1.1 H ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ A.-Φ. Xριστίδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1.1 H ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ A.-Φ. Xριστίδης"

Transcript

1 1.1 H ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ A.-Φ. Xριστίδης H πιο προφανής όψη της συνάντησης της γλώσσας µε την ιστορία είναι, βέβαια, ο γλωσσικός δανεισµός, οι αλληλεπιδράσεις µεταξύ γλωσσών λόγω ιστορικών συγκυριών. Έτσι, η νεότερη ελληνική γλώσσα δανείστηκε δραστικά στη νεότερη ιστορία της από την τουρκική, την ιταλική (κυρίως από τη βενετσιάνικη διάλεκτο), τις γειτονικές σλαβικές γλώσσες, τη γαλλική, την αγγλική. ανείστηκε επίσης εν είδει «εσωτερικού δανεισµού» και από τις αρχαιότερες φάσεις της, ιδίως κατά τον 19ο αιώνα, στην πορεία για τη διαµόρφωση της εθνικής γλώσσας του νεότευκτου νεοελληνικού εθνικού κράτους. Oι δανεισµοί αυτοί δεν περιορίστηκαν στο λεξιλόγιο αλλά επηρέασαν ολόκληρο το σώµα της γλώσσας (µορφολογία, σύνταξη, σηµασία). [1] H πιο ενδιαφέρουσα όψη για το ζήτηµα της σχέσης γλώσσας και ιστορίας του φαινοµένου του δανεισµού είναι οι στάσεις απέναντι στο φαινόµενο. H δηµιουργία του νεοελληνικού εθνικού κράτους συνδέθηκε στον χώρο της γλώσσας µε την αρνητική αξιολόγηση των επιπτώσεων του δανεισµού της προεπαναστατικής περιόδου κυρίως των τουρκικών δανείων, για προφανείς λόγους. Το αποτέλεσµα ήταν να εξοβελιστούν τα δάνεια αυτά από τις «υψηλές» ποικιλίες της ελληνικής και να περιοριστούν όσα επέζησαν στις «χαµηλές», «οικείες» ποικιλίες. H ακριβώς αντίθετη αξιολογική στάση εκδηλώθηκε στον δανεισµό (άµεσο ή µεταφραστικό [2]) από δυτικές γλώσσες µε ιδιαίτερο γόητρο [3] όπως η γαλλική ή από αρχαιότερες φάσεις της ίδιας της ελληνικής. Και εδώ βέβαια εµπλέκεται και το γλωσσικό ζήτηµα και η µακρόχρονη προϊστορία του (βλ. Γλωσσικό ζήτηµα Η νεοελληνική γλώσσα µετά τη διγλωσσία). Aνάλογα φαινόµενα παρατηρούνται, βέβαια, και στην ιστορία άλλων γλωσσών, από τη στιγµή που αποκτούν τον χαρακτήρα εθνικών γλωσσών, συνδέονται δηλαδή µε εθνικές κρατικές οντότητες. Aλλά σε αυτό θα επανέλθουµε σε λίγο. Tο ενδιαφέρον της ύπαρξης αξιολογικών στάσεων στον χώρο του δανεισµού είναι ότι εικονογραφούν ένα γενικότερο χαρακτηριστικό της γλώσσας, συνδεδεµένο µε την ιστορικότητά της, την αξιακή της διάσταση. Oι γλωσσικές µορφές δεν αντανακλούν «ψυχρά», «ουδέτερα» νοητικά αποτυπώµατα αλλά θερµαίνονται από ιστορικά καθορισµένες αξιολογήσεις, που υπαγορεύουν σε σηµαντικό ποσοστό την πορεία τους µέσα στον χρόνο. Xαρακτηριστικό παράδειγµα η ιστορική πορεία των δανείων της νεότερης ελληνικής γλώσσας. Kαι όπως θα δούµε, αυτή η αξιακή διάσταση της γλώσσας συνδέεται µε τη βαθύτερη φύση της τη βαθύτερη ιστορική φύση της. Aξίζει να δούµε ένα ακόµη παράδειγµα γλωσσικής αλλαγής που συνδέεται χαρακτηριστικά µε αξιολογικές στάσεις. O αµερικανός γλωσσολόγος Labov παρατήρησε ότι η µετακίνηση του φωνήεντος [α] στη διάλεκτο του νησιού Martha s Vineyard, στις ακτές της Mασαχουσέτης σε µια πιο κεντρική, αρθρωτικά, θέση [ ] στις διφθόγγους [ay], [οw ] το right [rayt] λ.χ. γίνεται [r yt, "ρέιτ"] και το rout [rawt] γίνεται [r wt, "ρέουτ"] γενικεύτηκε από τους οµιλητές της

2 διαλέκτου του νησιού αυτού, από τη στιγµή που «αξιολογήθηκε» από τους ίδιους ως σύµβολο της νησιωτικής ταυτότητάς τους, διακριτικό της ιδιαιτερότητάς τους σε αντίστιξη µε τους οµιλητές της απέναντι ηπειρωτικής ακτής, µε τους οποίους υπήρχε και υπάρχει µια µακρά παράδοση αντιπαλότητας. Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον παράδειγµα φωνολογικής διαλεκτικής διαφοροποίησης που κινητοποιείται από κοινωνικοϊστορικές αξιολογικές παραµέτρους: αιτήµατα ταύτισης και διαφοροποίησης που αντανακλώνται στις γλωσσικές µορφές και στην ιστορική πορεία τους. Aκριβώς αυτή η διάσταση καθορίζει σε πολύ ευρύτερη κλίµακα την ίδια τη διάκριση γλώσσα-διάλεκτος. H διάκριση αυτή είναι, στην ουσία της, απόρροια ιστορικά καθορισµένων αξιολογήσεων. H κοινή νέα ελληνική βασίστηκε στην πελοποννησιακή διάλεκτο του 19ου αιώνα και ο λόγος είναι προφανής: ο ρόλος της «Παλαιάς Eλλάδας» στην επανάσταση. Aυτή η βασική ιστορική συγκυρία ήταν εκείνη που «αναβάθµισε» µε δραστικές, βέβαια, συµπληρώσεις και προσαρµογές τη διάλεκτο αυτή σε γλώσσα. Kαι η επίπτωση αυτής της αναβάθµισης ήταν η απαξίωση η αξιολογική υποβάθµιση των άλλων διαλέκτων, στον βαθµό που υστερούσαν, πλέον, σε συγκριτικά πλεονεκτήµατα κύρους και κοινωνικού γοήτρου. Tο αποτέλεσµα αυτής της ιστορικής απαξίωσης ήταν η βαθµιαία εγκατάλειψή τους από τους οµιλητές και η συνακόλουθη πορεία των νεοελληνικών διαλέκτων προς την εξαφάνισή τους. Γλώσσα, όπως έχει ειπωθεί χαρακτηριστικά, είναι µια διάλεκτος που διαθέτει στρατό, ναυτικό και σχολεία. Aλλά η αναβάθµιση µιας ηγεµονικής (για ιστορικούς λόγους) διαλέκτου σε γλώσσα, κοινή, πρότυπη [standard] γλώσσα, συνδέεται και µε µια άλλη ιστορική διάσταση: το αίτηµα της οµοιογένειας που χαρακτηρίζει το ιστορικό µόρφωµα που ονοµάζεται έθνος-κράτος. Kαι το αίτηµα της οµοιογένειας, που πριµοδοτεί τη δηµιουργία µιας ενιαίας εθνικής γλώσσας και απαξιώνει τη γλωσσική ποικιλοµορφία, δεν καθορίστηκε µόνον από το ιδεολογικό αίτηµα της εθνικής «καθαρότητας» και την υπεράσπιση της εθνικής ακεραιότητας, αλλά και από την κυρίαρχη κοινωνικοοικονοµική συγκρότηση των ευρωπαϊκών κρατών την πραγµατικότητα του ιστορικού καπιταλισµού. Mέσα σε αυτό το κοινωνικοοικονοµικό σχήµα η πολιτισµική και γλωσσική οµοιογένεια υπήρξε βασικός όρος για τη δηµιουργία ενός οµοιογενούς εργατικού δυναµικού στην υπηρεσία της µαζικής βιοµηχανοποιηµένης παραγωγής. Tο ενδιαφέρον, για το ζήτηµα που εξετάζουµε, είναι ότι το αίτηµα της οµοιογένειας γέννηµα σύνθετων κοινωνικοϊστορικών συγκυριών παράγει στάσεις απέναντι στη γλώσσα µε σαφείς επιπτώσεις στις ιστορικές τύχες της. Aξίζει να δούµε κάποια ακόµα παραδείγµατα που εικονογραφούν την αξιακή διάσταση της γλώσσας ως τεκµήριο διαπλοκής γλώσσας και ιστορίας. Tο πρώτο είναι εντελώς επίκαιρο και αφορά γλωσσικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή µας τη Bαλκανική. H διάλυση της Γιουγκοσλαβίας σήµανε τη δηµιουργία τριών τουλάχιστον κρατικών οντοτήτων, της Σερβίας, της Bοσνίας, της Kροατίας. H διάσπαση αυτή της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας σήµανε και τη «διάσπαση» της ενιαίας σερβοκροατικής γλώσσας. Oι ανάγκες συµβολικής ταύτισης και διαφοροποίησης των τριών νέων κρατών οδήγησαν σε στάσεις απέναντι στη γλώσσα που στοχεύουν στην ανάδειξη των διαφορών: οι ορθόδοξοι Σέρβοι τονίζουν (και µε τη διατήρηση του κυριλλικού αλφαβήτου) τον σλαβικό χαρακτήρα της σερβοκροατικής. Oι µουσουλµάνοι Bόσνιοι τονίζουν τα αραβοτουρκικά δάνεια της σερβοκροατικής και επιχειρούν να αναβιώσουν προφορές που είναι εγγύτερες σε αυτή την πηγή. Oι καθολικοί Kροάτες δίνουν έµφαση (και µε

3 τη χρήση του λατινικού αλφαβήτου) στα λατινογενή δάνεια της σερβοκροατικής. [4] Kαι οι τρεις λαοί υποστηρίζουν ότι µιλούν πια διαφορετικές γλώσσες, παρά το γεγονός ότι υπάρχει όπως και πριν απρόσκοπτη επικοινωνία. Aυτό που κυριαρχεί είναι το αίτηµα της διαφοροποίησης για λόγους ιστορικούς και σε αυτή την κατεύθυνση επιχειρείται να οδηγηθεί και το γλωσσικό εργαλείο. Tο ίδιο ισχύει και για τους Nορβηγούς και τους ανούς. Παρά το γεγονός ότι οι µεν κατανοούν τους δε, το αίσθηµα των οµιλητών τους είναι ότι νορβηγικά και σουηδικά αποτελούν διαφορετικές γλώσσες, καθώς συνδέονται µε διαφορετικές κρατικές οντότητες [5] και από ένα σηµείο και µετά µε διαφορετικές γραµµατειακές παραδόσεις (λογοτεχνία κλπ.). Tο τελευταίο παράδειγµα αφορά την ιστορία της ελληνικής γλώσσας. H ελληνική γλώσσα σε αντίθεση µε τη λατινική δεν διασπάστηκε σε ξεχωριστές γλώσσες (όπως συνέβη µε τη λατινική και τις νεολατινικές γλώσσες). H ιστορική ερµηνεία της διαφοράς θα πρέπει να αναζητηθεί στις διαφορετικές ιστορικές τύχες της ανατολικής και της δυτικής Pωµαϊκής Aυτοκρατορίας: η δεύτερη διαλύθηκε τον 5ο αιώνα µ.x. υποκύπτοντας στους γερµανούς επιδροµείς, ενώ η πρώτη επέζησε ως ελληνόφωνη οντότητα για χίλια ακόµη χρόνια. Aυτή η ιστορική συνέχεια διατήρησε τα γλωσσικά αισθήµατα συνέχειας, επικουρούµενη από τον αττικιστικό γλωσσικό κλασικισµό και τις βυζαντινές εκδοχές του. O κλασικισµός αυτός µε ερείσµατα τη διοίκηση, την εκκλησία, την εκπαίδευση του Bυζαντίου παρήγαγε στάσεις απέναντι στη γλώσσα που εγκαθιστούσαν το αίσθηµα της συνέχειας, παρά τις δραστικές αλλαγές της µεσαιωνικής και νεότερης ελληνικής. Kαι οι στάσεις αυτές επηρέαζαν σε κάποιο ποσοστό τις γλωσσικές εξελίξεις. Γλωσσικές περιοχές που αποκόπηκαν από την επιρροή των κέντρων όπου καλλιεργούνταν αυτές οι στάσεις παρουσιάζουν χαρακτηριστικές δραστικές αποκλίσεις, λ.χ. τα καππαδοκικά ή τα κατωιταλικά. Στη συζήτηση που προηγήθηκε, εξετάστηκαν µια σειρά από φαινόµενα που επιβεβαιώνουν ότι ο κρίσιµος χώρος στον οποίο διαδραµατίζεται η διαπλοκή γλώσσας και ιστορίας είναι η αξιακή διάσταση της γλώσσας, οι ιστορικές αξιολογήσεις των γλωσσικών τύπων και δοµών και όχι, απλά, οι γλωσσικοί τύποι και δοµές αυτές καθαυτές. Kαι η αξιακή διάσταση της γλώσσας συνδέεται συστατικά µε τη βαθύτερη φύση της τη βαθύτερη ιστορική φύση της. H βασική διαφορά µεταξύ της ανθρώπινης γλώσσας και πρωτογενέστερων συστηµάτων επικοινωνίας (π.χ. τα ζωικά συστήµατα επικοινωνίας) είναι ότι στην πρώτη η εµπειρία αποτυπώνεται γενικευτικά και αφαιρετικά. Όταν λέω σε κάποιον ώσε µου το µήλο, του λέω ουσιαστικά, «ώσε µου αυτόν τον εκπρόσωπο της κατηγορίας αντικειµένων που ονοµάζονται µήλα». Tο περιεχόµενο, µε άλλα λόγια, της λέξης µήλο το νόηµά της είναι µια κατηγορία, µια γενίκευση που προκύπτει αφαιρετικά, µέσα από τη νοητική επεξεργασία των εµπειρικών δεδοµένων. Eδώ ακριβώς στον γενικευτικό/ αφαιρετικό χαρακτήρα της γλώσσας βρίσκεται η ποιοτική ιδιαιτερότητά της σε σύγκριση µε άλλα συστήµατα επικοινωνίας στον χώρο του ζωικού βασιλείου. Ένα παράδειγµα µπορεί να βοηθήσει. Aς συγκρίνουµε το επιφώνηµα του πόνου ωχ! µε τη λέξη πόνος. Tα επιφωνήµατα είναι οριακές γλωσσικές µορφές που συγγενεύουν µε πρωτογενέστερα συστήµατα επικοινωνίας: αποτελούν αντιδράσεις σε άµεσα παρόντα ερεθίσµατα (πρβ. το γάβγισµα του σκύλου) και δεν έχουν σαφές σηµασιακό περιεχόµενο. Έτσι το επιφώνηµα ωχ! αποτελεί αντίδραση στο ερέθισµα του πόνου. Γι αυτό ακριβώς και τα αντίστοιχα επιφωνήµατα σε άλλες γλώσσες εµφανίζουν παρόµοια µορφή. H µορφή του επιφωνήµατος «υπαγορεύεται» από την εµπειρία µε την οποία συνδέεται και την οποία εκφράζει εν είδει αντίδρασης σε ερέθισµα. Σε αντίθεση µε το επιφώνηµα ωχ! η λέξη

4 πόνος δεν αποτελεί αντίδραση σε ερέθισµα µπορεί κανείς να την εκφωνήσει ανεξάρτητα από την εµπειρία του πόνου και έχει ένα σαφές σηµασιακό περιεχόµενο έχει νόηµα. Kαι το νόηµά της είναι, όπως και στην περίπτωση της λέξης µήλο ή κάθε άλλης λέξης, µια γενίκευση και αφαίρεση. Mε άλλα λόγια, η λέξη πόνος σε αντίθεση µε το επιφώνηµα ωχ! εκφράζει ένα είδος εµπειρίας και όχι µια απολύτως συγκεκριµένη, χρονικά εντοπισµένη εµπειρία. Aυτό ακριβώς επιτρέπει να χρησιµοποιούµε τη λέξη πόνος χωρίς να πονάµε. H γενικευτική και αφαιρετική φύση των νοηµάτων της ανθρώπινης γλώσσας σηµαίνει την υπέρβαση του πρωτογενούς σχήµατος ερέθισµα-αντίδραση που χαρακτηρίζει τα ζωικά συστήµατα επικοινωνίας τα πρωτογενή συστήµατα σήµανσης, κατά την ορολογία του ρώσου φυσιολόγου Pavlov. Kαι ο γενικευτικός και αφαιρετικός χαρακτήρας της ανθρώπινης γλώσσας εξηγεί γιατί η µορφική συγκρότηση των λέξεων των γλωσσικών σηµείων δεν «υπαγορεύεται» από αυτό το οποίο «σηµαίνουν», όπως συµβαίνει στην περίπτωση των επιφωνηµάτων (ή στην περίπτωση των ζωικών συστηµάτων επικοινωνίας). Aυτό που σηµαίνουν το νόηµά τους είναι µια γενικευτική και αφαιρετική ανάκλαση της εµπειρίας και όχι µια άµεση, βιωµατική σήµανσή της, µε τη µορφή αντίδρασης σε ερέθισµα. Γι αυτό και οι γλωσσικές µορφές µε τις οποίες σηµαίνονται τα νοήµατα τα σηµαίνοντα µε τα οποία εκφράζονται τα σηµαινόµενα κατά τη νεότερη ορολογία έχουν συµβατικό χαρακτήρα, µε την έννοια ότι δεν «κινητοποιούνται», δεν καθορίζονται από τα νοήµατα που εκφράζουν. Έτσι εξηγείται η ποικιλία των γλωσσικών µορφών για το ίδιο, βασικά, νόηµα: αδελφή, sister, soeur κλπ. Aυτή είναι η περίφηµη αρχή της αυθαιρεσίας του γλωσσικού σηµείου, [6] που συνδέεται µε το όνοµα του ιδρυτή της νεότερης γλωσσολογίας, του Ελβετού F. de Saussure. Kαι το «κλειδί» για την κατανόηση αυτής της δοµικής αρχής της γλώσσας είναι η συγκρότησή της στη βάση γενικεύσεων και αφαιρέσεων, στη βάση δηλαδή νοηµάτων. Aλλά ο γενικευτικός και αφαιρετικός χαρακτήρας της γλώσσας εξηγεί και µια άλλη συγγενή προς την «αυθαιρεσία» δοµική αρχή της: το γεγονός ότι οι γλωσσικές µορφές δεν έχουν ολιστικό αλλά αναλυτικό χαρακτήρα. Tο επιφώνηµα ωχ! έχει ολιστικό χαρακτήρα µε την έννοια ότι σηµαίνει «ολόκληρο» εν είδει αντίδρασης σε ερέθισµα τη βίωση µιας συγκεκριµένης εµπειρίας πόνου. H λέξη πόνος, αντίθετα, αναλύεται σε ελάχιστες µονάδες ήχου χωρίς νόηµα τα φωνήµατα, οι οποίες σε άλλους συνδυασµούς µπορούν να εκφράσουν άλλα νοήµατα, π.χ πόνος, νωπός (οι ίδιες µονάδες ήχου, αν εξαιρέσουµε τον τόνο) ή πόνος/ τόνος, όπου η εναλλαγή π/τ συνδέεται µε διαφορετικά νοήµατα. Aυτός ο αναλυτικός χαρακτήρας της γλώσσας η διπλή διάρθρωσή της από µονάδες ήχου χωρίς νόηµα, οι οποίες συνδυαζόµενες «παράγουν» τις µονάδες ήχου µε νόηµα τα µορφήµατα, είναι, βέβαια, συναρτηµένες µε το γεγονός ότι τα γλωσσικά περιεχόµενα τα νοήµατα είναι αναλυτικές ανακλάσεις της εµπειρίας δηλαδή γενικεύσεις και αφαιρέσεις και όχι ολιστικές αντιδράσεις σε ερεθίσµατα, όπως στα πρωτογενή συστήµατα σήµανσης. Aλλά πώς γεννήθηκαν τα νοήµατα οι γενικεύσεις και αφαιρέσεις που συγκροτούν τη γλώσσα; Όχι βέβαια µέσα από µια στοχαστική, «ακαδηµαϊκή» θεώρηση και ανάλυση της εµπειρίας, αλλά µέσα από την ενεργητική, ιστορική βίωσή της. Kαι τα τεκµήρια αυτής της ιστορικής βίωσης είναι «εγγεγραµµένα» στο ίδιο το «σώµα» της γλώσσας. Tο πρώτο τεκµήριο είναι η σκοπιµότητα των νοηµάτων, κάτι που προδίδεται και από την ίδια την καθηµερινή χρήση της λέξης νόηµα στην έκφραση λ.χ. τι νόηµα έχει αυτό; Γιατί δεν υπάρχει π.χ. µια λέξη µε την οποία να αναφερόµαστε γενικευτικά και αφαιρετικά, δεν υπάρχει άλλος τρόπος στο µεγάλο δάχτυλο του αριστερού µας ποδιού και στο δεξί µας αυτί; H απουσία µιας τέτοιας

5 λέξης και ενός τέτοιου νοήµατος οφείλεται, προφανώς, στην απουσία της σκοπιµότητας την οποία θα υπηρετούσε µια τέτοια γλωσσική σήµανση. Kαι η σκοπιµότητα είναι, βέβαια, γέννηµα της ιστορίας. Tο δεύτερο τεκµήριο είναι το φαινόµενο της µεταφοράς. Ένα παράδειγµα αρκεί: σκοτεινή µέρα/ σκοτεινές σκέψεις. Πώς προκύπτει η µεταφορική χρήση σκοτεινές σκέψεις; Aυτό που αναδεικνύεται στη µεταφορική χρήση είναι η συναισθηµατική «αύρα» που διαπερνά το νόηµα σκοτάδι η αρνητική, για προφανείς λόγους, αξιολόγηση του σκοταδιού η «αύρα» αυτή αφανής στην κυριολεκτική χρήση κυριαρχεί στη µεταφορική χρήση και κατ ουσίαν, τη δηµιουργεί. Aυτό που αποκαλύπτει αυτή η µεταφορική χρήση είναι ότι τα νοήµατα οι γενικευτικές και αφαιρετικές αυτές ανακλάσεις της εµπειρίας δεν είναι, όπως λέγαµε, «ψυχρά» νοητικά αποτυπώµατα αλλά νοητικά ιχνογραφήµατα που «θερµαίνονται» από τη θέρµη της ιστορικής βίωσης της εµπειρίας της ενεργητικής, ιστορικής σχέσης υποκειµένου και αντικειµένου. Kαι η «θέρµη» αυτή «εγγράφεται» στη συγκρότηση των λέξεων των γλωσσικών σηµείων. H µεταφορά αποκαλύπτει τη συστατική διαπλοκή νοήµατος και αισθήµατος, νοητικής «παράστασης» και της συναισθηµατικής «αύρας» που τη διαπερνά. Aυτό, λοιπόν, που ονοµάσαµε νωρίτερα αξιακή διάσταση της γλώσσας είναι, καταστατικά, παρόν στην ίδια τη «βαθύτερη» συγκρότηση της γλώσσας και αποτελεί το κατεξοχήν τεκµήριο της ιστορικότητάς της. Xωρίς την αναγνώριση αυτής της συστατικής ιστορικότητας του γλωσσικού φαινοµένου, η κατανόησή του είναι καταδικασµένη να µείνει λειψή και µερική. Bιβλιογραφία HOCK, H. H. & B. JOSEPH Language History, Language Change and Language Relationship. Βερολίνο & Νέα Υόρκη: Mouton de Gruyter. MARTINET, A Στοιχεία γενικής γλωσσολογίας. Mτφρ. A. Xαραλαµπόπουλος. Θεσσαλονίκη: Iνστιτούτο Nεοελληνικών Σπουδών. MILROY, L Social and interactional constraints on phonological change. Στο «Iσχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Eυρωπαϊκή Ένωση. Όψεις του γλωσσικού ηγεµονισµού (Πρακτικά διεθνούς συνεδρίου, Θεσσαλονίκη Μαρτίου 1997), επιµ. Α.-Φ. Χριστίδης, Θεσσαλονίκη: Kέντρο Eλληνικής Γλώσσας. SAUSSURE, F. DE Mαθήµατα γενικής γλωσσολογίας. Mτφρ. Φ.. Aποστολόπουλος. Aθήνα: Παπαζήσης. ΠΑΥΛΙ ΟΥ, Θ Eπίπεδα γλωσσικής ανάλυσης. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. ΦΙΛΙΠΠΑΚΗ-WARBURTON, E Εισαγωγή στη θεωρητική γλωσσολογία. Αθήνα: Νεφέλη. XΡΙΣΤΙ ΗΣ, A.-Φ. Υπό έκδοση. Όψεις της γλώσσας. Aθήνα: Nήσος. [1]. Xαρακτηριστική περίπτωση δανεισµού που επηρέασε και τη µορφολογία όχι απλά το λεξιλόγιο της διαλέκτου είναι οι καππαδοκικές διάλεκτοι της Mικράς Aσίας. Eκεί οι διάλεκτοι εµφανίζουν µορφολογία «συγκολλητικού» τύπου, όπως και η τουρκική.

6 TOYPKIKH KAΠΠA OKIKH (Φερτεκι) EΝΙΚΟΣ Oνοµαστική kιz κορίτσι neka γυναίκα Γενική kιz-ιn κοριτσιού neka -yu γυναίκας Bιβλιογραφία Dawkins R. M Modern Greek in Asia Minor: a study of the dialects of Silli, Cappadocia and Pharasa with grammars, texts, translations and glossary. Kέµπριτζ: Cambridge University Press. [2] Άµεσος δανεισµός: η υιοθέτηση ενός ξένου όρου µε προσαρµογές σε διάφορους βαθµούς στη δανειζόµενη γλώσσα, π.χ. µπαρ, µερακλής. Mεταφραστικό δάνειο: η υιοθέτηση ενός ξένου όρου µέσω της µετάφρασής του στη δανειζόµενη γλώσσα, π.χ. sky-scraper ουρανοξύστης. Bλ. και λήµµα Γλωσσικός δανεισµός. [3]. Tο φαινόµενο του δανεισµού δεν εξηγείται µόνο στη βάση της έννοιας «ανάγκη» τον δανεισµό δηλαδή εκφράσεων για να συµπληρώσουν το λεξιλόγιο µιας γλώσσας. Συχνά παρεµβαίνει η έννοια του «γοήτρου» η υπερτίµηση µιας άλλης γλώσσας για λόγους κοινωνικοϊστορικούς. Έτσι, η υιοθέτηση όσο διάρκεσε της έκφρασης µαντάµ και µερσί στη νεότερη ελληνική οφείλεται στο πολιτισµικό γόητρο της γαλλικής και όχι σε λεξιλογικά «κενά» της ελληνικής. Για τον αντίθετο λόγο την απαξίωση των τουρκικών δανείων στην πορεία της νεοελληνικής οντογένεσης εξοβελίστηκαν από «υψηλές» µορφές λόγου, λέξεις τουρκικής προέλευσης. [4] Κείµενο 1: Bugarski, R Eθνικισµός και γλώσσα: Μια βαλκανική εµπειρία. Στο «Iσχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Eυρωπαϊκή Ένωση. Όψεις του γλωσσικού ηγεµονισµού (Πρακτικά διεθνούς συνεδρίου, Θεσσαλονίκη Μαρτίου 1997), επιµ. Α.-Φ. Χριστίδης, Θεσσαλονίκη: Kέντρο Eλληνικής Γλώσσας, σελ Kέντρο Eλληνικής Γλώσσας ΜΕΤΑΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Mπορούµε τώρα να εξετάσουµε σύντοµα τον ρόλο της γλώσσας ως µείζονος συµβόλου εθνικής ταυτότητας και πολιτικής κυριαρχίας στα νέα κράτη που δηµιουργήθηκαν στα εδάφη της Γιουγκοσλαβίας. Σχετικά µε τη Σλοβενία και την ΠΓ M (FYROM) δεν υπάρχει τίποτε καινούριο να ειπωθεί, αλλά τα υπόλοιπα τρία κράτη αξίζουν κάποιο σχολιασµό, ιδίως όσον αφορά τη µοίρα της σερβοκροατικής, της κάποτε κοινής τους γλώσσας. Παρόλο που αυτή παραµένει µια γλωσσική οντότητα, αφού οι γλώσσες ως συστήµατα επικοινωνίας δεν µπορούν να εξαφανιστούν µε πολιτικές αποφάσεις, στην πράξη δεν υπάρχει πλέον επίσηµα πουθενά γλώσσα µε αυτό το όνοµα. Aπό πολιτική άποψη, έχουµε πλέον στη θέση της τρία ιδιώµατα: το σερβικό στη σηµερινή Γιουγκοσλαβία (την Oµοσπονδία δηλαδή Σερβίας και Mαυροβουνίου), το κροατικό στην Kροατία και το βοσνιακό στο υπό

7 µουσουλµανική κυριαρχία τµήµα της πρώην Bοσνίας-Eρζεγοβίνης. Ποια είναι η σχέση µεταξύ τους; Xωρίς να µπούµε σε γλωσσολογικές λεπτοµέρειες, δεν πρέπει να ξεχνούµε ότι τα ιδιώµατα αυτά είναι γεννήµατα του γλωσσικού εθνικισµού και σαν τέτοια είναι διαποτισµένα από συµβολικές αξίες. Aυτό το απλό γεγονός αποτελεί ταυτόχρονα εξήγηση της σχετικής τους διαφοροποίησης και ένδειξη της πιθανότητας να αποκλίνουν ακόµη περισσότερο, τόσο µεταξύ τους όσο και από την κοινή τους µητρική σερβοκροατική. Ωστόσο, αυτές οι αποκλίνουσες τάσεις βρίσκονται υπό τον πλήρη έλεγχο της γλωσσικής πολιτικής, γι αυτό και είναι διαφορετικές στις τρεις περιπτώσεις. Πρέπει, εποµένως, να εξεταστούν χωριστά. H σηµερινή Γιουγκοσλαβία, ο,τιδήποτε κι αν έκανε ή απέτυχε να κάνει στην περίοδο που εξετάζουµε, σίγουρα δεν αποσκίρτησε από την προηγούµενη Oµοσπονδία που είχε αυτό το όνοµα. Για τον λόγο αυτό δεν είχε ανάγκη να επιβεβαιώσει την ανεξαρτησία και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και µε γλωσσικά µέσα. Συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι ότι η γλώσσα δεν έχει αλλάξει αισθητά κατά τα τελευταία χρόνια στη Σερβία ή στο Mαυροβούνιο, παρά τις όποιες εξωτερικές και συµβολικές παρεµβάσεις που έχουµε αναφέρει παραπάνω, οι οποίες αφορούν το επίσηµο όνοµα της γλώσσας και το καθεστώς των προφορών και των αλφαβήτων της. Έντονα αντίθετη µε αυτά είναι η κατάσταση στη σηµερινή ηµοκρατία της Kροατίας, όπου, πέρα από τις αντίστοιχες συµβολικές πράξεις, εξαπολύθηκε µια εκστρατεία για την όσο το δυνατόν µεγαλύτερη και ταχύτερη διαφοροποίηση της γλώσσας από τη σερβική (ή σερβοκροατική). Προωθείται µια τεχνητή διοικητική Nέα Γλώσσα, που έχει µεγάλη απήχηση στη γενική δηµόσια χρήση της γλώσσας και η οποία βρίθει από κροατικούς αρχαϊσµούς, ιδιωµατισµούς και νεολογισµούς. Oι ορολογίες των επιστηµών «εκκροατίζονται» επίσης, ενώ υποστηρίζονται ορθογραφικές µεταρρυθµίσεις. εν µπορεί κανείς να µην παρατηρήσει ότι η Kροατία, ενώ επείγεται να ενταχθεί στην Eυρώπη και στον ανεπτυγµένο κόσµο, εκκαθαρίζει ανελέητα τη γλώσσα της από διεθνείς όρους, οι οποίοι, θα έλεγε κανείς, θα έκαναν ευκολότερη την επίτευξη αυτού του στόχου της. Mήπως ένας από τους λόγους αυτής της στάσης είναι το ότι αυτοί οι διεθνείς όροι έχουν ευρεία διάδοση εκτός από όλες τις άλλες χώρες και στη Σερβία; Aν είναι έτσι, τότε αποτελεί εξαίρετο παράδειγµα του µέχρι πού µπορεί να φτάσει ο γλωσσικός εθνικισµός. H περίπτωση της βοσνιακής είναι διαφορετική. Eδώ φαίνεται ότι το ζήτηµα είναι να επιτευχθεί η διαφοροποίηση τόσο από τη σερβική όσο και από την κροατική, αλλά ταυτόχρονα να είναι έκδηλη στη γλώσσα η ιδιαίτερη «βοσνιακή» κληρονοµιά (η ονοµασία Bόσνιος, παραδοσιακή αλλά σχεδόν εντελώς ξεχασµένη, ξαναχρησιµοποιήθηκε πρόσφατα για τη δήλωση της εθνικότητας ως υποκατάστατο του Mουσουλµάνος). Kαθώς ο βοσνιακός εθνικισµός επηρεάζεται εν µέρει από τον παν-ισλαµικό θρησκευτικό φονταµενταλισµό, ο καλύτερος τρόπος για να τονιστεί η εν λόγω κληρονοµιά θα ήταν ο τονισµός των αραβοτουρκικών χαρακτηριστικών της προφοράς, της ορθογραφίας και, ιδίως, του λεξιλογίου και της φρασεολογίας. Eπειδή όµως όλα αυτά είναι σχετικά επιφανειακά γλωσσικά επίπεδα, η βασική γραµµατική και λεξιλογική δοµή της γλώσσας έχει ελάχιστα επηρεαστεί.

8 Συνοπτικά, τα αποσχισθέντα τρία ιδιώµατα της σερβοκροατικής µπορούν να απεικονιστούν σχηµατικά ως εξής: η σερβική µένει όπως ήταν, η κροατική αποµακρύνεται, η βοσνιακή αποµακρύνεται βραδύτερα και προς άλλη κατεύθυνση. Mόνο το µέλλον θα δείξει πού οδηγούν όλα αυτά. O,τιδήποτε όµως κι αν είναι αυτό, θα καθοριστεί από τις πολιτικές εξελίξεις µάλλον, παρά από την ίδια τη γλώσσα, η οποία όπως και στο παρελθόν θα παίξει ρόλο βοηθητικό, αλλά όχι αποφασιστικό [...]. [5] H δανική κυριαρχία για πολλούς αιώνες στη Nορβηγία είχε αναδείξει τη δανική σε γλώσσα της νορβηγικής ελίτ. Mε τον χρόνο, δηµιουργήθηκε µια νορβηγική εκδοχή της δανικής. H ανάδυση της νορβηγικής εθνικής συνείδησης οδήγησε τον 19ο αιώνα στην προσπάθεια δηµιουργίας µιας «καθαρά» νορβηγικής γλώσσας, που βασιζόταν στα πιο συντηρητικά αγροτικά ιδιώµατα της Nορβηγίας. Aυτή είναι η nynorsk (δηλαδή «γλώσσα της υπαίθρου» ή «νέα νορβηγική») που συνυπάρχει µε την παλαιότερη riksmaal ή bokmaal (δηλαδή «γλώσσα του κράτους» ή «γλώσσα των βιβλίων»). [6] Κείµενο 2: Saussure,. F. de Mαθήµατα Γενικής Γλωσσολογίας. Mτφρ. Φ.. Aποστολόπουλος. Aθήνα: Παπαζήση, σελ Εκδόσεις Παπαζήση 1. ΣHMEIO, ΣHMAINOMENO, ΣHMAINON Για µερικούς η γλώσσα, αν την αναγάγουµε στην ουσιαστική της αρχή, είναι µια ονοµατοθεσία, δηλ. ένας κατάλογος όρων που αντιστοιχούν σ έναν ανάλογο αριθµό πραγµάτων π.χ. H αντίληψη αυτή µπορεί να κατακριθεί από πολλές απόψεις. Προϋποθέτει ιδέες εντελώς έτοιµες που υπάρχουν πριν από τις λέξεις [...] δεν µας λέει αν το όνοµα είναι φωνητικής ή ψυχικής φύσης, γιατί το arbor µπορεί να εξεταστεί από τη µία ή από την άλλη άποψη τέλος,

9 αφήνει να υποθέσουµε ότι ο δεσµός που ενώνει ένα όνοµα µε ένα πράγµα είναι µια ενέργεια εντελώς απλή, πράγµα που δεν είναι ορθό. Eντούτοις η απλούστευση αυτή µπορεί να µας πλησιάσει στην αλήθεια, δείχνοντάς µας ότι η γλωσσική µονάδα είναι κάτι διπλό, που πραγµατοποιείται από την προσέγγιση των δύο όρων. Eίδαµε [...]ότι οι όροι που υπονοούνται στο γλωσσικό σηµείο είναι και οι δύο ψυχικοί και ενώνονται στον εγκέφαλό µας µε τον δεσµό του συνειρµού. Aς επιµείνουµε στο σηµείο αυτό. Tο γλωσσικό σηµείο ενώνει όχι ένα πράγµα και ένα όνοµα, αλλά µια ιδέα και µια ακουστική εικόνα.* Aυτή η τελευταία δεν είναι ο υλικός ήχος, πράγµα καθαρά φυσικό, αλλά το ψυχικό αποτύπωµα του ήχου αυτού, η παράσταση που µας δίνει γι αυτόν η µαρτυρία των αισθήσεών µας είναι αισθητηριακή, κι αν συµβαίνει να την ονοµάζουµε «υλική», γίνεται µε αυτή µόνο την έννοια και κατ αντίθεση µε τον άλλον όρο του συνειρµού, την ιδέα, που είναι γενικά πιο αφηρηµένη. O ψυχικός χαραχτήρας των ακουστικών µας εικόνων φαίνεται καθαρά, όταν παρατηρούµε τον δικό µας λόγο. Xωρίς να κινούµε τα χείλη ούτε τη γλώσσα, µπορούµε να µιλάµε στον εαυτό µας ή να απαγγέλλουµε ένα αριθµό στίχων. Eπειδή ακριβώς οι λέξεις της γλώσσας είναι για µας ακουστικές εικόνες, γι αυτό πρέπει ν αποφεύγουµε να µιλούµε για «φωνήµατα», που τις συνθέτουν. O όρος αυτός, που υπονοεί µια ιδέα φωνητικής ενέργειας, δεν µπορεί να συµφωνεί παρά µε την οµιλούµενη λέξη, µε την πραγµατοποίηση της εσωτερικής εικόνας µέσα στον συνεχή λόγο. Οταν όµως µιλούµε για ήχους και για συλλαβές µιας λέξης, αποφεύγουµε την παρεξήγηση αυτή, αρκεί να θυµόµαστε ότι πρόκειται για την ακουστική εικόνα. Tο γλωσσικό σηµείο, λοιπόν, είναι µια ψυχική οντότητα µε δύο όψεις, που µπορεί να παρασταθεί µε το σχήµα: Tα δυο αυτά στοιχεία είναι βαθύτατα ενωµένα και το ένα φέρνει το άλλο. Για ν αναζητήσουµε την έννοια της λατινικής λέξης arbor ή τη λέξη µε την οποία η λατινική δηλώνει την ιδέα «δένδρο», είναι ολοφάνερο ότι µόνο οι προσεγγίσεις που έχει καθιερώσει η γλώσσα µάς φαίνονται σύµφωνες µε την πραγµατικότητα και αποµακρύνουµε οτιδήποτε άλλο που θα µπορούσαµε να φανταστούµε.

10 O ορισµός αυτός θέτει ένα σπουδαίο πρόβληµα ορολογίας. Oνοµάζουµε σηµείο [signe] τον συνδυασµό της ιδέας και της ακουστικής εικόνας: αλλά στην τρέχουσα χρήση ο όρος αυτός δηλώνει συνήθως µόνο την ακουστική εικόνα, π.χ. µια λέξη (arbor κλπ.). Ξεχνούµε ότι, εάν το arbor ονοµάζεται σηµείο, είναι γιατί φέρνει την ιδέα «δένδρο», έτσι που η ιδέα του αισθητηριακού µέρους να υπονοεί την ιδέα του όλου. Tο διφορούµενο θα εξαφανιζόταν, αν δηλώναµε τις τρεις έννοιες που έχουµε µπροστά µας µε ονόµατα που τα µεν προκαλούν τα δε, ενώ ταυτόχρονα εναντιώνονται. Προτείνουµε να διατηρήσουµε τη λέξη σηµείο για να δηλώνουµε το όλο, και να αντικαταστήσουµε τις λέξεις ιδέα και ακουστική εικόνα αντίστοιχα µε τους όρους: σηµαινόµενο [signifié] και σηµαίνον [signifiant]. 17 Oι τελευταίοι αυτοί όροι έχουν το πλεονέκτηµα να δείχνουν την αντίθεση που τους χωρίζει είτε µεταξύ τους είτε από το όλο, που του αποτελούν µέρος. Όσο για τον όρο σηµείο [signe], αν αρκούµαστε σ αυτόν, είναι γιατί δεν ξέρουµε µε ποιον να τον αντικαταστήσουµε η γλώσσα που χρησιµοποιούµε δεν υποδείχνει κανέναν άλλο. Tο γλωσσικό σηµείο, οριζόµενο έτσι, κατέχει δύο κύριους χαρακτήρες. Aν τους πούµε, θα θέσουµε τις ίδιες τις αρχές κάθε τέτοιας µελέτης. 2. ΠPΩTH APXH: TO AYΘAIPETO TOY ΣHMEIOY O δεσµός που ενώνει το σηµαίνον µε το σηµαινόµενο είναι αυθαίρετος, ή ακόµη, επειδή εννοούµε µε τον όρο σηµείο το όλο που προκύπτει από τη σύνδεση ενός σηµαίνοντος µε ένα σηµαινόµενο, µπορούµε να πούµε πολύ απλά: το γλωσσικό σηµείο είναι αυθαίρετο. 18 Έτσι η ιδέα «soeur» αδελφή δεν έχει καµιά εσωτερική σχέση µε την ακολουθία των ήχων s- ö-r που της χρησιµεύει ως σηµαίνον θα µπορούσε εξίσου καλά να παριστάνεται µε οποιαδήποτε άλλη ακολουθία απόδειξη: οι διαφορές ανάµεσα στις γλώσσες και η ύπαρξη ακόµη διαφόρων γλωσσών το σηµαινόµενο «boeuf» βόδι έχει ως σηµαίνον b-ö-f από τη µια µεριά των συνόρων και o-k-s (Ochs) από την άλλη. H αρχή του αυθαίρετου του σηµείου δεν αµφισβητείται από κανένα είναι όµως συχνά περισσότερο εύκολο ν αποκαλύπτουµε µιαν αλήθεια παρά να της ορίζουµε τη θέση που της ανήκει. H αρχή που διατυπώσαµε πιο πάνω κυριαρχεί σ ολόκληρη τη γλωσσολογία της γλώσσας οι συνέπειές της είναι αναρίθµητες. Eίναι όµως αλήθεια ότι δεν φανερώνονται όλες αµέσως µε την ίδια καθαρότητα ύστερα από πολλές περιστροφές τις ανακαλύπτουµε, και µαζί µ αυτές, την κεφαλαιώδη σηµασία της αρχής [principe].

11 Kαι µια πρόχειρη παρατήρηση: Όταν θα οργανωθεί η σηµειολογία, θα πρέπει να θέσει στον εαυτό της το ερώτηµα αν οι εκφραστικοί τρόποι, που στηρίζονται πάνω σε σηµεία εξολοκλήρου φυσικά όπως η παντοµίµα, της ανήκουν δικαιωµατικά. Mε την υπόθεση ότι η σηµειολογία δέχεται τους εκφραστικούς αυτούς τρόπους, το κύριο αντικείµενό της θα είναι το σύνολο των συστηµάτων που στηρίζονται πάνω στην αυθαιρεσία του σηµείου. Πραγµατικά, κάθε εκφραστικό µέσο που γίνεται δεκτό σε µια κοινωνία στηρίζεται καταρχήν πάνω στη συλλογική συνήθεια ή, πράγµα που είναι το ίδιο, πάνω στη συµβατικότητα. Tα σηµεία ευγένειας, λόγου χάρη, προικισµένα συχνά µε µια ορισµένη φυσική εκφραστικότητα (ας σκεφτούµε τον Kινέζο που χαιρετάει τον αυτοκράτορά του σκύβοντας εννέα φορές ως το έδαφος), παγιώνονται κυρίως από ένα κανόνα τους. O κανόνας αυτός υποχρεώνει να τα χρησιµοποιούµε κι όχι η ιδιαίτερή τους φυσική αξία. Mπορούµε λοιπόν να ειπούµε ότι τα εντελώς αυθαίρετα σηµεία πραγµατοποιούν καλύτερα από τα άλλα τη σηµειολογική µέθοδο γι αυτό η γλώσσα, το πιο περίπλοκο και το πιο διαδεδοµένο από τα συστήµατα έκφρασης, είναι, επίσης, το πιο χαρακτηριστικό απ όλα µ αυτή την έννοια, η γλωσσολογία µπορεί να γίνει το γενικό πρότυπο κάθε σηµειολογίας, µολονότι η γλώσσα δεν είναι παρά ένα ιδιαίτερο σύστηµα. Έχουν χρησιµοποιήσει τη λέξη σύµβολο για να δηλώσουν το γλωσσικό σηµείο ή, ακριβέστερα, αυτό που ονοµάζουµε σηµαίνον. Yπάρχουν δυσκολίες για να παραδεχτούµε τη λέξη, εξαιτίας ακριβώς της πρώτης µας αρχής. Tο σύµβολο έχει ως χαρακτήρα να µην είναι ποτέ εντελώς αυθαίρετο δεν είναι κενό, έχει µέσα του στοιχεία φυσικού δεσµού ανάµεσα στο σηµαίνον και στο σηµαινόµενο. Tο σύµβολο της δικαιοσύνης, η ζυγαριά, δεν θα µπορούσε ν αντικατασταθεί µε οιοδήποτε άλλο, το κάρο λόγου χάρη. H λέξη αυθαίρετο προκαλεί επίσης µια παρατήρηση. εν πρέπει να δώσουµε την ιδέα ότι το σηµαίνον εξαρτάται από την ελεύθερη εκλογή του υποκειµένου που µιλάει (θα ιδούµε πιο κάτω ότι δεν είναι στο χέρι του ατόµου να αλλάξει έστω και κάτι σε ένα σηµείο, εφόσον έχει καθιερωθεί µέσα σε µια γλωσσική κοινότητα) θέλουµε να ειπούµε ότι το σηµαίνον είναι αναιτιολόγητο, δηλ. αυθαίρετο σε σχέση µε το σηµαινόµενο, µε το οποίο δεν έχει κανένα φυσικό δεσµό στην πραγµατικότητα. Aς σηµειώσουµε, τελειώνοντας, δύο αντιρρήσεις που θα µπορούσαν να προβληθούν στη θεµελίωση της πρώτης αρχής: 1ο. Θα µπορούσε κανείς να στηριχτεί στις ονοµατοποιίες, για να πει ότι η εκλογή του σηµαίνοντος δεν είναι πάντοτε αυθαίρετη. Aλλά οι ονοµατοποιίες δεν είναι ποτέ οργανικά στοιχεία ενός γλωσσικού συστήµατος. O αριθµός τους άλλωστε είναι πολύ µικρός ώστε να µη το δεχτούµε. Λέξεις όπως fouet και glas µπορούν να χτυπήσουν ορισµένα αυτιά µε µια υποβλητική ηχηρότητα αλλά για να ιδούµε ότι δεν έχουν αυτόν τον χαρακτήρα από την αρχήαρχή, αρκεί ν ανεβούµε στις λατινικές τους µορφές (fouet παράγεται από το fagus οξιά, glas = classsicum) η ποιότητα των τωρινών τους ήχων ή, πιο πολύ, η ποιότητα που τους αποδίδουµε είναι ένα τυχαίο αποτέλεσµα της φωνητικής εξέλιξης. Όσο για τις γνήσιες ονοµατοποιίες (του τύπου glou-glou, tic-tac κλπ.) είναι όχι µόνο ολιγάριθµες, αλλά η εκλογή τους είναι κιόλας ως ένα βαθµό αυθαίρετη, επειδή δεν είναι παρά η µίµηση κατά προσέγγιση και µισοσυµβατική ορισµένων θορύβων (συγκρίνατε το γαλλικό

12 ouaoua και το γερµανικό wauwau). Eπιπλέον, εφόσον µπήκαν στη γλώσσα, οι ονοµατοποιίες έχουν συρθεί λίγο-πολύ στη φωνητική, µορφολογική κλπ. εξέλιξη, την οποία υφίστανται και οι άλλες λέξεις (πρβ. pigeon από την κοινή λατινική pipio, που προέρχεται από µια ονοµατοποιία): ολοφάνερη απόδειξη ότι έχασαν κάτι από τον πρώτο χαρακτήρα τους, για να πάρουν το χαρακτήρα του γλωσσικού σηµείου γενικά, που είναι αναιτιολόγητο. 2ο. Oι αναφωνήσεις που συγγενεύουν πολύ µε τις ονοµατοποιίες προσφέρονται σε ανάλογες παρατηρήσεις και δεν είναι πιο επικίνδυνες για τη θέση µας. Προσπάθησαν να ιδούν σ αυτές αυτόµατες εκφράσεις της πραγµατικότητας, υπαγορευόµενες, να πούµε, από τη φύση. Για τις περισσότερες από τις αναφωνήσεις µπορούµε ν αρνηθούµε ότι υπάρχει ένας δεσµός αναγκαίος ανάµεσα στο σηµαινόµενο και στο σηµαίνον. Aρκεί να συγκρίνουµε δύο γλώσσες από την άποψη αυτή, για να ιδούµε πόσο οι εκφράσεις αυτές ποικίλλουν από τη µια στην άλλη (λόγου χάρη στο γαλλικό aïe! αντιστοιχεί το γερµανικό au!). Άλλωστε ξέρουµε ότι πολλές αναφωνήσεις άρχισαν από λέξεις µε καθορισµένο νόηµα (πρβ. diable! mordieu! = mort Dieu κλπ.). Mε λίγα λόγια, οι ονοµατοποιίες και οι αναφωνήσεις είναι δευτερεύουσας σηµασίας και η συµβολική τους καταγωγή είναι µερικά αµφισβητήσιµη[...] * O όρος «ακουστική εικόνα» θα φανεί πολύ στενός, επειδή, δίπλα από την παράσταση των ήχων µιας λέξης, υπάρχει η παράσταση της άρθρωσής της, η µυϊκή εικόνα της πράξης της φώνησης. Για τον F. de Saussure η γλώσσα είναι ουσιαστικά µια αποθήκη, κάτι που γίνεται δεχτό από τα έξω [...]. H ακουστική εικόνα είναι προπαντός η φυσική παράσταση της λέξης ως γλωσσικό γεγονός «δυνάµει», έξω από κάθε πραγµατοποίησή της από την οµιλία. H κινητήρια πλευρά εποµένως µπορεί να υπονοείται ή εν πάση περιπτώσει να µην κατέχει παρά µια θέση εξαρτηµένη σε σχέση µε την ακουστική εικόνα (οι εκδ.). 17 Για να εκφράσει τις δύο αντίθετες όψεις του γλωσσικού σηµείου ο F. de S. κατέληξε να χρησιµοποιήσει τους όρους signifiant (=σηµαίνον) και signifié (=σηµαινόµενο), που είναι όροι στωικοί. O Σέξτος ο Eµπειρικός (Προς Mαθηµατικούς, VIII, 11) γράφει: «σηµαίνον µεν είναι την φωνήν, οίον την " ίων", σηµαινόµενον δε αυτό το πράγµα το υπ αυτής (δηλ. της φωνής) δηλούµενον, και ου (πράγµατος) ηµείς αντιλαµβανόµεθα τη ηµετέρα διανοία, οι δε βάρβαροι ουκ επαΐουσι, καίπερ της φωνής ακούοντες, τυγχάνον δε το εκτός υποκείµενον, ώσπερ ίων». Tο στωικό «τυγχάνον» είναι το σωσσυριανό σηµείο (signe). 18 H «αρχή» του Saussure για το αυθαίρετο του γλωσσικού σηµείου, δηλ. το αυθαίρετο στη σχέση του σηµαίνοντος και σηµαινοµένου, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. O E. Benveniste σε άρθρο του µε τίτλο «La nature du signe linguistique» (Acta linguistica, τ. A, 1939), που συµπεριλήφθηκε στον τόµο Problèmes de linguistique générale, Paris 1966, 49-55, επικρίνει την «αρχή» αυτή και τελικά την απορρίπτει. «Tο γλωσσικό σηµείο, τονίζει, δεν είναι αυθαίρετο, είναι αναγκαίο». H παρέµβαση αυτή του Benveniste προκάλεσε ζωηρές συζητήσεις στους διεθνείς γλωσσολογικούς κύκλους. O A. Martinet στο άρθρο του µε τίτλο «Arbitraire linguistique et double articulation» (δηµοσιευµένο στα Cahiers de Ferd. de Saussure, 1957, ) θεωρεί ότι το «αυθαίρετο» ενός σηµαίνοντος προς ένα σηµαινόµενο δεν είναι παρά η µία πλευρά της γλωσσικής αυτονοµίας, που µια άλλη περιλαµβάνει την εκλογή και το όριο των σηµαινοµένων.

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ &

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Τι είναι αρχείο; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να χαρακτηρίσουμε μια πληροφορία ως αρχειακή; Τι είναι αρχειονομία; Ποιος είναι ο αρχειονόμος;

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí]

[γála], [nisos], [cípos],[cení], [círos], [típos], [cerós], [ómos], [kalà], [cerí] Οδηγίες για τις εξετάσεις ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ (ΦΦΓ01) ιδάσκων: ιονύσης Γούτσος (Α-Λ) Στις γραπτές εξετάσεις θα περιλαµβάνονται 4 υποχρεωτικά θέµατα. Στο πρώτο θέµα θα ζητηθεί ο ορισµός βασικών γλωσσολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Σελίδα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΜΑΪΟΣ 2014. Α1. (Μονάδες 15)

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Σελίδα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΜΑΪΟΣ 2014. Α1. (Μονάδες 15) ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΘΕΜΑΤΑ: GI_A_NEG_0_4580 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/05/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΣΤΟΥΡΑΙΤΗΣ Α1. (Μονάδες 15) Α1. Γιατί ο θεσμός της πιστοποιήσης ξένων γλωσσών προάγει το ευρωπαϊκό ιδεώδες της πολυγλωσσίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

414 Τουρκικών Σπουδών Κύπρου

414 Τουρκικών Σπουδών Κύπρου 414 Τουρκικών Σπουδών Κύπρου Σκοπός Eκτός από την αμιγή επιστημονική αποστολή του, το Tμήμα Tουρκικών Σπουδών καλείται να παίξει σημαίνοντα εθνικό ρόλο, προσδιοριζόμενο από τις ιδιαιτερότητες της Kυπριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή - Εισαγωγη: Μέσα στην περιοχή του χωριού µας, όπου

Διαβάστε περισσότερα

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Ρέθυµνο, 18 Οκτωβρίου 2014 Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Τµήµα Φιλολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Ελληνικές διαλεκτικές πολυτροπικές Βάσεις Δεδοµένων n Πρωτογενή διαλεκτικά δεδοµένα (γραπτά ή/και προφορικά): n δυσεύρετο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο ανθρώπινος παράγοντας Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο πλανήτης μας έχει πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που μιλούν μεταξύ 6,000 με 7,000 διαφορετικές γλώσσες. Μερικές γλώσσες ομιλούνται από εκατοντάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Ένα αρχέγονο ερώτηµα Τι είναι η γνώση; Ποια η διαδικασία του γνωρίζειν; θεωρίες, επιστημολογίες, μεταφορές και πρακτικές στην τάξη των μαθηματικών Μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της

Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της Περίληψη οµιλίας που παρουσιάστηκε στο St Demetrios High School, Astoria, Νέα Υόρκη, στις 3 Νοεµβρίου 2009 από τον κ. Γεώργιο Παπαναστασίου, Επίκουρο Καθηγητή Ιστορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o Κεφάλαιο 1o Θεωρία Παιγνίων Η θεωρία παιγνίων εξετάζει καταστάσεις στις οποίες υπάρχει αλληλεπίδραση µεταξύ ενός µικρού αριθµού ατόµων. Άρα σε οποιαδήποτε περίπτωση, αν ο αριθµός των ατόµων που συµµετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώντας τις Αντισημιτικές Συμπεριφορές στην Ελληνική Κοινή Γνώμη: Στοιχεία από μια Αντιπροσωπευτική Έρευνα:

Ερευνώντας τις Αντισημιτικές Συμπεριφορές στην Ελληνική Κοινή Γνώμη: Στοιχεία από μια Αντιπροσωπευτική Έρευνα: Ερευνώντας τις Αντισημιτικές Συμπεριφορές στην Ελληνική Κοινή Γνώμη: Στοιχεία από μια Αντιπροσωπευτική Έρευνα: Ηλίας Ντίνας elias.dinas@politics.ox.ac.uk Σπύρος Κοσμίδης spyros.kosmidis@politics.ox.ac.uk

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 1 Σχετική συναίνεση ση γλωσσολογία ως προς το αντικείμενο και τη μέθοδο περιγραφής (σε σύγκριση με άλλες

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο.

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Να καταγράψετε τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις που υπάρχουν στις εικόνες 5 και 6, να τις αναγνωρίσετε και να βρείτε το συντακτικό τους ρόλο. να λέω: δευτερεύουσα βουλητική πρόταση,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Εισαγωγή στην Σηµασιολογία Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Ορισµοί Εξετάζει την σηµασιολογική δοµή µιας γλώσσας Τοµέας της γραµµατικής 1. Αναλύει την σηµασία των λέξεων 2. α) Ερµηνεύει την σηµασιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Είναι προφανές ότι οι Τυπολογικές συγκρίσεις και η μελέτη της διαφορετικότητας των γλωσσών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αν δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην όψη των πραγμάτων και στην ουσία τους, η επιστήμη θα ήταν περιττή. Karl Marx Τα αξιώματα της επιχειρηματολογίας δεν επαρκούν για

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι:

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι: Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Όνοµα κόµβου URL Τοµέας Στοιχεία επικοινωνίας Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης http://www.emst.gr/ Μουσείο protocol@emst.culture.gr Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Το παιχνίδι θα αποτελείται από δυο παίκτες, οι οποίοι θα βρίσκονται αντικριστά στις άκρες ενός γηπέδου δεξιά και αριστερά, και µια µπάλα.

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Η ψύξη είναι σήµερα η πιο διαδοµένη µέθοδος διατήρησης των ευπαθών προϊόντων, όπως είναι τα τρόφιµα. Η επιστήµη της Βιοµηχανικής Ψύξης έχει σήµερα ξεχωριστή θέση και παίζει σηµαντικό ρόλο στην

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήµη των Η/Υ

Εισαγωγή στην Επιστήµη των Η/Υ Εισαγωγή στην Επιστήµη των Η/Υ Εισαγωγή στην Επιστήµη των Η/Υ Εισαγωγή Καθ. Κ. Κουρκουµπέτης Σηµείωση: Οι διαφάνειες βασίζονται σε µεγάλο βαθµό σε αυτές που συνοδεύονται µε το προτεινόµενο σύγγραµµα. 1

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές Τεχνολογιών Γλωσσικής Επεξεργασίας στα Συστήµατα Αναζήτησης των Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών

Εφαρµογές Τεχνολογιών Γλωσσικής Επεξεργασίας στα Συστήµατα Αναζήτησης των Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών Εφαρµογές Τεχνολογιών Γλωσσικής Επεξεργασίας στα Συστήµατα Αναζήτησης των Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών Άννα Μάστορα 1, Μανόλης Πεπονάκης 2, Σαράντος Καπιδάκης 1 1 Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΛΑΒΩΝ Α. Αγγελική Παπαγεωργίου Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΛΑΒΩΝ Α. Αγγελική Παπαγεωργίου Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΛΑΒΩΝ Α Αγγελική Παπαγεωργίου Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Συγγράμματα: Γ. Κάτσοβσκα-Μαλιγκούδη, Οι Σλάβοι των Βαλκανίων, Εισαγωγή στην ιστορία και στον πολιτισμό τους,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα