Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος. Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου. 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος. Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου. 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου"

Transcript

1 Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος οκίµια Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου Μαρίτσα Καµπούρογλου Γιάννης Βογινδρούκας Κωνσταντίνος Φρανσίς Ηλεκτρονική επεξεργασία κειµένων Οικονόµου Βασίλης Παιδοψυχίατρος Παιδοψυχίατρος Λογοπεδικός Λογοπεδικός Παιδοψυχίατρος Πληροφορικός 1 Γιώργος Καραντάνος α Περιεχόµενα Αλλαγες στον Ορισµο του Αυτισµου και η Σηµασια τους α 2 Βάγια Παπαγεωργίου ΑΥΤΙΣΜΟΣ - ΙΑΧΥΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ α ΑΥΤΙΣΜΟΣ: ΠΡΩΙΜΗ ΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. β ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟ-ΣΧΕ ΙΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ γ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 3 Μαρίτσα Καµπούρογλου α ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ β ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 4 Γιάννης Βογινδρούκας α ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ β γ ΠΑΡΑΦΑΣΙΕΣ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ- ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΣ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΛΟΓΟΣ-ΓΛΩΣΣΑ, ΟΜΙΛΙΑ: ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ δ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΑΝΤΩΝΥΜΙΩΝ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΥΝ ΡΟΜΟ ASPERGER. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ. 5 Κωνσταντίνος Φρανσίς ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ DOWN ΚΑΙ ΑΥΤΙΣΜΟΥ Μεταφράσεις 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου α Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. β ΥΠΟ ΕΙΞΕΙΣ ΕΙ ΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΕΝΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥΣ: ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / ΑΛΛΑΓΕΣ/ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ/ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΛΙΣΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ 2 Γιάννης Βογινδρούκας α ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΩΙΜΩΝ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΣΠΟΙΗΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Σελίδα 1

2 ΕΠΕΑΕΚ 2 Εισαγωγή Μέσα στα πλαίσια των γενικότερων στόχων του Μέτρου 1.1 και της Ενέργειας δίδεται ιδιαίτερη έµφαση στη δηµιουργία προϋποθέσεων που θα συµβάλλουν στην ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων ατόµων µε ειδικές ανάγκες ώστε να ενταχθούν στην παραγωγική διαδικασία. Ο ανάδοχος φορέας της «Αναδόµησης» το ίδρυµα για το παιδί Η Παµµακάριστος ύστερα από πορεία 30 και πλέον ετών στο χώρο των ειδικών αναγκών και µε ιδιαίτερη ενασχόληση στον Αυτισµό τα τελευταία 10 έτη διαθέτει την κατάλληλη τεχνογνωσία για να υλοποιήσει του στόχους του επιχειρησιακού προγράµµατος. Η κατάλληλη τεχνογνωσία µεταφράζεται στις πιο σύγχρονες εκπαιδευτικές µεθοδολογίες και εναλλακτικές προσεγγίσεις για την αντιµετώπιση των δυσκολιών του φάσµατος του αυτισµού. Το πρόγραµµα εξειδίκευσης στην «Αναδόµηση» έχει σχεδιαστεί µε στόχο την µετάδοση των πιο σύγχρονων θεωρητικών θέσεων και των λειτουργικότερων εκπαιδευτικών προσεγγίσεων µέσα από το Σεµινάριο των 100 ωρών. Το πρακτικό µέρος των 300 ωρών βασίζεται στην σχεδίαση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων (projects), στην οργάνωση εκπαιδευτικού υλικού, στην εφαρµογή των δραστηριοτήτων σε παιδιά µε αυτισµό και στην συγγραφή της όλης διαδικασίας µε την εξελικτική καθοδήγηση και εποπτεία της οµάδας Πρακτικής Άσκησης. Η σχεδίαση του πρακτικού µέρους εµπεριέχει την πρόκληση προς τους εξειδικευόµενους να εµπλακούν άµεσα και να υιοθετήσουν σταδιακά την κατάλληλη εκπαιδευτική νοοτροπία, τεχνιές και µεθοδολογία στην εκπαίδευση των αυτιστικών ατόµων. Οι εξειδικευόµενοι εφοδιάζονται µε τα Εκπαιδευτικά Αντικείµενα της «Αναδόµησης» για να µπορέσουν να ολοκληρώσουν µε επιτυχία το έργο τους. Αυτά συνίστανται στο τόµο των Επιστηµονικών οκιµίων και στο Οδηγό της Πρακτικής Άσκησης. Ο µεν πρώτος αποτελείται από επιστηµονικά κείµενα µε θέµα τον Αυτισµό, ο δε δεύτερος εµπεριέχει υποδειγµατικές δραστηριότητες σε διάφορες γνωστικές περιοχές. Τα Εκπαιδευτικά Αντικείµενα πλαισιώνονται επίσης από 7 Οδηγούς Εξειδίκευσης µε διαβαθµισµένες δραστηριότητες, Υποδειγµατική Βιντεοκασέτα και τον φάκελο του συστήµατος εναλλακτικής επικοινωνίας MAKATON. Επιπλέον το όλο έργο µέσω της Γνωσιακής Πύλης θα παρέξει σφαιρική ενηµέρωση για τον Αυτισµό, ιαδικτυακή Επιµόρφωση και το εµπλουτισµένο καινοτοµικό λογισµικό εικονικής πραγµατικότητας «επιστροφή στο σπίτι» για άτοµα µε αυτισµό. Το ίδρυµα για το παιδί «Η Παµµακάριστος» µέσα στα πλαίσια της «Αναδόµησης» στοχεύει να εφοδιάσει τους συµµετέχοντες εκπαιδευτικούς µε τις απαραίτητες γνώσεις και εκπαιδευτικά εργαλεία ώστε να συµβάλλουν δυναµικά στις παρεχόµενες υπηρεσίες για τα άτοµα µε αυτισµό. Ο Υπεύθυνος του Έργου Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος Ερευνητής Εκπαιδευτικής Πληροφορικής. Σελίδα 2

3 Σελίδα 3

4 ΕΠΕΑΕΚ 2 Σελίδα 4

5 ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΙ ΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Περίληψη Ο αυτισµός, διαταραχή που διαρκεί ολόκληρη τη ζωή, µε δυσκολίες στη δηµιουργία κοινωνικών σχέσεων, στην επικοινωνία και στη σκέψησυµπεριφορά (1,2) επηρεάζει την ανάπτυξη, τον τρόπο µε τον οποίο το άτοµο αντιλαµβάνεται τον κόσµο, και τον τρόπο µε τον οποίο µαθαίνει. Η ιατρική διάγνωση, αν και είναι καθοριστική (3) είναι µόνο το πρώτο βήµα στη διαδικασία αναγνώρισης και αντιµετώπισης της διαταραχής. Η κατανόηση του είδους και της ποιότητας των δυσκολιών στον αυτισµό, ο τρόπος µε τον οποίο επηρεάζουν τη µάθηση και την προσαρµογή στο περιβάλλον και η αναγνώριση των σηµαντικών συνεπειών στη θεραπεία και την εκπαίδευση, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για το σχεδιασµό κατάλληλου θεραπευτικού-εκπαιδευτικού προγράµµατος, ανάλογου των αναγκών του συγκεκριµένου ατόµου (4). Στο παρόν άρθρο αναλύεται ο ρόλος της εξατοµικευµένης αξιολόγησης των παιδιών µε αυτισµό. Παρουσιάζεται συγκεκριµένη περίπτωση παιδιού και συζητιούνται οι παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του συγκεκριµένου εκπαιδευτικού προγράµµατος. Εισαγωγή Η εκπαίδευση και η διδασκαλία θεωρούνται ως προετοιµασία για τη ζωή, µε την προϋπόθεση ότι η απόκτηση χρήσιµων δεξιοτήτων και η γνώση θα διασφαλίσουν ποιότητα ζωής στο µέλλον (5,6) Σήµερα τονίζεται ιδιαίτερα και είναι ευρέως αποδεκτός ο ρόλος της εκπαίδευσης και της διδασκαλίας στην µακροπρόθεσµη έκβαση των δυσκολιών στον αυτισµό. Θεωρείται ότι λειτουργούν ως θεραπεία, όταν εστιάζονται στην ανάπτυξη της σκέψης (5,7). Με τα σηµερινά δεδοµένα, δεν υπάρχει συγκεκριµένη, γνωστή θεραπεία για τον αυτισµό. Ωστόσο, έγινε σηµαντική πρόοδος στην κατανόηση της σηµασίας της δηµιουργίας κατάλληλου περιβάλλοντος και καθηµερινού προγράµµατος ικανού να µειώσει τις δυσκολίες και να ενισχύσει τις δυνατότητες του ατόµου (2). Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι ο ρόλος του σχολείου, του οικογενειακού περιβάλλοντος και των γονέων ως συνθεραπευτών στην πρόγνωση της διαταραχής, είναι ιδιαίτερα σηµαντικός (8,9,10,11). Αν και ο αυτισµός δεν αποτελεί γενικευµένη δυσκολία µάθησης, χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στον τοµέα αυτό επειδή η σκέψη, η µνήµη, το συναίσθηµα και η αντίληψη του κοινωνικού περιβάλλοντος είναι διαταραγµένες (4). Επιπλέον, τα διαφορετικά επίπεδα των γνωστικών και Σελίδα 5

6 ΕΠΕΑΕΚ 2 γλωσσικών ικανοτήτων τα οποία αλληλεπιδρούν µε τις βασικές διαταραχές του αυτισµού, δηµιουργούν διαφορετικές, ιδιαίτερες ανάγκες από άτοµο σε άτοµο. Ωστόσο, η θεραπευτική διαδικασία, η εκπαίδευση και η διδασκαλία προκειµένου να είναι αποτελεσµατικές πρέπει να λαµβάνουν υπόψη τον τρόπο µε τον οποίο η τριάδα των διαταραχών επηρεάζει τη µάθηση στο συγκεκριµένο παιδί. ιαταραχές στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στην κοινωνικοποίηση αποτελούν τις βασικές δυσκολίες στον αυτισµό οι οποίες αλληλεπιδρούν µε όλες τις άλλες δυσκολίες και είναι διάχυτες στη µάθηση και τη συµπεριφορά του ατόµου (7,12). Από την αρχική αναφορά του Kanner (13), οι δυσκολίες λόγου και επικοινωνίας θεωρήθηκαν ως βασικά χαρακτηριστικά για τον ορισµό του αυτισµού. Πρόκειται κυρίως για πρόβληµα επικοινωνίας και κοινωνικής χρήσης του λόγου, παρά πρόβληµα λόγου αυτό καθ αυτό (14,15,16). Ακόµη και όταν ο λόγος είναι ανεπτυγµένος, τα άτοµα µε αυτισµό αδυνατούν να τον χρησιµοποιήσουν κατάλληλα, ανάλογα µε την κοινωνική περίσταση. Επιπλέον, η µεταβαλλόµενη φύση των κοινωνικών καταστάσεων από την µια περίσταση στην άλλη περιπλέκει ακόµη περισσότερο τις δυσκολίες (17,18,19). υσκολίες στην αυθόρµητη αντίληψη των κοινωνικών ερεθισµάτων και στην κατανόηση της επικοινωνίας των άλλων, οδηγούν το άτοµο στην εφαρµογή των δικών του προσωπικών α-κοινωνικών κανόνων (καταναγκασµοί-στερεοτυπίες, επαναληπτικές συµπεριφορές και περιορισµένα ενδιαφέροντα), στους οποίους προσκολλάται σε µια προσπάθεια κατανόησης του κόσµου που το περιβάλλει. Η σκέψη και η συµπεριφορά γίνονται άκαµπτες ως προς τον τρόπο ερµηνείας της επικοινωνίας και ως προς την απόκτηση νέων πληροφοριών (20). Η αλληλεπίδραση των γνωστικών, κοινωνικών και επικοινωνιακών δυσκολιών που χαρακτηρίζουν τον αυτισµό έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο µηχανισµό επίλυσης προβληµάτων (5). Τα άτοµα µε αυτισµό χρησιµοποιούν διαφορετικές οδούς προκειµένου να µάθουν και στηρίζονται στις γνωστικές τους ικανότητες προκειµένου να κατανοήσουν τον κόσµο (21,22) Επιπλέον, οτιδήποτε µαθαίνουν, τείνει να σχετίζεται µε τις συγκεκριµένες συνθήκες και αποτυγχάνουν να γενικεύσουν τη γνώση και τις δεξιότητες σε άλλα πλαίσια και καταστάσεις (23). Η µάθηση που αποκτούν παραµένει εξαρτηµένη από το συγκεκριµένο πλαίσιο στο οποίο συµβαίνει, από συγκεκριµένα συνθήµατα-ερεθίσµατα από τους ενήλικες, τα οποία αυξάνουν µε τη σειρά τους την εξάρτηση. Συνεπώς, σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µάθηση µε τη χρήση κατάλληλων µεθόδων οι οποίες βοηθούν το άτοµο να γενικεύσει τη γνώση που αποκτά Σελίδα 6

7 και να την χρησιµοποιήσει κατάλληλα, ανεξάρτητα, σε διαφορετικές κοινωνικές καταστάσεις. Αν και η γνώση του τρόπου µε τον οποίο ο αυτισµός επηρεάζει τη µάθηση είναι πολύ σηµαντικός, δεν είναι αρκετή ώστε η εκπαίδευση να είναι αποτελεσµατική. Είναι απαραίτητο να λαµβάνεται υπόψη το κάθε παιδί ατοµικά και να αναλύεται ο τρόπος µε τον οποίο εµφανίζονται οι κύριες διαταραχές. Τότε µόνο η εκπαίδευση µπορεί να προσαρµοστεί στις µοναδικές εκπαιδευτικές και θεραπευτικές του ανάγκες. Επιπλέον, η κρίση του παιδαγωγού, η ικανότητά του να ασκεί κριτική στον τρόπο µε τον οποίο διδάσκει, καθώς και η ικανότητα να προσαρµόζει το πρόγραµµα ώστε να ανταποκρίνεται στις µεταβαλλόµενες ανάγκες του παιδιού και των καταστάσεων, είναι καθοριστική (4). Η αποτελεσµατικότητα της θεραπευτικής-εκπαιδευτικής παρέµβασης είναι στενά συνδεδεµένη µε την ποιότητα της αξιολόγησης των δυνατοτήτων και των δυσκολιών του ατόµου. Προκειµένου η αξιολόγηση να είναι αντικειµενική, είναι αναγκαία η χρήση των πιο αξιόπιστων αντικειµενικών τεχνικών, ενώ ταυτόχρονα λαµβάνονται υπόψη διαφορετικοί παράγοντες οι οποίοι µπορεί να την επηρεάζουν. Ακολουθεί ένα παράδειγµα εξατοµικευµένης αξιολόγησης παιδιού µε αυτισµό η οποία στηρίζεται σε διαφορετικές δοκιµασίες ειδικά σχεδιασµένες για τη διερεύνηση του αυτισµού. Αναλύονται τα αποτελέσµατα της αξιολόγησης, παρουσιάζονται οι ιδιαίτερες ανάγκες και το αντίστοιχο εκπαιδευτικό πρόγραµµα του συγκεκριµένου παιδιού όπως προκύπτουν µέσα από την αξιολόγηση και περιγράφονται τα χαρακτηριστικά των δοκιµασιών που χρησιµοποιούνται. Η Περίπτωση του Ν. Ο Ν., 6 χρονών και 3 µηνών, παραπέµφθηκε από εργοθεραπευτή σε παιδοψυχιατρική υπηρεσία για διερεύνηση της διάγνωσης προκειµένου να σχεδιαστεί το κατάλληλο θεραπευτικό-εκπαιδευτικό πρόγραµµα. Η αξιολόγηση στηρίχθηκε στις πληροφορίες από τους γονείς σχετικά µε την πρώιµη ανάπτυξή του και τις σηµερινές τους ανησυχίες, στην παρατήρηση-αξιολόγηση της συµπεριφοράς του κατά την εξέταση µέσω της Κλίµακας Αξιολόγησης του Αυτισµού της Παιδικής Ηλικίας CARS (Childhood Autism Rating Scale) (24), στην αξιολόγηση του αναπτυξιακού του επιπέδου µε τη δοκιµασία Αναθεωρηµένο Ψυχοεκπαιδευτικό Προφίλ (Psychoeducational Profile Revised-PEP-R) (25), στην εκτίµηση των γνωστικών του λειτουργιών µε τη δοκιµασία Wechsler Preschool και Primary Scale-WISC-R (26) και στην αξιολόγηση των προσαρµοστικών του δεξιοτήτων µε την κλίµακα Vineland Adaptive Behavior Scale (27,28). Σελίδα 7

8 ΕΠΕΑΕΚ 2 Οι θετοί γονείς ανέφεραν ότι γεννήθηκε πρόωρα, την 28 η εβδοµάδα της κύησης. εν υπάρχουν πληροφορίες για τη βιολογική µητέρα. Μετά τον τοκετό το βρέφος παρέµεινε στο νοσοκοµείο επί δύο µήνες και µεταφέρθηκε σε ορφανοτροφείο όπου έζησε µέχρι την ηλικία των 3 χρονών και 6 µηνών. Αν και δεν δόθηκαν στους θετούς γονείς συγκεκριµένες πληροφορίες για τα πρώτα χρόνια της ζωής του, το προσωπικό τον χαρακτήρισε ως µονότονο, µε χαµηλή λειτουργικότητα. Οι γονείς θεώρησαν ότι το περιορισµένο παιχνίδι του παιδιού ήταν αποτέλεσµα του γεγονότος ότι κατά το µεγαλύτερο µέρος της ζωής του έως τότε ήταν αποµονωµένο σε µια παιδική κούνια. Επίσης θεώρησαν ότι η προσοχή και η φροντίδα που είχε κατά τα χρόνια αυτά ήταν ελάχιστη και η συµπεριφορά του ήταν αποτέλεσµα των παραπάνω. Την εποχή της υιοθεσίας ο Ν. εκδήλωσε κάποιες καταναγκαστικές και επιθετικές συµπεριφορές όπως, χτύπηµα και δάγκωµα. Οι γονείς αναφέρουν ότι δεν χρησιµοποιούσε το λόγο επικοινωνιακά εκείνη την εποχή και έδειχνε να µην κατανοεί το λόγο που του απευθυνόταν. Είχε επίσης πολύ φτωχό κινητικό συντονισµό, γεγονός που απέδωσαν στην ανεπαρκή κινητική δραστηριότητα στο ορφανοτροφείο. Σήµερα έχει εκτεταµένο λεξιλόγιο και φαίνεται ότι κατανοεί τα περισσότερα από όσα ακούει. Είναι πολύ ενεργητικός και σπάνια ηρεµεί. Ζει µε τους θετούς γονείς του. Είναι και οι δύο µορφωµένοι, έξυπνοι άνθρωποι και αφιερώνουν τον περισσότερο από το χρόνο τους στο παιδί. Αναφέρουν ότι ζήτησαν βοήθεια από διαφορετικούς ειδικούς στην προσπάθειά τους να καθορίσουν τις ιδιαίτερες ιατρικές και εκπαιδευτικές του ανάγκες για να το βοηθήσουν να ξεπεράσει τις δυσκολίες στις οποίες υπεβλήθη στα πρώτα χρόνια της ζωής του. όθηκαν διαφορετικές διαγνώσεις µεταξύ των οποίων διαταραχή ελλειµµατικής προσοχήςυπερκινητικότητας, ήπιος αυτισµός, και διαταραχή προσκόλλησης της παιδικής ηλικίας. Οι γονείς αναγνωρίζουν ότι τα ενδιαφέροντα και οι συµπεριφορές του Ν. διαφέρουν από εκείνα των άλλων παιδιών, είναι συχνά επίµονος και θέλει τα πράγµατα µε το δικό του τρόπο. Θεωρούν ότι είναι έξυπνος και τον βλέπουν ως παιδί που µπορεί να συµβάλλει θετικά στη ζωή αυτών που είναι κοντά του. Παρατήρηση του παιδιού Ο Ν. αποχωρίστηκε εύκολα από τους γονείς του κατά τη συνάντηση αξιολόγησης. Αν και παρουσίασε διάσπαση προσοχής, ήταν συνεργάσιµος κατά τη συνεδρία. Ασχολήθηκε µε όλα τα υλικά που παρουσιάστηκαν και ήταν σοβαρά επίµονος στην προσπάθειά του να ολοκληρώσει µερικά από τα παζλ, χωρίς ενίσχυση. Παρουσίασε εύκολη διάσπαση από τους θορύβους και τις κινήσεις γύρω του, αλλά επανερχόταν µε προτροπή, χωρίς δυσκολία. Η επαφή µε το βλέµµα δεν ήταν η αναµενόµενη για την ηλικία Σελίδα 8

9 του. Παρουσίασε σχετική αντίσταση στη φυσική καθοδήγηση, όπως καθοδήγηση χέρι µε χέρι. Εκδήλωσε ενδιαφέρον για ποικιλία παιχνιδιών. Ήταν πολύ δύσκολο να αποσπάσει κανείς την προσοχή του όταν έπαιζε. Έδωσε την εντύπωση ότι του άρεσε να δουλεύει και είχε επίγνωση της παρουσίας του εξεταστή, αν και η προσοχή του ήταν κυρίως εστιασµένη στο υλικό. Χρειάστηκε βοήθεια πολλές φορές κατά την αξιολόγηση. Ωστόσο, επέµενε να τα καταφέρει µόνος του πριν να κάνει κάποια χειρονοµία προς τον εξεταστή για βοήθεια, χωρίς βλεµµατική επαφή. Λόγος και επικοινωνία: Αν και είχε εκτεταµένο λεξιλόγιο, η χρήση των λέξεων ήταν περιορισµένη. Έκανε διάφορους θορύβους κατά τη συνεδρία. Ο λόγος ήταν συνδυασµός σχολίων γι αυτό που έκανε, ηχολαλικές λέξεις και ερωτήσεις ή δηλώσεις για το τέλος της αξιολόγησης. Είχε υψηλό τόνο φωνής, η οποία ήταν µονότονη και δυσανάλογη σε σχέση µε το αναµενόµενο για την ηλικία του. Αισθητηριακές ανταποκρίσεις: Η επαφή µε το βλέµµα ήταν φευγαλέα και ασταθής. Ήταν έντονα ευαίσθητος στους θορύβους, κυρίως στους απρόσµενους και δυνατούς στους οποίους αντιδρούσε µε φόβο. Μερικές φορές σκέπαζε τα αυτιά µε τα χέρια του. Αντιστεκόταν στη σωµατική επαφή και φάνηκε ότι δεν του άρεσε η επαφή µε κάποια υλικά. Αποτελέσµατα της δοκιµασίας Ψυχοεκπαιδευτικό Προφίλ (Psychoeducational Profile-Revised-PEP-R) (25): Κινητική ανάπτυξη Αδρή κινητικότητα Λεπτή κινητικότητα Συντονισµός µατιού-χεριού Αναπτυξιακό επίπεδο κατά προσέγγιση µήνες περίπου µήνες περίπου µήνες περίπου Οι δραστηριότητες κινητικής ανάπτυξης µε το υψηλότερο αναπτυξιακό επίπεδο ήταν: ακουµπά τα δάχτυλα µε τον αντίχειρα στη σειρά, χρησιµοποιεί ψαλίδι, πιάνει τη µπάλα, ανεβοκατεβαίνει σκάλες εναλλάσσοντας τα πόδια, κουνά χάντρες σε σκοινί µετά από επίδειξη, αντιγράφει κάθετη γραµµή, αντιστοιχεί γράµµατα και ξεχωρίζει οκτώ τουβλάκια. Σελίδα 9

10 ΕΠΕΑΕΚ 2 Οι αναδυόµενες δεξιότητες περιλάµβαναν: ζωγραφιά ανθρώπου, αντιγραφή κύκλου και άλλων σχηµάτων. Γνωστική ανάπτυξη Αναπτυξιακό επίπεδο κατά προσέγγιση Μίµηση Εκτελεστικό µέρος γνωστικής ανάπτυξης Λεκτικό µέρος γνωστικής ανάπτυξης µήνες περίπου µήνες περίπου µήνες περίπου Τα θέµατα µε το υψηλότερο αναπτυξιακό επίπεδο στους τοµείς της γνωστικής ανάπτυξης περιλάµβαναν: επανάληψη 4 αριθµών, χειρισµό της κούκλα, µίµηση της χρήσης κουδουνιού, αναγνώριση χρωµάτων αντιληπτικά, ανταπόκριση σε διπλή εντολή, µέτρηµα 2 και 7 κύβων και επανάληψη πολύπλοκων προτάσεων. Οι αναδυόµενες δεξιότητες περιλαµβάνουν: επανάληψη 5 αριθµών, παζλ αγοριού. Η αναπτυξιακή ηλικία του Ν. σύµφωνα µε τη δοκιµασία PEP-R ήταν αντίστοιχη των 50 µηνών. Οι τοµείς µε δυνατότητες ήταν η Μίµηση και η Λεπτή Κινητικότητα ενώ οι τοµείς µε λιγότερες δυνατότητες ήταν ο Οπτικοκινητικός Συντονισµός και ο Εκφραστικός-Αντιληπτικός Λόγος. Αν και εκδήλωσε κάποια νευρικότητα, στο µεγαλύτερο µέρος της συνάντησης ήταν συνεργάσιµος και πρόθυµος να δοκιµάσει τα υλικά που του δόθηκαν. Ήταν υπερβολικά ευαίσθητος σε απρόσµενους θορύβους και παρουσίασε ήπια αντίσταση στη σωµατική επαφή. Ήταν πιο δύσκολο να τραβήξει κανείς την προσοχή του όταν έπαιζε µε τα παιχνίδια. Αποτελέσµατα Νοητικής/αναπτυξιακής Αξιολόγησης Χορηγήθηκε η δοκιµασία νοηµοσύνης Wechsler Preschool και Primary Scale (26). Η βαθµολόγηση στο λεκτικό µέρος της δοκιµασίας ήταν 75 (µέσος όρος=100, σταθερή απόκλιση=15), η οποία είναι οριακή µεταξύ χαµηλής φυσιολογικής νοηµοσύνης και ελαφριάς νοητικής καθυστέρησης. Η απόδοσή του στο εκτελεστικό µέρος της δοκιµασίας ήταν 67, η οποία είναι αντίστοιχη ελαφριάς νοητικής καθυστέρησης. Η συνολική βαθµολόγηση είναι 68, αντίστοιχη ελαφριάς νοητικής καθυστέρησης. Σελίδα 10

11 Αποτελέσµατα Αξιολόγησης Προσαρµοστικής Συµπεριφοράς: Για την αξιολόγηση των προσαρµοστικών δεξιοτήτων του παιδιού χρησιµοποι-ήθηκε η Vineland Adaptive Behaviour Scale (27,28). Η βαθµολόγηση του Ν. ήταν 69 (µέσος όρος=100, σταθερή απόκλιση=15), σύµφωνα µε την οποία λειτουργεί ως παιδί 4 χρόνων και 5 µηνών. Αναλυτικά η βαθµολόγηση έχει ως εξής: Standar Score Ηλικία Επικοινωνία 83+/-8 (75-91) 5 χρονών και 3 µηνών Αυτοεξυπηρέτηση 71+/-9 (62-80) 4 χρονών και 8 µηνών Κοινωνικότητα 69+/-10 (69-79) 3 χρονών και 4 µηνών Η απόδοση του Ν. στον τοµέα της κοινωνικότητας αντιστοιχεί σε ελαφριά νοητική καθυστέρηση. Οι δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης και επικοινωνίας υστερούν ελαφριά σε σχέση µε τα παιδιά της ηλικίας του. Αποτελέσµατα από την Κλίµακα Αξιολόγησης του Αυτισµού της Παιδικής Ηλικίας (CARS-Childhood Autism Rating Scale) (24) Η βαθµολόγηση σύµφωνα µε την παραπάνω κλίµακα είναι 33,5 η οποία βρίσκεται µεταξύ των ορίων που δείχνουν την ύπαρξη αυτισµού. Από τις αναφορές των γονέων για την προηγούµενη ανάπτυξη και την παρούσα συµπεριφορά του παιδιού, από την κλινική παρατήρηση και τα αποτελέσµατα της αξιολόγησης, φαίνεται ότι οι δυσκολίες του Ν. είναι αντίστοιχες των διαταραχών του φάσµατος του αυτισµού. Η απ ευθείας παρατήρηση της συµπεριφοράς του δείχνει ότι παρουσιάζει σηµαντική διαφορά στην ανάπτυξη σε σχέση µε τα παιδιά της ηλικίας του. Παρουσιάζει χαρακτηριστικές διαφορές στην κοινωνική αλληλεπίδραση, την επικοινωνία και τη συµπεριφορά, καθώς και αισθητηριακά ενδιαφέροντα τα οποία χαρακτηρίζουν τα άτοµα µε αυτισµό. Συστάσεις Για την αντιµετώπιση των δυσκολιών του παιδιού απαιτείται εκπαίδευση σε τάξη µε χαµηλή αναλογία παιδιών/δασκάλου, εξατοµικευµένη βοήθεια 1:1 και σταθερό ηµερήσιο πρόγραµµα. Ευκαιρίες για εκπαίδευση σε κανονική τάξη θα ήταν ιδιαίτερα βοηθητικές. Συνιστάται το εκπαιδευτικό του πρόγραµµα να περιλαµβάνει τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντά του εφόσον είναι πιο δηµιουργικός και αλληλεπιδρά περισσότερο µε τους γύρω µέσω αυτών των ενδιαφερόντων. Σελίδα 11

12 ΕΠΕΑΕΚ 2 Κατά την αξιολόγηση παρατηρήθηκε ότι ο Ν. έχει εξαιρετικές οπτικές ικανότητες και καλή µίµηση. Εποµένως, οπτικά βοηθήµατα θα τον βοηθήσουν να αναπτύξει λεκτική επικοινωνία όταν είναι δυνατόν. Αυτά θα τον βοηθήσουν να κατανοήσει την οµιλούµενη γλώσσα, οργανώνοντας το περιβάλλον και αναµένεται ότι θα προωθηθεί µε τον τρόπο αυτό η κατανόηση του τι αναµένεται από τον ίδιο. Είναι σηµαντικό να υπάρχει χώρος στον οποίο θα µπορεί να χαλαρώσει στις περιστάσεις µε πολλά τα ερεθίσµατα τα οποία µπορεί να προκαλέσουν σύγχυση. Χαλαρώνοντας θα είναι σε θέση να ασχοληθεί εκ νέου µε τα καθήκοντά του. Συναντήσεις συµβουλευτικής για το παιδί, τους γονείς και το δάσκαλο µπορούν να δοθούν αν είναι αναγκαίο, µε σκοπό την περαιτέρω αξιολόγηση των δυνατοτήτων του καθώς και τη δηµιουργία στρατηγικών που θα τον βοηθήσουν να αποδώσει µε επιτυχία σε διαφορετικές καταστάσεις. Συζήτηση Στο παράδειγµα εξατοµικευµένης αξιολόγησης που παρουσιάστηκε, διερευνήθηκε η διάγνωση και αξιολογήθηκαν το αναπτυξιακό επίπεδο, οι δεξιότητες, οι δυσκολίες και οι αναδυόµενες δεξιότητες του παιδιού. Επίσης, έγινε παρατήρηση της συµπεριφοράς, των δεξιοτήτων επικοινωνίας, του τρόπου µε τον οποίο χειρίζεται το υλικό και του τρόπου µε τον οποίο σχετίζεται µε τους ανθρώπους. Οι συστάσεις στηρίχθηκαν στα αποτελέσµατα αυτών των διαδικασιών. Προκειµένου να ξεπεραστούν οι περιορισµοί της χρήσης µιας µόνο δοκιµασίας εξέτασης, χρησιµοποιήθηκαν διαφορετικές δοκιµασίες για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά µε την παρουσία ή απουσία αυτισµού, το αναπτυξιακό επίπεδο, την προσαρµοστική συµπεριφορά, τις γνωστικές δεξιότητες και το ιστορικό της οικογένειας. Σύµφωνα µε τους Powell και Jordan (4,9), προκειµένου να αποφασιστεί το είδος των δοκιµασιών για την αξιολόγηση ενός παιδιού µε αυτισµό, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να λαµβάνεται υπόψη η αναπτυξιακή οδός απόκτησης δεξιοτήτων και γνώσης. Ο αυτισµός χαρακτηρίζεται από απόκλιση από την φυσιολογική αναπτυξιακή πορεία και οι δοκιµασίες αξιολόγησης πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα αποτελέσµατα δεν είναι παραπλανητικά. Οι περισσότερες δοκιµασίες λαµβάνουν υπόψη την χρονολογική ηλικία του ατόµου ως σηµείο εκκίνησης και βαθµολογούνται scores κάτω από αυτό το επίπεδο. Οι δοκιµασίες αυτές από µόνες τους δεν παρέχουν ικανοποιητικά λεπτοµερείς πληροφορίες σχετικά µε τις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές και θεραπευτικές ανάγκες του παιδιού, δεν Σελίδα 12

13 δείχνουν την αναπτυξιακή ηλικία στα πλαίσια της οποίας λειτουργεί και υποδεικνύουν απλώς περιοχές ελλειµµάτων. Επιπλέον, η κλινική εµπειρία και εκείνη των γονέων µε παιδιά µε αναπτυξιακές διαταραχές υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη αυτών των παιδιών είναι ανοµοιογενής, που σηµαίνει ότι στο ίδιο παιδί, οι διαφορετικές λειτουργίες βρίσκονται σε διαφορετικά αναπτυξιακά επίπεδα. Η πρόβλεψη της απόδοσης του παιδιού σε κάθε τοµέα δεξιοτήτων είναι δύσκολη. Συνεπώς, οι πιο κατάλληλες τεχνικές θεραπείας και εκπαίδευσης στηρίζονται συνήθως σε κατάλληλες µεθόδους ανάλογες του αναπτυξιακού επιπέδου για τη συγκεκριµένη δεξιότητα (21,24). Για τη διάγνωση του αυτισµού στο συγκεκριµένο παράδειγµα χρησιµοποιήθηκε η Κλίµακα Αξιολόγησης του Αυτισµού της Παιδικής Ηλικίας (CARS), (24). Αποτελείται από 15 θέµατα και στηρίζεται στην παρατήρηση της συµπεριφοράς κατά την αξιολόγηση και στις πληροφορίες από τους γονείς σχετικά µε τα θέµατα αυτά. ηµιουργήθηκε για την αναγνώριση του αυτισµού και τη διαφορική διάγνωση από άλλες αναπτυξιακές διαταραχές. ιερευνώνται 15 θέµατα που εστιάζονται σε τοµείς λειτουργικότητας οι οποίοι είναι συχνοί στα άτοµα µε αυτισµό, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπεται η αξιολόγηση της συµπεριφοράς του ατόµου σε σχέση µε άλλα άτοµα της ίδιας χρονολογικής ηλικίας. Η βαθµολόγηση στηρίζεται στην απ ευθείας παρατήρηση και στις πληροφορίες από τους γονείς ή άλλα άτοµα που φροντίζουν το παιδί. Η τελική βαθµολόγηση είναι το άθροισµα των επιµέρους βαθµολογήσεων των 15 θεµάτων. Συνολική βαθµολόγηση από 15 έως 29,5 δείχνει απουσία αυτισµού. Βαθµολόγηση από 30 έως 60 δείχνει παρουσία αυτισµού, ενώ καθορίζεται και ο βαθµός σοβαρότητας της διαταραχής η οποία µπορεί να εκτιµηθεί ως ήπια, µέτρια ή σοβαρή. Η κλίµακα CARS βαθµολογείται από 1 έως 4, όπου ως 1 βαθµολογείται η φυσιολογική συµπεριφορά για την ηλικία ή το επίπεδο δεξιοτήτων, 2 σηµαίνει ήπια απόκλιση για την ηλικία, 3 σηµαίνει µέτρια απόκλιση και 4 σοβαρή απόκλιση σε σχέση µε την ηλικία. Αν η βαθµολόγηση κυµαίνεται µεταξύ δύο αριθµών, χρησιµοποιούνται και µισοί αριθµοί, προκειµένου να σηµειωθεί αυτό το επίπεδο. Προκειµένου να αξιολογηθούν οι δυνατότητες και οι δυσκολίες του παιδιού σε διαφορετικούς τοµείς της λειτουργικότητας χρησιµοποιήθηκε το Αναθεωρηµένο Ψυχοεκπαιδευτικό Προφίλ (Psychoeducational Profile- Revised-PEP-R) (25). Πρόκειται για αναπτυξιακή δοκιµασία σχεδιασµένη ειδικά για την αξιολόγηση παιδιών µε αυτισµό και διαταραχές επικοινωνίας. Αξιολογείται η απόδοση του παιδιού σε επτά διαφορετικούς τοµείς λειτουργικότητας και το άθροισµα αντιστοιχεί στην αναπτυξιακή ηλικία. Αν το παιδί δείξει ότι έχει κατακτήσει εν µέρει κάποια δεξιότητα, αξιολογείται Σελίδα 13

14 ΕΠΕΑΕΚ 2 ως αναδυόµενη και αποτελεί τη βάση του θεραπευτικού-εκπαιδευτικού προγράµµατος. Υπάρχει επίσης µια κλίµακα παθολογίας που εντοπίζει το βαθµό της απόκλισης στη συµπεριφορά ως προς το συναίσθηµα, τη σχέση µε τον εξεταστή, τη συνεργασία και το ενδιαφέρον για τα άτοµα, το παιχνίδι και το ενδιαφέρον για το υλικό, τις αισθητηριακές ανταποκρίσεις και το λόγο. Για την αξιολόγηση της προσαρµοστικής συµπεριφοράς του παιδιού στις καταστάσεις της καθηµερινής ζωής χρησιµοποιήθηκε η δοκιµασία Vineland Adaptive Behaviour Scale (27,28). Μέσω αυτής αξιολογείται η προσαρµοστική συµπεριφορά η οποία ορίζεται ως η ικανότητα απόδοσης στις καθηµερινές δραστηριότητες που απαιτούνται για ατοµική και κοινωνική επάρκεια. Η δοκιµασία παρέχει πληροφορίες για τις δυνατότητες και δυσκολίες του παιδιού/εφήβου στους τοµείς της αυτοεξυπηρέτησης και των κοινωνικών δεξιοτήτων. Οι γνωστικές δεξιότητες του παιδιού αξιολογήθηκαν µε τη δοκιµασία Wechler Preschool and Primary Scale of Intelligence-Revised (26). Πρόκειται για σταθµισµένη δοκιµασία νοηµοσύνης για παιδιά 3 έως 7 χρονών. Αποτελείται από υποδοκιµασίες για τις οποίες απαιτούνται λεκτικές και µη λεκτικές απαντήσεις, καθώς και απαντήσεις σε οπτικοαντιληπτικά καθήκοντα. Η κλίµακα WPPSI-R περιλαµβάνει 10 υποχρεωτικές υποδοκιµασίες και 2 προαιρετικές. Στο άρθρο αυτό δόθηκε έµφαση στην ολιστική προσέγγιση η οποία παρέχει πληροφορίες για διαφορετικούς τοµείς της ανάπτυξης του παιδιού. ιευκρινίστηκε η διάγνωση, το ιστορικό της οικογένειας και οι προσδοκίες των γονέων, ενώ αναλύθηκαν οι δυνατότητες και οι δυσκολίες του παιδιού. Επιπλέον, διερευνήθηκαν οι δεξιότητες σε διαφορετικούς τοµείς στις οποίες το παιδί ήταν έτοιµο να εκπαιδευτεί και καθορίστηκαν οι αναδυόµενες δεξιότητές του (25). Ωστόσο, προκειµένου να αποφασιστεί και να σχεδιαστεί ένα αποτελεσµατικό θεραπευτικό και εκπαιδευτικό πρόγραµµα ειδικής αγωγής, είναι αναγκαίο να καθορίσει ο παιδαγωγός τους στόχους της διδασκαλίας για το συγκεκριµένο παιδί και τους τοµείς της λειτουργικότητας οι οποίοι αποτελούν στόχο. Η έρευνα δείχνει ότι είναι αναγκαίο να λαµβάνονται υπόψη οι αντικειµενικοί στόχοι, καθώς και οι προσδοκίες των γονέων και των παιδαγωγών, επειδή τείνουν να επηρεάζουν όλες τις πλευρές της εκπαίδευσης και καθορίζουν τον τόνο της αλληλεπίδρασης κατά την διδασκαλία (29). Η έρευνα µαρτυρεί ότι αν και οι γονείς είναι σε θέση να προβλέψουν τις παρούσες δεξιότητες του παιδιού τους και το αναπτυξιακό του επίπεδο, οι προβλέψεις τους για τις µελλοντικές επιτεύξεις είναι συνήθως πολύ υψηλές σε σχέση µε την παρούσα αξιολόγηση. Οι παιδαγωγοί επίσης αναφέρουν πολύ συχνά υψηλές προσδοκίες για αλλαγές στους Σελίδα 14

15 µαθητές τους. Ωστόσο, δεδοµένου ότι πρόκειται για άτοµα που εµφανίζουν ξαφνική, µη αναµενόµενη εξέλιξη παρά το χαµηλό αρχικά επίπεδο απόδοσης, η προβλεψιµότητα από τις δοκιµασίες νοητικού δυναµικού και αναπτυξιακού επιπέδου γίνεται λιγότερο αξιόπιστη. Εξαιτίας των παραπάνω φαίνεται ότι οι βραχυπρόθεσµοι και άµεσοι θεραπευτικοί και εκπαιδευτικοί στόχοι υπόσχονται περισσότερα. Η απάντηση στις ερωτήσεις ποιες είναι οι δυνατότητες και οι δυσκολίες του παιδιού; και τι πρέπει να αντιµετωπιστεί αρχικά ώστε να προωθηθεί η µάθηση;, φαίνεται ότι είναι καθοριστικές. Η κλινική εµπειρία δείχνει ότι προκειµένου να εκπαιδευτεί ένα παιδί µε αυτισµό, απαιτείται ευελιξία από την πλευρά του παιδαγωγού όταν αποφασίζει πότε θα αξιοποιήσει τις δυνατότητες του παιδιού και πότε θα αντιµετωπίσει τις δυσκολίες του. Προκειµένου να εκπαιδευτεί ένα παιδί πρέπει να αντιµετωπιστούν τα προβλήµατα προσοχής και συµπεριφοράς. Το παιδί πρέπει να είναι σε θέση να παραµείνει στη θέση του για λίγη ώρα προκειµένου να µάθει. Συµπεριφορές όπως να καθίσει, να προσανατολιστεί και να προσέξει γίνονται αναγκαστικά εκπαιδευτικοί στόχοι. Παράλληλα, προκειµένου να µπορεί καθίσει και να παρακολουθήσει, πρέπει να βιώσει ευχαρίστηση και επιτυχία. Τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα του παιδιού και τι το ευχαριστεί και το διασκεδάζει είναι ένα καλό σηµείο εκκίνησης στο σχεδιασµό των δραστηριοτήτων του ατοµικού εκπαιδευτικού προγράµµατος. Επιπλέον, οι αναδυόµενες δεξιότητες είναι ιδιαίτερα σηµαντικές. Ως αναδυόµενη δεξιότητα ορίζεται η απάντηση που δείχνει ότι το παιδί έχει κάποια γνώση του τι απαιτεί η συγκεκριµένη δραστηριότητα, αλλά δεν έχει κατανοήσει πλήρως ή δεν έχει πλήρως ανεπτυγµένες τις δεξιότητες για να την ολοκληρώσει µε επιτυχία (25). Η αξιοποίηση των αναδυόµενων δεξιοτήτων βοηθά ώστε να βιώσει το παιδί κάποια επιτυχία, ενώ κατευθύνονται οι προσπάθειές του προς την απόκτηση νέων δεξιοτήτων. Ταυτόχρονα, φαίνεται ότι έχει θετική επίδραση στους γονείς και τους δασκάλους οι οποίοι έχουν επίσης ανάγκη να βιώσουν επιτυχία και ικανοποίηση στην προσπάθειά τους να προωθήσουν τη µάθηση. Οι στόχοι που επιλέγονται µε βάση τις αναδυόµενες δεξιότητες φαίνεται ότι είναι ρεαλιστικοί. Ωστόσο, µετά τον καθορισµό των µακροχρόνιων προσδοκιών, των βραχυπρόθεσµων στόχων και του πλαισίου, σπίτι και σχολείο, στο οποίο θα αναπτυχθούν, απαιτείται ο καθορισµός από τον παιδαγωγό των ειδικών αντικειµενικών στόχων. Οι στόχοι αυτοί είναι κάθε ένα από τα διαφορετικά στάδια τα οποία πρέπει να ολοκληρώσει το παιδί προκειµένου να επιτύχει ένα καθορισµένο στόχο. Με βάση το επίπεδο στο οποίο το παιδί παρουσιάζει κάποια δυσκολία, στο οποίο ταυτόχρονα παρουσιάζει κάποια αναδυόµενη δεξιότητα, οι ειδικοί αντικειµενικοί στόχοι υπόσχονται πολλά Σελίδα 15

16 ΕΠΕΑΕΚ 2 ως προς τα αποτελέσµατα. Επιπλέον, βοηθούν τον παιδαγωγό να καθορίσει το καθηµερινό εκπαιδευτικό πρόγραµµα και τις δραστηριότητες µε τις οποίες οι στόχοι αυτοί µπορούν αν επιτευχθούν. Συµπερασµατικά, υποστηρίζεται ότι γνώση και η κατανόηση των βασικών διαταραχών που χαρακτηρίζουν τον αυτισµό, του τρόπου µε τον οποίο επηρεάζουν τη µάθηση και τη συµπεριφορά στο συγκεκριµένο παιδί καθώς και η εξατοµικευµένη αξιολόγηση, είναι τα µέσα που προσφέρουν ευελιξία και βοηθούν το θεραπευτή, τον παιδαγωγό και τους γονείς να αναπτύξουν εξατοµικευµένο ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραµµα. Επιπλέον, η συνεχής παρατήρηση και η ευελιξία στην κριτική της θεραπευτικής και εκπαιδευτικής διαδικασίας, επιτρέπουν κατάλληλες αλλαγές και προσαρµογές, ανάλογα µε τις µεταβαλλόµενες ανάγκες του παιδιού και της συγκεκριµένης κατάστασης. Σελίδα 16

17 Βιβλιογραφία 1) Wing, L, Gould, J. Severe impairments of social interaction and associated abnormalities in children: epidemiology and classification. J. of Autism and Childhood Schizophrenia (1979); 9: ) Wing L. The autistic spectrum. A guide for Parents and Professionals. Constable-London pp ) Newson E. Collaborating and Liaising with Families and Professionals. Distance Education, School of Education, The University of Birmingham; 1997 pp ) Powell S. & Jordan R. Autism and Learning. A Guide to Good Practice. David Fulton Publishers. London; 1997 pp ) Powell S. & Jordan R. Diagnosis, Intuition and Autism. Br. J. of Special Education 1993; 20: 1, ) Jordan R & Powell S. Whose curriculum? Critical notes on integration and entitlement. European J of Special Needs Education 1994; 9: ) Peters T. Autism. From Theoretical Understanding to Educational Intervention. Singular Publishing Group, INC, San Diego-London ; pp ) Rutter M. Diagnosis and definition of childhood autism. J Aut. Child. Schizo. 1978a; 8: ) Rutter M. Diagnosis and Definition. In M. Rutter & E Schopler Eds. A reappraisal of concepts and treatment. New York-Plenum 1978b; pp ) Rutter M. & Schopler E. Autism: A Reappraisal of Concepts and Treatment. Plenum Press, New York 1978; pp ) Schopler E & Reichler R. J. Parents as cotherapists in the treatment of psychotic children. J. Aut. Child. Schizo 1971; 1: ) Jordan R & Powell S. Undrestanding and Teaching Children with Autism. Wiley 1995; pp ) Kanner L. Autistic Disturbances of affective contact. Nervous Child, 1943; 2: ) Koegel LK & Koegel R. Motivating Communication in Children with autism. In E. Schopler & G. Mesibov (Ed) Learning and Cognition in Autism. Plenum, 2000; pp ) Landa R. Social Language Use in Asperger Syndrome and High Functioning Autism. In A. Klin, F.R. Volkmar & S. S. Sparrow (Ed) Asperger Syndrome. Guilford, 2000; pp ) Dewey M & Everard P. The near normal autistic adolescent. J of Autism and Childhood Schizofrenia, 1974; 4: ) Tager-Flusberg HB. On the nature of linguistic functioning in early infantile autism. J of Autism and Developmental Disorders, 1981; 11: Σελίδα 17

18 ΕΠΕΑΕΚ 2 18) Volkmar FR, Sparrow SS. Goudrequ D, Cicchetti DV, Paul R, & Cohen DJ. Social deficits in autism: An operational approach using the Vineland adaptive Behavior Scales. J of the Amer. Acad. Of Child and Adolescent Psychiatry, 1987; 26: ) Baron-Cohen S. Autism and symbolic play. Br. J. of Developmental Psychology, 1987; 5: ) Flack R, Harris J, Jordan R & Wimpory D. The Special Educational Needs of Children with Autism. Unit 3 Communication. School of Education, The University of Birmingham 1996; pp ) Grandin T. How people with autism think. In E. Schopler & G. Mesibov (Ed) Learning and Cognition in autism. New York-Plenum 1995; pp ) Sacks O. An anthropologist on Mars. London: Picador Press 1994; pp ) Jordan R & Powell S. The special Curicular Needs of Autistic Children: learning and thinking skills. London: AHTACA, 1990; pp ) Schopler E, Peihler RJ., & Renner, B. R. The Childhood Autism Rating Scale (CARS) for diagnostic screening and classification of autism. New York: Irvington Publishers ) Schopler E, Peichler RJ, & Lansing M. Individualized Assessment and Treatment for Autistic and Developmentally Disabled Children. PRO-ED. Autism-Texas ) Wechsler D. Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence- R. The Pryshological Corporation ) Doll EA. A genetic scale of social maturity. The American Journal of Orthopsychiatry, 1965; 5: ) Doll EA. Vineland Social Maturity Scale. Circle Pines. MN: American Guidance Service ) Schopler E & Reicher, R. J. Individualized Assessment and Treatment for Autistic and Developmentally Delayed Children Volume I, Psychoeducational Profile. PRO-ED, Austin, Texas Σελίδα 18

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Βάγια Α. Παπαγεωργίου, Σοφία Μαυροπούλου ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ

Βάγια Α. Παπαγεωργίου, Σοφία Μαυροπούλου ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου, Σοφία Μαυροπούλου ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ, ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Πρόλογος Η ενεργός συμμετοχή των γονέων στη διαγνωστική και θεραπευτική διαδικασία των παιδιών με διαφορετικές αναπτυξιακές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ?

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές. Γιώργος Καραντάνος, Παιδοψυχίατρος Κων/νος Φρανσίς, Παιδοψυχίατρος Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

Αυτισμός Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές. Γιώργος Καραντάνος, Παιδοψυχίατρος Κων/νος Φρανσίς, Παιδοψυχίατρος Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» Αυτισμός Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές Γιώργος Καραντάνος, Παιδοψυχίατρος Κων/νος Φρανσίς, Παιδοψυχίατρος Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» Κλινική οντότητα του Αυτισμού Kanner, 1943 Έννοια Καίρια

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ.

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Αυτισμός & Εκπαίδευση Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Τι είναι ο αυτισμός; Κύριος εκπρόσωπος των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης, που διαρκούν ολόκληρη τη ζωή (DSM-IV,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Π. ΒΟΥΤΥΡΑΚΟΣ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ Κριτήρια Ποιοτική απόκλιση στην κοινωνική αλληλεπίδραση Ποιοτική απόκλιση στην επικοινωνία υσκολίες στη σκέψη, στη φαντασία, περίεργα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια Πατρώνυμο: Παναγιώτης Ημερομηνία γεννήσεως: 21/03/1986 Διεύθυνση κατοικίας: Πρασίνου Λόφου 101 Β, 141 22, Νέο Ηράκλειο, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 2830221

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους;

Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους; ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ «Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους;» Ανάλογα με το επίπεδο της κοινωνικής τους ανάπτυξης είναι και το επίπεδο της λειτουργικής τους

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος. Δρ. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Λέκτορας Ενιαίας Εκπαίδευσης

Εκπαίδευση παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος. Δρ. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Λέκτορας Ενιαίας Εκπαίδευσης Εκπαίδευση παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος Δρ. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Λέκτορας Ενιαίας Εκπαίδευσης Πώς νοιώθω όταν μου ανακοινώσουν ότι στη τάξη μου θα φοιτά παιδί με Δ.Α.Φ. Πανικός

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών John Broadus Watson W. James, Tichener Ψυχολογία Ενδοσκόπησης μελέτη της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Κύκλος σεµιναρίων στην Ανάλυσης της Συµπεριφοράς όπως αυτή εφαρµόζεται στις ιαταραχές Αυτιστικού Φάσµατος Το

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

αίθουσα Αλέξανδρος 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009

αίθουσα Αλέξανδρος 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 επιστημονική ημερίδα: ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ αίθουσα Αλέξανδρος 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ Συντονιστής - Επιστημονική Επιμέλεια: Στέργιος Νότας D.P.MGR., κλινικός ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

9/4/2015. Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο. Παιχνίδια/Δραστηριότητες τις πρώτες μέρες

9/4/2015. Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο. Παιχνίδια/Δραστηριότητες τις πρώτες μέρες Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο Κωνσταντία Μηλίδη η Ειδικός Παιδαγωγός για παιδιά με αυτισμό Western Autistic School Μελβούρνη

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπευτική αντιµετώπιση του αυτισµού

Η θεραπευτική αντιµετώπιση του αυτισµού Η θεραπευτική αντιµετώπιση του αυτισµού Η θεραπευτική αντιμετώπιση του αυτισμού και των συναφών διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών αποτελεί πρόκληση και αντικείμενο σημαντικού επιστημονικού ενδιαφέροντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος. Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου. 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου

Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος. Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου. 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος οκίµια Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου Μαρίτσα Καµπούρογλου Γιάννης Βογινδρούκας Ηλεκτρονική επεξεργασία κειµένων Οικονόµου Βασίλης Παιδοψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού

Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού Αγγελική Γενά Εθνικό και Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών agena@ppp.uoa.gr Συμπεριφορικά Συστήματα Τα συμπεριφορικά συστήματα αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ. Ανάδοχος φορέας: Ίδρυμα για το παιδί «Η ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ»

ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ. Ανάδοχος φορέας: Ίδρυμα για το παιδί «Η ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ» ΕΠΕΑΕΚ 2 Αναβάθμιση του θεσμού της Εκπαίδευσης ατόμων με αυτισμό στην Α/βάθμια και Β/βάθμια Εκπαίδευση. Μέτρο 1.1 «Βελτίωση των συνθηκών ένταξης στο εκπαιδευτικό σύστημα Ατόμων ειδικών Κατηγοριών» Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία «Μετάφραση και προσαρμογή του Goodenough-Harris. Drawing Test (Harris, 1963) στα ελληνικά. Πιλοτική χορήγηση σε τριάντα περιπτώσεις παιδιών προσχολικής ηλικίας». Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ & ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Διάγνωση & Παρέμβαση

ΔΕΠΥ & ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Διάγνωση & Παρέμβαση Επιμορφωτικό Πρόγραμμα ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΔΕΠΥ & ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Διάγνωση & Παρέμβαση Προσκεκλημένη Ομιλήτρια Ζηκοπούλου Όλγα Ψυχολόγος Υπ. Διδ. Πανεπιστημίου Μακεδονίας Πιστοποιημένο Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ. «Γίνονται στην χώρα μας προσπάθειες για συνεργασία ειδικών και γονέων;»

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ. «Γίνονται στην χώρα μας προσπάθειες για συνεργασία ειδικών και γονέων;» ΚΑΜΠΟΥΡΟΓΛΟΥ ΜΑΡΙΤΣΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ «Γίνονται στην χώρα μας προσπάθειες για συνεργασία ειδικών και γονέων;» Είναι δύσκολο να απαντήσει κανείς με ναι ή όχι. Σίγουρα υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο για την διδαχή του Ε ΑΛΦΑ. Σάββατο 8 Νοεµβρίου 2014

Σεµινάριο για την διδαχή του Ε ΑΛΦΑ. Σάββατο 8 Νοεµβρίου 2014 Σεµινάριο για την διδαχή του Ε ΑΛΦΑ Εργαλείου ιεπιστηµονικής Οµάδας για την Αξιολόγηση του Επιπέδου Λειτουργικότητας Παιδιού στο Φάσµα του Αυτισµού Σάββατο 8 Νοεµβρίου 2014 Η Εταιρία Ψυχικής Υγείας Παιδιού

Διαβάστε περισσότερα

«Η ειδική αγωγή απαιτεί ειδικές γνώσεις»

«Η ειδική αγωγή απαιτεί ειδικές γνώσεις» «Η ειδική αγωγή απαιτεί ειδικές γνώσεις» Διεξαγωγή σεμιναρίου εκπαίδευσης και εποπτείας για θεραπευτές, εκπαιδευτές και συνοδούς ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές στο σχολικό πλαίσιο και την κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Tony Attwood Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Το παιδί με σύνδρομο Asperger δεν παρουσιάζει το ίδιο προφίλ συμπεριφοράς και μαθησιακών ικανοτήτων με το παιδί που εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος

Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος οκίµια Γιώργος Καραντάνος Παιδοψυχίατρος Βάγια Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Μαρίτσα Καµπούρογλου Λογοπεδικός Γιάννης Βογινδρούκας Λογοπεδικός Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Δασκάλους Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην στήριξη και εκπαίδευση Μαθητών με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές Ατομικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Οδηγός για Δασκάλους Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην στήριξη και εκπαίδευση Μαθητών με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές Ατομικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ: ΑΥΤΙΣΜΟΣ Οδηγός για Δασκάλους Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην στήριξη και εκπαίδευση Μαθητών με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές Ατομικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Αρετή Ζακολίκου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΑΡΚΕΙΑΣ 40 ΩΡΩΝ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΑΡΚΕΙΑΣ 40 ΩΡΩΝ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΥ ΣΤΡΑΤΟΣ. ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΑΡΚΕΙΑΣ 40 ΩΡΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ-ΕΠΟΠΤΙΚΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΙΑΣΤΗΜΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 23 ΟΚΤ 06 ΝΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση υπολογιστή στην εκπαίδευση (Makaton - Hot Potatoes) Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Β

Η χρήση υπολογιστή στην εκπαίδευση (Makaton - Hot Potatoes) Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Β Η χρήση υπολογιστή στην εκπαίδευση (Makaton - Hot Potatoes) Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Β Η χρήση υπολογιστή στην εκπαίδευση των ατόμων με αυτισμό Επισκόπηση πρόσφατων ερευνών πάνω στην χρήση των

Διαβάστε περισσότερα

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ 58 Εκπαιδευτικά παιχνίδια Β Μέρος / Εκπαιδευτικά Φάκελοι ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Οι εκπαιδευτικοί φάκελοι που παρουσιάζονται στο Β μέρος αυτού του βιβλίου έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα,

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα, A Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Moνάδα Αναπτυξιακής & Συμπεριφορικής Παιδιατρικής Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Χωρέμειο Ερευνητικό Εργαστήριο ιευθυντής-καθηγητής: Γ. Χρούσος Αγαπητέ γονέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΗΣ ΣΤΟ M.D.D.E. M.Sc. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΝΕΥΡΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ειδικό Ιατρείο Διάχυτων Διαταραχών της Ανάπτυξης ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» Eιδικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Βαζάκα Σοφία Επιμέλεια εργασίας: Τσαφούτης Βασίλειος (Α.Μ. 414) Τσολάκης Γεώργιος (Α.Μ. 582) Ιωάννινα, 2009-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ Βασίλης Αργυρόπουλος vassargi@uth.gr

ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ Βασίλης Αργυρόπουλος vassargi@uth.gr ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΥΡΩΑΠΟΤΗΝΟΡΑΣΗ Βασίλης Αργυρόπουλος vassargi@uth.gr Γιατί ένα παιδί µε απώλεια όρασης µπορείναµηφοράγυαλιά ΤαγυαλιάδεβοηθούνΠΑΝΤΑστηδιόρθωση ή βελτίωση της όρασης Αν το πρόβληµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ASPERGER

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ASPERGER ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ: ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ASPERGER ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Μαρία Καμπούρογλου Λογοπεδικός ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Επικοινωνία... 4 Προσαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη. 4 o Πανελλήνιο Συνέδριο. Αυτισμός: Νέα Δεδομένα. Αυτισμού. 4, 5 & 6 Οκτωβρίου 2013. Α Aνακοίνωση

Θεσσαλονίκη. 4 o Πανελλήνιο Συνέδριο. Αυτισμός: Νέα Δεδομένα. Αυτισμού. 4, 5 & 6 Οκτωβρίου 2013. Α Aνακοίνωση 2013 4 o Πανελλήνιο Συνέδριο Αυτισμού Θεσσαλονίκη 4, 5 & 6 Οκτωβρίου 2013 Αυτισμός: Νέα Δεδομένα Α Aνακοίνωση 4 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αυτισμού Αυτισμός: Νέα Δεδομένα 4,5,6 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ H

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Βέλτιστες Παρεμβάσεις και Προοπτικές στο Θεραπευτικό Πλαίσιο της Ανάλυσης της Συμπεριφοράς Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης

Βέλτιστες Παρεμβάσεις και Προοπτικές στο Θεραπευτικό Πλαίσιο της Ανάλυσης της Συμπεριφοράς Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Βέλτιστες Παρεμβάσεις και Προοπτικές στο Θεραπευτικό Πλαίσιο της Ανάλυσης της Συμπεριφοράς Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η Πειραματικά Θεμελιωμένη Ανάλυση της Συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή

Εισηγήτρια: Ασπασία Τασίου και Τίνα Γκουντή Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συµπεριφοράς ΤΜΗΜΑ Παιδιών και Εφήβων του ΙΕΘΣ Γλάδστωνος 10, (5 ος ορ.), Πλ. Κάνιγγος, 106 77 Αθήνα Τηλ. 210 3840129 Fax 210 3840803 http://www.ibrt.gr, e-mail: ibrt@ibrt.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ Εγνατίας 156, 54006 Θεσσαλονίκη Γραφείο Τύπου: Μιχάλης Δώσσας Τηλ: 2310.891.311, 6974.487.128 Φαξ: 2310.891.313 Ε-mail: gtypou@uom.gr, mikegd@uom.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αρ. σελ.: 5 Θεσσαλονίκη, Τρίτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή Το σεμινάριο παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδίασης και ανάπτυξης ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Εστιάζει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός Τι είναι η λογοπεδική Η επιστήμη της λογοπεδικής είναι η επιστήμη της παθολογίας της επικοινωνίας και ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ HELLENIC SOCIETY FOR THE ADVANCEMENT OF PSYCHIATRY AND RELATED SCIENCES ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση παιδιών με αυτισμό σε διαχωριστικά πλαίσια. Άντρη Χριστοδουλίδου Πρωτοπαπά BSc Special Education V.E. MSc Technology in Education

Εκπαίδευση παιδιών με αυτισμό σε διαχωριστικά πλαίσια. Άντρη Χριστοδουλίδου Πρωτοπαπά BSc Special Education V.E. MSc Technology in Education Εκπαίδευση παιδιών με αυτισμό σε διαχωριστικά πλαίσια Άντρη Χριστοδουλίδου Πρωτοπαπά BSc Special Education V.E. MSc Technology in Education Ένταξη - πόσο εύκολο είναι; Ασχολείται περισσότερο με τα αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα