Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε."

Transcript

1 Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα στη 12ετία αυξάνεται ο αριθμός των εφήβων που αναφέρουν πως η υγεία τους είναι καλή. Δύο στους 3 εφήβους δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη ζωή τους, ενώ ποσοστό 4,6 αναφέρουν ότι είναι δυσαρεστημένοι. Με την ηλικία, μειώνεται το ποσοστό των ικανοποιημένων από τη ζωή εφήβων και, αντίθετα, αυξάνεται εκείνο των δυσαρεστημένων. Λιγότεροι έφηβοι δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη ζωή τους το 1, συγκριτικά με το 2 και το 6. Ψυχοσωματικά συμπτώματα-τραυματισμοί Δύο στα 3 κορίτσια και 1 στα 2 αγόρια αναφέρουν ότι τους τελευταίους 6 μήνες παρουσίασαν κάποιο ψυχοσωματικό σύμπτωμα με συχνότητα τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Οι μαθητές που αισθάνονται πιεσμένοι από το σχολείο καθώς και εκείνοι που δεν είναι ικανοποιημένοι με την εξωτερική τους εμφάνιση αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ψυχοσωματικά συμπτώματα συγκριτικά με τους μαθητές που δεν αισθάνονται πιεσμένοι από το σχολείο και εκείνους που είναι ικανοποιημένοι με την εξωτερική τους εμφάνιση. Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων τους, 3 στους 5 εφήβους, κυρίως κορίτσια, καταφεύγουν σε φάρμακα. Η λήψη παυσίπονων για τον πονοκέφαλο και τον πόνο στο στομάχι αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία των εφήβων. Το 1 οι έφηβοι αναφέρουν λήψη φαρμάκων σε χαμηλότερο ποσοστό συγκριτικά με το Δύο στους 5 εφήβους, κυρίως αγόρια, αναφέρουν τουλάχιστον έναν σοβαρό τραυματισμό τους τελευταίους 12 μήνες. Το 1 σε σχέση με το 2 το αντίστοιχο ποσοστό μειώνεται. Σεξουαλική υγεία Ποσοστό 28,6 των 15χρονων, περισσότερα αγόρια από κορίτσια, αναφέρουν ότι είχαν τουλάχιστον μία ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή. Από αυτούς, 1 στους 5 δεν έλαβε καμία προφύλαξη. Ως πιο διαδεδομένο μέτρο αντισύλληψης αναφέρεται το προφυλακτικό. Το 1 σε σύγκριση με το 2 αυξάνεται το ποσοστό των 15χρονων εφήβων που είχαν ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή, με την αύξηση αυτή να αφορά κυρίως τα κορίτσια. Η πρώιμη έναρξη της σεξουαλικής ζωής (σε ηλικία 15 ετών ή και νωρίτερα) συνδέεται με το κάπνισμα, την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και τη χρήση κάνναβης και στα δύο φύλα, και με την εκδήλωση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων στα κορίτσια. Ένα θετικό οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί προστατευτικό παράγοντα για επικίνδυνες σεξουαλικές συμπεριφορές στην εφηβεία. Εισαγωγή Η εφηβεία είναι μια περίοδος που κατά κανόνα χαρακτηρίζεται από καλή υγεία και χαμηλά επίπεδα νοσηρότητας και θνησιμότητας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. 1 Είναι, ωστόσο, και μία περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας οι έφηβοι εκτίθενται σε ποικιλία εσωτερικών και εξωτερικών πιέσεων οι οποίες, μολονότι σπάνια παίρνουν τη μορφή κάποιας σωματικής ασθένειας, εκδηλώνονται συχνά με ψυχοσωματικά συμπτώματα. 2 Η καλή κατάσταση της υγείας και της λειτουργίας των εφήβων δεν προκύπτει μόνον από την απουσία ασθενειών ή ψυχοσωματικών συμπτωμάτων αλλά προϋποθέτει και την παρουσία παραγόντων που ενισχύουν την ευεξία. 3 και κορίτσια διαφέρουν ως προς τις ψυχοκοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και ως προς τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η αντίδρασή τους σε αυτές. 4 Τα κορίτσια σε σύγκριση με τα αγόρια έχουν γενικά την τάση να εσωστρέφουν τις ανησυχίες, τις δυσκολίες ή τον θυμό τους με αποτέλεσμα να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων ενώ αντίθετα τα αγόρια έχουν την τάση να εξωστρέφουν τις αντιδράσεις τους εκδηλώνοντας συχνότερα επιθετικές ή παραβατικού τύπου συμπεριφορές (βία, χρήση ναρκωτικών, κ.λπ.) Εκτός των παραδοσιακών δεικτών νοσηρότητας και θνησιμότητας για την εφηβική ηλικία, η χρήση αυτοαναφορών για την αξιολόγηση της ατομικής υγείας έχει καθιερωθεί πλέον στην έρευνα ως ένα αξιόπιστο εργαλείο για την εκτίμηση του επιπέδου υγείας των εφήβων. 5 Στο πλαίσιο αυτό, ως δείκτες ψυχοκοινωνικής υγείας και ευεξίας χρησιμοποιούνται συχνά η αντίληψη που οι έφηβοι έχουν για την υγεία τους και το επίπεδο ικανοποίησης που αντλούν από τη ζωή. 6 Τόσο η αντίληψη για την υγεία όσο και η ικανοποίηση από τη ζωή συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τη σχολική εμπειρία, τις διαπροσωπικές σχέσεις, και με το κλίμα στην οικογένεια - κυρίως με την ποιότητα της επικοινωνίας εφήβου-γονιού. 7,8 Από την άλλη, δείκτη κακής υγείας και ύπαρξης ψυχολογικών συγκρούσεων και αγχογόνων βιωμάτων αποτελεί η παρουσία ψυχοσωματικών συμπτωμάτων. 9,1 Σύμφωνα με έρευνες, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα εκδηλώνονται με μεγαλύτερη συχνότητα στους εφήβους που αναφέρουν χαμηλό επίπεδο ικανοποίησης από το σχολείο και από το κλίμα στην τάξη, 11 καθώς και από εφήβους με χαμηλή σχολική επίδοση και με προβλήματα στις σχέσεις με τους συμμαθητές τους. 12 Η εκδήλωση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, κυρίως στα κορίτσια, φαίνεται, επίσης, να συνδέεται με την εικόνα που αυτά έχουν για την εξωτερική τους εμφάνιση. 13 1

2 Η σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων αποτελεί μια έκφανση της ψυχοκοινωνικής τους υγείας. Οι έφηβοι που ήδη στην ηλικία των 15 ετών έχουν έστω και μία ολοκληρωμένη σεξουαλική εμπειρία, κυρίως δε, οι έφηβοι που δεν παίρνουν μέτρα αντισύλληψης, εμφανίζουν σε υψηλότερο ποσοστό ψυχοσωματικά συμπτωμάτα και έχουν αρνητική αντίληψη για την ποιότητα της ζωής τους. 14,15 Έφηβοι με πρώιμη σεξουαλική εμπειρία έχουν επιπλέον μεγαλύτερο κίνδυνο να αντιμετωπίσουν προβλήματα υγείας και να κάνουν χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών. 16 Τα ευρήματα της έρευνας παρουσιάζονται για το σύνολο των μαθητών, ανά φύλο, ανά ηλικία καθώς και διαχρονικά, όπου είναι δυνατόν. Σημειώνεται ότι, παρόλο που η αναφορά στο κείμενο και τα γραφήματα γίνεται σε μαθητές ηλικίας 11, 13 και 15 ετών, τα στοιχεία αφορούν τις σχολικές τάξεις της ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου, στις οποίες αντίστοιχα φοιτούν στην πλειονότητά τους (>93) οι μαθητές των τριών παραπάνω ηλικιακών ομάδων. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p<,1). Γράφημα 2: Έφηβοι που θεωρούν ότι η υγεία τους είναι πολύ καλή, ανά φύλο και ηλικία () 63,6,3 62,6 53,6 57,7 48,4 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Το 1 μέτρια ή κακή θεωρούν την κατάσταση της υγείας τους το 6,4 των εφήβων, τα κορίτσια σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό (7,4) από τα αγόρια (5,5), χωρίς να παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων. Αντίληψη για την υγεία Ζητήθηκε από τους εφήβους να αξιολογήσουν την υγεία τους σε μία κλίμακα απαντήσεων: πολύ καλή, καλή, μέτρια, κακή. Σχεδόν 3 στους 5 εφήβους (57,9) θεωρούν την υγεία τους πολύ καλή, με τα ποσοστά μεταξύ αγοριών και κοριτσιών να διαφοροποιούνται σημαντικά με την αύξηση της ηλικίας (Γραφήματα 1, 2). Μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων οι 11χρονοι, και κυρίως τα 11χρονα κορίτσια, αξιολογούν την υγεία τους ως πολύ καλή σε υψηλότερο ποσοστό από ό,τι οι 13χρονοι και οι 15χρονοι (Γράφημα 1). Γράφημα 1: Έφηβοι που θεωρούν ότι η υγεία τους είναι πολύ καλή () Ικανοποίηση από τη ζωή Οι έφηβοι ρωτήθηκαν σε ποιο βαθμό είναι ικανοποιημένοι από τη ζωή τους. Δύο στους 3 (64,1) είναι ικανοποιημένοι i (Γράφημα 3) ενώ 1 στους 3 (31,3) είναι μέτρια ικανοποιημένος ii από τη ζωή του. Όσο αυξάνεται η ηλικία, μειώνεται το ποσοστό των εφήβων που δηλώνουν ικανοποιημένοι: από,1 στους 11χρονους, σε 59,5 στους 13χρονους και 51,2 στους 15χρονους (Γράφημα 3). Μεταξύ των δύο φύλων, οριακά μόνον περισσότερα αγόρια (65,9) από ό,τι κορίτσια (62,4) δηλώνουν ικανοποιημένα από τη ζωή τους, με τη διαφορά αυτή να είναι σημαντική μόνο στην ηλικία των 13 ετών (63,6 και 55,7 για τα αγόρια και τα κορίτσια, αντίστοιχα). 57,9,3 55,6 63, ,1 59,9 57,9 Γράφημα 3: Έφηβοι που είναι ικανοποιημένοι με τη ζωή τους () 1,1 69,7 64,1 65,9 62,4 59, ,1 51,2 Σύνολο 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι 6 1 Στοιχεία 1 ιαχρονικά στοιχεία Σύνολο 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 1 ιαχρονικά στοιχεία Από το 6 στο 1 δεν παρατηρείται σημαντική μεταβολή στο ποσοστό των εφήβων που θεωρούν ότι η υγεία τους είναι πολύ καλή (Γράφημα 1). Διαχρονικά, μεταξύ 2 και 1, το ποσοστό εφήβων που δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη ζωή τους παρουσιάζει μείωση (από 69,7 το 2 και 69 το 6, σε 64,1 το 1). i Οι έφηβοι επέλεξαν στη σχετική δεκαβάθμια κλίμακα κάποια απάντηση μεταξύ του «8» και «1». ii Οι έφηβοι επέλεξαν στη σχετική δεκαβάθμια κλίμακα κάποια απάντηση μεταξύ του «5» και «7». 2

3 Το 1 ποσοστό 4,6 των εφήβων δηλώνουν δυσαρεστημένοι από τη ζωή τους. Τη βαθμολόγησαν, δηλαδή, στην αντίστοιχη κλίμακα μεταξύ του και του «4». Δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, ωστόσο οι 15χρονοι (7) και οι 13χρονοι (5,2) δηλώνουν δυσαρεστημένοι από τη ζωή τους σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από τους 11χρονους (1,9). Αυτοαντίληψη των εφήβων Ζητήθηκε από τους εφήβους να απαντήσουν σε μια σειρά ερωτήσεων σχετικά με την αντίληψη που έχουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους. Με τη χρήση της Κλίμακας Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Strengths and difficulties scale) 17,18 αξιολογήθηκαν συμπτώματα διαταραχής διαγωγής (οι έφηβοι ρωτήθηκαν, για παράδειγμα, εάν θυμώνουν συχνά και χάνουν την ψυχραιμία τους, εάν συχνά οι άλλοι τους κατηγορούν ότι λένε ψέμματα και εξαπατούν), διαταραχής συναισθήματος (οι έφηβοι ρωτήθηκαν, για παράδειγμα, εάν αισθάνονται συχνά δυστυχισμένοι, κλαίνε και εάν είναι ανήσυχοι σε νέες καταστάσεις και αν χάνουν εύκολα την αυτοπεποίθησή τους),διαταραχής ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητας (οι έφηβοι ρωτήθηκαν, για παράδειγμα, εάν αφαιρούνται εύκολα, αν έχουν δυσκολία στο να συγκεντρωθούν αν κινούνται συνεχώς νευρικά) και συμπτώματα διαταραχής στις σχέσεις των εφήβων με τους συνομηλίκους τους (οι έφηβοι ρωτήθηκαν, για παράδειγμα, εάν συνήθως είναι μόνοι, κλείνονται στον εαυτό τους, εάν τα άλλα παιδιά τους εκφοβίζουν ή τους κοροϊδεύουν). Γράφημα 4: Έφηβοι με συμπτώματα οριακής ή σαφούς διαταραχής σύμφωνα με τη βαθμολογία τους στην Κλίμακα Δυνατοτήτων και Δυσκολιών, ανά φύλο και ηλικία () 19,6,7 31,9 31,9 36,5 34 8,3 18,4 4,3,8 3,9 5, Συµπτώµατα διαταραχής διαγωγής Συµπτώµατα διαταραχής συναισθήµατος 13,3 14,2 15,4 14,4 18,2 16,1 Συµπτώµατα διαταραχής στις σχέσεις µε τους συνοµηλίκους 5 6,2 12,8 16,9 1,5 12,4 Συµπτώµατα διαταραχής ελλειµµατικής προσοχής/ υπερκινητικότητας Από τις απαντήσεις των εφήβων προκύπτει ότι 1 στους 4 (28,5) παρουσιάζει συμπτώματα i διαταραχής διαγωγής. Με την ηλικία αυξάνεται το ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν συμπτώματα διαταραχής διαγωγής (από,1 στους 11χρονους, σε 3,8 στους 13χρονους και 35,2 στους 15χρονους), ενώ δεν προκύπτουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. Ένας στους 1 εφήβους (1,2) αναφέρει συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος. Τα κορίτσια αναφέρουν σε i Η βαθμολόγηση των εφήβων στη συγκεκριμένη υποκλίμακα υποδηλώνει ότι υπάρχει οριακή ή σαφής διαταραχή. σημαντικά υψηλότερο ποσοστό διαταραχή συναισθήματος σε σχέση με τα αγόρια (15,2 και 4,6, αντίστοιχα). Επίσης, με την ηλικία αυξάνεται σημαντικά το ποσοστό των εφήβων, κυρίως κοριτσιών, που αναφέρουν διαταραχή του συναισθήματος (από 8,3 στις 11χρονες σε 18,4 στις 13χρονες και,8 στις 15χρονες) ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα αγόρια δεν μεταβάλλεται σημαντικά. Ενας στους 7 εφήβους (15,2) φαίνεται να παρουσιάζει συμπτώματα διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους του. Δεν παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. Οι 15χρονοι παρουσιάζουν προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με τους 11χρονους (17,2 και 13,7, αντίστοιχα). Τέλος, 1 στους 1 εφήβους (1,5) φαίνεται να παρουσιάζει συμπτώματα διαταραχής ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας. Στη βαθμολογία της συγκεκριμένης υποκλίμακας δεν παρουσιάζονται διαφορές μεταξύ των δύο φύλων ούτε μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων. Ψυχοσωματικά συμπτώματα και λήψη φαρμάκων Η παρουσία ψυχοσωματικών συμπτωμάτων (πονοκέφαλος, πόνος στο στομάχι, πόνος στη μέση, ακεφιά, δυσθυμία, νευρικότητα, δυσκολία στον ύπνο, ζαλάδα, αδυναμία συγκέντρωσης) καθώς και η συχνότητα εμφάνισής τους αποτελούν δείκτη της ποιότητας της υγείας και του βαθμού ικανοποίησης από τη ζωή. Σύμφωνα με τις απαντήσεις των εφήβων σε σχετική ερώτηση, μόνο μια περιορισμένη μειονότητα (8,4) δεν ανέφεραν την εκδήλωση κάποιου συμπτώματος το τελευταίο εξάμηνο πριν την έρευνα, κυρίως αγόρια (1,6) και 11χρονοι (15). Τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν από τους εφήβους με συχνότητα τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα είναι, κατά φθίνουσα συχνότητα, τα ακόλουθα: θυμός και γκρίνια (32,3), νευρικότητα (32), ακεφιά (22,3), δυσκολία συγκέντρωσης στο αντικείμενο εργασίας (21,7), πονοκέφαλος (17,9), δυσκολία στον ύπνο (13,6), πόνος στη μέση (9,3), πόνος στο στομάχι (7,6) και ζαλάδα (7,6). Σχεδόν όλα τα ψυχοσωματικά συμπτώματα αναφέρονται από σημαντικά υψηλότερο ποσοστό κοριτσιών από ό,τι αγοριών, ενώ το ποσοστό αυξάνεται με την ηλικία. Εξαίρεση αποτελεί ο πόνος στο στομάχι που αναφέρεται σε παρόμοια ποσοστά από αγόρια και κορίτσια. Συνήθως αναφέρονται περισσότερα του ενός συμπτώματα. Περισσότεροι από τους μισούς εφήβους (57,3) ανέφεραν πως εμφάνισαν ένα ή περισσότερα συμπτώματα τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα, ενώ το 9,6 ανέφεραν τουλάχιστον 5 συμπτώματα, περισσότερα κορίτσια (13,3) από ό,τι αγόρια (5,6) (Γράφημα 5). Διαχρονικά, σε σχέση με το 2 και με το 6, το 1 παρατηρείται μείωση στο ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν 2 ή περισσότερα ψυχοσωματικά συμπτώματα, τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα (από 45,6 και 44,6 το 2 και το 6, αντίστοιχα, σε,6 το 1). 3

4 Γράφημα 5: Έφηβοι που αναφέρουν ψυχοσωματικά συμπτώματα, τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα, ανά αριθμό συμπτωμάτων () 64,4 49,8 1 σύµπτωµα 47, ,1,4 3 22, ,3 5,6 5 6,8 2,6 6 Η εκδήλωση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων στους εφήβους φαίνεται να συνδέεται, μεταξύ άλλων, με στρεσογόνες καταστάσεις που σχετίζονται με τη σχολική εμπειρία. Από σχετικές διασταυρώσεις προέκυψε ότι οι έφηβοι που νιώθουν πιεσμένοι i από το σχολείο εμφανίζουν ψυχοσωματικά συμπτώματα ii σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό από εκείνους που δεν νιώθουν πιεσμένοι iii (Γράφημα 6). Αυτό ισχύει και για τα δύο φύλα, αλλά σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό για τα κορίτσια από ό,τι για τα αγόρια. Φαίνεται, δηλαδή, ότι τα κορίτσια είναι περισσότερο «ευάλωτα» από τα αγόρια στο να εμφανίσουν ψυχοσωματικά συμπτώματα λόγω της πίεσης που νιώθουν από το σχολείο (Γράφημα 6). Γράφημα 6: Παρουσία ψυχοσωματικών συμπτωμάτων σε σχέση με την πίεση που νιώθουν οι μαθητές από το σχολείο () Ψυχοσωµατικά, 28 ε νιώθουν πιεσµένοι 41,5 Νιώθουν πιεσµένοι 38 ε νιώθουν πιεσµένοι 61,5 Νιώθουν πιεσµένοι Στην παρούσα έρευνα εξετάστηκε επίσης και η πιθανή συσχέτιση μεταξύ της εκδήλωσης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων και της εικόνας που έχουν οι έφηβοι για την εξωτερική τους εμφάνιση. Οι έφηβοι ρωτήθηκαν για το κατά πόσο συμφωνούν με προτάσεις σχετικές με την εικόνα που έχουν οι ίδιοι για την εμφάνισή τους όπως, για παράδειγμα, «Είμαι απογοητευμένος από την εξωτερική μου εμφάνιση», «Μισώ το σώμα μου» και «Νιώθω άνετα με το σώμα μου», «Μου αρέσει η εξωτερική μου εμφάνιση παρά τις ατέλειές της». Με βάση τις απαντήσεις τους οι έφηβοι ταξινομήθηκαν σε τρεις κατηγορίες: εκείνους που έχουν καλή εικόνα για την εξωτερική i Οι έφηβοι απάντησαν στη σχετική ερώτηση ότι νιώθουν αρκετά ή πολύ πιεσμένοι από το σχολείο. ii Tουλάχιστον 2 συμπτώματα, τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα. iii Οι έφηβοι απάντησαν στη σχετική ερώτηση ότι νιώθουν «λίγο» ή «καθόλου» πιεσμένοι από το σχολείο τους εμφάνιση, εκείνους που έχουν μέτρια εικόνα και εκείνους που έχουν κακή εικόνα για την εξωτερική τους εμφάνιση. Από τις στατιστικές διασταυρώσεις προκύπτει ότι οι έφηβοι που έχουν κακή εικόνα για το σώμα τους εμφανίζουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ψυχοσωματικά συμπτώματα σε σχέση με εκείνους που έχουν μέτρια ή καλή εικόνα για το σώμα τους (Γράφημα 7). Η παραπάνω συσχέτιση βρέθηκε να ισχύει και για τα δύο φύλα, και στις τρεις ηλικιακές ομάδες αλλά φαίνεται να είναι περισσότερο ισχυρή στην περίπτωση των κοριτσιών. Γράφημα 7: Έφηβοι που αναφέρουν ψυχοσωματικά συμπτώματα σε σχέση με την αντίληψη που έχουν για την εξωτερική τους εμφάνιση () Ψυχοσωµατικά, 24,6 Καλή Εικόνα 31,3 Μέτρια Εικόνα 44,4 Κακή εικόνα 37,5 Καλή Εικόνα 44,9 Μέτρια Εικόνα 65,3 Κακή εικόνα Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων τους 3 στους 5 εφήβους (59,3), κυρίως κορίτσια, κατέφυγαν σε φάρμακα (χωρίς να διευκρινίζεται εάν πρόκειται για χρήση με -ή χωρίς ιατρική σύσταση). Έτσι, στη διάρκεια των 3 τελευταίων ημερών πριν από την έρευνα, 2 στους 5 εφήβους (,3) ανέφεραν ότι πήραν κάποιο φάρμακο για τον πονοκέφαλο, 1 στους 7 (14,5) πήρε κάποιο φάρμακο για πόνο στο στομάχι, ποσοστό 5,3 για νευρικότητα και ποσοστό 3,2 για δυσκολίες στον ύπνο (Γράφημα 8). Τέλος, 1 στους 4 εφήβους (26,7) ανέφερε ότι τον τελευταίο μήνα πήρε κάποιο φάρμακο για κάποιο άλλο σύμπτωμα. Γράφημα 8: Έφηβοι που πήραν τον τελευταίο μήνα φάρμακα για συγκεκριμένα συμπτώματα: Διαχρονικά στοιχεία () 43,3,3 16,4 12,8 14,5 8,4 4,7 5,3 5,9 3 3, Πονοκέφαλο Πόνο στο στοµάχι Νευρικότητα υσκολία στον ύπνο Στα κορίτσια παρατηρούνται υψηλότερα ποσοστά στη χρήση φαρμάκων για τον πονοκέφαλο, τον πόνο στο στομάχι και για άλλα συμπτώματα, ενώ δεν παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων στη λήψη φαρμάκων για τη δυσκολία στον ύπνο και για τη νευρικότητα. Με την ηλικία αυξάνεται το ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν λήψη φαρμάκων για τον πονοκέφαλο και το στομάχι, ενώ μειώνεται το ποσοστό αυτών που αναφέρουν λήψη φαρμάκων για δυσκολίες στον ύπνο. 4

5 Μεταξύ του 6 και του 1 δεν φαίνεται να μεταβάλλεται το ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν χρήση φαρμάκων. Συγκριτικά, όμως, με το 1998, το 6 και το 1 οι μαθητές αναφέρουν λήψη φαρμάκων σε χαμηλότερα ποσοστά (Γράφημα 8). Τραυματισμοί Οι έφηβοι ρωτήθηκαν για το εάν τους 12 τελευταίους μήνες είχαν κάποιον σοβαρό τραυματισμό ο οποίος να απαιτούσε φροντίδα από γιατρό ή νοσοκόμα. Δύο στους 5 εφήβους (41,5) ανέφεραν τουλάχιστον ένα σοβαρό τραυματισμό στο παραπάνω χρονικό διάστημα. Τραυματισμό ανέφεραν περισσότερα αγόρια από ό,τι κορίτσια (48,4 και 35, αντίστοιχα), ενώ παρατηρείται μικρή τάση μείωσης των τραυματισμών με την ηλικία (43,1, 41,7 και 39,6, στους 11- στους 13- και στους 15χρονους, αντίστοιχα) (Γράφημα 9). Μετά το 2, μειώνεται το ποσοστό μαθητών που αναφέρουν κάποιο σοβαρό τραυματισμό μέσα στους 12 τελευταίους μήνες (από 47,4 το 2, σε 39,5 το 6 και 41,5 το 1) (Γράφημα 9). Γράφημα 9: Έφηβοι που είχαν τουλάχιστον έναν τραυματισμό τον τελευταίο χρόνο () Για τους εφήβους με ολοκληρωμένες σεξουαλικές επαφές, το πιο διαδεδομένο μέτρο αντισύλληψης είναι το «προφυλακτικό» (86,3), ενώ πολύ λιγότεροι αναφέρουν το «τράβηγμα» (22), το «χάπι της επόμενης ημέρας» (8,8) και το «αντισυλληπτικό χάπι» (6). Διαχρονικά, μεταξύ του 2 και του 1, αυξάνεται το ποσοστό των 15χρονων που αναφέρουν ότι είχαν σεξουαλική επαφή (από 21,3 σε 28,6, αντίστοιχα), με την αύξηση αυτή να αφορά κυρίως τα κορίτσια (Γράφημα 1). Επιπλέον, μεταξύ του 2 και του 1, δεν καταγράφονται σημαντικές μεταβολές στο ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν χρήση προφυλακτικού κατά την τελευταία σεξουαλική επαφή τους (84,1 το 2,,2 το 6 και 81,4 το 1). Το 1, σχεδόν 1 στους 1 (9,8) 15χρονους εφήβους αναφέρει την πρώτη του σεξουαλική επαφή σε ηλικία 14 ετών ή και νωρίτερα, τα αγόρια σε υψηλότερο ποσοστό (15,2) από ό,τι τα κορίτσια (4,4). Ποσοστό 22 από τους εφήβους που είχαν ολοκληρωμένη σεξουαλική εμπειρία, αναφέρουν ότι την τελευταία φορά που είχαν σεξουαλική επαφή δεν έλαβαν κανένα μέτρο αντισύλληψης. 41,5 48, ,1 41,7 39,6 47,4 39,5 41,5 Η σεξουαλική υγεία των εφήβων σε σχέση με άλλους δείκτες υγείας Σύνολο 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 1 Σεξουαλική υγεία ιαχρονικά στοιχεία Ζητήθηκε από τους 15χρονους εφήβους να απαντήσουν σε σειρά ερωτήσεων σχετικά με τη σεξουαλική τους δραστηριότητα. Τρεις στους 1 εφήβους (28,6) ανέφεραν ότι είχαν τουλάχιστον μία σεξουαλική εμπειρία (ολοκληρωμένη επαφή). Το ποσοστό των αγοριών που αναφέρουν σεξουαλική εμπειρία είναι υπερδιπλάσιο αυτού των κοριτσιών (39 και 18, αντίστοιχα) (Γράφημα 1). Από όσους ανέφεραν ολοκληρωμένη σεξουαλική εμπειρία, 1 στους 2 (47,9) την είχε πρόσφατα (15 ετών), 1 στους 4 (22,3) την είχε όταν ήταν 14 ετών και 1 στους 1 (1,5) την είχε μέχρι την ηλικία των 13 ετών. Γράφημα 1: Έφηβοι 15 ετών που είχαν σεξουαλική επαφή, ανά φύλο () Από τις διασταυρώσεις στα στοιχεία της παρούσας έρευνας προκύπτει ότι οι 15χρονοι έφηβοι που τις 3 τελευταίες μέρες έχουν καταναλώσει οινοπνευματώδες ποτό τουλάχιστον 3 φορές, καπνίζουν αυτή την περίοδο και έχουν κάνει χρήση κάνναβης τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, έχουν ήδη στην ηλικία των 15 ετών ολοκληρωμένες σεξουαλικές επαφές σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από εκείνους που δεν κάνουν χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών (Γράφημα 11). Το εύρημα αυτό ισχύει και για τα αγόρια και για τα κορίτσια, χωρίς να παρατηρούνται σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα. Γράφημα 11: Έναρξη της σεξουαλικής ζωής σε ηλικία 15 ετών σε σχέση με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους εφήβους () Έφηβοι 15 ετών που είχαν σεξουαλική επαφή 1 44,4 18,7 58,7 21,1,2 Πίνουν εν πίνουν Καπνίζουν εν καπνίζουν Έχουν κάνει χρήση Οινοπνευµατώδη ποτά Κάπνισµα Κάνναβη 24,6 εν έχουν κάνει χρήση 33,6 9,6 45,6 17, Η πρώιμη έναρξη της σεξουαλικής ζωής συνδέεται, επίσης, με την εμφάνιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων i στα κορίτσια αφού αυτά που έχουν σεξουαλική εμπειρία ήδη από την ηλικία των 15 ετών, αναφέρουν ψυχοσωματικά συμπτώματα σε i 2 ή περισσότερα συμπτώματα, τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα. 5

6 σημαντικά υψηλότερο ποσοστό από εκείνα που δεν έχουν πρώιμη σεξουαλική εμπειρία (Γράφημα 12). Γράφημα 12: Έναρξη της σεξουαλικής ζωής σε ηλικία 15 ετών σε σχέση με την εμφάνιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων στα κορίτσια () Ψυχοσωµατικά () 1 72,2 Είχαν επαφή Σεξουαλική επαφή 57,5 εν είχαν επαφή Όσον αφορά την επίδραση που έχει το οικογενειακό περιβάλλον στη σεξουαλική ζωή των εφήβων, εξετάστηκε ο βαθμός στον οποίο ο τρόπος διαπαιδαγώγησης των εφήβων σχετίζεται με τις σεξουαλικές τους συνήθειες. Οι τρόποι διαπαιδαγώγησης που επιλέγουν οι γονείς, τούς εντάσσουν σε διαφορετικές κατηγορίες και, σύμφωνα με έρευνες, το να έχει ένα παιδί τουλάχιστον έναν αυστηρό/προσηνή γονιό (δηλαδή τιμωρεί τα παιδιά του όταν αυτά κάνουν κάποιο λάθος αλλά φροντίζει να τους εξηγήσει γιατί τα τιμώρησε), αποτελεί προστατευτικό παράγοντα για την ψυχική του υγεία. Από τα ευρήματα άλλων ερευνών προκύπτει ότι οι έφηβοι με αυστηρούς/προσηνείς γονείς είναι περισσότερο πιθανόν να αναπτύξουν υψηλή αυτοεκτίμηση, να είναι λιγότερο ευάλωτοι σε πιέσεις που δέχονται από τους συνομηλίκους τους και να αποφεύγουν συμπεριφορές κινδύνου όπως η χρήση ουσιών και η πρώιμη έναρξη της σεξουαλικής ζωής (βλ. και Τεύχος «Η οικογένεια των εφήβων»). Από τις διασταυρώσεις και της παρούσας έρευνας, προκύπτει ότι οι έφηβοι με τουλάχιστον έναν γονιό που ανήκει στην τυπολογία του αυστηρού αλλά προσηνούς, έχουν πρώιμη σεξουαλική εμπειρία (στην ηλικία των 15 ετών ή και νωρίτερα) σε σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό από εκείνους των οποίων οι γονείς είναι είτε υπερβολικά αυστηροί είτε αδιάφοροι (Γράφημα 13). Γράφημα 13: 15χρονοι που αναφέρουν ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή σε σχέση με τον τύπο γονιών τους () Σεξουαλικά ενεργοί 15χρονοι () 24,2 Τουλάχιστον 1 γονιός αυστηρός/προσηνής 3,6 Κανένας γονιός αυστηρός/προσηνής Επιπλέον, εξετάστηκε η πιθανή συσχέτιση της ποιότητας της επικοινωνίας γονιού-παιδιού με τη χρήση προφυλακτικού από τους εφήβους που αναφέρουν ολοκληρωμένη σεξουαλική εμπειρία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπάρχει σημαντική σχέση της χρήσης προφυλακτικού στα αγόρια που θεωρούν εύκολη την επικοινωνία με τον πατέρα τους (87,4) σε σύγκριση με εκείνα που θεωρούν την επικοινωνία με τον πατέρα τους δύσκολη (76,6) (Γράφημα 14). Γράφημα 14: Η χρήση προφυλακτικού στα αγόρια ανάλογα με την ποιότητα της επικοινωνίας με τον πατέρα () Χρήση προφυλακτικού () Συζήτηση 1 87,4 Εύκολη Επικοινωνία µε τον πατέρα 76,6 ύσκολη Οι έφηβοι στη χώρα μας δηλώνουν στη συντριπτική τους πλειονότητα πολύ ικανοποιημένοι από τη ζωή και από την υγεία τους. Όμως, παρά τις αναφορές τους για καλή υγεία, περισσότεροι από τους μισούς και ιδιαίτερα τα κορίτσια, αναφέρουν την παρουσία ψυχοσωματικών συμπτωμάτων (όπως πονοκέφαλο, πόνο στο στομάχι, νευρικότητα και δυσκολία στον ύπνο), ενώ εμφανίζουν, επίσης, αν και σε χαμηλότερα ποσοστά, συμπτώματα διαταραχής διαγωγής, συναισθήματος, ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας και δυσκολίες στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Οι ψυχοσωματικές εκδηλώσεις αποτελούν δείκτη για το βαθμό στον οποίο οι έφηβοι αντεπεξέρχονται στις στρεσογόνες καταστάσεις της ζωής. Έτσι, τα επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, για τα οποία δεν υπάρχει οργανική αιτιολογία, μπορεί να αποτελούν εκδήλωση κάποιας μορφής κατάθλιψης, 19 ένδειξη προβλημάτων ψυχοκοινωνικής προσαρμογής ή αντίδρασης σε αρνητικά γεγονότα της ζωής των εφήβων σε μια ορισμένη χρονική περίοδο.,21 Η μεγάλη συχνότητα εμφάνισης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων στους εφήβους στη χώρα μας συνδέεται και με την έντονη πίεση που νιώθουν για να επιτύχουν υψηλούς ακαδημαϊκούς στόχους, στους οποίους επενδύει ιδιαίτερα η ελληνική οικογένεια. 22 Η υπόθεση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι οι έφηβοι αναφέρουν όλο και περισσότερα ψυχοσωματικά συμπτώματα όσο μεγαλώνουν, ιδιαίτερα κατά τη μετάβασή τους από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και το Λύκειο. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας επιβεβαιώνουν το ότι μαθητές που αισθάνονται πιεσμένοι από το σχολείο, εμφανίζουν ψυχοσωματικά συμπτώματα σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τους μαθητές που δεν αισθάνονται πίεση. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια οι έφηβοι είναι επιβαρυμένοι με περισσότερες ώρες απογευματινών μαθημάτων απ ό,τι στο παρελθόν (βλ. Τεύχος «Οι έφηβοι και το 6

7 σχολείο»), γεγονός που τους αποτρέπει από άλλες ευχάριστες σε αυτούς ασχολίες ή συναναστροφές με τους φίλους τους. Λαμβάνοντας, επίσης, υπ όψιν ότι πολλές μελέτες 23,24 δείχνουν ότι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα συνδέονται με ανθυγιεινές συνήθειες των εφήβων όπως την κακής ποιότητας διατροφή, την παράλειψη του πρωινού, την πολύωρη παρακολούθηση τηλεόρασης κτλ., κρίνεται ως εξαιρετικά σημαντικό να δοθεί περισσότερη έμφαση στην προώθηση ενός πιο υγιούς τρόπου ζωής τόσο από το σχολείο όσο και από τα ΜΜΕ και την οικογένεια. Όσον αφορά τη σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων, σχεδόν 1 στους τρεις 15χρονους, περισσότερα αγόρια από κορίτσια, αναφέρουν πως είχαν ήδη μια σεξουαλική επαφή και μάλιστα μεταξύ αυτών ο 1 στους 3 την είχε στην ηλικία των 14. Διαχρονικά, αυξάνεται το ποσοστό των κοριτσιών που αναφέρουν ολοκληρωμένη σεξουαλική εμπειρία ήδη από την ηλικία των 15 ετών, ενώ εκείνο των αγοριών παραμένει σταθερό. Ένας στους πέντε 15χρονους που αναφέρει ότι έχει ολοκληρωμένες σεξουαλικές επαφές εμφανίζει πλημμελή συμπεριφορά ως προς την αντισύλληψη καθώς απάντησε ότι κατά την τελευταία σεξουαλική επαφή δεν έλαβε κανένα είδος προφύλαξης. Παρόμοιο είναι το εύρημα και μιας άλλης έρευνας, σε ελληνικό μαθητικό πληθυσμό Λυκείων, που πραγματοποιήθηκε επίσης το Τα παραπάνω ευρήματα για την έναρξη της σεξουαλικής ζωής σε πρώιμη ηλικία σε συνδυασμό με την πλημμελή υιοθέτηση μέσων αντισύλληψης από τους εφήβους αυξάνουν τους κινδύνους για ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες καθώς και για προσβολή από μολύνσεις. Ταυτόχρονα, αυξημένα εμφανίζονται και τα ποσοστά άλλων συμπεριφορών κινδύνου όπως το κάπνισμα, η χρήση οινοπνευματωδών ποτών και η χρήση κάνναβης στους μαθητές που αναφέρουν πρώιμη έναρξη της σεξουαλικής ζωής. Η σεξουαλική εκπαίδευση αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσο προφύλαξης των εφήβων. Η καταλληλότερη περίοδος για τη σεξουαλική εκπαίδευση είναι η αρχή της εφηβείας. 26,27 Εντούτοις, στη χώρα μας διαπιστώνεται απουσία συστηματικής ενσωμάτωσης της σεξουαλικής εκπαίδευσης στο εκπαιδευτικό σύστημα. Έτσι η σεξουαλική πληροφόρηση των εφήβων προέρχεται κυρίως από τους φίλους τους. 28 Επιπλέον, όπως επισημαίνεται από διεθνείς έρευνες 29,3 και όπως προκύπτει και από τα ευρήματα της παρούσας έρευνας, οι υγιείς σεξουαλικές συνήθειες στην εφηβεία συνδέονται τόσο με τον τρόπο διαπαιδαγώγησης από την πλευρά των γονιών όσο και με την ποιότητα της επικοινωνίας ανάμεσα στο γονιό και τον έφηβο. Επομένως, παράλληλα με τη συστηματική εκπαίδευση στο σχολείο κρίνεται απαραίτητη και η κατάλληλη εκπαίδευση των γονέων γύρω από τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να απευθυνθούν στα παιδιά τους για τα ζητήματα αυτά. Βιβλιογραφία 1. World Health Organization (8). European strategy for child and adolescent health and development. From resolution to action 5-8. World Health Organization. WHO Regional Office for Europe. Copenhagen, Denmark. 2. Haugland S., Wold B., Stevenson J., Aaroe L.E., Woynarowska B. (1). Subjective health complaints in adolescence. A cross-national comparison of prevalence and dimensionality. European Journal of Public Health, 11, Seligman M.E., Csikszentmihalyi M. (). Positive psychology. An introduction. American Psychologist, 55, Crick, N. R., & Zahn-Waxler, C. (3). The development of psychopathology in females and males: Current progress and future challenges. Development and Psychopathology, 15, Ilder E.L., Benyamani Y. (1997). Self-rated health and mortality: a review of twenty-seven community studies. Journal of Health & Social Behavior, 38, Diener E., Diener M. (1995). Cross-cultural correlates of life satisfaction and self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 68, Jerdén L., Burell G., Stenlund H., Weinehall L., Bergström E. (11). Gender differences and predictors of self-rated health development among Swedish adolescents. Journal of Adolescent Health. 48(2), Levin, K.A., Currie C. (1). Family structure, mother-child communication, father-child communication, and adolescent life satisfaction: A cross-sectional multilevel analysis. Health Education, 11(3), Piko, B. F. (7). Self-perceived health among adolescents: the role of gender and psychosocial factors. European Journal of Pediatrics, 166, Krilov L.R., Fisher M., Friedman S.B., Reitman D., Mandel F.S. (1998). Course and outcome of chronic fatigue in children and adolescents. Pediatrics, 12, Hjern A., Alfven G., Östberg V. (8). School stressors, psychological complaints and psychosomatic pain. Acta Paediatrica, 97, Sweeting H.N., West P.B., Der G.J. (7). Explanations for female excess psychosomatic symptoms in adolescence: evidence from a school-based cohort in the West of Scotland. BMC Public Health, 7, Godeau E. et al. (8). Facteurs associés à une initiation sexuelle précoce chez les filles: données Françaises de l enquête internationale Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)/OMS. Gynécologie Obstétrique & Fertilité, 36(2), Madkour, A. S., Farhat, T., Halpern, C. T., Godeau, E., Gabhainn, S. N. (1). Early adolescent sexual initiation and physical/ psychological symptoms: A comparative analysis of five nations Journal of Youth and Adolescence, 39, Hjern A., Alfven G., Östberg V. (8). School stressors, psychological complaints and psychosomatic pain. Acta Paediatrica, 97, Pickett W., et al. (2). Multiple risk behaviours and injury: an international study of youth in 12 countries. Archives of Pediatric and Adolescent Medicine, 156(8), Goodman R. (1997). The Strengths and Difficulties Questionnaire: a research note. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38, Μπίμπου-Νάκου, Ι., Κιοσέογλου, Γ., & Στογιαννίδου, Α. (1). Δυνατότητες και δυσκολίες παιδιών σχολικής ηλικίας στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον. Ψυχολογία, 8(4), Carlson, G. A., & Cantwell, D. P. (19). Unmasking masked depression in children and adolescents. American Journal of Psychiatry, 137, Robinson P., Greene J.W., Walker LS. (1988). Functional somatic complaints in adolescents: relationship to negative life events, selfconcept, and family characteristics. Journal of Pediatrics, 113, Knishkowy B., Palti H., Tima, C., Adler, B., Gofin, R. (1995). Symptom clusters among young adolescents. Adolescence, 3, Isshiki Υ., Morimoto K. (4). Lifestyles and psychosomatic symptoms among elementary school students and junior high school students. Environmental Health and Preventive Medicine, 9(3), Robinson P., Greene J.W., Walker L.S. (1988). Functional somatic complaints in adolescents: relationship to negative life events, selfconcept, and family characteristics. Journal of Pediatrics, 113,

8 24. Meijer A.M., Habekothe H.T., Van-Den-Wittenboer G.L. () Time in bed, quality of sleep and school functioning of children. Journal of Sleep Research, 9, Patseadou, M., Galli-Tsinopoulou, A., Goulis, D.G., Arvanitidou M. (1). Factors associated with the onset of sexual activity among Greek high school students. European Journal of Contraception and Reproductive Health Care, 15(5), Bearinger, L.H., Sieving, R.E., Ferguson, J. & Sharma, V. (7) Global perspectives on the sexual and reproductive health of adolescents: patterns, prevention and potential. Lancet, 369, Siegel, D.N., Marilyn, J. & Enaharo, M. (1) Long-term effects of a middle school and high school based human immunodeficiency virus sexual risk prevention intervention. Archives of Pediatric and Adolescent Medicine, 155, Matziou V. et al. (9). Greek students' knowledge and sources of information regarding sex education, International Nursing Review, 56, Dilorio C., Kelley M., Hockenberry-Eaton, M. (1999). Communication about sexual issues: mothers, fathers and friends. Journal of Adolescent Health, 24, Miller K.S, Levin M.L., Whitaker D.J. and Xu X. (1998). Patterns of condom use among adolescents: the impact of mother adolescent communication. American Journal of Public Health, 88, Έρευνα HBSC/WHO για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» διεξάγεται στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος «Health Behaviour in School-Aged Children» (HBSC, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. H έρευνα επαναλαμβάνεται ανά τετραετία σε περισσότερες από χώρες παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των εφήβων και τους κινδύνους που απειλούν την υγεία τους. Οι πληροφορίες αυτές κατευθύνουν τις πολιτικές πρόληψης των κρατών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Στη χώρα μας το πρόγραμμα πραγματοποιείται από το ΕΠΙΨΥ από το 1998 με την επιστημονική ευθύνη της Ομοτ. Καθηγήτριας Α. Κοκκέβη. Στην έρευνα του 1 συμμετείχε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών εφηβικής ηλικίας (ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου) από 36 σχολικές μονάδες. Οι μαθητές απάντησαν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο που συμπλήρωσαν μέσα στις τάξεις τους. Το ΕΠΙΨΥ ευχαριστεί τους εθελοντές φοιτητές και φοιτήτριες για τη βοήθειά τους, καθώς και τα Κέντρα Πρόληψης Κοζάνης, Ρεθύμνου και Ηρακλείου Κρήτης για τη συμβολή τους στην κατάρτιση του εθνικού δείγματος. Η διεξαγωγή της έρευνας το 1 πραγματοποιήθηκε με τη μερική οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων και μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων. Τα ευρήματα παρουσιάζονται συνοπτικά στα ακόλουθα θεματικά τεύχη: 1. Εξαρτησιογόνες ουσίες στην εφηβεία 2. Η οικογένεια των εφήβων 3. Διατροφή, δραστηριότητα και σωματικό βάρος στους εφήβους 4. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων 5. Οι έφηβοι και το σχολείο 6. Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων 7. Χρήση Η/Υ και ίντερνετ από τους εφήβους 8. Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία στους εφήβους 9. Έφηβοι και βία 1. Η παχυσαρκία στους εφήβους 11. Έφηβοι στην Ελλάδα και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες: Διακρατικές διαφορές Ηλεκτρονική πρόσβαση των ευρημάτων της έρευνας στην ιστοσελίδα: Για βιβλιογραφική αναφορά Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα, 11. Πληροφορίες Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Τ.Θ Παπάγου Αθήνα Tηλ.: Φαξ: URL: 8

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η Ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η σχολική εμπειρία αποτελεί κρίσιμο κομμάτι στη ζωή του παιδιού και του εφήβου. Ανάλογα με την ποιότητά της μπορεί να αποτελέσει προστατευτικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482.

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482. Εισαγωγή Η φυσική δραστηριότητα, ο αθλητισμός, η σωστή διατροφή αποτελούν προϋποθέσεις για μια καλή υγεία φυσική και ψυχολογική -όχι μόνον στη διάρκεια της εφηβείας αλλά και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time)

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time) Εισαγωγή Στο τεύχος αυτό εξετάζονται εξαρτητικές συμπεριφορές άλλες από τη χρήση ουσιών και συγκεκριμένα η υπερβολική χρήση ηλεκτρονικών συσκευών και του διαδικτύου καθώς και ο τζόγος. Αρκετό ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Κουρίδης Γιάννης, Σάββα Σάββας, Κουρίδης Χρήστος, Τορναρίτης Μιχάλης. Εισαγωγή Στα σχολεία της Κύπρου δεν διδάσκεται το μάθημα της σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης Θέματα για συζήτηση. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. 1. Σκεφτείτε μερικές υγιεινές συμπεριφορές, και μερικές ανθυγιεινές. 2. Φέρτε στο μυαλό σας ένα γνωστό σας πρόσωπο που καπνίζει.

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Πάροχος ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για άτομα με ρευματικές παθήσεις (παρουσίαση για το έτος 2013) με την ευγενική χορηγία της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α Κοινωφελής, Μη κερδοσκοπική,

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία

Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία Γιάννης Υφαντόπουλος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ πάρχουν πολλές περιπτώσεις Βίας σε Βάρος των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14. Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου. Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο

Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14. Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου. Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14 Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου Η Διατροφή των Εφήβων Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Περιεχόμενο παρουσίασης Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την οποία ο μαθητής εκτίθεται επανειλημμένα και για κάποιο χρονικό διάστημα σε αρνητικές πράξεις άλλου ή άλλων μαθητών, οι οποίες εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. στους εφήβους Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Οι φιλικές σχέσεις και η έννοια της φιλίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στη ζωή των εφήβων, επηρεάζοντας πολύπλευρα την ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012 30Νοεµβρίου 2012 Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήµιο Χανίων Α κύκλος σπουδών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος οµιλίας: «Εκφοβισµός και Βία στο σχολείο» Ι. Τσιάντης,

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους»

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Αντικείμενο της έρευνας αποτέλεσε η αποτύπωση των αναπαραστάσεων των Ελλήνων/ίδων μαθητών/τριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Ευρωπαϊκή Εκστρατεία για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία 2014-2015 Hilton Park, Λευκωσία,10/09/2015 Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Η έρευνα διεξήχθη από

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. από τους εφήβους Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή με την πρόσβαση που παρέχει στο ίντερνετ συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των κυρίαρχων τρόπων πληροφόρησης,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας Πέμπτη, 1 Νοεμβρίου Ώρα Ολυμπιακό Μουσείο 18.00-19.00 Εγγραφή 19.00-20.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί Τιμητική εκδήλωση προς τιμήν της Καθηγήτριας κυρίας Μ. Μαλικιώση-Λοϊζου Εναρκτήρια ομιλία της τιμώμενης

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Εισαγωγή Στις αναπτυγμένες χώρες 47%-63% των αγοριών και 42%-48% των κοριτσιών έχουν σεξουαλική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ Α. ΚΟΛΑΪΤΗΣ Επικ. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, Διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Γεν. Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Γιατί και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε στο 3 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ευόσμου, κατά το διάστημα Μαρτίου-Απριλίου 2014. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό.

Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό. Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό. Γεώργιος Ασσιόγλου Εκπαιδευτήρια Απόστολος Παύλος gassi384@hotmail.com Επιβλέπων Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πεδία για την κοινωνικοποίησή τους, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά )

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) Ασθένειες: AIDS, ηπατίτιδα Β, Μεσογειακή αναιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, ασθένειες στο εργασιακό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 ιστοσελίδα GENDER: 2 Female 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 Mean of TV 3,0 2,5 2,0 elementary graduate high school graduate university or colleg mother's educational background Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Participating

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα