κοινωνία, σύμφωνα με την οποία η ομαλή ένταξη σε αυτήν ατόμων με διαφορετικό γλωσσικό και πολιτισμικό υπόβαθρο και η απαιτούμενη κοινωνική συνοχή θα επέλθουν, εάν όλα τα μέλη της έχουν τη δυνατότητα για αλληλεπίδραση. Σύμφωνα με τις θεωρητικές αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, η αλληλεπίδραση αυτή μπορεί να οδηγήσει στο διαπολιτισμικό σεβασμό, στην ανεκτικότητα, στην αναγνώριση και στην αποδοχή του διαφορετικού (Κεσίδου, 2008). Η

9 2 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση διαπολιτισμική αγωγή ενδιαφέρεται να αξιοποιήσει τις γλωσσικές και πολιτισμικές διαφορές που υπάρχουν μέσα στην μεικτή σχολική τάξη προς όφελος όλων των μαθητών, να προτείνει πρακτικές οι οποίες θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη στους μαθητές «διαπολιτισμικής συνείδησης» και ικανότητας για «διαπολιτισμική επικοινωνία. Όλοι αυτοί οι παράγοντες καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη στους νέους ανθρώπους, πέρα από τις τοπικές και εθνικές συνειδήσεις, μιας συλλογικής συνείδησης, που υπερβαίνει τα όρια των ομάδων, των εθνικών κρατών και των φυλών και βάσει της οποίας, όλοι οι άνθρωποι έχουν την ίδια αξία και είναι λογικό να υποστηρίζει ο ένας τον άλλο. Είναι σημαντική η ανάπτυξη στα παιδιά του αισθήματος της ευθύνης, σε σχέση με ότι συμβαίνει στους άλλους, καθώς και η ανάπτυξη της ανοικτότητας και του ενδιαφέροντος που είναι βασικό να επιδεικνύουν για τη διαφορετικότητα. Η διαπολιτισμική επικοινωνία θεωρείται ως μια ιδιαίτερη περίπτωση διαπροσωπικής επικοινωνίας και λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης ατόμων με διαφορετικές πολιτισμικές ταυτότητες. Αυτό σημαίνει ότι η αποτελεσματική διαπολιτισμική επικοινωνία προϋποθέτει τη γνώση της πολιτισμικής πραγματικότητας του απέναντι, καθώς και των διαφορών που υφίστανται συγκριτικά με το οικείο πολιτισμικό πλαίσιο (Κεσίδου, 2008). Η πολιτισμική γνώση δεν σημαίνει απλά ότι γνωρίζουμε πληροφορίες για τον πολιτισμό, αλλά κυρίως αφορά τη γνώση τού πώς να συνεργαζόμαστε με τον πολιτισμό (Liddicoat, 2002). Για την ανάπτυξη αυτής της διαπολιτισμικής ικανότητας ο Byram (2000), αναφέρει 5 σημαντικά χαρακτηριστικά, που πρέπει να διαθέτει το άτομο: 1. Στάσεις: περιέργεια και ανοικτότητα, ετοιμότητα να αναστείλει τη δυσπιστία απέναντι στους άλλους πολιτισμούς και στις πεποιθήσεις των άλλων. 2. Γνώση: των κοινωνικών ομάδων και των προϊόντων τους, τις πρακτικές της κάθε ομάδας, καθώς και τις πρακτικές της χώρας κάθε συνομιλητή, όπως και τη γενική διαδικασία της ατομικής και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. 3. Δεξιότητες ερμηνείας που αφορούν: την ικανότητα να ερμηνεύει ένα έγγραφο ή ένα γεγονός από έναν άλλο πολιτισμό, να διακρίνει και να συσχετίζει αυτό με το δικό του πολιτισμό. 4. Δεξιότητες ανακάλυψης και αλληλεπίδρασης: τη δυνατότητα να αποκτήσουν νέες γνώσεις ενός άλλου πολιτισμού και άλλων πολιτισμικών πρακτικών και την ικανότητα

10 3 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση να μεταδώσει τις γνώσεις, στάσεις και δεξιότητες με όρους επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης. 5. Ουσιαστική πολιτισμική ευαισθητοποίηση /πολιτισμική εκπαίδευση: η ικανότητα να αξιολογούν κριτικά και βάση ρητών κριτηρίων προοπτικές, πρακτικές, προϊόντα του δικού τους πολιτισμού και των πολιτισμών των άλλων. Η εξάλειψη των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων, η ανάπτυξη θετικών συμπεριφορών απέναντι σε αλλόγλωσσους και αλλοδαπούς μαθητές, ευνοούν την επικοινωνία και τη συνεργασία και αναπτύσσουν τις κοινωνικές δεξιότητες όλων των παιδιών. Ένα σπουδαίο μέσο για την ανάπτυξη σχέσεων αλληλοσεβασμού και αλληλοκατανόησης μεταξύ των πολιτισμών που παράλληλα καλλιεργεί τις γλωσσικές και κινητικές δεξιότητες των μικρών παιδιών αποτελεί η αφήγηση παραμυθιών. Τα παραμύθια των λαών του κόσμου περιέχουν παγκόσμιες αλήθειες που αντανακλούν στις παραδοσιακές αξίες των λαών και συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολυπολιτισμικής συνείδησης και αποδοχής του διαφορετικού στα μικρά παιδιά, ενισχύουν την επίγνωση του δικού τους πολιτισμού, ενώ ταυτόχρονα προωθούν την γλωσσική και κινητική ανάπτυξη τους. Η εκπαιδευτική αξία των παραμυθιών και της αφήγησης και η επίδραση τους στην συναισθηματική, γνωστική, γλωσσική και κινητική ανάπτυξη των παιδιών, καθιστά το παραμύθι μέσο διδασκαλίας με πολλαπλά οφέλη. Μέσα από τα παραμύθια τα παιδιά ενισχύουν την δημιουργική τους φαντασία, χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους μοιράζονται τις ιδέες τους (Halliwell, 1992), αποκτούν κίνητρα για μάθηση. Για τα μικρά παιδιά τα παραμύθια αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της ζωής τους, διότι δεν είναι μόνο ότι βοηθούν τα παιδιά να μαθαίνουν τον γύρω τους κόσμο, αλλά πάνω από όλα ότι δημιουργούν θεμέλια για τη μελλοντική τους μάθηση. Τα τελευταία χρόνια πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα σε όλη την Ευρώπη έχουν ενσωματώσει τη διδακτική προσέγγιση της ιστορίας στα προγράμματα διδασκαλίας και μάθησης και έδειξαν ότι υπάρχει μια ισχυρή σύνδεση μεταξύ της επιτυχίας των παιδιών στο σχολείο και της εμπειρίας τους από την αφήγηση παραμυθιών από τη μικρή ηλικία (Li-Yu Chang, 2009). Οι σχετικές επίσης έρευνες που διεξήχθησαν (Griva & Chostelidou, 2012; Ahlquist, 2011) με την προσέγγιση της ιστορίας ως διδακτικής

11 4 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση μεθόδου, υποστηρίζουν τη χρήση ιστοριών, ως μέσο για τη ενίσχυση της γλωσσικής και κινητικής ανάπτυξης αλλά και δημιουργίας διαπολιτισμικής συνείδησης. Η Ahlquist (2011), επισημαίνει ότι οι ιστορίες είναι μια σημαντική πηγή της εμπειρίας της γλώσσας και βοηθούν τα μικρά παιδιά να αφομοιώσουν και να επεξεργαστούν τη γλώσσα ολιστικά. Ο Kirsch (2008), επίσης προσθέτει ότι οι ιστορίες χρησιμεύουν ως ένα καλό σημείο εκκίνησης για την ανάπτυξη των τεσσάρων γλωσσικών δεξιοτήτων και συμβάλλουν στη ενίσχυση της συγκέντρωσης των παιδιών και στην απόκτηση στρατηγικών μάθησης. Η μέθοδος story based learning ή αλλιώς narrative-centered learning, η οποία παρέχει σημαντικές δυνατότητες για δημιουργία αποτελεσματικών εμπειριών μάθησης, στις οποίες οι μικροί μαθητές συμμετέχουν ενεργητικά σε δραστηριότητες με βάση τις ιστορίες, αποτέλεσε την αφορμή για την εφαρμογή της παρούσας πειραματικής παρέμβασης. Το παραμύθι και η διαθεματική προσέγγιση της ιστορίας του, ως διδακτικής μεθόδου σύμφωνα με τις παραπάνω έρευνες, προσφέρει πολλαπλά οφέλη και σημαντικές ευκαιρίες για δημιουργία αποτελεσματικών εμπειριών μάθησης, στους μικρούς μαθητές προσχολικής ηλικίας. Όμως ο αριθμός των ερευνών αναφορικά με τα πλεονεκτήματα της μεθόδου της αφήγησης παραμυθιών στην γλωσσική, κινητική και στη διαπολιτισμική αφύπνιση των μαθητών προσχολικής ηλικίας είναι μικρός. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνήσει τις δυνατότητες αξιοποίησης της προσέγγισης της ιστορίας των παραμυθιών του κόσμου για τη γλωσσική, κινητική και πολυπολιτισμική αφύπνιση των μικρών μαθητών προσχολικής ηλικίας. Πιο συγκεκριμένα, στόχος της παρέμβασης ήταν, να διερευνήσει τα πλεονεκτήματα της διαθεματικής προσέγγισης της αφήγησης παραμυθιών στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου και της προφορικής έκφρασης των παιδιών προσχολικής ηλικίας, στις κινητικές δεξιότητες τους, αλλά και στην πολυπολιτισμική γνώση των μικρών μαθητών. Για να γίνει αυτό σχεδιάστηκε αυτό το project με 10 διαπολιτισμικά παραμύθια του κόσμου και εφαρμόσθηκε στην τάξη του 17ου Νηπιαγωγείου Βέροιας, με 14 μαθητές 5 έως 6 ετών, για μια περίοδο τεσσάρων μηνών. Τα ποιοτικά δεδομένα της έρευνας συλλέχθηκαν από τις συνεντεύξεις των νηπίων και από το ημερολόγιο της εκπαιδευτικού.

12 5 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση Στην παρούσα μελέτη αρχικά, επιχειρείται μια παρουσίαση γενικά για τα παραμύθια και τη συνεισφορά τους στη γλωσσική και κινητική ανάπτυξη, όσο και στην πολυπολιτισμική αφύπνιση των νηπίων. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η μεθοδολογία, ο σχεδιασμός, καθώς και η εφαρμογή της πειραματικής διαδικασίας. Κατόπιν παρουσιάζονται τα εργαλεία και τα αποτελέσματα της πειραματικής διαδικασίας και τέλος ακολουθεί η συζήτηση σχετικά με τη συμβολή της μεθόδου στην ενίσχυση της προφορικής γλωσσικής έκφρασης και της κινητικής ανάπτυξης, καθώς και στην ενίσχυση της διαπολιτισμικής συνείδησης μικρών μαθητών. Πιο αναλυτικά, το θεωρητικό μέρος της εργασίας χωρίζεται σε τέσσερα κεφάλαια, ενώ το ερευνητικό σε δύο. Στο θεωρητικό μέρος της εργασίας αρχικά γίνεται αναφορά γενικά στο παραμύθι στα είδη, τις κατηγορίες και τα χαρακτηριστικά του. Ακολουθούν τα παραμύθια των λαών του κόσμου και στην αναγνώριση της ταυτότητας τους μέσα από το παραμύθι. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, οι οποίες υπηρετούνται μέσα από τη διδακτική αξιοποίηση του παραμυθιού και τέλος γίνεται η αναφορά στην παιδαγωγική και εκπαιδευτική αξιοποίηση του παραμυθιού για τη γλωσσική, την κινητική αλλά και τη διαπολιτισμική αφύπνιση των παιδιών της προσχολικής ηλικίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται η παρουσίαση των σύγχρονων προσεγγίσεων διδασκαλίας του παραμυθιού, της προσέγγισης της ιστορίας και της δραστηριοκεντρικής μεθόδου και στη συμβολή τους στη γλωσσική και κινητική ανάπτυξη των νηπίων. Στη συνέχεια διατυπώνονται τα χαρακτηριστικά της διαθεματικής προσέγγισης και η σχέση της με την πολυαισθητηριακή προσέγγιση του παραμυθιού. Ακολουθούν οι τεχνικές διδασκαλίας του παραμυθιού της εργασίας σε ομάδες και της δραματοποίησης. Ακολουθεί, το τρίτο κεφάλαιο στο οποίο γίνεται αναφορά στη γλωσσική ανάπτυξη των νηπίων γενικά και ειδικότερα στη γλωσσική ανάπτυξη στο νηπιαγωγείο. Ακολουθεί, η συμβολή του παραμυθιού στη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς και στον αναδυόμενο εγγραμματισμό των νηπίων στο νηπιαγωγείο και τέλος ακολουθεί η τέχνη της καλής αφήγησης. Στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στην κινητική ανάπτυξη των νηπίων και στη συμβολή του παραμυθιού στην καλλιέργεια των κινητικών δεξιοτήτων.

13 6 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση Στο πέμπτο κεφάλαιο καταγράφεται το πλαίσιο εφαρμογής της παρέμβασης και ειδικότερα, ο σκοπός και οι στόχοι της παρέμβασης και δίνεται μια περιγραφή των συμμετεχόντων. Εν συνεχεία, στο έκτο κεφάλαιο αναλύονται τα στάδια που ακολουθήθηκαν για το σχεδιασμό και την εφαρμογή της παρέμβασης, καθώς επίσης, περιγράφονται η διερεύνηση των αναγκών των μικρών μαθητών. Στο πρώτο υποκεφάλαιο του έκτου κεφαλαίου περιγράφεται το δεύτερο στάδιο του διαθεματικού πρότζεκτ, το οποίο είναι ο σχεδιασμός της πειραματικής διαδικασίας, επεξηγούνται τα κριτήρια με τα οποία επιλέχθηκαν τα παραμύθια και οι δραστηριότητες και στα επόμενα δύο υποκεφάλαια επιχειρήθηκε μια γενική περιγραφή των σταδίων, που ακολουθήθηκαν σε κάθε πειραματική παρέμβαση και, επίσης, γίνεται μια επιμέρους περιγραφή της κάθε θεματικής ενότητας ξεχωριστά. Το τελευταίο υποκεφάλαιο του έκτου κεφαλαίου αφορά στην αποτίμηση του διαθεματικού πρότζεκτ, καθώς παρουσιάζονται, αρχικά, τα αποτελέσματα του προέλεγχου και του μετέλεγχου, των συνεντεύξεων που διεξήχθησαν πριν και μετά την πειραματική παρέμβαση, με σκοπό την αξιολόγηση της ανάπτυξης του προφορικού λόγου και της προφορικής έκφρασης. Στη συνέχεια, παρατίθενται τα αποτελέσματα της ποιοτικής ανάλυσης του ημερολογίου της ερευνήτριας, καθώς και τα αποτελέσματα της ποιοτικής ανάλυσης των συνεντεύξεων ικανοποίησης των μικρών μαθητών, μέσα από τα οποία διαφαίνονται οι απόψεις τους για την εφαρμογή του διαθεματικού project. Στο έβδομο κεφάλαιο παρατίθεται η συζήτηση, στην οποία καταγράφονται τα αρχικά συμπεράσματα που προέκυψαν από την πειραματική παρέμβαση και από την ανάλυση των δεδομένων που συλλέχτηκαν για την αποτίμηση του διαθεματικού project. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στις δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν κατά τη διάρκεια της παρέμβασης, καθώς και στους περιορισμούς και τις προτάσεις για μελλοντική έρευνα.

14 7 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση 1. ΠΑΡΑΜΥΘΙ Δεν υπάρχει λαός που να μην έχει παραμύθια, ούτε υπάρχει εποχή και πολιτισμοί που να μην έχουν αναδείξει τα δικά τους γραπτά ή προφορικά παραμύθια. Ειδικά το προφορικό παραμύθι, το λαϊκό, όπως το ονομάζουμε, έχει διαγράψει μια χιλιόχρονη πορεία. Είναι ένα πανανθρώπινο λογοτεχνικό είδος, που μέσα από αυτή τη ιδιαίτερη γλώσσα που χρησιμοποιεί (της τυποποίησης, των συμβόλων αλλά και της αφηγηματικής του τέχνης) έχει αποκτήσει οικουμενικότητα, μέσα από τη οποία λαοί εντελώς διαφορετικοί μπορούν να επικοινωνούν, να συνεννοούνται ή και να συμφωνούν. Αυτή η γλώσσα των παραμυθιών κατάφερε να πετύχει το ακατόρθωτο, να είναι μια γλώσσα ενοποιητική, οικουμενική, παγκόσμια, ταυτόχρονα όμως να αφήνει άφθονο χώρο για το διαφορετικό, το ιδιαίτερο, για να αναπτυχθούν οι τοπικές πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. (Κανατσούλη, 2002). Παραμύθι είναι μια αφήγηση συγκεκριμένου μήκους που περιέχει μια διαδοχή μοτίβων ή επεισοδίων (Αναγνωστόπουλος, 1997). Είναι μια αφήγηση, ένα λογοτεχνικό έργο, που αφηγείται γεγονότα πραγματικά ή φανταστικά (Ζαν, 1996). Σύμφωνα με τον καθηγητή Μερακλή (1993) είναι το αρχαϊκότερο διασωσμένο είδος αφήγησης, πράγμα που σημαίνει ότι κατά την πρωτόγονη εποχή της ανθρωπότητας, αυτό υπήρξε η καλύτερη ίσως έκφραση της ζωής και των μυστηρίων της. Η διάδοση των παραμυθιών μέχρι τον 12 ο αιώνα ήταν προφορική και με την τυπογραφία άρχισε να δημιουργείται γραπτή παράδοση. Η πρώτη συλλογή και δημοσίευση λαϊκών παραμυθιών με θαυμάσιες ξυλογραφίες είναι τα Παραμύθια της μαμάς χήνας (1697), που έγινε από τον Γάλλο Charles Perrault ( στο Αναγνωστόπουλος, 1997). Η συλλογή περιλαμβάνει παραμύθια που μεταφράστηκαν σε όλες τις γλώσσες και γαλούχησαν όλα τα παιδιά της γης επί αιώνες. Είναι τα γνωστά Ο Κοντορεβυθούλης, η Κοκκινοσκουφίτσα, η Κοιμωμένη του δάσους κ.α. Σταθμός προς τα λαϊκά δημιουργήματα είναι η τρίτομη έκδοση των Kinder-und Hausmärchen από τους αδελφούς Γκρίμμ (1 ος τόμος 1812 και 2 ος 1815 στο Αναγνωστόπουλος, 1997). Η συλλογή περιλαμβάνει πολύ γνωστά σε όλο τον κόσμο παραμύθια όπως η Σταχτοπούτα, η Κοκκινοσκουφίτσα, η Χιονάτη κ.α. Όμως «Τα παραμύθια για παιδιά» του Hans Christian Andersen ενίσχυσαν περισσότερο και έφεραν την άνθηση στο παραμύθι, όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλά σε ολόκληρο τον

15 8 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση κόσμο. Στην ελληνική γλώσσα μεταφράστηκαν για πρώτη φορά από τον Δ. Βικέλα το 1873 και είναι πασίγνωστα τα παραμύθια «Το μολυβένιο στρατιωτάκι», «Το μπαούλο που πετάει», «Το ασχημόπαπο» κ.α. Ο κόσμος του παραμυθιού είναι ολότελα φανταστικός, απουσιάζει η αληθοφάνεια, οι φυσικοί νόμοι δεν ισχύουν και όταν ο άνθρωπος είναι ανίσχυρος, γίνεται κάποιο θαύμα, συνήθως με τη διαμεσολάβηση ενός υπερφυσικού βοηθού, ή με τη χρήση ενός μαγικού μέσου. Τα λαϊκά παραμύθια δεν αναφέρονται σε ορισμένα πρόσωπα ή σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο Η παραμυθιακή ιστορία εκτυλίσσεται «μια φορά κι έναν καιρό (Κανατσούλη, 2002). Τα παραμύθια σύμφωνα με την Κανατσούλη (2002) χωρίζονται σε κατηγορίες: A) τα μαγικά που είναι τα κατ εξοχήν παραμύθια και αναφέρονται σε δράκους, γίγαντες, μάγισσες, Β) τα διηγηματικά κοσμικά παραμύθια, που κινούνται σε ανθρώπινες κοινωνίες, Γ) τα θρησκευτικά ή συναξαρικά, που εμπνέονται από τους βίους των αγίων, Δ) τα ευτράπελα ή σατυρικά, που αναφέρονται σε παθήματα κουτών. Οργανώνονται ουσιαστικά σε τρία βασικά μέρη: α) σύντομη εισαγωγή ή προϊδέαση π.χ. παραμύθι, μύθι - μύθι το κουκί και το ρεβύθι β) τη διήγηση, που αποτελεί και το κύριο μέρος του παραμυθιού και συντίθεται από διάφορα μοτίβα (είναι τα διάφορα επεισόδια που το συνθέτουν) και γ) το τέλος, που είναι τυπικό π.χ. και έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα. Όσον αφορά τη γένεση, τη δομή, τη σημασία, ή την ερμηνεία του παραμυθιού διατυπώθηκαν πολλές θεωρίες με κορυφαίο μελετητή τον Prop (1987), ο οποίος στη μελέτη του Μορφολογία του παραμυθιού ανέλυσε τη δομή εκατό ρώσικων μαγικών παραμυθιών και διετύπωσε την άποψη, ότι το παραμύθι αποτελείται από τριάντα μία λειτουργίες, οι οποίες αποτελούν τα θεμελιώδη συστατικά μέρη του παραμυθιού και με βάση ορισμένες από αυτές, όχι όλες, οργανώνεται η δομή του κάθε παραμυθιού. Ο αριθμός των λειτουργιών είναι περιορισμένος και η διαδοχή τους είναι πάντοτε ίδια (Ζαν, 1996). Μετά από μια μεγάλη πορεία του παραμυθιού μέσα στον κόσμο και τις διάφορες μορφές του στην πορεία του χρόνου, μπορούμε σήμερα να αναφερόμαστε σε δύο είδη στο λαϊκό και στο σύγχρονο παραμύθι.(παπανικολάου & Τσιλιμένη, 1992). Στα λαϊκά παραμύθια κυριαρχεί η αχαλίνωτη φαντασία, η υπερβολή, το μαγικό στοιχείο, ενώ στα

16 9 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση έντεχνα, που γράφονται από επώνυμους συγγραφείς, κυριαρχεί η πραγματικότητα, το χιούμορ, η ειλικρίνεια και η αμεσότητα. Ο διδακτισμός φυσικά δεν έχει καμία θέση. Τα παραμύθια σύμφωνα με τη θεώρηση του Μπετελχάιμ (1995), επειδή είναι απλό λογοτεχνικό είδος, διευκολύνει τη διαδικασία ταύτισης του παιδιού με τον παραμυθιακό ήρωα. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στο παραμύθι και τις άλλες μορφές συμβολικού λόγου είναι συχνά δύσκολος. Οι μύθοι, οι θρύλοι και οι λαϊκές παραδόσεις είναι όροι, που χρησιμοποιούνται εύκολα, χωρίς βασικούς διαχωρισμούς μεταξύ τους, ενώ στην πραγματικότητα έχουν ριζικές διαφορές. Σαν κοινό όμως χαρακτηριστικό μεταξύ τους, όλα έχουν την πρωτότυπη φύση τους (Αυδίκος, 1994). Ο μύθος ανήκει σε όλο το ανθρώπινο γένος και ασχολείται κυρίως με υπερφυσικά πράγματα- θεούς, δημιουργούς, υπερφυσικές δυνάμεις και ήρωες. Ο θρύλος από την άλλη, έχει ιστορικές βάσεις. Πολλές φορές έχει τραγικό τέλος, ενώ το πραγματικό παραμύθι έχει πάντα ευτυχισμένο τέλος. Οι αδελφοί Γκρίμμ χαρακτήρισαν τον θρύλο σαν «ιστορικό» και το παραμύθι σαν «ποιητικό» (Κούπερ, 1983). Το παραμύθι συμβαίνει μόνο στο χώρο της φαντασίας και δεν έχει ιστορική βάση. Λειτουργεί σε ένα κόσμο μαγείας και φαντασίας, ελεύθερο από τα όρια του χρόνου. Ενώ ο θρύλος έχει ένα βαθύτερο νόημα και είναι γεμάτος με δράση, το παραμύθι έχει μια ρομαντική και συγκινησιακή γοητεία. Αν και προέρχεται από τον μύθο και το θρύλο, παρουσιάζει τους αρχέτυπους συμβολισμούς με έναν πιο προσωπικό και αποδεκτό τρόπο. Ο μύθος και ο θρύλος προέρχονται και ασχολούνται με τον πολιτισμό και τις εμπειρίες ενός ορισμένου έθνους και απευθύνεται σε αυτό, ενώ το παραμύθι ασχολείται με τις εμπειρίες ενός μόνου ατόμου, που διαθέτει χαρακτηριστικά με τα οποία ο καθένας μπορεί να ταυτιστεί (Αυδίκος, 1994). Οι μύθοι και τα παραμύθια απαντούν στα αιώνια ερωτήματα: Τι είναι πραγματικά ο κόσμος; πώς θα ζήσω τη ζωή μου σε αυτόν; Οι απαντήσεις που δίνουν οι μύθοι είναι οριστικές ενώ τα παραμύθια προτείνουν, τα μηνύματά τους υπονοούν λύσεις, αλλά ποτέ δεν τις κατονομάζουν (Μπετελχάιμ, 1995). Τα παραμύθια αφήνουν το παιδί να φαντάζεται, αν και με ποιο τρόπο θα εφαρμόσει στον εαυτό του αυτά που αποκαλύπτουν για τη ζωή και την ανθρώπινη φύση. Ο μύθος είναι απαισιόδοξος, ενώ το παραμύθι αισιόδοξο, ανεξάρτητα από το πόσο τρομακτικά μπορεί να είναι μερικά στοιχεία της ιστορίας. Τα παραμύθια ανήκουν στην προφορική λογοτεχνία και τα γενικά χαρακτηριστικά που τα χαρακτηρίζουν είναι:

17 10 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση α) ο αφηγηματικός τους χαρακτήρας, β) το γεγονός ότι εκτυλίσσονται στο παρελθόν, γ) το πεπερασμένο τους, δ) η απουσία βάθους ή εσωτερικότητας των προσώπων που συναντάμε αναπόφευκτα σε αυτά, ε) η σταθερή χρηστική τους δυνητικότητα. Πολύ συχνά για τους παιδαγωγούς, τους ψυχολόγους, τους ψυχαναλυτές, η βασική αρετή των παραμυθιών είναι ο μαγικός τους χαρακτήρας. Όμως για το ζωντάνεμα της φαντασίας σημαντικό ρόλο παίζει ταυτόχρονα με το μαγικό στοιχείο, ο ρεαλισμός και η ζωντάνια της γλώσσας (Ζαν, 1996 ) Τα παραμύθια των λαών Το παραμύθι είναι κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας και κράτησε ως τον καιρό μας το χαρακτήρα μιας τέτοιας καθολικότητας. Ωστόσο αυτή η καθολικότητα δεν σημαίνει ισοπεδωτική ομοιομορφία. Κάθε λαός και κάθε τόπος δίνει στα κοινά και στα όμοια κάτι ιδιαίτερα δικό του (Μερακλής, 1999). Συνεπώς μπορούμε να αποδεχθούμε ότι η αναγνώριση της ταυτότητας, έστω και με τους περιορισμούς που θέτει η καθολικότητα του, μπορεί να γίνει μέσα στο παραμύθι. Μια από τις βασικές αρχές του παραμυθιού είναι να επιτρέψει στον αναγνώστη να ταυτιστεί με αρχέτυπες καταστάσεις και εμπειρίες, όπως η σύγκρουση καλού και κακού, η διαφορά ανάμεσα στο θάρρος και τη φιλία και η χρησιμοποίηση της εξυπνάδας σαν όπλο ενάντια στη δύναμη. Αυτή η ταύτιση και η συμμετοχή βοηθούν στην εξαφάνιση αισθημάτων απομόνωσης και μοναξιάς, στην οποία η ανθρωπότητα είναι τόσο ευάλωτη, κάνοντας έτσι τον άνθρωπο να αισθάνεται σαν ένα μέρος ενός μεγάλου συνόλου. Το ευτυχισμένο τέλος της ιστορίας, δημιουργεί στο άτομο το ευχάριστο συναίσθημα, ότι αυτό το σύνολο είναι επιτυχημένο. Αλλά ενώ τα παραμύθια υπάρχουν από τόσο παλιά σε όλο τον κόσμο, οι πλοκές τους είναι σχετικά λίγες και έχουν μια αξιοσημείωτη ομοιότητα από χώρα σε χώρα (Κούπερ, 1983). Κάθε πολιτισμός μετασχηματίζει, διαμορφώνει, διαφοροποιεί τις αφηγηματικές δομές των παραμυθιών, διατηρώντας ταυτόχρονα τη σταθερότητα της δύναμης που ασκούν στην ατομική και τη συλλογική φαντασία. Γιατί εκεί βρίσκεται αναμφίβολα η πραγματική «δύναμη των παραμυθιών» για χθες, για σήμερα, για αύριο (Ζαν, 1996).

18 11 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση Υπάρχουν πανέμορφα παραμύθια που αναφέρονται σε άλλες χώρες και παραδόσεις και εμπεριέχουν μερικές από τις ωραιότερες παραδόσεις της ανθρωπότητας, που μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά και από τόπο σε τόπο, με τον προφορικό λόγο, μέσα από την τέχνη της αφήγησης. Ο λαϊκός πολιτισμός είναι από τα πιο πρόσφορα πεδία για την πραγματοποίηση της «πολιτισμικής συνάντησης» και της ανάδειξης των κοινών πολιτισμικών στοιχείων, ανάμεσα στους λαούς, χωρίς ταυτόχρονα να παραγνωρίζονται και οι ιδιαιτερότητες. Ο λαϊκός πολιτισμός είναι ένα από τα ουσιαστικά αγαθά της πολιτιστικής κληρονομιάς των λαών και μια έκφραση της πολιτισμικής ταυτότητας, τα στοιχεία του οποίου είναι καταξιωμένα με το πέρασμα του χρόνου στις συνειδήσεις των λαών και ανάγονται στο πολιτιστικό παρελθόν και αποτελούν την παράδοσή του. Τα παιδιά στο σύγχρονο νηπιαγωγείο καλούνται να κατανοήσουν και να αποδεχτούν την πολυπολιτισμική συνύπαρξη, να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν μαζί με άλλα παιδιά από διαφορετικές πατρίδες, θρησκείες και πολιτισμούς. Θα πρέπει να μοιραστούν συναισθήματα και ιδέες, να οραματιστούν και να αναζητήσουν κοινούς τρόπους αρμονικής συμβίωσης. Ο λαϊκός πολιτισμός είναι ένα πεδίο μέσα από το οποίο μπορούν να υλοποιηθούν οι παραπάνω στόχοι. Ειδικότερα το λαϊκό παραμύθι, σαν κύριο εκφραστικό στοιχείο του λαϊκού πολιτισμού, θεωρείται κατά τον Μερακλή (1999), ως κατεξοχήν ανθρωπολογικό είδος, που παρουσιάζει μια καθολικότητα ανάμεσα στους λαούς. που εκδηλώνεται ως κοινότητα θεμάτων, αλλά και τρόπων έκφρασης και ποιητικών μορφών, ανάμεσα στους διάφορους (και συχνά διαφορετικούς) λαούς, που υπερβαίνει τα εθνικά όρια. Τα παραμύθια του κόσμου μεταφέρουν τον πολιτισμό και την κουλτούρα της κοινωνίας για την οποία γράφτηκαν. Καθώς οι μικροί μαθητές μαθαίνουν για τον πολιτισμό και την κουλτούρα μιας κοινωνίας, μαθαίνουν ταυτόχρονα για το παρελθόν και το παρόν, καθώς και για τα ήθη και έθιμα του κάθε λαού. Τ παραμύθια του κόσμου, μεταφέρουν τον πολιτισμό των λαών, ο οποίος διδάσκει την κατανόηση και το σεβασμό της διαφορετικότητας των ανθρώπων και προωθεί την ενσυναίσθηση Διαπολιτισμική εκπαίδευση και παραμύθι Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα εξακολουθούν να αναπαράγονται, έχει ξεκινήσει μια πολιτική η οποία επιδιώκει δια μέσου της

19 12 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση λογοτεχνίας για παιδιά να εμποτίσει τους μικρούς αναγνώστες με καινούργιες, διαφορετικές αντιλήψεις. Ο στόχος της πολιτικής αυτής είναι διπλός: από τη μια, να επιτευχθεί μια θετική αυτοαντίληψη των παιδιών που ανήκουν στις κάθε είδους μειονότητες και από την άλλη να υπάρξει συμβολή στην κοινωνική και προσωπική ανάπτυξη όλων των παιδιών, απαλείφοντας σταδιακά τις έννοιες της ανωτερότητας του φύλου, της φυλής ή της κοινωνικής τάξης (Κανατσούλη, 2002). Η διαπολιτισμική θεωρία πρεσβεύει ότι όλοι οι πολιτισμοί είναι ισότιμοι μεταξύ τους και ότι δεν πρέπει να κρίνονται με βάση κάποια συγκεκριμένα και προκαθορισμένα κριτήρια, αλλά αντίθετα, ο κάθε πολιτισμός θα πρέπει να αξιολογείται με βάση μόνο τους δικούς του προσανατολισμούς και αξίες (Μαλιγγούδη, 2008). Οι βασικές αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης σύμφωνα με τον γερμανό μελετητή Essinger. (1991 στο Κεσίδου, 2008) είναι οι εξής: Η εκπαίδευση για ενσυναίσθηση (empathy). Σύμφωνα με αυτή την αρχή βασικός στόχος της εκπαίδευσης είναι να ενθαρρύνει τον μαθητή να κατανοεί τους άλλους, να μπαίνει στη θέση τους και να βλέπει τις απόψεις και τα προβλήματά τους μέσα από τη δική τους οπτική γωνία. Η εκπαίδευση για αλληλεγγύη. Στόχος και προσπάθεια να αναπτύξουν οι μαθητές συλλογική συνείδηση που υπερβαίνει τα όρια των ομάδων των κρατών και των φυλών και βάση της οποίας όλοι οι άνθρωποι έχουν την ίδια αξία. Εκπαίδευση για διαπολιτισμικό σεβασμό. Η ανοικτότητα και ο σεβασμός στους ξένους πολιτισμούς και ταυτόχρονα πρόσκληση στους άλλους πολιτισμούς να συμμετέχουν στον δικό μας πολιτισμό. Εκπαίδευση στον εθνικιστικό τρόπο σκέψης. Στόχος που αποβλέπει στην εξάλειψη εθνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων, άνοιγμα και επικοινωνία με τους άλλους λαούς. Το παραμύθι μπορεί να αξιοποιηθεί ως ένα εύχρηστο και αποτελεσματικό μέσο για την επαφή και γνωριμία των παιδιών στα πλαίσια της διαπολιτισμικής προσέγγισης, αφού μέσα από αυτό τα παιδιά γνωρίζουν άλλους πολιτισμούς, καλλιεργούν την αλληλεγγύη και τον σεβασμό για τον «άλλον», την ενσυναίσθηση και την αποδοχή. Το παραμύθι ως μορφή τέχνης έχει τη δυνατότητα να ενώνει τους λαούς και να υπηρετεί τον αιώνιο άνθρωπο, γι αυτό ως είδος της παιδικής λογοτεχνίας έχει μέσα του μια παγκοσμιότητα

20 13 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση και σκοπεύει όχι μόνο στην απόλαυση, αλλά και στην καλλιέργεια μιας πανανθρώπινης συνείδησης (Αναγνωστόπουλος, 1987). Έχει τη δυνατότητα να συμπεριλαμβάνει μέσα του να συνδέει και να ενώνει μεταξύ τους πολλούς λαούς, χάρη στην ομοιότητα ή και την ταυτότητα ορισμένων μοτίβων και θεμάτων που χρησιμοποιεί (Μερακλής, 1999). Η επιτυχία των παραμυθιών και η παρουσία τους σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς του κόσμου εδώ και χιλιάδες χρόνια, δείχνει ότι μέσα από τα διάφορα επίπεδα ερμηνείας τους, έχουν να διδάξουν τόσο τους ενήλικες όσο και τα παιδιά. Μέσα από τα παραμύθια τα παιδιά επικοινωνούν τη διαπολιτισμική τους εμπειρία, κατανοούν την εμπειρία των άλλων συνομηλίκων, απελευθερώνουν τη φαντασία τους, αντιλαμβάνονται τον κόσμο και τη δική τους θέση μέσα στο πλαίσιο των πολιτισμών (Maynard, 2005 στο Griva & Chostelidou, 2012 ) Η παιδαγωγική και η εκπαιδευτική αξία του παραμυθιού Τα παιδιά μοιάζουν γοητευμένα όταν τους διαβάζουν παραμύθια μέσα στην τάξη κατά την ώρα της ανάγνωσης. Όταν μάλιστα η εκπαιδευτικός αφηγητής του παραμυθιού δίνει αρκετό χρόνο να το συλλογισθούν, για να βυθισθούν στην ατμόσφαιρα που τους δημιουργεί το άκουσμά του και τα ενθαρρύνει να μιλήσουν για αυτό, τότε η συζήτηση αποκαλύπτει ότι το παραμύθι προσφέρει πάρα πολλά από συναισθηματική και διανοητική άποψη. Σκοπός του παραμυθιού είναι να τέρψει, να διεγείρει τη φαντασία του παιδιού, να καλλιεργήσει τη γλώσσα τους και την κριτική τους ικανότητα, να βοηθήσει τα παιδιά να εκφράσουν τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους, μέσω της κίνησης και του παιχνιδιού (Παπανικολάου & Τσιλιμένη, 1992). Για να κρατήσει ένα παραμύθι το ενδιαφέρον του παιδιού πρέπει να το διασκεδάζει και να ξυπνά την περιέργεια του, όμως για να πλουτίσει τη ζωή του, πρέπει να κεντρίζει τη φαντασία του, να το βοηθά να αναπτύξει τη νόησή του και να ξεκαθαρίσει τα συναισθήματά του, να εναρμονίζεται με τα άγχη και τις προσδοκίες του, να αναγνωρίζει πλήρως τις δυσκολίες του ενώ συγχρόνως, να υποδεικνύει λύσεις στα προβλήματά που το αναστατώνουν (Μπετελχάιμ. 1995). Τα παραμύθια κατορθώνουν να μεταδώσουν με ποικίλες μορφές στο παιδί το μήνυμα ότι ο αγώνας εναντίον σοβαρών δυσκολιών στη ζωή είναι αναπόφευκτος, είναι

21 14 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση ουσιαστικό κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης, όμως αν κανείς δεν λιποψυχήσει και αντιμετωπίσει απτόητος απρόσμενες και συχνά άδικες δοκιμασίες, τότε κυριαρχεί σε όλα τα εμπόδια και στο τέλος αναδεικνύεται νικητής. Τα παραμύθια διασκεδάζουν το παιδί, ενώ ταυτοχρόνως το φωτίζουν για τον εαυτό του και καλλιεργούν την ανάπτυξη της προσωπικότητας του. Προσφέρουν νόημα σε τόσο πολλά διαφορετικά επίπεδα και εμπλουτίζουν τη ζωή του παιδιού με τόσο πολλούς διαφορετικούς τρόπους, που κανένα βιβλίο δεν μπορεί να εκτιμήσει δίκαια τις πολλαπλές και ποικίλες συμβολές τους στη ζωή του. Το παραμύθι είναι ένα έργο τέχνης. Είναι μοναδικό όχι μόνο ως μορφή λογοτεχνίας, αλλά ως έργο τέχνης που είναι πλήρως κατανοητό στα παιδιά, όπως καμιά άλλη μορφή τέχνης. Το κάθε παιδί αντλεί διαφορετικό νόημα από το ίδιο παραμύθι, ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες της στιγμής. Ως έργα τέχνης τα παραμύθια εκφράζουν την πολιτιστική κληρονομιά του κάθε λαού και μέσα από αυτά μεταδίδεται στο μυαλό του παιδιού (Μπετελχάιμ. 1995). Τα παραμύθια εμπλουτίζουν τη ζωή του παιδιού και της προσδίδουν μια μαγική διάσταση ακριβώς επειδή το παιδί δεν ξέρει με ποιο τρόπο άσκησαν πάνω του τη γοητεία τους, διαθέτουν πολύμορφο πλούτο και βάθος και όπως κάθε μεγάλη τέχνη, τα παραμύθια θέλγουν και μορφώνουν. Υποβοηθούν την καλλιέργεια της μητρικής γλώσσας με την επαναδιήγηση, το διάλογο, τις απορίες που προκαλεί και τις ερωτοαποκρίσεις των παιδιών. Προσφέρουν αισθητική απόλαυση, χαρά και συγκίνηση, για τις περιπέτειες του ήρωα και τους μαγευτικούς τόπους. Τα παραμύθια προσφέρουν τη μεγαλύτερη χαρά στα παιδιά. Αναπτύσσουν τη φαντασία και το συναίσθημα. Εισάγουν τα παιδιά στον κόσμο της ηθικής συνείδησης, προβάλλοντας την επιδοκιμασία του Καλού και, ταυτόχρονα την τιμωρία του κακού. Το Καλό ταυτίζεται με το ωραίο και το Κακό με το άσχημο, η ηθική ταυτίζεται με την αισθητική. Παρέχει βασικά στοιχεία του πνευματικού μας πολιτισμού και έτσι μυεί τα παιδιά σε πρωταρχικές πηγές γνώσης και στοχασμού. Συμβάλλει στη δημιουργία σταθερών σχέσεων ανάμεσα στα παιδιά και στο γύρο φυσικό περιβάλλον, με την πλούσια αναφορά του στον κόσμο των πουλιών, των ζώων, του δάσους, των δένδρων. Το παραμύθι συμβάλλει ουσιαστικά στη γλωσσική και κινητική ανάπτυξη του παιδιού, στην αισθητική καλλιέργεια και απόλαυση του νηπίου. Προσφέρεται για πολλαπλές και ποικίλες δραστηριότητες, ατομικές ή ομαδικές, τέτοιες,

22 15 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση που καλλιεργούν τη γλώσσα, τη φαντασία και την επινοητικότητα των παιδιών, το συναίσθημα και την ανθρωπιά τους, τη δημιουργικότητα και την καλλιτεχνική δεξιότητα (.Αναγνωστόπουλος, 1997). Μέσα από τα παραμύθια δίνεται η ευκαιρία στα παιδιά να εκφραστούν με το λόγο αλλά και με το σώμα τους, να διατυπώσουν τις σκέψεις και τις ανησυχίες τους, να εξωτερικεύσουν τα συναισθήματά τους, να αναδείξουν τις κλίσεις και τα ταλέντα τους (Griva & Chostelidou, 2012). Οι ιστορίες των παραμυθιών είναι πολύτιμες, για την απόκτηση και τη διατήρηση του ενδιαφέροντος των παιδιών, καθώς τους δίνουν την ευκαιρία να βλέπουν τη μάθηση από μια διαφορετική οπτική γωνία, σαν διασκέδαση και όχι σαν αγγαρεία. Τα μικρά παιδιά έχουν περισσότερα κίνητρα για μάθηση αφού τους είναι απολύτως φυσικό να ανταποκρίνονται με ενθουσιασμό στις νέες εμπειρίες και σε τεχνικές επανάληψης, μίμησης κλπ. Στα μικρά παιδιά αρέσει να πειραματίζονται με τις νέες εμπειρίες και τη νέα γνώση, είναι πιο ανοιχτά σε νέες εμπειρίες και έχουν λιγότερο παγιωμένες ιδέες, για άλλες γλώσσες και πολιτισμούς. Είναι πιο ανοιχτοί πολίτες στο διαφορετικό (Γρίβα & Σέμογλου, 2013). Τα παραμύθια από άλλους λαούς και άλλες χώρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και αγωγής, για τη γνωριμία και την καλλιέργεια του σεβασμού των παιδιών στον πολιτισμό των άλλων. Για να γνωρίσουν καινούριες χώρες και άλλους ανθρώπους. Το «διαφορετικό» μπορεί να γίνει εποικοδομητικό αλλά και αποδεκτό. Ο εκπαιδευτικός με βάση την ιστορία του παραμυθιού μπορεί να σχεδιάσει διάφορες δραστηριότητες, να βοηθήσει τα παιδιά να γνωρίσουν τον πολιτισμό άλλων χωρών, να έρθουν σε επαφή με διαφορετικές κουλτούρες και νοοτροπίες, να κάνουν συγκρίσεις μεταξύ των πολιτισμών και να εκτιμήσουν τον δικό τους, καθώς το παραμύθι αποτελεί ένα από τα κυριότερα μέσα ευαισθητοποίησης απέναντι σε θέματα ρατσισμού και κοινωνικού αποκλεισμού (Κανατσούλη, 2002). Η ακρόαση παραμυθιών θεωρείται ως μια αλληλεπιδραστική και συνδημιουργική διαδικασία, που χρησιμοποιείται για να προκαλέσει την περιέργεια των παιδιών, να τα εξασκήσει στην ακρόαση και στη λεκτική έκφραση καθώς επίσης θεωρείται εργαλείο για τη γεφύρωση των πολιτισμών (Griva & Chostelidou, 2012). Το παραμύθι αποτελεί το πιο ελκυστικό, αγαπητό, και ευχάριστο είδος για τα παιδιά, καθώς προσφέρει ευχάριστες και δημιουργικές ώρες και μέσα από αυτό μπορεί να καλλιεργηθούν αξίες όπως, η γνωριμία, η αγάπη, η φιλία, η συνύπαρξη, η αποδοχή

23 16 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση μεταξύ των παιδιών. Μέσα από τα παραμύθια έχουν τη δυνατότητα να εκφρασθούν, να αναλάβουν ρόλους, να κοινωνικοποιηθούν, σεβόμενα την ομάδα και τους κανόνες της, να καταπολεμήσουν φοβίες και αναστολές, να αναπτύξουν επικοινωνιακές δεξιότητες και ικανότητες, να κατανοήσουν τη γλώσσα των εικόνων και των συμβόλων, να απολαύσουν ως ακροατές το παραμύθι και να δημιουργήσουν αφήνοντας ελεύθερη τη φαντασία τους. Μέσα από τα παραμύθια, τα παιχνίδια και τις δραστηριότητες που ακολουθούν την αφήγηση, τα παιδιά αναπτύσσουν μια ισχυρή αίσθηση του εαυτού τους, τονώνουν την αυτοπεποίθησή τους, ενθαρρύνονται να ακούν και να σέβονται τις απόψεις των άλλων, να διακρίνουν ανάμεσα στο καλό και το κακό, να γνωρίζουν τους κανόνες και την πειθαρχία, να μαθαίνουν να σέβονται τις διαφορετικές κουλτούρες, (Kariuki, et al., 2007 στο Griva & Chostelidou, 2012). Μέσα από το παραμύθι συχνά οι μαθητές καλούνται να σχεδιάσουν παιχνίδια, να υποδυθούν ρόλους, ή να εμπλακούν σε μια σειρά από σωματικές δραστηριότητες, οι οποίες εξυπηρετούν την ανάγκη των παιδιών για δράση και κίνηση, τους δίνουν ευκαιρίες να γνωρίσουν πλήρως τα μη λεκτικά στοιχεία της γλώσσας (Li-Yu Chang, 2009). Μέσα από τα παιχνίδια που σχεδιάζονται με βάση την ιστορία του παραμυθιού, τα παιδιά παίζουν και διασκεδάζουν, κοινωνικοποιούνται και μαθαίνουν, με την προϋπόθεση ότι ο εκπαιδευτικός, έχει σαφή εκπαιδευτικό στόχο από την αρχή της μάθησης, καθώς η ασάφεια μπορεί να δημιουργεί άγχος (Fisher, 2005). Αν και τα παιδιά απολαμβάνουν γενικά να ακούν παραμύθια, μπορεί κάποια φορά να μη νιώσουν αυτή την απόλαυση ή ακόμα να απογοητευθούν και να αδιαφορήσουν. Η απλή δυνατή ανάγνωση ενός παραμυθιού χωρίς την ανάλογη προετοιμασία από τη μεριά του εκπαιδευτικού μπορεί να είναι καταστροφική και απογοητευτική, καθώς δεν προκαλεί ούτε την προσοχή των παιδιών, δεν κινητοποιεί και δεν τονώνει τα κίνητρα και την αυτοπεποίθηση των παιδιών. Ο προσεκτικός σχεδιασμός είναι απαραίτητος για μια επιτυχή διδασκαλία και μάθηση μέσω του παραμυθιού. Για να επιτευχθούν τα καλύτερα αποτελέσματα από την υιοθέτηση του παραμυθιού ως εκπαιδευτικού εργαλείου, χρειάζεται οι εκπαιδευτικοί να έχουν βασικές γνώσεις και ιδέες, για τη χρήση του στην εκπαιδευτική πράξη.

24 17 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση 2. Μέθοδοι διδασκαλίας του παραμυθιού Η προσέγγιση της ιστορίας Το παραμύθι είναι ένα μέσο διδασκαλίας, διότι δίνει στα παιδιά κίνητρα για να λάβουν μέρος και να αποκτήσουν γνώσεις της γλώσσας και της κίνησης, χωρίς διδασκαλία. Το παραμύθι παρέχει ένα ενδιαφέρον και ουσιαστικό πλαίσιο, στο οποίο τα μικρά παιδιά χρησιμοποιούν τις γλωσσικές τους ικανότητες ολιστικά σε δραστηριότητες που προσομοιώνουν τον πραγματικό κόσμο και μπορούν να αποκαλύψουν το δημιουργικό τους ταλέντο (Ahlquist, 2011). Η Ολιστική προσέγγιση διδασκαλίας και μάθησης μέσω του παραμυθιού μπορεί να φανεί κατάλληλη, λαμβάνοντας υπόψη τα αναμενόμενα οφέλη από την επικοινωνιακή χρήση της γλώσσας, καθώς δημιουργεί συνθήκες μέσα στην τάξη, στις οποίες το νήπιο εμπλέκεται στην αντιμετώπιση των διαφόρων πτυχών της γλώσσας, με τρόπο που η γλώσσα χρησιμοποιείται κανονικά (Samuda &Bygate, 2008). Η διδακτική προσέγγιση της ιστορίας του παραμυθιού, παρέχει ένα ολοκληρωμένο και επικοινωνιακό πλαίσιο το οποίο συνδέεται με τον πραγματικό κόσμο. Ο Kirsch, (2008) επισημαίνει ότι η προσέγγιση αυτή αξιοποιεί τις προηγούμενες εμπειρίες των παιδιών, τη δημιουργικότητα τους και την επιθυμία τους να μάθουν. Οι υπέρμαχοι της ιστορίας ως μιας διδακτικής προσέγγισης υποστηρίζουν, ότι μια τέτοια εμπλοκή συμβαίνει, όταν οι μικροί μαθητές λαμβάνουν μέρος σε ένα θέμα μιας ιστορίας, στην οποία ως χαρακτήρες της ιστορίας εργάζονται ατομικά, αλλά και σε ομάδες, για να πραγματοποιήσουν μια ποικιλία δραστηριοτήτων, μέσα από τις οποίες αναπτύσσεται ο προφορικός λόγος και η αφήγηση (Ahlquist, 2011). Χαρακτηριστικά γνωρίσματα της διδακτικής προσέγγισης της ιστορίας του παραμυθιού είναι ότι δημιουργείται ένας φανταστικός κόσμος, σε ένα συγκεκριμένο χώρο και χρόνο μέσα στην τάξη. Τα παιδιά εργάζονται σε μικρές ομάδες, αναλαμβάνουν ρόλους, υποδύονται χαρακτήρες της ιστορίας, συμμετέχουν σε δραστηριότητες που ευνοούν την αλληλεπίδραση και την επικοινωνία. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζεται από τη θεωρία του κοινωνικού κονστρουκτιβισισμού, όπου η μάθηση θεωρείται ότι είναι «μια διαδικασία στην οποία η γνώση, οι ικανότητες και οι στάσεις αποκτούνται ενεργά από το παιδί (Schwänke & Gronostay, 2008). Όπως ο Bogaert et al, (2006 ) παρατηρούν, η

25 18 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση αφήγηση έχει τη δύναμη να δημιουργήσει ένα ουσιαστικό πλαίσιο, στο οποίο μπορούν να σχεδιασθούν ένας μεγάλος αριθμός από επιμέρους δραστηριότητες. Δημιουργεί την ευκαιρία στους μαθητές να έχουν πρώιμες εμπειρίες και πρακτικές που σχετίζονται με τον κόσμο της εργασίας και της ομάδας (Barr & Frame, 2006). Η προσέγγιση της ιστορίας συμβάλει στην γλωσσική ανάπτυξη καθώς: α) αυξάνει τα κίνητρα για εμπλοκή του μαθητή στις δραστηριότητες, β) μπορούν να τεθούν ανοικτές ερωτήσεις με βάση την ιστορία, οι οποίες επιτρέπουν στους μαθητές να μάθουν ο ένας από τον άλλο, γ) σχεδιάζονται ποικίλες μορφές δραστηριοτήτων, γ) βοηθά στη δημιουργία ομάδων, δ) η υπάρχουσα γνώση των μαθητών αποτελεί την αφετηρία του στη νέα γνώση. Όσον αφορά τους λιγότερο ικανούς μαθητές μια πτυχή της προσέγγισης της ιστορία, από την οποία ωφελούνται περισσότερο, είναι οι πρακτικές δραστηριότητες, ενώ δίνεται η ευκαιρία μέσα από την ιστορία και τις δραστηριότητες που ακολουθούν, να αναδειχθούν τα ταλέντα των παιδιών, τα οποία ούτε και τα ίδια ήξεραν ότι έχουν και έτσι να τονωθεί η αυτοπεποίθηση τους (Ahlquist, 2011). Ένα άλλο πλεονέκτημα της προσέγγισης είναι ότι τα ομιλητικά παιδιά, καθώς μιλούν και εκφράζονται, μοιράζονται τις γνώσεις τους προς όφελος των άλλων συνομηλίκων. Οι παράγοντες που διευκολύνουν την απόκτηση της γλώσσας στην προσέγγιση της ιστορίας στους μικρούς μαθητές είναι η δημιουργία επικοινωνιακών συνθηκών στην εκτέλεση των δραστηριοτήτων, οι οποίες διεγείρουν το μαθητή και στις οποίες ο μαθητής βρίσκει νόημα, πραγματοποιούνται σε συνεργασία με άλλους, σε αμοιβαία υποστηρικτικά ζευγάρια ή σε εργασία σε μικρές ομάδες και επιπλέον θεωρείται ότι οι μικροί μαθητές επωφελούνται από τη χρήση μιας πολυαισθητηριακής προσέγγισης, στην οποία το νόημα και η ολιστική χρήση της γλώσσας είναι προτεραιότητα (Ahlquist, 2011). Οι δραστηριότητες θεωρούνται επωφελείς για τα μικρά παιδιά, όταν ενταχθούν στο πλαίσιο της αφήγησης της ιστορίας, στο οποίο οι μαθητές αναλαμβάνουν ρόλο για την ανάπτυξη της. Η εμπλοκή με το χαρακτήρα της ιστορίας έχει τη δυνατότητα να επιδράσει τόσο στη νόηση του παιδιού, όσο και στο συναίσθημα και έτσι να διευκολύνει τη μάθηση. Ο Falkenberg (2007) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μάθηση λαμβάνει χώρα

26 19 «Ταξίδι στον κόσμο μέσα από το παραμύθι: μια διαθεματική προσέγγιση όταν παρέχεται με διασκεδαστικό τρόπο και όταν υπάρχει γέλιο και χαρά, στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα παραμύθια Δραστηριοκεντρική προσέγγιση Η χρήση επικοινωνιακών δραστηριοτήτων μέσα από τη διαθεματική προσέγγιση του παραμυθιού, αποτελεί ένα ρεαλιστικό πλαίσιο, όπου οι μικροί μαθητές μπορούν να εξασκηθούν στο λεξιλόγιο και στις δομές της γλώσσας ευχάριστα, αβίαστα και φυσικά. Οι κινητικές δραστηριότητες και τα παιχνίδια συμβάλλουν στην ψυχοκινητική ανάπτυξη των παιδιών, ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ τους, καλλιεργούν τη δημιουργικότητα τους. Με βάση τις ιστορίες των παραμυθιών επιδιώκεται η παιγνιώδης μάθηση, μέσα από τη δράση και την κίνηση, καθώς το παιχνίδι αποτελεί αφενός ένα ισχυρό μέσο καλλιέργειας του προφορικού λόγου και ενίσχυσης των κινήτρων των παιδιών για την εμπλοκή τους στη μαθησιακή διαδικασία, αφετέρου δίνει την ευκαιρία στα παιδιά για αυτοέκφραση, φαντασία και δημιουργικότητα. Στην δραστηριοκεντρική προσέγγιση η έμφαση δίνεται στη χρήση της γλώσσας με σκοπό την διεκπεραίωση δραστηριοτήτων, μέσα από την δράση και την κίνηση. Πολλές δραστηριότητες επιχειρούν να συνδυάσουν τα παιχνίδια ρόλων με την κίνηση και να εμπλέξουν τους μικρούς μαθητές σε ευχάριστες και επικοινωνιακές καταστάσεις. Η βασική αρχή της είναι η καλλιέργεια του προφορικού λόγου μέσα σε ένα παιγνιώδες περιβάλλον, όπου ενεργοποιείται η εμπλοκή των μικρών μαθητών, ενισχύεται η αλληλόδραση μεταξύ τους και η δημιουργική τους έκφραση, λεκτικά και εξωλεκτικά (Gass, 1997, στο Γρίβα & Σέμογλου, 2012). Μέσα σε ένα δραστηριοκεντρικό πλαίσιο επιδιώκεται η ανάπτυξη του προφορικού λόγου με την παράλληλη εξάσκηση των κινητικών δεξιοτήτων, σε ένα οικείο για τα παιδιά περιβάλλον, όπου αισθάνονται ασφαλή και επιτυχημένα με τη δουλειά τους. Μέσα από την εμπλοκή των μικρών μαθητών σε παιγνιώδεις δραστηριότητες, οι μαθητές ενεργοποιούνται σε σημαντικό βαθμό, μαθαίνουν να εξερευνούν το περιβάλλον γύρω τους, τους δίνεται η ευκαιρία να εκφράζονται και να επικοινωνούν λεκτικά και εξωλεκτικά, γίνονται πιο ευέλικτοι να βρίσκουν λύσεις αβίαστα και φυσικά. (Γρίβα & Σέμογλου, 2012). Η κίνηση κρίνεται απαραίτητο μέσο της μαθησιακής διαδικασίας, εξαιτίας της ανάγκης των παιδιών για κίνηση, την έμφυτη περιέργεια και τη τάση για εξερεύνηση. Πολλές από τις

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ, 2010 Λοΐζου, Ε. κ Παπαδημήτρη-Καχριμάνη, Χ. 1 ΔΟΜΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 1

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική παρέμβαση. Το παζλ της συνύπαρξης. Βλαχοδήμου Ευπραξία ΠΕ 17.04, Υπεύθυνη ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Λάρισας vlachodi@sch.gr.

Διαπολιτισμική παρέμβαση. Το παζλ της συνύπαρξης. Βλαχοδήμου Ευπραξία ΠΕ 17.04, Υπεύθυνη ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Λάρισας vlachodi@sch.gr. Θεματική ενότητα συνεδρίου: Κατηγορία εργασίας: 8 η. Καινοτομίες στην εκπαίδευση Σύντομη ανακοίνωση Διαπολιτισμική παρέμβαση. Το παζλ της συνύπαρξης Βλαχοδήμου Ευπραξία ΠΕ 17.04, Υπεύθυνη ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Λάρισας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Η ΠΑΛΕΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΜΠΛΟΥΧΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη

Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη Προτάσεις για την αξιοποίηση του παραμυθιού στη σχολική τάξη Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Δομικά χαρακτηριστικά του παραμυθιού (υπερδομικό σχήμα αφήγησης) - Έναρξη-αρχή (χωροχρονικός προσανατολισμός)

Διαβάστε περισσότερα

Τα Προγράμματα του TreeHouse Kindergarten

Τα Προγράμματα του TreeHouse Kindergarten Τα Προγράμματα του TreeHouse Kindergarten Η εκτέλεση του καθημερινού προγράμματος εμπεριέχει δραστηριότητες με απόλυτο σεβασμό στις δυνατότητες των παιδιών και με βαθμό δυσκολίας, ελάχιστης στα μικρότερα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1139 Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint Μ. Μπέση1, Λ. Παππά2 1Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, 43η εκπ. Περιφέρεια Άρτας, marinabesi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Νηπιαγωγείο «Le Petit La Salle» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Νηπιαγωγείου Κολέγιο «ΔΕΛΑΣΑΛ» Νηπιαγωγείο «Le Petit La Salle» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΤΧ. «Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!» ΟΜΙΛΙΑ ΗΜΑΡΧΟΥ ΑΝ ΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΥ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΤΧ. «Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!» ΟΜΙΛΙΑ ΗΜΑΡΧΟΥ ΑΝ ΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΥ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΤΧ «Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!» ΟΜΙΛΙΑ ΗΜΑΡΧΟΥ ΑΝ ΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΥ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση σας παρουσιάζουμε σήμερα τους στόχους και το περιεχόμενο του πρώτου

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι αλλά όχι μόνο. Ναι Όχι

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι αλλά όχι μόνο. Ναι Όχι www.lifelongreaders.org Περιγραφή της Δραστηριότητας για Προώθηση Ανάγνωσης / Δράση ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ Η περιγραφή δημιουργήθηκε από τον εταίρο στο πρόγραμμα LiRe: CARDET Απευθύνεται σε μειονεκτούντες

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ «Οι παροιμίες του τόπου μας» Αθήνα Μάρτιος 2008 Εκπαιδευτικό σενάριο 1 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΡ ΕΛΕΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος»

Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος» Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος» Αγγελόπουλος Θωμάς, Υπεύθυνος Γραφείου Ποιότητας Οικονόμου Βασίλης, Υπεύθυνος Συστημάτων Πληροφορικής και μέλος του Γρ. Ποιότητας Ποιοι είμαστε Έτος ίδρυσης: 1917

Διαβάστε περισσότερα

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα:

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. ΕΔΡΑ: Α Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Ταχ. Δ/νση :

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Αφήγηση. ελτίο Τύπου T- story Ιούνιος 2013 T- NEWSLETTERJUNE. Έκδοση ν.1 2013. Κύριοι Στόχοι Τ Story

Αφήγηση. ελτίο Τύπου T- story Ιούνιος 2013 T- NEWSLETTERJUNE. Έκδοση ν.1 2013. Κύριοι Στόχοι Τ Story ελτίο Τύπου T- story Ιούνιος 2013 T- NEWSLETTERJUNE Έκδοση ν.1 2013 Επίσημο δελτίο τύπου από το project T story Storytelling Applied to Training, τo οποίο χρηματοδοτείται από την δράση "Κύρια Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα