ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΝΩΣΙΑΚΟ, ΗΘΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΘΕΜΑ Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΝΩΣΙΑΚΟ, ΗΘΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΘΕΜΑ Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η"

Transcript

1 ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΝΩΣΙΑΚΟ, ΗΘΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΘΕΜΑ Θ. Π. Τάσιος 4 Αγ. Λαύρας, , Πεντέλη Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Για να αναδειχθεί η φύση των φιλο- ή αντιπεριβαλλοντικών αισθηµάτων των µαζών, η εργασία ακολουθεί την εξής µέθοδο : Υποµιµνήσκονται οι τρεις βασικές συνιστώσες της ανθρώπινης ύπαρξης (οικονοµικό συµφέρον για την αυτοσυντήρηση, αισθητικό πάθος για την αυτογνωσία, και θεµελιώδεις ανάγκες διαπρoσωπικής επικοινωνίας για λόγους υποστασιακής επιβεβαίωσης), αναζητούνται δε τα σηµεία επαφής αυτών των συνιστωσών µε όλες τις πιθανές πλευρές του περιβαλλοντικού προβληµατισµού. ιαπιστώνεται ότι, στερεοτύπως, παντού αναφύονται δίπολα ετερογενών αγαθών µη υπερβαινόµενα δια της επιστήµης, αλλά µε ηθοπολιτικά µέσα. Έτσι, γίνεται ευχερέστερη κι η βελτίωση της κατάστασης µέσω εµπειρικών ανθρωπικών παρεµβάσεων, κι όχι µέσω διανοητικών κατασκευασµάτων. ENVIRONMENT A COGNITIVE ETHICAL/POLITICAL ISSUE T. P. Tassios 4 Ag. Lavras, , Pendeli, GR S U M M A R Y The point at issue is the nature of the pro- or counter - environment feelings of people. To this end, the following method is used. First, the three fundamental components of the human Being are enumerated (economical interest for self-preservation, aesthetic passion for self-knowledge, and basic needs of inter-personal communication for existential fulfillment). Subsequently, the interfaces of these components with the various aspects of the environmental issues are examined. In all cases, several bipoles of heterogenous goods do appear, which cannot be transcended with scientific means; they are simply proved to be of moral/political nature. Thus, an easier improvement of the actual situation may be achieved by means of empirical humane interventions, rather than by intellectual constructions. Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φιλοπεριβαλλοντική στάση των µαζών θα κερδηθεί µόνον αν ο σύγχρονος στοχασµός κατανοήσει ξεκάθαρα τη διαδικασία µε την οποία ο άνθρωπος παίρνει (ή δεν παίρνει) τις σχετικές αποφάσεις (και, λέγω, ο άνθρωπος ενγένει κι όχι ο διανοούµενος µόνον). Γνωρίζοντας σε βάθος τον "µηχανισµό" αυτόν, µπορούµε να τον ε ν ε ρ γ ο π ο ι ή σ ο µ ε και µάλιστα µε διαφορετικά κατάλληλα εκπαιδευτικά και πολιτικά µέσα, ανάλογα µε τα οικονοµικά και τα πολιτισµικά χαρακτηριστικά των κοινωνιών. Απ' αυτήν λοιπόν την άποψη η αναζήτηση της φύσεως του φιλοπεριβαλλοντισµού ή αντιπεριβαλλοντισµού, δεν είναι µόνον µια θεωρητικώς ενδιαφέρουσα επιχείρηση, αλλά µπορεί να έχει σπουδαίες πρακτικές επιπτώσεις, σε παγκόσµια κλίµακα. Σ' αυτήν την εργασία, θα θέσω στην κρίση-σας πρώτον τις απόψεις-µου περί του τι νοµίζω ότι ΕΝ είναι αυτός ο µηχανισµός : α) εν είναι µια ειδικότερα οικονοµική µπίζινα ο σύγχρονος στοχασµός έχει προ πολλού κατανοήσει ότι οι ανάγκες του Ανθρώπου ξεπερνάν πολλαπλώς τα οικονοµικά φαινόµενα (1). β) εν µπορεί να ερµηνευθεί ως υπακοή σε εξωτερικές εντολές λ.χ. θρησκευτικού ή κρατικού χαρακτήρα, ούτε σε διανοητικά κατασκευάσµατα (2). Αντίθετα, θα υποστηρίξω πως µόνον ό,τι ο Άνθρωπος νοιώθει µ' όλο το Είναι του µόνον αυτό µεταποιείται σε συµπεριφορά : Ένα καθολικό βίωµα που επηρεάζεται απ' τις ανάγκες της Αυτοσυντηρησίας, αλλά και απ' τις πιεστικές ανάγκες για Αυτοεπιβεβαίωση ως προς τον Κόσµο, ως προς τον ιπλανό και προς το µέσα Χάος (Τέχνη). Πρόκειται για ολοµερείς γνωσιο-ηθο-πολιτικές διεργασίες. Εάν αποδειχθεί ότι και οι περί Περιβάλλοντος αποφάσεις ακολουθούν αυτόν τον µηχανισµό, τότε θα έχει δειχθεί ότι ο περιβαλλοντικός προβληµατισµός είναι ένα ηθικό/γνωσιακό/πολιτικό ζήτηµα, όπως και τόσα άλλα. Ακόµη καλύτερα έτσι. ιότι θα µπορούµε να εκµεταλλευθούµε την ανάλογη πείρα-µας και εδώ ΟΙ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ Προτείνω λοιπόν να πάροµε συστηµατικά τις κατευθύνσεις της ανθρώπινης Υπόστασης, και να εξετάσοµε πώς αυτές συνάπτονται µε τις ποικίλες πλευρές του περιβαλλοντικού προβληµατισµού πάνω σ' αυτές τις διεπαφές θα αναζητήσοµε εµπειρικά και τη φύση των µηχανισµών λήψεως των αντιστοίχων αποφάσεων Αυτοσυντηρησία Εδώ θα αναζητήσοµε τα οικονοµικής φύσεως φαινόµενα, τα οποία αναφύονται όταν ερχόµαστε σ' επαφή µε περιβαλλοντικά ζητήµατα. α) Ρύπανση (στην ατµόσφαιρα, στα ύδατα, στο έδαφος): Η άµεση απόρριψη των υποπροϊόντων των οποιωνδήποτε παραγωγικών δραστηριοτήτων µου, µειώνει βεβαίως το κόστος παραγωγής. Άρα εµένα µε ωφελεί (3). Πολλά όµως εξαρτώνται απ' την απόσταση της απόρριψης (χωρική διάµετρος): (1) Και κανένας νεοµαρξισµός ή νεοφιλελευθερισµός δεν µπορεί πια να υποτιµήσει αυτήν την αλήθεια. (2) Σ αυτήν την κατηγορία θα κατατάξω και τις συµπαθείς απόψεις της βαθιάς οικολογίας περί της "αυταξίας" λέει της φύσεως. (3) εν είναι εδώ η ώρα να διερωτηθώ αν δεν ντρέποµαι να µετακυλώ αυτό το κόστος στον ιπλανό-µου ή στον ισεγγονό-µου. Θα επανέλθουµε στην 2.3. Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

3 Πρώτον διότι κάποτε τα απορρίµµατά-µου θα µε πνίξουν και µένα τον ίδιον (4) (χρονικός ορίζοντας), και δεύτερον διότι πιθανότατα θα κάνει το ίδιο κι ο ιπλανός και θα µου ρίχνει στην αυλή-µου τα ίδια "περιττώµατα" (5). Εύλογο λοιπόν είναι να αναζητώ το "βέλτιστον" : Να διαλέξω δηλαδή κατάλληλες τιµές αυτών των τριών κ ρ ί σ ι µ ω ν διαστάσεων (της χωρικής διαµέτρου, του χρονικού ορίζοντα και του κοινωνικού εύρους), έτσι ώστε µέσα σ' αυτό το τριπλό διάστηµα να µεγιστοποιήσω το οικονοµικό-µου όφελος. Σ' ένα τέτοιο εξαιρετικά περίπλοκο πρόβληµα, οι επιλογές αυτές µε καθαρώς οικονοµικά κριτήρια, απαιτούν τεράστια γνωσιακά δεδοµένα και άγνωστης διάρκειας θαµιστικές (6) διαδικασίες. Η πείρα δείχνει ότι άτοµα (και, κυρίως, κοινωνικά σύνολα) σπανίως είναι σε θέση να αναζητήσουν εγκαίρως αυτό το βέλτιστον. Γνωρίζοµε µάλιστα σήµερα ότι σε πολλές περιστάσεις, κανένας συνδυασµός παραµέτρων δεν µεγιστοποιεί το όφελος η συνάρτηση δεν έχει ενδιάµεσο µέγιστον. Απλώς, φαίνεται ότι το συνολικό όφελος µεγαλώνει όσο διευρύνεται ο χώρος εντός του οποίου αναζητείται η βελτιστοποίηση. Αυτά λοιπόν τα συµπεράσµατα προσφέρει η θεωρητική Γνώση κι είναι ήδη φιλοπεριβαλλοντικά από µόνα τους! Πάρα ταύτα, πολλοί από µάς (7) κλείνουµε τα µάτια σ' αυτήν την υπόδειξη για την µεγιστοποίηση του οφέλους, και αρκούµαστε στο "ό,τι φάµε ό,τι πιούµε κι ό,τι αρπάξοµε". Γιατί; - Πρώτον, διότι πιθανώς δεν ξέραµε... - εύτερον διότι, ξέροµε µεν, αδιαφορούµε δε για το αύριο (λυδία λίθος του ήθους). - Τρίτον διότι ελπίζοµε ότι αυτό το αύριο δεν θα προλάβει να έχει προσωπικές για µένα συνέπειες κι ας έχει για τα παιδιά µου. Οι δύο τελευταίες ερµηνείες είναι βέβαια η θ η κ ή ς κατηγορίας. β) Βιοποικιλότητα : Στη συνάρτηση οικονοµικού οφέλους που µας απασχόλησε προηγουµένως, λάβαµε υπόψη ανθρώπους αφενός και άβιο υλικό περιβάλλον αφετέρου. Όµως, η αναζήτηση ενός βέλτιστου κέρδους δεν µπορεί να παραλείψει τις συνέπειες της πολλαπλής ρύπανσης πάνω στα άλλα έµβια όντα (χλωρίδα και πανίδα), απ' τα οποία περιµένω επίσης σηµαντικό οικονοµικό όφελος. Γνωρίζοµε δε σήµερα πολύ καλά ότι η πολλαπλή ρύπανση του περιβάλλοντος κι η υπερεκµετάλλευση είχαν ήδη ανεπίστρεπτες επιπτώσεις πάνω στη βιοποικιλότητα µε συνέπειες καθαρά οικονοµικές (δεν έχω ξύλα να κάψω, χάνω εκτάσεις καλλιεργήσιµες εξαιτίας διαβρώσεως εδαφών, δηλητηριάζοµαι απ' τα ψάρια, οξύνεται η βλαπτική εναντίον µας δράση ορισµένων γενών λόγω της καταστροφής της οικολογικής ισορροπίας, κ.ά.). Τι κάνοµε λοιπόν ώστε να µειώσοµε αυτές τις απώλειες της µυωπικής πολιτικής µας; Η Επιστήµη επισηµαίνει κι η Τεχνολογία προσφέρει λύσεις προς αυτήν την κατεύθυνση λύσεις πάρα ταύτα που έχουν κόστος οικονοµικό. Οπότε γεννάται το ερώτηµα : (4) Σε όρους οικονοµικούς, αυτό θα πεί ότι οι δαπάνες έναντι ασθενειών και έναντι αντιπαραγωγικών συνεπειών, µπορεί τότε να γίνονται τόσο µεγάλες ώστε να αντισταθµίζουν το όφελος απ' την µυωπική στάση µου... (5) Καθώς, αφεύκτως, ό,τι κάνω "εγώ" το κάνουν κι οι άλλοι, το πρόβληµα γρήγορα παίρνει διαστάσεις υπερτοπικές (τα λύµατα του σωτήριου εργοστασίου του χωριού-µας καταστρέφουν τους ψαράδες στα κατάντη του ποταµιού µας), περιφερειακές, (η όξινη βροχή που στέλνουν οι γάλλοι εργάτες της ανατολικής Γαλλίας στους κατοίκους της δυτικής Γερµανίας) ή και πλανητικές (τα φαινόµενα θερµοκηπίου κι η τρύπα του όζοντος συνεπάγονται δυσθεώρητες δαπάνες εξαιτίας κλιµατικών µεγαλοµεταβολών). Όλα τούτα τα ο ι κ ο ν ο µ ι κ ά µεγέθη θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη στην ως άνω "συνάρτηση οφέλους". (6) Trial and error. (7) Περιλαµβανοµένων και των ηγετών µιας µεγάλης Χώρας. Γιατί να πληρώσω "εγώ (8),εδώ και τώρα" αυτό το κόστος; Γιατί να ενδιαφερθώ για τα µελλοντικά προβλήµατα των παιδιών-µου, και (πολύ λιγότερο) γιατί να συγκινηθώ για την Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

4 υπερβολική φθορά των άλλων εµβίων όντων; Αρνούµαι λοιπών να δεχθώ αυτό το κόστος µε αποτέλεσµα να χάνοµε την µεγιστοποίηση του γενικού οικονοµικού οφέλους. Βλέποµε λοιπόν και εδώ, αυτό που παρατηρήσαµε στην προηγούµενη παράγραφο: ένα καθαρώς οικονοµικό πρόβληµα Οµάδας, βρέθηκε να χάνει την ευόδωσή-του εξαιτίας ειδικών εξω-οικονοµικών προτιµήσεων των Ατόµων. Κι είναι οι προτιµήσεις αυτές η θ ι κ ή ς κατηγορίας, και πάλιν. Κι επειδή έχουν να κάνουν µε τη σχέση Ατόµου/Οµάδας, είναι και κατηγορίας π ο λ ι τ ι κ ή ς Αισθητική ικανοποίηση Επειδή η µέση τρέχουσα αντίληψη περί των αισθητικών αναγκών του Ανθρώπου είναι απελπιστικά υποτιµητική (άµφω, σε ποιοτικούς και ποσοτικούς όρους), χρέος έχοµε να αναµνησθούµε πρώτον ότι, δεκαοχτώ ώρες το εικοσιτετράωρο, ο Άνθρωπος ζει εν Τέχνη : Εξαιρέστε τέσσερις πραγµατικές ώρες συνεχούς και εντατικής εργασίας, και δύο ώρες πιθανής διανοητικής, και ελάτε να ξανασκεφθούµε Τι κάνοµε τις υπόλοιπες : Ρεµβάζοµε, θυµώµαστε, διασκεδάζοµε, φαντζαζόµαστε τρώγοντας, ερωτευόµαστε ή ονειρευόµαστε κοιµώµενοι. Μ' άλλα λόγια "µορφοθηρούµεν" δηλαδή αναζητούµε αφορµές για να αισθητοποιήσοµε το µέσα Χάος-µας (µέσω της όρασης, της ακοής, της όσφρησης, της γεύσης και της αφής). Πρόκειται ουσιαστικώς για τον ίδιο τον βίο ολόκληρο. Οι Αισθητικές διεργασίες βγάζουν έξω τη "µέσα φόδρα" του εαυτού-µας για να την "αισθανθούµε", να νοιώσουµε εαυτούς και να υπάρξοµε. Ποιες είναι οι διεπαφές Αισθητικών αναγκών-µας, αφενός, και περιβαλλοντικών προβληµατισµών αφετέρου; α) Αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος (εδαφικών ή υδατικών σχηµατισµών, αραίωση και πτώχευση φυτών ή ζώων), εξαιτίας των απρόσεχτων παραγωγικών-µου δραστηριοτήτων : Οι δυσµενέστατες για την αισθητική-µου ικανοποίηση συνέπειες αυτών των αλλοιώσεων του φυσικού περιβάλλοντος, είναι πολύ προφανείς για να 'χουν ανάγκη από πολλήν ανάλυση. Θα έφθανε να θυµίσουµε ότι το µεγαλύτερο µέρος των αισθητικών αναγκών-µας το ικανοποιούµε (-σαµε) µέσα στο φυσικό περιβάλλον. Το ηλιοβασίλεµα είναι η συν-αίσθηση της ένδοξης ειρήνης που ονειρευόµαστε, ο ρόχθος της θάλασσας είναι η παρηγοριά της µοίρας, το βουητό του ανέµου είναι η αισθητοποίηση των εσωτερικών µας περιπετειών, το βρόντηµα του κεραυνού η υλοποίηση της δύναµης, η µυρουδιά των ανθέων γίνεται αναπαραγωγός παιδικών αναµνήσεων, το χάιδεµα του λαιµού του αλόγου πραγµατώνει την ψυχική-µου επικοινωνία µε το συν-άνθρωπο αυτό ζώο, και το γλυκό του κουταλιού κυδώνι η ανάµνηση της µάνας-µου. Πώς να θέσοµε τώρα το ερώτηµα των κερδοζηµιών; Πόσην οικονοµία κάναµε στον νεοκατασκευασµένο δρόµο, αφήνοντας ανοιχτά τα σπλάχνα των γύρω λόφων και λερωµένα τα πρανή των βουνών απ' τ' απορριπτόµενα προϊόντα εκσκαφής ( κι όλα τούτα για τα επόµενα εκατό χρόνια); Πόσα (και ποία) άλλα οικονοµικά αγαθά (9) θα έπρεπε να στερηθούµε για να καλύψοµε το αυξηµένο κόστος µιας οδού που θα εξαφάνιζε αυτά τα αισθητικά µειονεκτήµατα; (8) Σπεύδω εδώ να διευκρινίσω ότι σ' αυτό το "εγώ" δεν νοείται ο Παραγωγός µόνον (το "κακό Κεφάλαιο"και άλλα ηχηρά παρόµοια). Νοούµεθα όλοι : Οι πολίτες της Χώρας που επιθυµούµε (i) χαµηλού (άµεσου) κόστους προϊόντα και (ii) εκτεταµένη ποικιλία καταναλωτικών αγαθών. Και, βεβαίως, στο "εγώ" αυτό περιλαµβάνονται και τα πολιτικά σώµατα της κοινότητας µας. (9) Με τα λεφτά που οικονοµήσαµε µε την αντιαισθητική κατασκευή της οδού, χτίζουµε άλλα 10 σχολεία λόγου χάριν. Ακόµα δεν αρχίσαµε, και πέσαµε πάλι πάνω σε σύγκριση ε τ ε ρ ο γ ε ν ώ ν οντοτήτων : "αισθητική ικανοποίηση" - "ικανοποίηση αναγκών παιδείας" λ. χ. Πώς υπερβαίνονται τέτοια Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

5 διλήµµατα; Μα, µε αποφάνσεις ηθικής και πολιτικής κατηγορίας και πάλι - κι όχι µε µεταφυσική. Προσέξτε δε ότι δεν βάλλαµε ακόµη στον λογαριασµό µιαν άλλη θεµελιακή ανάγκη την οποία φαίνεται ότι µυριάδες άνθρωποι νοιώθουν : Εκατοµµύρια χρόνια εξέλιξης του ανθρώπινου είδους πέρασαν µέσα σ' ένα πρακτικώς αµετάβλητο φυσικό περιβάλλον τα τελευταία τρεις χιλιάδες χρόνια είναι µόνον µια στιγµή σ' αυτήν την εξέλιξη, και δεν αρκούν για ν' αλλάξουν τα "δοµικά"-µας δεδοµένα. Ιδού γιατί πάµπολλοι άνθρωποι νοιώθουν ακόµη ότι "ανήκουν" στη Φύση - ένα εξωδιανοητικό συναίσθηµα που τραυµατίζεται κι αυτό απ' την αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος. Και πόσο άραγε "αξίζει" και τούτη η µύχια στέρηση; β) Αλλοίωση του αστικού περιβάλλοντος : Ενόψει των παραγωγικών και κοινωνικών εξελίξεων που µας οδήγησαν στις Πόλεις, θα µπορούσε κανείς να ελπίσει και σε ένα αισθητικό αντιστάθµισµα - έναντι της αισθητικής στέρησης απ' τον αρχικό Κήπο. (Άλλωστε, η Πόλις µάς προστάτευε απ' τις αρνητικές επιπτώσεις της Φύσεως - ήδη απ' την εποχή του Προµηθεϊκού Μύθου). Και, πράγµατι, η Πόλις πρόσφερε πλήθος νέων αισθητικών ικανοποιήσεων, µέσω των νέων Μορφών τις οποίες παρήγαγε - µέσω της Αρχιτεκτονικής, αλλά και της οµορφιάς των χειροποίητων τεχνικών προϊόντων. Κι επιτέλους, δυο βήµατα ήταν κι η "ύπαιθρος" για µιαν αναβάπτιση... Τώρα; Τώρα, σ' όλο και πιο πολλές µικρές και µεγάλες πόλεις του κόσµου, λόγω της δηµογραφικής πίεσης, της κοινωνικής αδικίας, της αναϊεράρχησης των αναγκών (αλλά κι της άγνοιας κι της διανοητικής µαλθακότητας), η οπτική/ακουστική/οσµητική εικόνα γίνεται όλο και πιο κραυγαλέως αντιαισθητική. Πολλοί κάτοικοι τέτοιων πόλεων, µε αγωνία απλώνουν το βλέµµα-τους να θηρεύσουν κάποια Μορφή που θα εκφράσει τα ασαφή εσωτερικά-τους συµβάµατα. Τις περισσότερες φορές, η οπτική οµοιοµορφία καταπιέζει την έκφραση της ψυχικής πολυµορφίας. Η ακουστική ένταση (της κυκλοφορίας και της αγριοφωνάρας των οχαδερφικών γειτόνων) καταπνίγει τους ψιθύρους του εσωτερικού κόσµου - ενώ το καυσαέριο αναστέλλει κάθε αναπαραγωγή παιδικών αναµνήσεων µέσω της όσφρησης. Κανένας δεν εκπλήσσεται απ' την υπό τέτοιες συνθήκες αύξηση των νευρώσεων. Και γιατί όλ' αυτά; Μα για να µπορέσοµε να φάµε ένα κοµµάτι ψωµί, για νά 'χοµε φθηνή κατοικία - τέλος πάντων, για χάρη της αυτοσυντήρησης. Αλλ' είναι, άραγε, σωστή αυτή η µορφή στοιχειώδους έστω Ανάπτυξης; Μήπως έχοµε κάποια περιθώρια διαποίκιλσης µέσα στη φτώχεια, χρωµατικής ραστώνης µέσα στην κόπωση, ακουστικής ηρεµίας µέσα στη βιασύνη; Η Επιστήµη και η Τεχνολογία προσφέρουν, πράγµατι, τέτοιες λύσεις (χωρίς να περιµένοµε την κοινωνική επανάσταση που θα "θεραπεύσει" την ασθένεια απ' τη ρίζα της). Οι λύσεις αυτές βέβαια έχουν ένα οικονοµικό κόστος - προϋποθέτουν δε και το "ενδιαφέρον" των ευπορότερων πολιτών. Τόµπολα! Γι' άλλη µια φορά, βρεθήκαµε µπροστά (i) σ' ένα ετερογενές δίπολο "αισθητική ικανοποίηση" / "οικονοµικό κόστος", (το οποίο δίπολο απαιτεί και πάλιν µια ηθική απόφανση), και (ii) µπροστά στο ενδιαφέρον Άλλων για τους Άλλους - που είναι ηθικής και πολιτικής κατηγορίας, ούτως ή άλλως. Γι' άλλη µια φορά, ένα περιβαλλοντικό πρόβληµα, πέραν της απαιτούµενης Γνώσης, βρέθηκε να είναι πρόβληµα ηθικό και πολιτικό ιαπροσωπικές σχέσεις, Επικοινωνία Αναζητούµε τώρα τις συνέπειες πλήθους "περιβαλλοντικών" φαινοµένων πάνω σε θέµατα επικοινωνίας και διαπροσωπικών σχέσεων - πάνω δηλαδή στο άλας της γης. α) Η µετακύληση κόστους σε Άλλους : Είναι γνωστός ο µηχανισµός µε τον οποίον η απόρριψη στερεών/υγρών/αέριων βλαπτικών ρύπων "έξω απ' την αυλή-µου", συµβάλλει στην εντυπωσιακή µείωση του άµεσου κόστους του παραγόµενου προϊόντος (10) - µεταφέροντας το Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

6 υπόλοιπο κόστος σε ά λ λ ο υ ς, οι οποίοι είτε θα υποστούν τις βλαπτικές συνέπειες, είτε θα ξοδέψουν λεφτά για ν' αποφύγουν αυτές τις συνέπειες. Αυτοί (που δεν παρήγαγαν, δεν κατανάλωσαν, δεν κέρδισαν, δεν έφταιξαν), αυτοί θα πληρώσουν - για χάρη µου. Στην απλή γλώσσα, το φαινόµενο αυτό λέγεται Κλοπή και τίποτ' άλλο - κι έχοµε µύρια τέτοια φαινόµενα στην καθηµερινή παγκόσµια πράξη. - Η καλή κυρία στο από πάνω διαµέρισµα που τινάζει τα χαλάκια-της πάνω στα κεφάλια µας. - Το διπλανό ξενοδοχείο που έχει εγκαταστήσει απ' τη µεριά-µου όλους τους θορυβώδεις κλιµατισµούς-του, και µ' έστειλε στον ψυχίατρο απ' την αϋπνία. - Οι καµινάδες του Κερατσινίου που υπηρετούν µεν όλη την Ελλάδα, αλλά τη βρώµα-τους την ρίχνουν µόνον πάνω σε µια κοινότητα. - Οι πτωχοί βιοπαλαιστές της Ουκρανίας που απήλαυσαν είκοσι χρόνια πάµφθηνη ηλεκτρική ενέργεια χάρις στην έσχατη τεχνολογία του Τσερνοµπίλ, και µετακύλησαν τις συνέπειες του χαµηλού αυτού κόστους στους Έλληνες καρκινοπαθείς - αλλά και στην επόµενη γενιά των ίδιων των Ουκρανών. - Η διεθνής παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας µε καύση υδρογονανθράκων, η οποία ψευδώς κοστολογεί τόσο χαµηλά την κιλοβατώρα - αφού δεν περιέλαβε στο κοστολόγιο το φοβερό µ ε λ λ ο ν τ ι κ ό κόστος των συνεπειών τής αλλαγής του µεγακλίµατος εξαιτίας του φαινοµένου του θερµοκηπίου (CO 2 ). Σ' όλα τούτα τα περιστατικά, η Κλοπή ή η Απάτη είναι προφανείς. Κλοπή έναντι κάποιου γείτονα, κάποιου χωριού, κάποιας περιφέρειας, κάποιας Χώρας ή του Πλανήτη ολόκληρου - για τους ζώντες συνανθρώπους, αλλά και για όσους δεν έχουν ακόµη γεννηθεί. Το πολύ γνωστό και γενικευµένο αυτό φαινόµενο συνεχίζεται πάρα ταύτα ασταµάτητο - κοινή συναινέσει (11). Ιδού γιατί, γι' άλλη µια φορά (και την πιο καραµπινάτη), το περιβαλλοντικό πρόβληµα είναι θέµα απλής Ηθικής. ηλαδή υποδηλώνει ατροφίαν του αισθήµατος ηδονής που θα κέρδιζα "αν προγευόµουν τη χαρά που θα 'νοιωθε ο Άλλος εξαιτίας του καλού που τού κάνω". Ολόκληρος ο ηθικός µηχανισµός σ' αυτήν την Ηδονή στηρίζεται. Εκατοµµύρια άνθρωποι αισθάνονται την Ανάγκη αυτής της ηδονής - για να δοµήσουν την Υπόστασή τους. Κι άλλα τόσα εκατοµµύρια δεν την αισθάνονται... β) Μήπως όµως ο φιλοπεριβαλλοντισµός οξύνει την κοινωνική αδικία; Το ερώτηµα είναι απόλυτα νόµιµο µίας και µιλάµε για ηθικά ενεργήµατα. Κι είναι και ερώτηµα ρητορικό, διότι δυστυχώς πολλές αµελέτητες φιλοπεριβαλλοντικές ενέργειες, δυσκολεύουν δυσαναλόγως τη ζωή των φτωχών εν ονόµατι ενός "γενικότερου" και "µελλοντικότερου" κοινού αγαθού. Μετακύλιση λοιπόν και πάλι... Η υπενθύµιση δύο τυπικών παραδειγµάτων αυτού του ενδεχοµένου θα ήταν χρήσιµη: Το ένα, στην τοπική κλίµακα, η απαγόρευση την οποία επιβάλλοµε στον ιθαγενή να µην ξυλεύεται απ' το τροπικό-του δάσος (εν ονόµατι της πλανητικής καθαρότητας της ατµόσφαιρας), συνεπάγετια ανυπόφορες θυσίες για τον εν λόγω φτωχόν ιθαγενή. (10) Στον ίδιο ακριβώς µηχανισµό υπακούει κι ο οδηγός του πολυτελούς αυτοκινήτου ο οποίος πετάει στο πεζοδρόµιο τη σακκούλα µε τ' αποφάγια του : Απολαµβάνει αδαπάνως την καθαριότητά-του, και µετακυλάει τη βρωµιά, την ασχήµια και το κόστος περισυλλογής στον Άλλον. (11) Σ' αυτό δε το µεταξύ, µερικοί συµπαθείς Έλληνες "οικολόγοι" αποφαίνονται ότι η αιολική ενέργεια... βλάπτει το περιβάλλον. Εµφανέστατη η αδικία. Τι να κάνοµε; Ν' απαγορεύσοµε την απαγόρευση, και (εµείς όλοι οι άλλοι που θα ωφεληθούµε) να κόψουµε τον σβέρκο-µας να χρηµατοδοτήσοµε τη δηµιουργία νέων οικονοµικών δραστηριοτήτων για τον ιθαγενή. Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

7 Το άλλο παράδειγµα αφορά τη ιταµή απαίτηση ψευδούς εφαρµογής της αρχής της ισότητας στο θέµα "επιτρεπόµενη ετήσια εκποµπή CO 2 ανά Χώραν" ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι οι προηγµένες Χώρες έχουν ήδη (από αιώνος) επιβαρύνει την ατµόσφαιρα, οι δε υποανάπτυκτες Χώρες έχουν προφανώς το δικαίωµα να αναπτυχθούν τεχνολογικώς όσο κι εµείς. Άλλο ένα εµφανέστατο ηθικό ζήτηµα διεθνικής κοινωνικής αδικίας. Και στις δυο περιπτώσεις, ο περιβαλλοντικός προβληµατισµός είναι ένας καταιγισµός ηθικού προβληµατισµού. Θα προσθέσω όµως εδώ κι άλλη µια συνιστώσα δυνητικής περιβαλλοντογενούς κοινωνικής αδικίας. Πρόκειται για το φαινόµενο της υπεργεννητικότητας, η οποία ως γνωστόν συµβάλλει τεραστίως στην όξυνση των περιβαλλοντικών προβληµάτων (µέσω των αυξηµένων "αναπτυξιακών" - καταναλωτικών αναγκών). Επειδή όµως οι φτωχότεροι λαοί είναι κυρίως οι υπεργεννητικοί, η καταπολέµηση της υπεργεννητικότητας έχει και συνέπειες όξυνσης της κοινωνικής αδικίας, σε πλανητικό επίπεδο. διότι ο πολύτεκνος της υποανάπτυκτης Χώρας, πολλές φορές έχει µεγάλη ανάγκη απ' τα χέρια των παιδιών-του για να κρατήσει την (ούτως ή άλλως) χειρωνακτική επιχείρησή-του αφήνω που η υπεργεννητικότητα σ' εκείνες τις Χώρες είχε γίνει η παραδοσιακή απάντηση στην παιδική υπερθνησιµότητα. Φυσικά, υπάρχουν λύσεις (και καλά µελετηµένες µάλιστα (12) ), αλλά το θέµα διατηρεί τον βασικό ηθικό-του χαρακτήρα. γ) Αναπτυξιακή υπερανταγωνιστικότητα : Οι λαοί των ανεπτυγµένων Χωρών έχουν υιοθετήσει µιαν ιδιότυπη στάση ζωής : Προκειµένου να ικανοποιήσουν τις υπερκαταναλωτικές-τους συνήθειες, ρίχνονται σ' έναν υπερανταγωνισµό σε διάφορα επίπεδα κι όχι µόνον στην εργασία. Η στάση αυτή συνδέεται (εµµέσως έστω) µε την αλλοίωση του περιβάλλοντος. Σχετίζεται όµως και µε την βλάβη των διαπροσωπικών σχέσεων µέσα σε µια ανταγωνιστική κοινωνία απ' την αποµόνωση στην οποία µε οδηγεί ο σταχανοβισµός, µέχρι την (ηθεληµένη ή αθέλητη) βλάβη που κάνω στους Άλλους στο οικονοµικό επίπεδο. Άλλο ένα δίπολο, δηλαδή, ετερογενών αγαθών κι άλλη µια ηθολογική πλευρά του ευρύτερου περιβαλλοντικού προβληµατισµού. δ) Και τ' άλλα Έµβια Όντα : Εδώ ερχόµαστε να ξανασυναντήσοµε την ειδική εκείνη κατηγορία Ανάγκης την οποία αναφέραµε στην 2.3.α την υποστασιακή ανάγκη να συµµετέχω στη χαρά του Άλλου (δίπλα-µου και τώρα, ή µακριά-µου κι αργότερα). Ο σύγχρονος στοχασµός δέχεται εµπειρικά ότι αυτή η Ανάγκη είναι λειτουργική ανάγκη του Γίγνεσθαι διότι δεν νοείται η ύπαρξή-µου παρά µόνον "τινί ή τινός ή προς τι", (Πλάτ. Θεαίτητος, 160.b.8). Καθρεφτίζοµαι στα µάτια του Άλλου για να υπάρξω. Φαίνεται λοιπόν ότι πολλοί άνθρωποι νοιώθουν ανάλογη επικοινωνιακή έλξη και προς άλλα έµβια όντα, εκτός απ' τον συνάνθρωπο : Η παρηγοριά που βρίσκω στ' αφοσιωµένα µάτια του σκύλου-µου, και η ευχαρίστηση απ' το γουργούρισµα της γάτας-µου όταν µε πλησιάζει σ' αυτήν την κατηγορία βασικών συναισθηµάτων ανήκουν. Ανάλογα νοιώθουν όσοι χαϊδεύουν (ή µιλάνε) στα φυτά τους. Σπεύδω βέβαια να προλάβω την ποζιτιβιστική αντίρρηση, και λέγω (12) Όχι βέβαια η µεταφυσική αναλγησία ορισµένων Εκκλησιών που αντιτίθενται εµµόνως στον οικογενειακό προγραµµατισµό. Ηθικό θέµα κι αυτό αλλ' όχι µεταφυσικό, βέβαια. ότι αυτής της κατηγορίας τα συναισθήµατα προς τα ζώα και τα φυτά, κολυµπάνε µέσα σε µιαν εµπειρία εκατοµµυρίων ετών του γένους κι είναι δύσκολο να τα ξεχωρίσοµε κι απ' τις ενδεχόµενες χρησιµοθηρικές-τους συνιστώσες. Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

8 εν παύουν όµως να υπάρχουν ως συναισθήµατα καθεαυτά. Η στάση-µας απέναντι στη Φύση (όπως πολλοί αρέσκονται να λένε, κάπως πιο µεγαλόστοµα) θα διηθηθεί µέσα απ' αυτά ακριβώς τα συναισθήµατα. 3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εξετάσαµε τις συνιστώσες του ανθρώπινου Είναι (ανάγκες αυτοσυντήρησης, ανάγκες αισθητικές, ανάγκες διαπροσωπικής επικοινωνίας πέραν της ανάγκης για Γνώση) και αναζητούσαµε τα σηµεία επαφής-τους µε τον περιβαλλοντικό προβληµατισµό. Σε κάθε τέτοια διεπαφή, στερεοτύπως συναντούσαµε δίπολα ετερογενών αγαθών : - τώρα ή αύριο; - εγώ ή εµείς; - οµορφιά (για µένα) ή παιδεία (για άλλους); - χαµηλό κόστος µε κλοπή ή υψηλό κόστος µε δικαιοσύνη; - εµείς καλά κι ο φτωχός άσχηµα; - παραγωγικότητα ή επικοινωνία; - άνθρωποι ή και ζώα; Κι ακριβώς επειδή τα υπό σύγκριση µεγέθη δεν είναι του ιδίου γένους, η απόφανση δεν µπορεί να είναι "λογικής" κατηγορίας. εν ανήκει στην οριστική έγκλιση της Επιστήµης αλλά στην προστακτική έγκλιση του Ήθους. Μ' άλλα λόγια, η υπέρβαση αυτών των διληµµάτων γίνεται µέσα σ' έναν τρισδιάστατον (δηλαδή πολιτικόν ) χώρο ηδονικών µεταβλητών: (ι) οικονοµικό όφελος, (ιι) αισθητική ικανοποίηση, (ιιι) διαπροσωπική απόλαυση. Ο σύγχρονος στοχασµός υποστηρίζει (κι η υπαρξιακή πείρα επαληθεύει) πως µόνον έτσι αποκτάται η ολβιότητα γιατί έτσι είναι καµωµένος ο Άνθρωπος (φτάνει βέβαια η Παράδοση και η Παιδεία να του προσφέρει τη σχετική µύηση). Έτσι και του (13) περιβαλλοντικού προβληµατισµού οι λύσεις θα δίνονται πέραν του αφύσικου οικονοµιστικού µονόδροµου. Οφείλω παρά ταύτα µια τελευταία, διαγώνια έστω, παρατήρηση στους σεβαστούς φίλους της "βαθιάς οικολογίας" : Για να φθάσοµε στο συµπέρασµα-µας, δεν χρειάσθηκε να προσφύγοµε στο διανοητικό κατασκεύασµα "η Φύση είναι Αυταξία". Πρώτον διότι ο φιλοσοφικός στοχασµός δεν µπορεί να οπισθοδροµήσει ξανά στην εισαγωγή εξωγενών apriori Αρχών αρκετά τράβηξε απ' αυτές η Ανθρωπότητα µέχρι σήµερα. εύτερον διότι η "Φύση" είναι το σύστηµα στο οποίο κάθε έµβιο ον ζει µε τα θανατικά προϊόντα άλλων εµβίων όντων κακό παράδειγµα για µιαν Αξία! Και τρίτον διότι, βρε παιδιά, αφού καταλήγοµε στο ίδιο αποτέλεσµα και µάλιστα µε ανθρωπικά χερούλια γιατί να µαλώνοµε; (13) Λέγω "οι λύσεις" κι όχι "η λύση", διότι αυτή η υποστασιακή προσέγγιση δεν προσφέρει µονοδιάστατη (καθολικού, τάχα, κύρους) απόφαση... Heleco 05, ΤΕΕ, Αθήνα, 3-6 Φεβρουαρίου

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Μαθηματικά και Οικονομικά στις ΗΠΑ (1974) και στην Αγγλία (1978). Στη δεκαετία του 1980 εργάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες. Από το 1990

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ο κ ι ο κ λ ο ο λ γ ο ι γ κ ι ό κ ό Βαρόμ ό ετρ τ ο ο 2 0 2 0 0 9 0 (Νο3) Μάρτιος 2009

Οι Ο κ ι ο κ λ ο ο λ γ ο ι γ κ ι ό κ ό Βαρόμ ό ετρ τ ο ο 2 0 2 0 0 9 0 (Νο3) Μάρτιος 2009 Οικολογικό Βαρόμετρο 09 (Νο3) Μάρτιος 09 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΠΙΚΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ: ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβάλλον ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ

Περιβάλλον ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Περιβάλλον ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Όλοι στην Ευρώπη αποδέχονται ότι το περιβάλλον ανήκει σε όλους και ότι αποτελεί πρώτιστο καθήκον µας η προστασία του. Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 9ο (σελ ) Η ατµόσφαιρα

Kεφάλαιο 9ο (σελ ) Η ατµόσφαιρα 1 Kεφάλαιο 9ο (σελ. 35 38) Η ατµόσφαιρα Στόχοι: - να γνωρίζουµε τι είναι η ατµόσφαιρα - να γνωρίζουµε τη σύσταση της ατµόσφαιρας - να περιγράφουµε τη δοµή της ατµόσφαιρας - να αξιολογούµε το ρόλο της ατµόσφαιρας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ; Πίνακας 1.1. Παράδειγμα περιβαλλοντικής καταστροφής: Κορώνεια, η λίμνη-φάντασμα Πώς έγινε ένα «ρηχό πιάτο» και μάλιστα μολυσμένο από αστικά λύματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3 Εισαγωγή Η δράση του Παγκύπριου Κινήματος Εδονόπουλων επικεντρώνεται σε θέματα που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών, καθώς επίσης με την προώθηση της συμμετοχής των παιδιών στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες;

Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες; Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες; ιάγραµµα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τύπος και µέθοδος: Περιοχή: Πληθυσµός: Μέγεθος δείγµατος: ειγµατοληψία: Ποσοτική έρευνα, µε τηλεφωνικές συνεντεύξεις,

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια. Στόχοι. Μεθοδολογία. Κριτήρια επιλογής θέµατος. Συντονιστές προγράµµατος: Συνεργασία µαθητών ηµοτικού και Γυµνασίου

Ενέργεια. Στόχοι. Μεθοδολογία. Κριτήρια επιλογής θέµατος. Συντονιστές προγράµµατος: Συνεργασία µαθητών ηµοτικού και Γυµνασίου Συντονιστές προγράµµατος: 24o ηµοτικό Σχολείο Πειραιά Ενέργεια Παπαδοπούλου Άννα (µέλος Π.Ο. Κ.Π.Ε..) 8ο Γυµνάσιο Πειραιά Μαυροµατάκης Ιωσήφ (Φυσικός 1ο Λύκειο Καλλίπολης-Πειραιά) Συνεργασία µαθητών ηµοτικού

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση»

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό 22 Μαρτίου 2011 «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Σήµερα, 22 Μαρτίου 2011, γιορτάζουµε την Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό, ένα θεσµό που, για 18 η χρονιά,

Διαβάστε περισσότερα

CO 2. Προκλήσεις που καλείται να αντιµετωπίσει η Ελληνική Βιοµηχανία. ρ. Κ. Συµεωνίδης

CO 2. Προκλήσεις που καλείται να αντιµετωπίσει η Ελληνική Βιοµηχανία. ρ. Κ. Συµεωνίδης ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ CO 2 Προκλήσεις που καλείται να αντιµετωπίσει η Ελληνική Βιοµηχανία ρ. Κ. Συµεωνίδης σηµεία κλειδιά Οικουµενικότητα του προβλήµατος Ενιαία και διεθνοποιηµένη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1 Γ1 1 Επίπεδο Γ1 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη για τη σημασία της τέχνης στη ζωή μας. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη, όταν γράφει, και

Διαβάστε περισσότερα

To φαινόμενο του θερμοκηπίου. Υπερθέρμανση του πλανήτη

To φαινόμενο του θερμοκηπίου. Υπερθέρμανση του πλανήτη To φαινόμενο του θερμοκηπίου Υπερθέρμανση του πλανήτη Έχουμε ασχοληθεί, κατά διαστήματα με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ως προς τον μηχανισμό δημιουργίας του, την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη εξ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Η παραγωγή περισσότερων ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΡ Η ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΡ Η ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΡ Η ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Κεφάλαιο 3 Αλληλεξάρτηση και εµπόριο! Η οικονοµική εξετάζει πως οι κοινωνίες παράγουν και διανέµουν τα αγαθά προσπαθώντας να ικανοποιήσουν τις ανάγκες και επιθυµίες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα Μάθημα 16 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος Στο μάθημα αυτό θα αναφερθούμε στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις συνέπειές της. Επιπλέον,

Διαβάστε περισσότερα

ZA5223. Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Greece

ZA5223. Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Greece ZA5223 Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Greece FLASH 290 BIODIVERSITY Q1. Έχετε ακούσει ποτέ τον όρο βιοποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακό περιβάλλον

ενεργειακό περιβάλλον Προστατεύει το ενεργειακό περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ δημιουργεί ένα βιώσιμο Ενεργειακό Περιβάλλον βελτιώνει την

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα Αριθµός φυλάκων Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Άσκηση 1 Αξία ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Πρόσθετο όφελος από κάθε φρουρό 0 100 1000 1 70 700 300 2 50 500 200 3 40 400 100 4 32 320 80 5 25 250 70

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Ηδονικές τιµές 10/31/10. Ρύπανση και πρόσοδοι (νοίκια) γης. Γεωργική γη. Δύο περιοχές. Δύο περιοχές Γεωργική γη

Ηδονικές τιµές 10/31/10. Ρύπανση και πρόσοδοι (νοίκια) γης. Γεωργική γη. Δύο περιοχές. Δύο περιοχές Γεωργική γη Ρύπανση και πρόσοδοι (νοίκια) γης Ηδονικές τιµές Τι καθορίζει την τιµή της γης; η παρούσα αξία της ροής υπηρεσιών που προσδοκάται στο µέλλον Πρόσοδοι (νοίκι) και αξία ως ακίνητο Στην γεωργική καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για μία εθνική υπόθεση, την αξιοποίηση του Ορυκτού Πλούτου της χώρας μας.

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για μία εθνική υπόθεση, την αξιοποίηση του Ορυκτού Πλούτου της χώρας μας. Κυρίες και κύριοι, Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για μία εθνική υπόθεση, την αξιοποίηση του Ορυκτού Πλούτου της χώρας μας. Μία πλουτοπαραγωγική πηγή πολλών δισεκατομμυρίων, που η Ελλάδα του χθες,

Διαβάστε περισσότερα

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO > Επιπτώσεις στην υγεία 1 Το 1993 οµάδα εργασίας της WHO 1 προσδιόρισε και ανέφερε τις σηµαντικότερες επιπτώσεις του θορύβου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

15. Ενδιαφέρον για το περιβάλλον. Πού είναι τα παιδιά; Τι κοιτάζουν;

15. Ενδιαφέρον για το περιβάλλον. Πού είναι τα παιδιά; Τι κοιτάζουν; 15. Ενδιαφέρον για το περιβάλλον Πού είναι τα παιδιά; Τι κοιτάζουν; Το σχολικό έτος κοντεύει να τελειώσει. Κάθε χρόνο τέτοια εποχή το σχολείο των παιδιών στην Ελλάδα διοργανώνει ένα φεστιβάλ. Φέτος θα

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Κύριε συνάδελφε, επειδή είμαστε σε μία εποχή εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Κύριε συνάδελφε, επειδή είμαστε σε μία εποχή εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κύριε συνάδελφε, επειδή είμαστε σε μία εποχή εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και πολλαπλώς κρίσιμη, έχει σημασία να κάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

MARKETING..συνέχεια.

MARKETING..συνέχεια. .συνέχεια. Σημαντική τάση στην κοινωνία : αύξηση ευαισθητοποίησης (awareness) στα περιβαλλοντικά και κοινωνικά θέματα. Αειφόρος ανάπτυξη / Αειφορία Πράσινη Ανάπτυξη Δίκαιο Εμπόριο Βιωσιμότητα Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

μηχανισμούς; ΚΟΙΝΟΚΤΗΜΟΣΥΝΗ

μηχανισμούς; ΚΟΙΝΟΚΤΗΜΟΣΥΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΟΡΩΝ Κάθε κοινωνική ομάδα θα πρέπει να διαθέτει μηχανισμούς κατανομής των πόρων που είναι διαθέσιμοι σε αυτήν. Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς κατανομής πόρων βασίζεται στην έννοια της ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων»

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Παρακολουθώ στο δίκτυο τις τελευταίες µέρες να γίνεται συζήτηση για την «Αρχή ανεξαρτησίας των κινήσεων» ή την «επαλληλία εξισώσεων κίνησης». Προσπαθώ στο µέτρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Ο συγγραφέας πραγµατεύεται τη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου µε τη ζωή. Αρχικά, αναρωτιέται για τους λόγους που οδηγούν τον άνθρωπο στη µελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000»

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» Συμμετοχή στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Πολιτιστικά τοπία σε περιοχές Natura 2000 Προκλήσεις και προοπτικές» 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Τεχνικές κατασκευής δένδρων επιθεµάτων πολύ µεγάλου µεγέθους και χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και αυτοοργανώνεται! 1 Κάθε πολύπλοκο σύστημα το προσεγγίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (Transportation Problems) Βασίλης Κώστογλου E-mail: vkostogl@it.teithe.gr URL: www.it.teithe.gr/~vkostogl Περιγραφή Ένα πρόβλημα μεταφοράς ασχολείται με το πρόβλημα του προσδιορισμού του καλύτερου δυνατού

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον ως σύστηµα

Το περιβάλλον ως σύστηµα Το περιβάλλον ως σύστηµα Σύστηµα : ηιδέατουστηθεώρησητουκόσµου Το σύστηµα αποτελεί θεµελιώδη έννοια γύρω από την οποία οργανώνεται ο τρόπος θεώρησης του κόσµου και των φαινοµένων που συντελούνται µέσα

Διαβάστε περισσότερα

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ ΗΓΕΩΡΓΙΚΗΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΑΡΑΣΑΒΒΑ Α 2 H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η οικονοµία είναι ανοιχτό σύστηµα. Πρώτος Νόµος της Θερµοδυναµικής:

ΑΠΟΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η οικονοµία είναι ανοιχτό σύστηµα. Πρώτος Νόµος της Θερµοδυναµικής: Κλειστό σύστηµα ΑΠΟΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙ ΕΝΝΟΙΕΣ Η οικονοµία είναι ανοιχτό σύστηµα Η αρχή του ισοζυγίου υλικών ροών λεει πως ο όγκος (µάζα) των υλών που ρέουν από το περιβάλλον είναι αναγκαστικά ίσος

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλη "Ηθικά Νικομάχεια" μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21

Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ «ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ» ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-10 Μετάφραση ΕΝΟΤΗΤΑ 1η Αφού λοιπόν η αρετή είναι δύο ειδών, απ τη μια διανοητική και απ την άλλη ηθική, η διανοητική στηρίζει και την προέλευση και την αύξησή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Οικολογική Αγοραστική Συµπεριφορά Τµήµα 1 Τµήµα 2 Τµήµα 3

ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Οικολογική Αγοραστική Συµπεριφορά Τµήµα 1 Τµήµα 2 Τµήµα 3 Πίνακας 1: Μέσοι όροι τµηµάτων ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΜΕΣΟΙ ΟΡΟΙ Οικολογική Αγοραστική Συµπεριφορά Τµήµα 1 Τµήµα 2 Τµήµα 3 A01 Μεταξύ ενός οικολογικού και ενός κοινού προϊόντος, 4.99 3.46 2.22 διαλέγω

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ γνώση + ικανότητα επικοινωνίας χρήσιμη & απαραίτητη αποτελεσματικότητα στον επαγγελματικό χώρο αποτελεσματικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 10: Η θεωρία της ανάπτυξης Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 10: Η θεωρία της ανάπτυξης Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 10: Η θεωρία της ανάπτυξης Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ Εισαγωγή Ο σκοπός της διαχείρισης του ενεργητικού και παθητικού μιας τράπεζας είναι η μεγιστοποίηση του πλούτου των μετόχων. Η επίτευξη αυτού

Διαβάστε περισσότερα

26/3/2010. Αγαθά και υπηρεσίες. Εργασία

26/3/2010. Αγαθά και υπηρεσίες. Εργασία Περιβάλλον και Ανάπτυξη υπό το πρίσµα της Οικονοµίας Ιστορική αναδροµή Το ενδιαφέρον για τις επιπτώσεις της οικονοµικής ανάπτυξης στο περιβάλλον δεν είναι καινούργιο: Το 19 ο αι. οι Malthus και Ricardo

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Παρακολουθώντας τους ρυθµούς πολλών συνανθρώπων µας σε διάφορα επαγγέλµατα, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν τις δικές τους δουλειές, µου κάνει τεράστια εντύπωση

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 112 Πουλάτε αέρα Θα τύχει ενδεχομένως, ενώ συζητάμε με τον υποψήφιο πελάτη, να μας πει. ΠΕΛΑΤΗΣ: Απ ό,τι καταλαβαίνω κύριε, μάλλον πουλάτε αέρα. ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ» ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ. Μαµάης Ακαδηµαϊκό έτος 2009-2010 Εαρινό Εξάµηνο Τάσεις εξάπλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα