ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΑΤΣΟΝΟΜΟΤ ΡΟΜΠΟΣ LEGO

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΑΤΣΟΝΟΜΟΤ ΡΟΜΠΟΣ LEGO"

Transcript

1 Α.Σ.Ε.Ι. Θεζζαλονίκες τολή Σετνολογικών Εθαρμογών Σμήμα Ηλεκηρονικής ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΑΤΣΟΝΟΜΟΤ Πηστιακή Εργαζία ηων Καλαϊηδίδε Φώηε Σαρζένε Δεμήηρε Επιβλέποσζα: Παπαβραμίδοσ Παναγιώηα, Εργαζηεριακή σνεργάηες Θεζζαλονίκε, Φεβροσάριος 2010

2 Σε όλα εκείνα τα ππόσωπα πος μαρ στήπιξαν και πίστεψαν σε μαρ Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 2

3 Πηςσιακή Δπγαζία ηυν: Καιατηδίδε Φώηε ΚΑ: Σαξζέλε Γεκήηξε ΚΑ: Δπιβλέποςζα: Παπαβξακίδνπ Παλαγηώηα Δξγαζηεξηαθή πλεξγάηεο Ημεπομηνία ανάλητηρ: 19/09/2008 Ημεπομηνία πεπάηυζηρ: 26/01/2010 Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 3

4 Πρόλογος Η παξνύζα πηπρηαθή εξγαζία πξαγκαηεύεηαη ηελ αλάπηπμε ελόο απηνλόκνπ ξνκπόη Lego θαη ηελ πξνζαξκνγή ελόο αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο κε ηελ ρξήζε ηνπ πξσηνθόιινπ I 2 C. Με ηελ νινθιήξσζε ηεο εξγαζίαο, αηζζαλόκαζηε ηελ αλάγθε λα επραξηζηήζνπκε όινπο ηνπο θαζεγεηέο ηνπ εξγαζηεξίνπ Φεθηαθά Κπθιώκαηα I θαη II, ηνπ ΑΣΔΙ Θεζζαινλίθεο, ηνπ Σκήκαηνο Ηιεθηξνληθήο, νη νπνίνη καο εκπηζηεύηεθαλ θαη καο βνήζεζαλ γηα ηελ εθπόλεζε ηεο. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 4

5 Πεπίλητη θνπόο ηεο Πηπρηαθήο Δξγαζίαο είλαη ν πξνγξακκαηηζκόο ελόο απηνλόκνπ ξνκπόη Lego NXT γηα ηελ απνθπγή θπζηθώλ εκπνδίσλ θαη ε πξνζαξκνγή ελόο αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο κε ηελ ρξήζε ηνπ πξσηνθόιινπ I 2 C. Ο αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο πνπ παξέρεηαη από ηελ Lego δελ κπνξεί λα κεηξήζεη ηελ ζεξκνθξαζία πεξηβάιινληνο, αιιά κόλν ηελ ζεξκνθξαζία ηνπ πιηθνύ κε ην νπνίν έξρεηαη ζε επαθή, όπσο γηα παξάδεηγκα δεζηό λεξό. Ο αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο πνπ θαηαζθεπάζακε θαη πξνγξακκαηίζακε εκείο, δίλεη ηελ δπλαηόηεηα ζην ρξήζηε λα πεηξακαηηζηεί κε ην ξνκπόη ζε ζρέζε κε ηελ ζεξκνθξαζία πνπ αληηιακβάλεηαη ζην πεξηβάιινλ. Σν ηειηθό απνηέιεζκα ηεο εξγαζίαο είλαη έλα ξνκπόη πνπ αθνινπζεί κηα καύξε γξακκή θαη αιιάδεη πνξεία όηαλ αληηιεθζεί θάπνην εκπόδην. Δπίζεο θαηαγξάθεη ηελ ζεξκνθξαζία ηνπ πεξηβάιινληνο ρώξνπ ζηελ νζόλε LCD ηνπ NXT Brick. Αλ ε ζεξκνθξαζία απμεζεί πέξα από ην όξην πνπ ηνπ έρνπκε ζέζεη, ην ξνκπόη θηλείηαη πξνο αληίζεηε θαηεύζπλζε. Η πηπρηαθή ρσξίδεηαη ζε ηέζζεξα θεθάιαηα. ηελ πξώηε ελόηεηα πεξηγξάθνληαη αλαιπηηθά ηα ηκήκαηα από ηα νπνία απνηειείηαη ην ξνκπόη ελώ ζην δεύηεξν, παξνπζηάδεηαη ην ινγηζκηθό πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε γηα ηνλ πξνγξακκαηηζκό ηνπ θαη κε πνηνπο ηξόπνπο επηιύζεθαλ ηα πξνβιήκαηα πνπ παξνπζηάζηεθαλ. ην ηξίην θεθάιαην αλαιύεηαη ιεπηνκεξώο ε ιεηηνπξγία ηεο I 2 C επηθνηλσλίαο θαη ζην ηέηαξην ν ηξόπνο κε ην νπνίν πξνζαξκόζακε ηνλ αηζζεηήξα AD7416 ζην ξνκπόη. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 5

6 Abstract Purpose of this thesis is the programming of an independent Lego NXT robot, the construction of a temperature sensor using the I 2 C protocol and the familiarity of the I2C Bus for a novice user. The existing temperature sensor of Lego cannot measure the temperature, but only the temperature of material in contact, such as hot water. The temperature sensor that we have constructed and programmed, allows the user to experiment with the robot in relation to the perceived temperature in the environment. The final result of the work is a robot that follows a black line and changes course when it sees an obstacle. It also records the temperature of the room on the LCD screen of the NXT Brick. If the temperature rises beyond the limit of our set, the robot moves in the opposite direction. The project is divided in four chapters. In the first chapter, the separate parts of robot are described in detail, whereas in the second chapter there is a description of the software of Robotc that was used for the programming of the robot. There are also reported the basic functions and points of the program. In the third chapter, I 2 C protocol is introduced. Finally, the fourth chapter describes the digital temperature sensor AD7416 and how it was adapted to the robot. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 6

7 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΤΝΘΔΗ ΣΟΤ LEGO NXT 1.1. Από ηι αποηελείηαι ηο πομπόη LEGO NXT Κενηπικό ηούβλο και ηο εζυηεπικό ηος Κεληξηθόο Δπεμεξγαζηήο Βνεζεηηθόο Δπεμεξγαζηήο Θύξεο αηζζεηήξσλ Θύξεο θηλεηήξσλ Θύξα επηθνηλσλίαο USB Bluetooth αζύξκαηε επηθνηλσλία NXT Κνπκπηά Μεγάθσλν (loudspeaker) Οζόλε NXT Σξνθνδνζία NXT Οι αιζθηηήπερ Αηζζεηήξαο Φσηόο Αηζζεηήξαο Ήρνπ Αηζζεηήξαο Αθήο Αηζζεηήξαο Τπεξήρσλ Οι ζεπβοκινηηήπερ Καλώδιο NXT ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΣΟΤ ΡΟΜΠΟΣ 2.1. Σα λογιζμικά και οι γλώζζερ ππογπαμμαηιζμού Σο λογιζμικό RobotC Οη ιόγνη γηα ηνπο νπνίνπο επηιέμακε ηελ RobotC Σο Firmware ηος πομπόη Ο ππογπαμμαηιζμόρ ηος πομπόη Σν πξόγξακκα Σν δηάγξακκα ξνήο Σα πξνβιήκαηα πνπ παξνπζηάζηεθαλ θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ πξνγξακκαηηζκνύ θαη κε πνηνπο ηξόπνπο επηιύζεθαλ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΟ I 2 C ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΟ 3.1. Διζαγυγή ζηο I 2 C Ιζηοπική αναδπομή Πεπιγπαθή Υαπακηηπιζηικών ηος I 2 C Bus Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 7

8 Υαξαθηεξηζηηθά Μνλάδαο Υαξαθηεξηζηηθά ηνπ I 2 C Bus Ο ηξόπνο δηαζύλδεζεο ησλ ζπζθεπώλ (master-slave) I 2 C Bus Δπηθνηλσλία START Data Transfer Acknowledged (Δπηβεβαίσζε) Αλάγλσζε / Δγγξαθή Γεδνκέλσλ RESTART REPEATED START STOP Data Transfer Η δηεύζπλζε ηεο I 2 C επηθνηλσλίαο Σο I 2 C ζηην RobotC ΚΔΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΑΙΘΗΣΗΡΑ AD Διζαγυγη Πεπιθπαθή Υαπακηηπιζηικών AD Γεληθά Υαξαθηεξηζηηθά Οη θαηαρσξεηεο ηνπ AD Ο Address Pointer Register Temperature Value Register (Address 0x00) Configuration Register (Address 0x01) Δγγξαθή ζηνλ AD Η κςκλυμαηική δομή ηος αιζθηηήπα Βιβλιογπαθία Κώδικαρ Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η Τ Ν Θ Ε Η ΣΟΤ L E GO NXT 1.1. ΑΠΟ ΣΙ ΑΠΟΣΔΛΔΙΣΑΙ ΣΟ NXT To ξνκπόη Lego Mindstorms NXT απνηειεί έλα ξνκπνηηθό ζεη, ην νπνίν θαηαζθεπάδεηαη από ηελ εηαηξία Lego. πγθεθξηκέλα ην ΝΥΣ απνηειεί ηελ δεύηεξε γεληά ξνκπνηηθνύ ζεη, θαζώο ην πξώην πνπ δεκηνπξγήζεθε είλαη ην επηηπρεκέλν RCX. Σν Lego mindstorms NXT απνηειείηαη από δηάθνξα «ηνπβιάθηα» ηεο Legν θαη από θάπνηα άιια θνκκάηηα, ηα νπνία ζπκβάινπλ ζηε δεκηνπξγία ηνπ ξνκπόη. πγθεθξηκέλα ηα θνκκάηηα απηά είλαη ηα εμήο: 1)Σν θεληξηθό ηνύβιν (NXT Brick), 2)Σα NXT motors, 3)Ο αηζζεηήξαο ππεξήρσλ, 4)Ο αηζζεηήξαο θσηόο, 5)Ο αηζζεηήξαο ήρνπ θαη 6)Ο αηζζεηήξαο αθήο. Εικόνα 1.1 Σν ξνκπόη Lego Mindstorms NXT Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 9

10 1.2. ΚΔΝΣΡΙΚΟ ΣΟΤΒΛΟ ΚΑΙ ΣΟ ΔΩΣΔΡΙΚΟ ΣΟΤ Η θεληξηθή κνλάδα ηνπ ξνκπόη, ην απνθαινύκελν θεληξηθό ηνύβιν NXT, είλαη ν εγθέθαινο ηνπ ξνκπόη Lego Mindstorms. Δίλαη έλα έμππλν ειεθηξνληθά ειεγρόκελν ηνύβιν LEGO πνπ επηηξέπεη ζην ξνκπόη λα ιεηηνπξγεί θαη λα εθηειεί ηηο δηάθνξεο εξγαζίεο. Δίλαη ε θεληξηθή κνλάδα επεμεξγαζίαο όπνπ δίλεη ηελ ινγηθή ζην ξνκπόη ώζηε λα ιεηηνπξγεί θαη απηόλνκα. Πάλσ ζηελ Κ.Μ.Δ. ζπλδένληαη όινη νη αηζζεηήξεο θαη ηα motor. Εικόνα 1.2 To εζωηεξηθό ηνπ θεληξηθνύ ηνύβινπ (NXT brick). Σν θεληξηθό ηνύβιν NXT απνηειείηαη από ηηο εμήο ιεηηνπξγηθέο κνλάδεο: 1) Κεληξηθόο Δπεμεξγαζηήο 2) Βνεζεηηθόο Δπεμεξγαζηήο 3) Θύξεο αηζζεηήξσλ 4) Θύξεο θηλεηήξσλ 5) Θύξα επηθνηλσλίαο USB 6) Bluetooth αζύξκαηε επηθνηλσλία 7) NXT θνπκπηά 8) Μεγάθσλν Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 10

11 9) Οζόλε NXT 10) Σξνθνδνζία NXT Σν παξαθάησ δηάγξακκα παξέρεη ηελ γξαθηθή απεηθόληζε ηνπ εζσηεξηθνύ ηνπ NXT ηνύβινπ θαη ζπγθεθξηκέλα γηα ην πώο όιεο απηέο νη ιεηηνπξγηθέο κνλάδεο πνπ αλαθέξζεθαλ, ζπλδένληαη θαη ειέγρνληαη κέζα ζην θεληξηθό ηνύβιν NXT. ΣΡΟΥΟΔΟΙΑ ΟΘΟΝΗ LCD BLUETOOTH BLUECORE 4.0 ΚΕΝΣΡΙΚΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΗ Atmel, ARM7 USB ΗΦΟ ΘΤΡΕ ΕΞΟΔΟΤ ΚΟΤΜΠΙΑ EΠΕΞΕΡΓΑΣΗ (μικροελεγκτής) Atmel, AVR ΘΤΡΕ ΕΙΟΔΟΤ Εικόνα 1.1 Εζωηεξηθό ηνπ θεληξηθνύ ηνύβινπ NXT Παξαθάησ παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά, νη ιεηηνπξγηθέο κνλάδεο ηνπ θεληξηθνύ ηνύβινπ ηνπ NXT ΚΔΝΣΡΙΚΟ ΔΠΔΞΔΡΓΑΣΗ Πξόθεηηαη γηα ηνλ επεμεξγαζηή ηεο Atmel 32-bit ARM AT91SAM7S256, κε κλήκε πξνγξάκκαηνο ηαρείαο απνζήθεπζεο 256 KB FLASH,κε κλήκε δεδνκέλσλ ζηαηηθήο κλήκεο 64 KB RAM θαη ηαρύηεηα ζηα 48MHz. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 11

12 Εικόνα 1.2 Δηάγξακκα ηεο αξρηηεθηνληθήο ηνπ AT91SAM7S ΒΟΗΘΗΣΙΚΟ ΔΠΔΞΔΡΓΑΣΗ Δίλαη έλαο επεμεξγαζηήο ηεο Atmel 8-bit AVR, ATmega48, κε κλήκε πξνγξάκκαηνο ηαρείαο απνζήθεπζεο 4 KB FLASH, κλήκε δεδνκέλσλ ζηαηηθήο κλήκεο 512 Bytes RAM, επαλαπξνγξακκαηηδόκελε κλήκε κόλν γηα αλάγλσζε 256 Bytes EEPROM θαη ηαρύηεηα ζηα 8MHz. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 12

13 Εικόνα 1.3 Δηάγξακκα ηεο αξρηηεθηνληθήο ηνπ AVR Εικόνα 1.4 Οη αθξνδέθηεο ηνπ Atmega48 Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 13

14 ΘΤΡΔ ΑΙΘΗΣΗΡΧΝ Σν NXT έρεη 4 ζύξεο εηζόδνπ πνπ βξίζθνληαη ζην θάησ κέξνο ηνπ θεληξηθνύ ηνύβινπ NXT γηα ηε ζύλδεζε ησλ αηζζεηήξσλ, αλαινγηθώλ θαη ςεθηαθώλ (analog & digital sensors). Αληηζηνηρεί ζηηο ζύξεο 1, 2, 3 θαη ΘΤΡΔ ΚΙΝΗΣΗΡΧΝ Σν NXT έρεη 3 ζύξεο εμόδνπ γηα ηελ ηνπνζέηεζε ησλ θηλεηήξσλ ( motors ) θαη βξίζθνληαη ζην πάλσ κέξνο ηνπ θεληξηθνύ ηνύβινπ NXT. Αληηζηνηρεί ζηηο ζύξεο A, B θαη C ΘΤΡΑ ΔΠΙΚΟΙΝΧΝΙΑ USB ύλδεζε θαισδίνπ USB 2.0 ζηε ζπγθεθξηκέλε ζύξα πιήξεο ηαρύηεηαο (12Mbit/sec), ώζηε λα ππάξρεη ε επηθνηλσλία ηνπ ξνκπόη κε ηνλ ππνινγηζηή. Υάξε ζηελ ζύξα USB ππάξρεη ε δπλαηόηεηα απνζηνιήο ηνπ θώδηθα πνπ έρνπκε γξάςεη ζηελ κλήκε ηνπ ξνκπόη απ όπνπ θαη ζα ηξέμεη ην πξόγξακκα καο. Δπίζεο κπνξνύκε λα αλαθηήζνπκε έλα αξρείν πξνγξάκκαηνο πνπ έρνπκε ζηείιεη ζην ξνκπόη, αλ απηό γηα θάπνην ιόγν έρεη ραζεί από ηνλ Η/Τ καο BLUETOOTH ΑΤΡΜΑΣΗ ΔΠΙΚΟΙΝΧΝΙΑ Έλα από ηα πην πξνεγκέλα ραξαθηεξηζηηθά γηα ην λέν Mindstorms NXT, είλαη ε ηθαλόηεηά λα ειέγρεηαη θαη λα επηθνηλσλεί ην ξνκπόη κε ηνλ ππνινγηζηή, αιια θαη ησλ ξνκπόη κεηαμύ ηνπο, κέζσ ηεο ηερλνινγίαο Bluetooth. Σν NXT brick ππνζηεξίδεη ηελ αζύξκαηε επηθνηλσλία Bluetooth ζπκπεξηιακβάλνληαο ζην εζσηεξηθό ηνπ, ην ηζηπ CSR bluecore 4, κε εμσηεξηθή κλήκε πξνγξάκκαηνο ηαρείαο απνζήθεπζεο 8Mbit FLASH θαη εζσηεξηθή κλήκε δεδνκέλσλ 47Kbyte RAM. Απηό ην ηζηπ δίλεη ηε δπλαηόηεηα ζην NXT λα ζπλδεζεί αζύξκαηα κε 3 ζπζθεπέο ηαπηόρξνλα, αιιά λα κπνξεί λα επηθνηλσλήζεη κόλν κε κηα ζπζθεπή θάζε θνξά. Απηή ε ιεηηνπξγία έρεη εθαξκνζηεί ρξεζηκνπνηώληαο ην Serial Port Profile (SPP), ην νπνίν κπνξεί λα ζεσξεζεί αζύξκαηνο ηκεκαηηθόο ιηκέλαο. Σν ηνύβιν κπνξεί λα επηθνηλσλήζεη κε ηηο ζπζθεπέο bluetooth, πνπ κπνξνύλ λα πξνγξακκαηηζηνύλ γηα λα επηθνηλσλήζνπλ κε ηε ρξεζηκνπνίεζε ηνπ NXT πξσηνθόιινπ επηθνηλσλίαο, ην νπνίν ππνζηεξίδεη ην Serial Port Profile (SSP). Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 14

15 NXT ΚΟΤΜΠΙΑ ην κπξνζηηλό κέξνο ηνπ NXT, ππάξρνπλ ηέζζεξα θνπκπηά. Ποπηοκαλί κοςμπί: Άλνηγκα On/ Δηζαγσγή Enter/ Δθηέιεζε Run. κούπο γκπι κοςμπί: Μεδεληζκόο clear/ Δπηζηξνθή Go back. Φυηεινά γκπι δεξιά και απιζηεπά κοςμπιά: Υξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ κεηαθίλεζε δεμηά θαη αξηζηεξά ζην κελνύ ηνπ NXT ΜΔΓΑΦΧΝΟ (LOUDSPEAKER) Σν NXT brick πεξηέρεη ηζηπ εληζρπηή ήρνπ γηα ηελ βειηίσζε ηεο πνηόηεηαο θαη επηπέδνπ ηνπ ήρνπ. Η έμνδνο ηνπ ήρνπ ειέγρεηαη από ηνλ κηθξνειεγθηή ARM7. Σα θίιηξα εηζάγνληαη πξηλ ν εληζρπηήο κεηώζεη ηνλ ζόξπβν ζην ζήκα. Σν κεγάθσλν ηνπ NXT είλαη 16 ohm κεγάθσλν κε δηάκεηξν 21mm. Σν κεγάθσλν ηνπ NXT παξαδίδεη πνηόηεηα ήρνπ ζηα 8KHZ θαη θαλάιηα ήρνπ κε 8-bit αλάιπζε θαη 2 16 KHZ δεηγκαηνιεςία. Ο παξαθάησ πίλαθαο δείρλεη ηελ ξνή ηνπ ξεύκαηνο θαη ηελ θαηαλάισζε ηζρύνο όηαλ ν ήρνο παίδεηαη ζε δπν δηαθνξεηηθέο ζπρλόηεηεο. ςσνόηηηα Ροή πεύμαηορ (ma) Καηανάλυζη ιζσύορ (mw) 440Hz KHz Πίνακας 1.1 Ρνή ξεύκαηνο θαη ηζρύο πνπ θαηαλαιώλεηαη ΟΘΟΝΗ NXT Έλαο πίλαθαο απεηθόληζεο έρεη πξνζηεζεί ζην θεληξηθό ηνύβιν NXT γηα λα δηεπθνιύλεηαη ε ρξήζε ηνπ ξνκπόη. Η απεηθόληζε απηή, είλαη κηα αζπξόκαπξε LCD γξαθηθή απεηθόληζε κε αλάιπζε 100x64 pixels. Οη δηαζηάζεηο ηεο LCD νζόλεο είλαη 26x40.6mm θαη ν ειεγθηήο ηεο νζόλεο είλαη ν ultrachip Tα δεδνκέλα ηεο νζόλεο πεξηέρνληαη ζηελ κλήκε σο κηα πεξηνρή δπν ηηκώλ (2 byte). πγθεθξηκέλα ηα δεδνκέλα ζηέιλνληαη ζηνλ ειεγθηή ηεο LCD νζόλεο κε ηoλ εμήο ηξόπν: Σν Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 15

16 πξώην byte ειέγρεη ηα πξώηα 8 pixels θάζεηα θαη ην δεύηεξν byte ειέγρεη ηα επόκελα 8 pixels νξηδνληίσο. Σερληθέο πξνδηαγξαθέο νζόλεο: 1. Γηάηαμε νζόλεο: 100x64pixels 2. Tάζε ηξνθνδνζίαο (VDD): 3.0Volt 3. Γηαζηάζεηο νζόλεο: 26x40.6mm 4. Οδεγόο γξαθηθνύ 1/65 θύθινη εξγαζίαο, πεξηγξάκκαηνο: 1/9 δηαγώληα γξακκή. 5. LCD Οδεγόο ηάζεο(vlcd): 9.0 Volt 6. Οπηηθή θαηεύζπλζε: 6 o clock ΣΡΟΦΟΓΟΙΑ NXT H ηξνθνδνζία ηνπ NXT ξνκπόη παξέρεηαη κε δύν ελαιιαθηηθνύο ηξόπνπο: 1) Με 6 αιθαιηθέο κπαηαξίεο ΑΑ (1.5V ε θάζε κηα). 2) Με επαλαθνξηηδόκελε ηνλίδνπζα ιηζίνπ κπαηαξία 7.4 V/1400 mah.γηα ηελ θόξηηζε απηήο ηεο κπαηαξίαο ρξεζηκνπνηείηαη κεηαζρεκαηηζηήο, κε ηάζε εηζόδνπ 230V AC ζηα 50Hz θαη ελαιιαζόκελε έμνδν AC ζηα 10V/700mA. Εικόνα 1.3 H επαλαθνξηηδόκελε ηόληωλ ιηζίνπ κπαηαξία 7.4 V/1400 mah Η ρξήζε ηεο ζπγθεθξηκέλεο κπαηαξηάο, πιενλεθηεί ζε ζρέζε κε ηελ ρξήζε ησλ 6AA κπαηαξηώλ, θαζώο απηέο ηειεηώλνπλ πην γξήγνξα θαη γεληθά όζνλ αθνξά από Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 16

17 νηθνλνκηθήο άπνςεο δελ ζπκθέξνπλ ζπγθξηηηθά κε ηελ επαλαθνξηηδόκελε κπαηαξία ιηζίνπ. Δπηπιένλ δελ απαηηείηαη πνιύ ώξα γηα ηελ επαλαθόξηηζε ηεο. πγθεθξηκέλα ζε 4 ώξεο θνξηίδεη πιήξσο θαη δεδνκέλνπ όηη είλαη κπαηαξία ιηζίνπ κπνξεί λα θνξηίζεη κεξηθώο ή θαη λα θνξηίδεηαη γηα πνιιέο ώξεο ρσξίο λα ππάξρνπλ αξλεηηθά απνηειέζκαηα. Η κπαηαξία απηή εκπεξηέρεηαη ζηελ βαζηθή έθδνζε LEGO MINDSTORMS EDUCATION NXT ελώ ν θνξηηζηήο ηεο έξρεηαη θαηόπηλ παξαγγειίαο από ηνλ αληηπξόζσπν ηεο LEGO ζηελ Διιάδα ΟΙ ΑΙΘΗΣΗΡΔ Σν ξνκπόη NXT lego mindstorms, απνηειείηαη από ηέζζεξηο αηζζεηήξεο (αλαινγηθνύο θαη ςεθηαθνύο), νη νπνίνη είλαη νη εμήο: α) αηζζεηήξαο θσηόο, β) αηζζεηήξαο ήρνπ, γ)αηζζεηήξαο αθήο θαη δ) αηζζεηήξαο ππεξήρσλ θαη ζπλδένληαη ζηηο ηέζζεξηο ζύξεο εηζόδνπ ηνπ θεληξηθνύ ηνύβινπ NXT. Δπηπιένλ νη αλαινγηθνί αηζζεηήξεο ηνπ NXT ρσξίδνληαη ζε 2 ππνθαηεγνξίεο: i) ηνπο ελεξγεηηθνύο, απηόο ν ηύπνο αηζζεηήξα απαηηεί ζπλερή παξνρή ελέξγεηαο ώζηε λα κεηξεζεί ην επίπεδν ηνπ αηζζεηήξα. Τπάξρεη επίζεο ε δπλαηόηεηα κέηξεζεο ρξόλνπ. ii) ηνπο παζεηηθνύο, ζηνπο νπνίνπο, δελ απαηηείηαη θακία κέηξεζε ηνπ ρξόλνπ. ην NXT ξνκπόη δελ ππάξρνπλ ελεξγεηηθνί αηζζεηήξεο ζε ζύγθξηζε κε ην πξνεγνύκελν ξνκπόη πξώηεο γεληάο, όπνπ είρε θαη ήηαλ ν αηζζεηήξαο θσηόο θαη ν αηζζεηήξαο πεξηζηξνθήο. Αληίζεηα ζην NXT ππάξρνπλ 3 παζεηηθνί αηζζεηήξεο: ν αηζζεηήξαο θσηόο, ν αηζζεηήξαο αθήο θαη ν αηζζεηήξαο ήρνπ. Ο αηζζεηήξαο ππεξήρσλ αλήθεη ζηελ θαηεγνξία ησλ ςεθηαθώλ αηζζεηήξσλ. Παξαθάησ παξνπζηάδεηαη αλαιπηηθά ε πεξηγξαθή όισλ ησλ αηζζεηήξσλ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζην NXT ξνκπόη ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΦΧΣΟ Ο αηζζεηήξαο θσηόο είλαη έλαο από ηνπο δύν αηζζεηήξεο πνπ δίλνπλ όξαζε ζην ξνκπόη ελώ ν άιινο είλαη ν αηζζεηήξαο ππεξήρσλ. Ο αηζζεηήξαο θσηόο επηηξέπεη ζην ξνκπόη λα δηαθξίλεη κεηαμύ θσηόο θαη ζθνηαδηνύ. Μπνξεί λα αλαγλσξίζεη ηελ έληαζε ηνπ θσηόο ζε έλα δσκάηην ή λα κεηξήζεη ηελ έληαζε θσηόο ησλ ρξσκαηηζκέλσλ επηθαλεηώλ θαη λα αλαγλσξίζεη ην ρξώκα ηεο επηθάλεηαο. Δίλαη έλαο πην επαίζζεηνο αηζζεηήξαο, επηηξέπνληαο πεξηζζόηεξε αθξίβεηα ζηελ Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 17

18 κέηξεζε θσηόο θαηά κήθνο κηαο θιίκαθαο, από 0 (θαλέλα θσο) έσο 100 (πνιύ θσηεηλόο). Δίλαη επίζεο δπλαηό λα θιεζεί ε πεγή ππέξπζξνπ θσηόο πνπ βξίζθεηαη θάησ από ηνλ αηζζεηήξα, έηζη ώζηε ν αηζζεηήξαο λα κεηξά κόλν ην πεξηβαιινληηθό θσο από ηα πεξίρσξά ηνπ. Εικόνα 1.4 Αηζζεηήξαο θωηόο ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΉΥΟΤ Ο αηζζεηήξαο ήρνπ δίλεη ζην ξνκπόη ηελ δπλαηόηεηα λα αληηιακβάλεηαη ήρνπο θαη λα αληαπνθξίλεηαη ζε απηνύο. Ο αηζζεηήξαο ήρνπ έρεη έλα κηθξόθσλν θαη κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα λα αληρλεύζεη ην εύξνο ελόο ερεηηθνύ ζήκαηνο (έληαζε ηνπ ήρνπ). Ο αηζζεηήξαο ήρνπ κπνξεί λα αληρλεύζεη ηόζν ληεζηκπέι[db] όζν θαη πξνζαξκνζκέλα ληεζηκπέι [dba]. Έλα ληεζηκπέι είλαη κηα κνλάδα κέηξεζεο ηεο ερεηηθήο πίεζεο. Αλαιπηηθά γηα ηελ αλίρλεπζε ησλ δπν ζπγθεθξηκέλσλ κεγεζώλ έρνπκε ηα εμήο: α)dba γηα αλίρλεπζε πξνζαξκνζκέλσλ ληεζηκπέι, ε επαηζζεζία ηνπ αηζζεηήξα είλαη πξνζαξκνζκέλε ζηελ επαηζζεζία ηνπ αλζξώπηλνπ απηηνύ. Με άιια ιόγηα, απηνί είλαη νη ήρνη πνπ ην αλζξώπηλν απηί κπνξεί λα αθνύζεη. β) db, γηα αλίρλεπζε πξόηππσλ (αδηόξζσησλ) ληεζηκπέι, όινη νη ήρνη κεηξνύληαη κε ηελ ίδηα επαηζζεζία. Έηζη, νη ήρνη κπνξεί λα πεξηιακβάλνπλ νξηζκέλα θνκκάηηα πνπ είλαη πνιύ πςειά ή πνιύ ρακειά γηα λα ηα αθνύζεη ην αλζξώπηλν απηί. Ο αηζζεηήξαο ήρνπ κπνξεί λα κέηξα ζηάζκε ερεηηθήο πίεζεο έσο 90db. Οη ζηάζκεο ερεηηθήο πίεζεο είλαη εμαηξεηηθά πεξίπινθεο, έηζη ε ηηκή ηνπ αηζζεηήξα ήρνπ ζην NXT εκθαλίδεηαη ζε πνζνζηό επί ηνηο εθαηό. Όζν ρακειόηεξν είλαη ην πνζνζηό, ηόζν πην ρακειήο έληαζεο είλαη ν ήρνο. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 18

19 Γηα παξάδεηγκα: 4-5% είλαη όπσο έλα ζησπειό δσκάηην. 5-10% θάπνηνο πνπ κηιάεη από θάπνηα απόζηαζε % είλαη κηα θπζηνινγηθή ζπλνκηιία θνληά ζηνλ αηζζεηήξα ή κνπζηθή ζε θαλνληθή έληαζεο % είλαη άηνκα πνπ θσλάδνπλ ή κνπζηθή πνπ παίδεηαη ζε κεγάιε έληαζε. Έηζη κε ηελ θαηάιιειε ρξήζε ηνπ αηζζεηήξα ήρνπ κπνξεί ν ρξήζηεο λα πξνγξακκαηίζεη ην ξνκπόη λα θάλεη δηάθνξεο θηλήζεηο, εθόζνλ ν αηζζεηήξαο αληηιεθζεί θάπνην ερεηηθό ζήκα. Εικόνα 1.5 Αηζζεηήξαο Ήρνπ ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΑΦΗ Ο αηζζεηήξαο αθήο δίλεη ζην ξνκπόη ηελ αίζζεζε ηεο αθήο. Ο αηζζεηήξαο αθήο αληρλεύεη όηαλ απηόο πηέδεηαη από θάηη άιιν θαη όηαλ απειεπζεξσζεί. Ο λένο αηζζεηήξαο αθήο έρεη κηα ηξύπα πάλσ ζην πηεδόκελν θνπκπί ηνπ αηζζεηήξα, πνπ δίλεη ζηνπο ρξήζηεο πεξηζζόηεξεο επηινγέο γηα ηνλ αηζζεηήξα ζηα ζρέδηά ηνπο. Εικόνα 1.6 Αηζζεηήξαο Αθήο Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 19

20 Οη λένη θαη νη ππάξρνληεο αηζζεηήξεο αθήο είλαη πνιύ βαζηθνί αηζζεηήξεο. Έηζη κπνξνύλ λα είλαη ζε ιεηηνπξγία (επηηξέπνληαο ζηελ ειεθηξηθή ξνή γηα λα θηλεζεί αλεκπόδηζην ην ξνκπόη) ή εθηόο ιεηηνπξγίαο (δηαθόπηνληαο ηελ ειεθηξηθή ξνή). Μπνξνύκε λα δνύκε πώο ε ειεθηξηθή ξνή εηζέξρεηαη ή δηαθόπηεηαη ζην παξαθάησ ζρήκα. Έλα ξνκπόη κπνξεί λα αξρίζεη κηα δξάζε ή κηα αληίδξαζε όηαλ απηό αληηιεθζεί κηα αιιαγή ζηελ ηάζε ιόγσ ηεο ειεθηξηθήο ξνήο πνπ είηε εηζέξρεηαη ζην ζύζηεκα, είηε πνπ δελ εηζέξρεηαη. Εικόνα 1.5 Ηιεθηξηθή εηζξνή ζην θύθιωκα ηνπ αηζζεηήξα. Έηζη ν ρξήζηεο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηήζεη ηνλ αηζζεηήξαο αθήο γηα λα θάλεη ην ξνκπόη λα ζπιιέγεη πξάγκαηα: έλαο ξνκπνηηθόο βξαρίνλαο εθνδηαζκέλνο κε ηνλ αηζζεηήξαο αθήο θάλεη ην ξνκπόη λα γλσξίδεη αλ ππάξρεη ή δελ ππάξρεη θάηη ζην ρέξη γηα λα ην αξπάμεη. Δπηπιένλ κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί ν αηζζεηήξα αθήο ζην ξνκπόη γηα λα απνθαζίζεη κε κηα εληνιή. Γηα παξάδεηγκα, πηέδνληαο ηνλ αηζζεηήξα αθήο κπνξεί ην ξνκπόη λα πεξπαηά ή θαη λα κηιά κε θαηάιιειν πξνγξακκαηηζκό ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΤΠΔΡΗΥΧΝ Όπσο αλαθέξακε παξαπάλσ ν αηζζεηήξαο ππεξήρσλ είλαη ν δεύηεξνο θαηά ζεηξά αηζζεηήξαο πνπ δίλεη όξαζε ζην ξνκπόη Έηζη επηηξέπεη ζην ξνκπόη λα βιέπεη θαη λα εληνπίδεη αληηθείκελα ρξεζηκνπνηώληαο ηηο ππεξερεηηθέο κεηξήζεηο. Μπνξεί επίζεο λα ρξεζηκνπνηεζεί από ην ρξήζηε γηα λα θάλεη ην ξνκπόη λα απνθεύγεη ηα εκπόδηα, λα θαηαιαβαίλεη θαη λα κεηξά απόζηαζε θαη λα αληρλεύεη θίλεζε. Δπίζεο κέηξα απόζηαζε ζε εθαηνζηά θαη ζε ίληζεο. Δίλαη ζε ζέζε λα κεηξά απνζηάζεηο από 0 έσο 255 εθαηνζηά κε αθξίβεηα +/- 3 εθαηνζηά. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 20

21 Εικόνα 1.7 Αηζζεηήξαο Τπεξήρωλ Δπηπιένλ ρξεζηκνπνηεί ηελ εμήο επηζηεκνληθή αξρή: κεηξά ηελ απόζηαζε από ηνλ ππνινγηζκό ηνπ ρξόλνπ πνπ ρξεηάδεηαη έλα ερεηηθό θύκα λα ρηππήζεη έλα αληηθείκελν θαη λα επηζηξέςεη πίζσ (όπσο γηα παξάδεηγκα ε ερώ). Η θαιύηεξε αλίρλεπζε ηνπ ζήκαηνο, ζα πξνέιζεη από ηα αληηθείκελα πνπ είλαη άκεζα κπξνζηά από ηνλ αηζζεηήξα. Αληηθείκελα κεγάινπ κεγέζνπο κε ζθιεξέο επηθάλεηεο επηζηξέθνπλ ηηο θαιύηεξεο αλαγλώζεηο. Αληηζέησο αληηθείκελα πνπ απνηεινύληαη από καιαθό ύθαζκα, πνπ έρνπλ θάπνηνπ είδνπο θπξηόηεηα όπσο κηα κπάια, πνπ είλαη πνιύ ιεπηά ή κηθξά, δελ αληρλεύνληαη εύθνια από ηνλ αηζζεηήξα. Σημειώνοσμε όηι δσο ή και περιζζόηεροι αιζθηηήρες σπερήτων ποσ λειηοσργούν ζηον ίδιο τώρο, μπορεί να διακόπηοσν ο ένας ηις αναγνώζεις ηοσ άλλοσ. Εικόνα 1.8 Αλίρλεπζε ζήκαηνο από ηνλ αηζζεηήξαο ππεξήρωλ 1.4. ΟΙ ΔΡΒΟΚΙΝΗΣΗΡΔ Σν ξνκπνηηθό ζεη απνηειείηαη από ηξεηο ζεξβνθηλεηήξεο(motors), oη νπνίνη ζπλδένληαη ζηηο ηξείο ζύξεο εμόδνπ (Α, Β θαη C) ηνπ ξνκπόη θαη νη νπνίνη δίλνπλ ζην ξνκπόη ηελ ηθαλόηεηα λα θηλεζεί. Οη ηξεηο ζεξβνθηλεηήξεο έρνπλ ηελ Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 21

22 δπλαηόηεηα λα κεηαβάιινπλ ηελ ηαρύηεηα θαη ηε δύλακε πεξηζηξνθήο ηνπο όπσο θαη άιιεο επηινγέο, νη νπνίεο αθήλνπλ ην ρξήζηε λα ηα ρξεζηκνπνηήζεη όπσο επηζπκεί. Κάζε ζεξβνθηλεηήξαο έρεη έλαλ ελζσκαησκέλν αηζζεηήξα πεξηζηξνθήο. Απηόο επηηξέπεη ηνλ έιεγρν ησλ θηλήζεσλ ηνπ ξνκπόη κε αθξίβεηα. Ο αηζζεηήξαο πεξηζηξνθήο κεηξά ηελ πεξηζηξνθή ηνπ θηλεηήξα ζε κνίξεο ή πιήξεο πεξηζηξνθέο (αθξίβεηα +/- κία κνίξα). Μία πεξηζηξνθή είλαη ίζε κε 360 κνίξεο, νπόηε αλ νξίζνπκε ηελ πεξηζηξνθή ηνπ θηλεηήξα ζε 180 κνίξεο, ν άμνλαο εμόδνπ ζα θάλεη κηζή ζηξνθή. Δπίζεο ν ελζσκαησκέλνο αηζζεηήξαο πεξηζηξνθήο ζε θάζε θηλεηήξα, επηηξέπεη λα νξίζνπκε δηαθνξεηηθέο ηαρύηεηεο γηα ηνπο θηλεηήξεο ζέηνληαο δηαθνξεηηθέο παξακέηξνπο ηζρύνο ζην ινγηζκηθό. Εικόνα 1.9 Οη ζεξβνθηλεηήξεο(motors) ηνπ ξνκπόη Έλαληη ησλ παιαηώλ 9v ηεηξαγσληθώλ κεραλώλ πνπ πεξηιακβάλνληαη ζην αξρηθό ζύζηεκα εθεπξέζεσλ ξνκπνηηθήο, νη κεραλέο ησλ NXT είλαη πνιύ πην αξγέο, αιιά απνδεκηώλνπλ ηελ ηαρύηεηά ηνπο ζην πνζνζηό ηεο δύλακεο πνπ θξαηνύλ. Ο θάζε ζεξβνθηλεηήξαο, θάησ από θακία επηβάξπλζε ηξέρεη ζε 170 πεξηζηξνθέο/ιεπηό έλαληη ηεο παιαηάο κεραλήο πνπ έηξερε ζε 360 πεξηζηξνθέο/ιεπηό. Η δηαθνξά εληνύηνηο είλαη ζηελ έληαζε ξεύκαηνο πνπ ζπζζσξεύεηαη από ηηο κεραλέο. O ζεξβνθηλεηήξαο ηνπ NXT ζπζζσξεύεη 60κΑ ηεο δύλακεο, ελώ ε παιαηά κεραλή ζπζζσξεύεη 3.5κΑ. Απηή ε απμαλόκελε δύλακε ζπζζσξεύεηαη ζηε ζπλέρεηα θαη παξέρεη πεξηζζόηεξε ξνπή. Οη ζεξβνθηλεηήξεο ράλνπλ ηαρύηεηα όηαλ επηβαξπλζνύλ κε θνξηίν 50 Ν/εθαηνζηό. ην ρξνλνηξηβώληαο ζεκείν απηό, ν ζεξβνθηλεηήξαο ζπζζσξεύεη 2Α ηνπ ξεύκαηνο. Οη πην αξγέο ηαρύηεηεο, είλαη ην απνηέιεζκα ελόο εζσηεξηθνύ εμαξηήκαηνο πνπ παξέρεη ηελ πξόζζεηε ξνπή. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 22

23 1.5. ΚΑΛΩΓΙΟ NXT Οη αηζζεηήξεο θαη ηα motors ηνπ NXT ζπλδένληαη ζην θεληξηθό ηνύβιν κέζσ ελόο θαισδίνπ κε 6-pin, κε αλαινγηθέο θαη ςεθηαθέο δηεπαθέο. O ηύπνο ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ θαισδίνπ είλαη ν RJ12 (Registered jack12). Η ιεηηνπξγία ησλ θαισδίσλ εμαξηάηαη από ην αλ ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ εηζαγσγή ησλ αηζζεηήξσλ ή ζεξβνθηλεηήξσλ. Δπίζεο ε ιεηηνπξγία ηνπο εμαξηάηαη θαη από ην πνηόο ηύπνο αηζζεηήξα ζπλδέεηαη ζην NXT (αλαινγηθόο ή ςεθηαθόο). Η αλαινγηθή δηεπαθή είλαη ζπκβαηή (κε ηελ ρξήζε ελόο πξνζαξκνγέα) κε ηελ παιαηόηεξε έθδνζε RCX. Η ςεθηαθή δηεπαθή ππνζηεξίδεη ηόζν ηελ I 2 C επηθνηλσλία όζν θαη ηελ επηθνηλσλία RS-485. Εικόνα 1.10 Καιώδην RJ12 Pin Name Function Color Pin Numbering 1 ANA Analog interface, +9V Supply white 2 GND Ground black 3 GND Ground red 4 IPOWERA +4.3V Supply green 5 DIGIAI0 6 DIGIAI1 I 2 C Clock (SCL), RS- 485 A yellow I 2 C Data (SDA), RS- 485 B blue Πίνακας 1.2 Αληηζηνίρηζε ρξωκάηωλ, νλνκάηωλ ιεηηνπξγηώλ θαη ζέζεωλ ηνπ NXT θαιωδίνπ. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 23

24 Κ Ε ΥΑΛΑΙΟ 2: Π Ρ Ο Γ ΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΣΟΤ ΡΟΜΠΟΣ 2.1. ΣΑ ΛΟΓΙΜΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΓΛΩΔ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟΤ Σν ξνκπόη ηεο Lego NXT κπνξεί λα πξνγξακκαηηζηεί κε πνιιέο από ηηο δηαζέζηκεο γιώζζεο πξνγξακκαηηζκνύ αιιά θαη από κηα κεγάιε γθάκα ινγηζκηθώλ πνπ ην πεξηβάιινπλ. Σν θάζε ινγηζκηθό πνπ θπθινθνξεί ρξεζηκνπνηεί ηελ δηθή ηνπ γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ θαη έρεη ην δηθό ηνπ γξαθηθό πεξηβάιινλ. Αξθεηά από ηα πξνγξάκκαηα πνπ θπθινθνξνύλ δηαηίζεληαη ζε ειεύζεξε έθδνζε, ελώ θάπνηα άιια ρξεηάδεηαη λα πξνβείηε ζηελ αγνξά ηνπο γηα λα κπνξέζεηε λα πξνγξακκαηίζεηε ην ξνκπόη. Η πην εύθνιε από απηέο ηηο γιώζζεο είλαη παξαγσγήο ηεο ίδηαο ηεο Lego ζε ζπλεξγαζία κε ηελ NI 1 πνπ έρεη ζηελ παξαγσγή ηεο ην LabVIEW, απνηειείηαη κόλν από γξαθηθό πεξηβάιινλ θαη απεπζύλεηαη θπξίσο ζε παηδηά από 12 εηώλ θαη άλσ. Η NI θαη ε Lego μεθίλεζαλ λα ζπλεξγάδνληαη ην 1998 αλαπηύζζνληαο ην ROBOLAB, ην ινγηζκηθό απηό δεκηνπξγήζεθε γηα ην πξώην LEGO MINDSTORMS RCX, κε πεξηβάιινλ γηα παηδηά ηνπ γπκλαζίνπ θαη ηνπ ιπθείνπ. Σν ROBOLAB πνπ βαζίδεηαη ζην NI LabVIEW, έρεη βνεζήζεη ηελ LEGO MINDSTORMS λα γίλεη ην θύξην εξγαιείν εθκάζεζεο θαη εθεπξέζεσλ ξνκπνηηθήο γηα όινπο ηνπο εθπαηδεπηηθνύο παγθνζκίσο. ηνπο πίλαθεο θαη θαίλνληαη ηα ινγηζκηθά θαη νη γιώζζεο πξνγξακκαηηζκνύ πνπ είλαη δηαζέζηκα ζην εκπόξην. Με θόθθηλα γξάκκαηα δηαθξίλεηαη ην ινγηζκηθό ηεο RobotC πνπ επηιέμακε εκείο γηα ηνλ πξνγξακκαηηζκό ηνπ ξνκπόη καο. 1 National Instruments Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 24

25 Program NXT-G retail NXT-G Educational RoboLab 2.9 NBC NXC Language Graphic Graphic Graphic Assembly (Not exactly) C Πίνακας 2.1 Λνγηζκηθά θαη γιώζζεο πξνγξακκαηηζκνύ ηνπ Lego NXT. Program RobotC NI LabVIEW Toolkit lejos NXJ pblua nxtosek Language C Graphic Java Lua ANSI-C/ C++ Πίνακας 2.2 Λνγηζκηθά θαη γιώζζεο πξνγξακκαηηζκνύ ηνπ Lego NXT. Όπσο θαίλεηαη ππάξρνπλ αξθεηά ινγηζκηθά πνπ δεκηνπξγήζεθαλ ζηεξηδόκελα ζε ππάξρνπζεο γιώζζεο πξνγξακκαηηζκνύ. Κάπνηνο κπνξεί λα επηιέμεη ζπκθώλα κε ηηο γλώζεηο ηνπ, ην αληίζηνηρν ινγηζκηθό. Δπίζεο δηαξθώο εκθαλίδνληαη λέα ινγηζκηθά πνπ παξέρνπλ πεξηζζόηεξεο δπλαηόηεηεο πξνγξακκαηηζκνύ. Μέρξη ζηηγκήο έρνπκε αλαθέξεη κόλν ην RoboLab πνπ ήηαλ ην πξώην ζηάδην γηα ηελ εμέιημε ηεο εθπαηδεπηηθήο κάζεζεο. Παξαθάησ ζα αλαθεξζνύκε πεξηιεπηηθά ζηα πεξηζζόηεξα ινγηζκηθά εθηόο ηεο RobotC πνπ ζα αλαιπζεί κόλε ηεο ιεπηνκεξώο. 1) NXT-G Σν ινγηζκηθό NXT-G (retail θαη Educational) βαζίδεηαη ζηε ρξήζε εηθνληδίσλ θαη είλαη κηα εθπαηδεπηηθή έθδνζε ηνπ επαγγεικαηηθνύ ινγηζκηθνύ LabVΙEW ηεο NI, ινγηζκηθό πνπ ρξεζηκνπνηνύλ παγθνζκίσο επηζηήκνλεο θαη κεραληθνί, πξνθεηκέλνπ λα ζρεδηάζνπλ, λα ειέγμνπλ θαη λα δνθηκάζνπλ πξντόληα θαη ζπζηήκαηα. Σν ινγηζκηθό έρεη κηα δηαηζζεηηθή δηεπαθή ζύξε θαη άθεζε (drag and drop) θαη έλα γξαθηθό πξνγξακκαηηζηηθό πεξηβάιινλ, ην νπνίν θαζηζηά ηελ εθαξκνγή πξνζηηή γηα έλαλ αξράξην, αιιά θαη εμίζνπ δπλακηθή γηα έλαλ εμεηδηθεπκέλν ρξήζηε. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 25

26 2) RoboLab 2.9 Σν RoboLab ήηαλ ε βαζηθή έθδνζε ινγηζκηθνύ γηα ην RCX κνληέιν, βαζηδόηαλ ζε γξαθηθή δηεπαθή πνπ αλαπηύρηεθε ζην Tufts University ρξεζηκνπνηώληαο σο κεραλή ην NΙ LabVIEW. 3) NBC Σν Next Byte Codes (NBC) είλαη έλα απιό ινγηζκηθό πνπ βαζίδεηαη ζηελ γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ Assembly. Η Assembly είλαη κηα εύρξεζηε γηα ηνπο αλζξώπνπο κνξθή γιώζζαο πξνγξακκαηηζκνύ ζε ζρέζε κε ηε γιώζζα κεραλήο πνπ ρξεζηκνπνηεί κηα ζπγθεθξηκέλε αξρηηεθηνληθή ππνινγηζηή. Έλα πξόγξακκα ζε γιώζζα κεραλήο είλαη έλα κνηίβν από bits πνπ θσδηθνπνηνύληαη ζε εληνιέο ηνπ επεμεξγαζηή. Απηό γίλεηαη πην επαλάγλσζην αληηθαζηζηώληαο ηηο αθνινπζίεο ησλ bits κε κλεκνληθά ζύκβνια. 4) NXC Σν Not exactly C (NXC) είλαη έλα ινγηζκηθό πνπ απεπζύλεηε ζε αλζξώπνπο πνπ έρνπλ πνιύ θαιέο γλώζεηο ζηνλ πξνγξακκαηηζκό. Σν NXC βαζίδεηαη ζε παξόκνηα γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ κε ηελ C θαη ιεηηνπξγεί κε ηελ βνήζεηα ηνπ κεηαγισηηηζηή ηεο NBC. Όπσο θαη νη ππόινηπεο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα λα πξνγξακκαηίζνπκε ην NXT Brick. ηελ νπζία ην NXC είλαη ν αλάδνρνο ηνπ NQC γηα ην NXT. 5) lejos Σν LEGO Java Operating System (LeJos) είλαη κηα γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ βαζηζκέλε ζε JAVA πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα πξνγξακκαηίδνπκε ην NXT θαη ην παιαηόηεξν RCX. Από ηε ζηηγκή πνπ ε JAVA είλαη κηα αληηθεηκελνζηξαθήο γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ, έηζη θαη ε LeJos καο πξνζθέξεη όια ηα πιενλεθηήκαηα ηνπ αληηθεηκελνζηξαθνύο πξνγξακκαηηζκνύ. Σν LeJOS αλαπηύρζεθε εμ νινθιήξνπ από ηνλ Jose Solorzano, αιιά ηώξα ζπληεξείηαη από ηνπο Paul Andrews θαη Jürgen Stuber. Σν γεγνλόο όηη ην lejos είλαη έλα θαηλνύξγην ζρεηηθά ινγηζκηθό γηα ην NXT, ζεκαίλεη όηη κπνξνύκε λα θάλνπκε ηα πξνγξάκκαηα καο πην εμειηγκέλα Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 26

27 από όηη ήηαλ δπλαηό ρξεζηκνπνηώληαο είηε ην πξνγξακκαηηζηηθό πεξηβάιινλ ηεο LEGO (NXT-G) είηε ην NQC (Not Quite C). 6) nxtosek Σν nxtosek είλαη έλα ινγηζκηθό πνπ ιεηηνπξγεί ζε πξαγκαηηθό ρξόλν (Real-Time Operating System) γηα ην πξνγξακκαηηζκό ηνπ NXT. Σν nxtosek απνηειείηαη από ην I/O νδεγό πνπ είλαη κέξνο ηνπ lejos NXJ, TOPPERS OSEK RTOS θαη έλαλ θώδηθα πνπ ελώλεη ηα πξνεγνύκελα κεηαμύ ηνπο. Δπίζεο ην nxtosek επηηξέπεη ηνλ πξνγξακκαηηζκό ηνπ NXT κε ANSI-C/C++. 7) pblua Η pblua είλαη κηα εληειώο δηαθνξεηηθή γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ πνπ δηαζέηεη όκσο έλα πνιύ θαιό πξνηέξεκα. ηελ Lua κπνξνύκε λα ζπκπεξηιάβνπκε ζηελ βηβιηνζήθε ηεο θαη άιιεο βηβιηνζήθεο πνπ είλαη γξακκέλεο ζε άιιεο γιώζζεο θαη απηή λα ηεο κεηαγισηηίζεη ώζηε λα κπνξέζνπκε λα ηηο ρξεζηκνπνηήζνπκε ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ROBOTC Όπσο αλαθέξακε ζε πξνεγνύκελε ελόηεηα, ην ινγηζκηθό πνπ επηιέμακε γηα λα πξνγξακκαηίζνπκε ην ξνκπόη καο είλαη ε RobotC. Η RobotC είλαη έλα ινγηζκηθό γηα ηελ εθπαηδεπηηθή ξνκπνηηθή. Υξεζηκνπνηεί ηελ C γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ θαη έρεη έλα εύθνιν ζηελ ρξήζε ηνπ πεξηβάιινλ. Τπνζηεξίδεη πνιιέο δηαθνξεηηθέο πιαηθόξκεο όπσο είλαη ε LEGO MINDSTORMS NXT θαη ε FIRST VEX. Γίλεη ηελ δπλαηόηεηα γξήγνξνπ Download ηνπ High Performance Firmware γηα ην ξνκπόη. Όπσο επίζεο δηαζέηεη έλαλ Interactive Run-Time Debugger, κε ηνλ νπνίν εληνπίδνληαη εύθνια θαη γξήγνξα ηα ιάζε ηνπ πξνγξάκκαηνο. Αιιά παξάιιεια είλαη έλα πνιύ ηζρπξό ινγηζκηθό γηα γλώζηεο ηεο C γιώζζαο πξνγξακκαηηζκνύ, πνπ ζέινπλ λα ηελ ρξεζηκνπνηήζνπλ ζε πην πνιύπινθεο θαηαζθεπέο. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 27

28 ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΣΟΤ ΟΠΟΙΟΤ ΔΠΙΛΔΞΑΜΔ ΣΗΝ ROBOTC. 1. Ο βαζηθόο ιόγνο ήηαλ όηη ε RobotC ρξεζηκνπνηεί ηελ C σο γιώζζα πξνγξακκαηηζκνύ. 2. Με ηελ RobotC ν ρξήζηεο έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα δεκηνπξγήζεη ηηο δηθέο ηνπ ζπλαξηήζεηο αλάινγα κε ηηο αλάγθεο ηνπ. ηελ παξνύζα πεξίπησζε δεκηνπξγήζακε ηελ ζπλάξηεζε κε ηελ νπνία ιεηηνπξγεί ν αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο AD Γηαζέηεη κηα κεγάιε γθάκα έηνηκσλ εληνιώλ γηα ηνπο ππάξρνληεο αηζζεηήξεο θαη ζεξβνθηλεηήξεο πνπ πεξηέρνληαη ζε κηα Education ζπζθεπαζία ηνπ NXT θαη 4. Πεξηέρεη ζην Οδεγό Βνήζεηαο κηα πιεζώξα παξαδεηγκάησλ γηα λα μεθηλήζεη θαλείο λα πξνγξακκαηίδεη ην ξνκπόη θαη πνιιά sample programs ηα νπνία δηεπθνιύλνπλ ζηελ εμνηθείσζε κε ηελ RobotC. 2.3 ΣΟ FIRMWARE ΣΟΤ ΡΟΜΠΟΣ Σν NXT ηνύβιν πεξηέρεη ην firmware ηνπ (έλα θνκκάηη ηνπ ινγηζκηθνύ πνπ ελζσκαηώλεηαη ζην hardware), ην νπνίν κπνξεί λα ζεσξεζεί σο ιεηηνπξγηθό ζύζηεκα ηνπ NXT. Γεδνκέλνπ όηη απνζεθεύεηαη ζηε flash κλήκε, δελ ζα δηαγξαθεί εάλ ζβήζνπκε ην NXT ή αθαηξέζνπκε ηηο κπαηαξίεο. Σν πξσηαξρηθό firmware ζπλνδεύεηαη από έλα CD θαη πξέπεη λα θαηεβεί από ηνλ Η/Τ ζην NXT ηνπιάρηζηνλ κηα θνξά. Δληνύηνηο κπνξνύκε λα ην ζβήζνπκε ή λα ην μαλαθνξηώζνπκε όζν ζπρλά επηζπκνύκε, ζηελ πεξίπησζε πνπ ππάξρνπλ updated εθδόζεηο firmware δηαζέζηκεο. Οη λέεο εθδόζεηο firmware θπθινθνξνύλ ζπρλά. Η επίζεκε έθδνζε βξίζθεηαη γηα δσξεάλ θαηέβαζκα ζην official site ηεο Lego. Μπνξνύκε αθόκε θαη λα ην αληηθαηαζηήζνπκε κε άιια πην θαηάιιεια firmware, αλάινγα κε ηηο αλάγθεο καο. Σα firmware απηά πξνζθέξνπλ: α) θαιύηεξε απόδνζε, β) ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά γλσξίζκαηα, γ) ππνζηήξημε επηπιέσλ γισζζώλ πξνγξακκαηηζκνύ. Η RobotC γηα παξάδεηγκα πνπ είλαη έλα από ηα πην πξόζθαηα ινγηζκηθά πξνγξακκαηηζκνύ γηα ην NXT, παξάγεη ην δηθό ηεο firmware ην νπνίν εγθαζηζηνύκε ζην ξνκπόη κε ηελ πξώηε εθθίλεζε ηνπ ινγηζκηθνύ γηα λα κπνξεί λα αλαγλσξίδεη ηηο ζπλαξηήζεηο ηεο RobotC. Απηό ην firmware πξέπεη λα θαηεβεί από ηνλ ππνινγηζηή ζην NXT πξνηνύ πξνβνύκε ζηελ δεκηνπξγία ελόο θώδηθα γηα λα Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 28

29 πξνγξακκαηίζνπκε ην ξνκπόη. Δπίζεο θξίλνπκε ζθόπηκν λα αλαθέξνπκε πσο ε Lego έρεη απειεπζεξώζεη ην firmware γηα ην NXT Brick θαηαηάζζνληαο ην ζηα software σο Open Source. Έρνληαο ινηπόλ ην firmware κε ηελ δπλαηόηεηα ηνπ Λνγηζκηθνύ Αλνηθηνύ Κώδηθα, ν θαζέλαο κπνξεί ειεύζεξα λα ην ρξεζηκνπνηεί, λα ην αληηγξάθεη, λα ην δηαλέκεη θαη λα ην ηξνπνπνηεί αλάινγα κε ηηο αλάγθεο ηνπ. Έηζη ε Lego κε απηόλ ηνλ ηξόπν καο δίλεη ηελ ειεπζεξία λα πεηξακαηηζηνύκε αθόκα θαη κε ην firmware ηνπ ξνκπόη, ρσξίο λα καο πεξηνξίδεη ζην ειάρηζην Ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟ ΣΟΤ ΡΟΜΠΟΣ ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ε απηό ην ζεκείν ζα αλαιύζνπκε ιεπηνκεξώο ηνλ ηξόπν κε ηνλ νπνίν ζπληάμακε ην θπξίσο πξόγξακκα. Γηα λα γίλεη ην θπξίσο πξόγξακκα όζνλ ηνλ δπλαηώλ κηθξόηεξν ρξεζηκνπνηήζεθαλ ζπλαξηήζεηο πνπ θαινύληαη θαηά ηελ δηάξθεηα ιεηηνπξγηάο ηνπ πξνγξάκκαηνο. Οι ζςναπηήζειρ: Γηα λα εθηειεζηεί κηα από ηηο παξαθάησ ζπλαξηήζεηο ζα πξέπεη γηα παξάδεηγκα λα γξάςνπκε turnleft(); ζε θάπνην ζεκείν ηνπ πξνγξάκκαηνο. Παξαθάησ ζα αλαιπζνύλ ιεπηνκεξώο νη θπξηόηεξεο ζπλαξηήζεηο πνπ δεκηνπξγήζακε. 1. ςνάπηηζη turnleft() Καιώληαο ηελ turnleft() εθηεινύληαη νη εληνιέο κέζα ζηηο αγθύιεο. Πην ζπγθεθξηκέλα κε ηελ εληνιή nmotorencoder[motorb]=0; κεδελίδεηαη αξρηθά ν κεηξεηήο πνπ ειέγρεη ηελ πεξηζηξνθή ηνπ ζεξβνθηλεηήξα. Ακέζσο κεηά ην Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 29

30 πξόγξακκα κπαίλεη κέζα ζηελ while θαη ην ξνκπόη ζηξίβεη αξηζηεξά κέρξη ν κεηξεηήο ηνπ ζεξβνθηλεηήξα λα γίλεη κεγαιύηεξνο από 180 (while(nmotorencoder[motorb] < 180). Απηό ζεκαίλεη πσο ην ξνκπόη ζα ζηξίςεη αθξηβώο 90 ν αξηζηεξά. Οη εληνιέο κεηά ηελ εθηέιεζε ηεο while ρξεζηκνπνηνύληαη γηα λα ζηακαηήζεη ην ξνκπόη κέρξη λα ειέγμεη ηελ επόκελε if από ην θπξίσο πξόγξακκα. void turnleft() nmotorencoder[motorb] = 0; while(nmotorencoder[motorb] < 180) motor[motorc] = -20; motor[motorb] = 20; motor[motorc] = 0; motor[motorb] = 0; 2. ςνάπηηζη turnright() Η ζπλάξηεζε απηή ιεηηνπξγεί κε ηελ ίδηα ινγηθή ηεο turnleft(), κε ηελ δηαθνξά όηη ην ξνκπόη ζηξίβεη δεμηά 180 ν γηαηί έρνπκε επηιέμεη ηελ ηηκή ηνπ MotorEncoder λα γίλεη κεγαιύηεξε από 360. void turnright() nmotorencoder[motorb] = 0; while(nmotorencoder[motorb] < 360) motor[motorc] = 20; motor[motorb] = -20; motor[motorc] = 0; motor[motorb] = 0; Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 30

31 3. ςνάπηηζη gothedark() Γηα λα θαηαθέξνπκε λα θάλνπκε ην ξνκπόη λα θηλείηαη όζν ην δπλαηόλ πην επζύγξακκα, δεκηνπξγήζακε ηελ παξαθάησ ζπλάξηεζε. Με ηελ ζπλάξηεζε απηή ην ξνκπόη αθνινπζεί κηα καύξε γξακκή. Όηαλ εθηειείηαη ε if ην ξνκπόη θηλείηαη κε κηθξή θιίζε πξνο ηα δεμηά (εθηειώληαο ηηο εληνιέο κέζα ζηελ else) γηα όζν δηάζηεκα βιέπεη ηελ καύξε ηαηλία. Όηαλ βγεη από απηήλ, ην ξνκπόη θηλείηαη κε κηθξή θιίζε πξνο ηα αξηζηεξά (εθηειώληαο ηηο εληνιέο θάησ από ηελ if) γηα λα μαλά επηζηξέςεη ζηελ καύξε ηαηλία. Με απηόλ ηνλ ηξόπν, θαηαθέξλνπκε ην ξνκπόη λα θηλείηαη επζεία αθινπζώληαο ηελ καύξε ηαηλία. void gothedark() if(sensorvalue(lightsensor) >45) motor[motorb]= 30; motor[motorc]= 25; else motor[motorb]= 25; motor[motorc]= 30; Σο κςπίυρ ππόγπαμμα: Ξεθηλώληαο ην πξόγξακκα ειέγρεηαη ε ζπλζήθε ηεο while. Aλ ν αηζζεηήξαο θσηόο (light sensor) δελ βιέπεη έληνλν θσο, ην πξόγξακκα κπαίλεη κέζα ζηελ while θαη μεθηλάεη λα ειέγρεη ηηο ζπλζήθεο if. Η πξώηε if θάλεη έιεγρν γηα ην αλ βιέπεη ν αηζζεηήξαο ππεξήρσλ θάπνην θπζηθό εκπόδην. Αλ δελ βιέπεη θαλέλα θπζηθό εκπόδην, πνπ ζεκαίλεη όηη ηζρύεη ε ζπλζήθε (SensorValue(SonarSensor) >27) ην πξόγξακκα κπαίλεη κέζα ζηελ if θαη θαιεί ηελ ζπλάξηεζε gothedark() πνπ αλαθέξακε παξαπάλσ. Μόιηο ν αηζζεηήξαο δεη εκπόδην κε ηελ ζπλζήθε ηεο δεύηεξεο if κπαίλεη κέζα θαη θαιεί ηελ ζπλάξηεζε turnleft(). ε πεξίπησζε πνπ μαλαδεί εκπόδην κεηά ηελ πξώηε ζηξνθή πνπ ζα θάλεη αξηζηεξά, κπαίλεη κέζα Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 31

32 ζηελ ηξίηε if θαη θαιεί ηελ ζπλάξηεζε turnright(). ηελ ηειεπηαία if ην ξνκπόη ειέγρεη αλ ε ζεξκνθξαζία δσκαηίνπ είλαη κηθξόηεξε από 26. ηελ πεξίπησζε πνπ ε ζεξκνθξαζία καο αλέβεη πάλσ από 26 βαζκνύο, θαιείηαη ε ζπλάξηεζε turnright() γηα λα απνθύγεη ην ζεκείν πνπ αλίρλεπζε ηελ κεγάιε ζεξκνθξαζία. task main() while(sensorvalue(lightsensor) < 75 ) if(sensorvalue(sonarsensor) >27) gothedark(); if(sensorvalue(sonarsensor) <26) turnleft(); wait1msec(500); if(sensorvalue(sonarsensor) <25) turnright(); wait1msec(500); if (TempSensor() > 26) turnright(); motor[motorb]= 0; motor[motorc]= 0; wait1msec(15000); ΣΟ ΓΙΑΓΡΑΜΜΑ ΡΟΗ Γηα λα γίλεη όζν ηνλ δπλαηόλ πην θαηαλνεηόο ν ηξόπνο κε ηνλ νπνίν ιεηηνπξγεί ην πξόγξακκα καο, ην παξαθάησ γξάθεκα παξνπζηάδεη ην δηάγξακκα ξνήο ηνπ. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 32

33 Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 33

34 ΣΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΑ ΠΟΤ ΠΑΡΟΤΙΑΣΗΚΑΝ ΚΑΣΑ ΣΗΝ ΓΙΑΡΚΔΙΑ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΙΜΟΤ ΚΑΙ ΜΔ ΠΟΙΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΔΠΙΛΤΘΗΚΑΝ Καηά ηελ δηάξθεηα ηνπ πξνγξακκαηηζκνύ αληηκεησπίζακε δπν πξνβιήκαηα. Σν πξώην αθνξνύζε ηηο εληνιέο ηνπ I 2 C πνπ ρξεζηκνπνηήζακε γηα ηελ δεκηνπξγία ηεο ζπλάξηεζεο ηνπ αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο. Σν δεύηεξν ζρεηηδόηαλ κε ηελ ζσζηή θίλεζε ηνπ ξνκπόη καο. Ακέζσο παξαθάησ ζα αλαθεξζνύκε ιεπηνκεξέζηεξα ζηα πξνβιήκαηα απηά. 1. Οη εληνιέο ηνπ I 2 C: Η RobotC αλ θαη πεξηέρεη πνιιά παξαδείγκαηα σζηόζν ηα πεξηζζόηεξα από απηά αθνξνύλ ηηο απιέο εληνιέο. Σν ινγηζκηθό απηό δελ καο παξείρε πνιιέο δπλαηόηεηεο γηα ηνλ ηξόπν ζύληαμεο ζύλζεησλ εληνιώλ ηνπ I 2 C, όπσο εθείλεο πνπ ρξεζηκνπνηήζακε ζηελ δεκηνπξγία ηεο δηθήο καο ζπλάξηεζεο, γηα ηελ ιεηηνπξγία ηνπ αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο. Γηα λα θαηαθέξνπκε λα θαηαλνήζνπκε ηελ ιεηηνπξγία ζύλζεησλ εληνιώλ ηεο I 2 C ρξεηάζηεθε λα αλαδεηήζνπκε πιεξνθνξίεο ζε μελόγισζζα θόξνπκ θαη θπξίσο ζε εθείλν ηεο ίδηαο ηεο RobotC. Χζηόζν αθόκα θαη εθεί δελ ππήξρε θάηη ζπγθεθξηκέλν παξά κόλν πξνγξάκκαηα θώδηθα πνπ είραλ αλαξηήζεη ρξήζηεο ηνπ θόξνπκ. Σα πξνγξάκκαηα απηά ηα αλαιύζακε γηα λα θαηαιάβνπκε ηνλ ηξόπν κε ηνλ νπνίν ιεηηνπξγνύλ νη παξαθάησ εληνιέο: a. SensorI2CCustom b. SendI2CMsg c. ni2cstatus και d. readi2creplay Οη παξαπάλσ εληνιέο ζα αλαιπζνύλ ζην θεθάιαην 3 πνπ αλαθέξεηαη ζην πξσηόθνιιν I 2 C. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 34

35 2. Η θίλεζε ηνπ ξνκπόη: Έλα κεγάιν πξόβιεκα πνπ είρακε λα αληηκεησπίζνπκε ήηαλ απηό ηεο ζσζηήο πνξείαο ηνπ ξνκπόη κέζα ζηνλ ιαβύξηλζν. ηελ αξρή δελ κπνξνύζακε λα βξνύκε θάπνηα εληνιή ή ζπλάξηεζε πνπ λα θάλεη ην ξνκπόη λα ζηξίβεη ζε ζπγθεθξηκέλεο κνίξεο. Δπίζεο ην ξνκπόη δελ κπνξνύζε λα δηαλύζεη κηα κεγάιε επζεία ρσξίο λα παξεθθιίλεη έζησ θαη ιίγν δηόηη ηα γξαλάδηα πνπ ππάξρνπλ ζην εζσηεξηθό ησλ ζεξβνθηλεηήξσλ είλαη πιαζηηθά (βι. Δηθόλα 2.1). Χο εθ ηνύηνπ, ππάξρεη κεγάιε πηζαλόηεηα λα ππνζηνύλ θζνξέο κεηά από πνιιέο ρξήζεηο. Οη θζνξέο απηέο πξνθαινύλ αξγόηεξα ηελ δπζιεηηνπξγία ησλ ζεξβνθηλεηήξσλ. Εικόνα 2.1 Σν εζωηεξηθό ελόο motor Πξνθεηκέλνπ λα επηιύζνπκε ην πξώην πξόβιεκα δειαδή ην ξνκπόη λα ζηξίβεη 90 ή 180 κνίξεο, ρξεζηκνπνηήζακε ηελ παξαθάησ ζπλάξηεζε, έηζη επηηύρακε λα κηθξύλνπκε θαηά πνιύ ην θπξίσο πξόγξακκα. void turnleft() nmotorencoder[motorb] = 0; // Κάλε Reset ην Motor Encoder ηνπ motor B. while(nmotorencoder[motorb] < 180) // Μέρξη ην Motor Encoder ηνπ motor B λα γίλεη 180 ζηξίςε αξηζηεξά. motor[motorc] = -20; motor[motorb] = 20; motor[motorc] = 0; motor[motorb] = 0; ηελ νπζία όηαλ ν κεηξεηήο πεξηζηξνθήο ηνπ ζεξβνθηλεηήξα γίλεη κεγαιύηεξνο από 180, ην ξνκπόη ζα έρεη ζηξίςεη αθξηβώο 90 κνίξεο αξηζηεξά. Γηα ηηο 180 κνίξεο Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 35

36 επηιέρηεθε ε ηηκή 360. Οη ζεξβνθηλεηήξεο πεξηέρνπλ αηζζεηήξεο πεξηζηξνθήο ηνπο νπνίνπο ρξεζηκνπνηήζακε κε βάζε ηηο παξαπάλσ εληνιέο. Όζνλ αθνξά ην δεύηεξν πξόβιεκα επηιύζεθε ρξεζηκνπνηώληαο ηνλ αηζζεηήξα θσηόο, βάδνληαο ην ξνκπόη λα αθνινπζεί κηα καύξε γξακκή. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 36

37 Κ Ε ΥΑΛΑΙΟ 3: ΣΟ I 2 C Π ΡΩΣΟΚΟΛΛΟ 3.1. ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΟ I 2 C Σν I 2 C Bus απνηειεί έλα πξσηόθνιιν πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ δηαζύλδεζε κεηαμύ δηαθνξεηηθώλ νινθιεξσκέλσλ, όπσο ησλ κηθξνειεγθηώλ θαη ησλ ππόινηπσλ νινθιεξσκέλσλ πεξηθεξεηαθώλ όπσο EEPROMs, A/D κεηαηξνπείο, LCD drivers, δηάθνξνη αηζζεηήξεο αιιά θαη κε άιινπο κηθξνειεγθηέο. Δίλαη έλα πξσηόθνιιν πνπ κεηαδίδεη δεδνκέλα ζεηξηαθά θαη είλαη κηα από ηηο ιεηηνπξγίεο ηεο κνλάδαο ηνπ PICmicro πνπ νλνκάδεηαη ζύγρξνλε ζεηξηαθή ζύξα (SSP). Ο άιινο ηξόπνο ιεηηνπξγίαο ηεο είλαη σο εηξηαθό Πεξηθεξεηαθό Interface (SPI). Με ην Ι 2 C απνθεύγεηαη ε ρξεζηκνπνίεζε ελόο παξάιιεινπ δηαύινπ δεδνκέλσλ πνπ εηζάγεη κεγάιε πνιππινθόηεηα ζηε ζρεδίαζε αιιά θαη κεγαιύηεξν θόζηνο. Βξίζθεη πνιιέο εθαξκνγέο ζηα ζύγρξνλα ειεθηξνληθά ζπζηήκαηα όπσο ζε ζπζθεπέο εηθόλαο θαη ήρνπ, ζε ηειεθσληθέο ζπζθεπέο, modems, dip switches, embedded microprocessor boards αιιά θαη ζηελ επηθνηλσλία αηζζεηήξσλ ζεξκνθξαζίαο κε ηηο νζόλεο όπνπ παξνπζηάδνληαη ηα απνηειέζκαηα ησλ κεηξήζεσλ ΙΣΟΡΙΚΗ ΑΝΑΓΡΟΜΗ Σν πξσηόθνιιν I 2 C (inter-integrated circuit) αλαπηύρζεθε ηελ δεθαεηία ηνπ 1980 από ηελ Philips, αξρηθά κε ζθνπό ηελ εύθνιε επηθνηλσλία κεηαμύ κηαο Κεληξηθήο Μνλάδαο Δπεμεξγαζίαο (CPU) κε ηα πεξηθεξεηαθά θπθιώκαηα κηαο ηειεόξαζεο. πλδένληαο πνιιαπιέο ζπζθεπέο ζ' έλα κηθξνεπεμεξγαζηή, νη γξακκέο κεηαθνξάο δεδνκέλσλ θαη δηεπζύλζεσλ έπξεπε παξαδνζηαθά λα ζπλδεζνύλ γηα θάζε κία Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 37

38 ζπζθεπή. Απηό απαηηνύζε πνιινύο αθξνδέθηεο από ηνλ κηθξνεπεμεξγαζηή, πνιιέο γξακκέο πάλσ ζε κηα ηππσκέλε πιαθέηα θαη πνιιά εμαξηήκαηα πνπ έπξεπε λα ζπλαξκνινγεζνύλ καδί. αλ απνηέιεζκα, απηά ηα ζπζηήκαηα ήηαλ αθξηβήο παξαγσγήο θαη επίθνβα ζε παξεκβνιέο θαη ζόξπβν. Η έξεπλα γηα ηελ αληηκεηώπηζε ησλ παξαπάλσ πξνβιεκάησλ έγηλε από ηελ Philips ζηελ Οιιαλδία θαη θαηέιεμε ζε έλα δηζύξκαην θαιώδην επηθνηλσλίαο πνπ νλνκάζηεθε I 2 C bus. Σν I 2 C είλαη ε ζπληνκνγξαθία ηνπ Inter-IC bus θαη όπσο θαίλεηαη θαη από ηελ νλνκαζία ηνπ έρεη σο ζθνπό λα παξέρεη επηθνηλσληαθή δεύμε κεηαμύ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ. ήκεξα, ην I 2 C bus ρξεζηκνπνηείηαη ζε πνιύ πεξηζζόηεξεο εθαξκνγέο θαη όρη κόλν ζε εμαξηήκαηα ήρνπ θαη βίληεν όπσο γηα παξάδεηγκα ην ξνκπόη ηεο Lego NXT. Σν I 2 C bus είλαη γεληθά απνδεθηό ζηελ βηνκεραλία θαη έρεη πηνζεηεζεί από πνιινύο θαηαζθεπαζηέο chip όπσο Xicor, ST Microelectronics, Infineon Technologies, Intel, Texas Instruments, Maxim, Atmel, Analog Devices θαη άιιεο εηαηξείεο ΠΔΡΙΓΡΑΦΗ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΩΝ ΣΟΤ I 2 C BUS ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΑ ΜΟΝΑΓΑ Μεξηθά από ηα ζεκαληηθόηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηεο κνλάδαο απηήο είλαη: Δπηινγή ρξεζηκνπνίεζεο ηνπ σο master ή slave Τπνζηήξημε multi-master ιεηηνπξγίαο, ρσξίο λα ράλνληαη κελύκαηα θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο αλάθηεζεο ειέγρνπ από νπνηνλδήπνηε master (arbitration) Απηόκαηε επαλαπνζηνιή απνηπρεκέλσλ κελπκάησλ Γπλαηόηεηα δηεπζπλζηνδόηεζεο ησλ 7-bits θαη ησλ 10-bits Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 38

39 Κάζε ζπζθεπή πνπ ζπλδέεηαη πάλσ ζην bus έρεη ηε δηθηά ηεο κνλαδηθή δηεύζπλζε Ο slave κπνξεί λα είλαη είηε ζπζθεπή ιήςεο κόλν είηε ζπζθεπή κεηάδνζεο κε δπλαηόηεηα λα ιακβάλεη θαη λα ζηέιλεη δεδνκέλα Τπνζηήξημε γεληθήο θιήζεο (general call addresses) από ηνλ master Τπνζηήξημε επηινγήο ηαρύηεηαο κεηάδνζεο ησλ 8-bit παθέησλ κεηαμύ ηνπ standard clock (SCL) mode πνπ είλαη 100Kbps, ηνπ fast mode πνπ είλαη 400Kbps θαη ηνπ High Speed mode πνπ είλαη 3.4Mbps. Γελ επεξεάδεηαη από απόηνκεο κεηαβνιέο ηεο ηάζεο αιιά θαη ηνλ ζόξπβν Δπηηξέπεη λα ζπλδεζνύλ 112 ζπζθεπέο ζε 7-bit δηεπζπλζηνδόηεζε θαη 1024 ζε 10-bit δηεπζπλζηνδόηεζε ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΑ ΣΟΤ I 2 C BUS Σν I 2 C πινπνηείηαη κε ηελ ρξήζε δύν θαισδίσλ δηπιήο θαηεύζπλζεο. Δίλαη δύν από ηα έμη θαιώδηα πνπ ζπλδένληαη ζηηο ζύξεο ησλ αηζζεηήξσλ ηνπ NXT, ηα απνθαινύκελα SCL (Serial Clock) θαη SDA (Serial Data). Σν SCL είλαη ε γξακκή ξνινγηώλ (clock) θαη ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπγρξνλίζεη ηα δεδνκέλα θαηά ηε δηάξθεηα ησλ κεηαθνξώλ από ην I 2 C bus. Σν SDA είλαη ε γξακκή δεδνκέλσλ (data). Οη γξακκέο SCL θαη SDA ζπλδένληαη κε όιεο ηηο ζπζθεπέο ζην I 2 C bus. Δπίζεο πξέπεη λα ππάξρεη έλα ηξίην θαιώδην πνπ είλαη ε γείσζε ή αιιηώο ηα 0 volt. Όπσο επίζεο ππάξρεη έλα θαιώδην ησλ 5volt, πνπ είλαη ε ηξνθνδνζία πνπ δηαλέκεηαη ζηηο ζπζθεπέο. Καη νη δπν γξακκέο, SCL θαη SDA, είλαη νδεγνί αλνηθηώλ αγσγώλ. Απηό ζεκαίλεη όηη ην ηζηπ κπνξεί λα νδεγήζεη ηελ έμνδν ζε ρακειά επίπεδα, αιιά δελ κπνξεί λα ηελ νδεγήζεη ζε πςειά επίπεδα. Γηα λα είλαη ζε ζέζε ε γξακκή λα νδεγεζεί ζε πςειά επίπεδα, πξέπεη λα πξνζηεζνύλ pull-up αληηζηάζεηο ζηελ 5volt γξακκή ηάζε ηξνθνδνζίαο. Πξέπεη δειαδή λα ππάξρεη κηα αληίζηαζε από ηε γξακκή SCL ζηε 5volt γξακκή θαη άιιε κηα αληίζηαζε από ηε γξακκή SDA ζηε 5volt γξακκή. Υξεηάδεηαη κόλν έλα ζύλνιν pull-up αληηζηάζεσλ γηα νιόθιεξν ην I 2 C bus, όρη γηα θάζε ζπζθεπή, όπσο κπνξείηε λα δηαθξίλεηαη ζηελ παξαθάησ εηθόλα 3.1.: Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 39

40 Εικόνα 3.1. Σξόπνο ζύλδεζεο pull-up αληηζηάζεωλ ζην i2c bus Όζνλ αθνξά ηηο ηηκέο ησλ αληηζηάζεσλ πνπ πξέπεη λα ρξεζηκνπνηεζνύλ, απηέο κπνξεί λα θπκαίλνληαη από έλα όξην 1.8KΧ κέρξη θαη 82ΚΧ, αιιά ηίπνηα δελ είλαη δεδνκέλν θαη ζίγνπξν γηα ηελ επίηεπμε ηνπ ηέιεηνπ απνηειέζκαηνο. Η ρξήζε ησλ pull-up αληηζηάζεσλ είλαη απαξαίηεηε γηαηί αλ ιείπνπλ νη ζπγθεθξηκέλεο αληηζηάζεηο, νη γξακκέο SCL θαη SDA ζα βξίζθνληαη ζπλερώο ζε ρακειό επίπεδν (ζρεδόλ θνληά ζηα 0 volt) θαη ην I 2 C bus δελ ζα ιεηηνπξγεί. Η ηηκή ησλ pull-up αληηζηάζεσλ καδί κε ηελ ρσξεηηθόηεηα ησλ γξακκώλ θαη ησλ εηζόδσλ ησλ ζπζθεπώλ θαζνξίδνπλ ηελ θαζπζηέξεζε ζηελ άλνδν ηνπ παικνύ θαη γηα απηό ζα πξέπεη ην γηλόκελν ηνπο λα είλαη αξθεηά κηθξό ώζηε λα είλαη επδηάθξηην ην κέησπν ηνπ παικνύ. Γηα ην ιόγν απηό ε ηηκή ησλ pull-up αληηζηάζεσλ ζα πξέπεη λα είλαη αξθεηά κηθξή. Παξάιιεια όκσο θάζε ζπζθεπή πνπ πξνζπαζεί λα νδεγήζεη κηα γξακκή ζην κεδέλ ζα πξέπεη λα απνξξνθά ξεύκα ιίγν κεγαιύηεξν από VDD/RP. Έηζη είλαη θαηαλνεηό όηη ε ηηκή ηεο αληίζηαζεο RP δελ κπνξεί λα είλαη όζν κηθξή επηζπκνύκε Ο ΣΡΟΠΟ ΓΙΑΤΝΓΔΗ ΣΧΝ ΤΚΔΤΧΝ (MASTER-SLAVE) Οη ζπζθεπέο ζην I 2 C bus είλαη είηε masters είηε slaves. Η master ζπζθεπή είλαη πάληα ε ζπζθεπή πνπ νδεγεί ηε γξακκή ξνινγηώλ SCL. ηελ πξνθεηκέλε πεξίπησζε ην NXT brick είλαη ε master ζπζθεπή. Δλώ νη slaves ζπζθεπέο είλαη απηέο πνπ αληαπνθξίλνληαη ζηελ master. ην NXT ξνκπόη νη slaves ζπζθεπέο είλαη νη πεξηθεξηθέο ζπζθεπέο (π.ρ. αηζζεηήξεο) πνπ ζπλδένληαη ζην NXT brick. Τπεύζπλνο γηα ηελ έλαξμε κηαο κεηαθνξάο δεδνκέλσλ ζην I 2 C bus είλαη κόλν ν master. πλήζσο ππάξρνπλ πνιιαπιάζηνη slaves ζην I 2 C bus, εληνύηνηο ππάξρεη Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 40

41 θαλνληθά κόλν έλαο master. Δίλαη πηζαλό λα ππάξμνπλ πνιιαπινί master, αιιά είλαη θάπσο αζπλήζηζην. ην ξνκπόη, ν master ζα είλαη ν ειεγθηήο θαη νη slaves ζα είλαη νη ππνκνλάδεο. Δπίζεο ν master θαη ν slave κπνξνύλ λα κεηαθέξνπλ ηα ζηνηρεία από ην I 2 C bus, αιιά εθείλε ε κεηαθνξά ειέγρεηαη πάληα από ηνλ master. Εικόνα 3.2 Έλα ηππηθό δηάγξακκα ζύλδεζεο ζπζθεπώλ κε ην I 2 C I 2 C BUS ΔΠΙΚΟΙΝΧΝΙΑ ύκθσλα ινηπόλ κε όζα έρνπκε αλαθέξεη γηα λα επηηεπρζεί ε κεηάδνζε ησλ επηζπκεηώλ δεδνκέλσλ, είλαη απαξαίηεηε ε παξνπζία ελόο ηνπιάρηζηνλ Master. Ο Master ηνπ bus είλαη ην νινθιεξσκέλν πνπ δίλεη ηηο εληνιέο ζηα ππόινηπα νινθιεξσκέλα. Διέγρεη ηελ γξακκή ηνπ ξνινγηνύ (SCL) θαη «θεξύζζεη» ηελ έλαξμε ησλ επηζπκεηώλ δηαδηθαζηώλ ελώ θάζε άιιν νινθιεξσκέλν ζεσξείηαη σο slave. Οη πηζαλέο θαηαζηάζεηο πνπ κπνξνύλ λα ζπκβαίλνπλ πάλσ ζην bus θαη δειώλνπλ ην ζύλνιν ησλ ζεκείσλ πνπ αληαιιάζζνπλ νη ζπζθεπέο κεηαμύ ηνπο ώζηε λα κεηαθεξζνύλ ηα δεδνκέλα, είλαη νη εμήο: START Data Transfer (S) Acknowledged (Δπηβεβαίσζε) (ACK) Με-Δπηβεβαίσζε(NOT-ACK) (NACK) Αλάγλσζε / Δγγξαθή Γεδνκέλσλ (READ/WRITE) RESTART (R) REPEATED START (Rs) STOP Data Transfer (P) Ακέζσο παξαθάησ ζα αλαθεξζνύκε ιεπηνκεξέζηεξα ζε όιεο ηηο θαηαζηάζεηο. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 41

42 START DATA TRANSFER ηελ θαηάζηαζε Start ζεκαηνδνηείηαη ε εθθίλεζε ηεο κεηαθνξάο δεδνκέλσλ πνπ ζέινπκε. Η θαηάζηαζε απηή ζεκαηνδνηείηαη κόλν από ηνλ master θαη ζε πεξίπησζε multi-master πεξηβάιινληνο από εθείλνλ ηνλ master πνπ ζα εθπέκςεη πξώηνο. Γηα λα κπεη ην θαιώδην ζηελ Start θαηάζηαζε πξέπεη αξρηθά λα είλαη ζε αδξαλή θαηάζηαζε θαη όηαλ ηειηθά κπεη ζηελ Start θαηάζηαζε ζεσξείηαη απαζρνιεκέλν θαη δελ κπνξεί λα ην νηθεηνπνηεζεί άιινο master ή νπνηαδήπνηε άιιε ζπζθεπή πνπ είλαη ζπλδεδεκέλε πάλσ ζην θαιώδην. Δπίζεο ηελ θαηάζηαζε απηή κπνξνύκε λα ηελ ζπλαληήζνπκε όρη κόλν ζηελ αξρή αιιά θαη θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο κεηαθνξάο ησλ δεδνκέλσλ. Η κνξθή ηνπ ζήκαηνο απηνύ θαίλεηαη ζηελ παξαθάησ εηθόλα: Εικόνα 3.3 Αξρηθνπνίεζε κεηαθνξάο δεδνκέλωλ ζην I2C bus Όηαλ ινηπόλ ην bus δελ ρξεζηκνπνηείηαη, νη εμσηεξηθέο pull-up αληηζηάζεηο θξαηνύλ ηηο εμσηεξηθέο γξακκέο ζε πςειή ζηάζκε ζήκαηνο. Όπσο παξαηεξνύκε από ην παξαπάλσ ζρήκα ν master πνπ ζα εθπέκςεη ηελ start θαηάζηαζε ζα πξέπεη λα ζέζεη ηελ SDA γξακκή από πςειή ζε ρακειή ζηάζκε ζηε δηάξθεηα πνπ ε SCL γξακκή ζα είλαη ζε πςειή ζηάζκε ACKNOWLEDGED (ΔΠΙΒΔΒΑΙΧΗ) ην ηέινο ηεο δηαδηθαζίαο απνζηνιήο ελόο byte δεδνκέλσλ ζηνλ δέθηε ηνπ ζήκαηνο, απνζηέιιεηαη από απηόλ έλα ζήκα επηβεβαίσζεο(ack) όηη έιαβε απηό ην byte. ηελ πεξίπησζε πνπ ην byte δεδνκέλσλ πνπ απνζηέιιεηαη είλαη ην ηειεπηαίν Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 42

43 ηεο όιεο κεηάδνζεο ή ν δέθηεο δελ κπνξεί λα ιάβεη άιια δεδνκέλα ή γεληθά θάηη πήγε ζηξαβά ζηελ όιε κεηάδνζε, ηόηε απνζηέιιεηαη από ηνλ δέθηε έλα ζήκα κεεπηβεβαίσζεο (NACK). Εικόνα 3.4 ήκα επηβεβαίωζεο κεηαθνξάο δεδνκέλωλ ζην I2C bus Όπσο θαίλεηαη από ην παξαπάλσ ζρήκα ηα δεδνκέλα επηβεβαηώλνληαη όηαλ ν δέθηεο «ζπξώρλεη» ηελ SDA γξακκή ζηελ ρακειή ζηάζκε ζηελ δηάξθεηα ελόο παικνύ ηνπ ξνινγηνύ (SCL). ηελ αληίζεηε πεξίπησζε ηεο κε-επηβεβαίσζεο (NACK), ζηελ δηάξθεηα ελόο παικνύ ηνπ ξνινγηνύ (SCL), ν δέθηεο «θξαηάεη» ηελ SDA γξακκή ζε πςειή ζηάζκε, θάηη πνπ θαίλεηαη θαη από ην παξαθάησ ζρήκα. Εικόνα 3.5 ήκα κε-επηβεβαίωζεο κεηαθνξάο δεδνκέλωλ ζην I2C bus Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 43

44 ΑΝΑΓΝΧΗ / ΔΓΓΡΑΦΗ ΓΔΓΟΜΔΝΧΝ Σόζν ε αλάγλσζε όζν θαη ε εγγξαθή είλαη γλσζηά κεηά ηελ αξρηθνπνίεζε κηαο κεηαθνξάο δεδνκέλσλ. Η κεηαθνξά δεδνκέλσλ γίλεηαη ζε παθέηα ησλ 8 bits. Σα δεδνκέλα ζεσξνύληαη έγθπξα όηαλ ε SCL γξακκή είλαη ζε πςειή ζηάζκε ελώ όηαλ ε SCL δελ είλαη ζε πςειή ζηάζκε δελ επηηξέπεηαη λα αιιάμνπλ, όπσο θαίλεηαη θαη από ηελ εηθόλα 3.6. ηελ πεξίπησζε ηώξα πνπ ν master ζέιεη λα θάλεη εγγξαθή (write) δεδνκέλσλ ζηνλ slave, ηνπνζεηεί ηα πξνο εγγξαθή δεδνκέλα πάλσ ζηελ SDA γξακκή θαη παξάγεη θαηάιιεινπο παικνύο ξνινγηνύ. Μεηά ησλ 8ν παικό εάλ όια πήγαλ θαιά, ν slave παίξλεη ηελ γξακκή SDA ζηελ θαηνρή ηνπ θαη ηελ κεδελίδεη, δειαδή παξάγεη έλα ζήκα ACK. ηελ πεξίπησζε πνπ ν slave δελ αληαπνθξίλεηαη κε ην παικό ACK θαηαιαβαίλνπκε ακέζσο όηη ππάξρεη θάπνην ζθάικα θαη ην ινγηζκηθό ζα πξέπεη λα πξνβιέπεη ηελ δηαδηθαζία πνπ ζα αθνινπζείηαη ζε κηα ηέηνηα πεξίπησζε. Εικόνα 3.6 ήκα έγθπξεο κεηαθνξάο δεδνκέλωλ ζην I 2 C bus Εικόνα 3.7 ήκα εγγξαθήο δεδνκέλωλ ζην I 2 C bus ηελ πεξίπησζε πνπ ν master ζέιεη λα θάλεη αλάγλσζε (read) δεδνκέλσλ από ηνλ slave, παξάγεη θαηάιιεινπο παικνύο ξνινγηνύ θαη δηαβάδεη ηα δεδνκέλα ζηελ SDA γξακκή. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 44

45 Εικόνα 3.8 ήκα αλάγλωζεο δεδνκέλωλ ζην I 2 C bus RESTART Η restart θαηάζηαζε δελ είλαη ηίπνηε άιιν από κηα stop θαηάζηαζε πνπ αθνινπζείηαη ακέζσο από κηα start θαηάζηαζε. ε απηήλ ηελ θαηάζηαζε κπνξνύκε λα έρνπκε θαη αιιαγή ηεο θαηεύζπλζεο ησλ δεδνκέλσλ θαζώο επίζεο θαη αιιαγή ηνπ νινθιεξσκέλνπ πνπ κεηαδίδεη ή ζηέιλεη ηα δεδνκέλα (λέα δηεύζπλζε-λέα ζπζθεπή). Εικόνα 3.9 Restart ζήκα ζην I 2 C bus REPEATED START Η repeated start θαηάζηαζε δελ είλαη ηίπνηε άιιν από κηα θαηάζηαζε πνπ επηηξέπεη ζηνλ master λα εθηειέζεη κηα start θαηάζηαζε ρσξίο λα ρξεηάδεηαη ε δήισζε θάπνηαο stop θαηάζηαζεο. Ο έιεγρνο ηνπ bus από ηνλ master δελ ράλεηαη πνηέ. ε απηήλ ηελ θαηάζηαζε κπνξνύκε λα έρνπκε θαη αιιαγή ηεο θαηεύζπλζεο ησλ δεδνκέλσλ θαζώο επίζεο θαη αιιαγή ηνπ νινθιεξσκέλνπ πνπ κεηαδίδεη ή ζηέιλεη ηα δεδνκέλα(λέα δηεύζπλζε-λέα ζπζθεπή). Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 45

46 STOP DATA TRANSFER Η θαηάζηαζε Stop ζεκαηνδνηεί ην ηέινο κηαο κεηαθνξάο δεδνκέλσλ. Μαδί κε ηελ θαηάζηαζε Start έρεη ηελ κεγαιύηεξε πξνηεξαηόηεηα θαη κπνξεί λα εθπεκθζεί ζε νπνηαδήπνηε ρξνληθή ζηηγκή ηεο κεηαθνξάο δεδνκέλσλ. Με ην πνπ ζεκαηνδνηεζεί ε stop θαηάζηαζε ην θαιώδην απειεπζεξώλεηαη θαη άιιεο ζπζθεπέο κπνξνύλ λα ην ρξεζηκνπνηήζνπλ γηα λα κεηαθέξνπλ δεδνκέλα. Η κνξθή ηνπ ζήκαηνο Stop θαίλεηαη ζηελ παξαθάησ εηθόλα: Εικόνα 3.10 STOP ζήκα ζην I 2 C bus Όπσο παξαηεξνύκε από ην παξαπάλσ ζρήκα ν master πνπ ζα εθπέκςεη ηελ stop θαηάζηαζε ζα πξέπεη λα ζέζεη ηελ SDA γξακκή από ρακειή ζε πςειή ζηάζκε ζηε δηάξθεηα πνπ ε SCL γξακκή ζα είλαη ζε πςειή ζηάζκε. Έηζη όηαλ νινθιεξσζεί ε stop θαηάζηαζε νη SDA, SCL γξακκέο ζα είλαη θαη νη δύν ζε πςειή ζηάζκε θαη ην θαιώδην κπαίλεη ζε αδξαλή θαηάζηαζε Η ΓΙΔΤΘΤΝΗ ΣΗ I 2 C ΔΠΙΚΟΙΝΧΝΙΑ Όιεο νη I 2 C δηεπζύλζεηο είλαη είηε 7 bits είηε 10 bits. Η ρξήζε ησλ δηεπζύλζεσλ 10 bits είλαη ζπάληα θαη δελ είλαη απαξαίηεηε γηα ην δηθό καο αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο πνπ ζα ρξεζηκνπνηήζνπκε ζην ξνκπόη. Απηό ζεκαίλεη όηη κπνξεί λα έρνπκε κέρξη 128 ζπζθεπέο ζην I 2 C Bus, δεδνκέλνπ όηη έλαο 7 bit αξηζκόο κπνξεί λα είλαη από 0 έσο 127. Δθόζνλ ζην ξνκπόη Lego NXT ππάξρνπλ 4 είζνδνη γηα ηελ ζύλδεζε ησλ αηζζεηήξσλ, δελ είλαη απαξαίηεηε ε 10bit δηεύζπλζε. Καηά ηελ απνζηνιή ηεο 7-bit δηεύζπλζεο, ζηέιλνληαη πάληα 8 bits. Σν πξόζζεην bit ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ελεκεξώζεη ηελ slave ζπζθεπή εάλ ν master ζα γξάςεη ζε απηό ή ζα δηαβάδεη από Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 46

47 απηό. Δάλ ην bit είλαη 0, ηόηε ν master γξάθεη ζηoλ slave. Δάλ ην bit είλαη 1 ν master δηαβάδεη από ηνλ slave. Η 7-bit δηεύζπλζε ηνπνζεηείηαη ζηα 7 αλώηεξα bits ηνπ byte θαη ην αλάγλσζεο/γξαθήο θνκκάηη (R/W) είλαη ζην LSB (ιηγόηεξν ζεκαληηθό bit). Εικόνα 3.11 Δηάηαμε ηεο 7-bit δηεύζπλζεο 3.4. ΣΟ I 2 C ΣΗΝ ROBOTC Σν ξνκπόη ηεο Lego NXT ελζσκαηώλεη ην I 2 C πξσηόθνιιν. Απηό ζεκαίλεη πσο κπνξνύκε λα ζπλδέζνπκε ςεθηαθνύο αηζζεηήξεο πνπ έρνπλ δπλαηόηεηα επηθνηλσλίαο κε ην I 2 C Bus θαη λα ηνπο θάλνπκε λα ιεηηνπξγνύλ ζην ξνκπόη καο. Παξαθάησ αλαιύεηαη ν ηξόπνο κε ηνλ νπνίν ζπληάμακε ηηο εληνιέο ηνπ I 2 C γηα λα δεκηνπξγήζνπκε ηελ δηθή καο ζπλάξηεζε. Αξρηθά δειώλνπκε ηηο κεηαβιεηέο ηνπ πξνγξάκκαηνο όπσο θαίλνληαη παξαθάησ. byte Buffer_Temperature[1]; int temperature_1; Με ην const tsensors δειώλνπκε ζε πηα ζύξα ζα ζπλδέεηαη ν αηζζεηήξαο καο. ηελ πξνθεηκέλε πεξίπησζε επηιέμακε ηελ ζύξα 1. Δλώ κε ην sensori2ccustom επηηπγράλεηαη ε απνζηνιή ελόο byte αλά ms. const tsensors AD7416 = S1; SensorType[AD7416] = sensori2ccustom; Γηα λα ξπζκίζνπκε ηηο δηεπζύλζεηο κε ηηο νπνίεο ζα επηθνηλσλεί ν αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο κε ην ξνκπόη ρξεζηκνπνηήζακε ηηο εληνιέο πνπ θαίλνληαη παξαθάησ. Οξίδνπκε έλα πίλαθα κε ηέζζεξα ζηνηρεία, ηνλ I2C_Message[4], ζηνλ νπνίν δειώλνπκε ηηο ηέζζεξηο παξακέηξνπο πνπ ρξεζηκνπνηνύκε ζηελ ζπλέρεηα γηα ηελ ιήςε ησλ δεδνκέλσλ από ηνλ αηζζεηήξα. Απηό γίλεηαη πάληα ζε δεθαεμαδηθή κνξθή. Η 0x03 είλαη ην κήθνο ηνπ κεηαδηδόκελνπ κελύκαηνο. Η 0x90 Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 47

48 είλαη εληνιή γηα λα γξάςεη ζηνλ Address Pointer ηνπ αηζζεηήξα. Καη ηέινο, ε 0x01 είλαη ν Configuration Register θαη ε 0x00 ν Temperature Value Register. byte I2C_Message[4] = 0x03, 0x90, 0x01, 0x00; Με ην sendi2cmsg ζηέιλεηαη κήλπκα από ην I2C ζηελ πόξηα πνπ έρνπκε νξίζεη γηα ηνλ αηζζεηήξα. Με ηελ while(ni2cstatus[ad7416]==stat_comm_pending) δεκηνπξγείηαη κηα θαζπζηέξεζε κέρξη λα νινθιεξσζεί ε ζπλαιιαγή κε ην I 2 C. sendi2cmsg(ad7416, I2C_Message[0], 0); while(ni2cstatus[ad7416] == STAT_COMM_PENDING) ; Με ηηο παξαθάησ εληνιέο μεθάλεη ε δηαδηθαζία απνζηνιήο ηεο ηηκήο πνπ έρεη ν αηζζεηήξαο ζηελ νζόλε LCD ηνπ NXT. Αξρηθά θαζαξίδνπκε ηελ νζόλε κε ηελ εληνιή erasedisplay. ηνλ πίλαθα I2C_Message[3] νξίδνπκε ηελ δηεύζπλζε κε ηελ νπνία ν αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο ζα ζηείιεη ηα δεδνκέλα ηνπ ζην ξνκπόη. Πην ζπγθεθξηκέλα ε δηεύζπλζε πάλσ ζην Bus είλαη ε 0x02, ε 0x90 είλαη γηα λα γίλεη ε εγγξαθή ζηνλ Address Pointer θαη ε 0x00 είλαη ε ηηκή πνπ ζα πάξεη από ηνλ Temperature Value Register. Μεηά ζηέιλνληαη ηα δεδνκέλα κε ην sendi2cmsg θαη κε ηελ while δεκηνπξγείηαη ε θαζπζηέξεζε κέρξη λα νινθιεξσζεί ε ζπλαιιαγή κε ην I 2 C. erasedisplay(); byte I2C_Message[3] = 0x02, 0x90, 0x00; sendi2cmsg(ad7416, I2C_Message[0], 1); while(ni2cstatus[ad7416] == STAT_COMM_PENDING) ; Οη εληνιέο πνπ αθνινπζνύλ είλαη γηα λα γξάςνπκε ηελ ηηκή ηεο ζεξκνθξαζίαο πνπ έρεη κεηξήζεη ν αηζζεηήξαο πάλσ ζηελ νζόλε ηνπ NXT όπσο θαίλεηαη ζηελ εηθόλα readi2creply(ad7416, Buffer_Temperature[0], 1); temperature_1 = Buffer_Temperature[0]; nxtdisplaycenteredbigtextline(0,"ptyxiaki"); Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 48

49 nxtdisplaytextline(2,"kalaitzidis Fotis"); nxtdisplaytextline(3,"tarsenis Dimitris"); nxtdisplaycenteredtextline(4,"temp is:"); nxtdisplaycenteredbigtextline(6,"%doc", temperature_1); wait1msec(50); Εικόνα 3.12 Απνηύπωζε ηεο ηηκήο ηνπ αηζζεηήξα ζηε νζόλε ηνπ NXT. Σέινο κε ηελ εληνιή return θαηαρσξείηαη ε ηηκή ηνπ αηζζεηήξα ζηελ κεηαβιεηή temperature_1. return (temperature_1); Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 49

50 Κ Ε ΥΑΛΑΙΟ 4: Π Ρ Ο Α ΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΑΙΘΗ Σ Η ΡΑ AD ΔΙΑΓΩΓΗ Σν νινθιεξσκέλν AD7416 πνπ έρνπκε επηιέμεη γηα ηελ Π.Δ. είλαη έλαο ςεθηαθόο αηζζεηήξαο πνπ ιεηηνπξγεί ζηα 10-bit θαη αιιειεπηδξά κε ην πξσηόθνιιν επηθνηλσλίαο I 2 C. θνπόο ηεο ππάξρνπζαο θαηαζθεπήο είλαη ε ζύλδεζε ελόο αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο πνπ παξέρεη ηελ δπλαηόηεηα ζην Lego ΝΥΣ, λα ειέγρεη ηελ ζεξκνθξαζία πεξηβάιινληνο. Η ζεξκνθξαζία κπνξεί λα απνηππσζεί ζηελ νζόλε ηνπ NXT θαη λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα ηνλ έιεγρν ζεξκνθξαζίαο ελόο δσκαηίνπ ή γηα νπνηαδήπνηε άιιε εθαξκνγή, αλάινγα κε ηηο παξακέηξνπο πνπ ζα ηεζνύλ ζην πξόγξακκα. ην παξόλ θεθάιαην αλαιύεηαη ν ηξόπνο κε ηνλ νπνίν θαηαθέξακε λα θάλνπκε ηνλ αηζζεηήξα λα επηθνηλσλεί κέζσ ηνπ πξσηνθόιινπ I 2 C κε ην ξνκπόη ΠΔΡΙΦΡΑΦΗ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΩΝ AD ΓΔΝΙΚΑ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΑ Μεξηθά από ηα ζεκαληηθόηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ αηζζεηήξα ζεξκνθξαζίαο AD7416 είλαη: 10-bit κεηαηξνπέαο αλαινγηθνύ ζήκαηνο ζε ςεθηαθό, κε 15κs θαη 30κs ρξόλνπο κεηαηξνπήο. Αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο πνπ κεηξά ζεξκνθξαζίεο από -40 o C έσο +125 o C. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 50

51 Γείθηεο ζεξκνθξαζίαο πέξα ηνπ νξίνπ κέηξεζεο. Απηόκαηε πηώζε ηζρύο ζην ηέινο ηεο κεηαηξνπήο. Όξην παξνρήο ηάζεο: 2,7V 5,5V. πκβαηόο κε ηελ I 2 C επηθνηλσλία. Η επηιέμηκε ηκεκαηηθή δηεύζπλζε επηηξέπεη ηε ζύλδεζε κέρξη 8 ζπζθεπώλ AD7416 ζε έλα εληαίν bus. θαη Ο AD7416 είλαη κηα αλώηεξε αληηθαηάζηαζε γηα ηνπο αηζζεηήξεο LM ΟΙ ΚΑΣΑΥΧΡΗΣΔ ΣΟΤ AD7416 ε αληίζεζε κε ηνπο AD7417 θαη AD7418 πνπ έρνπλ επηά θαηαρσξεηέο, ν AD7416 έρεη πέληε (Βι. Δηθνλα 4.1). Αλαιπηηθόηεξα νη θαηαρσξεηέο είλαη νη εμήο: Temprerature Value Register (Read-Only Address 0x00) T OTI Setpoint Register (Read/Write Address 0x03) T HYST Setpoint Register (Read/Write Address 0x02) Configuration Register (Read/Write Address 0x01) Address Pointer Register (Selects data register for read/write) Εικόνα 4.1 Σν εζωηεξηθό κπινθ δηάγξακκα ηνπ AD7416 Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 51

52 Ο ADDRESS POINTER REGISTER Ο Address Pointer Register είλαη θαηαρσξεηήο 8-bit πνπ απνζεθεύεη κηα δηεύζπλζε πνπ νδεγεί ζε έλαλ από ηνπο ηέζζεξηο θαηαρσξεηέο. Σν πξώην byte δεδνκέλσλ εγγξαθήο ηνπ AD7416 είλαη ε δηεύζπλζε ελόο από ηνπο θαηαρσξεηέο δεδνκέλσλ, ην νπνίν είλαη απνζεθεπκέλν ζηνλ address pointer register θαη επηιέγεη ηα δεδνκέλα ηνπ θαηαρσξεηή ζηνλ νπνίν είλαη γξακκέλα ηα επόκελα bytes δεδνκέλσλ. Μόλν ηα ηξία LSBs ηνπ address pointer θαζνξίδνπλ ηνλ θαηαρσξεηή δεδνκέλσλ όπσο θαίλεηαη ζηελ εηθόλα 4.2. Εικόνα 4.2 Address Pointer Register TEMPERATURE VALUE REGISTER (ADDRESS 0X00) Ο Temperature Value Register είλαη θαηαρσξεηήο 16-bit πνπ ιεηηνπξγεί κόλν γηα αλάγλσζε ηεο ζεξκνθξαζίαο. Σα 10 MSBs, όπσο θαίλνληαη ζηελ εηθόλα 4.3, είλαη γηα ηελ αλάγλσζε ηεο ζεξκνθξαζίαο, ελώ ηα bit από ην D5 έσο ην D0 δελ ρξεζηκνπνηνύληαη. Εικόνα 4.3 Σα 10bit αλάγλωζεο ηεο ζεξκνθξαζίαο. Ο πίλαθαο 4.1 παξνπζηάδεη ηελ κνξθή ησλ δεδνκέλσλ ηεο ζεξκνθξαζίαο. Οη ηηκέο από -128 o C έσο +127 o C είλαη νη ζεσξεηηθέο ηηκέο πνπ κπνξεί λα πάξεη ν αηζζεηήξαο ζεξκνθξαζίαο. ηελ πξάμε, ην εύξνο κέηξεζεο ζεξκνθξαζίαο Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 52

53 πεξηνξίδεηαη ζηελ ιεηηνπξγία ηεο ζπζθεπήο. Όπσο ν AD7416 πνπ κπνξεί λα κεηξήζεη από -40 o C έσο +125 o C. ε απηό ην ζεκείν λα αλαθέξνπκε όηη ν AD7416 έρεη κηα απόθιηζε ±2 C. Πίνακας 4.1 Θεωξεηηθέο ηηκέο ζεξκνθξαζίαο CONFIGURATION REGISTER (ADDRESS 0X01) Ο Configuration Register είλαη έλαο θαηαρσξεηήο ησλ 8-bit πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα θαζνξίζεη ηνλ ηξόπν ιεηηνπξγίαο αλάγλσζεο / εγγξαθήο ηνπ AD7416. ηελ εηθόλα 4.4 δηαθξίλνληαη ηα 8bit θαη ηη θαζνξίδεη ην θαζέλα. Εικόνα 4.4 Σα bit ηνπ Configuration Register Αλαιπηηθά, ηα ηξία πξώηα bit D7 έσο D5 είλαη γηα ηνλ έιεγρν ησλ θαλαιηώλ όπσο πεξηγξάθεηαη ζηνλ πίλαθα 4.2. Πην ζπγθεθξηκέλα γηα ηνλ AD7416 ηα bit απηά ζα είλαη πάληα 000. Σα ακέζσο δπν επόκελα (D4, D3) ρξεζηκνπνηνύληαη γηα λα Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 53

54 νξηζηεί ην κήθνο ηεο νπξάο ζθάικαηνο (Βι. πίλαθα 4.3). Σν bit D2 νξίδεη ηελ έμνδν OTI (είλαη κηα ινγηθή έμνδνο πνπ δελ ρξεηάζηεθε λα ηελ ρξεζηκνπνηήζνπκε, γη απηό είλαη αζύλδεηε ζην θύθισκα καο). Δλώ ην bit D1 επηιέγεη ηνλ ηξόπν ιεηηνπξγίαο λα γίλεηαη ζύγθξηζε ή δηαθνπή θαη ηέινο ην bit D0=1 γηα ιεηηνπξγία Shutdown (πξνεπηινγή: D0=0). Πίνακας 4.2 Επηινγή θαλαιηνύ. Πίνακας 4.3 Οξηζκόο ηνπ κήθνπο ζθάικαηνο ΔΓΓΡΑΦΗ ΣΟΝ AD7416 Αλάινγα κε ηνλ θαηαρσξεηή εγγξαθήο, ππάξρνπλ ηξείο δηαθνξεηηθέο κέζνδνη γηα ηελ εγγξαθή. Γηα ηνλ AD7416 ρξεζηκνπνηείηαη κόλν κηα από ηηο ηξείο. Σα δεδνκέλα γξάθνληαη ζηνλ address pointer register γηα λα κπνξνύλ λα δηαβαζηνύλ εθ ησλ πζηέξσλ. Γηα λα δηαβάζεη από έλαλ ζπγθεθξηκέλν θαηαρσξεηή, ν address pointer ζα πξέπεη λα πεξηέρεη ηελ δηεύζπλζε ηνπ ελ ιόγσ θαηαρσξεηή. Αλ δελ ην θάλεη, ε ζσζηή δηεύζπλζε πξέπεη λα ζπληάζζεηαη κε ηελ κνξθή ελόο byte από ηνλ address pointer γηα λα πξαγκαηνπνηεζεί ε εγγξαθή, όπσο θαίλεηαη ζηελ εηθόλα 4.4. Η ιεηηνπξγία εγγξαθήο απνηειείηαη από κηα δηεύζπλζε αθνινπζίαο ζην Bus πνπ αθνινπζείηαη από έλα byte ηνπ address pointer. Γελ γξάθνληαη δεδνκέλα ζε νπνηνδήπνηε θαηαρσξεηή δεδνκέλσλ. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 54

55 Εικόνα 4.4 Γξάθνληαο ζηνλ Address Pointer Register γηα λα επηιέμεη έλαλ θαηαρωξεηή δεδνκέλωλ, γηα ηελ κεηέπεηηα ιεηηνπξγία αλάγλωζεο. ηνλ AD7416 ην byte αλάγλσζεο απνηειείηαη από κηα ζηαζεξή αθνινπζία bit (1001) ζπλ ηα bit πνπ δεκηνπξγνύληαη αλάινγα κε ηνλ ηξόπν ζύλδεζεο ζηα πνδαξάθηα A2, A1 θαη A0. Όπσο αλαθέξακε παξαπάλσ γηα ηνλ AD7416 επηιέγεηαη πάληα ησλ θαηαρσξεηή Temperature Value (000), δειαδή ηα πνδαξάθηα ζπλδένληαη ζηελ γείσζε Η ΚΤΚΛΩΜΑΣΙΚΗ ΓΟΜΗ ΣΟΤ ΑΙΘΗΣΗΡΑ ηελ παξαθάησ εηθόλα θαίλεηαη ν αηζζεηήξαο όπσο έρεη ζπλδεζεί κε ην θαιώδην ηνπ NXT. Δπίζεο ζηελ εηθόλα 4.5 θαίλεηαη ε θπθισκαηηθή δνκή ηνπ αηζζεηήξα ζύκθσλα κε όια όζα έρνπκε αλαθέξεη ζηα θεθάιαηα καο. Σαξζέλεο Δεκήηξεο ειίδα 55

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

Intel Accelerate Your Code

Intel Accelerate Your Code Intel Accelerate Your Code Semester Project at Parallel & Distributed systems Dimitrios S. Tsiktsiris University of Western Macedonia Department of Informatics & Telecommunications Engineering Kozani,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

HYUNDAI. Η δηαγλσζηηθή θίζζα ησλ Hyundai έρεη 12 επαθέο θαη ηνπνζεηείηαη ζηνλ ρώξν ηνπ θηλεηήξα

HYUNDAI. Η δηαγλσζηηθή θίζζα ησλ Hyundai έρεη 12 επαθέο θαη ηνπνζεηείηαη ζηνλ ρώξν ηνπ θηλεηήξα HYUNDAI ηα κνληέια ηεο Hyundai ππάξρνπλ ηέζζεξεηο δηαθνξεηηθνί ζπλδπαζκνί θσδηθώλ βιάβεο: κνλνςήθηνη, δηςήθηνη ηεηξαςήθηνη θαη θσδηθνί πνπ αθνινπζνύλ ηα πξσηόθνιια EOBD. Γιαγνωζηική Φίζζα Η δηαγλσζηηθή

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑ 1 ον ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΧΔΙΡΙΜΟ ΣΗ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ Δξαζηηέρλεο Φσηνγξαθίδσ Σι είναι θφηογραθική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΣΤΕΦ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ Σημειώζειρ επγαζηηπίος «Αναλογικά Ηλεκηπονικά», Σςγγπαθέαρ: Χ. Λαμππόποςλορ, Έκδοζη 3η 20V 100K V OUT

ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΣΤΕΦ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ Σημειώζειρ επγαζηηπίος «Αναλογικά Ηλεκηπονικά», Σςγγπαθέαρ: Χ. Λαμππόποςλορ, Έκδοζη 3η 20V 100K V OUT ΑΣΚΗΣΗ 1 Γνωριμία με ηα όργανα και ηην διαδικαζία καηαζκεσής ηων κσκλωμάηων ηοσ εργαζηηρίοσ 1.1 Πξνθαηαξθηηθέο Αζθήζεηο: Οη αζθήζεηο απηέο πξέπεη λα παξαδνζνύλ ιπκέλεο από ηνπο ζπνπδαζηέο όηαλ πξνζέξρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1.

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1. Άσκηση 1 ΠΛΗ36 1. Η κόλε πεξίπησζε λα έρνπκε ζύγθξνπζε κεηαμύ παθέησλ ησλ δύν θόκβσλ είλαη λα ζηείιεη ν δεύηεξνο πξηλ πξνιάβεη λα πιεξνθνξεζεί γηα ηελ θαηάιεςε ηνπ δηάπινπ από ηνλ άιιν. Από ηε ζηηγκή πνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ ΘΕΜ 1 ο (2.5 κνλάδεο) ΠΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΚΕΔΟΝΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜ ΕΦΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ Σελικέρ εξετάσειρ Σετάπτη 21 Ιανοςαπίος 2009 13:00-16:00 Έζησ ν θόζκνο ηεο ειεθηξηθήο

Διαβάστε περισσότερα

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη ΛΤΜΔΝΔ ΑΚΖΔΗ ΣΖΝ ΔΤΡΔΖ ΑΡΥΗΚΖ ΦΑΖ 1. Η αιή αξκνληθή ηαιάλησζε ν εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη ιάηνο Α = cm θαη ζρλόηεηα f = 5 Hz. Τε ρξνληθή ζηηγκή = ην κηθξό ζώκα δηέξρεηαη αό ηε ζέζε ανκάθξλζεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 3: ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ - ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ ΓΗΑΡΚΔΗΑ: 1 δηδαθηηθή ώξα ΓΗΓΑΚΣΗΚΟΗ ΣΟΥΟΗ: Να δηαπηζηώζνπλ νη καζεηέο πεηξακαηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα ηξνθνδνζίαο θαπζίκνπ

ύζηεκα ηξνθνδνζίαο θαπζίκνπ Page1 ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙKΑ ΤΣΗΜΑΣΑ ΟΥΗΜΑΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ. ΗΜΕΡΑ. ΩΡΑ. ΟΜΑΔΑ... ΟΝΟΜΑΣΕΠΩΝΤΜΟ ΦΤΛΟ ΕΡΓΟΤ Άσκηση 3 η ύζηεκα ηξνθνδνζίαο θαπζίκνπ 1 Άσκηση 3 η ύζηεκα ηξνθνδνζίαο θαπζίκνπ Ειζαγφγή. Σν ζύζηεκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Άζθεζε 2ε ΤΣΗΜΑΣΑ ΔΛΔΓΥΟΤ ΑΝΟΙΚΣΟΤ ΒΡΟΥΟΤ ΚΑΙ MATLAB

Άζθεζε 2ε ΤΣΗΜΑΣΑ ΔΛΔΓΥΟΤ ΑΝΟΙΚΣΟΤ ΒΡΟΥΟΤ ΚΑΙ MATLAB Άζθεζε 2ε ΤΣΗΜΑΣΑ ΔΛΔΓΥΟΤ ΑΝΟΙΚΣΟΤ ΒΡΟΥΟΤ ΚΑΙ MATLAB. ςνάπηηζη μεηαθοπάρ Γηα ηε κειέηε ελόο ζπζηήκαηνο κε ην Matlab απαξαίηεηε πξνϋπόζεζε είλαη λα δεκηνπξγήζνπκε έλα κνληέιν, ώζηε λα εμεηάζνπκε ηα ραξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα

Σηα παξαδείγκαηα πνπ αθνινπζνύλ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ην JQUIZ, ην JCROSS θαη ην JMATCH, πνπ αλαιπηηθά πεξηγξάθνληαη παξαθάηω.

Σηα παξαδείγκαηα πνπ αθνινπζνύλ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ην JQUIZ, ην JCROSS θαη ην JMATCH, πνπ αλαιπηηθά πεξηγξάθνληαη παξαθάηω. Τι είναι το Hotpotatoes; Τν παθέην HotPotatoes 6 πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε γηα ηε δεκηνπξγία ηωλ αζθήζεωλ, είλαη έλα πξόγξακκα αλνηρηνύ ινγηζκηθνύ θαη κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί ειεύζεξα από Παλεπηζηεκηαθά Ιδξύκαηα,

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής. Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος

Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής. Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος 3.6 Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος Πνιιέο θνξέο, θαζώο γξάθνπκε ζην Word, βιέπνπκε θπκαηηζηέο θόθθηλεο θαη πξάζηλεο ππνγξακκίζεηο λα εκθαλίδνληαη θάησ από νξηζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο. Ηιεθηξνληθά ΙΙ

ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο. Ηιεθηξνληθά ΙΙ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Ηιεθηξνληθά ΙΙ Γεπηέξα 14/3/2011 Δηδάζθσλ: Γηώξγνο Χαηδεησάλλνπ Τειέθσλν: 99653828 Ε-mail: georghios.h@cytanet.com.cy

Διαβάστε περισσότερα

Εηζαγσγή ζηελ επηζηήκε ησλ ππνινγηζηώλ. Λνγηζκηθό Υπνινγηζηώλ Κεθάιαην 7ν Λεηηνπξγηθά Σπζηήκαηα

Εηζαγσγή ζηελ επηζηήκε ησλ ππνινγηζηώλ. Λνγηζκηθό Υπνινγηζηώλ Κεθάιαην 7ν Λεηηνπξγηθά Σπζηήκαηα Εηζαγσγή ζηελ επηζηήκε ησλ ππνινγηζηώλ Λνγηζκηθό Υπνινγηζηώλ Κεθάιαην 7ν Λεηηνπξγηθά Σπζηήκαηα 1 Υπνινγηζηηθό Σύζηεκα 2 Λεηηνπξγηθό Σύζηεκα Απνηειεί ηε δηαζύλδεζε κεηαμύ ηνπ πιηθνύ ελόο ππνινγηζηή θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ERIC CARTMAN

ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ERIC CARTMAN ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ERIC CARTMAN ΒΔΡΥΚΟΚΙΓΗ ΔΛΔΝΗ ΑΓΓΔΛΑ ηόρνο είλαη ε δεκηνπξγία κηαο νινθιεξωκέλεο πξνζωπηθόηεηαο ηνπ Eric Cartman από ην South Park ζην ΑΙΒΟ. Σν South Park είλαη κηα ζεηξά επεηζνδίωλ

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα;

Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα; Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα; Έλα από ηα κσζηηθά γηα λα εσταρηζηεζείς ηελ ποδειαζία είλαη λα έτεης ηο θαηάιιειο ποδήιαηο γηα ζέλα. Ασηό ποσ ηαηρηάδεη ζηολ ηρόπο δωή ζας θαη ηελ ζωκαηηθή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 9.1 Πύλη AND. Αο ππνζέζνπκε ηώξα όηη κεηαηξέπνπκε ην πξνεγνύκελν θύθισκα ηνπ ζρήκαηνο 9.1 ζην εμήο λέν ηνπ ζρήκαηνο 9.2. Σχήμα 9.

Σχήμα 9.1 Πύλη AND. Αο ππνζέζνπκε ηώξα όηη κεηαηξέπνπκε ην πξνεγνύκελν θύθισκα ηνπ ζρήκαηνο 9.1 ζην εμήο λέν ηνπ ζρήκαηνο 9.2. Σχήμα 9. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΦΛΙΠ ΦΛΟΠ 9.1 Ειζαγωγή Μέρξη ηώξα εμεηάζακε κηα θαηεγνξία ςεθηαθώλ θπθισκάησλ, ηα ζπλδπαζηηθά θπθιώκαηα. Βαζηθό ραξαθηεξηζηηθό ηνπο είλαη όηη ε έμνδόο ηνπο θάζε ρξνληθή ζηηγκή είλαη κηα ινγηθή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

Παμελλήμιο χολικό Δίκτυο ΠΑΝΔΠΙΣΖΜΙΟ ΚΡΖΣΖ. Το Δίκτυο στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης ΚΔΝΣΡΟ ΔΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΔΙΚΣΤΩΝ

Παμελλήμιο χολικό Δίκτυο ΠΑΝΔΠΙΣΖΜΙΟ ΚΡΖΣΖ. Το Δίκτυο στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης ΚΔΝΣΡΟ ΔΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΔΙΚΣΤΩΝ Παμελλήμιο χολικό Δίκτυο Το Δίκτυο στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης ΠΑΝΔΠΙΣΖΜΙΟ ΚΡΖΣΖ ΚΔΝΣΡΟ ΔΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΔΙΚΣΤΩΝ Υορέας υλοποίησης υπηρεσιώμ βίμτεο Παμελλήμιου χολικού Δικτύου. Ο Δ Ζ Γ Ι Δ Κ Ω Δ Ι Κ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΑΘΗΜΑ 2T2 41 ΓΟΜΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΟΝΑΓΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΠΑΡΑΜΔΣΡΟΙ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ. ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ

ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ. ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ Σν ηξαλδίζηνξ είλαη ην ζεκαληηθόηεξν «ελεξγό» ειεθηξνληθό εμάξηεκα. Είλαη κία δηάηαμε ε νπνία κπνξεί ζηελ έμνδν ηεο λα δώζεη ζήκα κεγαιύηεξεο

Διαβάστε περισσότερα

Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο. Πνιπηερληθή Σρνιή. Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ. [ www.inf.uth.gr ]

Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο. Πνιπηερληθή Σρνιή. Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ. [ www.inf.uth.gr ] Παλεπηζηήκην Θεζζαιίαο Πνιπηερληθή Σρνιή Τκήκα Μεραληθώλ Η/Υ, Τειεπηθνηλσληώλ & Δηθηύσλ [ www.inf.uth.gr ] 1 ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΗΥ312 (ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι) ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ Θ: Αλιμήζηρ Χπήζηορ Βεπούληρ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO

ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO -Γηα επαγγεικαηηθή ρξήζε κόλν. Όηαλ ην ρξεζηκνπνηείηε θνξέζηε πξνζηαηεπηηθά γπαιηά θαη γάληηα. -Να κελ ρξεζηκνπνηείηε ζε θιεηζηνύ ηύπνπ ζπκπηεζηέο. ΗΜΑΝΣΙΚΗ ΗΜΔΙΩΗ Δμαηηίαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΠΟΛΟΓΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΏΣΕΙΣ ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΑΛΑΝΣΩΗ (Α.Α.Σ.)

ΣΤΠΟΛΟΓΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΏΣΕΙΣ ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΑΛΑΝΣΩΗ (Α.Α.Σ.) ΣΤΠΟΛΟΓΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΏΣΕΙΣ ΑΠΛΗ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΣΑΛΑΝΣΩΗ (Α.Α.Σ.) x t t Δμηζώζεηο Α.Α.Σ. (ρωξίο αξρηθ θάζε) Δμηζώζεηο Α.Α.Σ. (κε αξρηθ θάζε) Γύλακε ζηελ Α.Α.Σ. a a t α ρέζε επηηάρπλζεο απνκάθξπλζεο

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Βασικά Εργαλεία και Μέθοδοι για τον Έλεγχο της Ποιότητας [ΔΙΠ 50] ΕΡΓΑΣΙΑ 1 Προσοχή: Οι απαντήσεις των ασκήσεων πρέπει να φθάσουν στον

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Ασφρματης Πρόσβασης (Wi-Fi) στο Διαδίκτυο

Οδηγίες Ασφρματης Πρόσβασης (Wi-Fi) στο Διαδίκτυο Αγαπηηοί τρήζηες, Με ταρά ζας ανακοινώνοσμε ηη κάλσυη ηφν τώρφν ηοσ κηιριακού ζσγκροηήμαηος ηης Στολής Θεηικών Επιζηημών με αζύρμαηα ζημεία πρόζβαζης ζηο διαδίκησο. Πρόζβαζη ζηην σπηρεζία έτοσν όλα ηα

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT Οπηηθέο Δπηθνηλσλίεο Μαγδάιεο Δκκαλνπήι ΑΔΜ: 1621 e-mail: emagdali@csd.auth.gr

PROJECT Οπηηθέο Δπηθνηλσλίεο Μαγδάιεο Δκκαλνπήι ΑΔΜ: 1621 e-mail: emagdali@csd.auth.gr PROJECT Οπηηθέο Δπηθνηλσλίεο Μαγδάιεο Δκκαλνπήι ΑΔΜ: 1621 e-mail: emagdali@csd.auth.gr Τν ζύζηεκά καο, θαίλεηαη ζην παξαθάησ ζρήκα: H εξγαζία έγηλε ρξεζηκνπνηώληαο ένα κήθνο θύκαηνο. Θα κπνξνύζακε λα βάινπκε

Διαβάστε περισσότερα

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n . ΜΑΚΡΑ ΣΟΑ 7 & ΕΘΝ. ΑΝΣΙΣΑΕΩ (ΠΕΙΡΑΙΑ),. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 06 Α (ΠΕΙΡΑΙΑ), 3. ΠΤΡΓΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ (ΑΘΗΝΑ). ΣΗΛ 040970,,, www.vtal.gr Επιλεγμένες Ασκήσεις. α) Έζησ η.δ. Ep. Να δεηρζεί όηη ε T,..., ~, 0

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

UML (Unified Modeling Language )

UML (Unified Modeling Language ) UML (Unified Modeling Language ) Μεγάια Έξγα Λνγηζκηθνύ = επηθνηλσλία Πνιινί πξνγξακκαηηζηέο, πνιινί πειάηεο-ρξήζηεο, νη επόκελεο γεληέο, επηβάιινπλ ηε ρξήζε θνηλήο νξνινγίαο ε άιια ηερληθά έξγα ε ρξήζε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα