«Τεχνικο-οικονομική ανάλυση των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Τεχνικο-οικονομική ανάλυση των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων»"

Transcript

1 «Τεχνικο-οικονομική ανάλυση των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων» ΔΙΑΤΡΙΒΗ Που υποβλήθηκε στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση του Τμήματος Περιβάλλοντος ως μέρος των απαιτήσεων για την απόκτηση Διπλώματος Ειδίκευσης στην Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση «Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση» Κατσαρός Φ. Βασίλειος Επιβλέπων καθηγητής: Χαραλαμπόπουλος Δίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Περιβάλλοντος Μυτιλήνη Φεβρουάριος 2010

2

3 «Τεχνικο-οικονομική ανάλυση των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων» ΔΙΑΤΡΙΒΗ Που υποβλήθηκε στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση του Τμήματος Περιβάλλοντος ως μέρος των απαιτήσεων για την απόκτηση Διπλώματος Ειδίκευσης στην Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση «Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση» Κατσαρός Φ. Βασίλειος Επιβλέπων καθηγητής: Χαραλαμπόπουλος Δίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Περιβάλλοντος Μυτιλήνη Φεβρουάριος 2010 i

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ενεργειακή απαίτηση στο περιβάλλον των κτιρίων είναι ένα σημαντικό ζήτημα. Η αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων, ως μέσο για να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος της μείωσης των εκπομπών CO 2, συγκαταλέγεται στους παράγοντες που επηρεάζουν σημαντικά στη διαμόρφωση της ευρύτερης ενεργειακής πολιτικής. Στην Ελλάδα, ο οικιακός τομέας είναι υπεύθυνος για το 25% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης, το 60% της οποίας καταναλώνεται για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης. Παράλληλα, το ελληνικό κτιριακό απόθεμα απαρτίζεται κυρίως από παλιές κατασκευές, με χαρακτηριστική την ανεπαρκή θερμομόνωση του κτιριακού τους κελύφους. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται το ενεργειακό και το οικονομικό όφελος που προκύπτει από την εφαρμογή επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης θερμικής ενέργειας στον οικιακό τομέα. Η βασική διαπίστωση έγκειται στο γεγονός πως παρότι επιτυγχάνεται αξιόλογο ποσό εξοικονόμησης ενέργειας, το οικονομικό όφελος παρουσιάζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και υπό προϋποθέσεις. Σκοπός της εργασίας είναι να αναδείξει τις πιο συμφέρουσες επιλογές μεταξύ των επεμβάσεων που εξετάζονται, διευκολύνοντας τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του επενδυτικού κοινού. ABSTRACT Energy demand in the environment of buildings is an important issue. One of the factors that influence considerably the configuration of the general energy policy is the increase of the energy efficiency of buildings, as a means of achieving the ulterior objective, which is the reduction of the emissions of CO2. In Greece, the domestic sector is responsible for 25% of the total energy consumption, 60% of which is used for the coverage of heating needs. At the same time, the Greek building stock is composed mainly from old constructions, whose building shell has insufficient thermal insulation. Τhis thesis examines the energy and economical profit that results from the implementation of energy upgrading interventions, which aim at the reduction of the thermal energy consumption in the domestic sector. The basic conclusion is the fact that, despite the remarkable energy saving that is being accomplished, the economical profit appears only in specific cases and under certain conditions. This thesis aims to indicate the most profitable among the examined interventions, facilitating this way the decision making process of the investors. ii

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός της εργασίας Δομή της εργασίας... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Εισαγωγή: Ενέργεια και Κτίριο Κτιριακός τομέας: Υφιστάμενη κατάσταση Κτιριακό απόθεμα Ενεργειακό ισοζύγιο Ενεργειακή κατανάλωση στον τριτογενή τομέα Ενεργειακή αποδοτικότητα κτιρίων Οι ορισμοί της ενεργειακής αποδοτικότητας Μέτρα εξοικονόμησης και ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών Επεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος Επεμβάσεις στα συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού Ορθολογική ενεργειακή χρήση και επεμβάσεις χαμηλού κόστους Βιοκλιματικός σχεδιασμός κτιρίων Οι περιορισμοί της ενεργειακής αποδοτικότητας Θεσμικό πλαίσιο και πολιτικές κινήτρων Οικονομική αξιολόγηση των επεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Δεδομένα κτιριακού αποθέματος και επιλογή επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης (1 ο Στάδιο) Κατανομές κτιριακού αποθέματος και καθορισμός των κτιρίων-στόχος Ενεργειακή κατανάλωση και επεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης Οικονομική αξιολόγηση των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης (2 ο Στάδιο) Υπολογισμός εξοικονόμησης ενέργειας Υπολογισμός οικονομικού οφέλους iii

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ανάλυση των αποτελεσμάτων Συζήτηση Ανάλυση SWOT ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ iv

7 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 2.1 Κατανομή κτιρίων ανά χρήση... 4 Πίνακας 2.2 Κατανομή κτιρίων βάσει της χρονολογίας κατασκευής τους... 5 Πίνακας 2.3 Νομοί της Ελλάδας ανά κλιματική ζώνη... 6 Πίνακας 2.4 Κατανομή κτιρίων ανά κλιματικά ζώνη... 7 Πίνακας 2.5 Συντελεστές θερμοπερατότητας(u-values) υαλοπινάκων Πίνακας 2.6 Μέγιστη επιτρεπόμενη θερμοπερατότητα του κτιριακού κελύφους ανά κλιματική ζώνη Πίνακας 2.7 Απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης νέων λεβήτων Πίνακας 2.8 Κατηγορίες αποδοτικότητας νέου λέβητα Πίνακας 3.1 Αναλογία εφαρμογής μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, πριν και μετά το Πίνακας 3.2 Μέση ετήσια θερμική κατανάλωση σε κατοικίες <1980 ανά κλιματική ζώνη (ΚWh/m 2 ) Πίνακας 3.3 Συνολική επιφάνεια κατοικιών <1980 ανά κλιματική ζώνη (m 2 ) Πίνακας 3.4 Ποσοτικά δεδομένα για τον υπολογισμό εξοικονόμησης ενέργειας στο κτιριακό κέλυφος Πίνακας 3.5 Διάρκεια ζωής και κόστος υλικών ενεργειακής αναβάθμισης Πίνακας 4.1 Ενεργειακό και οικονομικό όφελος των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης Πίνακας 4.2 Ενεργειακό και οικονομικό όφελος του συνδυασμού επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης Πίνακας 4.3 Οικονομικό όφελος των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης με 30% επιδότηση Πίνακας 4.4 Οικονομικό όφελος των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης με 50% επιδότηση Πίνακας 4.5 Οικονομικό όφελος του συνδυασμού επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης με 30% επιδότηση v

8 Πίνακας 4.6 Οικονομικό όφελος του συνδυασμού επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης με 50% επιδότηση Πίνακας 5.1 Διαφορά εξοικονόμησης ενέργειας με σωστό και εσφαλμένο τρόπο υπολογισμού Πίνακας 5.2. Ανάλυση SWOT στις επεμβάσεις εξοικονόμησης θερμικής ενέργειας vi

9 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 2.1 Ποσοστίαια τελική ενεργειακή κατανάλωση ανά τομέα... 8 Σχήμα 2.2 Τελική ενεργειακή κατανάλωση των ενεργοβόρων τομέων σε ΤΙΠ... 9 Σχήμα 2.3 Ποσοστιαία κατανομή καυσίμων στον τριτογενή τομέα Σχήμα 2.4 Ενεργειακή κατανάλωση ηλεκτρισμού και πετρελαίου στις κατοικίες. 11 Σχήμα 2.5 Ενεργειακή κατανάλωση ηλεκτρισμού και πετρελαίου στο δημόσιο και εμπορικό τομέα Σχήμα 2.6 Μέση ετήσια ενεργειακή κατανάλωση ανά μονάδα επιφάνειας κτιρίων διαφόρων χρήσεων Σχήμα 2.7 Κατανομή ενεργειακής χρήσης στα κτίρια κατοικιών Σχήμα 3.1 Τα στάδια της μεθοδολογίας Σχήμα 3.2 Ποσοστιαία κατανομή κτιρίων ανά χρήση Σχήμα 3.3 Αριθμός κτιρίων και βαθμοημέρες θέρμανσης ανά κλιματική ζώνη της Ελλάδας Σχήμα 3.4 Ποσοστιαία κατανομή κτιρίων ανά κλιματική ζώνη Σχήμα 3.5 Χρονική κατανομή της οικοδομικής δραστηριότητας της Ελλάδας Σχήμα 3.6 Στάδιο επιλογής επεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια vii

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Απολύτως απαραίτητη για τη διαβίωσή μας, η ενέργεια εμφανίζεται παντού στις καθημερινές μας δραστηριότητες, από την παραγωγή των προϊόντων που καταναλώνουμε και τη μεταφορά μας, μέχρι την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης και δροσισμού στις οικίες μας. Την περίοδο από τη Βιομηχανική Επανάσταση και έπειτα, η έννοια της ενεργειακής κατανάλωσης στηρίχθηκε στην πεποίθηση πως η φύση μπορεί να αποτελέσει τη διαρκή, αστείρευτη πηγή ενεργειακών πόρων, απαραίτητων για την ανάπτυξη και την ευημερία του πολιτισμού μας. Η πεποίθηση αυτή απέκτησε σάρκα και οστά, με αποτέλεσμα την οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση του βιοτικού επιπέδου των περισσότερων λαών παγκοσμίως. Σήμερα, με τη διαπίστωση πως ο ορυκτός πλούτος της γης είναι πεπερασμένος και ότι δε μπορεί να τροφοδοτεί εσαεί την ενεργειακή παραγωγή, μια τέτοια πεποίθηση κάθε άλλο παρά αποδεκτή μπορεί να είναι. Τόσο η απειλή της κλιματικής αλλαγής όσο και ο φόβος των μελλοντικών συνεπειών της τρέχουσας οικονομικής κρίσης, έχουν καταστήσει αναγκαίο τον εκ νέου σχεδιασμό της ενεργειακής πολιτικής, με στόχο την αποδοτικότερη χρήση των ενεργειακών πόρων. Χαρακτηριστικό της σημαντικότητας του ενεργειακού ζητήματος είναι το γεγονός ότι σε παγκόσμια κλίμακα η παραγωγή και η χρήση της ενέργειας ευθύνεται για το 94% των ανθρωπογενών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) στην ατμόσφαιρα, το 45% του οποίου προέρχεται από τον κτιριακό τομέα (Περδίος, 2005). Συνεπώς, οι τρόποι με τους οποίους η ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων μπορεί να μετατραπεί από επιβαρυντική σε αποδοτική είναι αυτοί που μπορούν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του μεγαλύτερου περιβαλλοντικού προβλήματος, αυτού της υπερθέρμανσης του πλανήτη. 1.1 Σκοπός της εργασίας Στην παρούσα εργασία γίνεται μια προσπάθεια να εξεταστούν οι δυνατότητες αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας στα κτίρια, συνεκτιμώντας διάφορες παραμέτρους. Αρχικά μελετώνται τα χαρακτηριστικά του κτιριακού αποθέματος της Ελλάδας, όπως είναι η παλαιότητα, η γεωγραφική κατανομή και η ενεργειακή τους απαίτηση, με σκοπό τη δημιουργία ενός υποσυνόλου κτιρίων στο οποίο οι εφαρμογές μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας θα συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της 1

12 συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης. Στη συνέχεια γίνεται η επιλογή συγκεκριμένων επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης και υπολογίζεται το ενεργειακό και το οικονομικό όφελος από την εφαρμογή τους. Εν τέλει, και μέσω της ανάλυσης των αποτελεσμάτων που παρήχθησαν, αναδεικνύονται οι πιο συμφέρουσες επεμβάσεις τόσο από ενεργειακής όσο και από οικονομικής πλευράς, βοηθώντας μελλοντικά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων του ενδιαφερόμενου κοινού. 1.2 Δομή της εργασίας Η ανάπτυξη της παρούσας εργασίας έγινε σε έξι (6) Κεφάλαια, καθένα από τα οποία έχει διακριτό ρόλο, ενώ είναι διατυπωμένα σύμφωνα με συγκεκριμένη ακολουθία ούτως ώστε να διευκολύνεται ο αναγνώστης. Στο 1 ο Κεφάλαιο γίνεται μια αναφορά στη σημαντικότητα του ενεργειακού ζητήματος σήμερα, ενώ στη συνέχεια παρουσιάζεται ο σκοπός της εργασίας και η δομή αυτής. Στο 2 ο Κεφάλαιο παρουσιάζονται τα στοιχεία από τη βιβλιογραφική έρευνα της εργασίας όσον αφορά στο ζήτημα της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων και των μέσων που μπορεί αυτή να επιτευχθεί. Αναλυτικότερα, το Κεφάλαιο 2 περιλαμβάνει: τα χαρακτηριστικά του ελληνικού κτιριακού αποθέματος, τα δεδομένα της ενεργειακής κατανάλωσης στον οικιακό τομέα, τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο που αφορά στην ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, και τέλος την οικονομική αξιολόγηση των επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης. Στο 3 ο Κεφάλαιο παρουσιάζεται η μεθοδολογία με την οποία προσεγγίστηκε το αντικείμενο μελέτης, η οποία αναπτύσσεται σε δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο ορίζονται τα κτίρια-στόχος, το υποσύνολο δηλαδή των κτιρίων με το μεγαλύτερο δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας, ενώ στο δεύτερο στάδιο υπολογίζεται το ενεργειακό και το οικονομικό όφελος των επιλεχθέντων επεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης. Στο 4 ο Κεφάλαιο παρουσιάζονται οι πίνακες των αποτελεσμάτων από τους υπολογισμούς που προηγήθηκαν και περιγράφεται συνοπτικά το περιεχόμενό τους. Στο 5 ο Κεφάλαιο γίνεται η ανάλυση των αποτελεσμάτων καθώς και μία ανάλυση SWOT, ενώ στο 6 ο Κεφάλαιο διατυπώνονται τα τελικά συμπεράσματα. 2

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 2.1 Εισαγωγή: Ενέργεια και Κτίριο Τα κτίρια απαιτούν ενέργεια κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, τόσο με άμεσο όσο και με έμμεσο τρόπο. Άμεσα κατά την κατασκευή, λειτουργία, ανακαίνιση και τελικά κατεδάφισή τους και έμμεσα για την παραγωγή των υλικών δόμησης καθώς και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των εγκαταστάσεων με τις οποίες εξοπλίζονται (Sartori & Hestnes, 2007). Η ενεργειακή συμπεριφορά ενός κτιρίου εξαρτάται καταρχάς από τα κατασκευαστικά υλικά που επιλέγονται για την οικοδόμησή του. Η εξόρυξη, η παραγωγή, η μεταφορά, η χρήση και τελικά η αποδόμηση, είναι οι παράγοντες από τους οποίους ένα υλικό αποκτά την ενεργειακή του ταυτότητα (Μπαλαράς, 2001). Το ποσό της ενέργειας που ενσωματώνεται σε ένα υλικό επομένως, είναι ένα από τα στοιχεία που ορίζουν το κατασκευαστικό υλικό ως επιβαρυντικό ή όχι προς το περιβάλλον. Τα άλλα στοιχεία αναφέρονται στις ιδιότητες που έχει το υλικό ως αγωγός της θερμότητας καθώς επίσης και στη χημική του σύσταση που επηρεάζει την ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό ενός κτιρίου, επομένως και την ανθρώπινη υγεία. Εκτός των κατασκευαστικών υλικών, η ενεργειακή συμπεριφορά ενός κτιρίου καθορίζεται και από τον ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό και τη χρήση αυτού. Πιο συγκεκριμένα, καθορίζεται από την παλαιότητα και την τεχνολογία των εγκαταστάσεων θέρμανσης και ψύξης αλλά και από τη συνέπεια στη χρήση τους από τον άνθρωπο. Η ορθολογική ενεργειακή χρήση άλλωστε από τους τελικούς χρήστες θεωρείται άκρως σημαντική στην προσπάθεια αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας ενός κτιρίου. Αναμφισβήτητα η σχέση μεταξύ ενέργειας και κτιρίου είναι πολύπλοκη. Κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη δημιουργία ενός ενεργειακά αποδοτικού κτιρίου, πρέπει να συνεκτιμηθεί ένας μεγάλος αριθμός παραμέτρων, που προϋποθέτει πολλές φορές κατάρτιση σε ευρύ γνωστικό πεδίο. Συμπληρωματικά του ενεργειακού τομέα λοιπόν, είναι αναγκαίο να συμπεριληφθούν γνώσεις σε θέματα όπως αυτά της μικροκλιματικής, της συμπεριφοράς των υλικών και της φυσικής του κελύφους, γεγονός που προϋποθέτει με τη σειρά του τη συνεργασία μελετητών και εμπειρογνωμόνων διάφορων ειδικοτήτων (Ευθυμιόπουλος, 2005). 3

15 2.2 Κτιριακός τομέας: Υφιστάμενη κατάσταση Κτιριακό απόθεμα Όταν γίνεται αναφορά στον κτιριακό τομέα εννοείται το σύνολο των κτιρίων που περιλαμβάνονται στον οικιακό τομέα, στον εμπορικό τομέα και στον τομέα δημόσιας διοίκησης. Συγκεκριμένα, εκτός από τα κτίρια κατοικίας, στον κτιριακό τομέα συγκαταλέγονται τα γραφεία και τα εμπορικά καταστήματα, τα ξενοδοχεία, τα νοσοκομεία, τα σχολεία, καθώς και κτίρια άλλων χρήσεων, όπως είναι τα αθλητικά κέντρα, οι εκκλησίες, τα εργαστήρια κ.ά. Στις χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης ο οικιακός τομέας αριθμεί περίπου 196 εκατομμύρια κτίρια κατοικίας, το 69% των οποίων είναι συγκεντρωμένο στις χώρες της Γερμανίας (18,6%), Ιταλίας (13,8%), Ηνωμένου Βασιλείου (13,2%), Γαλλίας (12,7%) και Ισπανίας (10,8%) ενώ η αναλογία του ελληνικού κράτους είναι μόλις 2% (Anastaselos et al., 2009; Balaras et al., 2007). Όπως παρουσιάζεται στη βάση δεδομένων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδας (ΕΣΥΕ), η κατανομή των κτιρίων ανά χρήση σύμφωνα με την απογραφή της 1 ης Δεκεμβρίου 2000 αποτυπώνεται στον Πίνακα 2.1. Από το σύνολο των κτιρίων, είναι κτίρια κατοικίας, είναι γραφεία και εμπορικά καταστήματα, ξενοδοχεία, σχολεία, νοσοκομεία και κτίρια άλλων χρήσεων. Πίνακας 2.1 Κατανομή κτιρίων ανά χρήση Χρήσεις κτιρίων Αριθμός κτιρίων Κατοικίες Νοσοκομεία Καταστήματα - Γραφεία Σχολεία Ξενοδοχεία Άλλες χρήσεις Σύνολο (Πηγή: ΕΣΥΕ, 2000) 4

16 Όσον αφορά στη χρονική περίοδο κατασκευής, το 50% των υφιστάμενων κτιρίων κατοικίας για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατασκευάστηκε πριν το 1970, ενώ περίπου το 34% κατασκευάστηκε την περίοδο (Poel et al., 2007). Για τις ίδιες χρονικές περιόδους στην Ελλάδα αλλά για το συνολικό κτιριακό απόθεμα, κατασκευάστηκε το 52% και 37% αντιστοίχως (www.statistics.gr). Στον Πίνακα 2.2 αποτυπώνεται αναλυτικά η οικοδομική δραστηριότητα του περασμένου αιώνα. Πίνακας 2.2 Κατανομή κτιρίων βάσει της χρονολογίας κατασκευής τους Χρονική περίοδος Αριθμός κτιρίων < > υπό κατασκευή δε δηλώθηκε Σύνολο (Πηγή: ΕΣΥΕ, 2000) Αξιοσημείωτο είναι ότι τα περισσότερα από τα υφιστάμενα κτίρια χτίστηκαν πριν το 1980 με την οικοδομική δραστηριότητα να κορυφώνεται την περίοδο Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το ότι δεν προβλέπονταν χρήση μονωτικών υλικών στην κατασκευή των κτιρίων πριν το 1980, προβάλλει σήμερα τα μεγάλα περιθώρια εξοικονόμησης ενέργειας από τις μετατροπές των παλαιών αυτών κτιρίων. Το έτος 1979 εισήχθη στην ελληνική νομοθεσία ο Κανονισμός Θερμομόνωσης Κτιρίων (ΚΘΚ - ΦΕΚ 362/ ), ακολουθώντας τις αντίστοιχες ενεργειακές πολιτικές άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπως της Γαλλίας και της Γερμανίας το έτος Αφορμή των κανονισμών περί θερμομόνωσης των κτιρίων στάθηκε η μεγάλη πετρελαϊκή κρίση του 1973 που ανέδειξε το πρόβλημα της εξάντλησης των ορυκτών καυσίμων και τη σημαντικότητα στα ζητήματα εξοικονόμησης της ενέργειας (www.buildings.gr) 5

17 Έως το 1980, όπου έγινε υποχρεωτική από τον ΚΘΚ η θερμομόνωση των νέων κτιρίων, οι ελληνικές κτιριακές κατασκευές ήταν ελλιπώς ως ανεπαρκώς μονωμένες, το μεγαλύτερο ποσοστό των οποίων παραμένει και σήμερα. Συνολικά στην Ελλάδα, ένα ποσοστό κτιρίων μεγαλύτερο του 90% δε διαθέτει εξωτερική μόνωση τοίχων, περίπου 70% διαθέτουν οροφές με ακατάλληλη θερμική συμπεριφορά, ενώ το 95% είναι εξοπλισμένο με μονά τζάμια (Ευθυμιόπουλος, 2005). Ενδεικτικό είναι ότι η μέση ετήσια ζήτηση θερμικής ενέργειας για τις ελληνικές κατοικίες που χτίστηκαν πριν το 1980 είναι περίπου 140 KWh/m 2 σε σπίτια και 96 KWh/m 2 σε διαμερίσματα, ενώ για τα σύγχρονα κτίρια εκτιμάται σε KWh/m 2 και KWh/m 2, αντιστοίχως (Balaras et al., 2005). Αναφορικά με τη γεωγραφική κατανομή των ελληνικών κτιρίων, γίνεται πρώτη φορά στα πλαίσια του ΚΘΚ διαχωρισμός των νομών της Ελλάδας ανάλογα με τις κλιματολογικές τους συνθήκες, δημιουργώντας τρεις κλιματικές ζώνες. Με την αντικατάσταση του ΚΘΚ από τον Κανονισμό Ορθολογικής Χρήσης και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΟΧΕΕ - ΦΕΚ 880/Β/ ) οι κλιματολογικές ζώνες γίνονται τέσσερις, καθεμία από τις οποίες ορίζει ένα κοινό μέγεθος απαίτησης για την ενεργειακή κατανάλωση των νομών που περικλείει. Οι νομοί κάθε κλιματικής ζώνης φαίνονται στον Πίνακα 2.3. Πίνακας 2.3 Νομοί της Ελλάδας ανά κλιματική ζώνη Α Ζώνη Ν. Ηρακλείου, Ν. Λασιθίου, Ν. Χανίων, Ν. Ρεθύμνου, Ν. Κυκλάδων, Ν. Δωδεκανήσου, Ν. Σάμου, Ν. Κεφαλληνίας, Ν. Ζακύνθου, Ν. Λακωνίας, Ν. Αργολίδας, Ν. Μεσσηνίας Β Ζώνη Ν. Κορινθίας, Ν. Αχαΐας, Ν. Ηλείας, Ν. Αιτωλοακαρνανίας, Ν. Γ Ζώνη Δ Ζώνη Φθιώτιδας, Ν. Βοιωτίας, Ν. Φωκίδας, Ν. Αττικής, Ν. Εύβοιας, Ν. Μαγνησίας, Ν. Λέσβου, Ν. Χίου, Ν. Κέρκυρας, Ν. Λευκάδας, Ν. Θεσπρωτίας, Ν. Πρέβεζας, Ν. Άρτας Ν. Αρκαδίας, Ν. Ευρυτανίας, Ν. Λάρισας, Ν. Ιωαννίνων, Ν. Καρδίτσας, Ν. Τρικάλων, Ν. Ημαθίας, Ν. Πέλλας, Ν. Πιερίας, Ν. Κιλκίς, Ν. Θεσσαλονίκης, Ν. Χαλκιδικής, Ν. Σερρών, Ν. Καβάλας, Ν. Δράμας, Ν. Ξάνθης, Ν. Ροδόπης, Ν. Έβρου Ν. Κοζάνης, Ν. Γρεβενών, Ν. Φλώρινας, Ν. Καστοριάς (Πηγή: ΚΟΧΕΕ - ΦΕΚ 880/Β/ ) 6

18 Περαιτέρω στοιχεία όπως ο αριθμός των κτιρίων και το εύρος των βαθμοημερών θέρμανσης για κάθε κλιματική ζώνη, παρουσιάζονται στον Πίνακα 2.4. Πίνακας 2.4 Κατανομή κτιρίων ανά κλιματικά ζώνη Κλιματικές Ζώνες Βαθμοημέρες θέρμανσης Αριθμός κτιρίων Α Ζώνη Β Ζώνη Γ Ζώνη Δ Ζώνη (Πηγή: ΕΣΥΕ, 2000) Η Β Ζώνη περιλαμβάνει 17 νομούς και σχεδόν το μισό του συνόλου των κτιρίων της Ελλάδας, αφού σε αυτήν συγκαταλέγεται ο νομός Αττικής, ενώ η Δ Ζώνη που αποτελείται από τους 4 πιο ψυχρούς νομούς αριθμεί τα λιγότερα κτίρια στη χώρα. Όσον αφορά τις βαθμοημέρες θέρμανσης, ο υπολογισμός τους αποτελεί μία από τις πλέον διαδεδομένες μεθόδους εκτίμησης της ενεργειακής κατανάλωσης για τη θέρμανση των κτιρίων. Παρόλαυτα, ο ακριβής υπολογισμός τους απαιτεί αναλυτικά θερμοκρασιακά δεδομένα, η πρόσβαση στα οποία δεν είναι δυνατή για την πλειονότητα των μελετητών με αποτέλεσμα η διαδικασία να καθίσταται δύσκολη έως και αδύνατη. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού χρησιμοποιούνται συνήθως οι μέσες μηνιαίες θερμοκρασίες (Matzarakis & Balafoutis, 2004). Συγκεκριμένα, οι βαθμοημέρες θέρμανσης ορίζονται ως το γινόμενο των ημερών που τίθεται σε λειτουργία το σύστημα θέρμανσης ενός κτιρίου επί τη διαφορά της επιθυμητής εσωτερικής θερμοκρασίας και της μέσης εξωτερικής θερμοκρασίας για την περίοδο ενός έτους, εκφράζοντας ουσιαστικά την ανάγκη επέμβασης στη θερμοκρασία του κτιρίου με σκοπό την επίτευξη της θερμικής άνεσης (Buyukalaca et al., 2001). Υπολογίζονται δε ως εξής: ΒΘ = η*(θ β -θ ε ), όπου: ΒΘ : βαθμοημέρες θέρμανσης η : αριθμός ημερών λειτουργίας του συστήματος θέρμανσης για ένα έτος θ β : επιθυμητή εσωτερική θερμοκρασία κτιρίου (θερμοκρασία βάσης) θ ε : μέση εξωτερική θερμοκρασία 7

19 2.2.2 Ενεργειακό ισοζύγιο Η αποτύπωση της ενεργειακής κατάστασης μιας χώρας για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα αποτελεί το ενεργειακό της ισοζύγιο. Το ενεργειακό ισοζύγιο είναι ένα λογιστικό σύστημα που περιγράφει τη ροή της ενέργειας σε μια οικονομία και μπορεί να αποτελέσει πηγή πληροφοριών για τον επενδυτικό σχεδιασμό σε διαφορετικούς τομείς του ενεργειακού συστήματος (Swisher et al., 1997). Παρουσιάζεται σε μορφή πίνακα, με τις ενεργειακές ροές να αποτελούν τον κάθετο άξονα και τα ενεργειακά προϊόντα τον οριζόντιο, ενώ τα ποσοτικά του στοιχεία έχουν αναχθεί σε κοινή μονάδα μέτρησης με πιο συνήθη, τους τόνους ισοδύναμου πετρελαίου (ΤΙΠ). Όσον αφορά στις ενεργειακές ροές, αυτές χωρίζονται σε τρεις υποπίνακες. Στον πρώτο περιγράφεται η μετάβαση από την πρωτογενή παραγωγή στην ακαθάριστη εγχώρια κατανάλωση της χώρας, ενώ στον δεύτερο απεικονίζονται τα δεδομένα του τομέα μετατροπής. Ο τρίτος υποπίνακας παρουσιάζει την τελική ενεργειακή κατανάλωση για κάθε ενεργειακό τομέα: βιομηχανία, μεταφορές, αγροτικός τομέας, εμπορικός και τομέας δημόσιας διοίκησης, οικιακός τομέας, τα δεδομένα του οποίου θα αναλυθούν στην παρούσα υπο-ενότητα. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κτιριακός τομέας ευθύνεται για το 40,3% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης, το 25,4% του οποίου ανήκει στον οικιακό τομέα (Balaras et al., 2007). Αντίστοιχα για την Ελλάδα (Σχήμα 2.1), ο οικιακός τομέας για το έτος 2007 κατανάλωσε το 24,27% του συνόλου, κατατάσσοντάς τον δεύτερο μετά τον τομέα των μεταφορών με ποσοστό 40,12% (www.ypan.gr). Σχήμα 2.1 Ποσοστίαια τελική ενεργειακή κατανάλωση ανά τομέα 8

20 Στη συνέχεια, απεικονίζεται στο Σχήμα 2.2 η πορεία της ενεργειακής κατανάλωσης του οικιακού τομέα σε σύγκριση με τους τομείς της βιομηχανίας και των μεταφορών εκφρασμένη σε ΤΙΠ, για την περίοδο Σχήμα 2.2 Τελική ενεργειακή κατανάλωση των ενεργοβόρων τομέων σε ΤΙΠ Η τελική ενεργειακή κατανάλωση του τομέα των μεταφορών ακολουθεί σταθερή ανοδική πορεία με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 2,81% από το έτος 2000 έως το Το αντίστοιχο ποσοστό αύξησης για τον οικιακό τομέα είναι 2,54% και οφείλεται κυρίως στην αυξημένη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας που έγκειται στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου, ενώ τέλος στον τομέα της βιομηχανίας παρατηρείται μείωση με μέσο ετήσιο ρυθμό 0,14%. Το τελευταίο γεγονός οφείλεται τόσο σε εφαρμογές μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στο βιομηχανικό τομέα, όσο και στη στασιμότητα της ίδιας της βιομηχανικής παραγωγής (Sarafidis et al., 2002) Ενεργειακή κατανάλωση στον τριτογενή τομέα Ο τριτογενής τομέας αποτελείται από τον οικιακό τομέα, τον εμπορικό και δημόσιας διοίκησης και τον αγροτικό τομέα. Το μερίδιο τελικής ενεργειακής κατανάλωσης που αναλογεί σε κάθε επιμέρους τομέα του τριτογενή για το 2007 είναι 62,24% για τον οικιακό, 24,93% για τον εμπορικό και δημόσιας διοίκησης και 12,83% για τον αγροτικό τομέα, ενώ όπως φάνηκε και στο Σχήμα 2.4, στο σύνολό του ο τριτογενής ευθύνεται για το 39% περίπου της τελικής ενεργειακής 9

21 κατανάλωσης της Ελλάδας ανάμεσα στους τομείς της βιομηχανίας και των μεταφορών. Επιπλέον, ο τριτογενής τομέας ευθύνεται για το 40% του συνόλου των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) στη χώρα, αφού οι 40 εκατομμύρια τόνοι CO 2 που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα ετησίως προέρχονται από την ενέργεια που καταναλώνουμε για ψύξη, θέρμανση, μαγείρεμα, φωτισμό κ.τ.λ., στις κατοικίες αλλά και στα εμπορικά και δημόσια κτίρια (Ευθυμιόπουλος, 2005). Εκτιμάται επίσης ότι η συμμετοχή του τριτογενή τομέα στην ενεργειακή κατανάλωση θα αυξηθεί σημαντικά το προσεχή έτη, αυξάνοντας παράλληλα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 18% CO 2, 10% CO, 6% SO 2 και 4% NOx (Bakos et al., 2003). Όσον αφορά στις εκπομπές CO 2 από τα κτίρια στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2002, το 77% προήλθε από τα κτίρια κατοικίας ενώ το υπόλοιπο 23% από τα κτίρια του λοιπού τριτογενή (Gaglia et al., 2007). Η μεγαλύτερη μείωση εκπομπών CO 2 από κατοικίες για την περίοδο σημειώθηκε από τη Γερμανία με -7% (-9190 kt CO 2 ), ενώ η Ελλάδα σημείωσε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση με αναλογία 82% (+3834 kt CO 2 ) (Balaras et al., 2007). Μελετώντας την αναλογία των ενεργειακών προϊόντων που απαιτεί ο ελληνικός τριτογενής τομέας για το 2007 (Σχήμα 2.3), παρατηρείται η κυριαρχία των πετρελαϊκών προϊόντων με ποσοστό 45,31% και του ηλεκτρισμού με ποσοστό 39,75%. Η χρήση της βιομάζας έρχεται τρίτη σε πολύ μικρότερο ποσοστό από τα προαναφερθέντα, ενώ η συμμετοχή του φυσικού αερίου και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) βρίσκονται σε πολύ αρχικό στάδιο. Αξίζει να σημειωθεί πως η συμμετοχή του φυσικού αερίου στην ενεργειακή κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα έτη και να αποτελέσει το κύριο υποκατάστατο των πετρελαϊκών προϊόντων. Ενδεικτικά, το ποσοστό του πετρελαίου στην παγκόσμια παραγωγή ενέργειας μειώθηκε σε 36,7% το 2000 από το 45% του 1970, ενώ αντίστοιχα η παραγωγή φυσικού αερίου αυξήθηκε στο 22,8% από 17,2% για την ίδια χρονική περίοδο. Ήδη σε παγκόσμια κλίμακα η κατανάλωση φυσικού αερίου σημειώνει τη μεγαλύτερη αύξηση συγκριτικά με τα υπόλοιπα ορυκτά καύσιμα ενώ αναφορικά με την παραγωγή του, αυτή προβλέπεται πως θα διπλασιαστεί μέχρι το 2020 (Forouzanfar et al., 2010). 10

22 Σχήμα 2.3 Ποσοστιαία κατανομή καυσίμων στον τριτογενή τομέα Όσον αφορά τη σχέση των καυσίμων με τους επιμέρους τομείς του τριτογενή τομέα, η μεγαλύτερη ζήτηση σε πετρελαϊκά προϊόντα προέρχεται από τον οικιακό τομέα με ποσοστό 69%, ενώ ακολουθεί ο αγροτικός τομέας με 21% και ο εμπορικός με 10%. Αναφορικά με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, ο οικιακός ευθύνεται για το 45% και ο εμπορικός για το 47%, ενώ ο αγροτικός μόλις για το 8%. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τόσο τα πετρελαϊκά προϊόντα όσο και η ηλεκτρική ενέργεια παραμένουν οι μεγαλύτεροι τροφοδότες για ενεργειακή χρήση στα κτίρια κατοικίας αλλά και στα δημόσια και εμπορικά κτίρια, αποτυπώνεται παρακάτω η πορεία της κατανάλωσης των ενεργειακών αυτών προϊόντων σε ΤΙΠ για την περίοδο , στις κατοικίες (Σχήμα 2.4) και στα κτίρια του υπόλοιπου τριτογενή (Σχήμα 2.5). Σχήμα 2.4 Ενεργειακή κατανάλωση ηλεκτρισμού και πετρελαίου στις κατοικίες 11

23 Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στις κατοικίες έχει διπλασιαστεί στη διάρκεια της 20ετίας, ενώ η αντίστοιχη στο δημόσιο και εμπορικό τομέα έχει 4πλασιαστεί. Όσον αφορά την κατανάλωση πετρελαϊκών προϊόντων στις κατοικίες, αυτή επίσης έχει διπλασιαστεί την αναφερθείσα περίοδο με τάσεις σταθεροποίησης τα τελευταία έτη, ενώ στα υπόλοιπα κτίρια του τριτογενή αν και συγκριτικά πολύ χαμηλότερη από τις κατοικίες, η κατανάλωση έχει 7πλασιαστεί. Σχήμα 2.5 Ενεργειακή κατανάλωση ηλεκτρισμού και πετρελαίου στο δημόσιο και εμπορικό τομέα Παρά το γεγονός ότι το κτιριακό απόθεμα στην Ελλάδα αποτελείται κατά κύριο λόγο από κατοικίες, το μέγεθος ενεργειακής κατανάλωσης στα περισσότερα από τα υπόλοιπα κτίρια του τριτογενή τομέα παρουσιάζεται πολύ μεγαλύτερο. (Πηγή: Ευθυμιόπουλος, 2005) Σχήμα 2.6 Μέση ετήσια ενεργειακή κατανάλωση ανά μονάδα επιφάνειας κτιρίων διαφόρων χρήσεων 12

24 Στο Σχήμα 2.6 παρουσιάζεται η μέση ετήσια ενεργειακή κατανάλωση ανά μονάδα επιφάνειας κτιρίων (KWh/m 2 ) διαφόρων χρήσεων. Όπως φαίνεται, κτίρια όπως είναι τα κολυμβητήρια και τα νοσοκομεία καταναλώνουν περίπου 3 φορές περισσότερο από τις κατοικίες, ενώ άλλα όπως τα σχολεία και τα γυμναστήρια είναι χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι οι ανάγκες για θέρμανση της πισίνας ενός κολυμβητηρίου ή ο απαιτούμενος εξοπλισμός αλλά και η διάρκεια λειτουργίας ενός νοσοκομείου, απαιτούν σημαντική κατανάλωση ενέργειας. Αντιθέτως, τα σχολεία λειτουργούν 9 μήνες το χρόνο, λίγες ώρες και κυρίως τις πρωινές μιας ημέρας ενώ στα γυμναστήρια τα θερμικά κέρδη από τους προπονούντες είναι υψηλά. 2.3 Ενεργειακή αποδοτικότητα κτιρίων Οι ορισμοί της ενεργειακής αποδοτικότητας Με αρχή τη δεκαετία του 1970 και λόγω της κρίσης του πετρελαίου, παρουσιάστηκε επιτακτική η ανάγκη αναδιαμόρφωσης των ενεργειακών συστημάτων. Αυτό οδήγησε στην παρατήρηση πως ήταν διαθέσιμες πολλές οικονομικά αποδεκτές τεχνικές λύσεις όσον αφορά το ζήτημα της ενεργειακής απόδοσης στην τελική χρήση. Υπό τα νέα αυτά δεδομένα, προάχθηκε η άποψη ότι η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί παράλληλα με τη σταθεροποίηση ή και μείωση της ενεργειακής ζήτησης και παροχής, γεγονός που θα συμβάλλει στον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η ενεργειακή αποδοτικότητα ερμηνεύεται διαφορετικά ανάλογα με τη σκοπιά από την οποία προσεγγίζεται. Διακρίνεται μεταξύ άλλων η οικολογική, η επιχειρηματική και η τεχνική σκοπιά της ενεργειακής αποδοτικότητας. Η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και των εκπομπών CO 2 από την οικολογική σκοπιά είναι ο πρωταρχικός στόχος, ενώ από τη σκοπιά της επιχείρησης η μείωση του ενεργειακού κόστους αποτελεί τη βασική προτεραιότητα προκειμένου να επενδυθεί κεφάλαιο σε ενεργειακά αποδοτικό εξοπλισμό. Από τεχνικής σκοπιάς τέλος, η ενεργειακή αποδοτικότητα επιτυγχάνεται με την ελαχιστοποίηση των πρωτογενών παραγωγικών πόρων που εισρέουν σε ένα ενεργειακό σύστημα, χωρίς να μειώνεται η ποιότητα της εκροής από τη μετατροπή (Schaumann, 2007). 13

25 Οι Swisher et al., 1997 υπογραμμίζουν ως κύριο σκοπό της επιδίωξης ενεργειακής αποδοτικότητας τον περιορισμό των επιβλαβών εξωτερικοτήτων που απορρέουν από την ενεργειακή κατανάλωση, δίνοντας έμφαση κυρίως στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αλλά και στη μείωση της επικινδυνότητας από τη λειτουργία μονάδων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Την εμπορική σκοπιά της ενεργειακής αποδοτικότητας προσεγγίζουν οι Roaf & Hancock, 1992 επισημαίνοντας τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από το σχεδιασμό και τη λειτουργία ενός αποδοτικού κτιρίου. Τα οφέλη αυτά αφορούν καταρχήν τον κατασκευαστή που μπορεί να χτίσει οικονομικότερα και πιο απλά κτίρια, ύστερα τον ιδιοκτήτη που μπορεί να αυξήσει το ενοίκιο λόγω των μειωμένων εξόδων λειτουργίας και συντήρησης και τέλος τον ένοικο που πέραν των μειωμένων τιμολογίων για αγορά ενέργειας, επωφελείται της αυξημένης παραγωγικότητας και ευεξίας που του προσφέρει ένα υγιές εσωτερικό περιβάλλον. Οι Clinch & Healy, 2001 παρουσιάζουν μια λιγότερο ερευνημένη σκοπιά της ενεργειακής αποδοτικότητας, αυτή της κοινωνικής. Ο ισχυρισμός αυτός γίνεται διότι εμφανίζεται δυσκολότερη η ποσοτικοποίηση του κοινωνικού οφέλους της ενεργειακής αποδοτικότητας σε σύγκριση με την οικονομική ή την τεχνική σκοπιά. Επαναλαμβάνοντας τη γενικώς αποδεκτή αντίληψη πως υπάρχει μεγάλη δυνατότητα εξοικονόμησης ενέργειας στον οικιακό τομέα, συμπληρώνουν δίνοντας έμφαση στη συμβολή που μπορεί να έχει αυτό στη λύση ενός αριθμού κοινωνικών προβλημάτων, όπως είναι το υψηλό ποσοστό θνησιμότητας τη χειμερινή περίοδο. Το τελευταίο οφείλεται στην ανικανότητα εφοδιασμού της αναγκαίας ποσότητας καυσίμου για την επίτευξη της θερμικής ασφάλειας, κυρίως από νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος Μέτρα εξοικονόμησης και ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών Η λήψη μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας αποτελεί τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο για τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων, με ακόλουθη συνέπεια το περιβαλλοντικό όφελος από τη μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αλλά και το οικονομικό όφελος της απεξάρτησης από τις εισαγωγές των ενεργειακών προϊόντων. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το μεγάλο μερίδιο του οικιακού τομέα στην ενεργειακή κατανάλωση αλλά και με τα υψηλά ποσοστά εξοικονόμησης ενέργειας που μπορούν να επιτευχθούν, ορίζει ως επιτακτική την ανάγκη για βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση στα κτίρια κατοικίας. 14

26 Σε επίπεδο συνόλου κτιρίων, σημαντικό ποσό εξοικονόμησης ενέργειας μπορεί να επιτευχθεί μέσω του ενεργειακού σχεδιασμού μιας συγκεκριμένης περιφέρειας. Βάσει αυτού, εφαρμόζεται ενεργειακή πολιτική με απώτερο σκοπό τη μείωση της ζήτησης σε ενέργεια, τη βαθμιαία απεξάρτηση της περιφέρειας από την εισαγωγή ενεργειακών πόρων και τη δημιουργία αποκεντρωμένων μονάδων παραγωγής ενέργειας, κάνοντας ενδεχομένως και χρήση των τοπικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της περιφέρειας του Λονδίνου όπου από το 2004 εφαρμόζεται το «Σχέδιο του Λονδίνου», μέσα από το οποίο προάγεται η εξής ενεργειακή ιεραρχία: 1. Χρήση λιγότερης ενέργειας οικιακές συσκευές υψηλού βαθμού αποδοτικότητας(α ), καυστήρες συμπυκνώσεως, ενεργειακά αποδοτικός φωτισμός, ενισχυμένη μόνωση, υαλοπίνακες υψηλής απόδοσης, παθητικά ηλιακά συστήματα, ηλιακή σκίαση. 2. Αποδοτικότητα στον ενεργειακό εφοδιασμό εφαρμογή της τεχνολογίας συμπαραγωγής ενέργειας και ηλεκτρισμού (CHP) από μικρές, τοπικές μονάδες παραγωγής κοντά στα σημεία χρήσης(κατοικίες περιοχής), μειώνοντας επιπλέον απώλειες από μεγάλα δίκτυα διανομής. 3. Χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας φωτοβολταϊκά συστήματα παραγωγής, ηλιακοί θερμοσίφωνες, αντλίες θερμότητας, συστήματα παραγωγής αιολικής ενέργειας, χρήση βιομάζας. Αξίζει να αναφερθεί ότι η εφαρμογή της συγκεκριμένης πολιτικής συνέβαλε στη μείωση των εκπομπών CO 2 κατά 26% (21% από τη χρήση λιγότερης ενέργειας και τη συμπαραγωγή, και 5% από τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) που μεταφράζεται ποσοτικά σε μείωση των εκπομπών κατά 1 Μt CO2 ετησίως (Day et al., 2009). Όσον αφορά το κτίριο κατοικίας, καθοριστική σημασία για την εξοικονόμηση ενέργειας έχει ο ορθολογικός σχεδιασμός του κτιρίου, η χωροθέτηση και ο προσανατολισμός του, η επιλογή των υλικών δόμησης καθώς και η προστασία του κελύφους του μέσω της σωστής μόνωσης και σκίασής του. Ο φυσικός δροσισμός με διαμπερή αερισμό συμβάλλει στην εξοικονόμηση ενέργειας για ψύξη και ενδείκνυται για όλες τις κλιματικές ζώνες τις χώρας, ενώ προϋπόθεση για την εφαρμογή του αποτελεί η απαραίτητη ηλιοπροστασία και ο νυχτερινός αερισμός. Επιπρόσθετα, σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να επιτευχθεί όσον αφορά στον εξοπλισμό του κτιρίου, τόσο με τη σωστή επιλογή, εγκατάσταση, λειτουργία και 15

27 συντήρηση των συμβατικών συστημάτων, όσο και με την ορθολογική χρήση των οικιακών συσκευών και τις επεμβάσεις χαμηλού κόστους (Ευθυμιόπουλος, 2005). Το δυναμικό μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας στις παλιές κατοικίες μπορεί να φτάσει μέχρι και 60% με τη λήψη μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, ενώ σε νέες κατοικίες που σχεδιάζονται βάσει των αρχών της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και εξοπλίζονται με συστήματα υψηλής ενεργειακής απόδοσης, η κατανάλωση μπορεί να μειωθεί μέχρι και 90% (Ευθυμιόπουλος, 2005). Όσον αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση στις κατοικίες και τις επιλογές των επεμβάσεων που καλούνται να ακολουθήσουν οι ένοικοι, είναι χρήσιμη η απεικόνιση της ενεργειακής κατανάλωσης στο οικιακό περιβάλλον Σχήμα 2.7. (Πηγή: Βalaras et al., 2000) Σχήμα 2.7 Κατανομή ενεργειακής χρήσης στα κτίρια κατοικιών Το μεγάλο μερίδιο κατανάλωσης για θέρμανση της κατοικίας θέτει τη μείωση των θερμικών απωλειών του κτιρίου με παράλληλη τη διατήρηση της θερμικής άνεσης, ως βασική προτεραιότητα στη λήψη αποφάσεων ενεργειακής αναβάθμισης. Επίσης σημαντική είναι η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται για το μαγείρεμα και την παροχή ζεστού νερού, ενώ την τελευταία δεκαετία σημαντική άνοδο στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας έχει σημειώσει η χρήση συστημάτων κλιματισμού-ψύξης. 16

28 Μεταξύ άλλων, η εξοικονόμηση ενέργειας σε μια κατοικία επιτυγχάνεται με τους εξής τρόπους: Επεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος. Επεμβάσεις στα συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού Ορθολογική ενεργειακή χρήση και επεμβάσεις χαμηλού κόστους. Βιοκλιματικός σχεδιασμός κτιρίων Επεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος Οι επεμβάσεις στο κέλυφος ενός κτιρίου αποτελούν ίσως τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μείωσης των αναγκών θέρμανσης στις κατοικίες ενώ συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της απαιτούμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Σχετικά με την κατανάλωση θερμικής ενέργειας ενός κτιρίου με ελλιπή ως ανύπαρκτη μόνωση, η θερμομόνωση των εξωτερικών τοίχων επιτυγχάνει εξοικονόμηση 33-60%, η θερμομόνωση της οροφής 2-14%, η εγκατάσταση διπλών υαλοπινάκων 14-20% και η αεροστεγάνωση των ανοιγμάτων 16-21% (Balaras et al., 2007). Πέραν του μεγάλου βαθμού εξοικονόμησης που επιτυγχάνουν, οι επεμβάσεις στα στοιχεία του κελύφους γίνονται για την εξασφάλιση θερμικής άνεσης και υγιούς εσωτερικού περιβάλλοντος, για αποφυγή σχηματισμού υγρασίας αλλά και για την επιμήκυνση της διάρκειας ζωής του κτιρίου. Επιπρόσθετα, συνεισφέρουν σημαντικά στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αφού το 50% του τεχνικά εφικτού ποσού μείωσης των εκπομπών CO 2 επιτυγχάνεται με επεμβάσεις στα θερμικά χαρακτηριστικά του κτιρίου (θερμομόνωση εξωτερικών τοίχων, χρήση διπλών υαλοπινάκων κ.ά.), και αυτό διότι το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα δεν είναι κατάλληλα μονωμένο (Georgopoulou et al., 2005). Κάτω από συνθήκες οικονομικά προσιτές, μια καλή θερμική μόνωση στο κτιριακό κέλυφος μιας κατοικίας πρέπει να εξασφαλίζει (ΚΑΠΕ, 1999): Την υγιεινή και άνετη διαβίωση, χωρίς να διαταράσσεται το θερμικό ισοζύγιο του εσωτερικού χώρου με τις συνεχείς αλληλοεπιδράσεις κρύου-ζέστης. Την οικονομία στην κατανάλωση ενέργειας με τον περιορισμό των θερμικών απωλειών. 17

29 Τον περιορισμό του αρχικού κόστους εγκατάστασης του συστήματος κεντρικής θέρμανσης ή κλιματισμού. Την ταυτόχρονη προστασία από τους θορύβους, αφού τα περισσότερα υλικά θερμομόνωσης είναι και ηχομονωτικά. Τη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος γενικότερα, με τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων. Τα ελληνικά κτίρια αντιμετωπίζουν χαρακτηριστικά προβλήματα όσον αφορά τη θερμική προστασία του κελύφους τους, συμβάλλοντας σημαντικά στο συνολικό ενεργειακό αποτύπωμα. Το ελληνικό κτιριακό απόθεμα αποτελείται κυρίως από κτίρια χωρίς μόνωση, που κατασκευάστηκαν πριν την εισαγωγή του κανονισμού θερμομόνωσης του 1979, και από κτίρια στα οποία η μόνωση είναι ελλιπής ενώ τα μονωτικά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή αρκετές φορές δεν είναι πιστοποιημένα και επομένως ακατάλληλα (Papadopoulos et al., 2002). Συγκεκριμένα, μόνο το 30,4% των κτιρίων κατοικίας έχουν μόνωση οροφής, 12,7% πυλωτής, 1,5% μόνωση δαπέδου, 5,1% εξωτερικών τοίχων και 2,1% διπλούς υαλοπίνακες (Balaras et al., 2000). Ο βασικός σκοπός των επεμβάσεων στο κτιριακό κέλυφος μιας κατοικίας, είναι η μείωση των θερμικών απωλειών κατά τη χειμερινή περίοδο και η αποφυγή θερμικών εισροών την καλοκαιρινή περίοδο, με συνέπεια τη μείωση της κατανάλωσης των καυσίμων που τροφοδοτούν τα διάφορα συστήματα θέρμανσης και ψύξης (ΚΑΠΕ, 1999). Οι θερμικές απώλειες σε ένα κτίριο προκαλούνται από τη μετάδοση της θερμότητας του αέρα από το εσωτερικό ενός χώρου προς την ατμόσφαιρα, είτε με μεταφορά μέσω των δομικών στοιχείων όπως είναι οι τοίχοι, η οροφή και το δάπεδο, είτε μέσω φυσικού ή τεχνητού αερισμού, από τα ανοίγματα ή τα συστήματα εξαερισμού. Τα θερμικά κέρδη από την άλλη, οφείλονται στον ηλιασμό του κτιρίου και σε εσωτερικές πηγές όπως είναι η θερμότητα που αποβάλλει το ανθρώπινο σώμα και αυτή που αποβάλλουν οι διάφορες οικιακές συσκευές. Η διαφορά των θερμικών απωλειών και των θερμικών εισροών ορίζει το θερμικό ισοζύγιο σε μια κατοικία, το οποίο εκφράζει παράλληλα και τη θερμική του απαίτηση (Gungor & Yildiz, 2009). Οι κλιματικές παράμετροι και η ενεργειακή συμπεριφορά του χρήστη είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν τη θερμική ισορροπία σε ένα κτίριο. Δεδομένου ότι οι κλιματικές συνθήκες είναι καθορισμένες, ο σχεδιασμός των στρατηγικών που 18

30 απαιτούνται για την είσοδο ή την αποφυγή των θερμικών εισροών επηρεάζεται από (Knudstrup et al., 2009): το μέγεθος και τον προσανατολισμό των παραθύρων, την εποχιακή σκίαση, τη μόνωση του κτιριακού κελύφους, την αποφυγή θερμογεφύρων, την αεροστεγανότητα του κτιρίου, την επιλογή ενεργειακά αποδοτικής στρατηγικής αερισμού (φυσικός ή μηχανικός) ανάλογα με την εποχή. Ο συντελεστής που χρησιμοποιείται για να εκφράσει το ρυθμό μεταφοράς της θερμότητας μέσα από ένα υλικό είναι ο δείκτης θερμοπερατότητας ή κατά την ευρεία χρήση του, U-value. Το U-value έχει μονάδα μέτρησης το W/m 2 K και εκφράζει το βαθμό απώλειας σε Watt ανά m 2 επιφάνειας στοιχείου (τοίχου, οροφής, παραθύρου κ.ά.) για μια διαφορά ενός βαθμού Κελσίου (1 o C=1 Kelvin) μεταξύ του εσωτερικού χώρου και του εξωτερικού περιβάλλοντος. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή του U-value τόσο ευκολότερα διαπερνά ο θερμός ή ο ψυχρός αέρας τα στοιχεία του κελύφους από το εσωτερικό ενός κτιρίου στην ατμόσφαιρα, και αντίστροφα (Karlsson & Monhfegh, 2006). Οι επεμβάσεις στο κέλυφος του κτιρίου συνοψίζονται ως εξής: Θερμομόνωση εξωτερικής τοιχοποιίας, οροφής και δαπέδου καθώς και δυσπρόσιτων, και συνήθως ελλιπώς μονωμένων σημείων (θερμογέφυρες) Το σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης εφαρμόζεται με την επένδυση του κτιρίου με θερμομονωτικό υλικό συνήθως από διογκωμένη πολυστερίνη ή πετροβάμβακα, το πάχος του οποίου επιλέγεται σύμφωνα με την κλιματική ζώνη στην οποία βρίσκεται (ΚΑΠΕ, 1999). Σημαντικός παράγοντας στη διαδικασία θωράκισης του κελύφους είναι η προσεκτική θερμομόνωση στις εξοχές του κτιρίου και στα όρια της τοιχοποιίας (βεράντες, μαρκίζες, πέργκολες κτλ.) με σκοπό την αποφυγή δημιουργίας θερμογεφύρων. Στην περιοχή των θερμογεφύρων, λόγω της αυξημένης ροής της θερμότητας, παρουσιάζονται στις εσωτερικές πλευρές του τοιχώματος χαμηλότερες επιφανειακές θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα τη συχνή εμφάνιση τοπικής υγρασίας (Theodosiou & Papadopoulos, 2008). 19

31 Η τιμή του συντελεστή θερμοπερατότητας U-value ποικίλλει, τόσο στο υφιστάμενο κέλυφος ανάλογα με τα υλικά δόμησης του κτιρίου, όσο και στο ανακαινισμένο ανάλογα με το είδος και το πάχους του θερμομονωτικού υλικού. Ενδεικτικά, σε πρόσφατη έρευνα της ομάδας εργασίας του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών εκτιμήθηκε πως η μέση τιμή του U-value των εξωτερικών τοίχων μίας κατοικίας χτισμένης πριν το 1980 είναι ίση με 1,62 W/m 2 K, ενώ αντίστοιχα για την οροφή, το μέσο U-value είναι ίσο με 1,40 W/m 2 K (Δασκαλάκη κ.ά., 2007). Αντικατάσταση υφιστάμενων ανοιγμάτων με νέα, βελτιωμένων θερμικών ιδιοτήτων. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη θερμική άνεση και την εξοικονόμηση θερμικής ενέργειας σε ένα κτίριο είναι η ροή θερμότητας διαμέσου των διαφανών επιφανειών του κτιριακού κελύφους. Οι επιφάνειες αυτές απαιτείται να έχουν μικρό δείκτη θερμοπερατότητας διότι είναι ευκολότερο να επηρεάσουν αρνητικά το θερμικό ισοζύγιο ενός κτιρίου. Το μέτρο που λαμβάνεται κυρίως για τη μείωση των θερμικών απωλειών από τα ανοίγματα ενός κτιρίου είναι η αντικατάσταση των μονών υαλοπινάκων με διπλούς, κάτι που μειώνει το βαθμό θερμοπερατότητας περίπου κατά το ήμισυ. Σημαντικό είναι επίσης κατά το σχεδιασμό του κτιρίου να επιτυγχάνεται η βέλτιστη αναλογία των διαφανών σημείων, ο λόγος δηλαδή της επιφάνειας των ανοιγμάτων με τη συνολική επιφάνεια των προσόψεων, σε συνάρτηση με τις εξωτερικές κλιματικές συνθήκες (Oral G., 2000). Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις θερμοφυσικές ιδιότητες των παραθύρων είναι το πάχος του διάκενου μεταξύ των υαλοπινάκων και η ποιότητα του αερίου που γεμίζει το διάκενο αυτό. Όσο μεγαλύτερο είναι το κενό ανάμεσα στους υαλοπίνακες τόσο μικρότερη είναι η θερμική αγωγιμότητα του στοιχείου, ενώ η τελευταία μειώνεται επίσης με την αντικατάσταση του αέρα και την χρήση αργού ή διοξειδίου του άνθρακα στο διάκενο. Αέρια που μπορούν να επιτύχουν ακόμη πιο βελτιωμένη θερμομόνωση είναι το κρυπτόν και το ξένον, παρόλαυτα το κόστος τους είναι μεγάλο λόγω της δυσκολίας τους να εξαχθούν από την ατμόσφαιρα (Gustafsson, 2001). Ένας ακόμη τρόπος να ενισχυθεί η θερμική αντίσταση των παραθύρων είναι η εισαγωγή επιπλέον διάκενων, κάτι που επιτυγχάνεται με τους τριπλούς υαλοπίνακες, η χρήση των οποίων αναφέρεται κυρίως σε περιοχές με ψυχρό κλίμα. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί επίπεδο θερμομόνωσης αντίστοιχο με αυτό των 20

32 αδιαφανών στοιχείων, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή φωτισμό με πολύ χαμηλές θερμικές εισροές. Αν χρησιμοποιείται αέρας στα διάκενα μεταξύ των τριών υαλοπινάκων, το παράθυρο γίνεται πολύ ογκώδες, ενώ ο όγκος αυτός μπορεί να μειωθεί με τη χρήση των αερίων που αναφέρθηκαν. Συγκεκριμένα, το πάχος που απαιτείται για την επίτευξη κοινών θερμικών ιδιοτήτων είναι για τον αέρα 20mm, το αργό 16mm, το κρυπτόν 12mm και το ξένον 8mm (Gustafsson, 2001). Οι συντελεστές θερμοπερατότητας διαφόρων τύπων υαλοπινάκων παρουσιάζονται στον Πίνακα 2.5. Πίνακας 2.5 Συντελεστές θερμοπερατότητας(u-values) υαλοπινάκων (Πηγή: ΚΑΠΕ, 2001) Εγκατάσταση εξωτερικών διατάξεων σκίασης Η σωστή μελέτη ηλιασμού έχει ως στόχο την προστασία του κτιρίου από την ηλιακή ακτινοβολία όταν αυτή είναι ανεπιθύμητη κατά τους θερινούς μήνες, χωρίς όμως να εμποδίζεται η είσοδός της το χειμώνα που είναι επιθυμητή. Κατά τη διαδικασία του σχεδιασμού για την εγκατάσταση ενός συστήματος ηλιακής προστασίας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η απαίτηση του χρήστη, γεγονός που πολλές φορές παραλείπεται και δημιουργεί προβλήματα στον τρόπο που αυτός επιθυμεί να κάνει χρήση των σκιάστρων (Kuhn et al., 2000). Η επιλογή και η τοποθέτηση ενός ηλιοπροστατευτικού συστήματος πρέπει να καλύπτει κυρίως τις απαιτήσεις για θερμική και οπτική άνεση. Η θερμική άνεση επιτυγχάνεται με υψηλά θερμικά κέρδη το χειμώνα και χαμηλά το καλοκαίρι, ενώ η οπτική αναφέρεται στη βέλτιστη παροχή φωτισμού, στην αποφυγή θαμπωμάτων, στη διαφύλαξη της ιδιωτικότητας καθώς και στην επαρκή οπτική επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον. Επιπλέον απαιτήσεις που πρέπει να καλύπτει ένα ηλιοπροστατευτικό σύστημα είναι οι εξής (Kuhn et al., 2000): 21

33 χαμηλό κόστος, υψηλή αξιοπιστία, αισθητικές απαιτήσεις, προστασία από τη φωτιά, το θόρυβο και τις καιρικές συνθήκες. Τα ηλιοπροστατευτικά συστήματα διακρίνονται σε σταθερά και κινητά προπετάσματα. Τα κινητά μειονεκτούν σε σχέση με τα σταθερά όσον αφορά κυρίως στο λειτουργικό τους κόστος αλλά και στις αδυναμίες της λειτουργίας στον χειρισμό τους, των πιθανών βλαβών, του θορύβου και της μικρότερης διάρκειας ζωής. Όσον αφορά την αποδοτικότητά τους στην ηλιακή προστασία, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος θεωρείται η χρήση των τεντών ενώ ακολουθεί η χρήση σκέπαστρων πάνω από τα παράθυρα, αντιθέτως με τα σκίαστρα στα πλαϊνά μέρη του παραθύρου που θεωρούνται τα λιγότερο αποτελεσματικά (Offiong & Ukpoho, 2004) Επεμβάσεις στα συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού Ο έλεγχος του θερμικού περιβάλλοντος, η θερμική άνεση καθώς και η ποιότητα του αέρα, αποτελούν τις σύγχρονες απαιτήσεις ενός καταναλωτή σχετικά με τα συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού που χρησιμοποιεί. Τόσο οι αυξημένες απαιτήσεις του κοινού όσο και η ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, έχει ως συνέπεια την επανεξέταση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων συστημάτων και την προαγωγή μέτρων αντικατάστασής τους από νέα συστήματα προηγμένης τεχνολογίας, με αποτέλεσμα την αύξηση στην εξοικονόμηση ενέργειας. Το γεγονός ότι ένα σύστημα θέρμανσης σχεδιάζεται για να προσθέτει θερμική ενέργεια σε συγκεκριμένο μέγεθος κτιρίου και να διατηρεί μία επιλεγμένη θερμοκρασία αέρα, είναι που απαιτεί τη σωστή διαστασιολόγησή του, προκειμένου να αποφεύγεται η περίσσεια κατανάλωση και το επιπλέον κόστος. Η βασική λειτουργία του συμβατικού συστήματος θέρμανσης έγκειται στη μετατροπή του τροφοδοτούμενου νερού σε ζεστό νερό που επιτυγχάνεται μέσω του λέβητα, αφού προηγηθεί η χρήση του ορυκτού καυσίμου από τον καυστήρα (ΚΑΠΕ, 2002). Οι λέβητες που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα είναι κατά βάση συμβατικοί, επομένως το μέγεθος εξοικονόμησης ενέργειας βασίζεται κυρίως στην αποδοτικότητα της λειτουργίας τους. Ο βαθμός απόδοσης για μια παλιάς τεχνολογίας εγκατάστασης 22

34 με πετρέλαιο είναι 70-75%, ενώ αντίστοιχα μιας πρόσφατης τεχνολογίας εγκατάσταση μπορεί να ξεπεράσει το 90% (Ευθυμιόπουλος, 2005). Οι βασικές επεμβάσεις στα συστήματα θέρμανσης είναι οι εξής (Ευθυμιόπουλος, 2005): Η αντικατάσταση του παλιού λέβητα με νέο αποδοτικότερο λέβητα. Η σωστή και τακτική συντήρηση του συστήματος θέρμανσης, συντελώντας στη μείωση της κατανάλωσης καυσίμου, στη μείωση της φθοράς και στην αποφυγή βλαβών. Η θερμομόνωση του λέβητα και των σωληνώσεων διανομής του νερού, συμβάλλοντας στη μείωση των θερμικών απωλειών έως και 5% σε σχέση με ένα σύστημα δίχως μόνωση. Η εφαρμογή συστημάτων αυτοματισμού και άλλων τεχνικών, κυρίως σε πολυκατοικίες όπου η απαιτούμενη εσωτερική θερμοκρασία κάθε διαμερίσματος μπορεί να ποικίλλει. Στην περίπτωση αυτή γίνεται χρήση διάφορων μέσων όπως είναι οι χρονοδιακόπτες και οι θερμοστάτες αντιστάθμισης, με αποτέλεσμα να αποφεύγεται η υπερθέρμανση των χώρων και η κατανάλωση καυσίμου να προσαρμόζεται στις ακριβείς απαιτήσεις των ενοίκων, χωρίς να υποβαθμίζεται η θερμική άνεση. Το μερίδιο ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται σε μια κατοικία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό από την αυξανόμενη και εσφαλμένη χρήση των κλιματιστικών συστημάτων, τα οποία ευθύνονται επίσης για την εκπομπή στην ατμόσφαιρα σημαντικών ποσοτήτων αερίων ρύπων. Η αντικατάσταση των παλιών συμβατικών μονάδων κλιματισμού με νέα υψηλής ενεργειακής κλάσης μπορεί να επιφέρει εξοικονόμηση ενέργειας μέχρι και 70%. Η αποδοτικότητα μιας κλιματιστικής μονάδας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διαστάσεις του δωματίου στο οποίο θα εγκατασταθεί, τη δυνατότητα σκίασης και το μέγεθος των παραθύρων του τελευταίου καθώς και τις τοπικές κλιματικές συνθήκες (Nikolaidis et al., 2009). Σε περιοχές με θερμές καλοκαιρινές περιόδους και ψυχρούς χειμώνες, ως βέλτιστη στρατηγική για τη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρισμού από τη χρήση κλιματιστικών θεωρείται η θερμομόνωση των εξωτερικών τοίχων και η σκίαση των ανοιγμάτων του κτιρίου, επιτυγχάνοντας εξοικονόμηση ενέργειας ίση με 11,31% και 11,55% αντίστοιχα (Yu et al., 2008). 23

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 17/12/2015

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 17/12/2015 Αθήνα, 18-12-2015 Αρ. Πρωτ.: 131956 Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 17/12/2015 ΑΤΤΙΚΗΣ 1,357 1,603 1,553 1,036 0,763 0,674 ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ 1,413 1,654 1,603 1,080 0,806 0,741 ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ 1,385

Διαβάστε περισσότερα

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 25/1/2016

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 25/1/2016 Αθήνα, 26-01-2016 Αρ. Πρωτ.: 8320 Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 25/1/2016 ΑΤΤΙΚΗΣ 1,306 1,549 1,502 0,945 0,686 0,644 ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ 1,361 1,621 1,546 0,993 0,734 0,723 ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ 1,339

Διαβάστε περισσότερα

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 31/8/2015

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 31/8/2015 Αθήνα, 01-09-2015 Αρ. Πρωτ.: 88326 Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 31/8/2015 ΑΤΤΙΚΗΣ 1,413 1,667 1,614 1,101 0,647 ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ 1,468 1,717 1,650 1,143 0,000 0,715 ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ 1,455 1,679

Διαβάστε περισσότερα

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 17/9/2015

Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 17/9/2015 Αθήνα, 18-09-2015 Αρ. Πρωτ.: 95724 Μέσες Τιμές Λιανικής ανά Νομό για την 17/9/2015 ΑΤΤΙΚΗΣ 1,412 1,653 1,603 1,108 0,666 ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ 1,464 1,704 1,633 1,147 0,000 0,732 ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ 1,437 1,667

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού κτιρίων The environmental impact of residential heating and cooling systems

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού κτιρίων The environmental impact of residential heating and cooling systems BENCHMARKING SEMINAR ENERGY AND ENVIRONMENT Patras 2012 Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού κτιρίων The environmental impact of residential heating and cooling systems Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΘΜΙΔΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΕΝΑ

ΒΑΘΜΙΔΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΕΝΑ ΒΑΘΜΙΔΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΕΝΑ Α Αθήνας (Π.Ε.) ΑΓΩΓΗΣ 2 Α Αθήνας (Π.Ε.) ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ -17 Α Αθήνας (Π.Ε.) ΔΑΣΚΑΛΟΙ -32 Β Αθήνας (Π.Ε.) ΑΓΩΓΗΣ 5 Β Αθήνας (Π.Ε.) ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ -22 Β Αθήνας (Π.Ε.) ΔΑΣΚΑΛΟΙ -16

Διαβάστε περισσότερα

Κόστος Κατανάλωσης. Version 09/13

Κόστος Κατανάλωσης. Version 09/13 Κόστος Κατανάλωσης Version 09/13 ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ KW Κόστος Κατανάλωσης ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΚΙΝΗΤΟΥ Εκτίμηση Κατανάλωσης KW, ανά 10 τετ. μέτρα χώρου με χρήση Ενδοδαπέδιας Θέρμανσης Στην περίπτωση που πραγματοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΤΑΘΕΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΕΛΛΕΙΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. Α Αθήνας (Π.Ε.) ΑΓΓΛΙΚΗΣ - 68 Α Αθήνας (Π.Ε.) ΦΥΣΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΤΑΘΕΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΕΛΛΕΙΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. Α Αθήνας (Π.Ε.) ΑΓΓΛΙΚΗΣ - 68 Α Αθήνας (Π.Ε.) ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΤΑΘΕΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΕΛΛΕΙΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Α Αθήνας (Π.Ε.) ΑΓΓΛΙΚΗΣ - 68 Α Αθήνας (Π.Ε.) - 65 Α Αθήνας (Π.Ε.) ΜΟΥΣΙΚΗΣ - 4 Β Αθήνας (Π.Ε.) ΑΓΓΛΙΚΗΣ 55 Β Αθήνας (Π.Ε.) 74 Β Αθήνας (Π.Ε.) ΜΟΥΣΙΚΗΣ 4 Γ Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ Ενεργειακοί Υπεύθυνοι Δημοσίων Σχολικών Κτιρίων Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μπότσαρη 2 Τ.Κ. 42100 Τρίκαλα Τηλέφωνο: 24310-46427 Fax: 24310-35950 ΖΥΓΟΛΑΝΗ ΟΛΓΑ ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Κινητό: 6972990707 Κινητό:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΤΑΘΕΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΕΛΛΕΙΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΤΑΘΕΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΕΛΛΕΙΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Μπράτης Δημήτρης Αιρετός του ΚΥΣΠΕ d.mpratis@gmail.com http://www.mpratis.gr Τηλ. 6974754 1179-144884 Fax: 14689 Παληγιάννης Βασίλειος Αιρετός Κ.Υ.Σ.Π.Ε. paligiannis@hotmail.gr Τηλ. 69747549 Fax: 14487

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ & ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΔΟΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ 1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ Οι απαιτήσεις κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση ενέργειας: «σπάταλοι» και «νοικοκύρηδες» νομοί της Ελλάδας

Κατανάλωση ενέργειας: «σπάταλοι» και «νοικοκύρηδες» νομοί της Ελλάδας Κατανάλωση ενέργειας: «σπάταλοι» και «νοικοκύρηδες» νομοί της Ελλάδας Εκτίμηση του αποτυπώματος διοξειδίου του άνθρακα (CO2) των ελληνικών νομών από ενεργειακές χρήσεις του οικιακού τομέα το 2010 Αύγουστος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεδειγμένες Ενεργειακές Παρεμβάσεις στο Κέλυφος και στις ΗΜ Εγκαταστάσεις Κατοικιών

Ενδεδειγμένες Ενεργειακές Παρεμβάσεις στο Κέλυφος και στις ΗΜ Εγκαταστάσεις Κατοικιών Ενδεδειγμένες Ενεργειακές Παρεμβάσεις στο Κέλυφος και στις ΗΜ Εγκαταστάσεις Κατοικιών Γιώργος Μαρκογιαννάκης Διπλ. Μηχανολόγος - Ενεργειακός Μηχανικός, Μ.Sc. ΚΑΠΕ Τομέας Ανάλυσης Ενεργειακής Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Διαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ Οδηγίες για επεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε υφιστάμενα Δημόσια κτήρια Αντικαταστήστε λαμπτήρες πυρακτώσεως με ενεργειακά αποδοτικούς Βελτιώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα εκ του µηδενός σε ιστορικά πλαίσια ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο φυσικός φωτισµός αποτελεί την τεχνική κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θερμομονωτική προστασία και ενεργειακή απόδοση κτιρίου

Θερμομονωτική προστασία και ενεργειακή απόδοση κτιρίου Θερμομονωτική προστασία και ενεργειακή απόδοση κτιρίου Κατερίνα Τσικαλουδάκη*, Θεόδωρος Θεοδοσίου *Δρ πολ. μηχ., επίκουρη καθηγήτρια, katgt@civil.auth.gr Εργαστήριο Οικοδομικής και Φυσικής των Κτιρίων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας

Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας Εύη Τζανακάκη Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Ολοκληρωμένη Διαδικασία Ενεργειακής Ανακαίνισης της Κοινωνικής Κατοικίας New Integrated Renovation Strategy

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. 1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. Μάρτιος 2013 66/2013 1 Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθ. Μ. Σανταμούρης 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα αναβάθμισης αστικών κτιρίων Επίδραση στην αρχιτεκτονική ταυτότητα των πόλεων

Μέτρα αναβάθμισης αστικών κτιρίων Επίδραση στην αρχιτεκτονική ταυτότητα των πόλεων - Μέτρα αναβάθμισης αστικών κτιρίων Επίδραση στην αρχιτεκτονική ταυτότητα των πόλεων Ιφιγένεια Θεοδωρίδου Αρχ. Μηχανικός Υπ. Διδάκτωρ T.U. Darmstadt Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας και Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

πως εξελίχθηκε. ( 60-70) σύγχρονα υλικά & σχεδιασμός ανεξάρτητος από το περιβάλλον του κτιρίου

πως εξελίχθηκε. ( 60-70) σύγχρονα υλικά & σχεδιασμός ανεξάρτητος από το περιβάλλον του κτιρίου Η εξέλιξη της ενεργειακής κατανάλωσης στα κτίρια πως ξεκίνησε... Η ανθρώπινη κατοικία ήταν πάντα απόλυτα προσαρμοσμένη στις τοπικές κλιματικές συνθήκες (προστασία & θερμική άνεση - παραδοσιακή αρχιτεκτονική)

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΑΠΕ Νέες Ενεργειακές Τεχνολογίες στα Κτίρια

Ημερίδα ΚΑΠΕ Νέες Ενεργειακές Τεχνολογίες στα Κτίρια ΚΑΠΕ - Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Δομικά Υλικά στο Κτιριακό Κέλυφος Ημερίδα ΚΑΠΕ Νέες Ενεργειακές Τεχνολογίες στα Κτίρια Αθήνα,, 12 Ιουνίου 2008 Ελπίδα Πολυχρόνη Μηχανολόγος Μηχανικός Τ.Ε. Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ. Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΗΡΙΩΝ Εύη Τζανακάκη Αρχιτέκτων Μηχ. MSc Αρχές ενεργειακού σχεδιασμού κτηρίων Αξιοποίηση των τοπικών περιβαλλοντικών πηγών και τους νόμους ανταλλαγής ενέργειας κατά τον αρχιτεκτονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΑΠΟ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΗ [001.ΔΕ001] 2011

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΑΠΟ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΗ [001.ΔΕ001] 2011 ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΑΠΟ ΣΕ [001.ΔΕ001] 2011 Γραφείο/Διεύθυνση κατάθεσης αίτησης Κωδικός Ονομασία ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΕΡΑ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΛΑΔΟΣ ΦΕΚ ΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ I

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ I ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ I Α) Η λίστα συμπληρώνεται από τον Δικαστικό Αντιπρόσωπο που παραδίδει σάκο (τακτικός αντιπρόσωπος ή σε περίπτωση αναπλήρωσης ο αναπληρωτής δικαστικός αντιπρόσωπος που

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Δασκαλάκη, Κ. Δρούτσα, Σ. Κοντογιαννίδης. www.episcope.eu

Ε. Δασκαλάκη, Κ. Δρούτσα, Σ. Κοντογιαννίδης. www.episcope.eu Ε. Δασκαλάκη, Κ. Δρούτσα, Σ. Κοντογιαννίδης Ομάδα Εξοικονόμησης Ενέργειας www.energycon.org XX www.facebook.com/groupenergyconservation Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος & Βιώσιμης Ανάπτυξης www.meteo.noa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9 3. Ας περιγράψουμε σχηματικά τις αρχές επί των οποίων βασίζονται οι καινοτόμοι σχεδιασμοί κτηρίων λόγω των απαιτήσεων για εξοικονόμηση ενέργειας και ευαισθησία του χώρου και του περιβάλλοντος ; 1. Τέτοιες

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Μετάδοσης Θερµότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Μετάδοσης Θερµότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Εργαστήριο Μετάδοσης Θερµότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1 Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων Το παράδειγμα του κτιρίου διοίκησης του

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε Η/Μ εγκαταστάσεις κτιρίων

Επεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε Η/Μ εγκαταστάσεις κτιρίων Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Ημερίδα ΣΜΗΒΕ Επεμβάσεις εξοικονομήσης ενέργειας σε κτίρια κατοικιών Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

Αντίσταση σε ανεµοπίεση Υδατοπερατότητα Ανεµοδιαπερατότητα Συντελεστής θερµοπερατότητας Ηχοµόνωση

Αντίσταση σε ανεµοπίεση Υδατοπερατότητα Ανεµοδιαπερατότητα Συντελεστής θερµοπερατότητας Ηχοµόνωση CE Λίγο πολύ όλοι µας έχουµε ακούσει για το σήµα CE ή έχουµε δει την αναγραφή του πάνω σε διάφορα προϊόντα, κυρίως σε ηλεκτρικές συσκευές ή παιχνίδια. Τα αρχικά CE αποτελούν συντοµογραφία της γαλλικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Με τον όρο «ενεργειακή αναβάθμιση» εννοούμε μια σειρά απλών επεμβάσεων τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του κτηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα. Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας. Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ

Διημερίδα. Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας. Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ Έκθεση Διημερίδα Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανδρέας Ανδρουτσόπουλος Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή αποδοτικότητα στο δομημένο περιβάλλον

Ενεργειακή αποδοτικότητα στο δομημένο περιβάλλον ΚΑΠΕ - Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Ενεργειακή αποδοτικότητα στο δομημένο περιβάλλον Εφαρμογή απλών μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στο κέλυφος: Κτίριο Εργάνη Συκιές, 11 Φεβρουαρίου 2008 Ελπίδα Πολυχρόνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΤΗΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (Τ.Ο.Τ.Ε.Ε.)

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΤΗΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (Τ.Ο.Τ.Ε.Ε.) ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ: ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΤΗΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ (Τ.Ο.Τ.Ε.Ε.) ΑΘΗΝΑ ΓΑΓΛΙΑ Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π., M.Sc. Οµάδα Εξοικονόµησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8. Ενδεικτικό Έντυπο Ενεργειακής Επιθεώρησης Κτιρίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8. Ενδεικτικό Έντυπο Ενεργειακής Επιθεώρησης Κτιρίου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 Ενδεικτικό Έντυπο Ενεργειακής Επιθεώρησης Κτιρίου 1 1. Γενικά Στοιχεία Χρήση κτιρίου Μικτή χρήση Έτος έκδοσης οικοδομικής άδειας: Έτος ολοκλήρωσης κατασκευής: Κατοικίες Γραφεία Καταστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή θωράκιση κτιρίων

Ενεργειακή θωράκιση κτιρίων Ημερίδα «Αειφόρος δόμηση και δομικά υλικά» Θεσσαλονίκη, 07.05.14 Ενεργειακή θωράκιση κτιρίων Άγις Μ. Παπαδόπουλος Καθηγητής Α.Π.Θ. agis@eng.auth.gr Εργαστήριο Κατασκευής Συσκευών Διεργασιών Τμήμα Μηχανολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Αθήνα, 2-7-2013 Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΗΨΙΩΝ Αρ.Πρωτ. 1638 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΙΜΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Παρασκευή, 28 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκλιματικός σχεδιασμός και νομικό πλαίσιο Προσαρμογή, ευρωπαϊκή προοπτική, Κ.Εν.Α.Κ.

Βιοκλιματικός σχεδιασμός και νομικό πλαίσιο Προσαρμογή, ευρωπαϊκή προοπτική, Κ.Εν.Α.Κ. 3 Δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης Παράμετρος κλίμα Πανεπιστήμιο Πατρών: «Αειφορικός σχεδιασμός» - Α εξάμηνο 2015-2016 Βιοκλιματικός σχεδιασμός και νομικό πλαίσιο Προσαρμογή, ευρωπαϊκή προοπτική, Κ.Εν.Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

H αγορά εργασίας στο νομό Μεσσηνίας Δεκέμβριος 2010

H αγορά εργασίας στο νομό Μεσσηνίας Δεκέμβριος 2010 Η αγορά εργασίας στο νομό Μεσσηνίας Δελτίο Δεκεμβρίου 2010 Το Νοέμβριο 2010 το Επιμελητήριο Μεσσηνίας ξεκίνησε την έκδοση Δελτίου Τύπου για την παρακολούθηση των εξελίξεων στην τοπική αγορά εργασίας. Στο

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΗΡΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΚΤΗΡΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΤΗΡΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κατανομή των ελληνικών κτηρίων ανά χρονολογία κατασκευής για το 2001 ΚΤΗΡΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ποσοστιαία κατανομή ελληνικών κτηρίων ανά τελική χρήση για το 2001 29,7

Διαβάστε περισσότερα

υναµικό Εξοικονόµησης Ενέργειας στα ηµόσια Κτίρια Έργο ΥΠΑΝ-ΚΑΠΕ: 25 Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε ηµόσια Κτίρια

υναµικό Εξοικονόµησης Ενέργειας στα ηµόσια Κτίρια Έργο ΥΠΑΝ-ΚΑΠΕ: 25 Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε ηµόσια Κτίρια υναµικό Εξοικονόµησης Ενέργειας στα ηµόσια Κτίρια Έργο ΥΠΑΝ-ΚΑΠΕ: 25 Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε ηµόσια Κτίρια Γιώργος Μαρκογιαννάκης ιπλ. Μηχανολόγος - Ενεργειακός Μηχανικός, Μ.Sc. ΚΑΠΕ ιεύθυνση Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΤΙΡΙΩΝ Τεχνική Ημερίδα ΤΕΕ, Αθήνα, 25 Απριλίου 2012 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΤΙΡΙΩΝ Ανδρέας Ανδρουτσόπουλος Μηχανολόγος Μηχανικός, M.Sc. Εργαστήριο Ενεργειακών Μετρήσεων Τμήμα Κτιρίων ΚΑΠΕ Οδηγία 2002/91/ΕΚ για την

Διαβάστε περισσότερα

Το energy condition των κλιματιστικών

Το energy condition των κλιματιστικών Το energy condition των κλιματιστικών Πώς διαβάζουμε τις νέες ενεργειακές ετικέτες των κλιματιστικών και τι πρέπει να γνωρίζουμε πριν την αγορά και τη χρήση της κάθε είδους συσκευής για να πετύχουμε τη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ (LOGISTICS) ΣΤΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΝΟΜΟ 3299/2004

ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ (LOGISTICS) ΣΤΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΝΟΜΟ 3299/2004 ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ (LOGISTICS) ΣΤΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΝΟΜΟ 3299/2004 1. ΥΠΑΓΟΜΕΝΑ ΕΙΔΗ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ Επιχορήγηση που συνίσταται στη δωρεάν παροχή από το Δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Καθορισμός ανώτατου ορίου εκλογικών δαπανών ανά υποψήφιο περιφερειακό σύμβουλο και ανά συνδυασμό για τις περιφερειακές εκλογές».

ΘΕΜΑ: «Καθορισμός ανώτατου ορίου εκλογικών δαπανών ανά υποψήφιο περιφερειακό σύμβουλο και ανά συνδυασμό για τις περιφερειακές εκλογές». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 4 Απριλίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Αριθ. Πρωτ.: 13703 ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΛΟΓΩΝ Ταχ. Διεύθυνση : Ευαγγελιστρίας 2 Ταχ. Κώδικας : 101

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΜΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΑ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΜΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΜΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΑ Έξυπνες λύσεις και πρακτικές οδηγίες για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στα συστήματα θέρμανσης, ψύξης και παραγωγής ζεστού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Χώρα, Πόλη Ελλάδα, Αρχάνες Μελέτη περίπτωσης Όνομα Δήμου: Αρχανών κτιρίου: Όνομα σχολείου: 2 Δημοτικό Σχολείο Αρχανών Το κλίμα στις Αρχάνες έχει εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας, Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ : ΠΕ20- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ e-mail : dimoveli@sch.

ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ. ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ : ΠΕ20- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ e-mail : dimoveli@sch. ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ ΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ : ΠΕ20- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ e-mail : dimoveli@sch.gr Το Πρόβληµα Η εξάντληση των φυσικών πόρων Ρύπανση του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική θερμομόνωση Knauf. Διαχείριση θερμοκρασίας επαγγελματικών χώρων. Eσωτερική θερμομόνωση Knauf 02/2011

Εσωτερική θερμομόνωση Knauf. Διαχείριση θερμοκρασίας επαγγελματικών χώρων. Eσωτερική θερμομόνωση Knauf 02/2011 Εσωτερική θερμομόνωση Knauf Διαχείριση θερμοκρασίας επαγγελματικών χώρων Eσωτερική θερμομόνωση Knauf 02/2011 Εσωτερική θερμ Κnauf Intherm - Knauf Alutherm Η άμεση λύση μόνωσης στα επαγγελματικά κτίρια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Αλεξανδρούπολη 20/03/2013 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΑΝΕΡΓΙΑΣ 2010-2012 Σύνολο ΧΩΡΑ Α. Μ. Θ. Κ. ΜΑΚ ΘΕΣ/ΚΗ Υπ. Κ. Μ Δ. ΜΑΚ Πληθυσμός Εργάσιμης

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα «Βιώσιμες Κατασκευές Ενεργειακή Αναβάθμιση», DOMICATEC 2014 - Δόμηση & Ανακαίνιση, Αθήνα, 9 Μαΐου, 2014. Κατοικίες 77% κτιριακού αποθέματος

Ημερίδα «Βιώσιμες Κατασκευές Ενεργειακή Αναβάθμιση», DOMICATEC 2014 - Δόμηση & Ανακαίνιση, Αθήνα, 9 Μαΐου, 2014. Κατοικίες 77% κτιριακού αποθέματος Βιώσιμες Κατασκευές Ενεργειακή Αναβάθμιση Παρασκευή 9 Μαΐου 2014 ΕΘΝΙΚΟ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ (www.noa.gr) Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος & Βιώσιμης Ανάπτυξης (www. meteo.noa.gr) Π. Δρούτσα Φυσικός Περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

9/10/2015. Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτές ΚΕ.ΠΑ

9/10/2015. Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτές ΚΕ.ΠΑ Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτές ΚΕ.ΠΑ Το έργο We Qualify έχει ως στόχο να βοηθήσει τον κατασκευαστικό τομέα της Κύπρου με την εκπαίδευση ατόμων στην τοποθέτηση κουφωμάτων και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ. Βιοκλιµατικός σχεδιασµός

ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ. Βιοκλιµατικός σχεδιασµός ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ Βιοκλιµατικός σχεδιασµός α. κατοικίας και β. οικισµού 16 κατοικιών, µε κατάλληλες βιοκλιµατικές παρεµβάσεις στο κέλυφος των κτιρίων και στον περιβάλλοντα χώρο τους ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώσεις της ενεργειακής και περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των κτιρίων στην Ελλάδα, μετά την εφαρμογή της Κοινοτικής Οδηγίας

Βελτιώσεις της ενεργειακής και περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των κτιρίων στην Ελλάδα, μετά την εφαρμογή της Κοινοτικής Οδηγίας ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΤΙΡΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΚΑΠΕ) στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος GREENBUILDING Ξενοδοχείο Holiday Inn, 31 Μαΐου 2006

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Οικονοµίδης, ρ. Πολιτικός Μηχανικός

Γρηγόρης Οικονοµίδης, ρ. Πολιτικός Μηχανικός Γρηγόρης Οικονοµίδης, ρ. Πολιτικός Μηχανικός ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ & ΚΛΙΜΑ Μήκος Πλάτος 23.55 38.01 Ύψος 153 m Μέση θερµοκρασία αέρα περιβάλλοντος (ετήσια) E N 18,7 C Ιανουάριος 9,4 C Ιούλιος 28,7 C Βαθµοηµέρες

Διαβάστε περισσότερα

Νοµοθετικό πλαίσιο για την εξοικονόµηση ενέργειας -στον κτιριακό τοµέαστην

Νοµοθετικό πλαίσιο για την εξοικονόµηση ενέργειας -στον κτιριακό τοµέαστην Νοµοθετικό πλαίσιο για την εξοικονόµηση ενέργειας -στον κτιριακό τοµέαστην Ελλάδα Κατερίνα Τσικαλουδάκη ρ πολιτικός µηχανικός, λέκτορας Εργαστήριο Οικοδοµικής και Φυσικής των Κτιρίων Τµήµα Πολιτικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Τι κάνουμε για τα αυξημένα έξοδα με την τιμή του πετρελαίου στο 1.50

Τι κάνουμε για τα αυξημένα έξοδα με την τιμή του πετρελαίου στο 1.50 Τι κάνουμε για τα αυξημένα έξοδα με την τιμή του πετρελαίου στο 1.50 Αυτό που προτείνουμε είναι η ενεργειακή θωράκιση του χώρου μας, προκειμένου να πετύχουμε μείωση έως 50% στα έξοδα θέρμανσης. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ταχ. Διεύθυνση : Ευαγγελιστρίας 2 Ταχ. Κώδικας : 101 83 Πληροφορίες : Θ. Φλώρος Τηλέφωνα : 210 3741131 Φαξ : 210 3741140 E-mail: te.ekloges@ypes.

Ταχ. Διεύθυνση : Ευαγγελιστρίας 2 Ταχ. Κώδικας : 101 83 Πληροφορίες : Θ. Φλώρος Τηλέφωνα : 210 3741131 Φαξ : 210 3741140 E-mail: te.ekloges@ypes. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Αριθ. Πρωτ.: ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΛΟΓΩΝ Ταχ. Διεύθυνση : Ευαγγελιστρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΩΝ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ. 1 ης & 2 ης ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ - ΝΟΤΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΘΗΝΑ - 21 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΩΝ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ. 1 ης & 2 ης ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ - ΝΟΤΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΘΗΝΑ - 21 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΩΝ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ 1 ης & 2 ης ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ - ΝΟΤΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΘΗΝΑ - 21 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 Τόπος : Αθήνα ΑΠΟ - ΕΩΣ ΣΥΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΕΠΣ ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗ ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή αναβάθμιση υφιστάμενων δημόσιων και δημοτικών κτιρίων: Προκλήσεις και προοπτικές

Ενεργειακή αναβάθμιση υφιστάμενων δημόσιων και δημοτικών κτιρίων: Προκλήσεις και προοπτικές Ημερίδα «Σύγχρονα ενεργειακά αποδοτικά κτίρια στην αυτοδιοίκηση», Θεσσαλονίκη, 18.02.15 Ενεργειακή αναβάθμιση υφιστάμενων δημόσιων και δημοτικών κτιρίων: Προκλήσεις και προοπτικές Άγις Μ. Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09

4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09 4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09 Ξεν. Holliday Inn, Αττική, 23-24 Οκτωβρίου 2009 ΠΡΑΣΙΝΑ ΚΤΙΡΙΑ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Δρ. Γ. Αγερίδης, Α. Ανδρουτσόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : «Καθορισμός αριθμού θέσεων για μετάταξη εκπαιδευτικών Δ.Ε. στην Π.Ε. και σε Διοικητικές θέσεις φορέων του Υ.ΠΑΙ.Θ»

ΘΕΜΑ : «Καθορισμός αριθμού θέσεων για μετάταξη εκπαιδευτικών Δ.Ε. στην Π.Ε. και σε Διοικητικές θέσεις φορέων του Υ.ΠΑΙ.Θ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ----- Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Ασφαλείας: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΑΔΑ: Μαρούσι, 13-08-2013 Αριθ.Πρωτ.: 111967/Δ2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Μονάδα Ανάλυσης & Τεκμηρίωσης, Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας Ομάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΓΚΡΙΣΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Ταχ. Δ/νση : Νίκης 5-7, 10180 Αθήνα Πληροφορίες : Τηλέφωνο : 2103332267, 2103332323

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΝΑΙ: H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΝΑΙ: H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΝΑΙ: H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΡΜΕΝΗΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΚΑΤΖΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΑΓΡΕ ΘΕΟΔΩΡΑ ΔΙΑΛΙΑΤΣΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

14PROC002340258 2014-10-14

14PROC002340258 2014-10-14 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Ασφαλείας: Βαθμός Προτεραιότητας: ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΛΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΤΙΡΙΑΙΑ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΤΙΡΙΑΙΑ ΤΕΧΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΟΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΤΟΥ ΤΕΕ ΠΡΟΣΥΝΕ ΡΙΑΚΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗ «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ» ΚΕΡΚΥΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΟΔΙΚΑ ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ: Οκτώβριος 2010. Μείωση των Οδικών Τροχαίων Ατυχημάτων κατά 5,1% ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΟΔΙΚΑ ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ: Οκτώβριος 2010. Μείωση των Οδικών Τροχαίων Ατυχημάτων κατά 5,1% ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 31 Δεκεμβρίου 1 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μείωση των Οδικών Τροχαίων Ατυχημάτων κατά 5,1% ΟΔΙΚΑ ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ: Οκτώβριος 1 Κατά το μήνα Οκτώβριο του έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ» ΠΡΑΞΗ: «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΠΑΤΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ» ΠΡΑΞΗ: «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΠΑΤΩΝ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ» ΠΡΑΞΗ: «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΠΑΤΩΝ» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΠΡΑΞΗ «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΠΑΤΩΝ» B. ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΗΜΑΡΧΕΙΟΥ ΣΠΑΤΩΝ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» - ΕΠΑΝ ΙΙ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» - ΕΠΑΝ ΙΙ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» - ΕΠΑΝ ΙΙ Πρόγραµµα - Πράσινες Υποδοµές 2010 ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ/ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ κτηριων. Κατάλληλη χωροθέτηση κτηρίων. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια

ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ κτηριων. Κατάλληλη χωροθέτηση κτηρίων. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ κτηριων Κατάλληλη χωροθέτηση κτηρίων ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΧΩΡΩΝ ΚΕΛΥΦΟΣ κηλιακηενεργεια Για την επιτυχή εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας, η διαμόρφωση του κελύφους του κτηρίου πρέπει να είναι τέτοια,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΑΠΟ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΣΜΕΑΕ -ΚΕΔΔΥ[001.ΔΕΣΚΕ]

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΑΠΟ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΣΜΕΑΕ -ΚΕΔΔΥ[001.ΔΕΣΚΕ] ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΑΠΟ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΕ ΣΜΕΑΕ -ΚΕΔΔΥ[001.ΔΕΣΚΕ] 2013-14 ΓΡΑΦΕΙΟ/ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ Κωδικός Ονομασία ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

10/9/2015. Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ

10/9/2015. Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ Τα εξωτερικά κουφώματα (θύρες και παράθυρα) είναι τα δομικά στοιχεία που καλύπτουν τα ανοίγματα που αφήνουμε στους εξωτερικούς τοίχους του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : «Καθορισμός αριθμού θέσεων για μετάταξη εκπαιδευτικών Δ.Ε. στην Π.Ε. και σε Διοικητικές θέσεις φορέων του Υ.ΠΑΙ.Θ»

ΘΕΜΑ : «Καθορισμός αριθμού θέσεων για μετάταξη εκπαιδευτικών Δ.Ε. στην Π.Ε. και σε Διοικητικές θέσεις φορέων του Υ.ΠΑΙ.Θ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:151 80 Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr Τηλέφωνο:

Διαβάστε περισσότερα

Κουφώματα αλουμινίου και ο ρόλος τους στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών

Κουφώματα αλουμινίου και ο ρόλος τους στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών Κουφώματα αλουμινίου και ο ρόλος τους στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών Θεόφιλος Παγιάτης Γ.Γ. ΠΟΒΑΣ Σύμφωνα με τα έως τώρα στατιστικά στοιχεία από τα Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) που

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΡΤΕΜΙΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

«ΑΡΤΕΜΙΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΑΡΤΕΜΙΣ» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΑΔΗΛΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 15

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Γενικών Μεταθέσεων Δ.Ε. 2015

Βάσεις Γενικών Μεταθέσεων Δ.Ε. 2015 Βάσεις Γενικών Μεταθέσεων Δ.Ε. 2015 Αθήνα 18/06/2015 Περιοχή Ομάδα Ειδικότητας Σύνολο Α Αθήνας (Δ.Ε.) (001) ΘΕΟΛΟΓΟΙ 101,4 (002) ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ 78,48 (003) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ 58,89 (006) ΑΓΓΛΙΚΗΣ 113,23 (008) ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

κάποτε... σήμερα... ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης

κάποτε... σήμερα... ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΤΗΡΙΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ: ποιος ρυπαίνει; κάποτε... η βιομηχανία ήταν ο βασικός χρήστης ενέργειας και κύριος τομέας ενεργειακής κατανάλωσης σήμερα... σήμερα ΚΤΗΡΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: σημαντικός ρυπαντής

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση ενέργειας και κτίρια: Επισκόπηση εξελίξεων για τον τεχνικό κόσμο

Εξοικονόμηση ενέργειας και κτίρια: Επισκόπηση εξελίξεων για τον τεχνικό κόσμο ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Εξοικονόμηση ενέργειας και κτίρια: Επισκόπηση εξελίξεων για τον τεχνικό κόσμο Εισηγητής: Αμανατίδης Άνθιμος Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση του αποτυπώµατος διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) των ελληνικών νοµών από ενεργειακές χρήσεις του οικιακού τοµέα το 2010

Εκτίµηση του αποτυπώµατος διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) των ελληνικών νοµών από ενεργειακές χρήσεις του οικιακού τοµέα το 2010 Εκτίµηση του αποτυπώµατος διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) των ελληνικών νοµών από ενεργειακές χρήσεις του οικιακού τοµέα το 2010 1. Εισαγωγή Η παρούσα έρευνα, η οποία πραγµατοποιήθηκε από οµάδα εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση ενέργειας και χρήση συστημάτων ηλιακής ενέργειας στα κτίρια. Εμμανουήλ Σουλιώτης

Εξοικονόμηση ενέργειας και χρήση συστημάτων ηλιακής ενέργειας στα κτίρια. Εμμανουήλ Σουλιώτης Εξοικονόμηση ενέργειας και χρήση συστημάτων ηλιακής ενέργειας στα κτίρια Εμμανουήλ Σουλιώτης Πρόβλεψη για τις ΑΠΕ μέχρι το 2100 ΗΛΙΟΣ ΑΝΕΜΟΣ ΒΙΟΜΑΖΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ΝΕΡΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ Οι προβλέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση κτιριακού αποθέματος

Υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση κτιριακού αποθέματος Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση κτιριακού αποθέματος Εξοικονόμηση Ενέργειας Στα Κτίρια Πάρος 15 Οκτωβρίου 2012 Ελπίδα Πολυχρόνη Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΜΕ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ BRAILLE ΤΩΝ ΤΥΦΛΩΝ 001.

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΜΕ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ BRAILLE ΤΩΝ ΤΥΦΛΩΝ 001. ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Δ.Ε. ΜΕ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ BRAILLE ΤΩΝ ΤΥΦΛΩΝ 001.ΔΕΚΤ 2013-14 ΓΡΑΦΕΙΟ/ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ Κωδικός Ονομασία ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια

Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια Εξοικονόμησης Ενέργειας στα Κτίρια Γιώργος Μαρκογιαννάκης Διπλ. Μηχανολόγος - Ενεργειακός Μηχανικός, Μ.Sc. ΚΑΠΕ Τομέας Ανάλυσης Ενεργειακής Πολιτικής Γενικά Υφιστάμενα Κτίρια Ανομοιομορφία στις Καταναλώσεις

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Βραβείο για ολοκληρωμένη πολιτική Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων

1 ο Βραβείο για ολοκληρωμένη πολιτική Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων 1 ο Βραβείο για ολοκληρωμένη πολιτική Απονέμεται στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 ο Βραβείο για ολοκληρωμένη πολιτική Από την αρχή λειτουργίας του, το ΤΕΠΑΚ περιλάμβανε κριτήρια Πράσινων Δημόσιων

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Ηλιακών Θερμικών σε κτίρια: Η σημαντική συμβολή των ηλιακών θερμικών συστημάτων στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων

Ενσωμάτωση Ηλιακών Θερμικών σε κτίρια: Η σημαντική συμβολή των ηλιακών θερμικών συστημάτων στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων Ενσωμάτωση Ηλιακών Θερμικών σε κτίρια: Η σημαντική συμβολή των ηλιακών θερμικών συστημάτων στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων Ηρακλής Δήμτσας Γενικός Γραμματέας ΕΒΗΕ ΧΟΡΗΓΟΙ Ένας κλάδος πρωτοπόρος και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12. Κατάλογος Ενδεικτικών Συστάσεων

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12. Κατάλογος Ενδεικτικών Συστάσεων ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12 Κατάλογος Ενδεικτικών Συστάσεων 1 Περιγράφονται ενδεικτικές συστάσεις επεμβάσεων που μπορούν να εφαρμοστούν στο κτιριακό κέλυφος και στις Η/Μ εγκαταστάσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί συνάδελφοι ΑΝΚΑ ΤΕΧΝΙΚΗ

Αγαπητοί συνάδελφοι ΑΝΚΑ ΤΕΧΝΙΚΗ Αγαπητοί συνάδελφοι Μέσα στα πλαίσια των προσπαθειών για περικοπές σε όλους τους τομείς που σήμερα είναι κάτι επιβεβλημένο, το MILITARY CLUB έρχεται με μια πρόταση εξοικονόμησης ενέργειας στο σπίτι μας.

Διαβάστε περισσότερα

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία;

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Διεπιστημονική προσέγγιση στα ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ :Τεχνολογία, Περιβάλλον, Πολιτισμός Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Κλειώ Αξαρλή,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ»

«ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» ΕΣΠΑ 2014-2020 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου υναµικού, Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση» (ΕΠ ΑΝΑ Ε ΒΜ) 2014-2020 13 Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράµµατα (ΠΕΠ) 2014 2020 ΡΑΣΗ «ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα