ΝΟΣΟΣ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ Παθοφυσιολογική προσέγγιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΟΣΟΣ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ Παθοφυσιολογική προσέγγιση"

Transcript

1 169 ΝΟΣΟΣ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ Παθοφυσιολογική προσέγγιση Αθανάσιος Αρχιμανδρίτης Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι σχετικά συχνή, εμφανιζόμενη με συμπτωματολογία σε καθημερινή βάση στο 4-7% του γενικού πληθυσμού. Με τον όρο ΓΟΠ στην κλινική πράξη, εννοούμε την «ανώμαλη» παλινδρόμηση γαστρικού περιεχομένου στον οισοφάγο με αποτέλεσμα την πρόκληση διαφόρων συμπτωμάτων, τα οποία δεν είναι ειδικά. Το χαρακτηριστικό και διαγνωστικό σύμπτωμα είναι το αίσθημα οπισθοστερνικού καύσου, το οποίο μπορεί να συνοδεύεται από αναγωγές, επιγαστραλγία, δυσπεψία, όξινες ερυγές και θωρακικό πόνο «μη καρδιακής αιτιολογίας». Η διάγνωση τεκμηριώνεται από τα ενδοσκοπικά ευρήματα διαβρωτικής οισοφαγίτιδας, χωρίς να υπάρχει μία καθολικά αποδεκτή ενδοσκοπική «σταδιοποίηση» της οισοφαγίτιδας. Tα τυπικά κλινικά συμπτώματα της ΓΟΠ είναι το αίσθημα του οπισθοστερνικού καύσου και οι όξινες αναγωγές, όπως αναφέρθηκε, που χαρακτηρίζουν τη μεγάλη πλειοψηφία των αρρώστων. Οπωσδήποτε, όμως, και άλλα συμπτώματα λ.χ. δυσκαταποσία ή αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό σύστημα (2-6% των αιμορραγιών του ανώτερου πεπτικού συστήματος οφείλονται σε διαβρωτική οισοφαγίτιδα) μπορούν να παρατηρηθούν και παραπέμπουν σε σοβαρότερη μορφή ΓΟΠ και στις επιπλοκές της. Οδυνοφαγία σπάνια παρατηρείται. Ασύνηθες, αλλά άκρως ενδεικτικό σύμπτωμα είναι n υπερέκκριση σιέλου (waterbrash), η οποία αποδίδεται σε αντανακλαστική υπερέκκριση των σιελογόνων αδένων λόγω της παρουσίας οξέος στον οισοφάγο. Τονίζεται, ότι n βαρύτητα της κλινικής συμπτωματολογίας και n οισοφαγίτιδα δεν βαίνουν παράλληλα. Πιο συγκεκριμένα τα κλινικά συμπτώματα της ΓΟΠ μπορεί: 1. Να μη συνοδεύονται από βλεννογονική αλλοίωση. Αναφέρεται, ότι σε ποσοστά από 40% έως και > 60% των αρρώστων με τυπική ΓΟΠ δεν διαπιστώνεται n παρουσία οισοφαγικών διαβρώσεων. Οι ασθενείς αυτοί χαρακτηρίζονται ως πάσχοντες από «endoscopy negative reflux disease, NERD». 2. Να συνοδεύονται από άλλοτε άλλου βαθμού βλεννογονικές αλλοιώσεις (οισοφαγίτιδα, στενώσεις, οισοφάγος Barrett s). 3. Να εμφανίζονται από άλλα γειτονικά στον οισοφάγο όργανα, όπως από τον λάρυγγα, τους πνεύμονες και την καρδιά. Ο παραπάνω ορισμός είναι, καταρχήν, ικανοποιητικός αλλά έχουν προταθεί και άλλοι. Έτσι, περισσότερο περιεκτικός φαίνεται ότι είναι ο παρακάτω: «Ο όρος νόσος που οφείλεται σε ΓΟΠ (gastro-oesophageal reflux disease), καλύπτει όλα τα άτομα που εκτίθενται στον κίνδυνο των φυσικών επιπλοκών από την ΓΟΠ ή εμφανίζουν συμπτώματα που δυσκολεύουν την ποιότητα ζωής (quality of life) και σχετίζονται με την παλινδρόμηση, παρόλο που n καλοήθης φύση των συμπτωμάτων τους έχει εξηγηθεί». Σοβαρές αλλά όχι συχνές επιπλοκές θεωρούνται ο οισοφάγος Βarrett s και το βρογχικό άσθμα.

2 170 Αθανάσιος Αρχιμανδρίτης Διαγνωστικές μέθοδοι Σε τυπικές περιπτώσεις η ενδοσκόπηση είναι απαραίτητη μόνο για τη διάγνωση του οισοφάγου Barrett s. Τούτο, διότι η ενδοσκόπηση είναι αρνητική σε μεγάλο ποσοστό αρρώστων με ΓΟΠ και γενικά τα ευρήματά της δεν σχετίζονται με τη σοβαρότητα του οπισθοστερνικού καύσου. Η 24ωρη ρημετρία. Eκτελείται μόνο σε περιπτώσεις διαφορικής διάγνωσης από τη στηθάγχη. Ισχυρίζονται και εφαρμόζεται στην πράξη, ότι και σε τέτοιες περιπτώσεις αμφιβολιών, η θεραπευτική ανταπόκριση σε πλήρη δόση αναστολέων της αντλίας πρωτονίων επιλύει το διαφοροδιαγνωστικό πρόβλημα. Ορισμένοι ισχυρίζονται επίσης ότι η 24ωρη ρημετρία ίσως έχει θέση και στην πιστοποίηση της ΓΟΠ σε ασθενείς χωρίς βλεννογονικές αλλοιώσεις και εμμένουσα συμπτωματολογία, παρά τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση. Πάντως, είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι δεν υπάρχει gold standard όσον αφορά τη διάγνωση της ΓΟΠ, πολύ περισσότερο μάλιστα, μετά την παρατήρηση ότι η 24ωρη ρημετρία έχει μικρή ευαισθησία στη διάγνωση της NERD. Ειδικά για την NERD θα πρέπει να σημειωθεί, ότι σε αυτήν συμπεριλαμβάνονται: α) ασθενείς με συμπτώματα ΓΟΠ αλλά φυσιολογική 24ωρη ρημετρία (υπερευαισθησία του οισοφάγου σε φυσιολογική παλινδρόμηση), β) ασθενείς με παθολογική 24ωρη ρημετρία χωρίς βλεννογονικές βλάβες και γ) ασθενείς με οπισθοστερνικό καύσο που δεν συνοδεύεται από όξινη γαστρική παλινδρόμηση. Οι τελευταίοι αυτοί υποφέρουν, ενδεχομένως, από «λειτουργικό καύσο», ίσως στα πλαίσια του ευερέθιστου πεπτικού σωλήνα. Η παλινδρόμηση του οξέος στον οισοφάγο είναι αναμφισβήτητα ο κύριος μηχανισμός που οδηγεί τόσο στα συμπτώματα όσο και τις βλάβες του κατώτερου οισοφάγου στην πλειοψηφία των αρρώστων με ΓΟΠ. Παρόλα αυτά, το γεγονός της πτωχής συσχέτισης μεταξύ των επεισοδίων όξινης παλινδρόμησης και της κλινικής συμπτωματολογίας, ο υψηλός επιπολασμός της NERD και το γεγονός ότι ένα ποσοστό των ασθενών δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία με PPls οδήγησε στην ανάπτυξη μεθόδων με σκοπό την λεπτομερέστερη ανάλυση του παλινδρομούντος υλικού τόσο από άποψη ποσότητας, ποιότητας (υγρό ή αέρας) και σύνθεσης. Σήμερα με την μέτρηση της ενδοαυλικής ηλεκτρικής αντίστασης (Intraluminal Electrical Impedance) υπάρχει η δυνατότητα να μελετηθεί η κίνηση υγρού ή αέρα εντός του οισοφαγικού αυλού, ενώ με το Bilitec, μια σπεκτροφωτομετρική μέθοδο, μπορεί να ανιχνευθεί η ύπαρξη χολερυθρίνης στο παλινδρομούν υγρό. Μετρήσεις τέτοιου τύπου βοηθούν στην πληρέστερη κατανόηση της παθοφυσιολογίας της ΓΟΠ, αλλά προς το παρόν φαίνεται ότι έχουν περιορισμένη κλινική σημασία. Συμπερασματικά υποστηρίζεται ότι ο συνδυασμός ρημετρίας με τη μέτρηση της ηλεκτρικής αντιστάσεως του παλινδρομούντος γαστρικού περιεχομένου ίσως θα αποτελέσει στο μέλλον τη μέθοδο εκλογής για την διαγνωστική προσπέλαση της ΓΟΠ. ΑIΤΙΟΠΑΘΟΓΕΝΕIΑ- ΠΑΘΟΦΥΣIΟΛΟΓIΑ Αιτιοπαθογενετικοί παράγοντες Εκτός από τη δυσλειτουργία (χάλαση) του κατώτερου οισοφαγικού σφικτήρα, το γαστρικό υγρό και διάφορους τοπικούς παράγοντες, στους αιτιοπαθογενετικούς μηχανισμούς συμπεριλαμβάνονται ακόμη οι διαιτητικές συνήθειες, η λήψη διαφόρων φαρμάκων και γενικότερα, οι συνθήκες διαβίωσης. Εξάλλου, επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει κάποια γενετική προδιάθεση (αυξημένη επίπτωση σε ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό, αυξημένη επίπτωση στα μονοωογενή δίδυμα). Ακόμη υπάρχει σχέση με την παχυσαρκία, τα οιστρογόνα και πιθανόν με την ηλικία, λόγω της αυξημένης επίπτωσης σε μεγαλύτερες ηλικίες. Άλλοι υποστηρίζουν, ότι η αυξημένη συχνότητά της παλινδρόμησης σχετίζεται με την ελάττωση

3 Νόσος Γαστροοισοφαγικής Παλινδρόμησης 171 της συχνότητας του πεπτικού έλκους, ενώ υπάρχουν και υποστηρικτές της άποψης, ότι ΓΟΠ μπορεί να προκληθεί και ως επακόλουθο της θεραπείας εκρίζωσης του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού. Ο ρόλος του γαστρικού υγρού Βλάβη του οισοφάγου ως επακόλουθο της ΓΟΠ παρατηρείται εφόσον το γαστρικό υγρό είναι καυστικό για τον βλεννογόνο του οισοφάγου. Το HCL οξύ, η πεψίνη, τα χολικά και ενδεχομένως παγκρεατικά ένζυμα μπορούν να ασκήσουν βλαπτική επίδραση. Στην πράξη, η συντριπτική πλειοψηφία των βλαβών προκαλείται από το HCL οξύ και την πεψίνη και πολύ λιγότερο από τα άλλα, πράγμα που τεκμηριώνεται και από τη δραματική θεραπευτική ανταπόκριση του συνόλου σχεδόν των αρρώστων αυτών μετά από χορήγηση αναστολέων της αντλίας πρωτονίων και ειδικότερα omeprazole. Τονίζεται, ότι ο βαθμός οξύτητας του γαστρικού ρη αποτελεί σπουδαίο παράγοντα πρόκλησης οισοφαγικής βλάβης. Αναλυτικότερα, για την ΓΟΠ πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα. Περιοδικά επεισόδια ΓΟΠ, που εκδηλώνονται με οπισθοστερνικό καύσο και αναγωγές μπορούν να εμφανισθούν στον καθένα. Σε καθημερινή όμως βάση η συμπτωματολογία αυτή εμφανίζεται στο 7% του πληθυσμού περίπου. Ο υποτονικός κατώτερος οισοφαγικός σφικτήρας Ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας ή καρδιοισοφαγικός σφικτήρας(κοσ) βρίσκεται μεταξύ στομάχου και οισοφάγου και αποτελεί το βασικό φραγμό μεταξύ του όξινου γαστρικού περιεχομένου και του σχετικά αλκαλικού οισοφαγικού αυλού. Βασική αιτία λοιπόν της ΓΟΠ θεωρείται ο «υποτονικός» κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας. Ο σφιγκτήρας αυτός δεν είναι απλά μια λειτουργική έννοια, αλλά αποτελεί ανατομικό μόρφωμα που εμφανίζεται ως ένας παχύς δακτύλιος (ring of maximal thickness) μήκους περίπου 31 mm, ο οποίος κατευθύνεται λοξά προς τα άνω, από το έλασσον προς το μείζον τόξο του στομάχου. Το μόρφωμα αυτό (σφιγκτήρας), αντιστοιχεί στη ζώνη υψηλής πίεσης, όπως αυτή καθορίζεται μανομετρικά. Φυσιολογικά, ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας (ΚΟΣ) είναι ένα τμήμα του κατώτερου άκρου του οισοφάγου μήκους 3-4 cm, αποτέλεσμα της τονικής σύσπασης των λείων μυϊκών ινών. Η φυσιολογική πίεσή του σε ηρεμία κυμαίνεται από mm Hg, είναι δε υψηλή στη διάρκεια του νυκτερινού ύπνου και χαμηλή μετά τα γεύματα. Η πίεση αυτή θεωρείται κυρίως μυογενής, αλλά επηρεάζεται (μειώνεται) και από την ατροπίνη πράγμα που υποδηλώνει νευρογενή επίδραση, καθώς και από άλλους παράγοντες ορμονικούς και διατροφικούς. Πράγματι, ο σφιγκτήρας νευρώνεται από παράλληλες ομάδες διεγερτικών και ανασταλτικών νευρώνων του παρασυμπαθητικού και παραμένει κλειστός λόγω του ενδογενούς μυϊκού τόνου, που τροποποιείται από τη δράση των παραπάνω νευρώνων. Η διάνοιξη επιτυγχάνεται με τη διέγερση των ανασταλτικών νευρώνων. Η ακετυλοχολίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής των διεγερτικών, ενώ το αγγειοδραστικό εντερικό πεπτίδιο (vasoactive intestinal polypeptide- VIP) και το νιτρικό οξείδιο (nitric oxide) των ανασταλτικών νευρώνων. Υποστηρίζεται ακόμη, ότι στη δημιουργία του φραγμού αυτού μεταξύ στομάχου και οισοφάγου συμμετέχουν και τα σκέλη του διαφράγματος (δεξιό σκέλος του διαφράγματος), διαμέσου ενός ανοίγματος (hiatus) του οποίου περνά ο οισοφάγος από την θωρακική στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Έτσι, το διάφραγμα περιβάλλει τον σφιγκτήρα και δρα ως «εξωτερικός κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας». Σημειώνεται, ότι η πίεση του ΚΟΣ επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες τροφικούς, ορμονικούς και από ουσίες με νευροδιαβιβαστική δράση (πίνακας 2).

4 172 Αθανάσιος Αρχιμανδρίτης Πίνακας 2. Ορισμένοι από τους παράγοντες που επηρεάζουν την πίεση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (Από Johnson LF, McNally PR, 1996 με τροποποιήσεις). Χάλαση του σφιγκτήρος προκαλείται από τα λιπαρά γεύματα, το κάπνισμα, τα περιέχοντα ξανθίνη ροφήματα και αναψυκτικά (καφές, τσάι και cola) καθώς και από την νικοτίνη, τους β- αδρενεργικούς αγωνιστές, την ντοπαμίνη, την χολοκυστοκινίνη, τα νιτρώδη, τους ανταγωνιστές των διαύλων ασβεστίου κά. Σύσπαση του σφιγκτήρος προκαλείται από α- αδρενεργικούς αγωνιστές, γαστρίνη, προσταγλανδίνη F 2a, αγωνιστές των μουσκαρινικών Μ 2 υποδοχέων κά. Χαμηλή σε ηρεμία - γύρω στο 0 mm Hg - πίεση του ΚΟΣ, παρατηρείται στο 25% περίπου των επεισοδίων παλινδρόμησης σε ασθενείς με ΓΟΠ. Περισσότερο συχνή στους αρρώστους είναι η αποκαλούμενη παροδική χάλαση του κατώτερου οισοφαγικού σφικτήρα (Τransient Lower Esophageal Sphincter Relaxation - TLESR) με την πίεσή του να πέφτει σε επίπεδα περί το 0. Τέτοιου είδους διαταραχή καταγράφεται στα 2/3 περίπου των επεισοδίων παλινδρόμησης και θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας της ΓΟΠ. Ειδικότερα, κατά την διάρκεια του πρωτογενούς περισταλτισμού του οισοφάγου κατά την κατάποση, παρατηρείται φυσιολογικά πτώση της πίεσης του ΚΟΣ που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα (3-10 sec περίπου) και διευκολύνει την είσοδο της τροφής στο στόμαχο. Αυτό δεν περιλαμβάνεται στον όρο «παροδική χάλαση του κατώτερου οισοφαγικού σφικτήρα» όπως τον εννοούμε στην παθογένεια της ΓΟΠ. Με τον όρο παροδική χάλαση του κατώτερου οισοφαγικού σφικτήρα εννοούμε την παροδική πτώση της πίεσης, χωρίς να προηγείται ο φυσιολογικός περισταλτισμός, η οποία πτώση διαρκεί μέχρι και 60 sec και ενοχοποιείται για την ΓΟΠ στα άτομα που εμφανίζουν φυσιολογική πίεση του ΚΟΣ σε ηρεμία, αλλά ακόμη και για επεισόδια ΓΟΠ σε φυσιολογικά άτομα.

5 Νόσος Γαστροοισοφαγικής Παλινδρόμησης 173 Πρέπει να τονισθεί ότι οι παροδικές αυτές χαλάσεις πυροδοτούνται από τη γαστρική διάταση, είναι ανεξάρτητες φαρυγγικών συσπάσεων, δεν συνοδεύονται από περισταλτισμό του οισοφάγου, διαρκούν περισσότερο από 10 δευτερόλεπτα (έως και 60) και πάντα συνοδεύονται από χάλαση του διαφράγματος. Φαίνεται ότι οφείλονται σε αντανακλαστικό του πνευμονογαστρικού και πυροδοτούνται από τασεοϋποδοχείς στον εγγύς στόμαχο, ενώ η συχνότητά τους ρυθμίζεται από τον πυρήνα του πνευμονογαστρικού και το εγκεφαλικό στέλεχος. Αν και θεωρούνται ο κύριος υποκείμενος μηχανισμός στην ΓΟΠ η συχνότητά τους δεν βρίσκεται αυξημένη στους ασθενείς σε σχέση με τους φυσιολογικούς. Αντιθέτως φαίνεται ότι η παλινδρόμηση οξέος κατά την διάρκεια των TLESRs είναι μεγαλύτερη σε ασθενείς με ΓΟΠ από ότι στον φυσιολογικό πληθυσμό. Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον εν προκειμένω, ότι το 50% περίπου των αρρώστων με ΓΟΠ εμφανίζει καθυστερημένη, σε κάποιο βαθμό, γαστρική κένωση. Να σημειωθεί, ότι και στις ερυγές παρατηρείται «αντανακλαστική» χάλαση του τόνου του ΚΟΣ. Καρδίτιδα. Η σημασία της «καρδίτιδας», δηλαδή της φλεγμονής της καρδιακής μοίρας του στομάχου στην αιτιοπαθογένεια της ΓΟΠ, συζητήθηκε πρόσφατα. Υποστηρίχθηκε, ότι εφόσον η περιοχή αυτή είναι η κατεξοχήν αισθητική περιοχή του στομάχου που ρυθμίζει την λειτουργία του ΚΟΣ, ενδέχεται όταν φλεγμαίνει να «στέλνει» λανθασμένα μηνύματα στο ΚΝΣ και ο οισοφαγικός σφικτήρας να λειτουργεί πλημμελώς. Το θέμα δεν έχει επιλυθεί ακόμη. Διάφραγμα. Στη δημιουργία του φραγμού στην παλινδρόμηση, πέραν του ΚΟΣ, συμμετέχουν όπως αναφέρθηκε και τα σκέλη του διαφράγματος. Πράγματι, σε διάφορες καταστάσεις που η διαφορά ενδοκοιλιακής - ενδοθωρακικής πίεσης αυξάνεται, οπότε θα ήταν δυνατή η παλινδρόμηση γαστρικού υγρού στον οισοφάγο όπως λ.χ κατά την εισπνοή, η σύσπαση του διαφράγματος έχει ως αποτέλεσμα την (pinching) σμίκρυνση του αυλού του κατώτερου οισοφάγου και την παρεμπόδιση της ΓΟΠ. Εκτός αυτού, ανατομικοί λόγοι, όπως ο κατά οξεία γωνία σχηματισμός της γαστροοισοφαγικής συμβολής (γωνία του Hiss) και η συνήθως ενδοκοιλιακή θέση ενός μικρού τμήματος του κατώτερου οισοφάγου, υποστηρίζεται ότι συμβάλλουν στον αντιπαλινδρομικό μηχανισμό, διαμέσου δημιουργίας βαλβίδας ή σμίκρυνσης του οισοφαγικού αυλού, λόγω της ασκούμενης εξωτερικής πίεσης αντίστοιχα. Άλλοι μηχανισμοί Αλλά και άλλοι μηχανισμοί συμμετέχουν στην απομάκρυνση και εξουδετέρωση του παλινδρομούντος γαστρικού υγρού. Περισταλτισμός οισοφάγου. Η βαρύτητα και κυρίως ο περισταλτισμός του οισοφάγου απομακρύνει και ο σίελος εξουδετερώνει κατά το δυνατόν το γαστρικό υγρό. Διαταραχή του περισταλτισμού του οισοφάγου, που οδηγεί σε καθυστερημένη απομάκρυνση του παλιδρομήσαντος γαστρικού υγρού, παρατηρείται σε σημαντικό ποσοστό ασθενών και, μεταξύ των άλλων, αποδίδεται και σε κακό συγχρονισμό πρωτογενούς και δευτερογενούς περισταλτισμού. Είναι χαρακτηριστική εν προκειμένω, η βαριά οισοφαγίτιδα του συστηματικού σκληροδέρματος, που οφείλεται σε ΓΟΠ, κυρίως λόγω διαταραχής του περισταλτισμού του οισοφάγου. Η συμβολή του σιέλου έγκειται στην περιεκτικότητά του σε διπανθρακικά, τα οποία συμβάλλουν στην εξουδετέρωση του οξέος. Ανεπαρκής έκκριση σιέλου μετά από «οξινοποίηση» του οισοφάγου, μπορεί να παρατηρηθεί σε ασθενείς με ΓΟΠ. Τοπικοί προστατευτικοί παράγοντες. Σημειώνεται, ότι κάτω από την επίδραση οξέος και πεψίνης εκκρίνονται από τον οισοφάγο διττανθρακικά και βλέννη που ενδεχομένως συμβάλλουν σημαντικά στην προστασία του βλεννογόνου. Αλλά και η αντίσταση του βλεννογόνου -πλακώδες επιθήλιο- του οισοφάγου παίζει το ρόλο της στην πρόληψη της βλάβης από ΓΟΠ. Πέραν των γνωστών μηχανισμών - βλέννη, υδάτινη στιβάδα (unstirred water layer), «στρώμα διττανθρακικών» κλπ, φαίνεται ότι η

6 174 Αθανάσιος Αρχιμανδρίτης συμβολή των επιθηλιακών κυττάρων του βλεννογόνου και ιδιαίτερα των μεταξύ τους συνδέσεων, στην πρόληψη της βλάβης του βλεννογόνου του οισοφάγου από το γαστρικό περιεχόμενο είναι σημαντική. Υπάρχουν ενδείξεις, ότι οι συνδέσεις αυτές χαλαρώνουν κάτω από την επίδραση του οξέος και της πεψίνης και έτσι η είσοδος του οξέος διευκολύνεται. Στη συνέχεια, η επαφή του με τις υποβλεννογόνιες αισθητικές απολήξεις δημιουργεί πιθανώς το αίσθημα του οπισθοστερνικού καύσου και σε άτομα με παλινδρόμηση και αρνητική ενδοσκοπική εικόνα. Ακόμη συζητείται και ενδεχόμενη προστατευτική δράση του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα, υποδοχείς του οποίου έχουν βρεθεί στον βλεννογόνο του οισοφάγου. Διαφραγματοκήλη. Η συμμετοχή της διαφραγματοκήλης στη ΓΟΠ συζητείται. Είναι γνωστό, ότι σε πολλές περιπτώσεις ΓΟΠ συνυπάρχει «ολισθαίνουσα» διαφραγματοκήλη αλλά επίσης, ότι η παρουσία διαφραγματοκήλης δεν σημαίνει απαραίτητα και ΓΟΠ. Σημειώνεται πάντως, ότι το μέγεθος της διαφραγματοκήλης παίζει ρόλο, καθόσον μάλιστα σε μεγάλες διαφραγματοκήλες η πίεση ηρεμίας του ΚΟΣ είναι χαμηλή. Για την ερμηνεία του παθογενετικού μηχανισμού της ΓΟΠ σε άτομα με διαφραγματοκήλη, ενοχοποιείται και η μειονεξία του εξωοισοφαγικού μηχανισμού πίεσης στον κατώτερο οισοφάγο. Φαίνεται, ότι σε μεγάλες διαφραγματοκήλες, δεν ασκείται στον κατώτερο οισοφάγο η εξωτερική πίεση των σκελών του διαφράγματος και των κοιλιακών τοιχωμάτων. Υποστηρίζεται εξάλλου, ότι ευνοείται σε τέτοιες περιπτώσεις η δημιουργία reservoir γαστρικού υγρού στο ολισθαίνον στη θωρακική κοιλότητα τμήμα του στομάχου, που εύκολα, λόγω των προηγουμένως εκτεθέντων, παλινδρομεί στον οισοφάγο. Υπάρχει όμως και η άποψη, ότι η δημιουργία διαφραγματοκήλης αποτελεί επιφαινόμενο της ΓΟΠ. Πράγματι, η οξινοποίηση του οισοφάγου (acid perfusion) προκαλεί βράχυνση του οργάνου κατά τον επιμήκη άξονα και ενδεχομένως συμβάλλει στη δημιουργία διαφραγματοκήλης. H. Pylori. Η σχέση της λοίμωξης από H. Pylori και ΓΟΠ συζητήθηκε τα τελευταία χρόνια. Καταρχήν η λοίμωξη δεν σχετίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα της νόσου. Υποστηρίχθηκε, όμως η άποψη, ότι η εκρίζωση του H. Pylori αυξάνει την παλινδρόμηση. Πράγματι, είναι δυνατόν, η εκρίζωση του μικροοργανισμού να οδηγήσει στην αποκατάσταση της ενδεχόμενης ατροφίας της θολοσωματικής μοίρας, στην αποκατάσταση της έκκρισης οξέος και στην ελάττωση του ρη του γαστρικού υγρού. Επιπλέον, η πτώση του ρη μπορεί να οφείλεται και στην, λόγω της εκρίζωσης, απώλεια της «εξουδετερωτικής» δράσης της αμμωνίας. Από την άλλη πλευρά, η παρουσία H. Pylori θεωρείται ότι καθιστά δραστικότερους τους αναστολείς της αντλίας πρωτονίων, όσον αφορά την έκκριση οξέος. Αλλά και η παρουσία H. Pylori και της συνοδού, ενδεχομένως σοβαρής, γαστρίτιδας της θολοσωματικής μοίρας του στομάχου μπορεί να μειώνει την έκκριση του οξέος, όπως υποστηρίζεται από ορισμένους. Φαίνεται λοιπόν, ότι η παρουσία H. Pylori μάλλον δρα ανασταλτικά στη ΓΟΠ και τις επιπλοκές της. Πάντως το θέμα δεν έχει επιλυθεί ακόμη. ΕΞΩΟΙΣΟΦΑΓΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ- ΠΑΘΟΦΥΣIΟΛΟΓIΑ Είναι γνωστό ότι στη ΓΟΠ μπορεί να εμφανισθούν και εκδηλώσεις από «γειτονικά» όργανα. Μεταξύ αυτών κυνάγχη, λαρυγγίτιδα, βράγχος φωνής, χρόνιος βήχας και ακόμη αλλοιώσεις από τα δόντια, που αποδίδονται στην απευθείας δράση του γαστρικού οξέος. Περιγράφονται ερύθημα, πολύποδες ακόμη και κοκκιώματα των φωνητικών χορδών. Στα παιδιά αναφέρονται έντονες ερυγές, πνιγμονή, έμετοι, μηρυκασμός (rumination) και ακόμη καθυστέρηση ανάπτυξης, καθώς και σύνδρομο Sandifer( παράδοξες κινήσεις της κεφαλής κατά την κατάποση). Ιδιαίτερα συχνές εκδηλώσεις είναι η βρογχίτιδα και οι κρίσεις βρογχικού άσθματος. Ποσοστό 34-89% των ασθματικών εμφανίζει ΓΟΠ. Ο μηχανισμός πρόκλησης αυτών των εκδηλώσεων δεν είναι απόλυτα ξεκαθαρισμένος. Αποδίδονται στη δράση του παλιδρομούντος και, σε μικροποσότητες,

7 Νόσος Γαστροοισοφαγικής Παλινδρόμησης 175 εισερχόμενου στον πνεύμονα, γαστρικού υγρού αλλά και σε αντανακλαστικό σπασμό των βρόγχων διαμέσου του πνευμονογαστρικού. Το τελευταίο αυτό υποστηρίζεται, ότι εκλύεται από ερεθισμό ευαίσθητων στο οξύ υποδοχέων του οισοφάγου. Υποστηρίζεται ακόμη, ότι ο αυξημένος τόνος του παρασυμπαθητικού καθιστά περισσότερο «ευαίσθητους» τους βρόγχους στη δράση και άλλων ερεθισμάτων. Θωρακικός πόνος μη καρδιακής αιτιολογίας (nοn cardiac chest pain) ή «θωρακικός πόνος ακαθόριστης αιτιολογίας» όπως αλλιώς λέγεται, μπορεί να παρατηρηθεί σε ΓΟΠ και σε κινητικές διαταραχές του οισοφάγου (αχαλασία). Για να αποδοθεί όμως σε αυτές πρέπει χρονικά ο πόνος να συμπίπτει με ΓΟΠ ή με τη κινητική διαταραχή ή να εκλύεται με τη χρήση ειδικών tests. Υποστηρίζεται, ότι σε 25-50% περίπου των ασθενών με θωρακικό πόνο ακαθόριστης αιτιολογίας, διαπιστώνεται ΓΟΠ με φορητή 24ωρη ρημετρία του οισοφάγου. Συνήθως οι ασθενείς με ΓΟΠ και καρδιακά ενοχλήματα αναφέρουν κλασική συμπτωματολογία ΓΟΠ. Είναι όμως δυνατόν τα από του θώρακος ενοχλήματα να οφείλονται σε ΓΟΠ και οι ασθενείς να μην εμφανίζουν ανάλογη συμπτωματολογία (10-20% των ασθενών με ΓΟΠ). Συνήθως οι ασθενείς αυτοί έχουν υποβληθεί και σε στεφανιογραφία, με αρνητικά ευρήματα. Υπάρχουν όμως και ασθενείς με θετικά ευρήματα στη στεφανιογραφία, που τα καρδιακά τους ενοχλήματα δεν ανταποκρίνονται στην θεραπεία της στεφανιαίας νόσου και έχουν και ΓΟΠ τεκμηριωμένη με ρημετρία. Οι ασθενείς αυτοί ανταποκρίνονται στη θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδόμησης. Οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί παραμένουν υποθετικοί. Υποστηρίζεται γενικώς η θεωρία της αυξημένης αντίδρασης των οργάνων σε φυσιολογικά ή σε ήπια «βλαπτικά» ερεθίσματα (heightened visceral nocioception) σε αυτούς τους ασθενείς, όπως και στους ασθενείς με ευερέθιστο έντερο και λειτουργική δυσπεψία. Οισοφάγος Barrett s Όπως αναφέρθηκε, ο οισοφάγος Barrett s θεωρείται επιπλοκή της ΓΟΠ, που μπορεί τελικά αλλά πολύ σπάνια, να οδηγήσει σε καρκίνο του οισοφάγου.υπάρχουν προβλήματα στον ορισμό του. Σήμερα επικρατεί η άποψη, ότι για πρακτικούς λόγους ο οισοφάγος Barrett s είναι ο οισοφάγος που στο κατώτερο τμήμα του, το πλακώδες επιθήλιο έχει αντικατασταθεί από μεταπλαστικό κυλινδρικό επιθήλιο «ειδικευμένου εντερικού τύπου» (specialized intestinal metaplasia). Η σημασία του έγκειται στη δυνατότητα ανάπτυξης αδενοκαρκινώματος στο επιθήλιο αυτό. Η διάγνωση γίνεται ενδοσκοπικά - χαρακτηριστικές ροζ, (pink salmon) «βελούδινες λωρίδες» βλεννογόνου που μπορεί να ανεβαίνουν στον οισοφάγο αρκετά πάνω από τη γαστροοισοφαγική συμβολή (ΓΟΣ) και τεκμηριώνεται ιστολογικά από την παρουσία του προαναφερθέντος επιθηλίου. Απαντάται στο 10-15%των ασθενών με ΓΟΠ. Βιβλιογραφία 1. Andersson T, Hassan-Alin M, Hasselgren G, et al. Drug interaction studies with esomeprazole, the (S)-isomer of omeprazole. Clin Pharmacokinet 2001 ;40(7) : Archimandritis AJ, Nikolopoulou V, Kouklakis G, Paraskevas E, Avgerinos A, Tsianos E and Triantafillidis JK,On behalf of the Hellenic Rabeprazole Study Group. Effects of rabeprazole on early symptom relief in gastrooesophageal reflux disease: the Hellenic Rabeprazole Study Group surveillance study. Cur Med Res Opin,2005; 21(4): Dalton CB, Brazer SR. Esophageal motility disorders and noncardiac chest pain. In, Grendell JH et al (Ed). Current Dianosis and Treatment in Gastroenterology. A LANGE medical Book, Prentice- Hallinternationallnc, 1996, p Dent J. Gastro-Oesophageal Reflux Disease. Digestion 1998; 59:

8 176 Αθανάσιος Αρχιμανδρίτης 5. Dent, J, Brun, J, Fendrick, AM, et al. An evidence-based appraisal of reflux disease managementthe Genval workshop report. Gut 1999; 44 (Suppl 2):S1. 6. DeVault, KR, Castell, DO. Updated guidelines for the diagnosis and treatment of gastroesophageal reflux disease. The Practice Parameters Committee of the American College of Gastroenterology. Am J Gastroenterol1999; 94: Freston JW. Digestive Disease Self-Education Program. Syllabus. A core curriculum and selfassessment in Gastroenterology and Hepatology. TheAmerican Gastroenterological Association, Kendall/Hunt Publishing Co, Dubuque, Iowa, Frisby C L, Mattsson JP, Jensen J M, Lehmann A,Dent J, and Blackshaw L A. Inhibition of Transient Lower Esophageal Sphincter Relaxation and Gastroesophageal Reflux by Metabotropic Glutamate Receptor Ligands. Gastroenterol 2005; 129: Galmiche JP, Janssens J, Mainguet P, Vantrappen G (ed). Gastro-oesophageal reflux and peptic oesophagitis. Excerpta Medica, Amsterdam, Goyal RK. Diseases of the esophagus. In, Harrison s CD -ROM 14, Mcgraw- Hill inc.1998, 14th ed., teton data systems software. 11. Johnson D, Orr W, Cuccia A, et al. Esomeprazole for the relief of moderate to severe nighttime heartburn and associated sleep disturbance in patients with GERD: a multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled, 4-week study. Digestive Disease Week. New Orleans, Louisiana, May 15-20, Johnson DA, Orr WC, Crawley JA, et al. Effect of esomeprazole on nighttime heartburn and sleep quality in patients with GERD: A randomized, placebo-controlled trial. Am J Gastroenterol2005;100: Johnson DA, Stacy T, Ryan M, et al. A comparison of esomeprazole and lansoprazole for control of intragastric ph in patients with symptoms of gastro-oesophageal reflux disease. Aliment Pharmacol Ther 2005;22: Johnson DA. Review of esomeprazole in the treatment of acid disorders. Expert Opin Pharmacother 2003;3(4): Johnson LF, McNally PRo Gastroesophageal reflux disease. In, PR McNally (ed). GI/Liver secrets, Hanley & Belfus, Inc, Mosby, Philadelphia, 1996 p Jones R, Galmiche JP. Review: What do we mean by GERD? - definition and diagnosis. Aliment Pharmacol Ther 2005;22(Suppl. 1): Kahrilas PJ. Medical management of gastroesophageal reflux disease in adults. UpToDate 2005, online Kea\ing GM, Figgitt DP. Intravenous esomeprazole. Drugs 2004;64(8): Lundell L (ed). Guidelines for Management of Symptomatic Gastrooesophageal Reflux Disease. Science Press lid, London, Miner P Jr, Katz PO, Chen Y, et al. Gastric acid control with esomeprazole, lansoprazole, omeprazole, pantoprazole, and rabeprazole: A five-way crossover study. Am J Gastroenterol 2003;98: Moayyedi P, Axon ATR. Review article: gastro-oesophageal reflux disease - the extent of the problem. Aliment Pharmacol Ther 2005;22(Suppl.1): Modlin 1M (ed). GERD. The Last Word? Yale School of Medicine, Schnetztor- Verlag GmbH D-Konstanz, Moss SF et al. Consensus Statement for Management of Gastroesophageal Reflux Disease. Report of a Workshop Meeting. J Clin Gastroenterology 1998; 27: Nostrant TT. Dysphagia, Chest Pain, and Gastroesophageal Reflux. In Henderson JM. Gastrointestinal Pathophysiology. Lippincott- Raven publ, Philadelphia- New York 1996, p

9 Νόσος Γαστροοισοφαγικής Παλινδρόμησης Papatheodoridis GV, Karamanolis DG. Prevalence and impact of upper and lower gastrointestinal symptoms in the Greek urban general population. Scand JGastroenterol. 2005; 40: Raghunath AS, O Morain C, Mcloughlin RC. Review article: the long-term use of proton-pump inhibitors. Aliment Pharmacol Ther 2005;22(Suppl. 1): Richter JE. Extraesophageal manifestations of gastroesophageal reflux disease. Clin Persp in Gastroenterol1998; 1: Rohss K, Lind T, Wilder-Smith C. Esomeprazole 40 mg provides more effective intragastric acid control than lansoprazole 30mg, omeprazole 20 mg, pantoprazole 40 mg and rabeprazole 20 mg in patients with gastro-oesophageal reflux symptoms. Eur J Clin Pharmacol 2004;60: Singh S, Richter JE, Hewson EG, Sinclair JW, Hackshaw BT. The contribution of gastroesophageal reflux to chest pain in patients with coronary artery disease. Ann Intern Med 1992; 117: Spechler SJ. Gastroesophageal reflux disease and its complications. In, Grendell JH et al (Ed). Current Dianosis and Treatment in Gastroenterology. A LANGE medical Book, Prentice- Hall International Inc, 1996, p Triadafilopoulos G. Radiofrequency treatment for gastroesophageal reflux disease (the Strettaj3 procedure). UpToDate 2005, online 13.3.

10 178

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση. Γιώργος Σ. Ποταμίτης Γαστρεντερολόγος-Παθολόγος Ηπατολόγος

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση. Γιώργος Σ. Ποταμίτης Γαστρεντερολόγος-Παθολόγος Ηπατολόγος Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση Από την διάγνωση στην θεραπεία Γιώργος Σ. Ποταμίτης Γαστρεντερολόγος-Παθολόγος Ηπατολόγος Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση φυσιολογική ΓΟΠ ένα φυσιολογικό φαινόμενο, που κατά

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της λειτουργίας

Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση λειτουργίας ΓΕΣ Νευρική Υποβλεννογόνιο πλέγμα (πλέγμα Meissner) ΛΕ, ΠΕ Μυεντερικό πλέγμα (πλέγμα Auerbach) Από τον οισοφάγο μέχρι το ορθό Ορμονική Ρύθμιση της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος της Μανομετρίας στην Χειρουργική της Γαστροοισοφαγικής Συμβολής Δημήτριος Θεοδώρου Χειρουργός Μονάδα Χειρουργικής Ανώτερου Πεπτικού Ά Προπ. Χειρουργική Κλιν. Πανεπιστημίου Αθηνών Χειρουργική της

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ Κ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ Κ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ Κ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ Διαταραχές Κινητικότητας Οισοφάγου Επαμεινώνδας Β. Τσιάνος,M.D.,Ph.D Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γαστροοισοφαγική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

GI Motility online (May 2006) doi:10.1038/gimo20

GI Motility online (May 2006) doi:10.1038/gimo20 ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Κωνσταντίνος Β. Βασιλειάδης Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών 1 ποιο μανομετρικό εύρημα αποκλείει τη διάγνωση της αχαλασίας σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης»

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα της γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου

Το πρόβλημα της γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου Το πρόβλημα της γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου Νικόλαος Χ. Γραμματικός Γαστρεντερολόγος, Επιμελητής Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΠΝΘ Ιπποκράτειο Dent et al. Gut 1999 (Suppl 2) Η γαστροοισοφαγική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΣΟ=ΦΕΡΩ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΟΙΣΟ + ΦΑΓΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ Ι. ΤΟΜΟΣ

ΟΙΣΟ=ΦΕΡΩ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΟΙΣΟ + ΦΑΓΟΣ ΠΕΡΙΚΛΗΣ Ι. ΤΟΜΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΟΙΣΟ + ΦΑΓΟΣ = ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΠΟΥ ΦΕΡΕΙ ΤΟ ΦΑΓΗΤΟ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ ΟΙΣΟ=ΦΕΡΩ ΦΑΓΟΣ=ΦΑΓΗΤΟ ΠΕΡΙΚΛΗΣ Ι. ΤΟΜΟΣ Λέκτορας Χειρουργικής Θώρακα Β Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα Χ. Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. 34η Ενημερωτική Ημερίδα της Α Παιδιατρικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗ

ΓΑΣΤΡΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗ ΓΑΣΤΡΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗΣ ΚΑΙ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ GERD (γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση) Montreal consensus: Kατάσταση που αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Έτος Σημαντικά γεγονότα 1981 G. Iddan,, P. Scapa η ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπεψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα: Δεδομένα από δύο διδακτορικές διατριβές

Δυσπεψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα: Δεδομένα από δύο διδακτορικές διατριβές ΘεραπευτικΑ προβληματα ÐÑÁÊÔÉÊÁ συσχετιζομενα 12ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ με ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ το ΕλικοβακτηρΙδιο ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ του πυλωρου ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2007 Δυσπεψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στην Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν. " ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ" ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΜΙΧΑΗΛ Λ. ΣΙΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.  ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΜΙΧΑΗΛ Λ. ΣΙΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν. " ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ" ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΜΙΧΑΗΛ Λ. ΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΙΚΟΒΑΚΤΗΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ. Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ

12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ. Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ 12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ Απλή γαστρίτιδα Ατροφική γαστρίτιδα Εντερική μεταπλασία Δυσπλασία Αδενοκαρκίνωμα Correa P. Cancer Res 1992; 52: 6735-40

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές αντιμετώπισης της δυσπεψίας βασισμένες στο Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού

Στρατηγικές αντιμετώπισης της δυσπεψίας βασισμένες στο Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού ΣτρατηγικΕς αντιμετωπισης ÐÑÁÊÔÉÊÁ της 11ïõ δυσπεψιας ÅËËÇÍÉÊÏÕ βασισμενες ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ στο ÃÉÁ ΕλικοβακτηρΙδιο ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ του πυλωρου ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2006 Στρατηγικές αντιμετώπισης της δυσπεψίας

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος και Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Εκριζώνουμε ή όχι; Η άποψη κατά

Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος και Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Εκριζώνουμε ή όχι; Η άποψη κατά ÐÑÁÊÔÉÊÁ 13ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2008 Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος και Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: Εκριζώνουμε ή όχι; Η άποψη κατά Αδάμ Αδαμόπουλος Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο δεδομένου ότι οι άνθρωποι σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς εκτίθενται σε αυτό ( second hand smoke SHS ). Εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση ISBN 978-960-372-111-6 Περιεχόμενα ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση Σπύρος Δ. Λαδάς Καθηγητής Παθολογίας & Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κεφάλαιο 1 Δ. Πολύμερος, Σ. Λαδάς ΔΥΣΦΑΓΙΑ...1

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Ιπποκράτειο Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Λαζαρίδης Νίκος 23 Μαΐου 2012 Ονοματολογία Πρωτοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη COOH Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη HOOC COOH H 2 H 2 H 2 COOH Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη HOOC COOH HOOC COOH O H 2 Α-κετογλουταρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Α Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΑΠΝΟΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ο όρος αναπνοήαναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση. Πόσο ενήμεροι είναι οι ιατροί της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας;

Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση. Πόσο ενήμεροι είναι οι ιατροί της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας; 000-000_ XORTI 22/1/2008 11:54 ÂÏ 165 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ M. Χόρτη Β. Λαχανάς Ζ. Μπέσσας Ι. Παπαγιάννης Γ. Καρατζιάς Σ. Παπουλιάκος Θ. Καφφές Ωτορινολαρυγγολογική κλινική Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις Καταστάσεις Φωνητικών Χορδών

Καλοήθεις Καταστάσεις Φωνητικών Χορδών Καλοήθεις Καταστάσεις Φωνητικών Χορδών Oξύ τραύμα ή χρόνιος ερεθισμός προκαλεί αλλαγές στον βλεννογόνο των φωνητικών χορδών που μπορεί να οδηγήσει σε πολύποδες, όζους, κοκκιώματα ή κύστες. Ο ασθενής παραπονιέται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ( Η!ΚΑΤΑΠΟΣΗ!ΕΙΝΑΙ!ΈΝΑ! ΣΥΝΘΕΤΟ!ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ! ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ!:! ΤΟ!ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ! ΣΤΕΛΕΧΟΣ! ΠΕΝΤΕ!ΚΡΑΝΙΑΚΑ!ΝΕΥΡΑ! και!! 25!ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ!ΜΥΕΣ!

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ( Η!ΚΑΤΑΠΟΣΗ!ΕΙΝΑΙ!ΈΝΑ! ΣΥΝΘΕΤΟ!ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ! ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ!:! ΤΟ!ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ! ΣΤΕΛΕΧΟΣ! ΠΕΝΤΕ!ΚΡΑΝΙΑΚΑ!ΝΕΥΡΑ! και!! 25!ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ!ΜΥΕΣ! ΚΑΤΑΠΟΣΗ(!ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ! ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ!ΤΡΟΦΩΝ! ΑΠΟ!ΤΟ!ΣΤΟΜΑ!ΕΩΣ! ΤΟ!ΣΤΟΜΑΧΙ! ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ!ΤΗΣ! ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ! ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ!ΚΑΙ!ΤΗΣ! ΜΥΙΚΗΣ!ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ:! ΤΟΥ!ΣΤΟΜΑΤΟΣ!!ΤΟΥ!ΦΑΡΥΓΓΑ!ΚΑΙ!!ΤΟΥ!ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ! ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ( Η!ΚΑΤΑΠΟΣΗ!ΕΙΝΑΙ!ΈΝΑ!

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό έλκος. Δημήτριος Χριστοδούλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Πεπτικό έλκος. Δημήτριος Χριστοδούλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Πεπτικό έλκος Δημήτριος Χριστοδούλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Φυσιολογία στομάχου Κένωση στομάχου Χάλαση υποδοχής (μέσω Χ, 30 λεπτά) Βηματοδότηση στο μείζον τόξο σώμα

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ψιλόπουλος Γαστρεντερολόγος Επιστημ. Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών

Δημήτριος Ψιλόπουλος Γαστρεντερολόγος Επιστημ. Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριος Ψιλόπουλος Γαστρεντερολόγος Επιστημ. Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών AGA Medical Position Statement on the Diagnosis and Management of Colorectal Neoplasia in Inflammatory Bowel Disease Gastroenterology

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ανατομία

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ανατομία ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 28-11-05 Μάθημα 8ο ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ανατομία Στόμα Φάρυγγας Επιγλωττίδα Οισοφάγος Στομάχι Ήπαρ Πάγκρεας Λεπτό Έντερο Παχύ Έντερο Ορθό Απευθυσμένο 1 ΟΙΣΟΦΑΓΟΣ Σωλήνας 22 25 εκ. & διάμετρο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση. Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος

Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση. Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος Τι είναι ο βήχας (ένα ή δύο παρόµοια πράγµατα;) Widdicombe J Fonata G: Cough: What s in a name?

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΩΝ Ζωή Σ. Πολυζοπούλου Αναπλ.καθηγήτρια, DipECVCP Διαγνωστικό Εργαστήριο Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ (ΚΝΣ-ΑΝΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων»

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ «Ενδοσκοπική Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος Επιμελητής Α Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Περίγραμμα ομιλίας Ενδείξεις ενδοσκόπησης Συνήθεις ενδοσκοπικές βλάβες Σύστημα ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

EUS ERCP HALO Radioablation

EUS ERCP HALO Radioablation ΜΟΝΤΕΡΝΕΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΟΙ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΤΗΝ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ EUS ERCP HALO Radioablation Του Ιατρού Χρήστου Β. Καραλή, M.D. Ειδικού Παθολόγου Γαστρεντερολόγου Ενδοσκόπου Ηπατολόγου του Κυανού Σταυρού Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΠΝ και εκρίζωση Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού: Kατά

ΓΟΠΝ και εκρίζωση Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού: Kατά ÐÑÁÊÔÉÊÁ 11ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ ΥΠΕΡ ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2006 ΓΟΠΝ και εκρίζωση Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού: Kατά Απόστολος Μαντίδης Δεν μπορεί να δοθεί μια σαφής απάντηση στο

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και εξωγαστρικός καρκίνος

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και εξωγαστρικός καρκίνος ÐÑÁÊÔÉÊÁ 13ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2008 Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και εξωγαστρικός καρκίνος Απόστολος Νταϊλιάνας Η συσχέτιση του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΙΤΙΣ Οξεία φλεγµονή του οισοφάγου που χαρακτηρίζεται από οπισθοστερνικό πόνο και άλλοτε άλλου βαθµού δυσφαγία.

ΟΞΕΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΙΤΙΣ Οξεία φλεγµονή του οισοφάγου που χαρακτηρίζεται από οπισθοστερνικό πόνο και άλλοτε άλλου βαθµού δυσφαγία. ΟΞΕΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΙΤΙΣ Οξεία φλεγµονή του οισοφάγου που χαρακτηρίζεται από οπισθοστερνικό πόνο και άλλοτε άλλου βαθµού δυσφαγία. Ιστολογικά: υπεραιµία επιπολής εξελκώσεις νέκρωση Φλεγµονή - λοίµωξη ανωτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπεψία. Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας

Δυσπεψία. Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Δυσπεψία Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Δυσπεψία Συνεχής ή υποτροπιάζων πόνος ή βάρος ή δυσφορία στο επιγάστριο Αίτια οργανικά λειτουργικά Ενδοκοιλιακά οργανικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΩΑΝΝΗΣ Χ. Π ΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ Γενικός Αρχίατρος Θωρακοχειρουργός, Διευθυντής Θωρακοχειρ/κού Τµ. 424 ΓΣΝΕ

Ι ΩΑΝΝΗΣ Χ. Π ΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ Γενικός Αρχίατρος Θωρακοχειρουργός, Διευθυντής Θωρακοχειρ/κού Τµ. 424 ΓΣΝΕ Ι ΩΑΝΝΗΣ Χ. Π ΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ Γενικός Αρχίατρος Θωρακοχειρουργός, Διευθυντής Θωρακοχειρ/κού Τµ. 424 ΓΣΝΕ Κ. Αλεξιάδη 7 55132 ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ Τηλ./ Fax: 231 0434622 Κινητό: 697 7233088 ΟΙΣΟΦΑΓΙΤΙΔΑ, ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ &

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα