Διεθνών Οργανισμών. Η συμμετοχή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διεθνών Οργανισμών. Η συμμετοχή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ)"

Transcript

1 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Νομικής Τμήμα Νομικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών: Τομέα Διεθνών Σπουδών Κατεύθυνση: Ευρωπαϊκού Δικαίου Μάθημα : Ευρωπαϊκό Δίκαιο Εμβάθυνσης Ι Διδάσκοντες: Επικ. Καθ. Μεταξία Ι. Κουσκουνά, Επικ. Καθ. Ρεβέκκα Εμμανουέλα Παπαδοπούλου Ακαδημαϊκό Έτος: Εργασία με θέμα: Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο των Διεθνών Οργανισμών. Η συμμετοχή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) Βλαστού Φοίβη Ξερνού Μαρία Παπαδάκη Δήμητρα Αθήνα

2 Περιεχόμενα Σελ. Πρόλογος 2 Μέρος Ι: Η παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο των Διεθνών Οργανισμών. 5 Α) Η παρουσία της Ένωσης στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών, η θεωρητική δυνατότητα προσχώρησής της σε αυτούς και τα πρακτικά εμπόδια. 5 Β) Η δράση της Ένωσης στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών και η νομολογιακή ανάδειξη της αρχής της συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ Ένωσης και κρατών μελών, στο πλαίσιο των σχέσεων με διεθνείς οργανισμούς. 7 Β)i.Η ένταξη της Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς. 7 Β) ii.η θέση της Ένωσης στο πλαίσιο λήψης αποφάσεων εντός διεθνούς οργανισμού. 10 Γ) Οι έννομες συνέπειες των πράξεων που εκδίδουν τα όργανα των διεθνών οργανισμών. 12 ΜΕΡΟΣ ΙΙ: Η συμμετοχή της Ένωσης στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). 15 Α)H παρουσία της Ένωσης στον ΠΟΕ και το νομικό καθεστώς της συμμετοχής της. 15 Β) Τα κοινά στοιχεία της Ένωσης και του ΠΟΕ σχετικά με τους στόχους και τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου. 21 Γ) Επιβολή κυρώσεων στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. 25 Γ)i.Εισαγωγή. 25 Γ)ii.Το όργανο επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ και η ΕΕ. 27 Δ) Εφαρμογή των Συμφωνιών του ΠΟΕ (WTO Agreements) και των αποφάσεων του Οργάνου Ρύθμισης Διαφορών(DSB, ΟΕΔ) από τα ενωσιακά Δικαστήρια. 29 Δ)i.Eιδικότερα το άμεσο αποτέλεσμα των διατάξεων των Συμφωνιών ΠΟΕ. 29 Δ)ii. Ειδικότερα το άμεσο αποτέλεσμα των αποφάσεων του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών του ΠΟΕ. 32 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 36 1

3 «Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν τη μεγάλη προσπάθεια (της ευρωπαϊκής ενοποίησης) με ελπίδες και θαυμασμό. Δεν θεωρούμε μια ισχυρή και ενωμένη Ευρώπη σαν ανταγωνιστή αλλά εταίρο. Βασικός στόχος της εξωτερικής μας πολιτικής τα τελευταία δεκαεπτά χρόνια υπήρξε η υποβοήθηση της προόδου στην Ευρώπη. Πιστεύουμε ότι μια ενωμένη Ευρώπη θα είναι ικανή να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο στην κοινή άμυνα, να ανταποκριθεί περισσότερο γενναιόδωρα στις ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών, να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη φιλελευθεροποίηση του εμπορίου, για την επίλυση των προβλημάτων γύρω από τις πρώτες ύλες και τη νομισματική τάξη, για την ανάπτυξη συντονισμένων (co-ordinated)πολιτικών στον οικονομικό, πολιτικό και διπλωματικό τομέα. Βλέπουμε την (Ενωμένη) Ευρώπη, σαν εταίρο με τον οποίο μπορούμε να συνεργαστούμε σε ισότιμη βάση για την αντιμετώπιση του μεγάλου και δύσκολου έργου της οικοδόμησης και άμυνας μιας κοινότητας ελευθέρων εθνών». Πρόεδρος Kennedy,1962 Πρόλογος (Παπαδάκη Δ.) Κατά την ιστορική εξέλιξη της Ένωσης, οι σχέσεις αυτής και των κρατών μελών με διεθνείς οργανισμούς οικονομικής συνεργασίας, αποτέλεσαν αντικείμενο ρύθμισης της Συνθήκης της Ρώμης. Τα κράτη μέλη «δεν ενεργούν παρά μόνο από κοινού, μέσα στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών οικονομικού χαρακτήρα 1». Η εν λόγω «από κοινού δράση» στο πλαίσιο των οικονομικών οργανισμών, σε συνδυασμό με την «κοινή δράση» στα πλαίσια των πολιτικών οργανισμών 2, υπήρξε φυσική συνέπεια της κοινής εμπορικής πολιτικής, ως αναγκαίο συνεπακόλουθο της τελωνειακής ένωσης 3.Η τελευταία είχε ως στόχο να συμβάλλει «στην αρμονική ανάπτυξη του παγκοσμίου εμπορίου» και στην «βαθμιαία κατάργηση των περιορισμών στις διεθνείς ανταλλαγές και στη μείωση των τελωνειακών φραγμών 4».Η Συνθήκη επιφόρτιζε την Επιτροπή να αναπτύξει επαφές με τα όργανα του ΟΗΕ, άλλους εξειδικευμένους οργανισμούς καθώς και με την GATT(General Agreement on Tariffs and Trade) 5, το Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΟΣΑ(Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) 6. Σήμερα, «η Ένωση μπορεί να συνάπτει συμφωνία με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, όταν το προβλέπουν οι Συνθήκες ή όταν η σύναψη συμφωνίας είναι αναγκαία για την επίτευξη, στο πλαίσιο των πολιτικών της Ένωσης, ενός εκ των στόχων που καθορίζονται από τις Συνθήκες, ή προβλέπεται σε νομικά δεσμευτική πράξη της Ένωσης ή 1 Α.116 Συνθήκης της Ρώμης. 2 Μέσω του μηχανισμού Πολιτικής Συνεργασίας. Π.Κ. Ιωακειμίδης, Οι εξωτερικές οικονομικές σχέσεις και πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Εκδ.Παπαζήση, 1980). 3 Καθώς και της λειτουργίας του κοινού εξωτερικού δασμολογίου ιδιαίτερα(κεδ),η λειτουργία του οποίου στις τελωνειακές ενώσεις συνεπάγεται τη ρύθμιση των εμπορικών σχέσεων σε ομοιόμορφη συλλογική βάση. 4 Α.110 Συνθήκης της Ρώμης. 5 Πραγματικό θεμέλιο της εμπορικής πολιτικής της τότε Κοινότητας, ήταν η δυνατότητά της να συνάπτει με τρίτες χώρες «προτιμησιακές» ή «μη προτιμησιακές» εμπορικές συμφωνίες,κατ άρθρον 113 Συνθήκης της Ρώμης.Οι δεύτερες συνεπάγονταν τη μείωση δασμών του Κοινού Εξωτερικού Δασμολογίου σύμφωνα με το αξίωμα του πλέον ευνοούμενου έθνους (MFN),δηλαδή την ομοιόμορφη,για όλες τις χώρες, μείωση δασμών, για μια σειρά προϊόντων. 6 Α.229,230,231 Συνθήκης της Ρώμης. 2

4 ακόμη ενδέχεται να επηρεάσει κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους», κατ άρθρον ΣΛΕΕ. Στο πλαίσιο, συνεπώς, άσκησης της εξωτερικής της δράσης και συγκεκριμένα της Κοινής Εμπορικής Πολιτικής(ΚΕΠ) της, η οποία τελεί σε στενή σχέση με τη δημιουργία τελωνειακής ένωσης, «η Ένωση (συνεχίζει να) συμβάλλει, στην αρμονική ανάπτυξη του παγκοσμίου εμπορίου, στην προοδευτική κατάργηση των περιορισμών στις διεθνείς συναλλαγές και στις άμεσες ξένες επενδύσεις, καθώς και στον περιορισμό των τελωνειακών και άλλων φραγμών», σύμφωνα με το α.206 ΣΛΕΕ, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει συναφής στόχος της, εκείνος της προώθησης της ενσωμάτωσης όλων των κρατών στην παγκόσμια οικονομία, μεταξύ άλλων και μέσω της κατάργησης των περιορισμών του διεθνούς εμπορίου(α.21 ΣΕΕ). Σε συνάρτηση με την κοινή εξωτερική πολιτική θα πρέπει να εξεταστεί και η σχέση της Ένωσης με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, το νομικό σύστημα του οποίου έλκει την καταγωγή του από τη Γενική Συμφωνία για Δασμούς και Εμπόριο του 1947,όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την GATT του Συγκλίνων με των της Ένωσης, σκοπός του ΠΟΕ, όπως αυτός προκύπτει από το Προοίμιο της ιδρυτικής Συμφωνίας, τις διατάξεις της GATT και των άλλων πολυμερών εμπορικών Συμφωνιών του Γύρου της Ουρουγουάης, είναι η σταδιακή απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου με την κατάργηση των δασμών, των ποσοτικών περιορισμών και των άλλων εμποδίων του εμπορίου, που επιβάλλουν τα κράτη για το δικό τους συμφέρον κατά τις εξαγωγές και κυρίως τις εισαγωγές εμπορευμάτων και τη διασυνοριακή διακίνηση (παροχή) υπηρεσιών, καθώς και η εξασφάλιση συνθηκών ενός δικαίου και θεμιτού εμπορίου (fair trade) και μαζί ενός ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού μεταξύ των εμπόρων στη διεθνή κοινότητα(κυρίως με την απαγόρευση του dumping,των εσωτερικών ενισχύσεων και των επιδοτήσεων των εξαγωγών) 7.Κριτική έχει δεχθεί ο ΠΟΕ για την αποστολή του αυτή, δεδομένου ότι το ελεύθερο εμπόριο και ο άρρηκτα με αυτόν συνδεόμενος ανταγωνισμός δίδουν προτεραιότητα στην επιδίωξη του κέρδους, ενώ έχει κατηγορηθεί για έλλειψη διαφάνειας κατά τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων και για εφαρμογή αντιδημοκρατικού συστήματος θεσμικής λειτουργίας. 8 Παρεμπιπτόντως, θα πρέπει να τονισθεί πως ο θεμελιακός και απώτερος στόχος και φιλοδοξία των πατέρων της Ευρώπης, η οικοδόμηση, δηλαδή, της πολιτικά ενοποιημένης 7 Χρήστος Σατλάνης, η Ευρωπαϊκή Ένωση ως διεθνής οργανισμός και έννομη τάξη μετά τη Συνθήκη της Λισσαβώνας,(Εκδ.Αντ.Ν.Σάκκουλα 2010), Κεφάλαιο 9 :Οι εξωτερικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης 35 Άλλες μορφές εξωτερικής δράσης της Ένωσης. 8 Οδυσσέας Γ. Σπηλιώπουλος, Η Νομική, Θεσμική και Πολιτική Διάσταση της Συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο πολυμερές πλαίσιο των εμπορικών σχέσεων.(εκδ.αντ.ν.σάκκουλα,2003)σ.292 επ. 3

5 Ευρώπης, με την έννοια της βαθμιαίας «αντικατάστασης» των εθνικών κρατών με μία ευρύτερη υπερεθνική οντότητα, υπήρξε βαθιά πολιτικός. Αναμφίβολα, οι όροι «οικονομική (τότε) Κοινότητα» ή «κοινή αγορά», δεν ανταποκρίνονται σε αυτόν. Ωστόσο, κατά μία έννοια, το πολιτικό στοιχείο υποκρύπτεται σε οιαδήποτε κατάκτηση της Ένωσης σε θεσμικό ή οικονομικό επίπεδο, ενώ πολιτική διάσταση δύνανται να έχουν και οι αποφάσεις για τις φορολογικές, δημοσιονομικές ή νομισματικές υποθέσεις, καθώς επηρεάζουν την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών των κρατών μελών, και συνακόλουθα την κατανομή πολιτικής δύναμης σε ένα πολιτικό σύστημα. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε : «Tο αν θα έχει η (τότε) Κοινότητα εμπορικές σχέσεις με τη Νότιο Αφρική ή την Κίνα ή το Ισραήλ π.χ. είναι αποφάσεις πολιτικού χαρακτήρα 9». Οι στόχοι, λοιπόν της ως άνω εκτεθείσας πολιτικής, της συγκρότησης μίας ένωσης «ανοιχτής» στις συναλλαγές και με τρίτες χώρες, και όχι μιας κοινής αγοράς που θα εφήρμοζε προστατευτικά μέτρα στις εισαγωγές προϊόντων, ήταν σύμφωνοι με το γενικότερο πλαίσιο του ελευθέρου εμπορίου που επικράτησε μετά τον Β Παγκόσμιο πόλεμο, ενώ το α.18 της ΣυνθΕΚ 10 διακήρυττε την πρόθεση της Ένωσης να συμβάλλει στη φιλελευθεροποίηση των διεθνών εμπορικών συναλλαγών, ώστε να εξασφαλισθεί ευνοϊκή αντιμετώπισή της από το διεθνές περιβάλλον. Η Κοινή Εμπορική Πολιτική της Ένωσης, αποτέλεσε μια πολιτική διαπραγμάτευσης και στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών και την καθιστά υπολογίσιμη δύναμη έναντι των βασικών εμπορικών της ανταγωνιστών(η.π.α. 11, 9 Π.Κ. Ιωακειμίδης, Οι εξωτερικές οικονομικές σχέσεις και πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Εκδ.Παπαζήση, 1980).Κεφάλαιο ΙΧ. Ο μηχανισμός πολιτικής συνεργασίας της Κοινότητας και οι προοπτικές ανάπτυξης Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής. 10 «τα κράτη μέλη δηλώνουν ότι είναι διατεθειμένα να συμβάλλουν στην ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου και στη μείωση των εμποδίων στις συναλλαγές συνάπτοντας συμφωνίες που αποβλέπουν, με βάση την αμοιβαιότητα και προς το κοινό όφελος, στη μείωση των δασμών κάτω από το γενικό επίπεδο που θα ήταν δυνατόν να επικαλεστούν λόγω της σύστασης τελωνειακής ένωσης μεταξύ τους». Μέσω αυτού, τα κράτη επιχείρησαν να διαβεβαιώσουν ότι η διαμόρφωση κοινού δασμολογίου στο μέτρο που προβλεπόταν από το α.χχχιv 5 GATT, δεν απέκλειε τη συμμετοχή τους σε συμφωνίες περαιτέρω μείωσης των δασμών. 11 Μέχρι τα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1980, η αμερικανική εμπορική διπλωματία, ελλείψει κυρίως εναλλακτικών λύσεων,στήριζε ανεπιφύλακτα το πολυμερές εμπορικό σύστημα. Προς τα τέλη της παραπάνω δεκαετίας, σημειώθηκε μια σημαντική στροφή στην πολιτική των ΗΠΑ προς την συγκρότηση περιφερειακών συσπειρώσεων εμπορικού χαρακτήρα και στην Βόρειο Αμερική με την σύναψη της Βορειοαμερικανικής Συμφωνίας Ελευθέρου Εμπορίου (NAFTA) με τον Καναδά και το Μεξικό αλλά και στην ζώνη Ασίας-Ειρηνικού. Παράλληλα, οι Η.Π.Α. δεν δίσταζαν να επιβάλλουν μονομερείς κυρώσεις-αντίποινα, με τη μορφή υπέρμετρης αύξησης δασμών, σε βάρος των εμπορικών τους εταίρων και ιδίως της Ευρωπαϊκής τέως Κοινότητας, κάθε φορά που εκτιμούσαν, μονομερώς, ότι αυτή εφήρμοζε μέτρα, που, κατά την κρίση τους, έπλητταν τα αμερικανικά εξαγωγικά προϊόντα. Οδυσσέας Γ. Σπηλιώπουλος, Η Νομική, Θεσμική και Πολιτική Διάσταση της Συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο πολυμερές πλαίσιο των εμπορικών σχέσεων.(εκδ.αντ.ν.σάκκουλα,2003)σ.126 επ. 4

6 Ασία) 12. Το εντυπωσιακό στοιχείο στις εξωτερικές σχέσεις της (τότε) Κοινότητας, είναι ότι αναπτύχθηκαν τόσο ραγδαία, ώστε να διατυπωθεί η φράση: «Η (τότε) Κοινότητα εκτιμάται περισσότερο από τους απ έξω παρά από μέσα 13». Μέρος Ι: Η παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο των Διεθνών Οργανισμών.(Παπαδάκη Δ.) Κεφάλαιο Α) Η παρουσία της Ένωσης στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών, η θεωρητική δυνατότητα προσχώρησής της σε αυτούς και τα πρακτικά εμπόδια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως πλήρες μέλος διεθνών οργανισμών απολαμβάνει όλων των δικαιωμάτων αλλά και βαρύνεται, αντίστοιχα με τις υποχρεώσεις που προβλέπει η ιδρυτική Συνθήκη τους. Τα πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα της κατά τα άλλα περιορισμένης παρουσίας της Ένωσης ως μέλους διεθνών οργανισμών είναι: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ),o ΟΓΤ(Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας),η ΕΤΑΑ( Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης) και η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού. Άλλωστε, η συμμετοχή διεθνών οργανισμών, όπως η Ένωση, ως πλήρων μελών άλλων διεθνών οργανισμών είναι μάλλον σπάνια 14. Αντίθετα, δεν είναι μέλος : του ΟΗΕ 15 (έχει όμως, καθεστώς παρατηρητή στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και σε επιμέρους οργανισμούς του: στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και στην UNESCO), του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου(ΔΝΤ)-η ΕΚΤ κατέχει ιδιότητα παρατηρητή στο ΔΝΤ-,της Παγκόσμιας Τράπεζας,του Συμβουλίου της Ευρώπης, ούτε και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ)-παρατηρητής-.Το «καθεστώς παρατηρητή» που έχει η Ένωση σε κάποιους διεθνείς οργανισμούς, έχει εξελιχθεί σε μερικές περιπτώσεις σε καθεστώς «πλήρους συμμετοχής», με μόνη -πλην σημαντική- εξαίρεση, τη δυνατότητα ψήφου. 12 Οδυσσέας Γ. Σπηλιώπουλος, Η Νομική, Θεσμική και Πολιτική Διάσταση της Συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο πολυμερές πλαίσιο των εμπορικών σχέσεων.(εκδ.αντ.ν.σάκκουλα,2003)σ.121 επ. 13 Π.Κ. Ιωακειμίδης, Οι εξωτερικές οικονομικές σχέσεις και πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Εκδ.Παπαζήση, 1980),σ Π.χ.Το καταστατικό του Διεθνούς Ταμείου Ανάπτυξης της Γεωργίας προέβλεπε τη δυνατότητα εισόδου «κάθε ομάδας κρατών μέλους». Η ιδιότητα του πλήρους μέλους ενός διεθνούς οργανισμού βασίζεται στην αρχή της νομικής ισότητας, που συνεπάγεται ισότητα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για όλα τα μέλη. Πρακτικά, παρατηρούμε πολυάριθμες παρεκκλίσεις από αυτή, υπέρ των μεγάλων κρατών και σε βάρος των μικρότερων και αδυνάτων. Αντώνης Μπρεδήμας, Διεθνείς Οργανισμοί, τεύχος Β Νομικό πλαίσιο-δομή-λειτουργία(εκδ.αντ.ν.σάκκουλα, 1990), σ.100 επ. 15 Βάσει του α.4 του Καταστατικού του ΟΗΕ,μόνο κράτη μπορούν να γίνουν μέλη. 5

7 Η δυνατότητα ένταξης της Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς θεμελιώνεται στην εκ των Συνθηκών εξουσιοδότηση, κατά το α ΣΛΕΕ («η Ένωση μπορεί να συνάπτει συμφωνία με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, όταν το προβλέπουν οι Συνθήκες ή όταν η σύναψη συμφωνίας είναι αναγκαία για την επίτευξη, στο πλαίσιο των πολιτικών της Ένωσης, ενός εκ των στόχων που καθορίζονται από τις Συνθήκες, ή προβλέπεται σε νομικά δεσμευτική πράξη της Ένωσης ή ακόμη ενδέχεται να επηρεάσει κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους»), ενώ είναι και νομολογιακά επιβεβαιωμένη 16.Σχετική είναι η ΔΕΚ 1/76 Γνωμοδότηση περί ναυσιπλοΐας στο Ρήνο, στην οποία γίνεται λόγος για τα implied powers ή υπονοούμενες εξουσίες που δεν προβλέπονται ρητώς αλλά είναι απαραίτητες για την άσκηση των λειτουργιών που προβλέπονται στην ιδρυτική συνθήκη. Η θεωρία αυτή δικαιολογείται από λειτουργικούς λόγους και συγκεκριμένα την «αρχή του χρήσιμου αποτελέσματος»(effet utile) 17.Η ιδιότητα της Ένωσης ως μέλους σε διεθνείς οργανισμούς είναι από τα κυριότερα μέσα άσκησης της εξωτερικής της πολιτικής και επίτευξης των στόχων που θέτουν οι Συνθήκες. Διευκρινιστικά,ο όρος «εξωτερικές σχέσεις 18» (external relations) έχει επικρατήσει για την περιγραφή των σχέσεων της Ένωσης με τρίτες χώρες και τους διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς. Σε αυτές εμπίπτουν και ο τομέας ιδιαίτερης αρμοδιότητας της Ένωσης περί Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας(ΚΕΠΠΑ 19 )-αναπόσπαστο στοιχείο της οποίας συνιστά η Κοινή Πολιτική Ασφαλείας και Άμυνας(ΚΠΑΑ)-, ο τομέας αποκλειστικής αρμοδιότητας περί Κοινής Εμπορικής Πολιτικής (ΚΕΠ 20 ) και η πολιτική συνεργασίας με τρίτες χώρες για την ανάπτυξη και ανθρωπιστικής βοηθείας 21. Πέραν του ότι στις Συνθήκες υπάρχουν διατάξεις που αναφέρονται γενικά, στην συνεργασία της με διεθνείς οργανισμούς (α.220 ΣΛΕΕ και α.21 1 εδ.2 ΣΕΕ),ενώ απουσιάζουν κανόνες που να διέπουν τη διαδικασία και τη δράση της ως μέλους αυτών, περαιτέρω πρακτικές δυσχέρειες κατά την ένταξη της Ε.Ε. εντός ενός διεθνούς οργανισμού ανακύπτουν: Από τα εμπόδια που τίθενται εκ του καταστατικού του εκάστοτε διεθνούς οργανισμού,καθώς συχνά δεν προβλέπουν τη δυνατότητα ενός διεθνούς 16 ΔΕΚ 1/94 Γνωμοδότηση περί ΠΟΕ. 17 ΔΕΚ 8/55,ΔΕΚ 29/59,ΔΕΚ 22/70, Αντώνης Μπρεδήμας, Διεθνείς Οργανισμοί, τεύχος Β Νομικό πλαίσιο-δομή-λειτουργία(εκδ.αντ.ν.σάκκουλα, 1990), σ Π.Κ. Ιωακειμίδης, Οι εξωτερικές οικονομικές σχέσεις και πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Εκδ.Παπαζήση, 1980).σ Α.23επ. ΣΕΕ. 20. α.3 1 ε) ΣΛΕΕ,α.205επ. ΣΛΕΕ 21 Α.208επ ΣΛΕΕ 6

8 οργανισμού σαν την Ένωση να γίνει μέλος και περιορίζονται στα κράτη. Υπενθυμίζεται πως η Ε.Ε. είναι διεθνής οργανισμός, ως ένωση κρατών που επιδιώκει ορισμένους σκοπούς 22. Λόγω έλλειψης αρμοδιότητας της Ένωσης να προσχωρήσει στον διεθνή οργανισμό 23. Εκ της απροθυμίας των κρατών μελών να απουσιάζουν ως αυτόνομα μέλη από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός ενός διεθνούς οργανισμού, έχοντας υποκατασταθεί από την Ένωση. Προβλήματα προκαλούνται και από τη μη προσχώρηση της Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς, όπως συμβαίνει με την περίπτωση της ΔΟΕ 24, παρά το ότι μεγάλο μέρος των αποφάσεων που υιοθετούνται από τον οργανισμό εμπίπτουν σε ενωσιακή αρμοδιότητα, με συνέπεια τη δημιουργία δυσχερειών στη λήψη αποφάσεων και εφαρμογής τους στην ενωσιακή έννομη τάξη. Κεφάλαιο Β) Η δράση της Ένωσης στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών και η νομολογιακή ανάδειξη της αρχής της συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ Ένωσης και κρατών μελών, στο πλαίσιο των σχέσεων με διεθνείς οργανισμούς (τόσο κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων ένταξης, όσο και κατά το στάδιο λήψης αποφάσεων στην περίπτωση που είναι ήδη μέλος ενός διεθνούς οργανισμού μαζί με τα κράτη μέλη). Β)i.Η ένταξη της Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς. Η περίπτωση κατά την οποία η ένταξη της Ένωσης είναι εφικτή: Εφόσον η Ένωση επιθυμεί να προσχωρήσει ως μέλος σε έναν διεθνή οργανισμό και αυτό προβλέπεται από το καταστατικό του, η Επιτροπή, ή ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα ΚΕΠΠΑ 25, 22 Επιπροσθέτως, κατά τη διάταξη του α.47 ΣΕΕ ορίζεται ρητώς πως έχει διεθνή νομική προσωπικότητα, είναι υποκείμενο του διεθνούς δικαίου,παρότι στηρίζεται σε 2 Συνθήκες. Ωστόσο η ΔΝΠ μπορεί, αλλά δεν είναι απαραίτητο να οδηγεί σε ικανότητα σύναψης διεθνών συνθηκών. Αντώνης Μπρεδήμας, Διεθνείς Οργανισμοί, τεύχος Β Νομικό πλαίσιο-δομή- Λειτουργία(Εκδ.Αντ.Ν.Σάκκουλα, 1990), σ π.χ. προυπάρχουσα έλλειψη αρμοδιότητας να γίνει συμβαλλόμενο μέρος της ΕΣΔΑ(ΔΕΚ 2/94 Γνωμοδότηση περί ΕΣΔΑ). Με το α. 6 παρ.2 ΣΕΕ απονεμήθηκε ρητή αρμοδιότητα ένταξής της στην ΕΣΔΑ. 24 στην οποία η Ένωση έχει καθεστώς παρατηρητή, λόγω έλλειψης πρόβλεψης στο καταστατικό της ΔΟΕ να γίνει μέλος της ως διεθνής οργανισμός. 25 Για την υποβολή του αιτήματος δεν απαιτείται προηγούμενη συναίνεση του Συμβουλίου, αν και στην πράξη η Επιτροπή και ο Ύπατος εκπρόσωπος για θέματα ΚΕΠΠΑ(ως επικεφαλής του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων) προβαίνουν πάντα σε προηγούμενες διαβουλεύσεις με το Συμβούλιο. 7

9 αναλαμβάνει την κατάθεση του επισήμου αιτήματος 26 από πλευράς Ένωσης, όπως προκύπτει από την ερμηνεία των α.218, ΣΛΕΕ. Ζήτημα γεννάται ως προς την ύπαρξη ή μη υποχρέωσης του Συμβουλίου για έκδοση δεσμευτικής πράξης έναρξης διαπραγματεύσεων 28 εκ της υποβολής του παραπάνω αιτήματος. Κατά μία άποψη, αυτή επιβάλλεται από το καθήκον συνεργασίας μεταξύ των ενωσιακών οργάνων για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης (α.4 3 και 24 3 ΣΕΕ),άλλως θα μπορούσε να ασκηθεί κατά του Συμβουλίου προσφυγή κατά παραλείψεως(α.265 ΣΛΕΕ) Σύμφωνα με άλλη άποψη,δεν προκύπτει τέτοια υποχρέωση από την γραμματική, ιστορική ή τελολογική ερμηνεία του α.218 ΣΛΕΕ. Η περίπτωση κατά την οποία η ένταξη της Ένωσης δεν είναι εφικτή: Σε περίπτωση που δεν προβλέπεται από το καταστατικό του συγκεκριμένου διεθνούς οργανισμού, η δυνατότητα σε διεθνή οργανισμό όπως η Ένωση να γίνει μέλος του, παρά μόνο σε κράτη, αυτή δύναται παρόλα αυτά κατόπιν προσκλήσεως από τα κράτη μέλη να συμμετέχει με δικούς της αντιπροσώπους στις διαπραγματεύσεις του καταστατικού. Βέβαια, δεν της εξασφαλίζεται ότι θα μπορέσει να καταστεί μέλος του, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να μη γίνει δεκτό από τα αντισυμβαλλόμενα κράτη. Ελλείψει σχετικών διατάξεων το Δικαστήριο έκρινε: Όσον αφορά διεθνείς οργανισμούς, των οποίων το αντικείμενο εμπίπτει έστω και εν μέρει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης (α.3 παρ.1 ΣΛΕΕ) ή στη συντρέχουσα που έχει τραπεί σε αποκλειστική (α.2 παρ.2 και α.3 παρ.2 ΣΛΕΕ), αλλά στους οποίους λόγω καταστατικού δεν μπορεί να είναι μέλος, τα κράτη μέλη βαρύνονται με την υποχρέωση καταβολής όλων των δυνατών προσπαθειών κατά τις διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση της Ένωσης ως μέλους στον υπό ίδρυση διεθνή οργανισμό(δεκ 3,4,6/76 Cornelis Kramer and others). Εάν παρά τις προαναφερθείσες οφειλόμενες προσπάθειες των κρατών μελών,η ένταξη της Ένωσης δεν καταστεί δυνατή,τα κράτη μέλη βαρύνονται με μία άλλη υποχρέωση που αναλύθηκε στη ΔΕΚ 2/91:Γνωμοδότηση περί Συμφωνίας ΔΟΕ : «Οσάκις προκύπτει ότι το αντικείμενο μιας διεθνούς συμβάσεως εμπίπτει εν μέρει στην αρμοδιότητα της Κοινότητας και εν μέρει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, η επιταγή του ενιαίου της διεθνούς εκπροσώπησης της Κοινότητας επιβάλλει να εξασφαλίζεται η 26 ΔΕΚ 2/91 Γνωμοδότηση περί Συμφωνίας ΔΟΕ:Το Δικαστήριο έχει επιβεβαιώσει ότι η ανταλλαγή επιστολών μεταξύ της Επιτροπής και της ΔΟΕ, το 1989, οδήγησε στην απόκτηση ιδιότητας παρατηρητή από την Ένωση εντός του διεθνούς οργανισμού. 27 «Η εφαρμογή του παρόντος άρθρου ανατίθεται στον ύπατο εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και στην Επιτροπή». 28 Κατ άρθρον 218 ΣΛΕΕ 8

10 στενή συνεργασία μεταξύ των τελευταίων και των κοινοτικών οργάνων τόσο κατά τη διαδικασία διαπραγματεύσεως και συνάψεως, όσο και κατά την εκτέλεση των αναλαμβανομένων υποχρεώσεων». Πρόκειται για την αρχή της συνεργασίας που προβλεπόταν στο πρώην άρθρο 116 ΣΕΟΚ, και στα σημερινά α ,α , α ΣΕΕ, ως απορρέουσα από την αρχή της ενιαίας διεθνούς εκπροσώπησης και άρα ως υπέρτερης ισχύος γενική αρχή ενωσιακού δικαίου που δεσμεύει τα ενωσιακά όργανα και τα κράτη μέλη ως εντολοδόχους (trustees) της Ένωσης εντός του οργανισμού. Στην πράξη, η υποχρέωση συνεργασίας και αλληλεγγύης των κρατών μελών προς την Ένωση, εντός ενός διεθνούς οργανισμού, στον οποίο η τελευταία δεν μπορεί να καταστεί μέλος, ισοδυναμεί με ενημέρωσή της, υιοθέτηση κοινών θέσεων στα θέματα που ανήκουν στην αρμοδιότητά της, και κοινή δράση υπέρ του ενωσιακού συμφέροντος εκ των κρατών μελών, ενώ συντονιστικές αρμοδιότητες ασκεί ο Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα ΚΕΠΠΑ. Η ΔΕΚ C-45/07 (Επιτροπή κατά Ελλάδας), επεκτείνει την υποχρέωση των κρατών μελών και σε επίπεδο κατάθεσης προτάσεων για ανάληψη δράσης. Σύμφωνα με αυτήν, στο πλαίσιο του καθήκοντος συνεργασίας και επιδίωξης των ενωσιακών συμφερόντων από τα κράτη μέλη, όταν η Ένωση δεν μπορεί να γίνει μέλος του διεθνούς οργανισμού, τα κράτη μέλη απαγορεύεται να προβαίνουν ακόμη και σε κατάθεση απλών προτάσεων υιοθέτησης κανόνων από το διεθνή οργανισμό, οι οποίοι, αν υιοθετούνταν θα έρχονταν σε αντίθεση με τις διατάξεις του ενωσιακού δικαίου, σε χώρο αρμοδιότητας της Ένωσης. 29 «Σύμφωνα με την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, η Ένωση και τα κράτη μέλη εκπληρώνουν τα εκ των Συνθηκών καθήκοντα βάσει αμοιβαίου σεβασμού και αμοιβαίας συνεργασίας. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο ικανό να διασφαλίσει την εκτέλεση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις Συνθήκες ή προκύπτουν από πράξεις των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Τα κράτη μέλη διευκολύνουν την Ένωση στην εκπλήρωση της αποστολής της και απέχουν από τη λήψη οποιουδήποτε μέτρου ικανού να θέσει σε κίνδυνο την πραγματοποίηση των στόχων της Ένωσης». 30 «Τα κράτη μέλη υποστηρίζουν ενεργά και ανεπιφυλάκτως την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της Ένωσης, με πνεύμα πίστης και αμοιβαίας αλληλεγγύης και σέβονται τη δράση της Ένωσης στον εν λόγω τομέα. Τα κράτη μέλη εργάζονται ομού για την ενίσχυση και ανάπτυξη της αμοιβαίας πολιτικής τους αλληλεγγύης. Απέχουν από κάθε δράση αντίθετη προς τα συμφέροντα της Ένωσης ή ικανή να θίξει την αποτελεσματικότητά της ως συνεκτικής δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Το Συμβούλιο και ο ύπατος εκπρόσωπος μεριμνούν για την τήρηση αυτών των αρχών». 31 «Τα κράτη μέλη συντονίζουν τη δράση τους στα πλαίσια των διεθνών οργανισμών και στις διεθνείς διασκέψεις και υποστηρίζουν, στα πλαίσια αυτά, τις θέσεις της Ένωσης. Ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας εξασφαλίζει την οργάνωση του συντονισμού αυτού. Στους διεθνείς οργανισμούς και στις διεθνείς διασκέψεις στις οποίες δεν συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη, τα κράτη μέλη που συμμετέχουν υποστηρίζουν τις θέσεις της Ένωσης». 9

11 Β) ii.η θέση της Ένωσης στο πλαίσιο λήψης αποφάσεων εντός διεθνούς οργανισμού. Το ζήτημα του αριθμού των ψήφων. Όταν η Ένωση καθίσταται μέλος ενός διεθνούς οργανισμού, τίθεται ζήτημα ως προς τον τρόπο συμμετοχής της στη λήψη αποφάσεων και συγκεκριμένα ως προς τον αριθμό των ψήφων που διαθέτει. Το ερώτημα είναι εάν θα έχει μία ψήφο ή τόσες όσα και τα κράτη μέλη της, είτε μετέχει μόνη, είτε με αυτά στο διεθνή οργανισμό. Η απάντηση εναπόκειται στην απόφαση του συνόλου των μελών του εκάστοτε διεθνούς οργανισμού και ακολούθως, κρίνεται περιπτωσιολογικά. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το σύστημα που ακολουθεί ο ΟΓΤ είναι εκείνο της «εναλλακτικής άσκησης δικαιώματος ψήφου και ομιλίας», δηλαδή αποκλείεται η παράλληλη άσκηση του δικαιώματος και από τα κράτη μέλη και από την Ένωση, στον ΠΟΕ η Ένωση διαθέτει τόσες ψήφους όσα είναι και τα κράτη μέλη της, ενώ σε άλλους διεθνείς οργανισμούς όπου μετέχει μόνο η Ένωση, χωρίς τα κράτη μέλη της, πολλές φορές της αναγνωρίζεται μόνο μία ψήφος. Οι σχέσεις μεταξύ Ένωσης και κρατών μελών κατά τη διαμόρφωση του περιεχομένου της ψήφου, όταν μετέχουν και η Ένωση και τα κράτη μέλη παράλληλα. Οι σχέσεις αυτών διέπονται από το καθήκον συνεργασίας μεταξύ Ένωσης και κρατών μελών για τη διαμόρφωση του περιεχομένου των ψήφων που διαθέτουν, με τέτοιο τρόπο, ώστε να συμμορφώνονται με την αρχή της συνεργασίας και αλληλεγγύης που απορρέει από την αρχή του ενιαίου της διεθνούς εκπροσώπησης, όπως έχει διαμορφωθεί από τις Συνθήκες και νομολογιακά από το ΔΕΕ. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο συντονισμός των κρατών μελών με την Ένωση, όταν είναι και οι δύο μέλη διεθνούς οργανισμού, προβαίνουν αμφότεροι σε εσωτερικούς διακανονισμούς,επιτηρούμενους από τον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα ΚΕΠΠΑ(οι οποίοι προσδιορίζουν τον τρόπο και βαθμό συνεργασίας, την κατανομή των αρμοδιοτήτων, τη διαδικασία αντιπροσώπευσης και άσκησης δικαιωμάτων ψήφου).οι διακανονισμοί αυτοί είναι πράξεις δεσμευτικές, με έννομες συνέπειες, οι οποίοι αποτελούν εκπλήρωση στην πράξη του καθήκοντος αλληλεγγύης και συνεργασίας, ελέγχονται από το Δικαστήριο για συμβατότητα με Συνθήκες και με βάση αυτούς ελέγχεται το κύρος των ενωσιακών πράξεων που εκδίδονται κατ εφαρμογή τους. Ειδικότερα,η Επιτροπή και το Συμβούλιο υπέγραψαν το 1991 συμφωνία, βάσει της οποίας πριν από κάθε συνεδρίαση στον ΟΓΤ, πρέπει να οργανώνεται συνάντηση μεταξύ των δύο αυτών οργάνων, προκειμένου να επιτευχθεί ο απαιτούμενος συντονισμός και να προσδιορίζεται η κοινή θέση της Ένωσης και των κρατών μελών, απέναντι στα ζητήματα που τίθενται στο πλαίσιο του οργανισμού. 10

12 Το πρώην ΔΕΚ (στην ΔΕΚ C-25/94 Επιτροπή κατά Συμβουλίου 32 ), χρησιμοποίησε τον διακανονισμό αυτό, ως κριτήριο ελέγχου μίας πράξης της πρώην Κοινότητας, για να ακυρώσει, δηλαδή, μια πράξη του Συμβουλίου, η οποία έδινε το δικαίωμα στα κράτη μέλη να συμμετέχουν στη διαπραγμάτευση μιας συνθήκης που θα υπογραφόταν στο πλαίσιο του ΟΓΤ, αποκλείοντας εκ του αποτελέσματος την Επιτροπή από τη διαδικασία διαπραγματεύσεων. Η πράξη αυτή παραβίαζε τον εσωτερικό διακανονισμό του 1991 και κατ επέκταση το καθήκον συνεργασίας. Με βάση αυτό τον συλλογισμό αυτό, εξηγείται το γιατί μια πράξη του παραγώγου δικαίου της Ένωσης, όπως η απόφαση του Συμβουλίου ελέγχεται ως προς το κύρος της με βάση έναν εσωτερικό διακανονισμό μεταξύ δύο ενωσιακών οργάνων. Ακριβώς επειδή αυτός αποτελεί πράξη εφαρμογής θεμελιώδους αρχής του ενωσιακού δικαίου και συγκεκριμένα του καθήκοντος συνεργασίας μεταξύ ΕΕ-κρατών μελών, οπότε ανάγεται σε αλλά και παράγει κανόνα πρωτογενούς δικαίου που υπερισχύει του παραγώγου. Ενδιαφέρον καθίσταται πως ενώ πρόκειται για μια διοργανική συμφωνία (διακανονισμός),σε περίπτωση παραβίασής της από κράτος μέλος μπορεί να επισύρει ευθύνη 33 του απέναντι στην Ένωση, διότι ως εφαρμογή γενικής αρχής του ενωσιακού δικαίου, υπέρτερης ισχύος, δεσμεύει τόσο τα όργανα της Ένωσης όσο και τα κράτη μέλη ατομικά. Προς επίρρωση της θέσης αυτής αναφέρονται οι : ΔΕΚ C-144/04 Mangold και ΔΕΕ C-555/07 Kücükdeveci. Το Δικαστήριο εν προκειμένω έκανε λόγο για πράξεις παραγώγου δικαίου που δεν καθιερώνουν, αλλά συγκεκριμενοποιούν γενικές αρχές ενωσιακού δικαίου. Οι νομοθετικές αυτές πράξεις περιβάλλονται από την υπέρτερη νομική ισχύ των γενικών αρχών του ενωσιακού δικαίου, δηλαδή του πρωτογενούς ενωσιακού δικαίου. 32 «Επιβάλλεται συναφώς η υπόμνηση ότι, οσάκις προκύπτει ότι ο τομέας τον οποίο διέπει μια συμφωνία ή μια σύμβαση εμπίπτει εν μέρει στην αρμοδιότητα της Κοινότητας και εν μέρει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και των κοινοτικών οργάνων, τόσο κατά τις διαπραγματεύσεις και τη σύναψή της, όσο και κατά την εκτέλεση των αναληφθεισών με αυτή δεσμεύσεων. Η υποχρέωση συνεργασίας απορρέει από την ανάγκη ενιαίας διεθνούς εκπροσώπησης της Κοινότητας... Εναπόκειται στα κοινοτικά όργανα και στα κράτη μέλη η λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για τη βέλτιστη διασφάλιση της συνεργασίας αυτής( ). Στην προκειμένη περίπτωση, πρέπει να θεωρηθεί ότι το σημείο 2.3 του διακανονισμού, ο οποίος συνήφθη μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, συνιστά την υλοποίηση εντός της ΟΓΤ της ανωτέρω υποχρεώσεως συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών της. Εξάλλου, όπως προκύπτει από τους όρους του διακανονισμού, τα δύο θεσμικά όργανα δεσμεύθηκαν αμοιβαίως. Άλλωστε, το Συμβούλιο ούτε προς στιγμήν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αμφισβήτησε το περιεχόμενό τους. Υπό τις περιστάσεις αυτές, διαπιστώνεται ότι, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο συμφωνίας αφορούσε κατ ουσίαν ζήτημα μη εμπίπτον στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας και απονέμοντας, ως εκ τούτου, το δικαίωμα ψήφου, για την έγκριση του εν λόγω σχεδίου, στα κράτη μέλη, το Συμβούλιο παραβίασε το σημείο 2.3 το διακανονισμού που όφειλε να τηρήσει». 33 P.EECKHOUT, Μ.Περάκης, Η ένταξη και η εφαρμογή του διεθνούς κανόνα στην έννομη τάξη της ΕΕ, (Νομική Βιβλιοθήκη 2011), σελ

13 Κεφάλαιο Γ) Οι έννομες συνέπειες των πράξεων που εκδίδουν τα όργανα των διεθνών οργανισμών. Στις περιπτώσεις που επιτυγχάνεται η αποδοχή της Ένωσης ως μέλους ενός διεθνούς οργανισμού, καθίσταται και αποδέκτης των πράξεων του οργάνου αυτού. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν οι πράξεις αυτές παράγουν διαφορετικά έννομα αποτελέσματα εντός της έννομης τάξης της Ένωσης, σε σχέση είτε με το διεθνείς συμβατικούς κανόνες, είτε με το διεθνές εθιμικό δίκαιο. Όσον αφορά στις δεσμευτικές πράξεις κανονιστικού περιεχομένου που εκδίδουν τα όργανα του διεθνούς οργανισμού(αποφάσεις), αυτές είναι δεσμευτικές για την Ένωση και τα κράτη μέλη της όπως και οιοσδήποτε διεθνής κανόνας κατ άρθρο α ΣΛΕΕ. Κατέχουν ιεραρχική θέση ανάμεσα στο πρωτογενές και στο παράγωγο δίκαιο 35. Όμως, διάφορο είναι το θέμα της επίκλησης των αποφάσεων του διεθνούς οργανισμού, προκειμένου να ελεγχθεί το κύρος ενωσιακού κανόνα στο πλαίσιο προσφυγής ακύρωσης /προδικαστικής παραπομπής. Η επίκληση είναι εφικτή από κράτη μέλη και ιδιώτες, μόνο εφόσον παράγουν άμεσο αποτέλεσμα κατά τη νομολογία του ΔΕΕ 36 (ενδεικτικά :δεν αρκεί μια διάταξη διεθνούς συμφωνίας να είναι ρητή, σαφής και ανεπιφύλακτη, αλλά πρέπει και το γενικότερο πνεύμα και ο σκοπός της διεθνούς συμφωνίας ως συνόλου να της επιτρέπουν να αναγνωριστεί ως παράγουσα άμεσο αποτέλεσμα). Η σταθερά αρνητική νομολογία του Δικαστηρίου ως προς τη δυνατότητα επίκλησης διατάξεων μιας διεθνούς συμφωνίας, οι οποίες δεν παράγουν άμεσο αποτέλεσμα, προκειμένου να ελεγχθεί το κύρος πράξης της Ένωσης, κάμφθηκε ως ένα βαθμό με τις αποφάσεις ΔΕΚ 70/87 FEDIOL και ΔΕΚ C-69/89 Nakajima All Precision / Συμβούλιο, με βάση τις οποίες, οι ενωσιακές πράξεις που εκδίδονται με ρητώς εκπεφρασμένο σκοπό να εκπληρώσει η Ένωση τις υποχρεώσεις της έναντι στον διεθνή οργανισμό, μεταφέροντας τη βούλησή του στην εσωτερική της έννομη τάξη, ή που παραπέμπουν ρητά στη διεθνή διάταξη, ερμηνεύονται βάσει του πνεύματος και γράμματος του τελευταίου και το κύρος τους ελέγχεται με βάση αυτόν ακόμη και εάν δεν παράγει άμεσο αποτέλεσμα. Πρόκειται για ρητά τεθειμένες από το Δικαστήριο εξαιρέσεις «Οι συμφωνίες που συνάπτει η Ένωση δεσμέυουν τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη». 35 Εισαγωγή στο δίκαιο της Ε.Ε.,Β.Χριστιανός, (Νομική Βιβλιοθήκη 2010), σελ ΔΕΚ 21-24/72 International Fruit Company and others,δεκ 9/73 Schlüter για τις διατάξεις της ΓΣΔΕ,Βλ.και παρακάτω 37 Μ.Περάκης, Η ένταξη και η εφαρμογή του διεθνούς κανόνα στην έννομη τάξη της ΕΕ, (Νομική Βιβλιοθήκη 2011)σ.193 επ. 12

14 Όσον αφορά στις αποφάσεις των δικαιοδοτικών οργάνων του διεθνούς οργανισμού: Το Δικαστήριο έχει σπανίως δεχθεί πως η ύπαρξη ενός τέτοιου (διεθνούς) δικαιοδοτικού οργάνου και η δεσμευτικότητα των αποφάσεών του είναι καταρχήν συμβατές με το ενωσιακό δίκαιο. Χαρακτηριστική είναι η ΔΕΚ 1/91 Γνωμοδότηση περί ΕΟΧ, κατά την οποία: «Όταν διεθνής συμφωνία που έχει συνάψει η Κοινότητα καθιερώνει ιδιαίτερο δικαιοδοτικό σύστημα,το οποίο περιλαμβάνει δικαστήριο αρμόδιο να επιλύει τις διαφορές μεταξύ των συμβαλλομένων στη συμφωνία μερών και επομένως να ερμηνεύει και τις διατάξεις της, οι αποφάσεις αυτού του δικαστηρίου, δεσμεύουν τα όργανα της Κοινότητας περιλαμβανομένων και του ΔΕΚ,ειδικότερα όταν αυτό καλείται να αποφανθεί επί της ερμηνείας της διεθνούς συμφωνίας, καθόσον αυτή αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ενωσιακής έννομης τάξης. Μια διεθνής συμφωνία προβλέπουσα ένα τέτοιο δικαιοδοτικό σύστημα συμβιβάζεται, καταρχήν με το κοινοτικό δίκαιο διότι η αρμοδιότητα της Κοινότητας επί θεμάτων διεθνών σχέσεων και η ικανότητά της να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες εμπεριέχει κατ ανάγκη την ευχέρεια να υποβάλλει εαυτήν στις αποφάσεις ενός δικαιοδοτικού οργάνου, το οποίο έχει ιδρυθεί δυνάμει των συμφωνιών αυτών,όσον αφορά την ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεών τους». Ωστόσο,στην πράξη η στάση του Δικαστηρίου απέναντι σε δεσμευτικές για την Ένωση αποφάσεις δικαιοδοτικών οργάνων υπήρξε επιφυλακτική, διότι η Ένωση έχει δικό της δικαιοδοτικό όργανο,το ΔΕΕ, που τόνιζε πάντα την αυτονομία της ενωσιακής έννομης τάξης. Σύμφωνα μάλιστα με το α.344 ΣΛΕΕ,τα κράτη μέλη δεσμεύονται να μην υπάγουν αλλού τις διαφορές τους εκτός από τα ενωσιακά δικαστήρια,γεγονός που δημιούργησε εντός της Ένωσης έναν ιδιαίτερο «δικαιοδοτικό πολιτισμό» και «παράδοση» 38. «Ο ρόλος του ΔΕΕ,ως δικαστηρίου υποχρεωτικής δικαιοδοσίας και δη αποκλειστικής αρμοδιότητας(και αυτό πρέπει να ληφθεί ιδιαιτέρως υπόψιν σε σχέση με το ΟΕΔ του ΠΟΕ), έχει ως συνέπεια την απαγόρευση δύο εθιμικών κανόνων του διεθνούς δικαίου: της αρχής της αυτοδικίας και της αρχής της αμοιβαιότητας. Κανένα κράτος μέλος αλλά και κανένα ενωσιακό όργανο δεν μπορεί να εξαρτήσει την εκτέλεση της ενωσιακής του υποχρέωσης από την εκτέλεση αυτής ή άλλης υποχρέωσης που θεωρεί ότι βαρύνει άλλο κράτος μέλος ή ενωσιακό όργανο. Η βαθιά ρήξη του κοινοτικού συστήματος προς τις αρχές του διεθνούς δικαίου το αποσπά από αυτό και προσδίδει αυτονομία. Το ενωσιακό σύστημα κυρώσεων διαρθρώνεται με άξονα το Δικαστήριο ως σχετικά συγκεντρωτικό σύστημα σε διάκριση προς το σχετικά αποκεντρωτικό σύστημα που χαρακτηρίζει, στο θεμέλιό του, το διεθνές 38 Μ.Περάκης, Η ένταξη και η εφαρμογή του διεθνούς κανόνα στην έννομη τάξη της ΕΕ, (Νομική Βιβλιοθήκη 2011)σ.160 επ 13

15 δίκαιο» 39. Έτσι, το πρώην ΔΕΚ επεδείκνυε πάντα μία προτίμηση προς όργανα διευθέτησης διαφορών,που είχαν ιδρυθεί από συμφωνίες στις οποίες η Ένωση αποτελούσε το ισχυρό μέρος( λ.χ. Συμφωνίες Σύνδεσης) και τόνιζε πάντα την αυτονομία της ενωσιακής έννομης τάξης και την ανάγκη να μη θίγεται (η αυτονομία)από τη λειτουργία ενός άλλου δικαιοδοτικού οργάνου. Στη γνωμοδότηση περί της Συμφωνίας ΚΕΕΧ 40, ΔΕΚ 1/00 41, το πρώην ΔΕΚ τόνισε τη σημασία που έχει η αυτονομία και ο λειτουργικός διαχωρισμός του διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου από το αντίστοιχο όργανο της Ένωσης, προκειμένου να γίνεται δεκτή η δεσμευτικότητα των αποφάσεών του και συγκεκριμένα υποστήριξε πως πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις εφόσον δεν προβαίνει σε δεσμευτική ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου. Τέλος, προκειμένου να μπορεί να ελεγχθεί το κύρος ενωσιακής πράξης, ευθέως μέσω αίτησης ακύρωσης ή παρεμπιπτόντως μέσω προδικαστικής παραπομπής, με γνώμονα μια απόφαση διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, θα πρέπει αυτή να παράγει άμεσο αποτέλεσμα, πληρώντας τις προϋποθέσεις που έχει θέσει νομολογιακά το Δικαστήριο για την παραγωγή αμέσου αποτελέσματος από διεθνείς κανόνες, με εξαίρεση την περίπτωση που προβλέπεται ρητώς η παραγωγή αμέσου αποτελέσματος από την απόφαση του διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, στο καταστατικό του διεθνούς οργανισμού. Πράγματι, στην εξέταση παραγωγής αμέσου αποτελέσματος, κατά το Δικαστήριο,(ΔΕΚ C-93/02P Biret International/Συμβούλιο,ΔΕΚ C-120,121 /06P FIAMM and FIAMM Technologies/Συμβούλιο και Επιτροπή) προστίθεται το γενικό κριτήριο του πνεύματος και σκοπού της συμφωνίας, που απουσιάζει κατά τον έλεγχο παραγωγής αμέσου αποτελέσματος των επιμέρους 39 Νίκος Σκανδάμης, Ευρωπαϊκό Δίκαιο Ι, Θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 4.Οργανική υπόσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης,(εκδ.Αντ.Ν.Σάκκουλα 2003)σελ ( Κοινού Ευρωπαϊκού Εναερίου Χώρου) 41 «Αντιστρόφως, όταν μια συμφωνία διακρίνει σαφέστερα σε θεσμικό επίπεδο, την (τότε) Κοινότητα από τα λοιπά συμβαλλόμενα μέρη και δεν επηρεάζει πλέον, αλλοιώνοντας, την άσκηση των αρμοδιοτήτων της Κοινότητας και των οργάνων της και την ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου, μπορεί να γίνει δεκτό ότι διαφυλάσσεται η αυτονομία της κοινοτικής έννομης τάξης. Ειδικότερα, ο κίνδυνος να θίγονται τα θεμέλια της Κοινότητας από την εφαρμογή μιας συμφωνίας είναι κατά μείζονα λόγο ασθενέστερος όταν τα συμβαλλόμενα κράτη της συμφωνίας αυτής αποτελούν μέλη ενός και του αυτού οργανισμού, ο οποίος διαθέτει ίδιο δικαιοδοτικό όργανο και ίδια αρχή εποπτείας, χωριστά από τα κοινοτικά όργανα. Αυτό συνέβαινε με το κοινοποιηθέν στο Δικαστήριο προς γνωμοδότηση δεύτερο σχέδιο συμφωνίας για τη δημιουργία του ΕΟΧ, που το Δικαστήριο έκρινε συμβατό με τη Συνθήκη λαμβάνοντας υπόψιν αυτή τη διαφορά του συνολικού πλαισίου: το σχέδιο ενός δικαστηρίου ΕΟΧ είχε εγκαταλειφθεί, είχε ιδρυθεί ένα δικαστήριο ΕΖΕΣ, οι δε αποφάσεις της επιτροπής που ήταν επιφορτισμένη με τη διευθέτηση των διαφορών μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών της ΕΖΕΣ, καθώς και με την επίτευξη ομοιογενούς ερμηνείας των κανόνων τυ ΕΟΧ, δεν μπορούσαν σε καμία περίπτωση να θίξουν τη νομολογία του Δικαστηρίου»(προμνημονευθείσα γνωμοδότηση 1/92 σκέψεις 18-35). 14

16 διατάξεων του δικαίου της Ένωσης 42. Εάν η προϋπόθεση αυτή δεν πληρούται, η έλλειψη αυτή μπορεί να συμπαρασύρει και τιε επιμέρους διατάξεις της συμφωνίας, στις οποίες εντάσσονται και οι αποφάσεις του δικαιοδοτικού οργάνου που αυτή εγκαθιδρύει. Άρα, εφόσον κατά πάγια νομολογία του ΔΕΕ, οι Συμφωνίες ΠΟΕ δεν παράγουν άμεσο αποτέλεσμα, αυτό συνεπάγεται πως και οι αποφάσεις του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών που αυτές εγκαθιδρύουν, δεν μπορούν να γίνουν αντικείμενο επίκλησης για τον έλεγχο κύρους ενωσιακής πράξης ( πλην των προαναφερθεισών εξαιρέσεων) 43. Αντιστρόφως, αν και επρόκειτο για όργανα πολυμερών διεθνών συμφωνιών και όχι για διεθνείς οργανισμούς, το πρώην ΔΕΚ έχει δεχθεί τη δυνατότητα επίκλησης αποφάσεων Συμβουλίων Σύνδεσης(τα οποία έχουν αρμοδιότητα επίλυσης διαφορών στο πλαίσιο Συμφωνιών Σύνδεσης μεταξύ Ε.Ε. και τρίτων κρατών) για τον έλεγχο κύρους ενωσιακής πράξης, καθώς οι διατάξεις των Συμφωνιών Σύνδεσης παράγουν κατά κανόνα άμεσο αποτέλεσμα, «συμπαρασύροντας» και τις πράξεις των Συμβουλίων που τις ερμηνεύουν και εφαρμόζουν 44. Σχετικά με την ερμηνεία των πράξεων του διεθνούς οργανισμού, στην οποία προβαίνει ένα διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, εγκαθιδρυθέν για το συγκεκριμένο σκοπό, αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη για την ερμηνεία των ενωσιακών πράξεων εφαρμογής, αλλά δεν το δεσμεύει, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στο καταστατικό του διεθνούς οργανισμού. 45 ΜΕΡΟΣ ΙΙ: Η συμμετοχή της Ένωσης στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Κεφάλαιο Α) H παρουσία της Ένωσης στον ΠΟΕ και το νομικό καθεστώς της συμμετοχής της.(βλαστού Φ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μια σύντομη επισκόπηση της δομής και λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη μία και του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου από την άλλη, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν έντονες ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των δύο νομικών συστημάτων. Ειδικότερα, και τα δύο μορφώματα είναι διεθνείς οργανισμοί, με διεθνή 42 Για την αναγνώριση δικαιωμάτων υπέρ ιδιωτών, δεν εξετάζεται η βούληση των συμβαλλομένων μερών όπως στο κλασικό δημόσιο διεθνές δίκαιο, αλλά το πνεύμα, το σύστημα και το γράμμα των διατάξεων της Συνθήκης.ΔΕΚ 26/62 Van Gend en Loos. 43 Βλ.και παρακάτω ειδικότερα. 44 Π.χ. ΔΕΚ C-192/89 Sevince/Staatssecretaris van Justitie 45 Μ.Περάκης, Η ένταξη και η εφαρμογή του διεθνούς κανόνα στην έννομη τάξη της ΕΕ, (Νομική Βιβλιοθήκη 2011)σ.159 επ. 15

17 νομική προσωπικότητα, προδήλως οικονομικού σκοπού, οι οποίοι διαθέτουν θεσμικά όργανα λήψης αποφάσεων και υποχρεωτικά δικαιοδοτικά συστήματα επίλυσης διαφορών. Πέραν όμως αυτών των ομοιοτήτων, οι διαφορές ως προ τη δομή, τη λειτουργία αλλά και γενικότερα τη φιλοσοφία των δύο συστημάτων είναι εμφανείς. Ειδικότερα, ενώ ο ΠΟΕ είναι ένας παγκόσμιος διεθνής οργανισμός, η Ένωση είναι ένα περιφερειακό νομικό σύστημα, περιορισμένο γεωγραφικά. Επιπλέον, ουσιαστική διαφορά εντοπίζεται στο γεγονός ότι η Ένωση βασίζεται σε ένα σύστημα διακυβερνητικής οργάνωσης, στο οποίο τα επιμέρους θεσμικά όργανα βρίσκονται σε ιεραρχική σχέση μεταξύ τους και διαθέτουν εύρος αρμοδιοτήτων για τη δέσμευση των καρτών μελών σε αυτή, δομή η οποία εξυπηρετεί την ευχερέστερη κατάργηση και υιοθέτηση νέων συνθηκών. Με λίγα λόγια, η Ένωση είναι ένας διεθνής οργανισμός με ισχυρή βούληση και δυνατότητες εξέλιξης. Από την άλλη, ο ΠΟΕ είναι δομημένος κατά τέτοιο τρόπο ώστε τα κράτη μέλη να είναι στην πρώτη γραμμή της λήψης αποφάσεων, χωρίς να υφίσταται κάποια ιεραρχική σχέση μεταξύ των κρατών και των οργάνων του οργανισμού, γεγονός το οποίο έχει ως συνέπεια τη δυσκινησία και δυσκολία λήψης αποφάσεων του οργανισμού. Υπό τη τωρινή του μορφή, το νομικό σύστημα του ΠΟΕ πλαισιώνεται από μία σειρά διεθνών συμφωνιών που σχετίζονται με το ελεύθερο εμπόριο 46. Οι σημαντικότερες από τις εν λόγω διεθνείς συμφωνίες είναι η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ) 47, η Γενική Συμφωνία για το Εμπόριο των Υπηρεσιών (ΓΣΕΥ) 48 και η Συμφωνία για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον Εμπορικό Τομέα (ΣΔΠΙ) 49, οι οποίες περιλαμβάνονται σε ξεχωριστά πρωτόκολλα, προσαρτημένα στη Συμφωνία για την εγκαθίδρυση του ΠΟΕ. H DE FACTO ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΓΣΔΕ (1947) Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορική αναδρομή των σχέσεων που δημιουργήθηκαν μεταξύ της Ένωσης και του ΠΟΕ. Αρχικά, πριν την ίδρυση του ΠΟΕ, η Ένωση δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος στη ΓΣΔΕ (GATT 1947), σε αντίθεση με τα κράτη μέλη της, που ήδη πριν από την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, είχαν υπογράψει την συγκεκριμένη διεθνή σύμβαση και επομένως δεσμευόντουσαν από αυτήν. Υπό τις ανωτέρω συνθήκες προέκυψε το εξής πρόβλημα: Ορισμένα κράτη υποστήριξαν ότι ο κοινοτικός κανονισμός 46 Για το σύνολο των διεθνών συμφωνιών του ΠΟΕ βλέπε: 47 Η Γενική Συμφωνία για το Δασμών και Εμπορίου υπήρξε ο προκάτοχος του ΠΟΕ έως το 1995 που ιδρύθηκε ο διεθνής οργανισμός με τη Συμφωνία για την εγκαθίδρυση του ΠΟΕ. Διαθέσιμη στο:

18 βάσει του οποίου τέθηκαν περιορισμοί στις εισαγωγές μήλων από τρίτα κράτη στο εσωτερικό της Κοινότητας παραβίαζε το άρθρο XI της ΓΣΔΕ, που αφορούσε την κατάργηση ποσοτικών περιορισμών στις εισαγωγές και εξαγωγές με τρίτες χώρες. Η υπόθεση International Fruit Company 50 έφτασε στο ΔΕΚ το οποίο κλήθηκε να κρίνει αν η Κοινότητα δεσμευόταν από την ΓΣΔΕ (1947) παρά το γεγονός ότι συμβαλλόμενα μέρη σε αυτήν ήταν μόνο τα κράτη μέλη της και όχι η ίδια η Κοινότητα. Το ΔΕΚ έκρινε ότι, σύμφωνα με τη θεωρία της υποκατάστασης των κρατών μελών από την Ένωση σε προενταξιακές πολυμερείς συνθήκες 51, η τότε Κοινότητα είχε υποκαταστήσει τα κράτη μέλη ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από την GATT 1947 και επομένως αποτελούσε de facto συμβαλλόμενο μέλος και συνακόλουθα δεσμευόταν και η ίδια από τη διεθνή συμφωνία 52. Επίσης. το ΔΕΚ βασίστηκε στο επιχείρημα ότι κατά την ένταξη στην Κοινότητα των κρατών μελών ήταν σαφής η πρόθεσή τους να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις από την ΓΣΔΕ υιοθετώντας και εφαρμόζοντας το κοινοτικό δίκαιο. Με τη νομολογία αυτή, η οποία συνεχίστηκε και σε επόμενες αποφάσεις του ΔΕΚ, το Δικαστήριο προσπάθησε να αποφύγει τις συγκρούσεις που ενδεχομένως θα προέκυπταν μεταξύ των υποχρεώσεων των κρατών μελών απέναντι στην Ένωση και των υποχρεώσεων απέναντι σε τρίτα αντισυμβαλλόμενα κράτη 53. ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΟΕ Από το 1995, με την θέση σε ισχύ της Συμφωνίας για την Εγκαθίδρυση του ΠΟΕ 54, η Ένωση συμμετέχει πλέον επίσημα στον ΠΟΕ ως αντισυμβαλλόμενο μέρος στον οργανισμό 50 ΔΕΚ 21-24/72, απόφαση της , International Fruit Company and others/produktschap voor Groenten en Fruit, Συλλ. 1972, σελ Μ. Περάκης, Η ένταξη και η εφαρμογή του διεθνούς κανόνα στην έννομη τάξη της ΕΕ, Νομική Βιβλιοθήκη, 2011, σελ. 186 επ. 52 Σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΚ προκειμένου να εφαρμοστεί η θεωρία της υποκατάστασης διαδοχής των κρατών μελών από την Ένωση σε πολυμερείς διεθνείς συμφωνίες θα πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: (α) να αποτελούν όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης μέλη του διεθνούς οργανισμού που προϋπήρχε της ένταξής τους στην Ένωση, (β) το αντικείμενο του διεθνούς οργανισμού να εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Ένωσης, (γ) το καταστατικό του οργανισμού να μην αποκλείει την ένταξη άλλου διεθνούς οργανισμού και (δ) η Ένωση να έχει αναλάβει στην πράξη την άσκηση των εξουσιών, τις οποίες τα κράτη μέλη διέθεταν πριν από την υποκατάσταση, τα δε κράτη να εκφράζουν τη συναίνεσή τους ως προς την υποκατάσταση αυτή. 53 Υποστηρίζεται πάντως και η άποψη ότι δεν πρόκειται ούτε για υποκατάσταση ούτε για διαδοχή των κρατών μελών από την Ένωση, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη, αν και η Ένωση στην πραγματικότητα ήταν αυτή που εκπροσωπούσε και μιλούσε εκ μέρους των κρατών μελών, εκείνα συνέχισαν και συνεχίζουν να έχουν τα δικαιώματα από τη Συνθήκη, όπως για παράδειγμα δικαίωμα ψήφου. 54 Άρθρο XI της Συμφωνίας για την Ίδρυση του ΠΟΕ: «The contracting parties to GATT 1947 as of the date of entry into force of this Agreement, and the European Communities, which accept this Agreement and the Multilateral Trade Agreements and for which Schedules of Concessions and 17

19 παράλληλα με τα κράτη μέλη της. Ωστόσο το ζήτημα συμμετοχής της Ένωσης στον ΠΟΕ δημιούργησε έντονες διαμάχες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών. Κατά τη διάρκεια του «Κύκλου της Ουρουγουάης», ο οποίος κατέληξε στην υιοθέτηση της Τελική Πράξης 55 για την εγκαθίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, τέθηκε το ζήτημα κατά πόσο στον ΠΟΕ θα συμμετάσχει αποκλειστικά η Ένωση, εκπροσωπώντας παράλληλα και τα κράτη μέλη της ως ενιαίο σύνολο, ή θα συμμετάσχουν μαζί με την Ένωση και τα κράτη μέλη της. Συγκεκριμένα, η πρώτη άποψη υιοθετήθηκε από την Επιτροπή, η οποία φοβόταν ότι αν η Ένωση και τα κράτη μέλη της ήταν παράλληλα συμβαλλόμενα μέρη στον Οργανισμό θα υπονομευόταν η ενιαία δράση και πολιτική της Ένωσης σε σχέση με τους τομείς του εμπορίου. Η Επιτροπή οποία υποστήριξε ότι βάσει του άρθρου 113 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κοινότητα είχε αποκλειστική αρμοδιότητα σχετικά με όλα τα θέματα που αφορά στη δραστηριότητα του ΠΟΕ. Επίσης, επιχείρησε να θεμελιώσει το επιχείρημά της βασιζόμενη στις εξυπακουόμενες αρμοδιότητες σχετικά με την εξωτερική δράση της Ένωσης. Την άποψη ότι η Ένωση δεν έχει αποκλειστική αρμοδιότητα να συμβληθεί με τον Οργανισμό υποστήριξαν τα κράτη μέλη στην Ένωση, βασιζόμενα κυρίως σε πολιτικά αλλά και νομικά επιχειρήματα. Ειδικότερα, ήταν προφανές ότι η διεθνής παρουσία τους στα πλαίσια του ΠΟΕ ως κυρίαρχα κράτη ήταν πολύ σημαντική για να αφήσουν εύκολα την Ένωση τους πάρει αυτή τη θέση. To Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στη γνωμοδότηση 1/94 56 έκρινε ότι η Κοινότητα δεν μπορεί να είναι αυτή μόνη αντισυμβαλλόμενο μέρος του ΠΟΕ καθώς δεν έχει αποκλειστική αρμοδιότητα επί όλων των ζητημάτων στα οποία αφορά η δραστηριότητα του ΠΟΕ. Συγκεκριμένα, έκρινε ότι η Κοινότητα είχε την αποκλειστική αρμοδιότητα να συνάπτει πολυμερών διεθνών συμφωνιών σχετικά με το εμπόριο αγαθών, όμως για τη σύναψη αντίστοιχων συμφωνιών σχετικά με τα το εμπόριο των υπηρεσιών και με τα προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας είχαν συντρέχουσα αρμοδιότητα τόσο η Κοινότητα όσο και τα κράτη μέλη. Επομένως, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σύμβαση Commitments are annexed to GATT 1994 and for which Schedules of Specific Commitments are annexed to GATS shall become original Members of the WTO» Διαθέσιμη στο: 81f.e34KaxiLc3qMb40Rch0SaxuNbNz0?text=&docid=99669&pageIndex=0&doclang=EL&mode=req&d ir=&occ=first&part=1&cid=

20 για την προσχώρηση στον ΠΟΕ έπρεπε να γίνει υπό την μορφή των μικτών συμφωνιών 57. Πάντως, το Δικαστήριο, προκειμένου να αποφύγει τον κίνδυνο να υπονομευθεί η ενιαία δράση και πολιτική της Ένωσης στους τομείς που αφορούν τη δραστηριότητα του ΠΟΕ, κατέληξε ότι γεγονός ότι η Ένωση όσο και τα κράτη μέλη της, ως συμβαλλόμενα μέρη στον ΠΟΕ, έχουν την υποχρέωση να συνεργαστούν στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, της σύναψης και της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που ανακύπτουν στα πλαίσια του ΠΟΕ 58. Ειδικότερα δε, το Δικαστήριο μίλησε για μια «υποχρέωση ενότητας στην εκπροσώπηση της Ένωσης σε διεθνές επίπεδο». 59 Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΟΕ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΑΒΟΝΑΣ Όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω η Ένωση σήμερα συμμετέχει επίσημα στον ΠΟΕ ως μέλος με όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η συμμετοχή αυτή 60. Παράλληλα στον ΠΟΕ συμμετέχουν και όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης ως κυρίαρχα κράτη, ανεξάρτητα από την Ένωση. Παρά το ιδιαίτερο αυτό φαινόμενο που δημιουργείται και το οποίο αποκαλείται στη διεθνή βιβλιογραφία ως «διπλή συμμετοχή» 61 με την παράλληλη συμμετοχή της Ένωσης και των κρατών μελών στην πράξη και τα δύο αυτά υποκείμενα εμφανίζονται ως μια ενότητα απέναντι στα υπόλοιπα μέλη του ΠΟΕ και εκπροσωπούνται από κοινού από την Επιτροπή. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή διαπραγματεύεται τις εμπορικές συμφωνίες, συμμετέχει στις ανακύπτουσες διαδικασίες επίλυσης διαφορών και η επιδιώκει τον συγκερασμό των συμφερόντων των κρατών μελών με τις επιδιώξεις και τους στόχους της ίδιας της Ένωσης 62. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι με τη Συνθήκη της Λισαβόνας αναδείχθηκε και αναβαθμίστηκε ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το οποίο πλέον μαζί με το Συμβούλιο συνδιαμορφώνουν το πλαίσιο της Κοινής Εμπορικής 57 Μικτές συμφωνίες καλούνται οι διεθνείς συμφωνίες στις οποίες αντισυμβαλλόμενα μέρη είναι από τη μία τα κράτη μέλη και η Ένωση και από την άλλη το τρίτο συμβαλλόμενο μέρος κράτος ή διεθνείς οργανισμός. Ειδικότερα, βλ. J. Heliskoski, Mixed Agreements as a Technique for Organizing the International Relations of the European Community and its Member States, Kluwer Law International, M. Hilf, The ECJ s Opinion1/94, on the WTO No Surprise, but Wise?, 6 EJIL, (1995), σελ Γνωμοδότηση 1/94, σελ Ρητώς αναγνωρίζεται ως μέλος του ΠΟΕ στο άρθρο XI της Συμφωνίας του Μαρακές: https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/04-wto.pdf. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ένωση πριν από τη επίσημη αυτή αναγνώριση συμμετείχε στον ΠΟΕ ως de facto μέλος με πλήρη δικαιώματα και μάλιστα πριν ακόμα αναγνωριστεί ρητά στις Συνθήκες η διεθνής νομική προσωπικότητα της Ένωσης, γεγονός που έγινε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας στο άρθρο 47 ΣΕΕ. 61 R. Bermejo Garcia, R. Garciandia Garmendia, The EU as an actor at the WTO: its strengths and weaknesses throughout history, Eastern Journal of European Studies, Vo.3, Issue 1, June 2012, σελ. 54 επ

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ Μεταπτυχιακό ΔΕΟΣ (Οκτώβριος 2015) Γ. Καρύδης Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ 1 η και 2 η Διάλεξη : Βασικά σημεία Ι. Ορισμοί Ιστορικά στοιχεία Ορισμός Δικαίου ΕΕ : Σύστημα κανόνων νομικά δεσμευτικών που διέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 2: Από την GATT στον ΠΟΕ

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 2: Από την GATT στον ΠΟΕ Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 2: Από την GATT στον ΠΟΕ Γιάννης Β. Αυγερινός, LL.M., Ph.D, yannis@avglaw.gr Ιστορία: Χάρτης της Αβάνας (1948) UN Conference on Trade & Employment Page 2 Αβάνα, Κούβα:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 21.9.2016 JOIN(2016) 43 final 2016/0298 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 4: H GATT 1994

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 4: H GATT 1994 Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 4: H GATT 1994 Γιάννης Β. Αυγερινός, LL.M., Ph.D, yannis@avglaw.gr Σκοπός & Βασικές αρχές της GATT Προοίμιο «Οι Κυβερνήσεις Αναγνωρίζοντας ότι οι σχέσεις τους στον εμπορικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Το παράρτημα αυτό περιέχει τον κατάλογο των νομικών βάσεων στις οποίες εφαρμόζεται η «συνήθης νομοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.2.2016 COM(2016) 63 final 2016/0037 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η άποψη του Δικαστηρίου

Η άποψη του Δικαστηρίου ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 228 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΟΚ Η άποψη του Δικαστηρίου 1 Στην παρούσα γνωμοδότηση, το Δικαστήριο περιορίζεται να εξετάσει, σύμφωνα με την αίτηση της Επιτροπής, κατά πόσον το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.2.2016 COM(2016) 64 final 2016/0038 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των κρατών εταίρων της Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

III ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

III ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ C 374/2 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 4.12.2012 III (Προπαρασκευαστικές πράξεις) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 29.1.2015 COM(2015) 20 final 2015/0012 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

11 η Διάλεξη «ΔΟΟ ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου»

11 η Διάλεξη «ΔΟΟ ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου» ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: Διεθνείς Οικονομικοί Οργανισμοί 11 η Διάλεξη «ΔΟΟ ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου» ΠΟΕ - Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου. Ο Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 15ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 23 Ιανουαρίου 2017 η Ευρωπαϊκή Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ,

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ, EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ Γνωμοδότηση 08/56 της ΚΕΑ σχετικά με την αναθεωρημένη συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί μεταξύ της Ευρωπόλ και της Eurojust Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX.

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2003 (13.03) (OR. fr) CONV 602/03 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : Προεδρείου προς : τη Συνέλευση Θέµα : Τα οικονοµικά της Ένωσης : σχέδιο άρθρων 38 έως 40 Τίτλος VII:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 28.6.2013 COM(2013) 482 final 2013/0225 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία εξουσιοδοτούνται τα κράτη μέλη να επικυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Διαβάστε περισσότερα

Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ

Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ Η συνθήκη του Μάαστριχτ τροποποίησε τις προηγούμενες ευρωπαϊκές συνθήκες και δημιούργησε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που βασιζόταν σε τρεις πυλώνες: τις Ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 22.9.2016 COM(2016) 614 final 2016/0294 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης που θα ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Γενικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.6.2016 COM(2016) 412 final 2016/0191 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης που θα εκφραστεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Γενικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 21.5.2015 JOIN(2015) 24 final 2015/0110 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ. Άρθρο 310

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ. Άρθρο 310 9.5.2008 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 115/181 ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 310 (πρώην άρθρο 268 της ΣΕΚ) 1. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα της Ένωσης, πρέπει να προβλέπονται για

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010 ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχοντας υπόψη τα άρθρα 207 και 218 της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΝΤΕ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΫΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΑΡΘΡΟ 5.1. Ορισμοί. 1. Για τους σκοπούς του παρόντος κεφαλαίου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΝΤΕ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΫΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΑΡΘΡΟ 5.1. Ορισμοί. 1. Για τους σκοπούς του παρόντος κεφαλαίου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΝΤΕ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΫΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΑΡΘΡΟ 5.1 Ορισμοί 1. Για τους σκοπούς του παρόντος κεφαλαίου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) οι ορισμοί στο παράρτημα Α της συμφωνίας ΥΦΠ β) οι ορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 23.11.2016 JOIN(2016) 56 final 2016/0373 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟ Πρόσωπα που ασκούν κρατικές αρμοδιότητες κατ εξουσιοδότηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΥΟ ΕΘΝΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΑΡΘΡΟ 2.

ΑΡΘΡΟ Πρόσωπα που ασκούν κρατικές αρμοδιότητες κατ εξουσιοδότηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΥΟ ΕΘΝΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΑΡΘΡΟ 2. ΑΡΘΡΟ 1.10 Πρόσωπα που ασκούν κρατικές αρμοδιότητες κατ εξουσιοδότηση Εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στην παρούσα συμφωνία, κάθε μέρος μεριμνά ώστε ένα πρόσωπο στο οποίο έχουν ανατεθεί ρυθμιστικές, διοικητικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.3.2014 COM(2014) 149 final 2014/0086 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της Συμφωνίας Σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.11.2012 COM(2012) 677 final 2012/0320 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.12.2016 COM(2016) 818 final 2016/0411 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1008/2008 σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ Τα μέρη επιβεβαιώνουν πως αμφότερα αντιλαμβάνονται ότι: 1. Μια απαλλοτρίωση μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση: α) περίπτωση άμεσης απαλλοτρίωσης συντρέχει όταν ορισμένη επένδυση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.3.2013 COM(2013) 152 final 2013/0085 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη

Διαβάστε περισσότερα

9549/13 ΣΠΚ/μκ 1 DG G II

9549/13 ΣΠΚ/μκ 1 DG G II ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 14 Μαΐου 2013 (21.05) (OR. en) 9549/13 FISC 94 ΕCOFIN 353 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου προς: τις αντιπροσωπίες Θέμα: Συμπεράσματα του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 29.4.2016 COM(2016) 233 final 2016/0123 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης που θα ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Γενικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.9.2014 COM(2014) 559 final 2014/0258 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.8.2012 COM(2012) 430 final 2012/0207 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης της ΕΕ ενόψει της εξετάσεως του κανονισμού διεθνών τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Δικαστήρια, Ελεγκτικό Συνέδριο, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Επιτροπή των

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Δικαστήρια, Ελεγκτικό Συνέδριο, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Επιτροπή των Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Δικαστήρια, Ελεγκτικό Συνέδριο, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Επιτροπή των Περιφερειών Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές

Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με βασικές έννοιες της οδηγίας ΔΟΕΕ 13.08.2013 ESMA/2013/611 Ημερομηνία: 13.08.2013 ESMA/2013/611 Πίνακας περιεχομένων I. Πεδίο εφαρμογής 3 II. Ορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 27.10.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 299/13 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΣΗ αριθ. 994/2012/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 25ης Οκτωβρίου 2012 για τη θέσπιση μηχανισμού ανταλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000»

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» Συμμετοχή στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Πολιτιστικά τοπία σε περιοχές Natura 2000 Προκλήσεις και προοπτικές» 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 17.12.2015 JOIN(2015) 35 final 2015/0303 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 204-209 ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ P8_TA(206)0260 Επικύρωση και προσχώρηση στο πρωτόκολλο του 200 της σύμβασης επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.1.2012 COM(2011) 938 τελικό 2011/0465 (COD)C7-0010/12 Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για ορισμένες διαδικασίες εφαρμογής της Συμφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 27.6.2016 COM(2016) 421 final 2016/0194 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

ΙΙΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ C 213/16 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 20.7.2011 ΙΙΙ (Προπαρασκευαστικές πράξεις) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 11ης Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 26.1.2016 COM(2016) 22 final 2016/0015 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης που θα ληφθεί εξ ονόματος της ΕΕ στο πλαίσιο του Γενικού Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ότι η Κυβέρνηση της Αυτής Μεγαλειότητος δήλωσε στη Δήλωση ότι οι κύριοι σκοποί προς επίτευξη ήταν:

ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ότι η Κυβέρνηση της Αυτής Μεγαλειότητος δήλωσε στη Δήλωση ότι οι κύριοι σκοποί προς επίτευξη ήταν: Διευθέτηση μεταξύ της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας αναφορικά με τη ρύθμιση της ανάπτυξης στις Κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 2015 (OR. en)

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 2015 (OR. en) Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2014/0258 (NLE) 6731/15 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέμα: SOC 149 EMPL 76 MIGR 12 JAI 148 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 8.12.2016 COM(2016) 779 final 2016/0385 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη θέση που πρέπει να λάβει η Ένωση, στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας των συμμετεχόντων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.9.2014 COM(2014) 563 final 2014/0259 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2002R1606 EL 10.04.2008 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 19ης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 30.9.2008 COM(2008) 522 τελικό 2008/0169 (AVC) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της συμφωνίας σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για συμφωνία οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 15.6.2015 COM(2015) 292 final 2015/0131 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

Η επιλογή της προσήκουσας νομικής βάσης για το οικογενειακό δίκαιο Μελλοντικές προοπτικές

Η επιλογή της προσήκουσας νομικής βάσης για το οικογενειακό δίκαιο Μελλοντικές προοπτικές ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η επιλογή της προσήκουσας νομικής βάσης για το οικογενειακό δίκαιο Μελλοντικές προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Εργαλεία και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Εμπορικής Πολιτικής

Τα Εργαλεία και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Εμπορικής Πολιτικής Τα Εργαλεία και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Εμπορικής Πολιτικής Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική, 1 Οικονοµική, 2013 2012 Ποια Είναι τα Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

της 8ης Ιουνίου 1971*

της 8ης Ιουνίου 1971<appnote>*<appnote/> ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 8ης Ιουνίου 1971* Στην υπόθεση 78/70, η οποία έχει ως αντικείμενο αίτηση του Hanseatisches Oberlandesgericht του Αμβούργου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 173/79

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 173/79 12.6.2014 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 173/79 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 599/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Απριλίου 2014 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Κρατικές ενισχύσεις Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 25.9.2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0666/2008, του Gert Vercauteren, βελγικής ιθαγένειας, σχετικά με τις συμφωνίες για την αποφυγή διπλής φορολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θεσμοί και Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θεσμοί και Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1203005 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θεσμοί και Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή της επικουρικότητας

Η αρχή της επικουρικότητας Η αρχή της επικουρικότητας Στο πλαίσιο των μη αποκλειστικών αρμοδιοτήτων της Ένωσης, η αρχή της επικουρικότητας, που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ορίζει τις προϋποθέσεις που δίνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2011/0437(COD) της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2011/0437(COD) της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου 2011/0437(COD) 4.7.2012 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου προς την Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών

Διαβάστε περισσότερα

TΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/EG/el 1

TΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/EG/el 1 TΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/EG/el 1 Οι πληρεξούσιοι : ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 25.6.2014 COM(2014) 374 final 2014/0190 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για ορισμένες διαδικασίες εφαρμογής της συμφωνίας σταθεροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων Α. Τι είναι η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, σύμφωνα με το σχέδιο νόμου που καταθέτει το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικής Κοινότητος», που υπογράφηκε στην Αθήνα στις 9 Ιουλίου. Εταιρίας Περιορισμένης Ευθύνης R. και V. Haegeman, Βρυξέλλες,

Οικονομικής Κοινότητος», που υπογράφηκε στην Αθήνα στις 9 Ιουλίου. Εταιρίας Περιορισμένης Ευθύνης R. και V. Haegeman, Βρυξέλλες, κατ' HAEGEMAN ΚΑΤΑ ΒΕΛΓΙΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ * της 30ής Απριλίου 1974 Στην υπόθεση 181/73, που έχει ως αντικείμενο αίτηση του tribunal de première instance των Βρυξελλών προς το Δικαστήριο, εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

1,2 και 3 η Διάλεξη «Οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί στο διεθνές οικονομικό σύστημα»

1,2 και 3 η Διάλεξη «Οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί στο διεθνές οικονομικό σύστημα» ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: Διεθνείς Οικονομικοί Οργανισμοί 1,2 και 3 η Διάλεξη «Οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί στο διεθνές οικονομικό σύστημα» ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. Σχετικά με τη σύσταση Εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας εντός της ζώνης του ευρώ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. Σχετικά με τη σύσταση Εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας εντός της ζώνης του ευρώ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.10.2015 COM(2015) 601 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Σχετικά με τη σύσταση Εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας εντός της ζώνης του ευρώ EL EL Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

A8-0361/ Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ΕΕ-Kοσσυφοπεδίου: διαδικασίες για την εφαρμογή της

A8-0361/ Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ΕΕ-Kοσσυφοπεδίου: διαδικασίες για την εφαρμογή της 11.1.2017 A8-0361/ 001-003 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 001-003 κατάθεση: Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου Έκθεση Adam Szejnfeld A8-0361/2016 Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ΕΕ-Kοσσυφοπεδίου: διαδικασίες για την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 παρ. 1 του Ν 3091/2002 (ΦΕΚ Α 330/24.12.2002),

Διαβάστε περισσότερα

της 19ης Νοεμβρίου 1975 *

της 19ης Νοεμβρίου 1975 * ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 19ης Νοεμβρίου 1975 * Στην υπόθεση 38/75, που έχει ως αντικείμενο αίτηση της Tariefcommissie προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 2 Μαρτίου 2011 (04.03) (OR. en) 6524/11 Διοργανικός φάκελος: 2010/0384 (NLE) PI 10

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 2 Μαρτίου 2011 (04.03) (OR. en) 6524/11 Διοργανικός φάκελος: 2010/0384 (NLE) PI 10 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 2 Μαρτίου 2011 (04.03) (OR. en) 6524/11 Διοργανικός φάκελος: 2010/0384 (NLE) PI 10 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Προεδρίας προς : το Συμβούλιο αριθ. προηγ. εγγρ. : 6520/11 PI

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.2.2009 COM(2009)81 τελικό 2009/0023 (CNS) C6-0101/09 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη εκ µέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του πρωτοκόλλου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Η έννοια "πηγή δικαίου" έχει διττή σηµασία: αρχικά ο όρος περιγράφει το λόγο παραγωγής του δικαίου, δηλαδή τα κίνητρα για τη θέσπιση

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο οδηγού της ΕΚΤ για την αξιολόγηση της ικανότητας και καταλληλότητας των μελών των διοικητικών οργάνων των πιστωτικών ιδρυμάτων Ερωτήσεις και απαντήσεις 1 Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία, θεωρίες και θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης

Ιστορία, θεωρίες και θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία, θεωρίες και θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης Μάθημα 8 ο : Η Συνθήκη της Λισσαβόνας. Ιστορικό πλαίσιο Κύρια χαρακτηριστικά Πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 18.10.2013 COM(2013) 733 final 2011/0195 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ)

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) Από την 1η Ιανουαρίου 1999, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αποτελεί το κεντρικό θεσμικό όργανο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και είναι επιφορτισμένη με τη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD)

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) DROIPEN 139 COPEN 223 CODEC 2357 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Προεδρίας προς: το Συμβούλιο αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 28.11.2016 JOIN(2016) 51 final 2016/0367 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα