ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ"

Transcript

1 ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΔΙΟΥ: στο Ω/Κ σκάφος ΑΙΓΑΙΟ ΒΓΧ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ: ΕΛΚΕΘΕ ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΑΝΔΡΟΜΕΝΑ Ι-Σχολεία και επιστήμονες εν πλω στο ΑΙΓΑΙΟ «Το σχολείο μου ταξιδεύει με τον Μαθητική ωκεανογραφική αποστολή στο ΑΙΓΑΙΟ..., 6 έως 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014

2 Συγγραφείς: Αντωνία Γιαννακούρου Σουλτάνα Ζερβουδάκη Χρήστος Ιωακειμίδης Χάρις Κοντογιάννης Λεωνίδας Μανουσάκης Φώτης Πανταζόγλου Γιώργος Παπαθεοδώρου Αλέκα Παυλίδου Γιάννης Χατζηανέστης 1 Φωτογραφίες: Συγγραφείς Σελ. 25 : Ε.ΘΑ.ΓΕ.Φ.Ω., Παν/μιο Πατρών Επιμέλεια κειμένων & μορφοποίηση έκδοσης: Γεωργία Φέρμελη 2104 «Το Σχολείο μου ταξιδεύει με τον ΠΕΡΣΕΑ» - network

3 2

4 Πρόλογος Η παρούσα μαθητική ερευνητική αποστολή υλοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς θεματικού δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Το σχολείο μου ταξιδεύει με τον ΠΕΡΣΕΑ» - network και θα πραγματοποιηθεί από τις 6 έως τις 9 Μαρτίου Στην αποστολή συμμετέχουν 20 μαθητές από 10 Γυμνάσια και Λύκεια, 15 εκπαιδευτικοί, 20 ερευνητές και 22 μέλη πληρώματος του Ω/Κ σκάφους «ΑΙΓΑΙΟ» Ο σκοπός της ερευνητικής αποστολής (με τίτλο ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ Ι-σχολεία και επιστήμονες εν πλω στο ΑΙΓΑΙΟ) είναι αντιληφθούν τα παιδιά ότι η επιστημονική έρευνα δεν είναι ατομική υπόθεση λίγων ανθρώπων, αλλά είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας πολλών επιστημόνων από διαφορετικούς κλάδους όπως ωκεανογράφοι, μηχανικοί, βιολόγοι, γεωλόγοι, στατιστικοί, ναυτικοί κ.ά. Επίσης, να αναπτυχθεί το ενδιαφέρον των παιδιών για τις θαλάσσιες επιστήμες, και να ασκηθούν στη συνεργασία για την επίτευξη του καλού αποτελέσματος. Τέλος η προβολή του έργου του ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. και του προγράματος PERSEUS στην Ελληνική κοινωνία. 3 Το παρόν έντυπο αποτελεί «Οδηγό για τον εκπαιδευτικό» και αναφέρεται στις εργασίες που θα πραγματοποιηθούν πάνω στο Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» και στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

5 4

6 ΟΜΑΔΑ Α ΜΕΡΟΣ Α: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΗΜΕΡΑ: Παρασκευή 7 Μαρτίου 2014 Εργασίες πεδίου και αναλύσεις ωκεανογραφικών δεδομένων Δειγματοληψίες θαλασσινού νερού και μετρήσεις σημαντικών φυσικών, χημικών και βιολογικών παραμέτρων, για την κατανόηση της λειτουργίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος 5 Αντικείμενο-Συνοπτική Περιγραφή: Ωκεανογραφική αποστολή στο Σαρωνικό κόλπο με το Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» με αντικείμενο τη λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τις συνέπειες των ανθρωπογενών και φυσικών πιέσεων σε αυτά. ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Σκοπός Σκοπός της εκπαιδευτικής δραστηριότητας είναι οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί και μαθητές/τριες να ενημερωθούν για τη λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τις συνέπειες των ανθρωπογενών και φυσικών πιέσεων σε αυτά. Στόχοι Στόχοι της αποστολής είναι: Η πραγματοποίηση δειγματοληψιών θαλασσινού νερού Οι μετρήσεις φυσικών, χημικών και βιολογικών παραμέτρων Η κατανόηση της λειτουργίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος Η ανάλυση δειγμάτων Η επεξεργασία μετρήσεων στα εργαστήρια του ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. στην Ανάβυσσο Η εργασία σε ομάδες Η εξάσκηση στη λήψη αποφάσεων

7 Η ευαισθητοποίηση σε θέματα θαλάσσιας ρύπανσης Μέσα Το ίδιο το ωκεανογραφικό σκάφος «ΑΙΓΑΙΟ». Θα γίνει ξενάγηση στο πλοίο και τη γέφυρά του όπου οι συμμετέχοντες θα ενημερωθούν για το σπουδαίο ρόλο που διαδραματίζει το πλοίο στην επιτυχία της αποστολής. Επίσης, θα ενημερωθούν για τα μέσα προστασίας του σκάφους και τι πρέπει να γνωρίζουν όσο θα βρίσκονται πάνω σ αυτό. Εξοπλισμός στο πλοίο, απαραίτητος για τη δειγματοληψία και τις μετρήσεις: Rosette sampler (σύστημα δειγματοληψίας νερού) - CTD (όργανο μέτρησης αγωγιμότητας, θερμοκρασίας και βάθους), φασματοφωτόμετρο, αυτόματη προχοϊδα, αέριος χρωματογράφος, χημικά αντιδραστήρια, συσκευές διήθησης, πλαγκτονικό δίχτυ, στερεοσκόπιο και μπουκάλια δειγματοληψίας. Εξοπλισμός στο Βιογεωχημικό Eργαστήριο του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ (www.hcmr.gr). Σενάριο Ωκεανογραφικής Αποστολής Την Παρασκευή 7 Μαρτίου 2014 θα πραγματοποιηθεί ένα ημερήσιο εκπαιδευτικό ταξίδι με το ωκεανογραφικό σκάφος «ΑΙΓΑΙΟ» του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών. Το σκάφος θα αποπλεύσει από το Λαύριο και θα κάνει δειγματοληψίες σε 5 γεωγραφικές θέσεις από την περιοχή του Λαυρίου μέχρι τον κόλπο της Επιδαύρου. Το σκάφος μετά τις δειγματοληψίες θα επιστρέψει στο Λαύριο. Στη διάρκεια του πλόα θα γίνει συλλογή δεδομένων φυσικής, και δειγματοληψία νερού για προσδιορισμό παραμέτρων χημικής και βιολογικής ωκεανογραφίας. 6 Οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί και μαθητές/τριες θα χωριστούν σε 5 ομάδες των 3-4 ατόμων. Η κάθε ομάδα θα αναλάβει και από μία ερευνητική εργασία (δειγματοληψία νερού, μετρήσεις φυσικών παραμέτρων, προσδιορισμός διαλυμένου οξυγόνου και φωσφορικών αλάτων, μέτρηση διαλυμένου μεθανίου μέτρηση της ρύπανσης από υδρογονάνθρακες, βακτήρια-φυτοπλαγκτόν και ζωοπλαγκτόν). Οι ομάδες θα αλλάζουν αντικείμενο εργασίας σε κάθε σταθμό. Με αυτόν τον τρόπο, όταν ολοκληρωθεί η ερευνητική αποστολή στους 5 σταθμούς δειγματοληψίας, οι 5 ομάδες θα έχουν «περάσει» απ όλες τις θεματικές ενότητες και θα έχουν αποκτήσει ολοκληρωμένη εικόνα της ερευνητικής εργασίας που γίνεται σε έναν ωκεανογραφικό πλόα καθώς και των παραμέτρων που σχετίζονται με την κατανόηση της λειτουργίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Περιοχή Μελέτης Η περιοχή που θα μελετηθεί κατά τη διάρκεια του εκπαιδευτικού πλόα είναι ο Σαρωνικός κόλπος, μία περιοχή που μελετάται από το ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε εδώ και 30 χρόνια. Οι σταθμοί (σημεία) δειγματοληψίας φαίνονται στην Εικόνα 1. Έμφαση θα δοθεί στον κόλπο της Επιδαύρου (ED5), όπου περισσότερο φυσικές,

8 παρά ανθρωπογενείς πιέσεις έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο περιβάλλον με πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου (υποξία) στα βαθύτερα στρώματα. Συγκεκριμένα, τα βαθειά νερά στη θαλάσσια περιοχή της Επιδαύρου είναι απομονωμένα από το 1992, ενώ ο μέσος χρόνος ανανέωσή τους είναι τα 5 χρόνια, με συνέπεια τη βαθμιαία μείωση της περιεκτικότητας τους σε διαλυμένο οξυγόνο. Το 2005, το ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε κατέγραψε συνθήκες πλήρους ανοξίας (μηδενικές τιμές οξυγόνου) κοντά στον πυθμένα της Επιδαύρου, ενώ δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν το επιβεβαίωσαν ότι τα βαθειά νερά ( m) εξακολουθούν να είναι απομονωμένα και χαρακτηρίζονται από τιμές οξυγόνου <1 ml/l και πολύ υψηλές τιμές θρεπτικών αλάτων. Η διαδικασία οξυγόνωσης των βαθειών νερών, η επίδραση της κλιματικής αλλαγής καθώς και τα αποτελέσματα από τη βαθειά ανάμιξη της κολώνας του νερού στη λειτουργία του οικοσυστήματος, θα συζητηθούν και θα αναλυθούν. Η αποστολή θα προσπαθήσει να δει την κατάσταση της οξυγόνωσης στα βαθειά νερά του κόλπου της Επιδαύρου το 2014.

9 Εργασίες και Aνάλυση Ωκεανογραφικών δεδομένων ΦΥΣΙΚΗ Τα δεδομένα της φυσικής θα είναι οι καταγραφές της θερμοκρασίας και της αλατότητας (περιεκτικότητας σε αλάτι) σε όλα τα βάθη της στήλης του νερού. Ταυτόχρονα θα μετρηθεί και η διαύγεια του νερού σε ολόκληρη τη στήλη. Οι συγκεκριμένες μετρήσεις θα πραγματοποιηθούν ηλεκτρονικά με το όργανο CTD (Conductivity-Temperature- Depth / Αγωγιμότητα-Θερμοκρασία-Βάθος). Το CTD έχει αισθητήρες που θα ποντιστούν από την επιφάνεια μέχρι τον πυθμένα και πάλι πίσω στην επιφάνεια. Εργασίες και Aνάλυση Ωκεανογραφικών δεδομένων ΧΗΜΕΙΑ Το διαλυμένο οξυγόνο αποτελεί το βασικότερο στοιχείο για τη διατήρηση της ζωής και της ισορροπίας στα υδάτινα συστήματα. Η διαλυτότητά του καθώς και η συγκέντρωσή του στο θαλασσινό νερό ποικίλουν και οι κατανομές του διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν, το βάθος, τη βιολογική δραστηριότητα κ.λπ. Οι φυσικοχημικές διεργασίες οι οποίες λαμβάνουν χώρα στην εύφωτη ζώνη καθορίζουν τον τρόπο και την ποσότητα των διακυμάνσεων στις συγκεντρώσεις του διαλυμένου οξυγόνου. Η οξείδωση αυξημένης ποσότητας οργανικών ουσιών κοντά στον πυθμένα μπορεί να οδηγήσει στη δραστική μείωση της συγκέντρωσης του διαλυμένου οξυγόνου (υποξία), σε σημείο όπου σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις οι τιμές είναι μηδενικές (ανοξία). Η έλλειψη του οξυγόνου μεταξύ των άλλων δημιουργεί αναγωγικές συνθήκες που οδηγούν στο σχηματισμό αερίων όπως το μεθάνιο και το υδρόθειο. Τα θρεπτικά άλατα είναι οι ενώσεις του φωσφόρου, του αζώτου και του πυριτίου και αποτελούν ουσιαστικά την «τροφή» του φυτοπλαγκτού στη θάλασσα. Οι κύριες ενώσεις του ανόργανου αζώτου στο θαλάσσιο περιβάλλον είναι τα νιτρικά, νιτρώδη και αμμωνιακά άλατα. Από τις ενώσεις του φωσφόρου κυριότερες είναι τα δισόξινα, μονόξινα και απλά φωσφορικά, ενώ από τις ενώσεις του πυριτίου τα πυριτικά άλατα. Μεγάλη εισροή θρεπτικών αλάτων στο υδάτινο σύστημα μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενα ευτροφισμού. Η ρύπανση από υδρογονάνθρακες σχετίζεται κυρίως με διαρροή πετρελαιοειδών στο θαλάσσιο περιβάλλον αλλά υπάρχουν και άλλες πηγές είτε φυσικές είτε ανθρωπογενείς. 8 Στον ωκεανογραφικό πλόα, θα ληφθούν δείγματα νερού με το σύστημα μπουκαλιών τύπου NISKIN προσαρμοσμένων στο σύστημα Rosette, σε επιλεγμένα βάθη στη στήλη του νερού

10 για προσδιορισμό διαλυμένου οξυγόνου, διαλυμένου μεθανίου, θρεπτικών αλάτων και υδρογονανθράκων. Τα δείγματα για την ανάλυση των νιτρικών και νιτρωδών αλάτων θα συλλεχτούν σε γυάλινα φιαλίδια, ενώ τα δείγματα για την ανάλυση φωσφορικών αλάτων σε ειδικούς κυλίνδρους. Ο προσδιορισμός των συγκεντρώσεων του διαλυμένου οξυγόνου και του διαλυμένου μεθανίου θα γίνει πάνω στο Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» αμέσως μετά τη δειγματοληψία. Η μέτρηση του οξυγόνου θα γίνει με τη μέθοδο Winkler, ενώ το μεθάνιο θα μετρηθεί με τον αέριο χρωματογράφο που υπάρχει στο πλοίο. Οι συγκεντρώσεις των φωσφορικών αλάτων θα μετρηθούν επίσης πάνω στο Ω/Κ, αμέσως μετά τη δειγματοληψία. Στα δείγματα που θα έχουν συλλεχθεί θα προστεθούν τα κατάλληλα χημικά αντιδραστήρια και η συγκέντρωση των φωσφορικών αλάτων θα μετρηθεί με φασματοφωτόμετρο Perkin Elmer 25 Lambda, το οποίο θα βρίσκεται στο χημείο του Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ». Για τον προσδιορισμό των υδρογονανθράκων θα προστεθεί στα δείγματα κατάλληλος οργανικός διαλύτης αμέσως μετά τη δειγματοληψία, και η συνέχεια της ανάλυσης θα πραγματοποιηθεί την επόμενη ημέρα στα εργαστήρια του ΕΛΚΕΘΕ. Εργασίες και Aνάλυση Ωκεανογραφικών δεδομένων ΒΙΟΛΟΓΙΑ Το μεγαλύτερο μέρος της βιολογικής δραστηριότητας στη θάλασσα βασίζεται σε μικροσκοπικούς οργανισμούς, οι οποίοι συνεισφέρουν σε περισσότερο από το 90% της βιομάζας στους θαλάσσιους οργανισμούς. Για παράδειγμα υπάρχουν 100 εκατομύρια φορές περισσότερα βακτήρια στη θάλασσα από τα αστέρια που παρατηρούμε στο σύμπαν. Αυτός ο αόρατος με γυμνό μάτι μικροβιακός κόσμος (προκαρυωτικοί και μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί) συμμετέχει ενεργά στο θαλάσσιο τροφικό πλέγμα όπου όλοι οι οργανισμοί συνδέονται μεταξύ τους και αλληλεπιδρούν μέσω τροφικών σχέσεων. 9 Βακτήρια ΒΙΟΛΟΓΙΑ Εχουν σημαντικό ρόλο στο θαλάσσιο τροφικό πλέγμα. Τα βακτήρια ανακυκλώνουν τον άνθρακα στη θάλασσα, μέσω της αποικοδόμησης της οργανικής ύλης. Εχουν την ικανότητα να χρησιμοποιούν ως τροφή διαλυμένο οργανικό υλικό αλλά και γίνονται «πρώτο πιάτο» στη διατροφική αλυσίδα για τους αμέσως μεγαλύτερους μικροοργανισμούς, που με τη σειρά τους καταναλώνονται σε ανώτερα τροφικά επίπεδα.

11 H συνολική αφθονία των βακτηρίων θα μετρηθεί με μικροσκοπία φθορισμού πάνω σε φίλτρα όπου έχουμε προσυγκεντρώσει μία ποσότητα θαλασσινού νερού. Περιγραφή πειράματος 1. Δέκα ml θαλασσινού νερού συλλέγονται και μονιμοποιούνται με 2% φορμόλη. 2. Φιλτράρονται σε χαμηλή πίεση σε μαύρα πολυκαρβονικά φίλτρα διαμέτρου 25mm και ανοίγματος πόρου 0.22 μm. Το φιλτράρισμα διακόπτεται όταν απομείνουν 2ml του δείγματος. 3. Προσθέτουμε μια φθορίζουσα χρωστική υψηλής εξιδείκευσης (DAPI 4,6 -diamidino-2-phenylindole που χρωματίζει το πυρηνικό, μιτοχονδριακό και χλωροπλαστικό DNA ζωντανών οργανισμών. 4. Επωάζουμε 10 λεπτά στο σκοτάδι, στεγνώνουμε το φίλτρο, το τοποθετούμε σε αντικειμενοφόρο πλάκα με 1 σταγόνα λαδιού μικροσκοπίας. 5. Διατήρηση στους -18 ο C μέχρι παρατήρησης στο μικροσκόπιο. 10 Φυτοπλαγκτόν ΒΙΟΛΟΓΙΑ.Μέτρηση της χλωροφύλλης-α ως δείκτη της βιομάζας του φυτοπλαγκτού Η συγκέντρωση της χλωροφύλλης α στο θαλάσσιο περιβάλλον χρησιμοποιείται ως δείκτης για την εκτίμηση της φυτοπλαγκτονικής βιομάζας και πρόκειται για παράμετρο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της περιβαλλοντικής ποιότητας αλλά και της τροφικής κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Περιγραφή πειράματος 1. Δείγματα νερού συλλέγονται από την υδάτινη στήλη με την Rosette. 2. Για τον προσδιορισμό των συγκεντρώσεων χλωροφύλλης-α διηθείται ορισμένος όγκος νερού (συνήθως 1000 ml) σε φίλτρα GF/F. 3. Τα φίλτρα διατηρούνται σε ξηρό περιβάλλον και στο σκοτάδι σε θερμοκρασία -18 ο C. Ποιοτικός προσδιορισμός της φυτοπλακτονικής κοινότητας 1. Εκατό ml δείγματος νερού συλλέγονται από την υδάτινη στήλη με τη ροζέτα. 2. Τα δείγματα μονιμοποιούνται με την προσθήκη διαλύματος Lugol (Ιωδιούχο διάλυμα Καλλίου) μέχρι απόκτησης βαθιού χρώματος του τσαγιού. 3. Διατηρούνται στο σκοτάδι σε δροσερό μέρος μέχρι παρατήρησης στο μικροσκόπιο.

12 Ζωοπλαγκτόν ΒΙΟΛΟΓΙΑ Το μεσοζωοπλαγκτόν παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση και λειτουργία του πελαγικού τροφικού πλέγματος. Καθορίζει τη ροή του άνθρακα στην υδάτινη στήλη, μέσω των αλληλεπιδράσεών του με τα ανώτερα και κατώτερα τροφικά επίπεδα, καθώς και με τη βενθική κοινότητα. Οι ποσοτικές εκτιμήσεις του ζωοπλαγκτού (βιομάζα και αφθονία) θεωρούνται σημαντική πληροφορία όσον αφορά την τροφική κατάσταση ενός οικοσυστήματος (ολιγότροφο, μεσότροφο, εύτροφο). Η σύνθεση ωστόσο σε είδη της βιοκοινότητας του ζωοπλαγκτού αποτελεί σημαντική ένδειξη της δομής του τροφικού πλέγματος και των διατροφικών μονοπατιών που επικρατούν σε μια περιοχή. 11 Περιγραφή πειράματος Για τη μελέτη του μεσοζωοπλαγκτού θα συλλεχθούν δείγματα με κατακόρυφη σύρση δυχτιού WP2 (πόρος γάζας 200 μm και διάμετρο στεφάνης 57 cm) στο στρώμα νερού 0 ως 100 m και με ταχύτητα σύρσης μεταξύ 0,8 και 1,2 m sec -1. Προκειμένου οι παρατηρήσεις μας να θεωρηθούν ανεξάρτητες του φαινόμενου της κατακόρυφης ημερονύκτιας μετανάστευσης του ζωοπλαγκτού, οι δειγματοληψίες θα πραγματοποιήθουν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τη συλλογή του πλαγκτού διαδέχεται άμεση μονιμοποίηση του συνολικού δείγματος σε διάλυμα φορμαλδεΰδης 4% ουδετεροποιημένου με βόρακα. Επίσης, θα πραγματοποιηθεί παρόμοια δειγματοληψία για τη μελέτη ζωντανού μεσοζωοπλαγκτού σε στερεοσκόπιο κατά τη διάρκεια του πλόα με σκοπό την παρατήρηση των διαφορετικών χρωμάτων και κινήσεων των ομάδων/ειδών του μεσοζωοπλαγκτού.

13 ΟΜΑΔΑ Α -ΜΕΡΟΣ Β: Αναλύσεις δειγμάτων στο ΒΓΧ εργαστήριο ΗΜΕΡΑ: Σάββατο 8 Μαρτίου 2014 Αναλύσεις δειγμάτων στο ΒΓΧ εργαστήριο Την επόμενη ημέρα, Σάββατο 8 Μαρτίου 2014, οι ομάδες που συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό ταξίδι της Πέμπτης θα συγκεντρωθούν στα εργαστήρια του ΕΛΚΕΘΕ στο Μαύρο Λιθάρι για να γίνει η ανάλυση και η επεξεργασία των παραμέτρων φυσικής, χημικής και βιολογικής ωκεανογραφίας που ελήφθησαν στο ταξίδι από το Λαύριο μέχρι την Επίδαυρο. Η επεξεργασία θα περιλαμβάνει, σε πρώτο στάδιο, τον ποιοτικό έλεγχο των μετρήσεων και τη συνδυαστική περιγραφή αυτών μέσω κατάλληλων γραφικών απεικονίσεων. 12 Αναλύσεις δειγμάτων στο ΒΓΧ εργαστήριο ΧΗΜΕΙΑ Οι αναλύσεις για τον προσδιορισμό των νιτρικών και νιτρωδών αλάτων θα πραγματοποιηθούν στη διαπιστευμένη κατά ISO εργαστηριακή μονάδα θρεπτικών αλάτων του βιογεωχημικού εργαστηρίου του ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. με αυτόματο αναλυτή θρεπτικών αλάτων SEAL autoanalyzer III, σύμφωνα με πρότυπες μεθόδους, ενώ οι αναλύσεις για τον προσδιορισμό υδρονανθράκων θα πραγματοποηθούν στην επίσης διαπιστευμένη εργαστηριακή μονάδα οργανικής χημείας με χρήση συστήματος αέριας χρωματογραφίας φασματομετρίας μαζών. Οι μικροί ερευνητές θα ενημερωθούν για τη διαδικασία των μετρήσεων και για τη λειτουργία των οργάνων.

14 Θα προετοιμάσουν τον αναλυτή για την ανάλυση, θα προγραμματίσουν την ανάλυση, θα παρασκευάσουν πρότυπα διαλύματα γνωστής συγκέντρωσης και στη συνέχεια θα αναλύσουν τα δείγματά τους. Τέλος θα γίνει επεξεργασία των αποτελεσμάτων και συζήτηση. Αναλύσεις δειγμάτων στο ΒΓΧ εργαστήριο Βακτήρια ΒΙΟΛΟΓΙΑ Στο εργαστήριο μικροβιακής οικολογίας -Το παρασκεύασμα παρατηρείται σε μικροσκόπιο επιφθορισμού (μεγένθυση x1000), στην περιοχή μήκους κύματος nm (UV). Τουλάχιστον 300 βακτήρια μετριούνται συνολικά σε κάθε φίλτρο. -Τα αποτελέσματα καταγράφονται σε υπολογιστή, σε ένα φύλλο Excel. -Χρησιμοποιώντας τους κατάλληλλους τύπους μετατρέπουμε τον αριθμό των βακτηρίων που μετρήσαμε στα διάφορα πεδία στο μικροσκόπιο σε πραγματική συγκέντρωση στο νερό (κύτταρα/ml). -Φτιάχνουμε γράφημα κατανομής των βακτηρίων στους διαφορετικούς σταθμούς. 13 φυτοπλαγκτον Στο εργαστήριο φυτοπλαγκτού -Τα φίλτρα από τις διηθήσεις τοποθετούνται σε σωλήνες 10ml που περιέχουν διάλυμα ακετόνης 90% (εκχύληση). -Μετά από διάστημα 24h ο φθορισμός μετράται σε φθορισίμετρο TURNER AU Τα αποτελέσματα καταγράφονται σε υπολογιστή, σε ένα φύλλο Excel. -Χρησιμοποιώντας τους κατάλληλλους τύπους μετατρέπουμε τις τιμές σε πραγματική συγκέντρωση στο νερό (μg/l). -Φτιάχνουμε γράφημα κατανομής της χλωροφύλλης στους διαφορετικούς σταθμούς και τα 3 διαφορετικά βάθη. -Τα δείγματα που συλλέχθηκαν τοποθετούνται για καθίζηση σε σωλήνες Utermohl. -Μετά από διάστημα 24h παρατηρούνται σε ανάστροφο μικροσκόπιο.

15 - Παίρνουμε φωτογραφίες χαρακτηριστικών ειδών με την κάμερα του συστήματος ανάλυσης εικόνας. ΖΩΟΠΛΑΓΚΤΟΝ Στο εργαστήριο ζωοπλαγκτού Θα πραγματοποιήθεί ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των δειγμάτων μεσοζωοπλαγκτού δηλαδή της καταμέτρησης της αφθονίας του (αριθμός ατόμων στο κυβικό μέτρο) και την ταυτοποίηση των ομάδων και των ειδών του ζωοπλαγκτού. Με τη χρήση στερεοσκοπίου τύπου OLYMPUS SZX12 και με ειδικά προσαρμοσμένο στο μικροσκόπιο σύστημα ανάλυσης εικόνας, οι οργανισμοί θα αναγνωρίσθούν σε επίπεδο ομάδας αλλά και είδους σύμφωνα με ειδικές κλείδες ταξινόμησης. Ο προσδιορισμός του αριθμού των ειδών (species richness, S) καθώς και η εκτίμηση διαφόρων δεικτών ποικιλότητας (diversity indices) είναι σημαντικός στις οικολογικές μελέτες. Οι συγκεκριμένες παράμετροι αποτελούν ένδειξη της κατάστασης στην οποία βρίσκεται μια βιοκοινότητα και αύξηση αυτών συνεπάγεται αύξηση της πολυπλοκότητας (αύξηση των συνδέσμων) του οικοσυστήματος. Η εκτίμηση των δεικτών αυτών θα πραγματοποιηθεί με το ειδικό λογισμικό πακέτο στατιστικής PRIMER (Plymouth Routines In Multivariate Ecological Research). 14 Αξιολόγηση: Φύλλο αξιολόγησης (για παιδιά και εκπαιδευτικούς) για τη δραστηριότητα. Παραδοτέα: Παρουσίαση της εργασίας των παιδιών την τελευταία ημέρα της αποστολής. Φωτογραφίες ή/και βίντεο από όλη τη δραστηριότητα. Συμπληρωμένα Φύλλα αξιολόγησης (από εκπαιδευτικούς, μαθητές και μαθήτριες) Επέκταση: Υλικό για μελλοντική έκθεση φωτογραφίας και εκπαιδευτικές παρουσιάσεις. Υλικό για μελλοντική παρουσίαση της εργασίας των παιδιών στους ιστότοπους του δικτύου.

16 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α Πώς αλλάζουν τα φυσικά χαρακτηριστικά του θαλασσινού νερού (θερμοκρασία και αλατότητα/περιεκτικότητα σε αλάτι) στις παράκτιες περιοχές με το βάθος και με τις διαφορετικές εποχές του χρόνου; Η θερμοκρασία της θάλασσας σε μία παράκτια περιοχή ακολουθεί τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας ανάλογα με τις εποχές του χρόνου, ενώ η αλατότητα εξαρτάται από την εξάτμιση, τη βροχόπτωση και τα ποτάμια που πιθανόν να χύνονται στη θάλασσα κοντά στην περιοχή μου εξετάζουμε. Τους χειμερινούς μήνες εξ αιτίας της έντονης ψύξης και των ανέμων γίνεται ανάδευση (ανάμειξη) του νερού και έτσι η θερμοκρασία και η αλατότητα δεν έχουν μεγάλη μεταβολή με το βάθος μέσα στη στήλη του θαλασσινού νερού. Το καλοκαίρι τα ανώτερα μέτρα της στήλης θερμαίνονται γρηγορότερα και έτσι έχουμε τα περισσότερο ζεστά νερά στα ανώτερα ~50-60 μέτρα και τα λιγότερο ζεστά νερά στα βαθύτερα. Δημιουργείται με τον τρόπο αυτό μία νοητή περιοχή / λεπτό στρώμα που χωρίζει τα ζεστά από τα κρύα νερά. Το στρώμα αυτό είναι το εποχικό θερμοκλινές. 15 Ποια είναι η κατανομή του οξυγόνου στη θαλάσσια στήλη, πότε έχουμε έλλειψη οξυγόνου (υποξία-ανοξία) και ποιες είναι οι επιπτώσεις της στο θαλάσσιο περιβάλλον; Το διαλυμένο οξυγόνο αποτελεί το βασικότερο στοιχείο για τη διατήρηση της ζωής και της ισορροπίας στα υδάτινα συστήματα. Η διαλυτότητα του καθώς και η συγκέντρωση του στο θαλασσινό νερό εξαρτώνται από τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν, το βάθος, τη βιολογική δραστηριότητα κ.λπ. Γενικά, στο επιφανειακό στρώμα η συγκέντρωση του διαλυμένου οξυγόνου αγγίζει την τιμή κορεσμού, ανάλογα με την επικρατούσα θερμοκρασία και πίεση. Οι φυσικοχημικές διεργασίες οι οποίες λαμβάνουν χώρα στην εύφωτη ζώνη (δηλ. μέχρι το βάθος που φτάνει το ηλιακό φως) καθορίζουν τον τρόπο και την ποσότητα των διακυμάνσεων στις συγκεντρώσεις του διαλυμένου οξυγόνου. Αύξηση της θερμοκρασίας οδηγεί σε μείωση της διαλυτότητας του οξυγόνου. Όταν δεν

17 υπάρχει ανάμειξη στη θαλάσσια στήλη (δηλαδή όταν υπάρχει θερμοκλινές) η οξείδωση αυξημένης ποσότητας οργανικών ουσιών κοντά στον πυθμένα μπορεί να οδηγήσει στη δραστική μείωση της συγκέντρωσης του διαλυμένου οξυγόνου (υποξία), σε σημείο όπου σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις οι τιμές είναι μηδενικές. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε ΑΝΟΞΙΑ ή ανοξικές συνθήκες. Στις περιπτώσεις αυτές δεν μπορούν να επιζήσουν οι θαλάσσιοι οργανισμοί, ενώ ταυτόχρονα οι αναγωγικές συνθήκες που δημιουργούνται οδηγούν στο σχηματισμό αερίων όπως είναι το υδρόθειο και το μεθάνιο με χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή. Τί είναι η θαλάσσια ρύπανση από υδρογονάνθρακες; Οι υδρογονάνθρακες είναι το κύριο συστατικό του πετρελαίου, ενώ κάποιοι από αυτούς σχηματίζονται και από άλλες διεργασίες που μπορεί να είναι είτε φυσικές είτε ανθρωπογενείς. Στη θάλασσα οι υδρογονάνθρακες φτάνουν από τις διάφορες χερσαίες απορροές (ποτάμια, αγωγοί, κανάλια κ.λπ.), από εναπόθεση από την ατμόσφαιρα και από τις θαλάσσιες μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων των ατυχημάτων των πλοίων. Στη θάλασσα οι υδρογονάνθρακες υφίστανται διάφορες διεργασίες (οξείδωση, εξάτμιση, γαλακτωματοποίηση, αποδόμηση από μικροοργανισμούς κ.λπ.) και τελικά αυτοί που παραμένουν συσσωρεύονται στην αιωρούμενη ύλη και στα ιζήματα. 16 Τί σημασία έχει η κατακόρυφη ανάμειξη και το θερμοκλινές στην κατανομή του οξυγόνου, της χλωροφύλλης και των θρεπτικών ουσιών στη στήλη του θαλασσινού νερού; Η ανάμειξη διευκολύνει τη μεταφορά των θρεπτικών και της χλωροφύλλης προς την επιφάνεια, ενώ το καλοκαίρι η περισσότερη χλωροφύλλη βρίσκεται λίγο κάτω (βαθύτερα) από το θερμοκλινές. Η κατακόρυφη ανάμειξη κατεβάζει το οξυγόνο στα βαθύτερα στρώματα. Τί είναι το θαλάσσιο τροφικό πλέγμα; Το ισορροπημένο τροφικό πλέγμα είναι σημαντικό σε κάθε θαλάσσιο οικοσύστημα και αποτελεί δείκτη της ποιότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στη βάση του τροφικού πλέγματος βρίσκονται προκαρυωτικοί και μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί των οποίων η αφθονία και ποικιλότητα επηρεάζει αυτήν ανώτερων οργανισμών όπως είναι το ζωοπλαγκτόν και τα ψάρια.

18 Η αφθονία των βακτηρίων και των πλαγκτονικών φυκών επηρεάζεται από τις συγκεντρώσεις των θρεπτικών αλάτων στο νερό, όπου αυξημένες συγκεντρώσεις φωσφόρου και αζώτου οδηγούν σε αυξημένες συγκεντρώσεις του φυτοπλαγκτού. Όλοι οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο θαλάσσιο τροφικό πλέγμα συνδέονται μεταξύ τους και αλληλεπιδρούν μέσω τροφικών σχέσεων. Ποιος τρώει τί; Τα βακτήρια ανακυκλώνουν τον άνθρακα στη θάλασσα, μέσω της αποικοδόμησης της οργανικής ύλης. Εχουν την ικανότητα να χρησιμοποιούν ως τροφή διαλυμένο οργανικό υλικό αλλά και γίνονται «πρώτο πιάτο» στη διατροφική αλυσίδα για τους αμέσως μεγαλύτερους μικροοργανισμούς, που με τη σειρά τους καταναλώνονται σε ανώτερα τροφικά επίπεδα. Το φυτοπλαγκτόν χρησιμοποιεί τα θρεπτικά άλατα και με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης (διοξείδιο του ανθρακα και φως) αυξάνει τη βιομάζα του. Η φυτοπλαγκτονική βιομάζα χρησιμοποιείται ως πρωταρχική τροφή από άλλους οργανισμούς όπως είναι το ζωοπλαγκτόν που με τη σειρά του αποτελεί τροφή για τα μεγαλύτερα πλαγκτονοφάγα ψάρια. 17 Ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν τα τροφικά πλέγματα και πώς οι ανθώπινες δραστηριότητες τα επηρεάζουν; Τα τροφικά πλέγματα χαρακτηρίζονται από τον αριθμό των τροφικών επιπέδων και τη βιομάζα των ομάδων που συμμετέχουν σε κάθε τροφικό επίπεδο. Ετσι λοιπόν η διαθεσιμότητα σε θρεπτικά επηρεάζει τη βιομάζα του φυτοπλαγκτού, που με τη σειρά της επηρεάζει τη βιομάζα του ζωοπλαγκτού κ.ο.κ Σε ένα τροφικό πλέγμα αν υπάρχουν πολλοί θηρευτές παρατηρείται μείωση της βιομάζας των οργανισμών λείας, πολύ μεγαλύτερη σχετικά με ένα άλλο με λιγότερους θηρευτές καθώς μειώνεται η ένταση της θήρευσης. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες μπορούν να αλλάξουν τη δομή των τροφικών πλεγμάτων με πολλούς τρόπους:

19 1. Η εντατική καλλιέργεια της γης χωρίς πρόβλεψη για τις απορροές φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών και η απουσία ή ακατάλληλη διαχείριση των λυμάτων από υπονόμους και βιομηχανίες, οδηγούν σε αυξημένη συγκέντρωση χημικών θρεπτικών στο υδάτινο περιβάλλον και σε ευτροφισμό. 2. Η κλιματική αλλαγή, οι επιπτώσεις της οποίας γίνονται όλο και περισσότερο εμφανείς στα θαλάσσια οικοσυστήματα: η θαλάσσια θερμοκρασία και στάθμη αυξάνονται, οι θαλάσσιοι πάγοι μειώνονται, ενώ τα χημικά, φυσικά και βιολογικά χαρακτηριστικά των θαλασσών μεταβάλλονται (οξίνιση των ωκεανών). 3. Η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων όπως η υπεραλίευση, καταστροφικές πρακτικές αλιείας κ.ά. 4. Η είσοδος και εξάπλωση εισβαλόντων ξενικών ειδών που μπορεί να αλλάξει εντελώς τα χαρακτηριστικά ολόκληρων οικοσυστημάτων. Πώς οι επιστήμονες μελετούν τους οργανισμούς για να διερευνήσουν τη δομή και λειτουργία του θαλάσσιου τροφικού πλέγματος; 18 Οι επιστήμονες μελετούν τα τροφικά πλέγματα συλλέγοντας δείγματα από διαφορετικούς οργανισμούς (βακτήρια, φυτοπλαγκτόν ως ζωοπλαγκτόν και ψάρια). Οι ωκεανογράφοι με τη χρήση ερευνητικών πλοίων συλλέγουν δείγματα από διαφορετικά βάθη και κάτω από διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες π.χ. θερμοκρασία, οξυγόνο, αλατότητα και με διαφορετικές μεθόδους π.χ. πλαγκτονικά δίχτυα, συσκευές διήθησης του θαλασσινού νερού για να μελετήσουν τη βιομάζα των οργανισμών σε κάθε τροφικό επίπεδο, την ποικιλότητα των οργανισμών (βιοποικιλότητα) καθώς και τις σχέσεις λείας-θηρευτή.

20 ΟΜΑΔΑ Β ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΗΜΕΡΑ: Σάββατο 8 Μαρτίου 2014 Εργασίες υποβρυχίων ρομποτικών οχημάτων για επιστημονική χρήση Καταγραφή στο βυθό της βιοποικιλότητας και στερεών θαλάσσιων απορριμμάτων 19 Αντικείμενο-Συνοπτική Περιγραφή: Ξενάγηση και εκπαίδευση μαθητών/τριών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (κυρίως Γυμνασίου), στο Ωκεανογραφικό σκάφος ΑΙΓΑΙΟ, στη χρήση υποβρυχίων ρομποτικών οχημάτων για την καταγραφή ζώων και φυτών στο βυθό, σε ναυάγιο καθώς επίσης και καταγραφή στερεών θαλάσσιων απορριμμάτων. ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Σκοπός Σκοπός της εκπαιδευτικής δραστηριότητας είναι οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί και μαθητές/τριες να ενημερωθούν για τη χρήση των ρομποτικών οχημάτων στη καταγραφή της βιοποικιλότητας των βυθών και των ανθρωπογενών και φυσικών πιέσεων (απορρίμματα) σε αυτά μέσω των βίντεο-καμερών. Στόχοι Στόχοι της αποστολής είναι, με τη χρήση των βίντεο καμερών των ρομποτικών οχημάτων, η καταγραφή: Της θαλάσσιας πανίδας και χλωρίδας Των ιχνών της ανθρώπινης δραστηριότητας στο βυθό των θαλασσών (Θαλάσσια Απορρίμματα: είδος & ποσότητα)

21 Της συμβολής των θαλάσσιων απορριμμάτων στην αλλοίωση των φυσικών ενδιαιτημάτων. Η εργασία σε ομάδες Η εξάσκηση στη λήψη αποφάσεων Η ευαισθητοποίηση σε θέματα θαλάσσιας ρύπανσης Μέσα-εξοπλισμός Το ίδιο το ωκεανογραφικό σκάφος «ΑΙΓΑΙΟ». Θα γίνει ξενάγηση στο πλοίο και τη γέφυρά του όπου οι συμμετέχοντες θα ενημερωθούν για το σπουδαίο ρόλο που διαδραματίζει το πλοίο στην επιτυχία της αποστολής. Επίσης, θα ενημερωθούν για τα μέσα προστασίας του σκάφους και τι πρέπει να γνωρίζουν όσο θα βρίσκονται πάνω σ αυτό. Τα ρομποτικά οχήματα. Το MaxRoverII, ή το Falcon και το Seabotix. Ευελπιστούμε όλα τα παιδιά να μπορέσουν να κάτσουν 1 με 2 λεπτά στα χειριστήρια των οχημάτων, και φεύγοντας από το πλοίο να έχουν μία βεβαίωση συμμετοχής ως εκπαιδευόμενοι χειριστές ρομποτικών οχημάτων, με το όνομά τους. Δύο GoProΙΙ κάμερες να βγάζουν μία φωτογραφία ανά λεπτό στο χώρο του χειρισμού των ROV, όσο και στο χώρο χειρισμού του καλωδίου. (Αυτό θα προσφέρει τη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένα fotostream, βίντεο που θα παίζει τις φωτογραφίες, για να χρησιμοποιηθεί στους ιστοτόπους του διεθνούς δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: «Το σχολείο μου ταξιδεύει με τον network που φιλοξενούνται στους ιστοχώρους του PERSEUS στο Τμήμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Α ΔΔΕ Αθήνας και του ΕΛΚΕΘΕ: 20 Απαραίτητα υλικά Μπλουζάκια με το λογότυπο του PERSEUS για τους συνοδούς. Καρτελάκια για τους μαθητές με το όνομά τους. Χαρτική ύλη Βεβαιώσεις εκπαιδευόμενων χειριστών Πλάτες ντοσιέ σημειώσεων Μολύβια κ.τλ. DVDs, για τις φωτογραφίες και τα βίντεο. Σενάριο «παιχνιδιού» της αποστολής Από την στιγμή που θα ξεκινήσει το πλοίο, μέχρι να αγκυροβολήσει σε κατάλληλο μέρος, με πλούσιο βυθό (40 με 50 μέτρα βάθος), θα χωρίσουμε τα παιδιά σε 4 ομάδες (με μια γρήγορη κλήρωση με χρωματιστά μανταλάκια σε 4 χρώματα) που θα βρίσκονται σε μία αδιαφανή σακούλα.

22 Κάθε ομάδα θα διαθέτει ασύρματο, Log sheets, και υπεύθυνο μέλος της ομάδας μας. (Όλα τα μέλη της ομάδας θα περάσουν από όλους τους σταθμούς). Σταθμοί: 1) Χειριστές ROV Τα παιδιά θα χειρίζονται τα ROV, σόναρ κ.τλ. Θα έχουν ένα log sheet, που στην πάνω αριστερή άκρη θα έχουμε ένα σχέδιο του πλοίου πάνω σ έναν καμβά-τετραγώνων με αρίθμηση, (επισυνάπτεται παράδειγμα). Αυτός ο καμβάς θα είναι το ανάλογο του γεωγραφικού μήκους και πλάτους, και πάνω σε αυτό θα αναφέρονται όλες οι καταγραφές μας. Παράδειγμα: Θα λέμε ότι «το ROV θα μετακινηθεί από το τετράγωνο 4 στο 5», ή ότι «βρέθηκαν 2 μπαρμπούνια, 3 σφουγγάρια και 2 μπουκάλια στο τετράγωνο 4». 2) Χειριστές Καλωδίου Τα παιδιά θα χειρίζονται το καλώδιο του ROV. Θα καταγράφουν της εντολές από τους πιλότους, ή τη γέφυρα και πόσα μέτρα καλώδιο έχουν έξω. Θα πρέπει να φορούν κράνη ασφαλείας και σωσίβια. 3) Σταθμός οπτικής καταγραφής των ειδών Τα παιδιά θα κάνουν την επιστημονική παρατήρηση και θα καταγράφουν ότι βλέπουν στο ανάλογο τετράγωνο, ώστε να γίνει μετά η «στατιστική» επεξεργασία, η οποία θα γίνει με μέσους όρους, μέγιστα και ελάχιστα. Παράδειγμα: Ένα παράδειγμα αποτελέσματος θα μπορούσε να είναι «βρέθηκαν 0.5 μπουκάλια ανά τετράγωνο, με μέγιστη συγκέντρωση τα 3 μπουκάλια/ τετράγωνο και ελάχιστη τα μηδέν μπουκάλια». Για να είναι πιο «επιστημονική» η καταγραφή, καλό θα ήταν να υπάρχουν έγχρωμες φωτοτυπίες, μία σελίδα αρκεί, με δέκα είδη που περιμένουμε να συναντήσουμε στο πεδίο. Κάτι σαν κλείδα, αλλά «μόνο» σε μία σελίδα. 4) Σύνδεσμος με τη γέφυρα του πλοίου Τα παιδιά θα χειρίζονται όλες τις επικοινωνίες της ομάδας με τη γέφυρα του πλοίου. Θα καταγράφουν τις εντολές από τους πιλότους προς τη γέφυρα, τις εντολές της γέφυρας προς τους πιλότους, πόσα μέτρα καλώδιο έχουν έξω κ.τλ. 21 Αξιολόγηση Φύλλο αξιολόγησης (για παιδιά και εκπαιδευτικούς) για τη δραστηριότητα. Παραδοτέα Φωτογραφίες και βίντεο από όλη τη δραστηριότητα. (Τις φωτογραφίες θα τις γράψουμε σε DVDs τα οποία θα δοθούν, αργότερα, και στους συνοδούς εκπαιδευτικούς). Βεβαιώσεις συμμετοχής στα παιδιά «ως εκπαιδευόμενοι χειριστές ρομποτικών οχημάτων». Συμπληρωμένα Φύλλα αξιολόγησης (από εκπαιδευτικούς, μαθητές και μαθήτριες) Επέκταση Υλικό για μελλοντική έκθεση φωτογραφίας και εκπαιδευτικές παρουσιάσεις.

23 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Β Πώς σχετίζεται η ανθρώπινη δραστηριότητα με τα θαλάσσια απορρίμματα στο βυθό των θαλασσών; Τα θαλάσσια απορρίμματα είναι εξ ορισμού συνδεδεμένα με την ανθρώπινη δραστηριότητα. «Ως θαλάσσια απορρίμματα χαρακτηρίζουμε οποιαδήποτε εμμένοντα, κατασκευασμένα, επεξεργασμένα ή χρησιμοποιημένα από τον άνθρωπο στερεά υλικά που έχουν απορριφθεί, αποτεθεί, εγκαταλειφθεί ή ακούσια αφεθεί στο θαλάσσιο ή παράκτιο περιβάλλον». Είναι πολύ σύνηθες ένα απόρριμμα που έχει δημιουργηθεί από τον άνθρωπο στην ξηρά και δεν έχει διαχειριστεί κατάλληλα να καταλήξει πολλά χιλιόμετρα μακριά, στον βυθό της θάλασσας. Ως εκ τούτου, τα διάφορα είδη ανθρώπινης δραστηριότητας σχετίζονται άμεσα με τις διαφορετικές πηγές θαλάσσιων απορριμμάτων. 22 Ποιες είναι οι κύριες πηγές προέλευσης των θαλάσσιων απορριμμάτων; Οι πηγές των θαλάσσιων απορριμμάτων κατηγοριοποιούνται στις ακόλουθες δύο κατηγορίες: i. Οι κυριότερες χερσαίες πηγές είναι οι ακόλουθες: οι χωματερές, τα ποτάμια και οι εκβολές των ποταμών, τα βρόχινα νερά, οι πλημμύρες, οι βιομηχανικές απορρίψεις, τα αποχετευτικά δίκτυα, τα ακατέργαστα αστικά λύματα και η κάθε είδους τουριστική δραστηριότητα. Η πλειοψηφία των θαλάσσιων απορριμμάτων (80%) προέρχεται από τις χερσαίες πηγές. ii. Οι θαλάσσιες πηγές προέλευσης των θαλάσσιων απορριμμάτων είναι οι ακόλουθες: ναυτιλία, ναυσιπλοΐα, θαλάσσιες μεταφορές, σκάφη αναψυχής, αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, υπεράκτια εξόρυξη και άντληση φυσικών πόρων (εξέδρες άντλησης πετρελαίου), παράνομες θαλάσσιες απορρίψεις, αλιεία (απορρίψεις αλιευτικών εργαλείων). Από τις θαλάσσιες πηγές προέρχεται το υπόλοιπο 20% των θαλάσσιων απορριμμάτων.

24 Πόσο παλιό είναι το πρόβλημα των Θαλασσίων απορριμμάτων; Μπορεί ως περιβαλλοντικό πρόβλημα να είναι σχετικά πρόσφατο (δεκαετία 80), παρόλα αυτά υπάρχουν αρκετές αναφορές που αποδεικνύουν το αντίθετο. Δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι η ρύπανση του θαλάσσιου περιβάλλοντος ξεκίνησε από τα αρχαία χρόνια. Κατά τη διάρκεια του Χρυσού Αιώνα του Περικλή (5 ος π.χ. αιώνας), οι Αθηναίοι χρηματοδοτούσαν τον στόλο τους καθώς και την κατασκευή της Ακρόπολης από την εκμετάλλευση των ορυχείων ασημιού στην περιοχή της Λαυρεωτικής. Τα υπολείμματα της εξόρυξης από την περιοχή της Λαυρεωτικής, πετιούνταν στη θάλασσα. Αντίστοιχα ευρήματα υπάρχουν και για το αρχαίο λιμάνι της Μασσαλίας το οποίο άνθισε κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο (1 ος αιώνας π.χ. 4 ος αιώνας μ.χ.). Ευρήματα δείχνουν ότι το ίζημα του αρχαίου λιμανιού της Μασσαλίας ήταν ρυπασμένο από μόλυβδο, προερχόμενο από μεταλλουργικές δραστηριότητες στην περιοχή. Τέλος, ο Ιούλιος Βερν (1870) στο βιβλίο του « λεύγες κάτω από τη θάλασσα» (Κεφ.12, «Η Θάλασσα των Σαργασσών», σελ. 276) κάνει αναφορές σε επιπλέοντα αντικείμενα προερχόμενα από τα Βραχώδη Όρη και τις Άνδεις όπου μέσω των ποταμών Μισσισσίπι και Αμαζονίου κατέληξαν στον ωκεανό. 23 Ποια είναι η συμβολή των θαλασσίων απορριμμάτων στην αλλοίωση των φυσικών ενδιαιτημάτων; Τα θαλάσσια απορρίμματα μπορούν άμεσα ή έμμεσα να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα των φυσικών ενδιαιτημάτων. Αυτό μπορεί να γίνει: i. Με την μεταβολή της βιολογικής και οικολογικής συμπεριφοράς ατόμων ζώων: δυσκολία στη σύλληψη, αφομοίωση και χώνεψη της τροφής, αίσθηση κορεσμού (πείνα), διαφυγή και αποφυγή αρπακτικών, προβλήματα κατά την αναπαραγωγή, κακή σωματική κατάσταση, μετακίνηση και μετανάστευση. ii. Μεταβολή, καταστροφή και υποβάθμιση των βενθικών οικοσυστημάτων καθώς και αλλαγή της κατάστασης του υποστρώματος για τους μαλακούς βυθούς. iii. Διατάραξη των συναθροίσεων για τους οργανισμούς που ζουν μέσα στο ίζημα, μεταβολή του πορώδους των ιζημάτων και της ικανότητας μεταφοράς θερμότητας. iv. Εισαγωγή ξενικών ειδών και μεταφοράς μικροοργανισμών (ενδεχομένως παθογόνων) μιας και τα θαλάσσια απορρίμματα, μέσω του σκληρού υλικού τους μπορούν να χρησιμεύσουν ως μέσο μεταφοράς.

25 Φωτογραφία 1: Καταγραφή θαλάσσιων απορριμμάτων με τη βοήθεια ROV (Remotely Operated Vehicles) στον πυθμένα του Πατραϊκού κόλπου. (Πηγή: Ε.ΘΑ.ΓΕ.Φ.Ω., Παν/μιο Πατρών). Ευρέως συναντώμενα αντικείμενα στο Σαρωνικό Κόλπο: 1. Συνθετικά σχοινιά: Δίχτυα αλιείας:

26 3. Πετονιές αλιείας Κουτάκια αλουμινίου αναψυκτικών και ποτών

27 5. Πλαστικές σακούλες και μπουκάλια Πλαστικά δοχεία

28 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: 27

29

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ Ι Σχολεία και επιστήμονες εν πλω στο ΑΙΓΑΙΟ «Το σχολείο μου ταξιδεύει με τον ΠΕΡΣΕΑ» PERSEUS@School network, Μαθητική εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΤΙΚΩΝ ΑΚΤΩΝ ΤΟΥ Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΤΙΚΩΝ ΑΚΤΩΝ ΤΟΥ Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.) ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ «ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΑΘΗΝΑ 2014 ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Α. Γενική περιγραφή των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υδάτων Λίμνης Παμβώτιδας. (Lake Pamvotis Water Monitoring Programm) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υδάτων Λίμνης Παμβώτιδας. (Lake Pamvotis Water Monitoring Programm) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υδάτων Λίμνης Παμβώτιδας (Lake Pamvotis Water Monitoring Programm) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Min-Max Επιφάνειας: 7,6 (Φεβ) 28,5 (Ιουλ) Min-Max Πυθμένα: 6,1 (Φεβ) 25,3 (Ιουλ) Jun_Temperature_S3

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα επεξεργασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα νερού

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Γενική Ενότητα 1 Περιβάλλον : Οτιδήποτε υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρών

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Παράκτιων Υδατικών Συστημάτων

ιαχείριση Παράκτιων Υδατικών Συστημάτων ιαχείριση Παράκτιων Υδατικών Συστημάτων Κεφάλαιο 2 είκτες Τροφικής Κατάστασης & Κύκλοι Θρεπτικών Αλάτων ρ. Γιώργος Συλαίος Ωκεανογράφος Επ. Καθηγητής ΤΜΠ- ΠΘ Η προσθήκη θρεπτικών αλάτων στο νερό, προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

15 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου

15 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ 2012 15 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου Καθαρίζουμε τις παραλίες μας, καταγράφουμε τα σκουπίδια και τα ανακυκλώνουμε! ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Έμμεση ρύπανση είναι η μορφή ρύπανσης, που δεν αντιλαμβανόμαστε

Έμμεση ρύπανση είναι η μορφή ρύπανσης, που δεν αντιλαμβανόμαστε 11 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Στόχοι φύλλο εκπαιδευτικών Να εξοικειωθούν οι μαθητές με την έννοια της ρύπανσης του νερού και να κατανοήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών.

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύστημα ενεργού ιλύος είναι το πιο διαδεδομένο και αποτελεσματικό σύστημα βιολογικής επεξεργασίας αστικών λυμάτων, όσον αφορά τόσο στην ποιότητα εκροής όσο και στην οικονομία του. Αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τομέας Περιβάλλοντος και Χρήσης Ενέργειας Εργαστήριο Τεχνολογίας Περιβάλλοντος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (3 ο ΕΞΑΜΗΝΟ)

Διαβάστε περισσότερα

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21 36,6-5 16/02/2012 6 E. coli 17 18 19 o 16 . 29) 16/02/2012 17 20 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. RNA. 9. 10. 21 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 22 16/02/2012 23 19 20 21 - 16/02/2012 22 44 - - 45 - - + 1 +

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος Ερευνητιικό Έργο MIRAGE (Mediiterranean Intermiittent Riiver ManAGEment) Διιαχείίριιση Ποταμών Διιαλείίπουσας Ροής στη Μεσόγειιο Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ) ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αμιγής Νομαρχιακή Επιχείρηση Ν. Α Κοζάνης 1 ο χιλ. Πτολεμαΐδας-Κοζάνης Τ.Θ. 65 502 00 ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Τηλ: (24630) 53-571 Τηλ/fax: 53-666, e-mail: info@kepekozani.gr ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1.1.1.1 ΕΡΓΟ: ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΙΖΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΛΙΜΝΗ ΚΟΥΜΟΥΝ ΟΥΡΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1.1.1.1 ΕΡΓΟ: ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΙΖΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΛΙΜΝΗ ΚΟΥΜΟΥΝ ΟΥΡΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛ. ΚΕ. Θ. Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1.1.1.1 ΕΡΓΟ: ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΙΖΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΛΙΜΝΗ ΚΟΥΜΟΥΝ ΟΥΡΟΥ ΑΝΑ ΟΧΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Ένας άνθρωπος μολύνθηκε από ένα παθογόνο βακτήριο και δεν εμφάνισε συμπτώματα ασθένειας. Πιθανολογείστε τους λόγους που μπορεί να οφείλεται αυτό. 2.

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων BIO OXIMAT Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων Περιγραφή συστήματος BIO OXIMAT Το σύστημα BIO OXIMAT KP του οίκου ENEKA ACTIVA είναι μια ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26500 Πάτρα Ινστιτούτο Επιστημών Χημικής Μηχανικής,

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

2349 Κ.Λ.Π. 271/2005 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. (Αρ. 106(1)/2002) Ελέγχου της Ρύπανσης -των Νερών Νόμου του 20021

2349 Κ.Λ.Π. 271/2005 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. (Αρ. 106(1)/2002) Ελέγχου της Ρύπανσης -των Νερών Νόμου του 20021 Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 4000, 3.6.2005 2349 Κ.Λ.Π. 271/2005 Αριθμός 271 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 (Αρ. 106(1)/2002) Διάταγμα με βάση το άρθρο S(l)(t) Ο Υπουργός, Γεωργίας, Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής

Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Εφαρμογή μοντέλων MERAMOD και ΜΟΜ στις μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας της ευρύτερης περιοχής Το Έργο με Αρ. Πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 09/07/2012 Εισήγηση : ρ. Στυλιανός Παπαδόπουλος Γενικός ιευθυντής INTERGEO Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών

Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Αλοπηγική Τεχνολογία- Οικοσύστημα Αλυκών Νικόλαος Α. Κοροβέσης

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ4 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8

Κωδικός: ΜΤΝ4 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 Κωδικός: ΜΤΝ4 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρού

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

3 Θαλάσσια. απορρίµµατα

3 Θαλάσσια. απορρίµµατα 3 Θαλάσσια απορρίµµατα Κάθε άνθρωπος που έχει επισκεφτεί παραθαλάσσιες περιοχές, µακριά ή κοντά σε κάποιο αστικό κέντρο, θα έχει παρατηρήσει - σε κάποιες από αυτές- το πλήθος των απορριµµάτων που συγκεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ Τίτλος προγρ/τος : «Μελετώ και διερευνώ το χώρο του λιμανιού του Κουφονησίου» Σχ. χρονιά : 2005-06 Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί : Ντέμσια Γεωργία (συντονίστρια) Χριστοδούλου Τριανταφυλλιά

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

DANAHER. DANAHER το 1999.

DANAHER. DANAHER το 1999. HACH LANGE Η συνεργασία δύο κορυφαίων οικογενειακών επιχειρήσεων που ακόµη µεγαλώνει!!! Ιδρύθηκε το 1942 από τους Clifford και Kathryn Hach στην Αϊόβα, στις Η.Π.Α. Ιδρύθηκε το 1933 από τον Dr Bruno Lange

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. «ιατροφή και παραγωγή των κυρίαρχων ειδών των Kωπηπόδων οικοσύστηµα του Σαρωνικού Κόλπου»

Πτυχιακή Εργασία. «ιατροφή και παραγωγή των κυρίαρχων ειδών των Kωπηπόδων οικοσύστηµα του Σαρωνικού Κόλπου» Πανεπιστήµιο Αιγαίου -Τµήµα Επιστηµών της Θάλασσας Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ)- Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Πτυχιακή Εργασία «ιατροφή και παραγωγή των κυρίαρχων ειδών των Kωπηπόδων σε παράκτιο

Διαβάστε περισσότερα

Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ Ã ¹ Ã Ë Á ¹ Ã ª 2 0 0 9

Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ à ¹ Ã Ë Á ¹ à ª 2 0 0 9 Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ à ¹ Ã Ë Á ¹ à ª 2 0 0 9 44 Æ ËÌê ªËÁ ª»Ãª Ë ÃÆÄü Á ºÃ¹Á ¼ Ã˪ ¹ ÄË» Æê Á Äê ª. Á ª ª Θ Υ Γ Α Τ Ρ Ι Κ Ο Ι Δ Ρ Υ Μ Α Ν. Υ Ο Ρ Κ Η Σ Αρχαία ελληνικά ναυάγια στα βάθη της Μεσογείου ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΖΙΡΗΣ Δρ. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Προϊστάμενος Τμήματος Συντήρησης Κήπων Δήμου Θεσσαλονίκης Το έδαφος είναι το δημιούργημα της ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα