Αξιολόγηση της τρηµατικής διάβρωσης µε βάση το πρότυπο ASTM G (99)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση της τρηµατικής διάβρωσης µε βάση το πρότυπο ASTM G 46-94 (99)"

Transcript

1 Θέµα Αξιολόγηση της τρηµατικής διάβρωσης µε βάση το πρότυπο ASTM G (99) ιπλωµατική εργασία Μπαξεβάνη Αικατερίνη, Α.Ε.Μ Μπέτα Ελένη, Α.Ε.Μ Επιβλέπων Καθηγητής : Στέφανος Σκολιανός ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ευχαριστίες Περίληψη Εισαγωγή Βασικές Αρχές ιάβρωσης Ορισµός Και Είδη ιάβρωσης Χηµεία Της ιάβρωσης Ελεύθερη Ενέργεια Και ιάβρωση Κινητική Της ιάβρωσης ιάφορα Είδη ιάβρωσης Οµοιόµορφη ιάβρωση( Uniform Corrosion) Γαλβανική ιάβρωση ιάβρωση Σχισµής ή Χαραµάδας, Εσοχής (Crevice Corrosion) Περικρυσταλλική ιάβρωση (Intergranular Corrosion) Νηµατοειδής ιάβρωση (Filiform Corrosion) ιάβρωση Αποφλοίωσης (Exfoliation Corrosion) Τρηµατική ιάβρωση (Pitting Corrosion) Μελέτη Για Τη Συµπεριφορά Στη ιάβρωση Των Κραµάτων Αλουµινίου Στο Θαλασσινό Νερό Έναρξη Και ιάδοση Των Κοιλωµάτων Της ιάβρωσης Στάδιο Έναρξης Στάδιο ιάδοσης Ρυθµός ιάδοσης Της Τρηµατικής ιάβρωσης Χαρακτηρισµός Του Pitting Η Πυκνότητα Των Pits H Τάση Εµβάθυνσης Πιθανότητα Εµφάνισης Pitting Πειραµατική ιαδικασία ASSET TEST (G66-99) Εξαγωγή οκιµίων Μικροδοµή Του οκιµίου

3 10. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ Αποτελέσµατα Μικροδοµής Πυκνότητα Των Pits Εµβαδό Των Pits Βάθος Των Pits Σύγκριση Των ύο Μεθόδων Στο Ίδιο οκίµιο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1. ιάγραµµα πυκνότητας ρεύµατος δυναµικού, κατά την καθοδική προστασία µε εξωτερικά επιβαλλόµενο ρεύµα. Ένα εξωτερικά επιβαλλόµενο ρεύµα i προστασίας µεταξύ της ανόδου και της καθόδου, αντιθέτου φοράς από το i διάβρωσης, οδηγεί σε προστασία της ανόδου Εικόνα 2. Τύποι διάβρωσης χωρισµένοι σε κατηγορίες ανάλογα µε τον τρόπο εντοπισµού τους Εικόνα 3. Στατιστικά διάβρωσης µεγάλου εργοστασίου χηµικής επεξεργασίας στη Γερµανία (α) και στις Ηνωµένες Πολιτείες (β) Εικόνα 4. Παραλλαγές στη διατµηµένη επιφάνεια των κοιλωµάτων Εικόνα 5. Μηχανισµός του pitting στο αλουµίνιο Εικόνα 6. Εξέλιξη του pitting σε συνάρτηση µε το χρόνο Εικόνα 7. Μέγιστο βάθος κοιλώµατος. Νόµος του Gumbel Εικόνα 8. ιαβαθµίσεις της έκτασης του pitting Εικόνα 9. οκίµιο του κράµατος ΑΑ5083 πριν υποστεί pitting Εικόνα 10. οκίµιο του κράµατος ΑΑ5083 αφού υπέστη pitting...29 Εικόνα 11. Φωτογραφία της επιφάνειας του δοκιµίου από στερεοσκόπιο Εικόνα 12. Συσκευή εγκιβωτισµού των δοκιµίων Εικόνα 13. Συσκευή λείανσης των δοκιµίων Εικόνα 14. Πριονοκορδέλα για την κοπή των δοκιµίων Εικόνα 15. Πριονοκορδέλα για την κοπή των δοκιµίων Εικόνα 16. Οπτικό µικροσκόπιο Εικόνα 17. Κοχλίας µικροεστίασης Εικόνα 18. Συσκευή ευθυγράµµισης του δοκιµίου Εικόνα 19. Συσκευή πρόκλησης διάβρωσης αποφλοίωσης Εικόνα 20. KELLERS (H 2 O 95%, HNO 3 2,5%, HCL 1,5 %, HF 1%) Εικόνα 21. Μικροδοµή του κράµατος Al-Mg σε µεγέθυνση Χ Error! Bookmark not defined. Εικόνα 22. Μικροδοµή του κράµατος Al-Mg σε µεγέθυνση Χ Error! Bookmark not defined.7 Εικόνα 23. Μικροδοµή του κράµατος Al-Mg σε µεγέθυνση Χ

4 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1. Σειρά ηλεκτροθετικότητας µετάλλων Πίνακας 2. Κατηγοριοποίηση ανάλογα µε το πλήθος, το εµβαδό και το βάθος των pits Πίνακας 3. Απεικόνιση των ορίων των κλάσεων για το πρώτο δοκίµιο Πίνακας 4. Απεικόνιση των ορίων των κλάσεων για το δεύτερο δοκίµιο Πίνακας 5. Ενδεικτικές τιµές των βαθών των pits µε τις δύο µεθόδους ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήµα 1. ιάγραµµα το οποίο απεικονίζει τα διάφορα βάθη των pits χωρισµένα σε κλάσεις Σχήµα 2. ιάγραµµα στο οποίο έχει προστεθεί γραµµή τάσης Σχήµα 3. ιάγραµµα στο οποίο φαίνεται η διακύµανση των τιµών γύρω από τη µέση τιµή τους Σχήµα 4. Τιµές του βάθους των pits κατανεµηµένες σε δεκαέξι κλάσεις (mm) Σχήµα 5. ιάγραµµα το οποίο απεικονίζει τα διάφορα βάθη χωρισµένα σε κλάσεις Σχήµα 6. ιάγραµµα στο οποίο έχει προστεθεί γραµµή τάσης Σχήµα 7. ιάγραµµα στο οποίο φαίνεται η διακύµανση των τιµών γύρω από τη µέση τιµή τους Σχήµα 8. Τιµές του βάθους των pits κατανεµηµένες σε δέκα κλάσεις (mm)

5 1. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Κατ αρχάς θα θέλαµε να ευχαριστήσουµε τον επιβλέποντα καθηγητή της διπλωµατικής µας κ. Στέφανο Σκολιανό, για την καθοδήγησή του και τη βοήθεια του σε κάθε φάση της δηµιουργίας της. Επίσης, τον υπεύθυνο για την εργασία µας, υποψήφιο διδάκτορα ηµήτρη Κουντουρά για την πολύτιµη βοήθεια του. Ευχαριστούµε τους υπόλοιπους καθηγητές του Εργαστηρίου Μεταλλογνωσίας, κ. Νικόλαο Μιχαηλίδη και κ. ηµήτριο Τσιπά, καθώς και τους υποψήφιους διδάκτορες Φανή Στεργιούδη και Κώστα Λέντζαρη, για την βοήθειά τους κατά την εκπόνηση των πειραµατικών διαδικασιών της διπλωµατικής µας και τον επίσης υποψήφιο διδάκτορα Χρήστο Κεραµυδά που βοήθησε για την στατιστική ανάλυση των αποτελεσµάτων µας. Τέλος, θέλουµε να εκφράσουµε την ευγνωµοσύνη µας στις οικογένειές µας για τη διαρκή τους υποστήριξη και να ευχαριστήσουµε τους φίλους και συναδέλφους για τα όµορφα φοιτητικά χρόνια που περάσαµε µαζί. 2. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η διάβρωση παίζει πολύ σηµαντικό ρόλο στη µελέτη µιας κατασκευής και καθορίζει κατά ένα σηµαντικό ποσοστό τη διάρκεια ζωής της. Συγκεκριµένα, µια µορφή διάβρωσης, η τρηµατική (pitting), µε την πρώτη µατιά φαίνεται ασήµαντη, όµως µπορεί να δηµιουργήσει µεγάλα προβλήµατα ή ακόµη και καταστροφή της κατασκευής. Στη συγκεκριµένη εργασία µελετήθηκε και αποτιµήθηκε η τρηµατική διάβρωση σε κράµα Al-Mg σε θαλασσινό περιβάλλον, µετρώντας το πλήθος, το εµβαδό και το βάθος των οπών µε δύο διατρόπους. Η διάβρωση των δοκιµίων προκλήθηκε σύµφωνα µε το ASSET TEST, ο καθαρισµός και η προετοιµασία τους έγινε σύµφωνα µε το πρότυπο G1-03 και η εξέταση τους διεξήχθη σύµφωνα µε το πρότυπο G Εξήχθησαν πολλά και ενδιαφέροντα συµπεράσµατα, µε κυριότερα ότι τα pits ακολουθούν συγκεκριµένη κατανοµή και ότι τα αποτελέσµατα των δύο µεθόδων (λείανση και εστίαση) συγκλίνουν. 5

6 3. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός της συγκεκριµένης διπλωµατικής είναι η µελέτη ενός τύπου διάβρωσης του αλουµινίου. Ο τύπος που επιλέχθηκε να εξετασθεί είναι η τρηµατική διάβρωση (pitting). Είναι πολύ σηµαντική, εφόσον σχετίζεται µε ναυπηγικές κατασκευές, αλλά ταυτόχρονα δύσκολη η εξέταση του pitting για την πρόβλεψη της διάρκειας ζωής µιας κατασκευής. Η δυσκολία οφείλεται στο γεγονός ότι µια οπή, η οποία ενώ στην επιφάνεια του υλικού φαίνεται µικρή, µπορεί να έχει µεγάλο βάθος και να οδηγήσει ακόµη και σε καταστροφή µιας ολόκληρης κατασκευής. Αυτή η ιδιαιτερότητα του pitting, δυσχεραίνει τις προβλέψεις για τη διάρκεια ζωής των υλικών, γιατί η καταστροφή του µπορεί να επέλθει πολύ πιο γρήγορα απ ότι φαίνεται. Αρχικά θα γίνει αναφορά στη διάβρωση γενικά, τα είδη της (ιδιαίτερα στη τρηµατική διάβρωση) και σε κάποιες αρχές που τη διέπουν. Στη συνέχεια, δίνονται κάποιες πληροφορίες για το υλικό, στο οποίο έγιναν τα πειράµατα (AΑ 5083). Συνδυάζοντας τα παραπάνω, εισάγονται πληροφορίες σχετικά µε τη τρηµατική στο αλουµίνιο. Τέλος, παρατίθενται κάποια διαγράµµατα και στατιστικά αποτελέσµατα για τις δύο µεθόδους που χρησιµοποιήθηκαν για τη µέτρηση του βάθους των pits. 4. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΙΑΒΡΩΣΗΣ 4.1 ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙ Η ΙΑΒΡΩΣΗΣ Ως διάβρωση χαρακτηρίζεται η καταστροφή ή η υποβάθµιση των ιδιοτήτων των υλικών, που προκαλείται από την επίδραση του περιβάλλοντος µε την πάροδο του χρόνου. Η διάβρωση µπορεί να ταξινοµηθεί σε: 1. Υγρή διάβρωση ή απλώς διάβρωση, η διάβρωση που πραγµατοποιείται σε υγρό περιβάλλον, συνήθως σε υδατικά διαλύµατα και ηλεκτρολύτες. 2. Ξηρή διάβρωση ή οξείδωση, η διάβρωση που πραγµατοποιείται σε ξηρό περιβάλλον, συνήθως παρουσία ατµών και αερίων, συνδέεται δε µε υψηλές θερµοκρασίες [1]. 6

7 4.2 ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΙΑΒΡΩΣΗΣ Η διάβρωση των µετάλλων είναι ένα φαινόµενο ηλεκτροχηµικής φύσεως, δεδοµένου ότι περιλαµβάνει δράσεις µεταξύ ιόντων και ηλεκτρονίων. Η συνολική αντίδραση διάβρωσης µπορεί να χωρισθεί σε δύο επιµέρους αντιδράσεις, µια αντίδραση οξείδωσης και µια αναγωγής. Κατά την αντίδραση της οξείδωσης (ανοδική αντίδραση) τα άτοµα του µετάλλου περνούν στο διάλυµα µε την µορφή ιόντων δίνοντας ταυτόχρονα τόσα ηλεκτρόνια, όσο είναι το σθένος τους. Τα ηλεκτρόνια που απελευθερώνονται κατά την προηγούµενη αντίδραση δεσµεύονται µε τη σειρά τους κατά την αντίδραση της αναγωγής (καθοδική αντίδραση). Οι δύο αυτές αντιδράσεις πρέπει να πραγµατοποιούνται ταυτόχρονα και µε την ίδια ταχύτητα στην επιφάνεια του µετάλλου ώστε να µην υπάρχει συσσώρευση ηλεκτρικού φορτίου. Όσα δηλαδή ηλεκτρόνια παράγονται, τόσα καταναλίσκονται που σηµαίνει ότι στη διάβρωση ο ρυθµός οξείδωσης είναι ίσος µε το ρυθµό αναγωγής. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως οι αντιδράσεις διάβρωσης µπορούν να ταξινοµηθούν σε οξειδωτικές, που είναι πάντοτε η οξείδωση του µετάλλου όπως αυτή περιγράφεται ακολούθως στη γενική της µορφή για ένα µέταλλο µε σθένος n: M Μ +n + ne - και σε αναγωγικές αντιδράσεις οι οποίες όµως σε αντίθεση µε τις αντίστοιχες οξείδωσης, µπορεί να είναι περισσότερες από µια, ανάλογα µε την περίπτωση. Οι αντιδράσεις αναγωγής είναι µια από τις παρακάτω: Έκλυση υδρογόνου 2Η + + 2e - H 2 Αναγωγή οξυγόνου. Η αντίδραση αυτή µπορεί να διακριθεί σε δύο υποπεριπτώσεις ανάλογα µε την οξύτητα του µη απαεριωµένου διαλύµατος. Συγκεκριµένα, αν το διάλυµα είναι όξινο (οξύ) η αντίδραση αναγωγής του οξυγόνου είναι η: Ο 2 + 4Η + + 4e - 2Η 2 Ο ενώ αν το διάλυµα είναι αλκαλικό ή ουδέτερο, η αντίδραση της αναγωγής του οξυγόνου περιγράφεται από την: 7

8 Ο 2 + 2Η 2 Ο + 4e - 4ΟΗ - Αναγωγή ιόντων του µετάλλου Μ +3 + e - M +2 Εναπόθεση µετάλλου Μ + + e - M 4.3 ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΒΡΩΣΗ Μια ηλεκτροχηµική αντίδραση η οποία εξελίσσεται από µια κατάσταση Α προς µια κατάσταση Β, είναι θερµοδυναµικά δυνατή µόνον όταν η µετάβαση µεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων συνοδεύεται από µείωση της ελεύθερης ενέργειας G, δηλαδή από χάσιµο της ελεύθερης ενέργειας και αυθόρµητη αντίδραση του συστήµατος. Έτσι αν καµία εξωτερική δύναµη δεν δρα στο σύστηµα, αυτό θα µεταβεί στο στάδιο της χαµηλότερης ελεύθερης ενέργειας. Στην αντίθετη περίπτωση που η µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας είναι θετική, απαιτείται να προσδοθεί στο σύστηµα ενέργεια προκειµένου να συµβεί η µεταβολή. Σε αντιστοιχία µε τα παραπάνω η διάβρωση συµβαίνει επειδή το σύστηµα τείνει να µειώσει την ελεύθερη ενέργεια του. Η µεταβολή δηλαδή της ελεύθερης ενέργειας G = G(προϊόντων διάβρωσης) G(µετάλλου) είναι αρνητική και άρα η διάβρωση µπορεί να θεωρηθεί ένα αυθόρµητο φαινόµενο. Στον κανόνα αυτόν όµως υπάρχουν και εξαιρέσεις. Αυτές είναι: Η περίπτωση των ευγενών µετάλλων, όπως για παράδειγµα ο χρυσός (Au), ο λευκόχρυσος (Pt), το ιρίδιο (Ir) κλπ, όπου το µέταλλο παρουσιάζει µικρότερη ελεύθερη ενέργεια από τα προϊόντα διάβρωσης 8

9 Οι περιπτώσεις µετάλλων όπου θα πρέπει να υπερπηδηθεί κάποιο ενεργειακό εµπόδιο για να πραγµατοποιηθεί η διάβρωση, είναι δηλαδή αναγκαία κάποια ενέργεια που µπορεί να δοθεί µε τη µορφή ακτινοβολίας ή θερµότητας για να αρχίσει η διεργασία. Η περίπτωση που η διάβρωση διακόπτεται µετά από κάποια χρονική περίοδο όπως για παράδειγµα όταν δηµιουργείται ένα παθητικό φιλµ, για να συνεχισθεί πιθανόν αργότερα. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως η µεταβολή της ελεύθερης ενέργειας δείχνει ότι απλά υπάρχει η τάση για να γίνει η διάβρωση. Αν η µεταβολή της ελεύθερης ενέργειας για την αντίδραση M Μ +n + ne - είναι θετική, δηλαδή G >0, τότε είναι σίγουρο ότι η διάβρωση δεν θα συµβεί, ενώ στην αντίθετη περίπτωση όπου αυτή είναι αρνητική, δηλαδή G<0, µπορεί να συµβεί µπορεί όµως και όχι. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να εξετάζονται πάντοτε και οι κινητικοί παράγοντες της διάβρωσης. Η µεταβολή της ελεύθερης ενέργειας µιας ηλεκτροχηµικής αντίδρασης δίνεται από την εξίσωση G = -nfe όπου: n είναι ο αριθµός των ηλεκτρονίων ανά άτοµο των στοιχείων που συµµετέχουν στην αντίδραση F το φορτίο 1mol ηλεκτρονίων που είναι ίσο µε 96500Cb (σταθερά Faraday) Ε το δυναµικό της κυψελίδας (δυναµικό ισορροπίας µεταξύ των καταστάσεων που µεταβαίνει το σύστηµα) Η παραπάνω εξίσωση ισχύει µόνο κάτω από αντιστρεπτές συνθήκες, δηλαδή αν κυψελίδα λειτουργεί αντιστρεπτά και υπάρχουν συνθήκες ισορροπίας. Επειδή το F και το n είναι σταθερές, προκύπτει ότι το G είναι ανάλογο του δυναµικού E. Άρα η τάση για διάβρωση µπορεί να συγκριθεί µε βάση δεδοµένα δυναµικών ισορροπίας. Επειδή δεν είναι δυνατό να µετρηθεί το δυναµικό ενός µεµονωµένου ηλεκτροδίου γι αυτό και µετράται η διαφορά δυναµικού µεταξύ δύο ηλεκτροδίων. Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθεί ένα ηλεκτρόδιο σαν ηλεκτρόδιο αναφοράς κάνοντας τη θεώρηση ότι το δυναµικό του είναι µηδέν. Σαν τέτοιο ηλεκτρόδιο έχει ορισθεί το ηλεκτρόδιο του υδρογόνου, η αντίδραση δηλαδή υδρογόνου ιόντων υδρογόνου (2Η + +2e - Η 2 ). Επειδή δεν είναι δυνατόν να κατασκευασθεί ένα ηλεκτρόδιο από αέριο υδρογόνου, ένα αδρανές ηλεκτρόδιο, όπως αυτό της πλατίνας χρησιµοποιείται σαν αδρανές υπόστρωµα για την παραπάνω αντίδραση. Έτσι το ηλεκτρόδιο υδρογόνου αποτελείται από το ηλεκτρόδιο του λευκόχρυσου 9

10 βυθισµένο σε υδροχλωρικό οξύ µοναδιαίας ενεργότητας και κορεσµένο µε αέριο υδρογόνο σε πίεση 1atm. Το δυναµικό που αναπτύσσεται στην ηλεκτροχηµική κυψελίδα που έχει σαν ένα ηλεκτρόδιο της το ηλεκτρόδιο του υδρογόνου και σαν άλλο το ηλεκτρόδιο του µετάλλου αποτελεί το πρότυπο δυναµικό ισορροπίας του µετάλλου. Οι τιµές των προτύπων δυναµικών για τα διάφορα µέταλλα που µετριούνται κατά τον τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω δίνονται στον Πίνακα 1. Τα δεδοµένα του πίνακα µε τα δυναµικά οξειδοαναγωγής µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να προσδιορισθούν τα θερµοδυναµικά χαρακτηριστικά των ηλεκτροχηµικών αντιδράσεων, όπως η κατεύθυνση εξέλιξης της αντίδρασης. Γενικά, όσο πιο µικρό είναι το δυναµικό οξειδοαναγωγής ενός µετάλλου τόσο µεγαλύτερη είναι η τάση του να διαβρωθεί [2, 3, 4]. 4.4 ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΑΒΡΩΣΗΣ Η µέχρι τώρα θερµοδυναµική θεώρηση της διάβρωσης ισχύει µόνο κάτω από αντιστρεπτές συνθήκες όταν η ισορροπία διατηρείται. Στην πράξη όµως τα συστήµατα δεν είναι σε ισορροπία. Μη αντιστρεπτές συνθήκες επικρατούν επειδή υπάρχει ροή ρεύµατος στο σύστηµα µε αποτέλεσµα οι τιµές των δυναµικών να αποκλίνουν από τις αντίστοιχες της ισορροπίας. Η απόκλιση αυτή ονοµάζεται πόλωση. Έτσι ως πόλωση ορίζεται η απόκλιση από το δυναµικό ισορροπίας σαν αποτέλεσµα των αντιδράσεων που συµβαίνουν στην επιφάνεια του ηλεκτροδίου. Το µέγεθος της πόλωσης ονοµάζεται υπέρταση και ορίζεται ως: n = Ε o E i όπου Ε i το δυναµικό πόλωσης που προκύπτει από τη διέλευση του ρεύµατος και Ε ο το δυναµικό ισορροπίας Ανάλογα με το αν το εφαρμοζόμενο δυναμικό παίρνει τιμές ηλεκτροθετικότερες ή ηλεκτραρνητικότερες από το δυναμικό ισορροπίας, η πόλωση καλείται ανοδική ή καθοδική αντίστοιχα. Δύο είναι οι κύριοι τύποι πόλωσης: η πόλωση ενεργοποίησης (activation polarization) και η πόλωση συγκέντρωσης (concentration polarization). Ο συνδυασμός των δύο αυτών τύπων πόλωσης δίνει τη συνδυασμένη πόλωση (combined polarization) [3]. 10

11 5. ΙΑΦΟΡΑ ΕΙ Η ΙΑΒΡΩΣΗΣ Η διάβρωση µπορεί να έχει διάφορες µορφές. Το τι µορφή θα υφίσταται κάθε φορά εξαρτάται από τα υλικά που λαµβάνουν µέρος, τις περιβαλλοντικές συνθήκες κ.λ.π. Οι συνηθέστεροι τύποι διάβρωσης του αλουµινίου, είναι : 5.1 Οµοιόµορφη ιάβρωση( Uniform Corrosion) Συνήθης µορφή διάβρωσης, όπου όλη η επιφάνεια του µετάλλου προσβάλλεται στον ίδιο βαθµό. Η οµοιόµορφη προσβολή, είναι δυνατόν να αποφευχθεί µε διάφορες µεθόδους, από τις οποίες οι πιο σηµαντικές είναι οι εξής: Ανοδίωση: Με την ανοδίωση πετυχαίνουµε αντιδιαβρωτική προστασία και αλλαγή στο χρώµα κάποιων µετάλλων. Είναι µία ηλεκτροχηµική διαδικασία που επιφέρει την αλλαγή στη δοµή των µορίων του επιφανειακού στρώµατος του µετάλλου. Κατά την ανοδίωση, εµβαπτίζουµε το µέταλλο σε ένα όξινο λουτρό και µε την διέλευση του ηλεκτρικού ρεύµατος πετυχαίνουµε την προσβολή των επιφανειακών µορίων του µετάλλου και την δηµιουργία ενός γυαλιστερού φιλµ προστασίας. Το φιλµ αυτό σταθεροποιεί το µέταλλο και αποτρέπει περαιτέρω οξείδωσή του. Προσθέτοντας κατάλληλες ουσίες στο όξινο λουτρό, µπορούµε να πετύχουµε εντυπωσιακούς επιφανειακούς χρωµατισµούς των ανοδιωµένων µετάλλων. Η ανοδίωση συχνότερα εφαρµόζεται στο αλουµίνιο, αλλά µπορεί να εφαρµοστεί στο µαγνήσιο, στο τιτάνιο, στο νιόβιο και στο ταντάλιο Τα ανοδιωµένα µέταλλα, χρησιµοποιούνται όλο και συχνότερα στην κατασκευή κοσµηµάτων, λόγω των πολύ όµορφων χρωµάτων που µπορούν να πάρουν [5]. Χρωµάτωση: Η µεγαλύτερη κατηγορία βαµµένων προϊόντων αλουµινίου είναι αυτά που προορίζονται για δοµικές και αρχιτεκτονικές εφαρµογές. Βαµµένα φύλλα αλουµινίου σε µορφή απλή ή sandwich χρησιµοποιούνται ευρέως για εξωτερικές επικαλύψεις κτιρίων. Η βαφή επιφάνειας του δοµικού αλουµινίου εξασφαλίζει αντιδιαβρωτική προστασία, ενώ παράλληλα προσφέρει µεγάλες δυνατότητες αισθητικής έκφρασης σε αρχιτεκτονικές εφαρµογές. Ιστορικά, σαν προστασία αλουµινίου χρησιµοποιήθηκε για πρώτη φορά η ανοδίωση (στο αρχιτεκτονικό προφίλ) γύρω στα 1930, ενώ οι υγρές βαφές βγήκαν στο προσκήνιο στις αρχές της δεκαετίας του Τα πιθανά προβλήµατα που είναι δυνατόν να παρουσιασθούν σε βαµµένο δοµικό αλουµίνιο µε την πάροδο του χρόνου είναι µεταβολές στην εµφάνιση του στρώµατος βαφής, όπως µείωση γυαλάδας, ξεθώριασµα χρώµατος κλπ. Επίσης προβλήµατα κάτω από την επιφάνεια του στρώµατος βαφής, όπως µειωµένη πρόσφυση στρώµατος βαφής, "φουσκώµατα" (blistering), ή ακόµη και διάβρωση κάτω από το στρώµα βαφής (filiform corrosion). Οι αλλαγές στην εµφάνιση της βαφής µε την πάροδο του χρόνου εξαρτώνται από τη µέθοδο βαφής, τις ιδιότητες των υλικών του στρώµατος βαφής και τις τοπικές κλιµατολογικές συνθήκες (µικροκλίµα). 11

12 Οι συνήθεις µέθοδοι χρωµάτωσης είναι: Με εµβάπτιση του αλουµινίου σε µπάνιο χρωµάτωσης. Με ψεκασµό της επιφάνειας του µετάλλου. Με τη µέθοδο "µη έκπλυσης" (no rinse). Σε κάθε περίπτωση, πριν την χρωµάτωση, πρέπει η επιφάνεια του µετάλλου να είναι εντελώς καθαρή ώστε να επιτύχουµε ένα υγιές και οµοιόµορφο στρώµα προστασίας του µετάλλου προ βαφής [6]. Καθοδική προστασία: Η αρχή της καθοδικής προστασίας βασίζεται στα δεδοµένα που προέρχονται από το διάγραµµα ρεύµατος- δυναµικού µιας ανόδου και µιας καθόδου. Η συµπεριφορά των ηλεκτροδίων αυτών παρουσιάζεται στην Εικόνα 1. Το δυναµικό που αποκαθίσταται µεταξύ των ηλεκτροδίων είναι Ε διάβρωσης, τιµή στην οποία αντιστοιχεί ένα ρεύµα διάβρωσης i διάβρωσης. Εάν το δυναµικό των ηλεκτροδίων γίνει Ε 1 (Εικόνα 1) µε τη βοήθεια µιας εξωτερικής πηγής ρεύµατος, το νέο ρεύµα διάβρωσης της ανόδου είναι (i διάβρωσης ) 1. Προκειµένου να πραγµατοποιηθεί αυτό, η εξωτερική πηγή επιβάλλει ρεύµα i 1 αντίθετης φοράς. Στην περίπτωση αυτή η προστασία είναι µερική. Αν όµως, το δυναµικό των ηλεκτροδίων γίνει ίσο ή µικρότερο του δυναµικού ισορροπίας διάλυσης της ανόδου, τότε το ρεύµα που θα επιβάλλει η εξωτερική πηγή θα είναι i προστασίας και η προστασία από τη διάβρωση θα είναι ολική [2]. Εικόνα 1. ιάγραµµα πυκνότητας ρεύµατος δυναµικού, κατά την καθοδική προστασία µε εξωτερικά επιβαλλόµενο ρεύµα. Ένα εξωτερικά επιβαλλόµενο ρεύµα i προστασίας µεταξύ της ανόδου και της καθόδου, αντιθέτου φοράς από το i διάβρωσης, οδηγεί σε προστασία της ανόδου. 12

13 5.2 Γαλβανική ιάβρωση Αυτή η µορφή προσβολής συµβαίνει όταν δύο αγωγοί διαφορετικής χηµικής σύνθεσης (και σε απόσταση µεταξύ τους στον πίνακα ηλεκτροθετικότητας) ενώνονται ευρισκόµενοι µέσα σε αγώγιµο υγρό φορέα. Είναι από τις πιο δραστικές µορφές διάβρωσης, διότι επικεντρώνεται πάνω στο λιγότερο "ευγενές" µέταλλο από τα δύο σε επαφή, στην περιοχή και µόνο της διεπαφής των µετάλλων. Ακολουθεί πίνακας µε τη σειρά ηλεκτροθετικότητας (Πίνακας 1), ώστε να αποφεύγεται κατά το δυνατόν η επαφή δύο µετάλλων µε σηµαντική διαφορά. Πίνακας 1. Σειρά ηλεκτροθετικότητας µετάλλων 5.3 ιάβρωση Σχισµής ή Χαραµάδας, Εσοχής (Crevice Corrosion) Έντονη τοπική διάβρωση, κυµαινόµενη από µικρές κοιλότητες έως σηµαντική έκταση. Οι αιτίες δηµιουργίας αυτής της διάβρωσης είναι πολλαπλές, µε κυρίαρχη τη δηµιουργία οξέων µέσα σε κοιλότητες (ίσως και τυπικής γεωµετρίας της αλουµινοκατασκευής), που όµως δεν αερίζονται, ενώ παράλληλα συσσωρεύουν και αρκετή βρωµιά. Το περιβάλλον υγρασίας θεωρείται και εδώ απαραίτητο για την ανάπτυξη και διάδοση της διάβρωσης. 13

14 5.4 Περικρυσταλλική ιάβρωση (Intergranular Corrosion) Συµβαίνει στα όρια των κόκκων του µετάλλου και οφείλεται στην ηλεκτροχηµική προσβολή σωµατιδίων κατακρηµνίσεων (precipitations) στα όρια των κόκκων. Τα σωµατίδια αυτά (χηµικές ενώσεις αλουµινίου µε µέταλλα) µπορεί να συµπεριφέρονται είτε ανοδικά ως προς τους τριγύρω κόκκους µετάλλου, είτε καθοδικά. Στην περίπτωση της ανοδικής συµπεριφοράς, όπως π.χ. µε κατακρήµνιση Mg 5 Al 8, ακολουθεί γρήγορη προσβολή της ανοδικής κατακρήµνισης, ενώ µε κατακρήµνιση CuAl 2 (καθοδικό ως προς περιβάλλοντα χώρο) έχουµε διάβρωση στους γειτονικούς κόκκους. Το πόσο ευαίσθητο είναι ένα κράµα αλουµινίου σε περικρυσταλλική διάβρωση, εξαρτάται από την ποιότητα της κρυσταλλικής δοµής του, που µε τη σειρά της διαµορφώνεται από τη µεταλλουργική και θερµική ιστορία του µετάλλου. Κατάλληλες διεργασίες προστατεύουν το µέταλλο από αυτό το είδος διάβρωσης, που πλήττει συνήθως κράµατα Al - Mg - Cu. 5.5 Νηµατοειδής ιάβρωση (Filiform Corrosion) Έχει τριχοειδή µορφή και εµφανίζεται είτε κάτω από το πολύ λεπτό στρώµα οξειδίου παθητικής επιφανειακής αυτοπροστασίας, είτε κάτω από στρώµα επιφανειακής βαφής. Κυριότερα αίτια είναι η επιθετικότητα του περιβάλλοντος σε συνδυασµό µε την ελλιπή προστασία (π.χ. χρωµάτωσης - προεπεξεργασίας). Η ζηµία είναι κυρίως αισθητική (π.χ. στην περίπτωση µεγάλων επιφανειών εξωτερικών επικαλύψεων). 5.6 ιάβρωση Αποφλοίωσης (Exfoliation Corrosion) Συµβαίνει συνήθως στα θερµοσκληρυνόµενα κράµατα Al - Mg - Cu και Al- Zn- Mg-Cu. Αναπτύσσεται κατά µήκος των ορίων των κόκκων (µπορεί να θεωρηθεί είδος περικρυσταλλικής διάβρωσης) σε κάποιο µικρό βάθος κάτω από την επιφάνεια του µετάλλου, προκαλώντας αποκόλληση - αποφλοίωση φυλλιδίων µετάλλου. Συνδέεται άµεσα µε "κατευθυντικότητα" των κόκκων του κράµατος. Όταν εφαρµόζονται διεργασίες παραγωγής που οδηγούν σε ισότροπο µέταλλο, τότε ο κίνδυνος ανάπτυξης exfoliation corrosion αποµακρύνεται σηµαντικά [6]. 14

15 Η µορφή των παραπάνω ειδών διάβρωσης φαίνεται στην Εικόνα 2. Εικόνα 2. Τύποι διάβρωσης χωρισµένοι σε κατηγορίες ανάλογα µε τον τρόπο εντοπισµού τους [8] 15

16 Στην εικόνα 3 παρουσιάζεται η ποσοστιαία εµφάνιση των διαφόρων µορφών διάβρωσης σε εργοστάσιο. Παρατηρείται ότι το µεγαλύτερο ποσοστό κατέχει η οµοιόµορφη διάβρωση. Εικόνα 3. Στατιστικά διάβρωσης µεγάλου εργοστασίου χηµικής επεξεργασίας στη Γερµανία (α) και στις Ηνωµένες Πολιτείες (β) [8] Όπως ειπώθηκε και παραπάνω η εργασία επικεντρώνεται στην τρηµατική διάβρωση (pitting), συνεπώς θα γίνει περαιτέρω επέκταση σχετικά µε αυτόν τον τύπο διάβρωσης. 16

17 5.7 Τρηµατική ιάβρωση (Pitting Corrosion) Αυτή η εντοπισµένη µορφή διάβρωσης χαρακτηρίζεται από το σχηµατισµό των ακανόνιστα διαµορφωµένων κοιλοτήτων στην επιφάνεια του µετάλλου. Η διάµετρος και το βάθος τους εξαρτώνται από διάφορες παραµέτρους σχετικές µε το µέταλλο, το µέσο και τις συνθήκες που επικρατούν [9]. Όπως έχει αναφερθεί το pitting παρουσιάζει µεγάλη δυσκολία στον εντοπισµό του, λόγω της µεγάλης έκτασης και του διαφορετικού σχήµατος που µπορεί να έχει η οπή κάτω από την επιφάνεια. Μερικά είδη pits παρουσιάζονται στην Εικόνα 4. Εικόνα 4. Παραλλαγές στη διατµηµένη επιφάνεια των κοιλωµάτων. [10] Η υγρασία ή η συνεχής επαφή µε επιθετικό υγρό περιβάλλον (NaCl) καθώς και κάποιοι µικροτραυµατισµοί της επιφάνειας, καταλήγουν στη τρηµατική διάβρωση. Υπενθυµίζεται ότι η ελεύθερη επιφάνεια του αλουµινίου προστατεύεται γενικά σε ικανοποιητικό βαθµό από την ανάπτυξη του λεπτού στρώµατος οξειδίου του αλουµινίου. Η παθητική αυτή προστασία λειτουργεί καλά σε περιβάλλον ph µεταξύ 4 και 8. Εάν για κάποιους λόγους, σε κάποια σηµεία της επιφάνειας, ο βαθµός προστασίας είναι µικρότερος από την υπόλοιπη επιφάνεια, τότε επιθετικά ιόντα - π.χ. χλωριόντα - προσβάλλουν αυτά τα σηµεία δηµιουργώντας τις µικρές εσοχές. Στα τοιχώµατα των εσοχών το µέταλλο αποσυντίθεται γρήγορα, προκαλώντας νέα εισροή χλωριόντων στην εσοχή. Έτσι, παρουσιάζεται υψηλή συγκέντρωση χλωριδίων αλουµινίου, µε παράλληλη αύξηση ιόντων υδρογόνου λόγω υδρολύσεως. Το pitting είναι ίσως η συνηθέστερη µορφή οξείδωσης αλουµινίου [6]. 17

18 6. ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΗ ΙΑΒΡΩΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ Οι σειρές 5xxx και 6xxx των κραµάτων αλουµινίου χρησιµοποιούνται συνήθως στις θαλάσσιες εφαρµογές όπου προτιµώνται υλικά χαµηλής πυκνότητας, µε καλές µηχανικές ιδιότητες και µε καλύτερη αντίσταση στη διάβρωση. Η αντίσταση στη διάβρωση αυτών των κραµάτων συσχετίζεται µε το σχηµατισµό ενός παθητικού φιλµ (οξείδιο) το οποίο αναπτύσσεται στην επιφάνεια κραµάτων υπό κανονικές ατµοσφαιρικές συνθήκες. Το φιλµ που διαµορφώνεται στην επιφάνεια των κραµάτων αλουµινίου είναι ανοµοιόµορφο, λεπτό και µη συνεκτικό. Εποµένως, προσδίδει ένα ορισµένο επίπεδο προστασίας υπό κανονικές συνθήκες. Όταν εκτίθεται σε περιβάλλοντα που περιέχουν ιόντα αλογονιδίων, συγκεκριµένα Cl -, το παθητικό φιλµ σπάει σε κάποια σηµεία και αυτό οδηγεί στη δηµιουργία των pits στην επιφάνεια του µετάλλου. Αυτή η µορφή διάβρωσης είναι γνωστή ως pitting. Τα δοµικά χαρακτηριστικά του φιλµ που διαµορφώνεται στην επιφάνεια του αλουµινίου, και η ένταση της επίθεσης της διάβρωσης εξαρτώνται από: (α) τη χηµική σύνθεση των εκτεθειµένων κραµάτων, (β) τη παρουσία και τη διανοµή των µικρο-ατελειών (κενά, κ.λπ.) καθώς επίσης και των µακρο-ατελειών (σωµατίδια δεύτερης φάσης κ.λ.π) και (γ) από τη σύνθεση των ηλεκτρολυτών (π.χ. ph, συγκέντρωση αλογονιδίων, θερµοκρασία κ.λ.π) Γενικά, το pitting στην επιφάνεια των κραµάτων αλουµινίου πραγµατοποιείται µε την παρουσία ενός ηλεκτρολύτη µε ph µεταξύ 4,5 και 8,5 και τείνει να αυξηθεί µε την αύξηση της θερµοκρασίας, τη συγκέντρωση των επιθετικών ιόντων και τη στασιµότητα του ηλεκτρολύτη. Η αντίσταση των κραµάτων αλουµινίου στη διάβρωση εξαρτάται από την καθαρότητα τους. Το πιο καθαρό µέταλλο (σειρά 1ΧΧΧ) αντιστέκεται περισσότερο στη διάβρωση από τα άλλα κράµατα. Από τα εµπορικά κράµατα, τα κράµατα Al-Mg (σειρά 5ΧΧΧ) επιδεικνύουν µια αρκετά καλή αντίσταση ενάντια στη γενική και στην εντοπισµένη διάβρωση στο νερό της θάλασσας και τις υδάτινες λύσεις που περιέχουν χλωρίδιο [11]. Το αλουµίνιο είναι επιρρεπές σε τρηµατική διάβρωση (pitting) όταν βρίσκεται σε µέσα µε ph κοντά στο ουδέτερο, κάτι το οποίο καλύπτει βασικά όλα τα φυσικά περιβάλλοντα όπως τα επιφανειακά ύδατα, το νερό της θάλασσας, και τον υγρό αέρα. Αντίθετα από άλλα µέταλλα, η διάβρωση του αλουµινίου είναι πάντα ευδιάκριτη επειδή τα κοιλώµατα της διάβρωσης καλύπτονται µε τα άσπρα, ογκώδη και ζελατινούχα υπολείµµατα της αλούµινας Al(OH) 3. Αυτά τα πηκτώµατα είναι πολύ µεγαλύτερα από την ελλοχεύουσα κοιλότητα. To pitting εµφανίζεται όταν τίθεται το µέταλλο σε διαρκή ή διαλείπουσα επαφή µε υδάτινα µέσα: νερό, νερό της θάλασσας, νερό της βροχής, και υγρασία. Η εµπειρία δείχνει ότι αφού εµφανιστεί το pitting, αναπτύσσεται πάντα κατά τη διάρκεια των πρώτων εβδοµάδων της έκθεσης στο διαβρωτικό διάλυµα. 18

19 Αυτή η µορφή διάβρωσης πολλές φορές µπερδεύει ακόµη και τους ειδικούς επί του θέµατος, οι οποίοι πρέπει να εξηγήσουν ένα σύνθετο φαινόµενο και να κάνουν µια πρόβλεψη για τη διάρκεια ζωής του εξοπλισµού, ο οποίος πρόκειται να καταστραφεί ανεπανόρθωτα. Είναι ένα πολύ σύνθετο φαινόµενο, του οποίου ο µηχανισµός ακόµα και σήµερα δεν γίνεται πλήρως κατανοητός, παρά τον πολύ µεγάλο αριθµό µελετών και δηµοσιεύσεων που έχουν γίνει σε αυτό το θέµα. Αυτό που είναι πολύ γνωστό είναι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αρχίζει και διαδίδεται, και πώς µπορεί να επιβραδυνθεί [9]. 7. ΈΝΑΡΞΗ ΚΑΙ ΙΑ ΟΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΛΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΙΑΒΡΩΣΗΣ Όπως όλα τα παθητικά µέταλλα, το αλουµίνιο είναι επιρρεπές σε τοπική διάβρωση, η οποία προκαλείται από τοπική ρήξη του παθητικού φιλµ. Αυτό οδηγεί σε ένα κοίλωµα (pit), το οποίο µπορεί να διαδοθεί αν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές. Η τρηµατική διάβρωση εµφανίζει δύο στάδια: έναρξη και διάδοση. 7.1 ΣΤΑ ΙΟ ΈΝΑΡΞΗΣ Είναι γνωστό ότι η συγκεκριµένη µορφή διάβρωσης αναπτύσσεται αν υπάρχουν ιόντα χλωρίου. Τα ιόντα χλωρίου Cl - προσροφώνται από το φυσικό φιλµ οξειδίου, στη συνέχεια γίνεται ρήξη του φιλµ στα αδύνατα σηµεία του, όπου σχηµατίζονται µικρορωγµές, οι οποίες έχουν πλάτος µερικά νανόµετρα. Πολλά κοιλώµατα (pits), εµφανίζονται σε πολύ σύντοµο χρονικό διάστηµα και η πυκνότητα τους εξαρτάται από το κράµα. Παρόλα αυτά, πολλά κοιλώµατα (pits), µπορεί να σταµατήσουν να εξελίσσονται µετά από µερικές µέρες. Μελέτες σχετικά µε την πόλωση έχουν αποδείξει ότι όταν σταµατάει η ανάπτυξη των κοιλωµάτων (pits), αυτά αδρανοποιούνται. Όταν το µέταλλο πολωθεί ξανά, η διάβρωση δεν θα αρχίσει από τα παθητικοποιηµένα κοιλώµατα αλλά από νέες περιοχές. Το οξυγόνο µειώνεται αργά στις καθοδικές περιοχές. Αυτές οι περιοχές φαίνονται να είναι µεσοµεταλλικές φάσεις κάτω από το στρώµα οξειδίων που τις καλύπτει. Όπου σπάσει το φιλµ, το αλουµίνιο θα οξειδωθεί γρήγορα, και θα διαµορφωθεί ένα σύνθετο ιόν AlCl

20 7.2 ΣΤΑ ΙΟ ΙΑ ΟΣΗΣ Μόνο ένα µικρό µέρος των κοιλωµάτων που έχουν δηµιουργηθεί θα διαδοθεί, σύµφωνα µε τις παρακάτω ηλεκτροχηµικές αντιδράσεις (Εικόνα 5): - οξείδωση στην άνοδο, η οποία σχηµατίζεται από το κατώτατο σηµείο του κοιλώµατος: -αναγωγή στη κάθοδο έξω από την κοιλότητα: του νερού: 3/2 Ο 2 + 3Η 2 Ο + 6e - 6OH - ή του H + : 6H + + 6e - 3H 2 2Al 2Al 3± + 3e - Εικόνα 5. Μηχανισµός του pitting στο αλουµίνιο [9] Εάν η άνοδος είναι σταθερή και εντοπισµένη, θα δηµιουργηθεί ένα pit. O σχηµατισµός των ιόντων OH - ή η κατανάλωση ιόντων H +, θα οδηγήσει τοπικά σε υπέρβαση των ιόντων ΟΗ -, κατά συνέπεια σε αλκαλικό ph. Η γενική αντίδραση του pitting στο αλουµίνιο είναι : 2Al + 3H 2 O + 3/2 O 2 2Al(OH) 3 20

21 Η διάλυση του αλουµινίου από το σχηµατισµό των ιόντων Al 3+, δηµιουργεί στο κατώτατο σηµείο του κοιλώµατος ένα ηλεκτρικό πεδίο, το οποίο µετατοπίζει εκεί τα ιόντα Cl -, έτσι το διάλυµα γίνεται ουδέτερο και δηµιουργούνται σύνθετα ιόντα AlCl -4. Τα ιόντα Cl - κινούνται πιο εύκολα από τα υπόλοιπα ιόντα που συµµετέχουν σε αυτές τις αντιδράσεις. Η υδρόλυση του AlCl 4- σύµφωνα µε: Al H 2 O Al(OH) 3 + 3H + θα οδηγήσει σε ph µικρότερο του 3 στο κατώτατο σηµείο του κοιλώµατος. Το µέσο γίνεται πολύ επιθετικό µε αποτέλεσµα την αύξηση του κοιλώµατος. Το Al(OH) 3 θα κατακρηµνιστεί. Οι µικροφυσσαλίδες υδρογόνου που δηµιουργήθηκαν από την αναγωγή των ιόντων H + θα ωθήσουν το υδροξείδιο του αλουµινίου στο άνοιγµα του κοιλώµατος, όπου δηµιουργούνται λευκά πηκτώµατα (pustules). Τα αντιδρώντα, εποµένως, παρουσιάζουν µια κλίση της συγκέντρωσης από το κατώτατο σηµείο του pit µέχρι το χείλος του. Η συσσώρευση των προϊόντων διάβρωσης στην κορυφή του κοιλώµατος, δηµιουργεί κάτι σαν θόλο ηφαιστείου, ο οποίος θα κλείσει σταδιακά την είσοδο του κοιλώµατος. Αυτό θα εµποδίσει την ανταλλαγή ιόντων, ειδικά όταν περιλαµβάνονται ιόντα χλωρίου Cl -. Συνεπώς, το pitting µειώνεται ή σταµατάει. Πρόσφατες µελέτες έχουν δείξει ότι η αυτή η µορφή διάβρωσης στο αλουµίνιο είναι ένα ασυνεχές φαινόµενο [9]. Κάποιοι από τους παράγοντες που συµβάλουν στην αρχή και στη διάδοση του pitting είναι οι εξής: εντοπισµένη χηµική ή µηχανική ζηµία στο προστατευτικό φιλµ (οξείδιο) που είναι αρκετά, αλλά όχι απόλυτα, ανθεκτικό στη διάβρωση. χηµικοί παράγοντες του νερού οι οποίοι µπορούν να προκαλέσουν καταστροφή του παθητικού φιλµ, όπως η οξύτητα, η χαµηλή συγκέντρωση οξυγόνου (το οποίο κάνει το παθητικό φιλµ λιγότερο σταθερό) και η υψηλή συγκέντρωση χλωρίου (όπως στο θαλασσινό νερό) εντοπισµένη ζηµία του προστατευτικού επιστρώµατος η παρουσία ανοµοιοµορφιών στη δοµή του µετάλλου Όταν το υγρό κινείται το pitting µειώνεται και πολλές φορές προλαµβάνεται, σε αντίθεση µε το όταν το υγρό είναι στάσιµο. Το pitting συνδέεται πολλές φορές και µε άλλες µορφές διάβρωσης, οι οποίες µπορούν να την επιδεινώσουν 21

22 7.3 ΡΥΘΜΟΣ ΙΑ ΟΣΗΣ ΤΗΣ ΤΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΙΑΒΡΩΣΗΣ Η εµπειρία έχει δείξει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο ρυθµός εµβάθυνσης των pits σε φυσικά περιβάλλοντα, όπως γλυκό νερό, νερό της θάλασσας και νερό της βροχής µειώνεται µε το χρόνο. Αυτό εξηγεί την πολύ µεγάλη διάρκεια ζωής (αρκετές δεκαετίες) του αλουµινίου που χρησιµοποιείται στις κατασκευές (όπως υπόστεγα, ναυτικές κατασκευές κ.λ.π.) [9]. Οι µελέτες που διεξήχθησαν στην αρχή της δεκαετίας του '50 σε 25 διαφορετικά ύδατα στον Καναδά έδειξαν ότι το ποσοστό εµβάθυνσης κοιλωµάτων στο αλουµίνιο 1100 ακολουθεί την εξίσωση: όπου d: βάθος του κοιλώµατος, t: ο χρόνος, και d=kt 1/3 το k είναι µια σταθερά η οποία εξαρτάται από το κράµα και τις συνθήκες (π.χ. φύση του κράµατος, θερµοκρασία, ταχύτητα ροής του νερού κ.λπ.). Αυτή η εξίσωση ελέγχθηκε µε τη µέτρηση του βάθους των κοιλωµάτων σε τακτά χρονικά διαστήµατα για πάνω από 13 χρόνια σε εγκαταστάσεις υδάτινων µέσων, οι οποίες περιελάµβαναν σωλήνες πάνω από 100km (κάθε ένας από τους οποίους ήταν 15m) σε κράµα AA5052, (Εικόνα 6) [8]. Εικόνα 6. Εξέλιξη του pitting σε συνάρτηση µε το χρόνο [8] 22

23 8. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ PITTING Αντίθετα από την οµοιόµορφη διάβρωση, η ένταση και ο ρυθµός του pitting δεν µπορεί να αξιολογηθεί ούτε µε τον καθορισµό της απώλειας µάζας, ούτε µε τη ποσότητα του υδρογόνου που απελευθερώνεται. Στην πραγµατικότητα, αυτές οι µετρήσεις περιέχουν ποσοστό λάθους, επειδή ένα πολύ βαθύ και αποµονωµένο κοίλωµα οδηγεί µόνο σε µια µικρή µαζική απώλεια, ενώ ένας πολύ µεγάλος αριθµός µικρών κοιλωµάτων µπορεί να οδηγήσει σε µια µεγαλύτερη µαζική απώλεια. Η τρηµατική διάβρωση µπορεί να αξιολογηθεί χρησιµοποιώντας τρία κριτήρια: - την πυκνότητα, δηλ. ο αριθµός κοιλωµάτων ανά περιοχή µονάδων, - την τάση της εµβάθυνσης - την πιθανότητα εµφάνισης του pitting 8.1 Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ PITS Η µέτρηση της πυκνότητας δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία, επειδή µπορεί να γίνει µια απλή µέτρηση των ορατών pits σε µια αντιπροσωπευτική περιοχή του δείγµατος. Η εµπειρία δείχνει ότι όταν τα κοιλώµατα είναι λίγα σε αριθµό και είναι διασκορπισµένα πάνω στην επιφάνεια, τείνουν να είναι βαθύτερα από όταν η πυκνότητά τους είναι υψηλή. 8.2 H ΤΑΣΗ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗΣ Αυτή είναι η σηµαντικότερη παράµετρος. Η τάση εµβάθυνσης των κοιλωµάτων είναι πολύ σηµαντικότερη από την πυκνότητά τους, επειδή η διάρκεια ζωής των κατασκευών εξαρτάται από αυτό. Το βάθος της διάβρωσης είναι ανεξάρτητο από το πάχος του µετάλλου. Το βάθος του pitting µετράται στο τέλος µιας δεδοµένης περιόδου. Το πρωτόκολλο δοκιµής ορίζεται από τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων που δίνονται σε µία δεδοµένη στιγµή µέτρησης t: Σε µια δεδοµένη περιοχή της επιφάνειας, παραδείγµατος χάριν, σε 1 dm 2, τα 5 ή 10 βαθύτερα κοιλώµατα εντοπίζονται και µετράται το βάθος τους. Στην πράξη, αυτό µετριέται µε ένα µικροσκόπιο µε ικανοποιητική µεγέθυνση. Αρχικά, τα δείγµατα υφίστανται καθαρισµό µε οξέα προκειµένου να αποβληθούν οποιαδήποτε προϊόντα διάβρωσης. Κατόπιν, το µικροσκόπιο εστιάζει στο χείλος του pit και µετά στον πυθµένα του [8]. 23

24 Έχει αποδειχθεί ότι τα βαθύτερα κοιλώµατα υπακούνε στο νόµο του Gumbel: Ο νόµος του Gumbel σχετίζεται µε τη διασπορά (στατιστικό µέγεθος). Όπου, P(X x) = exp[-e (x-µ)/σ ] P(Χ x): η πιθανότητα να εµφανιστεί ακραία τιµή στα pits µ : η µέση τιµή των τιµών του βάθους σ : η τυπική απόκλιση των τιµών του βάθους [12] Το µέγιστο βάθος των κοιλωµάτων µετράται σε µια περιοχή S, χρησιµοποιώντας n πανοµοιότυπα δείγµατα. Στη συνέχεια αυτές οι τιµές ταξινοµούνται από το 1 µέχρι το n, από το µικρότερο προς το µεγαλύτερο βάθος. Το διάγραµµα, Εικόνα 7, γίνεται ως εξής: Στην τετµηµένη τοποθετούνται τα µέγιστα βάθη των διάφορων δειγµάτων, σε γραµµική κλίµακα Στην τεταγµένη, σε λογαριθµική κλίµακα, τοποθετούνται οι πιθανότητες n/( n + 1 ), όπου n είναι ο αύξων αριθµός του κάθε δείγµατος. Αν επαληθεύεται ο νόµος του Gumbel, όλα τα σηµεία πέφτουν σε µια ευθεία. Αυτό παρατηρείται σε φυσικά περιβάλλοντα. Εικόνα 7. Μέγιστο βάθος κοιλώµατος. Νόµος του Gumbel 24

25 Η επανάληψη αυτών των µετρήσεων µετά από διαφορετική διάρκειας εκθέσεις καθιστά πιθανό να ελεγχθεί η κινητική της διάβρωσης (kt 1/3 ) και να καθοριστεί το µέγιστο βάθος των pits σε ένα συγκεκριµένο διάστηµα t. Αυτή η πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση καθιστά πιθανό να επεκταθεί η µελέτη του µέγιστου βάθους διάβρωσης για οποιασδήποτε επιφάνεια [8]. 8.3 ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ PITTING -Εκτός από το ρυθµό της διάβρωσης, µπορεί να υπολογιστεί και η πιθανότητα της διάβρωσης, η οποία ορίζεται ως: p=100 N p /N όπου, p: είναι η πιθανότητα διάβρωσης, N p : είναι ο αριθµός των δειγµάτων που διαβρώθηκαν Ν: είναι ο αριθµός των συνολικών δειγµάτων Ένας µεγάλος αριθµός δειγµάτων απαιτείται για την αξιόπιστη αξιολόγηση αυτής της παραµέτρου. Η πιθανότητα εµφάνισης διάβρωσης και το ποσοστό διείσδυσης είναι δύο έννοιες που χαρακτηρίζουν τη διάρκεια ζωής των µετάλλων στο νερό. εν συσχετίζονται ο ένας µε τον άλλον: για παράδειγµα για ένα δεδοµένο αλουµίνιο µπορεί η πιθανότητα διάβρωσης να είναι µεγάλη και ο ρυθµός διείσδυσης µικρός και το αντίθετο. Το πρώτο είναι φυσικά προτιµητέο [8]. Τέλος, η αστοχία µιας κατασκευής πού µπορεί να οδηγήσει σε ατύχηµα και οφείλεται στη διάβρωση, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Πρέπει όµως να σηµειωθεί ότι ο παράγων άνθρωπος είναι ο σηµαντικότερος. Και αυτό γιατί για να λειτουργήσει ένα σύστηµα σωληνώσεων, πρέπει να έχουν επιλεγεί τα κατάλληλα υλικά, να υπάρχει γνώση για τις οµαλές συνθήκες λειτουργίας της εγκατάστασης οι οποίες πρέπει όσο το δυνατόν να διατηρούνται σταθερές και αφού το διαβρωτικό περιβάλλον είναι γνωστό, να έχουν βρεθεί τρόποι και τεχνικές για την ελαχιστοποίηση της διάβρωσης. ηλαδή ο σχεδιασµός της εγκατάστασης τόσο από την κατασκευή της, όσο και από τον σωστό έλεγχο της λειτουργίας της, παίζει σηµαντικό ρόλο. Όσο πληρέστερη είναι η κατανόηση του φυσικού φαινοµένου της διάβρωσης για µια συγκεκριµένη εγκατάσταση, τόσο ελαχιστοποιείται η πιθανότητα αστοχίας της εγκατάστασης(λόγω διαβρώσεως). Και αυτό γιατί η κατανόηση αυτή θα οδηγήσει στον σωστό σχεδιασµό της [1]. 25

26 9. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ 9.1 ASSET TEST (G66-99) Η πειραµατική διαδικασία για την προσοµοίωση του pitting έγινε σύµφωνα µε το ASSET TEST, το οποίο παρατίθεται παρακάτω: Χρησιµοποιήθηκε το ASSET TEST, το οποίο προκαλεί και pitting και exfoliation (Εικόνα 8). Στο συγκεκριµένο πείραµα προκλήθηκε pitting, επειδή το δοκίµιο δεν είχε υποστεί έλαση. Εικόνα 8. ιαβαθµίσεις της έκτασης του pitting Η προετοιµασία του πειράµατος περιλαµβάνει κατ αρχήν την κατασκευή των δοκιµίων, τα οποία θα πρέπει να έχουν αρκετά µεγάλη επιφάνεια κι αυτό διότι το πείραµα βασίζεται στην οπτική παρακολούθηση και σύγκριση των δοκιµίων µε πρότυπες φωτογραφίες. Έτσι η επιφάνεια θα πρέπει να είναι αρκετά µεγάλη ώστε να γίνει η σύγκριση µε αξιοπιστία και ευκολία. Σύµφωνα µε το πρότυπο η επιφάνεια πρέπει να είναι τουλάχιστον 40 mm x 100mm ή και µεγαλύτερο αλλά µε αυτή την αναλογία πλευρών και αν υπάρχει πιθανή µηχανουργική κατεργασία, αυτή να γίνει στη διεύθυνση της πλευράς των 40mm (του πλάτους δηλαδή του δοκιµίου). Υπάρχει όµως και µια δέσµευση όσον αφορά την ποσότητα του διαλύµατος η οποία θα πρέπει να διατεθεί σε µια ποσότητα τουλάχιστον 65 ml/in 2 ή 100L/m 2. Επίσης επειδή τα δοκίµια θα εµβαπτιστούν κατακόρυφα, δηλαδή θα υποστούν εµβύθυνση στο διάλυµα(immersion) µέσα στη συσκευή υδατόλουτρου (Εικόνα 19), δεν θα πρέπει να είναι πολύ µακριά ώστε να χωρούν στο δοχείο αλλά και να βρίσκονται σε µια απόσταση 25mm από την επιφάνεια του διαλύµατος. Έτσι µία µέση λύση, που τελικά επιλέχθηκε ήταν η κατασκευή τεσσάρων δοκιµίων διαστάσεων 40mm X 100mm. Με 26

27 αυτό τον τρόπο επιτεύχθηκε µία αρκετά µεγάλη επιφάνεια για την οπτική σύγκριση της επιφάνειας µε τις πρότυπες φωτογραφίες αλλά και η παραγωγή λογικής ποσότητας διαλύµατος, και εποµένως λογικού όγκου δοχείου διεξαγωγής του πειράµατος. Για τη δεδοµένη συνολική επιφάνεια των δοκιµίων η οποία είναι: 40mm X 100mm = 4000mm 2 ή 0,004m 2 απαιτούνται για την επιφάνεια του ενός δοκιµίου: 0,004m 2 X 100lt/m 2 = 0,4 lt Εποµένως για την διεξαγωγή του πειράµατος χρειάζονται τουλάχιστον 1,6 lt διότι θα τοποθετηθούν 4 δοκίµια. Επειδή όµως το πρότυπο αναφέρει ότι τα δοκίµια θα πρέπει να τοποθετηθούν κατακόρυφα µέσα στο διάλυµα το 1,6 lt δεν επαρκεί για να καλυφθούν τα δοκίµια µε 25 mm διαλύµατος από την κορυφή τους αλλά και να έχουν 25 mm απόσταση από τον πυθµένα. Έτσι µε µία δοκιµή µετρήθηκε ότι η επαρκής ποσότητα είναι 5,5lt που καλύπτει τις απαιτήσεις του προτύπου εφόσον δεν υπάρχει άνω όριο αλλά µόνο ελάχιστο (100lt/m 2 ). Για την παρασκευή του διαλύµατος χρησιµοποιήθηκαν τα ακόλουθα συστατικά: ammonium chloride, ammonium nitrate, ammonium tatrate και hydrogen peroxide. Η προετοιµασία του έγινε ως εξής: Τοποθετήθηκε σε ογκοµετρική φιάλη αποσταγµένο νερό ποσότητας 300ml και στη συνέχεια προστέθηκαν 234,5gr ammonium chloride, 20gr ammonium nitrate, 1,8gr ammonium tatrate. Αφού προστεθούν 200ml επιπλέον αποσταγµένου νερού ανακινούνται ώστε να δηµιουργηθεί οµογενές διάλυµα χωρίς ιζήµατα. Στη συνέχεια τοποθετήθηκαν µε τη βοήθεια της βρογχοχειρίδας 10 ml hydrogen peroxide και τελικά προστίθεται νερό έως ότου το διάλυµα να φτάσει τον συνολικό όγκο του 1lt. Ακολουθεί ανάδευση ώστε να διαλυθούν πλήρως όλα τα συστατικά και προστίθεται το διάλυµα στο δοχείο που έχουν τοποθετηθεί τα δοκίµια. Συνολικά αυτή η διαδικασία πραγµατοποιήθηκε 6 φορές. Παράχθηκε δηλαδή ποσότητα 5,5lt για να επιτευχθεί η αναλογία που προβλέπεται (πάνω από 100lt διαλύµατος/m 2 επιφάνειας δοκιµίου) αλλά και για να επιτευχθεί η κάλυψη των δοκιµίων µε διάλυµα από τουλάχιστον 25mm βάθους. Το διάλυµα προστίθεντο κάθε φορά που παραγόταν. Έτσι το κάθε λίτρο προστίθεντο µε διαφορά από το προηγούµενο 15 περίπου λεπτών όπου και ο χρόνος παρασκευής τους. Επειδή το διάλυµα θα πρέπει να βρίσκεται σε θερµοκρασία 65±1 ο C το δοχείο τοποθετήθηκε, µία ώρα περίπου πριν την τοποθέτηση των δοκιµίων και του διαλύµατος, µέσα σε υδατόλουτρο ώστε να επιτευχθεί η απαιτούµενη θερµοκρασία. Με τον όρο επιφάνεια δοκιµίου, εννοείται η εκτιθέµενη επιφάνεια κι όχι η συνολική. Αυτό συµβαίνει διότι όλες οι επιφάνειες των δοκιµίων επικαλύφθηκαν µε µίνιο και στρώσεις από λαδοµπογιά για την αποφυγή της εµφάνισης διάβρωσης ρωγµής, την επικέντρωση της µελέτης µιας συγκεκριµένης επιφάνειας αλλά και την παραγωγή λογικής ποσότητας διαλύµατος. Τα δοκίµια ζυγίστηκαν πριν και µετά την ολοκλήρωση του πειράµατος αν και δεν αποτελεί αξιόπιστη µέθοδο µέτρησης του βαθµού διάβρωσης. 27

28 9.2 ΕΞΑΓΩΓΗ ΟΚΙΜΙΩΝ 5083 Σύµφωνα µε το πρότυπο τα δοκίµια θα πρέπει να παραµείνουν µέσα στο διάλυµα 24 ώρες. Ωστόσο η περίσσεια των δοκιµίων επέτρεψε την εξαγωγή τους σε διάφορες χρονικές περιόδους. Έτσι το πρώτο δοκίµιο αποµακρύνθηκε από το διάλυµα µετά από 15,5 ώρες παραµονής του σε αυτό, το δεύτερο και τρίτο µετά από 24 ώρες ενώ το τέταρτο µετά από 48 ώρες. Πριν υποβληθούν τα δοκίµια σε ASSET TEST, έγινε καθαρισµός και προετοιµασία των επιφανειών τους σύµφωνα µε το standard ASTM G1-03 [13]. Ενδεικτικά παρουσιάζεται το δοκίµιο πριν και µετά το ASSET TEST (Εικόνες 9, 10). Εικόνα 9. οκίµιο του κράµατος ΑΑ5083 πριν υποστεί pitting 28

29 Εικόνα 10. οκίµιο του κράµατος ΑΑ5083 αφού υπέστη pitting Μετρήθηκαν το πλήθος, το εµβαδό και το βάθος των pits, ώστε να αξιολογηθεί η έκταση του pitting. Για τη µέτρηση του πλήθους των οπών, ακολουθήθηκε η εξής διαδικασία: Αρχικά χωρίστηκε το δοκίµιο σε 40 τετράγωνα. Στη συνέχεια φωτογραφήθηκε το κάθε τετράγωνο µε το στερεοσκόπιο για να γίνει ευκολότερη η διαδικασία της µέτρησης του πλήθους των οπών (Εικόνα 11). Εικόνα 11. Φωτογραφία της επιφάνειας του δοκιµίου από στερεοσκόπιο 29

30 Το εµβαδό των pits µετρήθηκε µε το πρόγραµµα Leica MW και συγκρίθηκαν οι τιµές µε τις τιµές του Πίνακα 2: Πίνακας 2. Κατηγοριοποίηση ανάλογα µε το πλήθος, το εµβαδό και το βάθος των pits [14] Τέλος, µετρήθηκε το βάθος των οπών µε δύο µεθόδους. Η κάθε µέθοδος εφαρµόστηκε σε δύο δοκίµια, τα οποία παρόλο που ήταν από το ίδιο υλικό και διαβρώθηκαν χρησιµοποιώντας την ίδια διαδικασία (immersion, Εικόνα 19), παρουσίασαν διαφορά στην πυκνότητα και στο µέγεθος των pits. Η µόνη διαφορά τους ήταν ότι δεν διαβρώθηκαν την ίδια ηµέρα, γεγονός που σηµαίνει ότι επικρατούσαν διαφορετικές συνθήκες στο περιβάλλον, ίσως συνέβη κάποια αναταραχή ή ακόµη και η διαφορά στη διάρκεια που παρέµειναν τα δοκίµια στο διάλυµα να επέφερε διαφοροποίηση στο ph. 30

31 Στην µέθοδο της λείανσης, το πρώτο δοκίµιο χωρίστηκε σε µικρά κοµµάτια µε τη χρησιµοποίηση της πριονοκορδέλας (Εικόνα 14, 15). Το κάθε κοµµάτι εγκιβωτίστηκε σε βακελίτη µε τη βοήθεια της συσκευής εγκιβωτισµού (Εικόνα 12) έτσι ώστε να είναι ευκολότερη η διαδικασία της λείανσης. Η λείανση έγινε στον λειαντικό τροχό (Εικόνα 13), στην εγκάρσια επιφάνεια του δοκιµίου, χρησιµοποιώντας µόνο χαρτί σκληρότητας 120ΗΒ. Τα υπόλοιπα λειαντικά χαρτιά δεν χρησιµοποιήθηκαν επειδή σκοπός δεν ήταν η επίτευξη µιας τέλεια λειασµένης επιφάνειας αλλά η µέτρηση όσο το δυνατόν περισσότερων οπών. Μόλις θεωρούνταν, µε οπτική παρατήρηση, ότι το βάθος της οπής ήταν το µέγιστο, το pit εξεταζόταν στο µικροσκόπιο και η µέτρηση του βάθους του γινόταν µε τη βοήθεια του προγράµµατος Leica MW. Η µέθοδος που ακολουθήθηκε για τη µέτρηση του βάθους των pits στο δεύτερο δοκίµιο, είναι η εστίαση, µε τη βοήθεια του µικροσκοπίου (Εικόνα 16). Για αυτή τη µέθοδο δεν είναι απαραίτητη η καταστροφή του δοκιµίου (µη καταστροφικός έλεγχος). Γίνεται και πάλι µε τη βοήθεια του µικροσκοπίου, µε τη διαφορά ότι εξετάζεται όλη η επιφάνεια και τα pits εξετάζονται από την πλευρά της πρόοψης τους και όχι από την τοµή τους. Αφού ευθυγραµµιστεί το δοκίµιο (Εικόνα 18), τοποθετείται στο µικροσκόπιο και αφού εµφανιστεί το χείλος µιας οπής, περιστρέφουµε τον αριθµηµένο κοχλία µικροεστίασης (Εικόνα 17), ο οποίος βρίσκεται αρχικά στο σηµείο 0, µέχρι να φανεί στην οθόνη του υπολογιστή (που είναι συνδεµένος µε το µικροσκόπιο), το κατώτερο σηµείο της. Το βάθος του pit είναι η ένδειξη του κοχλία µικροεστίασης. Εικόνα 12. Συσκευή εγκιβωτισµού των δοκιµίων 31

32 Εικόνα 13. Συσκευή λείανσης των δοκιµίων Εικόνα 14. Πριονοκορδέλα για την κοπή των δοκιµίων 32

33 Εικόνα 15. Πριονοκορδέλα για την κοπή των δοκιµίων Εικόνα 16. Οπτικό µικροσκόπιο 33

34 Εικόνα 17. Κοχλίας µικροεστίασης Εικόνα 18. Συσκευή ευθυγράµµισης του δοκιµίου 34

35 Εικόνα 19. Συσκευή πρόκλησης διάβρωσης αποφλοίωσης 9.3 ΜΙΚΡΟ ΟΜΗ ΤΟΥ ΟΚΙΜΙΟΥ Η λείανση µε σκοπό να φανεί η µικροδοµή του δοκιµίου έγινε µε όλα τα λειαντικά χαρτιά διαδοχικά (από 120 έως 1200) και στην τελική φάση µε αλούµινα. Τέλος εµβαπτίστηκε για µερικά δευτερόλεπτα σε διάλυµα KELLERS (Εικόνα 20), ώστε να µπορεί να φανεί η δοµή του στο µικροσκόπιο. Εικόνα 20. KELLERS (H 2 O 95%, HNO 3 2,5%, HCL 1,5 %, HF 1%) 35

36 10. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ 10.1 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΚΡΟ ΟΜΗΣ Από την πειραµατική διαδικασία που προαναφέρθηκε, προέκυψε η µικροδοµή του δοκιµίου που µελετήθηκε. Από τις παρακάτω εικόνες της µικροδοµής σε διάφορες µεγεθύνσεις (Εικόνα 21, 22, 23) παρατηρείται ότι οι κόκκοι δεν είναι µακρόστενοι, γεγονός που δείχνει ότι δεν έχει προηγηθεί έλαση. Άρα το δοκίµιο έχει υποστεί pitting και όχι exfoliation. Εικόνα 21. Μικροδοµή του κράµατος Al-Mg σε µεγέθυνση Χ100 36

37 Εικόνα 22. Μικροδοµή του κράµατος Al-Mg σε µεγέθυνση Χ200 Εικόνα 23. Μικροδοµή του κράµατος Al-Mg σε µεγέθυνση Χ

38 10.2 ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ PITS Όπως ειπώθηκε παραπάνω για τη µέτρηση του πλήθους των pits, το δοκίµιο χωρίστηκε σε 40 µικρότερες περιοχές. Για να βρεθεί η κατηγορία στην οποία ανήκει το δοκίµιο (Πίνακας 2) βρέθηκε η µέση τιµή του πλήθους των pits και στη συνέχεια διαιρέθηκε µε το εµβαδόν του δοκιµίου (σε m 2 ) και το αποτέλεσµα είναι το εξής: 6856,25 ανά m 2, άρα είναι ανάµεσα στην πρώτη και τη δεύτερη οµάδα (πιο κοντά στη δεύτερη), Α2, (Πίνακας 2) 10.3 ΕΜΒΑ Ο ΤΩΝ PITS Βρέθηκε η µέση τιµή του εµβαδού των pits και διαιρέθηκε µε το εµβαδόν του δοκιµίου, µε τη διαφορά ότι το εµβαδόν του δοκιµίου ήταν σε mm 2, αντί σε m 2. Το αποτέλεσµα εδώ ήταν: 0,465508mm 2. To εµβαδόν ανήκει ξεκάθαρα στην πρώτη κατηγορία, Β1, (Πίνακας 2) 10.4 ΒΑΘΟΣ ΤΩΝ PITS ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟ Ο ΤΗΣ ΛΕΙΑΝΣΗΣ Πίνακας 3. Απεικόνιση των ορίων των κλάσεων για το πρώτο δοκίµιο ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΛΑΣΕΩΝ ΚΑΤΩ ΟΡΙΟ(mm) ΑΝΩ ΟΡΙΟ(mm) 1 0,0159 0, ,0499 0, ,0839 0, ,1179 0, ,1519 0, ,1859 0, ,2199 0, ,2539 0, ,2879 0, Σύνολο 275 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ PITS f 38

39 Βάθος των pits σε mm Αριθμός κλάσεων Σχήµα 1. ιάγραµµα το οποίο απεικονίζει τα διάφορα βάθη των pits χωρισµένα σε κλάσεις Βάθος των pits σε mm Αριθμός κλάσεων Σχήµα 2. ιάγραµµα στο οποίο έχει προστεθεί γραµµή τάσης 39

40 Βάθος τωνpitsσε mm Αύξων αριθμός Σχήµα 3. ιάγραµµα στο οποίο φαίνεται η διακύµανση των τιµών γύρω από τη µέση τιµή τους Τα παραπάνω διαγράµµατα (Σχήµα 1, 2, 3) αναφέρονται στο πρώτο δοκίµιο, στο οποίο µετρήθηκαν τα βάθη των pits µε τη µέθοδο της λείανσης. Τα αποτελέσµατα που προέκυψαν από τις µετρήσεις χωρίστηκαν σε κλάσεις και βρέθηκε η συχνότητα τους (Πίνακας 4). Από τα δεδοµένα του Πίνακα 4, προέκυψε το Σχήµα 1, στο οποίο παρατηρείται ότι τα µεγαλύτερα βάθη συγκεντρώνονται στην κλάση 2, µε όρια τα εξής: (0,0499, 0,0839) (mm). Στο Σχήµα 2 προστέθηκε η γραµµή τάσης, ώστε να φανεί η πορεία που ακολουθούν οι τιµές. Τέλος στο Σχήµα 3 παρουσιάζεται η διακύµανση των τιµών του βάθους των pits γύρω από τη µέση τιµή τους, η οποία είναι µικρότερη από 0,4mm, οπότε το βάθος των pits µε τη µέθοδο της λείανσης ανήκει στην πρώτη κατηγορία (Πίνακας 2). 40

41 Το ιστόγραµµα συχνοτήτων για τα δεδοµένα που υπάρχουν: Βάθος οπήςxi[mm] Κλάση (i) Σχήµα 4. Τιµές του βάθους των pits κατανεµηµένες σε δεκαέξι κλάσεις (mm) Αρχικά εφαρµόζεται ένας έλεγχος καλής προσαρµογής σε διάφορες κατανοµές, ώστε να αποφασιστεί από ποια πιθανή κατανοµή προέρχονται τα δεδοµένα, δηλαδή πια κατανοµή φαίνεται να ακολουθεί η τυχαία µεταβλητή βάθος οπής. Για τη σύγκριση αυτή χρησιµοποιήθηκε το λογισµικό Arena (Rockwell Software) και συγκεκριµένα η λειτουργία Input Analyzer. Τα αποτελέσµατα του συγκριτικού ελέγχου συνοψίζονται στον πίνακα που ακολουθεί: Function Sq Error Lognormal Erlang Gamma Weibull Beta Normal Triangular Exponential Uniform

42 Από τα αποτελέσµατα αυτά συµπεραίνεται ότι τα δεδοµένα φαίνεται να προέρχονται από µια τυχαία µεταβλητή που ακολουθεί τη Λογαριθµική Κανονική κατανοµή (κριτήριο: ελάχιστη τετραγωνική απόκλιση παρατηρηθείσας και αναµενόµενης σχετικής συχνότητας). Συµπληρωµατικά στον προαναφερθέντα έλεγχο διενεργείται και ο αντίστοιχος έλεγχος Χ 2 προσαρµογής στην Λογαριθµική Κανονική κατανοµή (Log-Normal distribution). καλής Τα αποτελέσµατα του ελέγχου παρουσιάζονται στον πίνακα: Distribution: Lognormal Expression: LOGN(0.112, ) Square Error: Chi Square Test Number of intervals = 9 Degrees of freedom = 6 Test Statistic = 7.71 Corresponding p-value = Data Summary Number of Data Points = 275 Min Data Value = Max Data Value = Sample Mean = Sample Std Dev = Histogram Summary Histogram Range = 0 to 0.36 Number of Intervals = 16 42

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΟΜΑΔΑ:. ΗΜΕΡ. ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ: 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1.0 ΕΙΣΑΓΩΓH... 2.0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2.1. ΝΕΡΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών Θεµα: ιάβρωση στα ηλεκτρονικά Παπαγεωργίου Ιωσήφ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Εισαγωγή Η διάβρωση των ηλεκτρονικών έχει αποκτήσει τεράστια σηµασία τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις.

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Ηλεκτροχηµεία Ηλεκτροχηµεία Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Η επιµετάλλωση στη χρυσοχοΐα γίνεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Σκλήρυνση µεταλλικού υλικού είναι η ισχυροποίησή του έναντι πλαστικής παραµόρφωσης και χαρακτηρίζεται από αύξηση της σκληρότητας, του ορίου διαρροής

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ)

ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ) 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος, Καθηγητής ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΕΝΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ (ΟΞΥΓΟΝΟΜΕΤΡΑ) Περιγραφή Οι αναλυτές οξυγόνου

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106

Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106 Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106 Ή διάβρωση του χαλκού. Για σημαντική μερίδα του τεχνικού κόσμου η απάντηση στην ερώτηση τρυπάει ο χαλκός από διάβρωση? είναι αρνητική. Κάποιοι λίγοι γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΡΡΟΗ ΠΑΡΑΘΑΛΛΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΛΩΝ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ : ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΕΠΙΡΡΟΗ ΠΑΡΑΘΑΛΛΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΛΩΝ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ : ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΕΠΙΡΡΟΗ ΠΑΡΑΘΑΛΛΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΛΩΝ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ : ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Χαρακτηριστικά χάλυβα οπλισμού σκυροδέματος Αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί απαιτείται σύστημα λίπανσης

Γιατί απαιτείται σύστημα λίπανσης 1 Γιατί απαιτείται σύστημα λίπανσης Οι βαλβίδες και οι έδρες των βαλβίδων μερικών κινητήρων είναι περισσότερο επιρρεπείς στη φθορά όταν ένα όχημα οδηγείτε με υγραέριο LPG ή φυσικό αέριο CNG. Αυτό δεν ισχύει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΛΥΣΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής Χημεία Α ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. Σα όξινα οξείδια είναι τα οξείδια : a. Που αντιδρούν με οξέα b. Που αντιδρούν με βάσεις c. Που λέγονται και ανυδρίτες οξέων αφού προκύπτουν από αφυδάτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ Τι θα μάθουμε στην άσκηση αυτή Στην άσκηση αυτή θα πραγματοποιήσουμε μια τυπική ηλεκτροσταθμική ανάλυση. Θα προσδιορίσουμε χαλκό σε δείγματα οξειδίου του. Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ DSPA 11-1 EΩΣ DSPA 11-6

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ DSPA 11-1 EΩΣ DSPA 11-6 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ DSPA 11-1 EΩΣ DSPA 11-6 Η γεννήτριες DSPA 11-1 έως DSPA 11-6 προορίζονται για τον εντοπισµό και την κατάσβεση πυρκαγιάς τύπου Α και Β, και υπό ηλεκτρική τάση. Βρίσκει µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νέα µέθοδος προσδιορισµού κατανοµής µεγέθους πόρων για νανοπορώδη υλικά

Νέα µέθοδος προσδιορισµού κατανοµής µεγέθους πόρων για νανοπορώδη υλικά ΑΚΜΩΝ Νέα µέθοδος προσδιορισµού κατανοµής µεγέθους πόρων για νανοπορώδη υλικά Νέα µέθοδος προσδιορισµού κατανοµής µεγέθους πόρων για νανοπορώδη υλικά Τα πορώδη υλικά αποτελούν µια πολύ σηµαντική κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

EUROPA PROFIL ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ Α.Β.Ε.

EUROPA PROFIL ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ Α.Β.Ε. EUROPA PROFIL ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ Α.Β.Ε. ΚΡΑΜΑΤΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ Η EUROPA είναι στη θέση να παράγει τα περισσότερα κράματα αλουμινίου της σειράς 6ΧΧΧ σε διάφορες διεργασίες γήρανσης. Τα πιο συνηθισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. ε ποιο από τα υδατικά δ/τα : Δ1 - MgI 2 1 M, Δ2 С 6 H 12 O 6 1 M, Δ3 С 12 H 22 O 11 1 M, Δ4 - ΗI 1 M,που βρίσκονται σε επαφή με καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

Το σκληρό νερό προκαλεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις, καθώς το ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο επικάθεται στα τοιχώματα των σωλήνων και έτσι

Το σκληρό νερό προκαλεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις, καθώς το ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο επικάθεται στα τοιχώματα των σωλήνων και έτσι Το σκληρό νερό προκαλεί πολλά προβλήματα στις σωληνώσεις, καθώς το ανθρακικό ασβέστιο και μαγνήσιο επικάθεται στα τοιχώματα των σωλήνων και έτσι δημιουργείται ένα στρώμα από άλατα, με αποτέλεσμα οι σωλήνες

Διαβάστε περισσότερα

Mάθημα: Θερμικές Στροβιλομηχανές. Εργαστηριακή Ασκηση. Μέτρηση Χαρακτηριστικής Καμπύλης Βαθμίδας Αξονικού Συμπιεστή

Mάθημα: Θερμικές Στροβιλομηχανές. Εργαστηριακή Ασκηση. Μέτρηση Χαρακτηριστικής Καμπύλης Βαθμίδας Αξονικού Συμπιεστή Ε.Μ. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕIΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡIΟ ΘΕΡΜIΚΩΝ ΣΤΡΟΒIΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΡΕΥΣΤΩΝ Mάθημα: Θερμικές Στροβιλομηχανές Εργαστηριακή Ασκηση Μέτρηση Χαρακτηριστικής Καμπύλης Βαθμίδας Αξονικού Συμπιεστή Κ. Μαθιουδάκη Καθηγητή

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ

Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ 1 Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ Οι αντηλιακές µεµβράνες 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ µελετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Προστασίας και Συντήρησης των Βαμμένων Profil Αλουμινίου

Οδηγίες Προστασίας και Συντήρησης των Βαμμένων Profil Αλουμινίου Οδηγίες Προστασίας και Συντήρησης των Βαμμένων Profil Αλουμινίου Εισαγωγή Τα αρχιτεκτονικά πολυεστερικά χρώματα πούδρας, όταν εφαρμόζονται σωστά σε μία καλά επεξεργασμένη επιφάνεια αλουμινίου, προσδίδουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Ηλεκτροχημικές δυναμικές (dynamic techniques, i=0), στις οποίες επιβάλλεται εξωτερικά ένα

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤ-ΤΕΧΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤ-ΤΕΧΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕ-ΕΧΝ ΚΑΕΥΘΥΝΣΗΣ Κινητική θεωρία των ιδανικών αερίων. Νόμος του Boyle (ισόθερμη μεταβή).σταθ. για σταθ.. Νόμος του hales (ισόχωρη μεταβή) p σταθ. για σταθ. 3. Νόμος του Gay-Lussac

Διαβάστε περισσότερα

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας 25SMEs2009 ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 6: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας Σελίδα 1 REVISION HISTORY

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Άσκηση 1 (άσκηση 1 1 ης εργασίας 2009-10) Σε ένα ράφι μιας βιβλιοθήκης τοποθετούνται με τυχαία σειρά 11 διαφορετικά βιβλία τεσσάρων θεματικών ενοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ - X ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (Ι) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΑΣ FARADAY ΑΣΚΗΣΗ Β11 - (ΙΙ) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΙΣΟ ΥΝΑΜΩΝ Τµήµα Χηµείας, Πανεπιστήµιο Κρήτης, και Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Καθαρισμός - Συντήρηση Κουφωμάτων

Καθαρισμός - Συντήρηση Κουφωμάτων Στο παρόν εγχειρίδιο γίνεται προσπάθεια παράθεσης µιας σειρά οδηγιών που αφορούν τον καθαρισ µό-συντήρηση των κουφωµάτων αλουµινίου. Εκπονήθηκε έπειτα από µια ευρύτερη έρευνα µε βάση έγκυρα περιοδικά του

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε μία από τις ερωτήσεις - που ακολουθούν: Η ενεργός ταχύτητα των μορίων ορισμένης ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ? ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Υδροαπορρόφηση ονομάζουμε την αποθήκευση μορίων νερού μέσα σε ένα υλικό. Η ικανότητα ενός υλικού να αποθηκεύει νερό καθορίζεται κύρια από τη γεωμετρία των πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Δημήτριος Τσιπλακίδης Σύγκριση ηλεκτροχημικών αντιδράσεων και χημικών οξειδώσεων αναγωγών Ενεργοποίηση θερμικής φύσης Συγκρούσεις αντιδρώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ Ενεργειακές µετρήσεις σε κτήρια, κέλυφος Χρήση θερµοκάµερας, διαπίστωση και προσδιορισµός απωλειών από θερµογέφυρες. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Ενεργειακές Μετρήσεις σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Διάβρωση, Οξείδωση και Προστασία Μετάλλων/ Τεχνικές Μέτρησης Διάβρωσης Το Τμήμα Μηχανολογίας και Επιστήμης και Μηχανικής Υλικών του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου διοργανώνει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο Π ΠΡ ΡΩ ΩΤ ΤΟ ΟΛ ΛΥ ΥΤ ΤΙΙΚ ΚΟ ΟΙΙ Ε ΕΙΙΚ ΚΤ ΤΕ ΕΣ Σ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Μάθημα 5 ο Ποιες είναι οι Ιδιότητες των Υλικών ; Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Κατεργαστικότητα & Αναφλεξιμότητα Εφελκυσμός Θλίψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις -1 ιάτμηση Στρέψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Διαφορικός Λογισμός 1. Ισχύει f (g())) ) f ( = f (g())g () όπου f,g παραγωγίσιµες συναρτήσεις 2. Αν µια συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σε ένα διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

COR-TEN. Corrosion resistant steel - Weathering Steel. Χάλυβας ανθεκτικός στο χρονο και την διάβρωση

COR-TEN. Corrosion resistant steel - Weathering Steel. Χάλυβας ανθεκτικός στο χρονο και την διάβρωση Corrosion resistant steel - Weathering Steel Χάλυβας ανθεκτικός στο χρονο και την διάβρωση Πεδίο εφαρμογής: Υπάρχουν δύο ποιότητες χάλυβα. Το A υπάρχει σε φύλλα μέχρι 1.5mm πάχος, ενώ το Β σε φύλλα μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΑ ICS, ΕΠΙΠΕ ΟΥ ΣΥΛΛΕΚΤΗ - ΑΠΟΘΗΚΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΑ ICS, ΕΠΙΠΕ ΟΥ ΣΥΛΛΕΚΤΗ - ΑΠΟΘΗΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΑ ICS, ΕΠΙΠΕ ΟΥ ΣΥΛΛΕΚΤΗ - ΑΠΟΘΗΚΗΣ Σ. Ε. Πνευµατικάκης, Ι. Γ. Καούρης, Κ. Γκέρτζος Τµήµα Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπίστηµιο Πατρών, 265, Πάτρα

Διαβάστε περισσότερα

2012 : : : 2,5 (150 (12)

2012 : : : 2,5 (150 (12) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Με k1 = 1.220, k2 = 2.232, k3 = 3.238, and n = 1,2,3,

Με k1 = 1.220, k2 = 2.232, k3 = 3.238, and n = 1,2,3, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Ι ΠΟΜ 114(Ε) ΟΠΤΙΚΗ ιάθλαση φωτός µέσω σχισµής, γύρω από µικρό δοκάρι και µέσω µικρής οπής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ B. ΧYΤΟΣΙ ΗΡΟΙ Είναι κράµατα Fe-C-Si. Η µικροδοµή και οι ιδιότητές τους καθορίζονται από τις π(c), π(si) και τους ρυθµούς απόψυξης. Οι χυτοσίδηροι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑΣ (ΗΧ1) Τίτλος Πειράματος: ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ 1. Τι εννοούµε λέγοντας θερµοδυναµικό σύστηµα; Είναι ένα κοµµάτι ύλης που αποµονώνουµε νοητά από το περιβάλλον. Περιβάλλον του συστήµατος είναι το σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα