ΤΑ ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΣΥΓΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑ ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΣΥΓΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΑ"

Transcript

1 ΤΑ ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΣΥΓΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΑ 1 Ιώ Μανωλέσσου & Συμεών Τσολακίδης Πανεπιστήμιο Πατρών, Πανεπιστήμιο Πατρών / ΙΝΣ του ΑΠΘ Abstract The present paper proposes a general framework for the classification of copulative (dvandva) compounds on the basis of morphological, syntactic and semantic criteria, and examines the diachronic evolution of this morphological category and its sub-categories in Greek. 1. Eισαγωγικά Η παρούσα εργασία ξεκινά από δύο διαπιστώσεις: 1) η ελληνική είναι η μόνη ευρωπαϊκή γλώσσα στην οποία τα μονολεκτικά παρατακτικά σύνθετα αποτελούν μια μορφολογική κατηγορία με μεγάλη παραγωγικότητα αλλά, 2) απουσιάζει μια συγκεντρωτική μελέτη γύρω από αυτά. Κατά μία έννοια, το δεύτερο είναι απόρροια του πρώτου: εφόσον οι «μεγάλες» ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά κλπ) δεν διαθέτουν παρά σε ελάχιστο βαθμό την κατηγορία αυτή, είναι αναμενόμενο να λείπουν και οι σχετικές αναλύσεις στη θεωρητική βιβλιογραφία. Σε ό,τι ακολουθεί θα κάνουμε μια ανάλυση των πιο πρόσφατων θεωρητικών κατηγοριοποιήσεων στηριγμένοι στα διαχρονικά και διαλεκτικά δεδομένα της ελληνικής. Βάση της συζήτησής μας είναι ένας μάλλον «περιεκτικός» ορισμός των παρατακτικών, υπό την έννοια ότι με διαφορετικά κριτήρια κάποιοι σχηματισμοί άλλοτε μπορούν να θεωρηθούν ως εμπίπτοντες στην κατηγορία των παρατακτικών συνθέτων και άλλοτε όχι. Για παράδειγμα, τα λεγόμενα χαλαρά πολυλεκτικά σύνθετα του τύπου αναλυτής-προγραμματιστής σαφώς είναι παρατακτικά σε μια ανάλυση όπως της Olsen (2001), η οποία έχει ως βάση την αγγλική, όπου ουσιαστικά ελλείπουν τα μονολεκτικά σύνθετα, αλλά δεν εμπίπτουν σε αυτά σε μια ανάλυση όπως της Ράλλη (2007), η οποία, με βάση την ελληνική, θεωρεί ως σύνθετα μόνο μονολεκτικούς σχηματισμούς αποτελούμενους από θέματα και όχι από ολόκληρες λέξεις 2. Ομοίως, τα λεγόμενα επαναληπτικά σύνθετα (γνωστά ως amredita) του τύπου λίγο- 1 Ευχαριστούμε το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), ιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και Αρχική αγγελματική Κατάρτιση (ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ) και ειδικότερα το Πρόγραμμα ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΙΙ, για τη χρηματοδότηση του ανωτέρω έργου. 2 Από ιστορική σκοπιά, τα χαλαρά πολυλεκτικά σύνθετα αποτελούν μια καινούργια κατηγορία συνθέτων της ελληνικής, υπό την επίδραση της γαλλικής γλώσσας, η οποία αναπτύχθηκε μετά τα μέσα του 20ου αι. Όπως είναι αναμενόμενο, δεν απαντούν ούτε σε παλαιότερα κείμενα ούτε σε διαλέκτους, και μάλιστα αντιμετωπίζονται ως ξένα προς την ελληνική από παλαιότερες γραμματικές (βλ. 955

2 λίγο, σιγά-σιγά κατατάσσονται συχνά μεταξύ των παρατακτικών συνθέτων 3, και πάλι όμως, με αφετηρία καθαρά μορφολογικά κριτήρια όπως της Ράλλη, θα έπρεπε να τεθούν εκτός κατηγορίας για την ελληνική, εφόσον αποτελούνται από ολόκληρες λέξεις. Ουσιαστικά, η περιγραφή που υιοθετούμε αποτελεί όχι μια τομή αλλά μια ένωση των διαφόρων κριτηρίων κατηγοριοποίησης παρατακτικών που έχουν προταθεί, με βάση αφενός τον άξονα της μορφολογίας και της σύνταξης και αφετέρου της σημασιολογίας (η οποία ως τώρα δεν έχει ληφθεί αρκούντως υπόψη στην συζήτηση των ελληνικών συνθέτων). Κι αυτό γιατί ο πρωταρχικός μας στόχος είναι ιστορικοσυγκριτικός, να εξετάσουμε δηλαδή διαχρονικά, διαγλωσσικά και διαδιαλεκτικά όσο το δυνατόν περισσότερους σχηματισμούς, και όχι αποκλειστικά θεωρητικός, να προτείνουμε δηλαδή μια καινούργια μορφολογική ανάλυση των παρατακτικών. Παραταύτα, πιστεύουμε ότι το γενικό σχήμα κατηγοριοποίησης που παρουσιάζουμε εδώ (βλ. συνοπτική παρουσίασή του στον Πίνακα 1) μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο ανάλυσης τόσο για συγχρονικές όσο και για διαχρονικές διερευνήσεις της σύνθεσης. 2. Η κατηγοριοποίηση των παρατακτικών συνθέτων Σε μορφολογικό επίπεδο η βασική διαφοροποίηση αφορά το κατά πόσον το προκύπτον σύνθετο είναι μία ή δύο λέξεις (μονολεκτικό-πολυλεκτικό, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 1996). Στις περισσότερες γλώσσες τα παρατακτικά σύνθετα είναι πολυλεκτικά, και η ελληνική είναι μια από τις σπάνιες περιπτώσεις γλωσσών που εμφανίζουν παρατακτικά σύνθετα για τα οποία μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι αποτελούν μία λέξη (Ανδριώτης 1960, Wälchli 2005). Αυτό καθορίζεται με βάση το γεγονός ότι μόνο το δεύτερο συνθετικό τους διαθέτει κλιτικά επιθήματα ενώ το πρώτο μένει άκλιτο (π.χ. γυναικόπαιδα, ηπ. αγαδομπέηδες), και από το ότι διαθέτουν μόνο έναν τόνο (μονός έναντι διπλού τονισμού, Ράλλη 2007). Το κριτήριο αυτό δεν είναι φυσικά δυνατόν να εφαρμοστεί σε γλώσσες που δεν έχουν, όπως η ελληνική, πλούσια κλιτική μορφολογία 4. Για την ελληνική, όμως, το κριτήριο αυτό είναι απαραίτητο Τριανταφυλλίδης 1941 πβ. και Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 1986). Κατά τον Mackridge (1990), στην ελληνική προϋπήρχε η δυνατότητα χαλαρής παράταξης ουσιαστικών για τη δημιουργία αδιάσπαστων φράσεων, π.χ. θάλασσα λάδι, παιδί μάλαμα, όμως αυτές, ακόμα κι αν γίνουν αποδεκτές ως σύνθετα, θα ανήκαν στην κατηγορία των προσδιοριστικών και όχι των παρατακτικών. Γενικά, όμως, και τα περισσότερα χαλαρά πολυλεκτικά σύνθετα της ελληνικής δεν είναι παρατακτικά αλλά προσδιοριστικά (παιδί-θαύμα, ταξίδι-αστραπή κλπ), οπότε δεν εμπίπτουν στην παρούσα ανάλυση. Για τα παρατακτικά αυτού του τύπου θα είχαμε να παρατηρήσουμε ότι είναι μόνο ουσιαστικά (αν και υπάρχουν κάποιες περιθωριακές περιπτώσεις επιθέτων και επιρρημάτων), τα οποία έχουν ένα αντικείμενο αναφοράς στο οποίο αποδίδονται δύο ιδιότητες, όπως συσκευές (πλυντήριο-στεγνωτήριο, ψυγείο-καταψύκτης), καταστήματα (αρτοποιείο-ζαχαροπλαστείο) και κυρίως επαγγέλματα (αρχιτέκτονας-αρχαιολόγος, ηθοποιός-τραγουδιστής) (Γαβριηλίδου 1998). 3 Mάλιστα, το ίδιο το παραδοσιακό όνομα της κατηγορίας των παρατακτικών, dvandva, είναι ένα τέτοιο επαναληπτικό σύνθετο. 4 Ιδιαίτερα σε αυστροασιατικές γλώσσες, με απομονωτική μορφολογία και μονοσύλλαβα θέματα, δεν έχει νόημα, αν και ακριβώς αυτή η κατηγορία γλωσσών είναι εκείνη που διαγλωσσικά παρουσιάζει την μεγαλύτερη παραγωγικότητα στον τομέα των παρατακτικών συνθέτων (Wälchli 2005). 956

3 για το διαχωρισμό των κατεξοχήν παρατακτικών συνθέτων από τα προαναφερθέντα πολυλεκτικά σύνθετα του τύπου αναλυτής-προγραμματιστής. Από την άλλη πλευρά, το κριτήριο αυτό δεν επαρκεί για να διαχωρίσει τα παρατακτικά σύνθετα της ελληνικής από τους υπολοίπους τύπους συνθέτων (προσδιοριστικά, κτητικά κλπ.), καθώς όλα σχεδόν έχουν την ίδια μορφή: μονολεκτικά και με το συνδετικό φωνήεν /ο/ (Ράλλη 2007). Από μορφολογικής απόψεως, δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στο κουρτινόξυλο και το αλατοπίπερο. Στο χώρο των ονοματικών παρατακτικών ένα σημαντικό μορφολογικό κριτήριο υποκατηγοριοποίησης είναι ο αριθμός. Ορισμένα εξ αυτών είναι πληθυντικού αριθμού (pluralia tantum, βλ. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 1996 και Ράλλη 2007) και έχουν πληθυντικό αντικείμενο αναφοράς (δηλώνουν ομάδα σχετικών μεταξύ τους οντοτήτων), π.χ. γυναικόπαιδα, μαχαιροπίρουνα, κρ. αγελαδομούσκαρα, κρ., δωδ., κυκ. αντεροσύκωτα "έντερα και συκώτια". Δεν έχει επισημανθεί από την έρευνα ότι πολλά από αυτά που είναι ενικού αριθμού αποτελούνται από μη μετρήσιμες (uncountable) έννοιες/υλικά που εξ ορισμού δεν έχουν πληθυντικό, π.χ. αλατοπίπερο, λαδόξιδο, αυγολέμονο (ουσιαστικά που δηλώνουν υλικό, μάζα, ή μοναδικές οντότητες), και υπό αυτή την έννοια μπορούν να ενταχθούν στην ίδια υποκατηγορία. Εδώ ουσιαστικά πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα στα ονοματικά σύνθετα όπως ιερομόναχος, μπακότερμα, Αυστροουγγαρία, αρχ. ἰατρόμαντις, ἱππαλεκτρυών, τα οποία έχουν μεν παρατακτική σημασία και είναι μονολεκτικά, αλλά έχουν ενικό αντικείμενο αναφοράς (αποδίδουν δύο ισότιμες ιδιότητες στο ίδιο αντικείμενο αναφοράς), και σε αυτά που είναι μονολεκτικά και παραθετικά αλλά έχουν δύο αντικείμενα αναφοράς. Πρόκειται για την διάκριση μεταξύ κατεξοχήν παρατακτικών (copulative) και παραθετικών (appositive) συνθέτων που γίνεται στη σχετική θεωρητική βιβλιογραφία (βλ. Ten Hacken 2000, Booij 2005 και Scalise & Bisetto 2005). Για τον Wälchli (2005), τα πρώτα δεν πρέπει καν να συγκαταλέγονται μεταξύ των παρατακτικών συνθέτων, με βάση σημασιολογικά κριτήρια, διότι το αντικείμενο αναφοράς τους δεν αποτελεί άθροισμα των συνθετικών των μερών τους και διότι δεν υπάρχει απαραίτητα στενή σημασιολογική σχέση μεταξύ των δύο συνδεόμενων μερών. Για τον Ten Hacken (2000) οι σχηματισμοί αυτοί μπορεί να θεωρηθούν ότι έχουν δύο κεφαλές, σε αντίθεση με τα pluralia tantum τα οποία είναι στην ουσία εξωκεντρικά, εφόσον η οντότητα στην οποία αναφέρονται δεν είναι καμία από τις δύο που τα συναποτελούν. Την ίδια διάκριση μεταξύ ενδοκεντρικών (ενικών) και εξωκεντρικών (πληθυντικών) υιοθετούν και οι Scalise & Bisetto (2005) στην καινούργια κατηγοριοποίηση που προτείνουν. To πρόβλημα το προκαλούν κυρίως οι γερμανικές και ρομανικές γλώσσες, στις οποίες τα σύνθετα αυτού του τύπου είναι πολυλεκτικά (π.χ. speaker-listener, poet-diplomat βλ. δεκάδες παραδειγμάτων στην Olsen 2001) και άρα διαφοροποιούνται σαφώς και μορφολογικά από τα pluralia tantum παρατακτικά σύνθετα. Στην ελληνική όμως δεν υπάρχει 957

4 μορφολογική διάκριση μεταξύ των δύο (εφόσον ακόμα και η διαφορά του αριθμού εξουδετερώνεται στα μη μετρήσιμα του τύπου αλατοπίπερο), και θα όφειλαν κατά συνέπεια να συμπεριληφθούν στα παρατακτικά σύνθετα, αποτελώντας μία εκ των δύο βασικών ονοματικών υποκατηγοριών τους, δηλ. ονοματικά-αθροιστικά (pluralia tantum και singularia incomputabilia) και ονοματικά-παραθετικά (αναφορά σε μία οντότητα με δύο ιδιότητες). Για την ελληνική υπάρχει και μια σαφής ιστορική διαφορά μεταξύ των δύο: ενώ τα παραθετικά ενικού αριθμού είναι μια κατηγορία η οποία υπάρχει από την κλασική περίοδο και πέρα 5, με δεκάδες παραδειγμάτων (βλ. Debrunner 2006 [1917], Jannaris 1897, Μuller 1920), τα αθροιστικά δεν υπάρχουν στην ΑΕ και αποτελούν δημιούργημα της μεσαιωνικής περιόδου. Πιο συγκεκριμένα, στην ΑΕ υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις παρατακτικών ονοματικών συνθέτων ενικού αριθμού, όπως κλαυσίγελως, ἰατρόμαντις, τραγέλαφος, οἰνόγαλα, ὀξάλμη 6 κ.α. ιπλέον, υπάρχουν περιπτώσεις αθροιστικών του τύπου singularia incomputabilia, κυρίως από την ελληνιστική περίοδο, όπως ἀρτόκρεας και οἰνόμελι, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και τη μεγαλύτερη μαρτυρημένη λέξη όλης της ελληνικής γλώσσας (Aριστοφ. Εκκλησ. 1169), το αριστοφανικό λοπαδοτεμαχοσελαχογαλεοκρανιολειψανοδριμυποτριμματοσιλφιολιπαρομελιτοκατακεχυμενοκιχλεπικοσσυφοφαττοπεριστεραλεκτρυονοπτοπιφαλλι<δ>οκιγκλοπελειολαγῳοσιραιοβαφητραγανοπτερυγών. Δεν υπάρχει όμως καμία περίπτωση αθροιστικού pluralia tantum, με μόνη εξαίρεση τα εντελώς τεχνητά σπερμαγοραιολεκιθολαχανοπώλιδες και σκοροδοπανδοκευτριαρτοπώλιδες και πάλι από τον Αριστοφάνη (Αριστοφ. Λυσιστρ ). Οι πρώτες ουσιαστικά εμφανίσεις τους ανάγονται γύρω στον 10 ο αι., με πρώτο μαρτυρημένο παράδειγμα το γυναικόπαιδα και πιθανώς το ἀμπελοχώραφα, το οποίο όμως ξεκινά ως προσδιοριστικό σύνθετο με τη σημασία «είδος χωραφιού, αμπέλι» και μετά καταλήγει αθροιστικό (αμπέλια και χωράφια). Δείγμα της νεωτερικότητας του σχηματισμού αυτού είναι ότι δε συνηθίζεται στη λόγια βυζαντινή γραμματεία (το λεξικό Trapp αναφέρει μόνο τους τύπους πρεσβυτεροδιάκονοι, και Ἡρακλειανοκυροσεργιοπυρροπαυλοπετρῖται βλ. και Steiner-Weber 1991). Αντίθετα, η δημώδης μεσαιωνική λογοτεχνία παρουσιάζει δεκάδες παρατακτικά του τύπου αυτού, π.χ. καρυδοκουκουνάρια, δαμασκηναπιδόμηλα, ὀστρειδομυδίτσια (όλα από τα λεγόμενα Πτωχοπροδρομικά ποιήματα, 12 ος αι.). Άλλα παραδείγματα: μητροπολεπίσκοποι, χαλιναροκαπίστελα, ἀνδρογυναικόπαιδα, κολλυβοπρόσφορα, ἀδελφοξάδελφοι κ.α. 5 Τα παρατακτικά σύνθετα απουσιάζουν όμως τόσο από την μυκηναϊκή (Meissner & Tribulato 2002) όσο και από την ομηρική γλώσσα (Risch 1974). Kατά τον Ανδριώτη (1960) στον Όμηρο απαντά μόνο ένα παράδειγμα ρηματικού παρατακτικού συνθέτου (στρεφεδινέομαι, Π 792). 6 Κατά τους Blass-Debrunner-Funk (1961), το νυχθήμερον είναι το μόνο παρατακτικό ουσιαστικό που απαντά στην Καινή Διαθήκη. 958

5 Λίγα από τα σύνθετα αυτά επιβιώνουν στην ΚΝΕ (όπως ἀδελφοξάδελφοι), ενώ περισσότερα διατηρούνται στις διαλέκτους, οι οποίες έχουν δημιουργήσει και δεκάδες άλλα νεότερα, π.χ. ναξ. βαρκοκάικα, ηπ. βοϊδάλογα, κρ. λυροντάουλα, πελ. συκοκάρυδα κ.ά. Η διάκριση ενικού-πληθυντικού, ενδοκεντρικού-εξωκεντρικού και άρα αθροιστικούπαραθετικού ισχύει για τα ονοματικά παρατακτικά σύνθετα, ενώ στο επίπεδο των επιθέτων και των ρημάτων δεν μπορεί να γίνει μια τέτοια διάκριση, εφόσον δεν τίθεται ζήτημα αντικειμένου αναφοράς. Από μορφολογικής και συντακτικής απόψεως, κατά συνέπεια, τα επιθετικά και ρηματικά παρατακτικά σύνθετα δεν διαφοροποιούνται μεταξύ τους στην ελληνική, αν και μπορούν να εντοπιστούν σημασιολογικές υποκατηγοριοποιήσεις, οι οποίες θα συζητηθούν παρακάτω. Ουσιαστικό κριτήριο, τόσο για την ελληνική όσο και για όλες τις γλώσσες, αν και δεν διατυπώνεται ξεκάθαρα ως κριτήριο σε καμία από τις μέχρι τώρα θεωρητικές προσεγγίσεις, είναι η γραμματική κατηγορία στην οποία ανήκουν τα δύο συνθετικά. Μόνο τα παρατακτικά σύνθετα διαθέτουν τον υποχρεωτικό και αποκλειστικό περιορισμό τα δύο συνθετικά τους να ανήκουν στην ίδια γραμματική κατηγορία: να αποτελούνται δηλαδή από τους συνδυασμούς Ο+Ο (μαχαιροπίρουνα), Ε+Ε (γαλανόλευκος, κεφ. πονηρόλωλος), Ρ+Ρ (ανεβοκατεβαίνω, κρ. σηκοπαρασέρνω "σηκώνω και παρασέρνω"), ιρ+ιρ (ζερβόδεξα). Το κριτήριο αυτό, βέβαια, και πάλι δεν επαρκεί από μόνο του, καθώς δεν είναι αμφίδρομο, π.χ. σύνθετα όπως κουρτινόξυλο ή βουνοκορφή αποτελούνται μεν από το συνδυασμό Ο+Ο, δεν είναι, όμως, παρατακτικά. Ιδιαίτερα για τις παλαιότερες μορφές της ελληνικής, για τις οποίες δεν διαθέτουμε τις απαιτούμενες πραγματολογικές γνώσεις, είναι συχνά δύσκολο να διακρίνουμε μεταξύ προσδιοριστικού και παρατακτικού ονοματικού συνθέτου, π.χ. το μουχρουτοσκούτελα (Ασσίζες Κύπρου) είναι ένα είδος πιατικού, ή ένα άθροισμα από μουχρούτια και σκουτέλια; Το πρόβλημα της διάκρισης παρατακτικού-προσδιοριστικού ισχύει κυρίως για τα ονοματικά σύνθετα, καθώς δύσκολα θα εντοπίζαμε συνδυασμούς Ε+Ε ή Ρ+Ρ που δεν θα ήταν παρατακτικοί. Παραταύτα, η αποκλειστική στήριξη στο κριτήριο αυτό για τις κατηγορίες αυτές θα δημιουργούσε πρόβλημα διάκρισης των παρατακτικών συνθέτων από τους συμφυρμούς (blends): ρήματα όπως ζαβλακώνω (< ζαβώνω + βλακώνω), δρασκελώ (< δράμω + διασκελώ) και ταρακουνώ (< ταράζω + κουνώ) ή ένα επίθετο όπως ψιντρός (ψιλός + χοντρός, Κύπρος) δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν παρατακτικά σύνθετα (παραδείγματα από Ανδριώτης 1960, Κoutita-Κaimaki & Fliatouras 2002). Αγνοώντας την παράμετρο της μορφολογίας και πριμοδοτώντας τις συντακτικές ομοιότητες (κατά παράταξη σύνδεση ίδιων γραμματικών κατηγοριών) θα μπορούσε μάλιστα κανείς να τοποθετήσει τα παρατακτικά σύνθετα σε ένα συνεχές όλο και στενότερης σύνδεσης: πολυλεκτικά παραθετικά σύνθετα >> μονολεκτικά παρατακτικά σύνθετα >> συμφυρμοί. H επιλογή ενός από τα τρία διαθέσιμα παρατακτικά σχήματα έχει σχέση και με 959

6 το επίπεδο του ύφους (οι συμφυρμοί ανήκουν σε ένα «λαϊκότερο» επίπεδο έκφρασης, ενώ τα πολυλεκτικά παρατακτικά σύνθετα είναι σαφώς πιο «λόγια»). 3. Σημασιολογικά κριτήρια Τα σημασιολογικά κριτήρια είναι στην πραγματικότητα τα πιο αξιόπιστα για την κατηγοριοποίηση των παρατακτικών συνθέτων, καθώς, όπως είδαμε, στην ελληνική δεν υπάρχει σαφής μορφολογική και συντακτική διαφοροποίησή τους. Το βασικότερο κριτήριο είναι κατά τον Wälchli (2005) η έκφραση «φυσικής παράταξης» (natural co-ordination), δηλ. η κατά παράταξη σύνδεση δύο εννοιών/οντοτήτων οι οποίες ούτως ή άλλως είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους σε λεξικο-σημασιολογικό επίπεδο 7. Έτσι, λέξεις όπως γυναικόπαιδα ή αιγοπρόβατα αποτελούν πρωτοτυπικά παραδείγματα παρατακτικών συνθέτων, γιατί συνδέουν ομοειδείς και συνειρμικά συνδεδεμένες μεταξύ τους έννοιες, και η σύνδεσή τους δηλώνει ένα άθροισμα ή ένα υπερώνυμο σύνολο. Αντίθετα, τα πολυλεκτικά παραθετικά σύνθετα του τύπου ταξίδι-αστραπή ή διπλωμάτης-ποιητής δεν θα έπρεπε να εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία των παρατακτικών συνθέτων γιατί τα δύο συνθετικά τους δεν βρίσκονται σε άμεση λεξικο-σημασιολογική σχέση μεταξύ τους. Λογικά, το ίδιο ισχύει ακόμα και για μονολεκτικά σύνθετα του τύπου βατραχάνθρωπος ή ἱππαλεκτρυών, εφόσον α) δεν υπάρχει καμία ιδιαίτερη συνάφεια ανάμεσα στα δύο συνθετικά, και β) το αντικείμενο αναφοράς δεν είναι το άθροισμα των ιδιοτήτων των συνθετικών ή μια υπερώνυμη οντότητα, αλλά κάτι ενδιάμεσο ανάμεσα στα δύο. Η ίδια σημασιολογική διαφοροποίηση μπορεί να εντοπιστεί και στα επιθετικά παρατακτικά σύνθετα. Όπως επισημαίνουν και ο Wälchli (2005) και η Οlsen (2001, 2004), πολλοί σχηματισμοί με επίθετα δεν δηλώνουν άθροισμα των δύο συνθετικών, αλλά μια ενδιάμεση ιδιότητα, π.χ. κιτρινοπράσινος είναι μάλλον κάποιος που έχει ένα χλωρό χρώμα ανάμεσα στο κίτρινο και το πράσινο. Φυσικά, ο σχηματισμός τέτοιων «ενδιάμεσων» παρατακτικών συνθέτων δεν είναι δυνατός παρά μόνον όταν τα δύο συνθετικά δηλώνουν ομοειδείς ιδιότητες. Έτσι, επίθετα όπως ψιλόλιγνος, θρ. τυφλόκουλος δεν θα μπορούσαν ποτέ να έχουν «ενδιάμεση», αλλά μόνον αθροιστική ή αντιθετική σημασία. Γενικά, όμως, θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι η απόδοση σημασίας είναι δευτερογενής και οφείλεται αρκετές φορές σε πραγματολογικά δεδομένα. Έτσι, το γεγονός, π.χ. ότι το επίθετο γαλανόλευκος ερμηνεύεται ως αθροιστικό και όχι ως «ενδιάμεσο» (δηλ. ένα θαλασσί χρώμα μεταξύ μπλε και άσπρου) οφείλεται στην συνειρμική του σύνδεση με την ελληνική σημαία και όχι σε κάποιες εγγενείς ιδιότητες του συνθέτου ή των συστατικών του. Στην ουσία, δηλαδή, εκτός από τον καθαρώς σημασιολογικό παράγοντα, για την ερμηνεία των παρατακτικών συνθέτων πρέπει να λαμβάνονται υπόψην και πραγματολογικά κριτήρια. Από 7 Πβ. την παρατήρηση του Ανδριώτη (1960) ότι κατά την παρατακτική σύνθεση στόχος είναι να συνδεθούν ισότιμα δύο ρήματα που έχουν συγγενική ή αντιθετική σημασία. 960

7 αυτή την άποψη, καλύτερα θα ήταν να θεωρηθούν και τα «ενδιάμεσα» σύνθετα μια υποκατηγορία των παρατακτικών συνθέτων, εφόσον η ερμηνεία τους έπεται του σχηματισμού τους 8. Γενικότερα, όπως ορθά παρατηρεί ο Søgaard (2005), ο χαρακτηρισμός ενός συνθέτου ως παρατακτικού μόνο με βάση τη σημασία είναι επισφαλής, διότι το ίδιο σύνθετο μπορεί, ανάλογα με τα συμφραζόμενα ή και τη γλώσσα, να θεωρηθεί είτε παρατακτικό είτε προσδιοριστικό είτε ενδιάμεσο κλπ. Ένα επίθετο όπως το ἀνδρόγυνος 9 έχει στην ΑΕ «ενδιάμεση» σημασία ("θηλυπρεπής άνδρας") και αργότερα κατά την ελληνιστική εποχή αποκτά την προσθετική ("άνδρας και γυναίκα μαζί"). Το ίδιο σύνθετο, αποτελούμενο από τις ίδιες λέξεις ΠΑΤΕΡΑΣ+ΜΗΤΕΡΑ, σημαίνει «γονείς» στην κινεζική (fumu) αλλά «μητέρα του πατέρα» (farmor) στην δανική. Υπενθυμίζουμε και τη δυσκολία κατάταξης των αθροιστικών συνθέτων της ΜΕ λόγω έλλειψης πραγματολογικών γνώσεων, που αναφέραμε παραπάνω. Κατά συνέπεια, για ακόμη μια φορά βλέπουμε ότι απαιτείται ένα συνδυασμός κριτηρίων για την κατηγοριοποίηση ενός συνθέτου ως παρατακτικού. Αλλά και εντός της σημασιολογικής κατηγορίας της παράταξης είναι δυνατόν να εντοπιστούν λεπτότερες σημασιολογικές αποχρώσεις ή διαφορετικές σημασίες ανάλογα των πραγματολογικών συμφραζομένων. Ο Wälchli (2005) έχει προτείνει τις εξής υποκατηγοριοποιήσεις 10 (ελληνικά παραδείγματα από τον Ανδριώτη 1960, Ανδριώτη 1980, Mirambel 1978, βλ. Πίνακα 1 για μια συνοπτική παρουσίαση των κατηγοριών): α) προσθετικά: τα κατεξοχήν αθροιστικά παραθετικά, των οποίων η σημασία είναι το άθροισμα των (ομοειδών) συνθετικών, π.χ. μσν. κολυβοπρόσφορα, καρυδοκουκουνάρια, φαγοπότι, μαργαροζάφειρον "μαργαριτάρια και ζαφείρια", ηπ. νυφοθυγατέρες, αγαδομπέηδες, ιμβ. σκατουκατουρήματα, κρ. βερικοκοκυτροκύδωνα, αμπελοπερίβολα, αμπελοσώχωρα "αμπέλια και περιβόλια", ξουραφοψάλιδα, πετροχώματα, αντεροσύκωτα "έντερα και συκώτια", αλωνοθερίζω, επ. σκωτοπλέμονα, αποστολοευαγγέλιο, κλαδοκαθαρίζω "κλαδεύω και καθαρίζω", δωδ. καδενορόλοα, ωριόξαθθος "ωραίος και ξανθός", ωριοκαμαρωμένος "ωραίος και καμαρωμένος", πελ. τραχανοχυλόπιτο, περπατογυρεύω, αρκ. αγκαθόπετρες, κυπ. σκαλοποτίζω "σκαλίζω και ποτίζω", κυκ. γραφοδιαβάζω, αρμεοσουρώνω "αρμέγω και σουρώνω (το γάλα)", πον. μελαχρινέμορφος, ξυπνονοΐζω "ξυπνώ και καταλαβαίνω", χιώτ. 8 Βέβαια, με αυτή τη λογική σύνθετα όπως βατραχάνθρωπος, λιμνοθάλασσα ή ἱππαλεκτρυών, που δεν έχουν αθροιστική αλλά προσδιοριστική σημασία («μια θάλασσα κλειστή σαν λίμνη», «ένας άνθρωπος που κολυμπάει σαν βάτραχος»), θα μπορούσαν να υπαχθούν στα αθροιστικά, εφόσον καταχρηστικά θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η σημασία τους είναι «ενδιάμεση»: μια οντότητα που λόγω των χαρακτηριστικών της βρίσκεται κάπου ενδιάμεσα σε λίμνη και θάλασσα ή σε άνθρωπο και βάτραχο ή σε άλογο και κόκκορα. Σημειωτέον, όμως, ότι η ενδιάμεση ή η προσδιοριστική σημασία δεν μπορεί ποτέ να προκύψει για τα αθροιστικά pluralia tantum σύνθετα, οπότε η κατηγορία αυτή είναι ξεχωριστή όχι μόνο μορφολογικά αλλά και σημασιολογικά από τα υπόλοιπα. 9 Το παράδειγμα αυτό ξεκινά από τον Debrunner, επαναλαμβάνεται στον Hatcher (1951) και στον Mirambel (1978), και επανέρχεται και στον Søgaard (2005). 10 Τα ελληνικά παραδείγματα προέρχονται από τον Ανδριώτη (1960, 1980), Mirambel (1978), Trapp ( ), Κριαρά ( ). 961

8 κρεμμυδοφάσουλα, ΚΝΕ αγκιναροκούκια, ψιλοδασείες, λεμονοπορτόκαλα, μαϊστροτραμουντάνα, Σαββατοκύριακο, Ηπειροθεσσαλία, Παροναξία, Μολδοβλαχία, πιπεροκύμινο, λυκόσκυλο, χαζοχαρούμενος, στενόμακρος, Ελληνοαμερικάνοι, νοτιοδυτικός, νοτιοανατολικός, τρωγοπίνω, παντρευοαρραβωνιάζω. Όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ προσθετικών και ενδιάμεσων, το κριτήριο είναι καθαρά σημασιολογικό και έχει να κάνει με το πόσο αξεδιάλυτα συμπλέκονται οι δύο έννοιες στο μυαλό του ομιλητή, π.χ. το κυκ. μοναχοκάναρος "μοναχογιός και κανακάρης" είναι προσθετικό, επειδή αναφέρεται σε κάποιον που είναι και κανακάρης και μοναχογιός, αλλά οι δύο ιδιότητες είναι διαχωρίσιμες. Αντίθετα, το κυκ. φασκελογροθιά είναι ενδιάμεσο, επειδή πρόκειται για μια κίνηση όπου η μούτζα δεν είναι διαχωρίσιμη από τη γροθιά, με άλλα λόγια για κάτι μεταξύ μούτζας και γροθιάς. Ειδικά για τα προσθετικά επίθετα χρειάζεται μια πιο λεπτομερής διαχρονική συζήτηση, καθώς τα δεδομένα που προκύπτουν από την εξέταση των μεσαιωνικών λεξικών (Κριαρά και Trapp) κινδυνεύουν να δώσουν μια διαστρεβλωμένη εικόνα της παραγωγικότητας της ΜΕ. Για κάποιο χρονικό διάστημα, περίπου ανάμεσα στον 12ο και τον 15ο αι., τα πολυσύνθετα επίθετα (όχι μόνο παρατακτικά) αποτέλεσαν ένα βασικό χαρακτηριστικό της λόγιας αλλά και της δημώδους λογοτεχνίας (βλ. σχετικά Beaton 1989: 94-95, Lendari 2007: 96-99, Steiner- Weber 1991) 11. Έτσι, τα λεξικά βρίθουν υπερπολυσύλλαβων επιθετικών σχηματισμών οι οποίοι δεν έχουν καμία συνέχεια ούτε στην ΚΝΕ ούτε στις διαλέκτους της. Είναι άρα ως ένα σημείο παραπλανητική η περιγραφή της μεσαιωνικής παραγωγικής μορφολογίας από τον Browning (1995: ), καθώς δεν ανταποκρίνεται στο σύνολο της μεσαιωνικής γλώσσας αλλά κυρίως στην ποιητική ερωτική λογοτεχνία (ιπποτικά μυθιστορήματα) και τις παρωδίες (Σπανός, Κρασοπατέρας, Πτωχοπρόδρομος κλπ). Ακολουθώντας τον Beaton, παραθέτουμε ένα απόσπασμα από την ιήγησιν Φλωρίου καὶ κόρης Πλάτζιας Φλώρης, προκειμένου να γίνει κατανοητή η υπερβολή του μορφολογικού αυτού χαρακτηριστικού (Κριαράς 1959: , στ ): Ὁ Φλώριος δ ἀπόβλεπε πάντα τὴν Πλάτζια Φλῶρε, ἐκείνην τὴν ἀγλαόμορφον τὴν εἶχεν ἐν καρδίᾳ, τὴν κρουσταλλίδαν τοῦ νεροῦ, τὴν παχνοχιονάτην, τὴν δενδροηλιόμορφην, μαυροπλουμιστομάταν, τὴν νεραντζοερωτοάκουστον, κρινοτριανταφυλλάτην, τραχηλομαρμαρόμνοστην, ροδοκοκκινοχείλαν, τὴν συντυχογλυκόλαλον, ἐρωτοπαιδεμένην, ἐκείνην τὴν ἐκόσμησεν ἡ χάρις τῶν ἐρώτων. 11 Ευχαριστούμε πολύ την συνάδελφο Τίνα Λεντάρη για τις υποδείξεις της στο σημείο αυτό. 962

9 Εννοείται ότι κανένα από τα παρατακτικά επίθετα του παραπάνω αποσπάσματος δεν απαντά στη ΝΕ και τις διαλέκτους της 12. Κείμενα που δεν ανήκουν στο είδος της έντεχνης λογοτεχνίας παρουσιάζουν, αντίθετα, ελάχιστα τέτοια σύνθετα. Για παράδειγμα, η αποδελτίωση του Λεξικού του Χρονικού του Μορέως (Aerts & Hokwerda 2002) απέδωσε δύο μόνο παρατακτικά σύνθετα, και δη ρήματα: δυστυχοατυχῶ και ὑπηγαινοέρχομαι. Την ίδια, ή μάλλον ακόμα μεγαλύτερη, καθ υπερβολήν παραγωγικότητα συναντούμε και σε λόγια κείμενα της ίδιας εποχής, με σχηματισμούς που σαφώς δεν ανταποκρίνονται στην καθημερινή γλώσσα καμιάς εποχής, π.χ. ὀλεθροβιβλοφαλσογραμματοφθόρος, ἀκτινολαμπροφεγγοφωτοστόλιστος, λευκερυθροφωσφόρος. Εξάλλου έχει παρατηρηθεί (Wälchli 2005) ότι η κατηγορία των παρατακτικών συνθέτων έχει γενικά έναν έντονα ad hoc χαρακτήρα, και είναι άμεσα εξαρτημένη από το κειμενικό περιβάλλον. ιστρέφοντας τώρα στην συζήτηση της σημασιολογικής κατηγοριοποίησης των παρατακτικών συνθέτων, και περνώντας από τα επίθετα στα ρήματα, η έννοια του ενδιάμεσου δε φαίνεται να χρειάζεται στην περίπτωση των ρημάτων, καθώς φαίνεται δύσκολο δυο ενέργειες να συμπλέκονται τόσο στενά ώστε να είναι "κάτι μεταξύ". Εδώ με κριτήριο τη συμπλοκή έχουμε κυρίως προσθετικά, π.χ. μσν. κλοτσοπατῶ, δωδ. λαχτοπατώ "κλωτσοπατώ", πελ. ζυγοπατάω "πλησιάζω και πατώ". Όσον αφορά τη διαχρονία των παρατακτικών ρηματικών συνθέτων, ας σημειωθεί ότι είναι ιδιαίτερα σπάνια στην ΑΕ και την ελληνιστική κοινή, αλλά και στη λόγια βυζαντινή γραμματεία. ίσης, παραμένουν σπάνια και στην μεσαιωνική γραμματεία, συγκριτικά με τα ουσιαστικά και τα επίθετα. Είναι βέβαια περισσότερα απ'ό,τι σε προηγούμενες περιόδους 13 στο λεξικό του Κριαρά απαντούν μόνο 30. Τα παλαιότερα και κοινότερα εξ αυτών είναι αντιθετικά, π.χ. μπαινοβγαίνω, ἀνεβοκατεβαίνω και ἀνοιγοκλείνω. β) περιληπτικά: η σημασία τους είναι πολύ κοντινή με των προσθετικών, αλλά η διαφορά τους έγκειται στο ότι το αντικείμενο αναφοράς τους είναι μια περιληπτική οντότητα που αποτελείται χαρακτηριστικά, αλλά όχι αποκλειστικά από τα δύο συνθετικά. Έτσι π.χ. στα μαχαιροπίρουνα δεν συμπεριλαμβάνονται μόνο μαχαίρια και πιρούνια, αλλά και κουτάλια, κουταλάκια του γλυκού κλπ. γ) συνωνυμικά: τα δύο συνθετικά των συνθέτων αυτών έχουν παρόμοια ή ταυτόσημη σημασία, και άρα η συνολική έννοια που προκύπτει είναι λιγότερο αθροιστική και περισσότερο επιτατική. Αυτό είναι συχνότερο σε ρήματα (π.χ. μσν. κιτρινοχλομιαίνω, περνοδιαβαίνω, βασανοτυραννῶ, δωδ. δερνοχτυπώ, ψαλλολειτουργιέμαι, σκυρ. 12 Κατά τον Beaton, η λογοτεχνικότητά τους προδίδεται και από το ότι είναι ειδικά κατασκευασμένα για να ταιριάζουν στο μέτρο της δημώδους λογοτεχνίας: τα περισσότερα εξ αυτών καλύπτουν ολόκληρο το ημιστίχιο του δεκαπεντασύλλαβου, φτιάχνοντας περίτεχνους στίχους δύο λέξεων, όπου η μία βρίσκεται πριν και η άλλη μετά την τομή. 13 Ανδριώτης (1960). Bλ. και Nicholas-Joseph (2008) στον παρόντα τόμο. 963

10 ξερομαραίνομαι, πελ. τρεμοτουρτουλιάζω, λεσβ. κουκλουστσιπάζου "κουκουλώνω και σκεπάζω", ) αλλά μπορεί να συμβεί και με ουσιαστικά, π.χ. μσν. καραβοκάτεργα, πελ. αρνοπρόβατα, δωδ. μαντηλοτσέμπερα, ΚΝΕ αντενοκάταρτα (η σημασία εδώ είναι «όλα τα καράβια/αρνιά/τσεμπέρια/κατάρτια γενικώς»). Σε περιπτώσεις ενικού αριθμού η σημασία είναι απλώς επιτατική, π.χ. μσν. ερωτοαγάπη "ερωτικός πόθος", αθ. κλεφτολωποδύτης. Τα επίθετα της κατηγορίας αυτής δεν είναι πολλά, π.χ. μσν. μελανόμαυρος, καλοκαλύτερος "ο καλύτερος", λοξοσύστροφος, λεσβ. μουρουπάλαβος, επ. μπασταρδόμουλος, κρ. αγαθόκαλα, πελ. αφωνοάλαλος, μωρόκουτος "μωρός και κουτός". Σημειωτέον ότι τα συνωνυμικά σύνθετα είναι πολύ σπάνια στην ΚΝΕ σε σχέση με τις διαλέκτους της (οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται να αξιοποιούν την ύπαρξη συνωνυμικών ζευγών του τύπου "διαλεκτικό-κνε", π.χ. κυκ. κοσκινοντρίμονα "κόσκινα και δερμόνια", δωδ. μουλαροόρντανα "μουλάρια και βορδώνια", επτ. ταμπουρλονιάκαρα "ταμπούρλα και νιάκαρα", πελ. κατσικοβέτουλα "κατσίκες και κατσίκια"), αλλά και σε σχέση με τη ΜΕ, η οποία, σύμφωνα τουλάχιστον με το λεξικό Κριαρά παρουσιάζει μια πληθώρα συνωνυμικών συνθέτων, όπως δυστυχατυχία, ἐρωτοαγάπη, μοιροειμαρμένη, μελανόμαυρος κ.ά. Πρόκειται, λοιπόν, για μια φθίνουσα παραγωγική διαδικασία της ελληνικής. Και για την κατηγορία αυτή τίθεται πρόβλημα κατηγοριοποίησης με βάση πραγματολογικά δεδομένα, καθώς τα όρια ανάμεσα στα συνωνυμικά και τα ενδιάμεσα είναι συχνά δυσδιάκριτα, πχ. το ιμβ. ίλαμμους "λάσπη και άμμος" είναι κάτι μεταξύ λάσπης και άμμου ή άμμος και λάσπη μαζί και στη δεύτερη περίπτωση, κατά πόσο η "λάσπη" και η "άμμος" είναι λίγο ή πολύ διαφορετικά ώστε το σύνθετο να είναι ή να μην είναι συνωνυμικό; Διευρύνοντας το κατηγοριοποιητικό μας πλαίσιο, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι η κατηγορία των συνωνυμικών αποτελείται από δύο υποκατηγορίες: τα μονολεκτικά συνωνυμικά, τα οποία μόλις εξετάσαμε, και τα οποία αποτελούν πρωτοτυπική περίπτωση παρατακτικών συνθέτων, και τα πολυλεκτικά συνωνυμικά, τα οποία ισοδυναμούν με τα επαναληπτικά παρατακτικά, γνωστά από την βιβλιογραφία ως amredita, τα οποία αφορούν κυρίως περιπτώσεις επανάληψης επιρρημάτων. Οι σχηματισμοί αυτοί (του τύπου σιγά-σιγά, λίγο-λίγο) είναι αρχαιότατοι στην ελληνική, καθώς μαρτυρούνται ήδη από την μυκηναϊκή (με τον τύπο wetei-wetei «κάθε χρόνο»), και από την αρχαία κυπριακή διάλεκτο (amati-amati «κάθε μέρα», περ. 600 π.χ.), ατόνησαν όμως στην κλασική περίοδο για την οποία μαρτυρούνται ελάχιστα παραδείγματα όπως το πάμπαν (Μeissner & Tribulato 2001, Andriotis 1976). ανεμφανίζονται έστω και σποραδικά (Andriotis 1956) στην μεσαιωνική περίοδο, για να γίνουν ιδιαίτερα συχνά στη νεότερη ελληνική. Το λεξικό Κριαρά παραθέτει ως ένα από τα παλαιότερα δημώδη παραδείγματα το αγάλι-αγάλι (π.χ. ἡ πέτρα ἐκ τὸ σκοινὶ τρώγεται ἀγάλια ἀγάλια, Eρωφ. Δ 412), πρόκειται όμως για ένα παραγωγικό σχήμα το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ad hoc σχεδόν για οποιοδήποτε επίρρημα (βλ. εκτεταμένη σειρά παραδειγμάτων στο Νάκας ). Υπό αυτή την έννοια βέβαια, είναι αμφίβολο 964

11 κατά πόσον οι σχηματισμοί τέτοιου τύπου μπορούν να θεωρηθούν παρατακτικά σύνθετα, καθώς πρόκειται μάλλον για τύπους φράσεων, αποτελούμενες από την επανάληψη της ίδιας λέξης. Η Ράλλη (2007: ) π.χ. αρνείται το status του συνθέτου για τέτοιους σχηματισμούς, αποδέχεται όμως ότι άλλοι ερευνητές, όπως ο Bloomfield (1933: 235), τα κατατάσσουν μεταξύ των συνθέτων και ότι το όλο θέμα χρειάζεται περαιτέρω μελέτη. Το ίδιο αμφίβολο status θα πρέπει να αποδοθεί και στην κατηγορία των εναλλακτικών/προσεγγιστικών συνθέτων: εδώ ανήκουν τύποι που στην ελληνική είναι και πάλι πολυλεκτικοί παραθετικοί, και εκφράζουν μια ποσότητα, η οποία όμως δίνεται κατά προσέγγιση, π.χ. δυο-τρείς, σήμερ -αύριο, λίγο-πολύ. Ας σημειώσουμε όμως ένα σημαντικό επιχείρημα υπέρ της κατηγοριοποίησης των συνωνυμικών amredita στην κατηγορία των συνθέτων και όχι στη σύνταξη φράσεων, το οποίο προκύπτει από την έρευνα των νεοελληνικών διαλέκτων: το γεγονός ότι μαρτυρούνται πολλές περιπτώσεις επιτατικών επαναληπτικών σχηματισμών που είναι μονολεκτικοί, αποτελούμενοι από θέμα+λέξη, και όχι από λέξη+λέξη, τοποθετούμενοι άρα σαφώς στο χώρο της μορφολογίας και όχι της σύνταξης. Παραδείγματα: Ουσιαστικά: φουκαρο-φουκαράδες "οι πάμφτωχοι άνθρωποι", θυριδο-θύριδα "πολλά παραθυράκια", καλαθο-κάλαθα, κλειδό-κλειδα, κουβαρο-κούβαρα, κουνουπιδοκουνούπιδα, κουταλο-κούταλα, ίθετα: μπασταρδο-μπάσταρδος "εντελώς μπάσταρδος", μοναχο-μοναχός "καταμόναχος" (Θηρ.) παλαβου-παλαβούς "θεότρελλος" Λέσβος, επιρρ: αρτάτε, αττ-άρτε (<άρτι άρτι) "πριν από λίγο" Καλαβρία. γ) γενικευτικά: δηλώνουν, μέσω της άθροισης, μια γενική έννοια όπως «παντού, πάντοτε», κλπ., όπως δεξια-αριστερά "παντού", μέρα-νύχτα "συνέχεια", μικροί-μεγάλοι "όλοι". Στην ελληνική η υποκατηγορία αυτή ανήκει κυρίως στα πολυλεκτικά παραθετικά σύνθετα, που είναι παρατακτικά μόνο υπό μια ευρύτερη έννοια, και ούτως ή άλλως έχει ελάχιστα μέλη. Με εξαίρεση το επίρρημα νυχθημερόν, η κατηγορία αυτή φαίνεται να είναι νεότερο δημιούργημα της ελληνικής. δ) μιμητικά: η κατηγορία αυτή είναι και πάλι αρκετά δευτερεύουσα, καθώς περιλαμβάνει «τεχνητά» στην ουσία πολυλεκτικά σύνθετα, με πρώτο συνθετικό μια ανύπαρκτη λέξη η οποία απλώς μιμείται ηχητικά τη δεύτερη για λόγους έμφασης. Εδώ θα μπορούσαν να ενταχθούν η τουρκικής προελεύσεως παραμορφωτική αναδίπλωση με το μ- (βλ. Κωνσταντινίδου 2004), όπως κούπες-μούπες, θείες-μείες, Θανάσης Μανάσης, κ.α. Εδώ ίσως θα μπορούσαν να ενταχθούν και περιπτώσεις όπως άσπρος-ξέξασπρος, άρες μάρες κουκουνάρες, φύρδην μίγδην. Και πάλι η ένταξη των μορφολογικών αυτών σχηματισμών στα παρατακτικά σύνθετα μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο αποδίδοντας στα τελευταία έναν πολύ γενικευτικό ορισμό. ε) μεταφορικά: στα σύνθετα αυτά η σημασία δεν προκύπτει κυριολεκτικά από το άθροισμα των συνθετικών τους, αλλά μόνο μεταφορικά, π.χ. μσν. δρακολιοντάρι "πάρα πολύ δυνατός", καλοεπιτήδειος "τίμιος, ενάρετος", κλωθογυρίζω "στριφογυρίζω, αλλάζω", κρ. 965

12 κολοκυθοφάσουλα "φαγητό από κολοκύθια και φασόλια", κυκ. αβγόγαλα, ποντ. ωβόγαλαν "ρόφημα από γάλα και αβγό", ξυπνοστορίζω "αντιλαμβάνομαι", μακ. γιουφτουμάγκας "ευτελής άνθρωπος", αλιβρόγαλου, δωδ. αλευρόγαλη "φαγητό από αλεύρι και γάλα", στερεοελ. χιονόγαλα "ποτό από χιόνι και γάλα", χιώτ. μπροστοπίνος "που άλλα λέει μπροστά και άλλα από πίσω", ΚΝΕ αγβολέμονο, κολοκυθοπατάτες "φαγητό από κολοκύθια και πατάτες", γαϊδαρομούλαρο "αγενής, αναίσθητος, αχάριστος". ζ) αντιθετικά: εδώ εντάσσονται σύνθετα που εκφράζουν μια αφηρημένη έννοια ή ένα σύνολο δραστηριοτήτων μέσα από την ένωση των αντιθέτων τους, π.χ. μσν. ἀνοιγοσφαλίζω, εἰσοδοέξοδος, γλυκόπικρος, ἀγεννητογέννητος, οξινόγλυκος, κυκ. ανεβοκατεβασίδι, εξυπνόζαβος, επ. γελοκλαίω, ανοιγοκλειώ "ανοιγοκλείνω", λυσοδένω, δωδ. ανοιγοκλειδώνω, κυπ. γελόκλαμαν, κρ. κλαψογέλια, σηκοχτυπώ "σηκώνω ψηλά και χτυπώ κάτω", θεσσαλον. σβησογράψιμο, ποντ. λαμποβρέχει "έχει ήλιο και βρέχει συγχρόνως", πελ. πεφτοσηκώνομαι, μακ. πηγαινουγυρίζου, ΚΝΕ αρχοντοτσιγκούνης, κουτοπόνηρος, λυνοδένω, μπαινοβγαίνω, παιρνοδίνω. Τέλος, μια κατηγορία που θα άξιζε ξεχωριστή διαπραγμάτευση είναι τα σύνθετα που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε ημιπροσθετικά: πρόκειται για σύνθετα τα οποία αποτελούνται από τρία τουλάχιστον συστατικά, δύο εκ των οποίων βρίσκονται σε παρατακτική σχέση μεταξύ τους αλλά σε προσδιοριστική σχέση ως προς το τρίτο, το οποίο είναι και η κεφαλή του όλου συνθέτου. Ο τύπος αυτός υπάρχει ήδη από την ΑΕ (με κλασικό παράδειγμα την Βατραχομυομαχία), αλλά σε μεγάλη σπανιότητα. Αντίθετα, η ΜΕ παρουσιάζει δεκάδες τέτοιων ημιπροσθετικών συνθέτων, ιδίως επιθέτων, όπως π.χ. μυξοσκατοφάγος, βροντοσεισμολόγιον, μαυροπλουμιστομάτης, πατρομητρόδοτος, πατρομητρόμοιος, κ.ά. Οι νεοελληνικές διάλεκτοι διατηρούν κάποια σπάνια παραδείγματα της κατηγορίας αυτής, ειδικά σε δημοτικά τραγούδια (π.χ. δωδ. ασπροστρογγυλοπρόσωπος, κατζαροστρογγυλογένης, αθθοκαρποστεμένος "γεμάτος άνθη και καρπούς", θηρ. πατατοριζόμπλακο, κρ. ρουσοψαράφτα "με κόκκινα και ψαρά αφτιά"), η οποία όμως δεν έχει επιβιώσει στην ΚΝΕ, ίσως με κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις όπως ζαμπονοτυρόπιτα. Οι σχηματισμοί αυτοί θέτουν ενδιαφέροντα ζητήματα για όλες τις θεωρίες μορφολογικής ανάλυσης, αποτελώντας οφθαλμοφανή απόδειξη της ιεραρχικής και όχι γραμμικής δομής των συνθέτων. 4. Συμπεράσματα Από την ως τώρα επισκόπηση των διαφόρων τύπων παρατακτικών συνθέτων, προκύπτει ότι όλοι οι σχηματισμοί που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία απαντούν στην ελληνική, άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη παραγωγικότητα. Από διαχρονική σκοπιά, οι περισσότεροι σχηματισμοί εμφανίζονται ήδη από την αρχαιότητα και διατηρούνται μέχρι τη ΝΕ, με μεγαλύτερη παραγωγικότητα στις διαλέκτους της. Ουσιαστικές διαφορές 966

13 διαπιστώθηκαν στον τομέα των αθροιστικών ουσιαστικών πληθυντικού αριθμού, των συνωνυμικών (μονολεκτικών και πολυλεκτικών), καθώς και των ημιπροσθετικών. 967

14 Μονολεκτικά Πολυλεκτικά Συμφυρ Κατάταξη των συνθέτων με σημασιολογικά-πραγματολογικά κριτήρια Προσθετικά Περιληπτικά Συνωνυμικά Προσεγγιστικά Γενικευτικά Μιμητικά Αντιθετικά Παραθετικά Ενδιάμεσα Ο γυναικόπαιδα Ε γαλανόλευκος Ρ ζυμομαγειρεύω ζερβανάποδα Ο τσουκαλολάγηνα Ε Ρ Ο μαντηλοτσέμπερα Ε χρυσομαλαματένιος Ρ κατοικοεδρεύω Ο Ε Ρ Ο πουρνόβραδυν Ε Ρ βραδυαζοξημερώνομαι ζερβόδεξα Ο εισοδοέξοδα Ε παλαβοέξυπνος Ρ πηγαινοέρχομαι μπρουμυτανάσκελα Ο Ο Ο Ο θείες μείες Ο Ε Ε δυό-τρείς Ε μικροίμεγάλοι Ε άσπρος Ε αγάλι αγάλι λίγο-πολύ ξέξασπρος (dvandva) μέρα-νύχτα φύρδην μίγδην Ε ψιντρός Ρ ταρακουνώ Ο ιερομόναχος Ε μοναχοκανακάρης Ρ κουφοτυφλαίνω Ο χιονόνερο Ε γαλαζοπράσινος Ρ χιονοβρέχει βορειοανατολικά Ο αναλυτήςπρογραμματιστ Ο Ε ής 968

15 Βιβλιογραφία Aerts, W. & H. Howkerda, (2002). Lexicon on the Chronicle of the Morea. Groningen: Forsten. Ανδριώτης, N., (1960). Τα παρατακτικά ρηματικά σύνθετα στην ελληνική γλώσσα. Αφιέρωμα στη μνήμη του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ, Ανδριώτης, Ν., (1980). Νεοελληνικά παρατακτικά σύνθετα. Ελληνικά 32, Andriotis N. (1956). Die Amredita- Zusammensetzung im Alt- und Neugriechischen, Μνήμης Xάριν. Gedenkschrift P. Kretschmer, Wien, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α., (1986). Η νεολογία στην κοινή νεοελληνική. ΕΕΦΣΠΘ Παράρτημα 56, Θεσσαλονίκη. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α., (1996). H νεοελληνική σύνθεση. Στο Γ. Κατσιμαλή & Φ. Καβουκόπουλος (επιμ.), Ζητήματα νεοελληνικής γλώσσας. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης, Βeaton, R., (1989). The Medieval Greek romance. Cambridge: CUP. Βloomfield, L., (1933). Language. New York: Holt. Βrowning, R., (1995). H ελληνική γλώσσα, μεσαιωνική και νέα, μτφρ. Μαρία Κονομή. Αθήνα: Παπαδήμας [Medieval and Modern Greek, Cambridge: CUP, 1983] Booij, G., (2005). Compounding and derivation. In: W. Dressler, F. Rainer, D. Kastovsky & O. Pfeiffer (eds.) Morphology and its demarcations. Amsterdam: Benjamins, Γαβρηιλίδου, Ζ., (1998). Πολυλεκτικά παραθετικά σύνθετα: κατονομασία και κατάδειξη. Μελέτες για την ελληνική γλώσσα 18: Debrunner, A., (2006). Ο σχηματισμός των λέξεων στην αρχαία ελληνική. Σε ηλεκτρονική μορφή στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα του Κέντρου για την ελληνική γλώσσα (http://www.greeklanguage.gr/greeklang/ancient_greek/tools/structure/index.html). [Griechische Wortbildungslehre, Heidelberg: Carl Winters Universitätsbuchhandlung, 1917] Koutita-Kaimaki, M. & A. Fliatouras, (2001). Blends in Greek dialects : A morphosemantic analysis. In A. Ralli, B. D. Joseph & M. Janse (eds.) Proceedings of the First International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory, Patras, Greece, Oct , 2000), Patras: University of Patras, Hatcher, A., (1951). Modern English word-formation and Neo-Latin, Baltimore: John Hopkins Press. Κριαράς, Ε., (εκδ.). Βυζαντινά ιπποτικά μυθιστορήματα. Αθήνα: Ζαχαρόπουλος. Κριαράς, Ε., (εκδ.) ( ). Λεξικό της μεσαιωνικής δημώδους γραμματείας. τ.1-15, Θεσσαλονίκη. Κωνσταντινίδου, Μ., (2004), Παραμορφωτική αναδίπλωση λέξεων. Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 24, Lendari, T., (2007). Aφήγησις Λιβίστρου και Ροδάμνης (Livistros and Rodamne). The Vatican version. Aθήνα: ΜΙΕΤ. Mackridge, P., (1990). H Νεοελληνική γλώσσα, μτφρ. Κ. Ν. Πετρόπουλος. Αθήνα: Πατάκης. [The Μοdern Greek Language. Oxford: OUP, 1985] Meissner, T. & O. Tribulato, (2002). Nominal composition in Mycenaean Greek. TPhS 100, Mirambel, A., (1978). Η νέα ελληνική γλώσσα. Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ. [La langue grecque moderne, Paris: Klincksieck, 1959]. Muller, H.C., (1920). Greek dvandva compounds. Classical Quarterly 14, 48. Νάκας, Θ., ( ). Λεξική και φραστική επανάληψη / επαναδίπλωση. Λεξικογραφικόν Δελτίον 20, Νicholas, N. & B. Joseph, (2008). Co-ordinative verbal compounds in Modern Greek. Proceedings of the 8 th International Conference on Greek Linguistics, Ioannina 30 August- 3 Sept [ebook] Olsen, S., (2001). Copulative compounds: a closer look at the interface betaeen syntax and morphology. In G. Booij & J. van Marle (eds.), Yearbook of morphology 2000, Dordrecht: Kluwer, Olsen, S., (2004). Coordination in morphology and syntax. In A. ter Meulen & W. Abraham (eds.) Composition of Meaning. Amsterdam: Benjamins, Ράλλη, A., (2007). Η σύνθεση λέξεων. Αθήνα: Πατάκης. Risch, E., ( ). Wortbildung der homerischen Sprache. Berlin/New York: De Gruyter. Scalise, S. & A. Bisetto, (2005). Classification of compounds. Lingue e Linguaggio 2, Søgaard, A., (2005). Compounding theories and linguistic diversity. Ιn Z. Frajzyngier, A. Hodges & D. S. Rood (eds.), Linguistic diversity and language theories. Amsterdam: John Benjamins, Steiner-Weber, A., (1991). Merkmale der byzantinischen Wortbildung anhand der Komposition. In W. Hörandner & E. Trapp (eds.) Lexicographica byzantina. Wien: ÖAW, Ten Hacken, P., (2000). Derivation and compounding. In G. Booij (ed.), Morphologie. Berlin: De Gruyter,

16 Trapp, E., (ed.) ( ). Lexikon der Byzantinischen Gräzität, Faszikel 1-6, Wien: ÖAW. Τριανταφυλλίδης, Μ., (1941). Νεοελληνική γραμματική. Αθήνα: ΟΕΣΒ. Wälchli, B., (2005). Co-compounds and natural coordination. Oxford: OUP. 970

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Παπαναγιώτου Πανεπιστήμιο Πατρών cpapanag@yahoo.gr

Χρήστος Παπαναγιώτου Πανεπιστήμιο Πατρών cpapanag@yahoo.gr K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Παρατηρήσεις στα φραστικά σύνθετα και στις ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο [In D. Theofanopoulou-Kondou, X. Laskaratou, M. Sifianou, M. Georgiafendis, & V. Spyropoulos, eds. Sinxrones tasis stin eliniki glosologia. Meletes afieromenes stin Eirene Philippaki-Warburton [Synchronic

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα

«Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα «Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα Φεβρουάριος 2012 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιβλέπουσα κα. Χριστίνα

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

athanasphil@gmail.com, yan.kosto@gmail.com, gmarkop@phil.uoa.g,r skopetea@rz.uni-potsdam.de

athanasphil@gmail.com, yan.kosto@gmail.com, gmarkop@phil.uoa.g,r skopetea@rz.uni-potsdam.de ΦΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΥ * Θανάσης Γεωργακόπουλος 1, Γιάννης Κωστόπουλος 1, Γεώργιος Μαρκόπουλος 1, Σταύρος Σκοπετέας 2 1 Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2 University

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6. Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη.

Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6. Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη. Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6 Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη. Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή... 2 2. Μέθοδοι συλλογής και προσέγγισης υλικού... 5 3. Επισκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας... 13 4. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ A N A K O I N Ω Σ Η Δεκτοί με κατατακτήριες εξετάσεις στο Τμήμα Φιλολογίας γίνονται μόνο με εξετάσεις. Ο αριθμός των εισακτέων για το 2015-2016 ορίζεται στους 40

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Πτυχιούχων ΤΕΙ (Παν/κό έτος 2011-2012) (Απόφαση ΓΣ 326/26.5.2011) 1 Πτυχιούχων διετούς κύκλου Σπουδών (Παν/κό έτος 2011-2012) (Απόφαση ΓΣ 326/26.5.2011) 2 ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος) στην ΚΝΕ

Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος) στην ΚΝΕ K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος)

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Εισαγωγή στην Σηµασιολογία Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Ορισµοί Εξετάζει την σηµασιολογική δοµή µιας γλώσσας Τοµέας της γραµµατικής 1. Αναλύει την σηµασία των λέξεων 2. α) Ερµηνεύει την σηµασιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ Στόχοι της εργασίας Εντρύφηση στις βασικές αρχές της Επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ

ΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΧΡΟΝΟΙ, ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙ ΑΛΛΟ; Αναστάσιος Τσαγγαλίδης Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης atsangal@enl.auth.gr ABSTRACT The paper discusses

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και αξιολόγηση της χρήσης των µη απλών λεξικών µονάδων κατά την παραγωγή γραπτού λόγου

Έλεγχος και αξιολόγηση της χρήσης των µη απλών λεξικών µονάδων κατά την παραγωγή γραπτού λόγου Έλεγχος και αξιολόγηση της χρήσης των µη απλών λεξικών µονάδων κατά την παραγωγή γραπτού λόγου Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Abstract Aim of this paper is to trace the main difficulties that face

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού κομμωτικής

Σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού κομμωτικής Σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού κομμωτικής ΚΟΜ 108 Εβδομάδα 12 Χρώμα, Σχήμα και κίνηση στο ελεύθερο σχέδιο Χρωµατοµετρία είναι η µέτρηση των χρωστικών ενός διαλύµατος και µετριέται µε το χρωµατόµετρο. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων. Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας

Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων. Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Α. ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Το Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών ιδρύθηκε το 2000 και έχει

Διαβάστε περισσότερα

10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία»

10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» 10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 12-14 14 Νοεμβρίου 2015 Πολυτυπίες της Νέας Ελληνικής σε νεοελληνικά λεξικά και σχολικά εγχειρίδια της γλώσσας και της λογοτεχνίας: Διαστάσεις (κοινωνιο-)γλωσσικής

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 1.1 Παρουσίαση του θέματος 1.2 Η προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Νούμερο 2 Μάρτιος 2009

Νούμερο 2 Μάρτιος 2009 Δελτίο τύπου Μαθήματα Αγγλικών και Γερμανικών για επαγγελματίες προσωρινούς παιδαγωγούς «Ανάπτυξη σειράς μαθημάτων στην Αγγλική και τη Γερμανική γλώσσα και εκπαιδευτικών υλικών για άτομα που σκοπεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18232 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14-12-2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Άννα Αδάμ Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου Α. Nα αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο (80-100 λέξεις). Οι κοινωνικοί

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Αναλυτικά Προγράμματα:

Νέα Αναλυτικά Προγράμματα: Νέα Αναλυτικά Προγράμματα: Πρόγραμμα Σπουδών Λογοτεχνίας ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Επιμέλεια: Β. Παπαδάκη, Σύμβουλος-Φιλόλογος Εποπτεία: Δρ. Αφροδίτη Αθανασοπούλου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2011 1 Τάξη: Α Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Η προσέγγιση που ακολουθείται είναι επικοινωνιακή, καθώς χρησιμοποιεί την τεχνική των «κενών πληροφορίας» (π.χ. Richards 2006: 17). Συγκεκριμένα, οι μαθητές/ήτριες πρέπει να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 Έκδοση 01 9/1/2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Σημερινή χρήση της Κρητικής διαλέκτου Ø Ø στην Κρήτη από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς: Τουρκία:

Διαβάστε περισσότερα

http://glossologia.phil.uoa.gr

http://glossologia.phil.uoa.gr Μια εµπειρική προσέγγιση των βασικών χρωµατικών όρων στην Ελληνική: Η επίδραση του µηχανισµού της σύνθεσης ήµητρα Σερακιώτη & Γεώργιος Μαρκόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών ABSTRACT

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Συντονιστής: Α. Φλιάτουρας ( ρ. Γλωσσολογίας, 407/80 Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας.Π.Θ. και στο Τμήμα Μεσογειακών

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

157). http://glossologia.phil.uoa.gr

157). http://glossologia.phil.uoa.gr Οι σύνθετες λέξεις στις νεοελληνικές διαλέκτους και τη λογοτεχνία Χρυσούλα Καραντζή Κέντρον Ερεύνης Νεοελληνικών ιαλέκτων και Ιδιωµάτων, Ακαδηµία Αθηνών ABSTRACT This paper discusses the use of compounds

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

ε γίνεται διάκριση ανάµεσα στην άδεια λειτουργίας της µεταφορικής επιχείρησης ή την άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης.

ε γίνεται διάκριση ανάµεσα στην άδεια λειτουργίας της µεταφορικής επιχείρησης ή την άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης. ΠΡΟΣ: 1. Υπουργείο Οικονοµίας, Ανταγωνιστικότητας & Ναυτιλίας. Γενική Γραµµατεία Εµπορίου - ΕΥΣΕ Εµπ. 2. Υπουργό Υποδοµών Μεταφορών και ικτύων 3. Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιµατικής Αλλαγής Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ. 119-128 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ Γιώργος Δρόσος ΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Συλλογιστική Η γνωστική διεργασία μέσω της οποίας καταλήγουμε σε συμπεράσματα και, μάλιστα, σε συμπεράσματα που συχνά υπερβαίνουν τη διαθέσιμη πληροφορία

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι.

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου, Ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 Β ΕΞΑΜΗΝΟ 9.00 10.00 Γενική Γλωσσολογία ΙΙ Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο.

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Αποτελέσματα από την επεξεργασία 226 ισολογισμών ισάριθμων βιομηχανιών με έδρα την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη Βασικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό.

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ - ΕΥΘΥΣ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ Β Ερωτηματικές προτάσεις Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. Με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Ρουσουλιώτη Θωμαή Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Το πιστοποιητικό ελληνομάθειας απευθύνεται σε ένα ευρύ ηλικιακά κοινό. Ειδικότερα, κάθε χρόνο διενεργούνται

Διαβάστε περισσότερα