Η Τεκμηριωμένη Πρακτική σαν μέθοδος διαχείρισης της γνώσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Τεκμηριωμένη Πρακτική σαν μέθοδος διαχείρισης της γνώσης"

Transcript

1 Ε. ΓΚΟΥΝΤΑΒΑ 1, Ε. ΛΑΠΠΑ 2 Η Τεκμηριωμένη Πρακτική σαν μέθοδος διαχείρισης της γνώσης Περίληψη Τεκμηριωμένη πρακτική (Evidence Based Practice) είναι η διαδικασία αξιολόγησης των ερευνών, με σκοπό την χρησιμοποίηση τους στην καθημερινή εργασιακή πρακτική των βιβλιοθηκών και των κέντρων πληροφόρησης και της ως εκ τούτου καλύτερη διαχείριση της ολοένα αυξανόμενης ποσότητας της πληροφορίας που επεξεργάζονται. Προέρχεται από τον χώρο της βασιζόμενης σε αποδεικτικά στοιχεία ιατρικής (Evidence Based Medicine), από την οποία η τεκμηριωμένη βιβλιοθηκονομία (Evidence Based Librarianship) έχει δανειστεί το θεωρητικό πλαίσιο της λήψης αποφάσεων, τη βασική διαδικασία και πολλές από τις ερευνητικές μεθόδους τις οποίες χρησιμοποιεί σαν μέσο βελτίωσης των λειτουργιών της βιβλιοθήκης. Η ιατρική βιβλιοθηκονομία είναι το πεδίο που ως επί το πλείστον έχει εφαρμοστεί απευθύνεται όμως στο σύνολο των ειδικοτήτων του επαγγέλματος. Η διαδικασία της Τεκμηριωμένης Πρακτικής εξελίσσεται σε πέντε στάδια: α) την μορφοποίηση των βιβλιογραφικών ερωτημάτων, 2) την απόδοση τους στα έξι βιβλιοθηκονομικά πεδία 3) την αναζήτηση της σχετικής βιβλιογραφίας, 4) την εκτίμηση των αποτελεσμάτων, 5) τη προσαρμογή στη δική μας περίπτωση. Το τρίτο στάδιο της αναζήτησης και εύρεσης της πληροφορίας απασχολεί όλους τους βιβλιοθηκονόμους ανεξαρτήτως αν εφαρμόζουν ή όχι τεκμηριωμένη πρακτική. Η ιατρική πληροφορία ειδικότερα είναι ένας τομέας που απαιτεί αναζήτηση υψηλής και αυστηρής μεθοδολογίας που μόνο η τεκμηρίωση προσφέρει. Η απάντηση κλινικών ερωτημάτων σχετικά με την θεραπεία, πρόληψη, διάγνωση, πρόγνωση και τα αίτια ενός κλινικού προβλήματος, απαιτεί επιπρόσθετες μεθοδολογίες αναζήτησης. Οι πηγές τεκμηρίωσης (Cochrane Library) δομούνται σύμφωνα με εξειδικευμένη διαδικασία που αξιολογεί την έρευνα με διάφορες μεθόδους όπως οι Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Δοκιμασίες (RCTs), οι μετα-αναλύσεις (meta -analysis) και οι Ομαδικές έρευνες (cohort studies). Η εύρεση και η επιλογή κλινικών πληροφοριών είναι η πρόκληση στο χώρο των ιατρικών βιβλιοθηκών. Θα πρέπει οι επιστήμονες πληροφόρησης να αποκτήσουν δεξιότητες και να ανταπεξέλθουν στα σύνθετα αιτήματα της σημερινής πραγματικότητας. Λέξεις κλειδιά: Τεκμηριωμένη Πρακτική, Τεκμηριωμένη Βιβλιοθηκονομία, Ανάκτηση Πληροφορίας, Βιβλιογραφική Έρευνα, Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Δοκιμασίες, Ομαδικές Έρευνες, Τεκμηριωμένη Ιατρική 1 Ε. ΓΚΟΥΝΤΑΒΑ. Βιβλιοθηκονόμος ΤΕΙ Ιωαννίνων, ΜSc Επιστήμη της Πληροφόρησης Ιόνιο Πανεπιστημίο. Τηλ E. ΛΑΠΠΑ. Αρχειονόμος- Βιβλιοθηκονόμος Ιονίου Πανεπιστημίου, MScEcon Aberystwyth University-UK,, Προϊσταμένη Ιατρικής Βιβλιοθήκης Γ. Ν. ΚΑΤ, Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών. Τηλ

2 E. GOUDAVA, E. LAPPA Abstract Evidence-based Practice as a way of knowledge management in librarianship EVIDENCE-BASED PRACTICE is the process of evaluating research of a subject, aiming at making good use of it in the daily labour practice of a library, thus the best management of the increasing quantity of information it develops. It stems from the medical science from which evidence-based librarianship borrows the theoretical frame of decision making, the main process and many of the research methods that it uses as a means of improving the operations of the library. Medical Librarianship is the field that it has been most applied to so far, still it concerns all the specialties of the profession. The process of Evidence-Based Practice develops in five stages: 1) Format of questions 2) Translate the questions in the six librarian fields 3) Bibliographic research 4) Evaluating of the retrieved bibliography 5) Adjusting it in our case. The third stage of the procedure which concerns the bibliographic research is very important, it takes place everyday life from librarians and it exists on its own. This means that even if we don t follow the whole procedure of Evidence-Based Practice, searching even the simplest scientific bibliography requires the development of this specific strategy. Therefore, information scientists should acquire the required skills so that they can face the complex requirements of the current reality. Adopting the principles of Evidence-Based Practice will provide librarianship with the scientific and methodological environment, which is essential in the complex field of scientific information. KEYWORDS: Evidence-Based Practice, Evidence-Based Librarianship, Information Retrieval, Bibliographic Research, Scientific Bibliography Research, RCTs, Cohort studies, Evidence Based Medicine. 2

3 Εισαγωγή Η Τεκμηριωμένη Πρακτική (ΤΠ), είναι μια διαδικασία που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στον επιστημονικό χώρο και προέκυψε σαν ανάγκη για την παροχή εμπεριστατωμένων και αξιόπιστων υπηρεσιών. Σκοπός της είναι η βελτίωση της άσκησης ενός επαγγέλματος με την παροχή του καλύτερου διαθέσιμου τεκμηρίου που αναζητούμε μέσα από έρευνες κατά το δυνατόν έγκυρες και αξιόπιστες. Ο τύπος των ερευνών αξιολογείται από τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται και δημιουργείται έτσι μια ιεραρχία που μπορεί να παίρνει διάφορες μορφές. Η Τεκμηριωμένη Πρακτική έχει ξεκινήσει από τη ιατρική στη δεκαετία του 70 και συγκεκριμένα στο χώρο της επιδημιολογίας όπου ο Archibald Cochrane (1972) πρώτος έθεσε το ζήτημα της ποιότητας στην παροχή της ιατρικής φροντίδας. Λαμβάνοντας το μήνυμα ο χώρος των επιστημών υγείας υιοθέτησε την τεκμηριωμένη πρακτική στην άσκηση του επαγγέλματος και κατ αυτόν τον τρόπο προέκυψε η τεκμηρίωση στην καρδιολογία, παιδιατρική, χειρουργική, νοσηλευτική, φυσιοθεραπεία, εναλλακτική ιατρική κλπ. Στο χώρο της βιβλιοθηκονομίας, η ΤΠ προσδιορίζεται στο περιβάλλον της βιβλιοθήκης όπου λαμβάνονται καθημερινά αποφάσεις. Ο όρος Τεκμηριωμένη Βιβλιοθηκονομία εμφανίζεται το 1997 και η πλήρης του περιγραφή γίνεται τρία χρόνια αργότερα. Από τους τρεις ορισμούς που έχουν δοθεί από τους Booth (2000), Crumley και Koufogiannakis (2002) και Eldredge (2000), συνοψίζοντας μπορούμε να περιγράψουμε την Τεκμηριωμένη Βιβλιοθηκονομία σαν τη διαδικασία η οποία συμβαίνει στο περιβάλλον της βιβλιοθήκης όπου λαμβάνονται καθημερινά αποφάσεις και αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής πρακτικής, χρησιμοποιώντας για το σκοπό αυτό το καλύτερο διαθέσιμο τεκμήριο (πληροφορία), το οποίο προκύπτει από έρευνες ποσοτικές ή ποιοτικές, ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα την εφαρμογή των πλέον αυστηρών και έγκυρων ερευνητικών τύπων και λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και προτιμήσεις των χρηστών. Στο χώρο των βιβλιοθηκών η τεκμηρίωση άρχισε να εφαρμόζεται στην ιατρική βιβλιοθηκονομία με το όραμα να διαδοθεί και εφαρμοστεί σε όλες τις ειδικότητες του επαγγέλματος. Στo περιοδικό Hypothesis, που ξεκίνησε το 1987 και είναι το όχημα της επικοινωνίας ανάμεσα στους ερευνητές της ιατρικής βιβλιοθηκονομίας, ο Eldredge, (1997) έγραψε τι είναι η τεκμηριωμένη πρακτική και τι μπορούμε μ αυτήν να πραγματοποιήσουμε. Το πρώτο συνέδριο έγινε στο Sheffield το 2001, το δεύτερο στον Καναδά στο πανεπιστήμιο της Alberta το 2003 και το τρίτο γίνεται τον Οκτώβριο του 2005 στο Brisbane της Αυστραλίας. Γιατί να εφαρμόσουμε την Τεκμηριωμένη Πρακτική Αύξηση της ποσότητας της πληροφορίας και ανάγκη για μηχανισμούς ελέγχου της ποιότητας. Η κοινωνία της πληροφόρησης ή εντάσεως πληροφορίας όπως συνηθίζεται να λέγεται τελευταία, πάσχει από κορεσμό (information overload). Η ανάγκη για έλεγχο και ποιότητα της πληροφορίας και ειδικότερα της ευαίσθητης πληροφορίας όπως είναι η ιατρική είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία μηχανισμών μέσω των οποίων θα εξασφαλίζει ο χρήστης καταναλωτής ότι η πληροφορία που παίρνει, είναι η καλύτερη δυνατή. Το παραδοσιακό μοντέλο δημοσίευσης και κυκλοφορίας της πληροφορίας, αποδεικνύεται αναποτελεσματικό και υπάρχει ανάγκη να καλυφθεί το κενό 3

4 στη μεταφορά της πληροφορίας από τις βιβλιοθήκες στους χρήστες/ ερευνητές. Με την Τεκμηριωμένη Πρακτική, έχουμε στοιχεία που βασίζονται σε έρευνες υψηλού επιπέδου και μπορούν να εφαρμοστούν και σε τοπικό επίπεδο. Μπορούμε έτσι να πείσουμε τους υπεύθυνους για την αναγκαιότητα των αιτημάτων που αφορούν τα ζητήματα της βιβλιοθήκης. Η πολυπλοκότητα της σημερινής κατάστασης γενικότερα έχει φέρει την μειωμένη εμπιστοσύνη στη γνώμη των ειδικών και την απαίτηση για στοιχεία που θα βασίζονται σε έρευνες και θα είναι εμπεριστατωμένες. Συντελεί στην αξιοποίηση των ερευνών που διεξάγονται στο χώρο καθώς και στην ενθάρρυνση της διεξαγωγής τους και βοηθά στην ανάπτυξη της γνωσιακής βάσης και του βιβλιογραφικού κορμού του επαγγέλματος. Το αυξημένο μορφωτικό επίπεδο των χρηστών οι οποίοι έχουν απαίτηση για παροχή πληροφορίας υψηλού επιπέδου. Η έρευνα στο χώρο των Βιβλιοθηκών και Επιστημών Πληροφόρησης (ΒΕΠ) Η εφαρμογή της Τεκμηριωμένης Πρακτικής, προϋποθέτει την ύπαρξη ερευνών στο χώρο. Το ζήτημα της διεξαγωγής των ερευνών, η ποιότητά τους, το είδος τους είναι θέματα που έχουν απασχολήσει αρκετούς και υπάρχει βιβλιογραφία για όποιον ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα για την κατάσταση που επικρατεί στο χώρο των ΒΕΠ. Από τη στιγμή που υπάρχει και στο χώρο των ΒΕΠ τελευταία αναπτύσσεταιένας βιβλιογραφικός κορμός των ερευνών που διεξάγονται, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να τον αξιολογήσουμε και να διαμοιράσουμε τα ευρήματα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να χρησιμοποιηθούν σαν πυξίδα στην καθημερινή εργασιακή πρακτική. Πέρα όμως από το χώρο της βιβλιοθηκονομίας, θα πρέπει ο βιβλιοθηκονόμος να είναι σε θέση να αξιολογεί τα ερευνητικά άρθρα που αφορούν το επιστημονικό πεδίο στο οποίο δραστηριοποιείται για να δώσει μια εμπεριστατωμένη βιβλιογραφία στους επιστήμονες που την αναζητούν μέσα από τον κυκεώνα της πληροφορίας ή ακόμη και να συμμετέχει στις ομάδες διεξαγωγής συστηματικών επισκοπήσεων όπως γίνεται στον ιατρικό χώρο. Ο περιορισμένος χρόνος, η έλλειψη υποστήριξης από το περιβάλλον, η ελλιπής εκπαίδευση των βιβλιοθηκονόμων όσο αφορά τη διεξαγωγή ερευνών και η συνακόλουθη έλλειψη εμπειρίας, η έλλειψη κινήτρων, η αξιολόγηση των ζητημάτων που αφορούν τις βιβλιοθήκες σαν μη καίρια (δηλαδή ζητήματα που θα είχαν σχέση με το κέρδος ή θα είχαν σοβαρές επιπτώσεις) κ.ά., αποτελούν εμπόδια για τη διενέργεια μιας έρευνας, αλλά και για την απλή κατανόηση και την ερμηνεία της.( Turner, 2002, Powell, 2002) Η διαδικασία της Τεκμηριωμένης Πρακτικής 1. Μορφοποίηση των ερωτήσεων Τα ερωτήματα υποκινούν όλη τη διαδικασία της τεκμηριωμένης πρακτικής. Η έμφαση δίνεται σε δύο σημεία: πρώτον, ακρίβεια στους όρους και σαφήνεια σε σχέση με το σκοπό της ερώτησης και δεύτερον η διαδικασία των ερωτήσεων πρέπει να εκλαμβάνεται ως επαναλαμβανόμενη γιατί πολλές αρχικές ερωτήσεις οδηγούν σε άλλες κ.ο.κ. Επίσης μπορεί να είναι άμεσα, να έχουμε δηλαδή προηγούμενη εμπειρία και να μπορούν να απαντηθούν μέσα από τη δημοσιευμένη στα περιοδικά 4

5 βιβλιογραφία ή έμμεσα, να μην γνωρίζουμε δηλαδή κάτι και να χρειάζεται έτσι να ανατρέξουμε σε εγχειρίδια του επαγγέλματος Τα ερωτήματα σύμφωνα με τον Eldredge (2002) θα μπορούσαν να διακριθούν σε: ερωτήματα πρόβλεψης (με ποιο ρυθμό αυξάνεται ο όγκος των πληροφοριακών πηγών, ανά έτος, στην αγγλική γλώσσα, στις επιστήμες υγείας;) ερωτήματα παρέμβασης (μήπως το ξεκαθάρισμα κάποιων σειρών ταξινόμησης μιας συλλογής έχει σαν αποτέλεσμα την καλύτερη χρήση της;) ερωτήματα διερεύνησης (γιατί μερικοί χρήστες προτιμούν κάποιες συγκεκριμένες πηγές πληροφορίας σε σχέση με άλλες της ίδιας πληροφοριακής αξίας;) Το μοντέλα ερωτήσεων, δημιουργήθηκαν (στο χώρο της ιατρικής) με σκοπό την σωστά δομημένη στρατηγική αναζήτησης και ως εκ τούτου την καλύτερη ανάκτηση. Ένα από τα πιο γνωστά είναι το μοντέλο PICO 3. Ένα άμεσο ερώτημα μπορεί να έχει, διάφορα συστατικά στοιχεία και διαμορφώνεται σύμφωνα με το μοντέλο ως εξής: Πληθυσμός (ποιος;) -οι αποδέκτες και πιθανόν ευνοούμενοι από μια υπηρεσία ή παρέμβαση. Παρέμβαση (τι;) -η υπηρεσία ή η σχεδιασμένη δράση που θα λάβει ο πληθυσμός. Αποτέλεσμα (πως θα μετρηθεί;)- οι τρόποι με τους οποίους η υπηρεσία ή η σχεδιασμένη δράση μπορεί να μετρηθεί για να αποφασιστεί αν είχε ή όχι το ζητούμενο αποτέλεσμα. Σύγκριση- η εναλλακτική υπηρεσία ή δράση που θα είχε ή όχι παρόμοια αποτελέσματα. Δεν είναι απαραίτητο να συνυπάρχουν τα τέσσερα στοιχεία σε κάθε περίπτωση. Αν έχουμε τα δύο απ αυτά, τον πληθυσμό και την παρέμβαση ή έκθεση, μπορούμε να έχουμε μια έμμεση ερώτηση. Παράδειγμα δομημένης ερώτησης (μοντέλο PICO): Έγκυες γυναίκες (πληθυσμός), οθόνες αφής σαν πληροφοριακό βοήθημα (Παρέμβαση), έντυπα ενημερωτικά φυλλάδια (σύγκριση), ενημέρωση για παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στο έμβρυο (αποτέλεσμα) Τα στοιχείο της παρέμβασης θα μπορούσε να αντικατασταθεί επίσης με το στοιχείο, έκθεση (exposure). Παράδειγμα: Έφηβοι που τελειώνουν το σχολείο (πληθυσμός), αυξανόμενος αναλφαβητισμός (έκθεση), εύρεση εργασίας (αποτέλεσμα), μαθητές που δεν έχουν αντίστοιχο πρόβλημα (σύγκριση) Επειδή το μοντέλο PICO που αναπτύχθηκε στο χώρο της ιατρικής και περιορίζεται στις κλινικές έρευνες δεν ενδείκνυται για άλλους τύπους ερωτήσεων, οι επιστήμονες της πληροφόρησης, δημιούργησαν άλλες τυπολογίες ερωτημάτων, όπως αυτή της ανάλυσης περιεχομένου των ερωτήσεων του White (1998) ή αυτή των Wildridge και Bell (2002), που επεξεργάστηκαν μια εκδοχή της PICO ανατομίας με τα αρχικά ECLIPSe 4 ή ένα πιο γενικό μοντέλο που ονομάστηκε SPICE 5 (Wildridge, 2002) Το μοντέλο SPICE (Setting/ Perspective/ Intervention/ Comparison/ Evaluation) δημιουργήθηκε για τα ερωτήματα στο χώρο των ΒΕΠ που περιλαμβάνουν μια παρέμβαση. Παράδειγμα το ερώτημα αν θα πρέπει να διατηρήσουμε την έντυπη 3 Όπου P (Perspective) I (Intervention) C(Comparison) O (Outcome) 4 Όπου E (Expectation) C (Client group) L (Location) I (Impact) P (Professionals) S (Service) 5 Όπου S (Setting) P(Perspective) I (Interventions) C (Comparison) E (Evaluation) 5

6 συλλογή σε σχέση με την αντίστοιχη ηλεκτρονική, σύμφωνα με το μοντέλο, δομείται ως εξής: Πίνακας 1.: Δομημένη ερώτηση Περιβάλλον Ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες Παρέμβαση Ηλεκτρονικά περιοδικά Σύγκριση Έντυπα περιοδικά Εκτίμηση Οι απόψεις των χρηστών, των βιβλιοθηκονόμων, ζητήματα προσβασιμότητας, ζητήματα κόστους κλπ. Τα μοντέλα πολλές φορές δεν είναι εφαρμόσιμα σε όλους τους τύπους των ερωτημάτων, η κατάτμηση όμως της ερώτησης σε μια σειρά εννοιών, διευκολύνει την αναζήτηση και είναι καλό να εφαρμόζεται. 2. Απόδοση των ερωτημάτων στα έξι βιβλιοθηκονομικά πεδία Μετά το σχηματισμό των ερωτήσεων, το επόμενο στάδιο είναι η απόδοσή τους στο πεδίο στο οποίο ανήκουν. Η απόδοσή τους στα πεδία μας βοηθάει να αποφασίσουμε που θα αναζητήσουμε την πληροφορία καθώς και ποιους όρους αναζήτησης θα επιλέξουμε. Σύμφωνα με τις Crumley & Koufogiannakis (2002a), οι βιβλιοθηκονόμοι καθημερινά διεξάγουν ενέργειες που μπορούν να ταξινομηθούν ως εξής: Πληροφορίες/ έρευνες (reference/enquiries): Παροχή υπηρεσιών και πρόσβαση στις πληροφορίες που έχουν ανάγκη οι χρήστες. Εκπαίδευση (education): Ανεύρεση διδακτικών μεθόδων για επιμόρφωση των χρηστών. Συλλογές (collections) : Δημιουργία συλλογών υψηλής ποιότητας. Διαχείριση (management) : Διαχείριση ανθρώπινων πόρων και πηγών. Πρόσβαση και ανάκτηση της πληροφορίας (information access and retrieval) : Δημιουργία αποτελεσματικών συστημάτων πρόσβασης και ανάκτησης. Προώθηση (marketing/promotion): Προώθηση του επαγγέλματος και των υπηρεσιών στους χρήστες και μη-χρήστες. Πίνακας 2. Παράδειγμα ταξινόμησης ερωτήσεων στα βιβλιοθηκονομικά πεδία Ερωτήσεις Πεδίο Πιθανές πηγές Υπάρχει τρόπος μέτρησης της οικονομικής αξίας μιας β/κης μέσα σε ένα νοσοκομείο Διαχείριση MEDLINE, CBCA, EconLit Μπορούμε να προβλέψουμε τη μελλοντική χρήση μιας έντυπης συλλογής στο ψηφιακό περιβάλλον Είναι οι βιβλιοθηκονόμοι πιο Συλλογές LISA, Library literature Πληροφορίες έρευνες LISA, literature Library 6

7 αποτελεσματικοί από άλλα πληροφοριακά επαγγέλματα στην αναζήτηση 3. Αναζήτηση της βιβλιογραφίας 3.1 Προβλήματα που προκύπτουν στο χώρο των ΒΕΠ: Διάχυση της βιβλιογραφίας. Στο χώρο της βιβλιοθηκονομίας η αναζήτηση της πληροφορίας δεν αφορά μια μόνο πηγή, τα περιοδικά για παράδειγμα ή τις μονογραφίες, αλλά εκτείνεται σε βάσεις δεδομένων, στην γκρίζα βιβλιογραφία, στις μηχανές αναζήτησης κλπ. Οι βάσεις δεδομένων δεν είναι τόσο λεπτομερείς και εκτεταμένες όσο αυτές άλλων επιστημονικών περιοχών, ενώ ταυτόχρονα η αύξηση της ΒΕΠ βιβλιογραφίας είναι ραγδαία.(beverley, 2004) Μη δομημένες περιλήψεις. Στη ΒΕΠ βιβλιογραφία η πλειονότητα των περιλήψεων των ερευνητικών άρθρων, είναι μη δομημένη και φτωχή στην περιγραφή της μεθοδολογίας και του σχεδιασμού της έρευνας. Με τις δομημένες περιλήψεις έχουμε το πλεονέκτημα της καλύτερης αναζήτησης αφού έχουμε σαφέστερη αντίληψη του θέματος και ως εκ τούτου γρήγορη ανάκτηση της πληροφορίας που χρειαζόμαστε. Το περιεχόμενο οργανώνεται ως εξής: Σκοπός- Μέθοδος- Αποτέλεσμα- Συμπεράσματα Από το 1987 που έγινε η πρώτη πρόταση για την αλλαγή στις περιλήψεις των κλινικών ερευνών, οι δομημένες περιλήψεις έγιναν η κυρίαρχη μορφή περιλήψεων στα μεγάλα ιατρικά περιοδικά (Hurtley, 2003) Προβληματική ευρετηρίαση. Η έλλειψη λεξιλογίων κοινών όρων ακόμη και στην περίπτωση που χρησιμοποιούνται οι θησαυροί, δημιουργεί προβλήματα στην αναζήτηση. 3.2 Τι πρέπει να προσέχουμε Η κάλυψη του θέματος που μας ενδιαφέρει από τη βάση είναι το πρώτο κριτήριο για να την επιλέξουμε. Στον τομέα των επιστημών υγείας οι περισσότερες έρευνες ευρετηριάζονται στις βάσεις MEDLINE, CINAHL και EMBASE, αλλά υπάρχουν και μικρότερες εξειδικευμένες βάσεις όπως το British Nursing Index, που ευρετηριάζει νοσηλευτικά βρετανικά περιοδικά. Κατά τον ίδιο τρόπο ανάλογα με την επιστήμη στην οποία ειδικευόμαστε θα πρέπει να γνωρίζουμε τις πλέον κατάλληλες πηγές και να είμαστε ενήμεροι για ότι νέο εμφανίζεται. Η πρόσβαση στο υλικό είναι ένα ζήτημα. Ειδικά όσο αφορά τις Βάσεις Δεδομένων οι περισσότερες δεν είναι προσβάσιμες χωρίς συνδρομή και θα πρέπει να βρούμε τρόπους-πιθανόν μέσα από τον διαδανεισμό- να έχουμε όσο το δυνατόν περισσότερο από το υλικό που μας ενδιαφέρει. Ο χρόνος διεξαγωγής της έρευνας είναι ένας παράγοντας που θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας δεδομένου τους φόρτου εργασίας και των προβλημάτων λειτουργίας που αντιμετωπίζουν οι περισσότερες βιβλιοθήκες. Ευαισθησία έναντι ακρίβειας. Μια ευαίσθητη αναζήτηση θα φέρει αναπόφευκτα μεγάλο αριθμό πηγών, οπότε θα πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ των δύο τεχνικών. 7

8 3.3 Πηγές αναζήτησης Βάσεις δεδομένων στο χώρο των ΒΕΠ (Library and Information Science Abstracts- LISA, Library Literature, Information Science and Technology Abstracts-ISTA) Βάσεις δεδομένων σε διάφορες επιστήμες ( MEDLINE, CINAHL, Soc Sci Index, ERIC, BIOSIS, INSPEC, Web of Science κλπ. ) Ηλεκτρονικές υπηρεσίες δημοσιεύσεων ( DoIS, BioMED Central, PubMed Central, E-LIS κλπ.) Περιοδικά (κατάλογοι ΒΕΠ περιοδικών όπως BUBL, InformationR.net κλπ.) Διαδίκτυο (BULB LINK, Librarian s Index to the Internet-lii.org, Infomine κλπ.) Γκρίζα βιβλιογραφία 3.4 Μέθοδοι αναζήτησης Κατά την αναζήτηση μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε διαφόρους μεθόδους ανάλογα με τον τύπο της έρευνας που θέλουμε να κάνουμε. Καλό είναι πριν ξεκινήσουμε, να έχουμε υπόψη μας τα εξής: προσχέδιο της έρευνας γνώση των παραμέτρων αναζήτησης όπως αν επιθυμούμε ευαισθησία ή ακρίβεια συλλογή των πλέον κατάλληλων πηγών αναζήτησης επιλογή της κατάλληλης τεχνικής εκτίμηση των αποτελεσμάτων και τροποποίηση αν χρειαστεί Οι τεχνικές αναζήτησης που έχουμε τη δυνατότητα να ακολουθήσουμε, χωρίς να είναι ο κατάλογος εξαντλητικός είναι: αναζήτηση ελεύθερη (Free-text searching) αναζήτηση σε θησαυρό (Thesaurus searching) τελεστές (Operators ) αναζήτηση αναφορών (Citation searching) Citation pearl growing φίλτρα αναζήτησης (Search filters) Αναζήτηση με τη βοήθεια φίλτρων Οι αναζητήσεις ιατρικών πληροφοριών είναι ολοένα και πιο συχνές στο παγκόσμιο ιστό. Αρχές δεκατίας του 80 επικρατούν δύο σαφείς τεχνικές αναζήτησης (Fidel, 1984): α. η λειτουργική (operationalist) ενδιαφέρεται για την ακρίβεια (precision) της έρευνας β. η εννοιολογική (conceptualist) ενδιαφέρεται για την ανάκληση (recal) της έρευνας επίσης. Το μέσο αυτό υπόσχεται ότι προσφέρει ένα «θησαυρό γνώσεων άμεσα», η πραγματικότητα όμως είναι κάπως διαφορετική, καθώς τα συστήματα πληροφόρησης δεν είναι καλά ενσωματωμένα στην κλινική πρακτική και σήμερα ακόμα αποδεικνύεται δύσκολο να ανακτηθούν τεκμηριωμένες πληροφορίες από τους χρήστες. Η ανάκτηση πληροφοριών έρευνας εξαρτάται από τους διάφορους τρόπους με τους οποίους τα συστήματα αποθήκευσης και ανάκτησης πληροφοριών μπορεί να γίνουν πιο αποτελεσματικά για τους κλινικούς γιατρούς. 8

9 Ένα σύστημα ανάκτησης πληροφοριών - Information Retrieval System (IFR) όπως παράδειγμα το σύστημα ENTREZ 6 έχει σαν στόχο την αναζήτηση των σχετικών βιβλιογραφικών εγγραφών ή τεκμηρίων 7 σύμφωνα με τις πληροφοριακές ανάγκες του χρήστη, χρησιμοποιώντας κατάλληλες λέξεις κλειδιά (key words) ή δόκιμους καθιερωμένους όρους (controlled terms/mesh) 8. Το σύστημα ανάκτησης Entrez αναπτύχθηκε από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Πληροφόρησης Βιοτεχνολογιών Πληροφοριών (NCBI) 9, με κύριο παραγωγό την Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη των ΗΠΑ 10, εφαρμόζεται δε από τις περισσότερες βιοϊατρικές βάσεις δεδομένων, όπως την Pubmed, Nucleotide, Protein Sequences, Protein Structures, Complete Genomes, Taxonomy κλπ. Υπάρχουν κυρίως διαθέσιμα για τον απλό χρήστη δύο μοντέλα ανάκτησης των πληροφοριών: α. το μοντέλο της απλής ανάκτησης (simple searching). Η διεπαφή μεταξύ χρήστη μηχανής ορίζεται ως φιλική. Με την μέθοδο αυτή στη μηχανή αναζήτησης χρησιμοποιούμε κυρίως τη φυσική γλώσσα των όρων, καθώς και καθιερωμένους όρους του ευρετηρίου MeSH 11 σε κάθε ερώτημα, δηλαδή η αναζήτηση των όρων μπορεί να γίνει με λέξεις από το κείμενο, τίτλο, τίτλο και περίληψη του δημοσιεύματος (tw,ti, ti-ab,). 12 β. το μοντέλο της σύνθετης ανάκτησης (in advanced searching). Η διεπαφή χρήστη μηχανής ορίζεται λιγότερη φιλική σε σχέση με το μοντέλο της απλής ανάκτησης. Κυρίως χρησιμοποιούμε καθιερωμένους ιατρικούς όρους MeSH, σε κάθε ερώτημα 13. Η σύνθετη αναζήτηση-ανάκτηση επιτρέπει την αναζήτηση σύνθετων εννοιών, δηλώνει την εννοιολογική τους σχέση, σε συνδυασμό με την χρήση συμβόλων ( #) και των τελεστών (Boole operators). Αυτή η κύρια λειτουργία προυποθέτει την προεπεξεργασία των δεδομένων με κατάλληλα περιβάλλοντα αλληλοεπίδρασης (user interfaces) τη συνεργασία των μαθηματικών τύπων των αλγορίθμων & ποσοτικών τεχνικών εκτίμησης & αξιολόγησης της ανάκλησης (recall) και ακριβείας (precision) σχετικών εγγραφών (Boughanem 2002). Αξίζει να σημειωθεί, ότι μόνο η βάση βιοιατρικών δεδομένων της Pubmed/NLM παρέχει την δυνατότητα στον χρήστη να χρησιμοποιεί μεθοδολογικά φίλτρα (methodology filters), κατά την διεργασία ανάκτησης. Στο παράδειγμα που ακολουθεί ο καθιερωμένος ιατρικός όρος «asthma» δέχεται στο σύνολο τέσσερα μεθοδολογικά φίλτρα therapy, diagnosis, etiology, prognosis, σύμφωνα με τη θεωρία των Haynes RB (1994). (Εικόνα 1) 6 ENTREZ; Βασίζεται στην λεκτική ανάλυση των κειμένων 7 Η προεπεξεργασία των κειμένων απαιτεί δόμηση της πληροφορίας με σκοπό την ομογενοποίηση του περιεχομένου των κειμένων σε θεματικά πεδία, καθώς και την εξαγωγή γνώσης και τη σχηματική απεικόνιση πληροφορίας. 8 ΜeSH (Medical subject headings). Available on: 9 NCBI (National Center for Biotechnology Information,/ NLM), με απώτερο σκοπό την τεκμηρίωση, επεξεργασία & διάθεση των βιοιατρικών πληροφοριών. 10 National Library of Medicine (NLM). Available:http://www.nlm.nih.gov 11 MeSH: Medical subject Headings 12 Λεκτική ανάλυση κειμένων (κάθε κείμενο αναπαρίσταται πλέον ως ένα σύνολο όρων-λέξεων με γνωστή συχνότητα και συντακτικό ρόλο). Ο χρήστης έχει την δυνατότητα να περιορίσει την αναζήτηση σε μια συντακτική κατηγορία (textword, title, title-abstract) 13 Σημασιολογική ανάλυση κειμένων (semantic analysis). Κάθε κείμενο αναπαρίσταται πλέον ως ένα υποσύνολο ενός συνόλου, ομαδοποιείται σε ομογενείς θεματικά ομάδες, αξιολογείται, ταξινομείται σε προκαθορισμένες κατηγορίες. 9

10 ασθμα (όρος/mesh) Μεθοδολογικά φίλτρα κλινικών ερωτημάτων / Haynes RB [et al] θεραπεία 70-99% σχετικότητας (sensitive) 93-97% ακριβείας (specific) διάγνωση αιτιολογία πρόγνωση 74-98% σχετικότητας 64-98% ακριβείας 63-93% σχετικότητας 51-95% ακριβείας 80-90% σχετικότητας 52-94% ακριβείας Ε.ΛΑΠΠΑ Εικόνα 1. Μεθοδολογικά φίλτρα, Haynes RB 4. Κριτική εκτίμηση της αξίας και της σχετικότητας της πληροφορίας (Critical appraisal) Κριτική εκτίμηση είναι η τεχνική που αυξάνει την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας που ακολουθήθηκε, επιτρέποντας τον αποκλεισμό των ερευνών αυτών οι οποίες δεν πληρούν τα ποιοτικά κριτήρια. Με την κριτική εκτίμηση μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στο πρόβλημα της υπερπληροφόρησης ειδικά στην περίπτωση της ηλεκτρονικής δημοσίευσης. Το 80% αυτών που έχουμε ανάγκη βρίσκεται ουσιαστικά στο 20% του συνόλου της βιβλιογραφίας (O Rourke A και Booth A., 2004) Διαδικασία: 1. Ξεκαθαρίζουμε ότι το θέμα μας ενδιαφέρει 2. Εξετάζουμε τους εξωτερικούς παράγοντες (π.χ. τόπος δημοσίευσης, συγγραφέας κλπ.)οι οποίοι έχουν σχέση με την ποιότητα του άρθρου αλλά δεν είναι καθοριστικοί. 3. Εξετάζουμε τους εσωτερικούς παράγοντες που σχετίζονται με τον σχεδιασμό και την μεθοδολογία του άρθρου και ενσωματώνουν τα εξής στοιχεία: Εγκυρότητα (validity): είναι τα αποτελέσματα της έρευνας έγκυρα, είναι η μεθοδολογία ισχυρή, υπάρχουν μεροληψίες στην περίπτωση που χρησιμοποιείται δείγμα, τα συμπεράσματα δικαιολογούνται από τη μεθοδολογία και τα ευρήματα; Αξιοπιστία (reliability): ποια είναι τα ευρήματα και πόσο είμαστε σίγουροι ότι είναι αποτέλεσμα αναμενόμενης λογικής επεξεργασίας και όχι τυχαία; Εφαρμοσιμότητα (applicability): είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στον εργασιακό μας χώρο παρόμοια με τα ευρήματα της έρευνας, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα ευρήματα αυτά; (Booth και Haines, 1998) 4. Λίστες ελέγχου. 10

11 Παρόλο που μπορεί να έχουμε διαμορφώσει την προσωπική μας γνώμη για την ποιότητα των τεκμηρίων, θεωρείται ασφαλέστερο να βασιζόμαστε σε ήδη υπάρχουσες μεθόδους ελέγχου. Οι λίστες αυτές απευθύνονται συνήθως σε εξειδικευμένο κοινό (π.χ. νοσηλευτές) ή σε συγκεκριμένους επιστημονικούς χώρους (π.χ. προώθηση υγείας). Το εκπαιδευτικό κέντρο CRISTAL (Critical Skills Training in Appraisal for Librarians), ξεκίνησε το 1999 στο χώρο των ΒΕΠ και αποτελεί συνεργασία ανάμεσα στο Τμήμα Πληροφοριακής Έρευνας της Ιατρικής Σχολής (ScHARR) του πανεπιστημίου του Sheffield και του Πληροφοριακού Δικτύου Ιατρικών Βιβλιοθηκών (HeLIN) της περιοχής Oxford. Η ομάδα του CRISTAL δημιούργησε μια σειρά οδηγιών με ερωτήσεις σε θέματα όπως αξιολόγηση της εκπαίδευσης των χρηστών, αξιολόγηση της αναζήτησης των τελικών χρηστών, εκτίμηση προγραμμάτων κλινικών βιβλιοθηκονόμων, προσδιορισμός πληροφοριακών αναγκών, αξιολόγηση υπηρεσιών τρέχουσας ενημέρωσης (Current Awareness Services- CAS) κ.α.. Ο στόχος τους ήταν η κατασκευή ενός εργαλείου καθημερινής πρακτικής και όχι ενός ακαδημαϊκού μοντέλου. (Booth και Brice, 2004). Η διαδικασία της κριτικής εκτίμησης απαιτεί χρόνο και ειδικές γνώσεις. Δεν είναι όλοι οι επαγγελματίες σε θέση να την πραγματοποιήσουν και ούτε χρειάζεται για όλους τους τύπους των ερευνών. Μια αναφορά στη λίστα ελέγχου έχει την παρακάτω δομή: Ερώτηση : περιγράφεται το θέμα Τύπος έρευνας : παράδειγμα κλινικές δοκιμές, ομαδικές μελέτες κλπ. Περιβάλλον : ο χώρος στον οποίο συμβαίνει Αναμενόμενα αποτελέσματα Σχόλιο : οι λεπτομέρειες που καθόρισαν την έκβαση Αναφορές : οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν 5. Προσαρμογή της πληροφορίας που βρήκαμε στην καθημερινή πρακτική Οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την εφαρμοσιμότητα των αποτελεσμάτων στην καθημερινή μας πρακτική σχετίζονται με: Χρήστες : μπορούμε να συγκρίνουμε την ομάδα χρηστών της; Έρευνας με τους δικούς μας χρήστες; Χρονολογία : είναι οι έρευνες που βρήκαμε πρόσφατες για να ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες των χρηστών μας; Δαπάνη : τα πιθανά οφέλη αξίζουν το κόστος; Πολιτική : έχουμε την υποστήριξη του οργανισμού και τη θετική στάση των χρηστών μας; 6. To μέλλον Το ρεύμα της τεκμηρίωσης φαίνεται ότι ισχυροποιείται και εξελίσσεται. Τα μέρη τα οποία καλούνται να παίξουν ρόλο στη διάδοση της τεκμηρίωσης, είναι : Επαγγελματικές ενώσεις : ανάπτυξη οδηγιών, προγράμματα τεκμηριωμένης πρακτικής συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, δημιουργία και ενίσχυση κοινοτήτων πρακτικής, ανάπτυξη των journal clubs, διενέργεια συνεδρίων Υπεύθυνοι των βιβλιοθηκών : εκμετάλλευση των ευκαιριών για εκπαίδευση του προσωπικού, παρέχοντας, τις πηγές, το χρόνο και την οικονομική υποστήριξη, δημιουργία περιβάλλοντος θετικού για ανάπτυξη της έρευνας, πρόσληψη ατόμων με καλή εκπαίδευση Βιβλιοθηκονόμοι : ευθύνη για την προσωπική επαγγελματική εξέλιξη, συμμετοχή στις επαγγελματικές ενώσεις, εφαρμογή νέων θεωριών και πρακτικών, εκμετάλλευση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας, διαρκής ενημέρωση. 11

12 Εκπαιδευτικά ιδρύματα που στεγάζουν τμήματα βιβλιοθηκονομίας : ενσωμάτωση της έρευνας και της τεκμηριωμένης πρακτικής στα προγράμματά τους, συνεργασία με τις βιβλιοθήκες για τη διενέργεια ερευνών, συμβολή στη δημιουργία και διατήρηση των journal clubs, διοργάνωση εκπαιδευτικών κύκλων και υιοθέτηση νέων εργαλείων. 7. Συμπεράσματα Από τη στιγμή που η πληροφορία έπαψε να περιορίζεται στα βιβλία και τους τοίχους μιας βιβλιοθήκης και το Διαδίκτυο έγινε ένα μέσο αποθήκευσης και διάδοσης, οι απαιτήσεις άλλαξαν και οι βιβλιοθηκονόμοι βρέθηκαν στη θέση των διαχειριστών της πληροφορίας. Η ποσότητα της πληροφορίας, καθιστά αδύνατη για τον επιστήμονα όχι μόνο στον ιατρικό χώρο αλλά και σε όλους τους άλλους, την πρόσβαση στην κατάλληλη πληροφορία λόγω έλλειψης χρόνου, αλλά και λόγω της εκπαίδευσης που απαιτείται για να τη διαχειριστεί. Αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή να αναδυθεί ένας νέος τύπος επαγγελματία (βιβλιοθηκονόμος, επιστήμονας της πληροφόρησης ή κάποιος άλλος επαγγελματικός τίτλος) που θα μεσολαβεί για να ανταποκριθεί στις εξειδικευμένες ανάγκες και τα ποικίλα αιτήματα των επιστημών τις οποίες καλύπτει ο κάθε επαγγελματικός χώρος. Οι προκαταλήψεις είναι ακόμη πολλές και χρειάζεται χρόνος και μεγάλη επαγγελματική υπευθυνότητα από τους ανθρώπους των βιβλιοθηκών για να ξεπεραστούν τα εμπόδια. Η συνεχής εκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες και τους νέους τρόπους ανάκτησης της πληροφορίας θεωρείται απαραίτητη. Στη χώρα μας, οι βιβλιοθήκες αδυνατούν λόγω έλλειψης πόρων να αναλάβουν την εκπαίδευση των εργαζομένων και κατ αυτόν τον τρόπο είναι πολύ δύσκολο να ακολουθεί κάποιος τις εξελίξεις. Παρόλα αυτά το Διαδίκτυο προσφέρει ευκαιρίες που δεν θα μπορούσαμε να διανοηθούμε μερικά χρόνια πριν και πρέπει να τις εκμεταλλευτούμε προς όφελός μας και προς όφελος των χρηστών τους οποίους εξυπηρετούμε. Η ανάγκη διεξαγωγής ερευνών στο χώρο των ΒΕΠ, αλλά και η εξοικείωση των ανθρώπων των βιβλιοθηκών με την ερμηνεία και την κατανόηση των ερευνών θα αποτελέσουν το κλειδί για την ανάπτυξης ενός κινήματος τεκμηρίωσης στην Ελλάδα. Βασιζόμενοι σε προηγούμενες έρευνες, αναλύοντας τα ευρήματά τους και εφαρμόζοντας τα στο δικό μας χώρο όπου αυτό είναι δυνατό, διαμορφώνουμε αφενός ένα βιβλιογραφικό κορμό, απαραίτητο σε ένα επιστημονικό χώρο κα επιπλέον διαθέτουμε αποδεικτικά στοιχεία για να στηρίξουμε τις αποφάσεις μας και να διεκδικήσουμε για τον επαγγελματικό μας χώρο αυτά που θεωρούμε απαραίτητα για την ανάδειξή του. Η μεθοδευμένη και επιστημονική αναζήτηση της πληροφορίας, είναι το αναγκαίο βήμα για την καθιέρωση του επαγγέλματος του βιβλιοθηκονόμου σαν απαραίτητου στη σημερινή σύνθετη εποχή της ψηφιακής πληροφορίας. 12

13 Βιβλιογραφία Beverley Catherine, Searching the library and information science literature, Evidence-based practice for information professionals/ Booth and Brice (eds), London: Facet Publishing [2004], Booth Andrew, Haines M, Room for a review?, Library Association Record, 100 no8 (1998) Booth Andrew, Anne Brice, Appraising the evidence, Evidence-based practice for information professionals/booth and Brice (eds), London: Facet Publishing [2004], Booth Andrew, (2000), Exceeding Expectations: achieving professional excellence by getting research into practice [τεκμήριο www, URL:http://conference.co.nz.lianza2000/papers/AndrewBooth/pdf,ημερομηνία πρόσβασης: 18/11/2004]. Boughanem C., C. Chrisment, L. Tamine (2002). On using genetic algorithms for multimodal relevance optimization in Information Retrieval. J. Amer. Soc. Information Technol. 53(11), Cochrane Archibald L., Effectiveness and efficiency: random reflections on health services, London: Nuffield Provincial Hospitals Trust [1972] Crumley Ellen and Koufogiannakis Denise, Developing Evidence-based librarianship: Practical steps of implementation, Health Information and Libraries Journal, 19 no6 (2002) Crumley Ellen and Koufogiannakis Denise, Developing Evidence-Based librarianship: six aspects for consideration (2002a)[τεκμήριο www, URL:http://www.eblib.net, ημερομηνία πρόσβασης: 15/11/2004]. Eldredge Jonathan, Evidence-Based Librarianship, Hypothesis, 11 no3 (1997) 4-7 Eldredge Jonathan, Evidence-Based Librarianship: an overview, Bulletin of Medical Library Association, 88 no4 (2000) Eldredge Jonathan, Evidence-Based Librarianship: levels of evidence, Hypothesis, 16 no3 (2002) Eldredge Jonathan, Evidence-Based Librarianship: what might we expect in the years ahead, Health Information and Libraries Journal, 19 no2 (2003) Haynes RB, Wilczynski N, McKibbon KA, Walker CJ, Sinclair JC (1994). Developing optimal search strategies clinically sound studies in MEDLINE. J Am Med Inform Assoc Nov-Dec;1 no 6 (1994) Hurtley James, Current findings from research on structured abstracts Journal of Medical Library Association, 92 no3 (2003) O Rourke A, Booth Andrew, Critical appraisal and using the literature Research training program literature review and critical appraisal module. Sheffield: School of Health and Related Research, University of Sheffield.[τεκμήριο www, URL:http://www.shef.ac.uk/~scharr/ir/units/,ημερομηνία πρόσβασης :10/11/2004]. Powell Ronald, Lynda Baker, Joseph Mika, Library and information science practitioners and research, Library & Information Library Research, 24 (2002) Turner Kathlyn J/, Do Information Professionals use research published in LIS journals? 68 th IFLA Council and General Conference, August 18-24,

14 [τεκμήριο www, URL: ημερομηνία πρόσβασης: 15/1/2005] White, M. D., Questions in Reference Interview, Journal of Documentation, 54 no 4 (1998) Wildridge V. and Bell L., Brief communication. How CLIP became ECLIPSE :a mnemonic to assist in searching for health policy/management information Health Information and Libraries Journal, 19 no2 (2002)

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος «Κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες: από την Ανάπτυξη έως την Εφαρμογή» Ομάδα Ανάπτυξης Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών (ΟΑΚΚΟ) Τομέα Επείγουσας και Εντατικής Νοσηλευτικής του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση Δεδομένων (Information Retrieval)

Ανάκτηση Δεδομένων (Information Retrieval) Ανάκτηση Δεδομένων (Information Retrieval) Παύλος Εφραιμίδης Βάσεις Δεδομένων Ανάκτηση Δεδομένων 1 Information Retrieval (1) Βάσεις Δεδομένων: Περιέχουν δομημένη πληροφορία: Πίνακες Ανάκτηση Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδανεισμός, Πρωτόκολλο z39.50 Στρατηγικές αναζήτησης

Διαδανεισμός, Πρωτόκολλο z39.50 Στρατηγικές αναζήτησης Διαδανεισμός, Πρωτόκολλο z39.50 Στρατηγικές αναζήτησης Σεμινάρια Βιβλιοθηκονόμων ΕΠΕΑΕΚ 2000 Φίλιππος Τσιμπόγλου Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κύπρου e-mail ftsimp@ucy.ac.cy 2 3 Πρωτόκολλο Z.3950

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

E-LIS: E-prints για τη Βιβλιοθηκονομία και την Επιστήμη της Πληροφόρησης (ΒΕΠ)

E-LIS: E-prints για τη Βιβλιοθηκονομία και την Επιστήμη της Πληροφόρησης (ΒΕΠ) E-LIS: E-prints για τη Βιβλιοθηκονομία και την Επιστήμη της Πληροφόρησης (ΒΕΠ) Τι είναι το E-LIS E-LIS = E-prints in Library and Information Services (Ηλεκτρονικά κείμενα με θέμα τη Βιβλιοθηκονομία και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Ιατρικού Βιβλιοθηκονόµου στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές

Ο Ρόλος του Ιατρικού Βιβλιοθηκονόµου στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές Ο Ρόλος του Ιατρικού Βιβλιοθηκονόµου στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές Χαλεπλίογλου Άρτεµις Ακαδηµία Αθηνών Ίδρυµα Ιατροβιολογικών Ερευνών artemischal@bioacademy.gr Λάππα Ευαγγελία Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιοθηκονόμος γεωγραφικών συλλογών (GIS Librarian) : υπερβολή ή αναγκαιότητα;

Βιβλιοθηκονόμος γεωγραφικών συλλογών (GIS Librarian) : υπερβολή ή αναγκαιότητα; Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Αρχειονομίας-Βιβλιοθηκονομίας Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών & Ηλεκτρονικής Δημοσίευσης Βιβλιοθηκονόμος γεωγραφικών συλλογών (GIS Librarian) : υπερβολή ή αναγκαιότητα; Ιφιγένεια

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την προσβασιμότητα των τυφλών και των ατόμων με περιορισμένη όραση στους Δικτυακούς Τόπους των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών

Έρευνα για την προσβασιμότητα των τυφλών και των ατόμων με περιορισμένη όραση στους Δικτυακούς Τόπους των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών Έρευνα για την προσβασιμότητα των τυφλών και των ατόμων με περιορισμένη όραση στους Δικτυακούς Τόπους των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών Γαρουφάλλου Εμμανουήλ Κολοβού Ευαγγελία Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης Τεκμηρίωση η Επιστημονικών Εργασιών,, Διπλωματικών και Διδακτορικών Διατρίβων: Το σύστημα APA Δρ. Σπύρος Παπαδάκης Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σκοπός σκοπός και

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Βερονίκης Σπύρος Τμήμα Αρχειονομίας- Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο spver@ionio.gr Stoica Adrian Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (2002-2006)

ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (2002-2006) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΖΑΧΟΣ, Δρ. Βιβλιοθηκονομίας Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (2002-2006) ΑΘΗΝΑ 2002 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με τις

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας

Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας Workshop: Σύνταξη Πτυχιακής & Διπλωματικής Εργασίας Πρακτικές Οδηγίες - Μεθοδολογία Εισηγήτρια: Παναγιωτίδου Σοφία (Σύμβουλος Σταδιοδρομίας, Γραμματέας Συμβουλίου Πανεπιστημίου Μακεδονίας) 1. Γενική Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ετοιμασία ανασκόπησης και αναζήτηση βιβλιογραφίας σε θέματα υγείας του παιδιού

Ετοιμασία ανασκόπησης και αναζήτηση βιβλιογραφίας σε θέματα υγείας του παιδιού Ετοιμασία ανασκόπησης και αναζήτηση βιβλιογραφίας σε θέματα υγείας του παιδιού Φεβρουάριος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τομέας Υγείας του Παιδιού Αναζήτηση, αποτίμηση, ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Αλεξάνδρα Παπάζογλου Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών Η ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε συνδυασμό με τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα καινοτομίας στις επιχειρήσεις επεξεργασίας ξύλου και επίπλου της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας 1

Έρευνα καινοτομίας στις επιχειρήσεις επεξεργασίας ξύλου και επίπλου της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας 1 Έρευνα καινοτομίας στις επιχειρήσεις επεξεργασίας ξύλου και επίπλου της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας 1 Δρ. Ιωάννης Παπαδόπουλος 2, Δρ. Γεώργιος Νταλός 3 Οι επιχειρηματίες και τα στελέχη μιας επιχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Θ. Μανώλη - Ν. Χατζηορφανός ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Θ. Μανώλη - Ν. Χατζηορφανός ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Θ. Μανώλη - Ν. Χατζηορφανός ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Η χρήση των Πανεπιστημιακών Βιβλιοθηκών: Στάσεις των χρηστών της Βιβλιοθήκης Επιστημών Αγωγής, Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Ρωτήστε μας. IC-ICINFO 2012 BUDAPEST

Ρωτήστε μας. IC-ICINFO 2012 BUDAPEST Ρωτήστε μας. IC-ICINFO 2012 BUDAPEST : Ε. Λάππα, Phd, MScEcon Επαγγελματίας Πληροφοριών Υγείας 2 επιλογή βάσης 3 ΒΑΣΕΩΝ EBSCO/ Ε. ΛΑΠΠΑ γράψτε λέξη κλειδί ΒΑΣΕΩΝ EBSCO/ Ε. ΛΑΠΠΑ 4 σύνδεσμος σε.. αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σπουδές

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σπουδές ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Αλέξανδρος Κουλούρης Βιβλιοθηκονόμος, Ph.D. Διεθνολόγος Πολιτικός επιστήμονας koulouris.a@gmail.com, akoul@teiath.gr http://users.teiath.gr/akoul/ Σπουδές Οκτώβριος 2007 Διδακτορικό

Διαβάστε περισσότερα

A Project Management D SS based on a GIS Platform. Ένα χωρικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την διαχείριση έργων

A Project Management D SS based on a GIS Platform. Ένα χωρικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεων για την διαχείριση έργων A Project Management D SS based on a GIS Platform Lazaros Kotsikas Civil Engineer, PhD lkotsikas@gmail.com Abstract In this paper we present a spatial decision support system for project management. The

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση (+ εργαστήριο)

Διάρθρωση (+ εργαστήριο) Ιατρική πληροφορία Ευαγγελία Ντζάνη Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής με έμφαση στην Επιδημιολογία Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Οκτώβριος 2010 Διάρθρωση (+ εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

Cyprus University of Technology Open Access Author Fund

Cyprus University of Technology Open Access Author Fund Cyprus University of Technology Open Access Author Fund Ανοικτή Πρόσβαση Η πορεία της ΒΤΠ προς την Ανοικτή Πρόσβαση Cyprus University of Technology Open Access Author Fund Συμφωνία με τη Remedica Όροι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική και αποκεντρωμένη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη : το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Αθηνών

Κεντρική και αποκεντρωμένη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη : το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Αθηνών Κεντρική και αποκεντρωμένη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη : το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Αθηνών Ασημίνα Περρή Βιβλιοθηκονόμος, Πολιτικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας, ΤΕΙ-Αθήνας Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Α. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Α.1. ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΜΕΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ Ι Πακέτο εργασίας 4 : Εκπαίδευση Επιμόρφωση. Επίσκεψη βιβλιοθηκονόμων του Α.Π.Θ. σε βιβλιοθήκες της Μ. Βρετανίας.

ΕΠΕΑΕΚ Ι Πακέτο εργασίας 4 : Εκπαίδευση Επιμόρφωση. Επίσκεψη βιβλιοθηκονόμων του Α.Π.Θ. σε βιβλιοθήκες της Μ. Βρετανίας. ΕΠΕΑΕΚ Ι Πακέτο εργασίας 4 : Εκπαίδευση Επιμόρφωση Επιτροπή οργάνωσης εκπαίδευσης-επιμόρφωσης προσωπικού Πρόεδρος: Χρυσή Κεραμέως- Φόρογλου, Καθηγήτρια Ιατρικής Μέλη: Κλωντίνη Ξενίδου - Δέρβου, Βιβλιοθηκονόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΤΕ. Γ. & ΤΕ. ΤΡ. Δ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: Φ.Π. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΩΝ

ΣΧΟΛΗ ΤΕ. Γ. & ΤΕ. ΤΡ. Δ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: Φ.Π. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕ. Γ. & ΤΕ. ΤΡ. Δ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: Φ.Π. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΩΝ Καθηγήτρια Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Κατεύθυνση: Φυτική Παραγωγή Ανακοίνωση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter. 14o ΤΕΥΧΟΣ

Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter. 14o ΤΕΥΧΟΣ Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter 14o ΤΕΥΧΟΣ Πληροφορίες: Ευαγγελία Ίσαρη Evangelia.Isari@adecco.com 210 6930490 Αγαπητοί συνεργάτες, Το 14o τεύχος του HR Newsletter της Adecco είναι αφιερωμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. Τριαρίδης Στέφανος. Επίκουρος Καθηγητής ΩΡΛ MSc Ιατρική ερευνητική Μεθοδολογία

ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. Τριαρίδης Στέφανος. Επίκουρος Καθηγητής ΩΡΛ MSc Ιατρική ερευνητική Μεθοδολογία ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Τριαρίδης Στέφανος Επίκουρος Καθηγητής ΩΡΛ MSc Ιατρική ερευνητική Μεθοδολογία A ΩΡΛ κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Εκπαιδευτική Διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

shaping the world of life sciences life sciences good to know you

shaping the world of life sciences life sciences good to know you shaping the world of life sciences good to know you life sciences Best Workplaces 2013 Greece profile H Randstad είναι ένας από τους μεγαλύτερως παρόχους στελέχωσης και υπηρεσίων Ανθρώπινου Δυναμικού παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

METALIB Σύστημα μετα-αναζήτησης για ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης

METALIB Σύστημα μετα-αναζήτησης για ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης METALIB Σύστημα μετα-αναζήτησης για ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης, Πανεπιστημίου Λευκωσίας E-mail: libithelp@unic.ac.cy Τηλ: 22444772 Έκδοση: Μάρτιος 2013 (ES, GC, KP)

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Η εισαγωγή της διαχείρισης της πληροφορίας και των ψηφιακών µεθόδων έρευνας στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφική αναζήτηση

Βιβλιογραφική αναζήτηση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιβλιογραφική αναζήτηση Σοφία Αλεξανδρίδου Γραφείο Εκπαίδευσης Χρηστών - Bιβλιοθήκη ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD.

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD. Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα M.G.Koutras,MD. Τι είναι το ehealth? What Is ehealth (3): A Systematic Review of Published Definitions. Hans Oh et al, J Med Internet Res 2005;7(1).

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο]

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] Διδάσκων: Ευστράτιος Παπάνης - Αντικείμενο του μαθήματος Ο κύριος σκοπός του μαθήματος είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης Παλιές συνέργειες με νέο περιεχόμενο: η συμβολή των φοιτητών Βιβλιοθηκονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σύμφωνα με τη διεθνώς επικρατούσα ακαδημαϊκή πρακτική, παρατίθενται οι παρακάτω συνοπτικές οδηγίες για τη συγγραφή πτυχιακής ή διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Σύγχρονη Μεθοδολογία Δυναμικής Αύξησης Πωλήσεων σε Επιλεγμένους Πελάτες Target Sales

Η Σύγχρονη Μεθοδολογία Δυναμικής Αύξησης Πωλήσεων σε Επιλεγμένους Πελάτες Target Sales Πρόγραμμα Ανάπτυξης Το πρόγραμμα Ανάπτυξης αποτελείται από μια σειρά συμπυκνωμένων πρακτικών σεμιναρίων εργαστηρίων σχεδιασμένα να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα σε βασικές εργασίες - κλειδιά των σημερινών

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση ιατρικής επιστημονικής πληροφορίας

Ανάκτηση ιατρικής επιστημονικής πληροφορίας Ανάκτηση ιατρικής επιστημονικής πληροφορίας Ιατρική πληροφορία Εγχειρίδια (βιβλιοθήκες) Περιοδικά -διεθνή βιοϊατρικά περιοδικά Συλλογικός κατάλογος περιοδικών ΕΚΤ Βάσεις δεδομένων Κατάλογοι βιβλιοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES Η εταιρεία Λεωνίδας Ματθαίου µεταφέρει µια εµπειρία 41 χρόνων, συνεχίζοντας την πορεία που ξεκίνησε ο πατέρας του, Ιωάννης Ματθαίου, από το 1967, στον Πειραιά. Επανιδρύθηκε το 2008, µε νέες ιδέες και προϊόντα,

Διαβάστε περισσότερα

Η τυποποίηση στην περιγραφή και διαχείριση των αρχείων και η συμβολή του ISOκαι του ΕΛΟΤ

Η τυποποίηση στην περιγραφή και διαχείριση των αρχείων και η συμβολή του ISOκαι του ΕΛΟΤ Η τυποποίηση στην περιγραφή και διαχείριση των αρχείων και η συμβολή του ISOκαι του ΕΛΟΤ Κατερίνα Τοράκη, Στέλλα Χατζημαρή ΕΛΟΤ ΤΕ21 Ορολογία Γλωσσικοί πόροι toraki@tee.gr ΕΛΟΤ ΤΕ22 Τεκμηρίωση stellachatzimari@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΤΩΝ ΒΥΠ ΜΑΪΟΣ 1999 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΤΩΝ ΒΥΠ ΜΑΪΟΣ 1999 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΤΩΝ ΒΥΠ ΜΑΪΟΣ 1999 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ιδιότητα (001) Μέλος ΔΕΠ (ΔΕΠ) (1) Φοιτητής/τρια (Φ) (3) Μεταπτυχιακός φοιτητής (ΜΦ) (2) Ερευνητικό Προσωπικό (ΕΡ) (4) 2. Τμήμα (002) 3. Μπορείτε να μας

Διαβάστε περισσότερα

LIFE+ Environment Policy and Governance Environmental Policy Support Tool for Recycling in Islands - REPT

LIFE+ Environment Policy and Governance Environmental Policy Support Tool for Recycling in Islands - REPT LIFE+ Environment Policy and Governance Environmental Policy Support Tool for Recycling in Islands - REPT Identification of Constraints and Obstacles Greek Executive Summary Nicosia, 2010 Action 5 Nicolaides

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα PIAAC για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων

Πρόγραμμα PIAAC για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων Πρόγραμμα PIAAC για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων «Οργάνωση και λειτουργία της Εθνικής Σύμπραξης PIAAC - Ο ρόλος του Εθνικού Συντονιστή» ΜΑΓΔΑ ΤΡΑΝΤΑΛΛΙΔΗ - Εθνική Συντονίστρια PIAAC

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηρίωση ποσοτικών ερευνών με τη χρήση του Nesstar. Δρ. Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής ΕΚΚΕ

Τεκμηρίωση ποσοτικών ερευνών με τη χρήση του Nesstar. Δρ. Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής ΕΚΚΕ Τεκμηρίωση ποσοτικών ερευνών με τη χρήση του Nesstar Δρ. Απόστολος Λιναρδής Ερευνητής ΕΚΚΕ Μέρος Α Τεκμηρίωση βάσει του προτύπου Data Documentation Initiative (DDI) 2.X Οι φάσεις διεξαγωγής μίας ποσοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Αποθετήρια: Η Ελληνική Πραγματικότητα

Ψηφιακά Αποθετήρια: Η Ελληνική Πραγματικότητα ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ψηφιακά Αποθετήρια: Η Ελληνική Πραγματικότητα Μάρα Νικολαΐδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Διεθνές Συνέδριο Υποδομές Ανοικτής Πρόσβασης Εθνικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Γκιπάλη Δώρα, A.M. 7795 Καρρά

Διαβάστε περισσότερα