ΤΜΗΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΒ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Θέμα Τελικής Εργασίας: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Σπουδαστής: ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Επιβλέπων: ΛΥΤΡΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΘΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 2000

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Τίτλος Σελίδα Κεφάλαιο Ι 1. Η επανεμφάνιση του (νέο)φιλελευθερισμού το βασικό πλαίσιο Βασικό ιδεολογικό περίγραμμα του νεοφιλελευθερισμού Νεοφιλελευθερισμός και κοινωνική οργάνωση βασικό κοινωνιολογικό περίγραμμα Η στάση του νεοφιλελευθερισμού έναντι του (κεϋνσιανού) κοινωνικού κράτους Νεοφιλελευθερισμός και απασχόληση βασικό οικονομολογικό πλαίσιο 26 Κεφάλαιο ΙΙ 1. Απ τον σοσιαλισμό και την κλασική σοσιαλδημοκρατία στην σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία (Σύγχρονη) σοσιαλδημοκρατία βασικές πολιτικές, κοινωνιολογικές θέσεις Η σοσιαλδημοκρατία και το κοινωνικό κράτος μια σύντομη ιστορική επισκόπηση (Σύγχρονη) σοσιαλδημοκρατία και απασχόληση βασικό οικονομολογικό πλαίσιο Κεφάλαιο ΙΙΙ 1. Κριτικές σκέψεις και προβληματισμοί Η σύγχρονη δυναμική προοπτικές Παράρτημα Βιβλιογραφία Πρωτογενές υλικό

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Στην μελέτη «ο διάλογος νεοφιλελευθερισμού σοσιαλδημοκρατίας για την κοινωνική οργάνωση και απασχόληση» παρακολουθούμε την πορεία δύο πολύ σημαντικών ρευμάτων πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής σκέψης του (νέο)φιλελευθερισμού και της (σύγχρονης) σοσιαλδημοκρατίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα αλλά και την πολύ σύγχρονη πρόσφατη διαμορφούμενη δυναμική. Η μελέτη αναφέρεται εισαγωγικά στην επανεμφάνιση του φιλελευθερισμού, απ την δεκαετία του 70 και μετά, με σημαία την κριτική στο κοινωνικό κράτος της μεταπολεμικής κεϋνσιανής συναίνεσης και στις νέες συνθήκες της περιόδου επανεμφάνισής του. Κατόπιν προχωρά στην ανάλυση του ιδεολογικού φιλοσοφικού περιγράμματος του νεοφιλελευθερισμού προκειμένου για την κοινωνική οργάνωση κοινωνικό κράτος και την οικονομία απασχόληση. Εκεί οι αρχές της ατομικής ελευθερίας, του περιορισμένου εκτατικά κράτους, της ελεύθερης αγοράς, της ατομικής ευθύνης σ ένα μίγμα οικονομικού φιλελευθερισμού και ηθικού συντηρητισμού κυριαρχούν και εξηγούν, μαζί με τις εξωτερικές αντικειμενικές συνθήκες της περιόδου, την πολυσυλλεκτικότητα του νεοφιλελεύθερου ρεύματος. Ανάλογη διαπραγμάτευση γίνεται και περί της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας. Ο λόγος της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας ως πολιτικό αντίβαρο στην άνοδο του νεοφιλελευθερισμού και υπέρβαση του δίπολου αριστερά-δεξιά, προσπαθεί να συνταιριάξει τις αρχές της ατομικής ελευθερίας και του οικονομικού φιλελευθερισμού με την δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα. Πρόκειται για τις αρχές του νέου ατομισμού, της συμμετοχικής διαλογικής δημοκρατίας και κοινωνίας. Η κριτική που ακολουθεί επισημαίνει τα αδιέξοδα ή και αντιφατικά σημεία των ιδεολογιών και περιλαμβάνει τις νύξεις για τον προβληματισμό που αναπτύσσεται στην τελευταία ενότητα και που αναφέρεται στην διαφαινόμενη σύγκλιση, σε πρακτικό επίπεδο των δύο συστημάτων σήμερα περισσότερο από οποτεδήποτε άλλοτε. Αν και ποτέ δεν υπήρξε ακραιφνής εφαρμογή κάποιας απόλυτης ιδεολογίας, μπορεί όμως να ειπωθεί ότι η μετακίνηση της σοσιαλδημοκρατίας προς το φιλελεύθερο πρότυπο είναι ισχυρότερη απ ότι η αντίστροφη. Λέξεις κλειδιά: ελεύθερη αγορά, κράτος πρόνοιας, φιλελεύθερη δημοκρατία, αγορά εργασίας, ευελιξία, κρατικός παρεμβατισμός, κεϋνσιανή συναίνεση, κλασσική σοσιαλδημοκρατία, σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία, νεοφιλελευθερισμός, νεοσυντηρητισμός, ευρωπαϊκή ένωση, παγκοσμιοποίηση, κοινωνία των πολιτών, νέος ατομισμός, συμμετοχική κοινωνία, κοινωνική οικονομία, οικολογικό εκσυγχρονισμός, νομικά θεσμοθετημένη δημοκρατία, σοσιαλιστικός πλουραλισμός, εκδημοκρατισμός δημοκρατίας - 2 -

4 SUMMARY INTRODUCTION NOTES In the survey The dialogue between newliberalism and socialdemocrcy about the social organization and employment we can watch the course of the two very important streams of the political, economic and social thought (newliberalism and socialdemocracy) during the last decates of the twentieth century but also the very lately created prospective. The survey is referred, at the begining, to the reappearance of liberalism since seventies, under the flag of the criticism against the post war Keynes consent on the welfare state and to the new conditions of this reappearance period. Afterwards the survey proceeds to the analysis of the new liberalism ideological and philosophical framework about the social organization / administration / welfare state and economy / employment. There, the principles of the personal freedom, the limited state, the free market and the personal responsibility dominate in a mixture of economic liberalism and moral conservatism. These principles and the above mentioned mixture, explain, along with the external objective conditions of the period, the multicollective strength of newliberalism. In the survey we find a corresponding analysis about modern socialdemocracy. Modern socialdemocracy, as a political equivalent to the upgoing newliberalism and as an excess of the left right dipolon, tries to match the principles of individual freedom and economic liberalism together with democracy, social justice and equality. It is about the new principles of new individualism, participating dialogical democracy and society. The criticism which follows underlines the impasses or the contradictions inside the two ideologies and it also contains some hints which open the road for the following (at the last unit) problematism. This problematism is referred to the detectable similarity between the two ideologies nowdays as far as the practical level is concerned. Even if it had never occured a true enforcement of an absolute ideology, it can be said though that the socialdemocracy moving to the liberal standard is more apparent than vice versa

5 Ο διάλογος νεοφιλελευθερισμού σοσιαλδημοκρατίας για την κοινωνική οργάνωση και απασχόληση ΚΕΦΑΛΑΙΟ I 1. Η επανεμφάνιση του (νέο)φιλελευθερισμού το βασικό πλαίσιο Η επανεμφάνιση του (νέο)φιλελευθερισμού ως κοινωνιολογικού και οικονομικού συστήματος σηματοδοτείται απ την εγκατάλειψη των Κεϋνσιανών παρεμβατικών κοινωνικοοικονομικών πολιτικών. Αρχίζει να συμβαίνει κατά τη δεκαετία του 70 με τη μορφή μιας «νεοφιλελεύθερης επανάστασης» που θα κορυφωθεί κατά την επόμενη δεκαετία και που στην Ευρώπη ειδικότερα πήρε τη μορφή του Θατσερισμού ενώ στην Αμερική την μορφή του Ρηγκανισμού κατά την δεκαετία του 80. Η οικονομική κρίση της δεκαετίας του 70, η άνοδος των ελλειμμάτων, του δημόσιου χρέους, η πτώση των επενδύσεων, η αύξηση της ανεργίας, συντέλεσαν στην επανάκαμψη των νεοκλασικών νεοφιλελεύθερων οικονομικών αλλά και αντίστοιχων κοινωνιολογικών απόψεων και πρακτικών στον οικονομικό και κοινωνικό χώρο. Η αποτυχία των Κεϋνσιανών πολιτικών διαχείρισης της ζήτησης στασιμοπληθωρισμός (ταυτόχρονη ύπαρξη πληθωρισμού και ανεργίας) σχετίζεται με το γεγονός ότι η ανεργία έγινε από κυκλική, διαρθρωτική. Η τόνωση της ζήτησης φάνηκε να είναι αναποτελεσματική. Η ίδια δε η πολιτική ενίσχυσης της ζήτησης και τιθάσευσης της ανεργίας μέσω αντίστοιχης κρατικής παρεμβατικής πολιτικής υπό τη μορφή των δημοσίων επενδύσεων και της εισοδηματικής πολιτικής κρίθηκε αδόκιμη σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, ελλειμμάτων και αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού (παγκοσμιοποίηση). Επίσης εγχειρήματα διεθνικών ολοκληρώσεων (Ο.Ν.Ε.) επέβαλλαν μέτρα περιοριστικής και αντιπληθωριστικής πολιτικής. Ο παρεμβατισμός λοιπόν έμοιαζε ότι έπρεπε να εγκαταλειφθεί τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινωνία για οικονομικούς εμπορικούς αλλά και ιδεολογικούς λόγους (πολλοί απ τους οποίους σχετίζονται με τη νεοφιλελεύθερη κριτική στο κράτος πρόνοιας που θα δούμε - 4 -

6 παρακάτω). Οι θεωρητικοί απολογητές του (Guy Sorman) αρέσκονται να βλέπουν μεταξύ των αιτίων εμφάνισης του νεοφιλελεύθερου ρεύματος και μία γενικότερη ιδεολογική μεταστροφή απ την λογική της κοινωνίας των μαζών στην κοινωνία της «προβεβλημένης ατομικότητας». Σ αυτή την ιδεολογική μεταστροφή που αναφέρει ο Guy Sorman συντέλεσε ιδιαίτερα κατά την άποψή του, η τεχνολογική ανάπτυξη που μετέβαλλε τους όρους λειτουργίας των επιχειρήσεων αλλά και η παιδεία που εξυψώνει την ατομική ιδιαιτερότητα και έκφραση έναντι της ισοπεδωτικής μαζικοποίησης, έχοντας προφανώς ταυτίσει τον σοσιαλισμό με τις κομφορμιστικές συλλογικότητες. Επίδραση προς την κατεύθυνση της νεοφιλελεύθερης μεταστροφής θεωρήθηκε ότι άσκησε και η γοητεία του ιδεολογήματος της ελεύθερης αγοράς-ανάπτυξης. Η αναβίωση λοιπόν του νεοφιλελευθερισμού στηρίχθηκε και αναπτύχθηκε ιδεολογικά γύρω από την κριτική στο «παρωχημένο και αναποτελεσματικό» παρεμβατικό κράτος πρόνοιας και κυρίως μεταπολεμικά αποτέλεσε την έκφραση της ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης σοσιαλδημοκρατικού τύπου στις γοργά αναπτυσσόμενες οικονομίες αλλά και στις έντονα μαστιζόμενες από κοινωνικά προβλήματα χώρες της Δύσης. Το πρότυπο αυτό που στην επιστημονική συστηματική χαρακτηρίστηκε ως Κεϋνσιανή θεραπευτική είχε ως βασικά χαρακτηριστικά την εκτεταμένη κρατική παρέμβαση στην οικονομία και κοινωνία, την ανάληψη απ το κράτος παραγωγικών πρωτοβουλιών, το εκτεταμένο σύστημα κοινωνικών παροχών και ασφάλισης της εργασίας συνδυαστικά μ ένα δεδομένο πλαίσιο πλήρους απασχόλησης και ελάχιστης ανεργίας ως απότοκα της σοβαρής οικονομικής μεγέθυνσης. Η σύγχρονη όμως επάνοδος της Νέας Δεξιάς κρίθηκε και από μία ευνοϊκή πολιτικοκοινωνική και οικονομική συγκυρία, την οποία, ανεξάρτητα απ την τροπή που θα μπορούσε να είχε πάρει, την οικειοποιήθηκε προς όφελός της. Τα συντηρητικά πολιτικά κόμματα εκφραστές μιας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και ευρύτερης λαϊκής αποδοχήςανοχής, χαρακτηρίστηκαν από ιδεολογικό πολυσυλλεκτισμό, πυρήνας του οποίου υπήρξε το αμάλγαμα των αξιών του φιλελευθερισμού συντηρητισμού που επιτεύχθηκε στην βάση της κριτικής του κοινωνικού κράτους (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος »). Έτσι ο οικονομικός φιλελευθερισμός από την μία, ο κοινωνικός-ηθικός και πολιτικό συντηρητισμός απ την άλλη, ιδεολογήματα αντιθετικά εκ πρώτης όψεως, απετέλεσαν την φιλοσοφική πανδαισία και την προϋπόθεση της πολυσυλλεκτικότητας του νεοφιλελεύθερου ρεύματς και συνιστούν την χημεία της Νέας Δεξιάς

7 Η μορφή που έλαβε το ρεύμα διέφερε από χώρα σε χώρα. Στον Αγγλοσαξονικό χώρο ο συντηρητισμός είχε από πολύ παλιά εξοικειωθεί με την αγοραία οικονομία και την ατομιστική κουλτούρα της, πράγμα που συνέβαλλε στο να εκφραστεί η Νέα Δεξιά με ορμή και χωρίς πολλές αναστολές. Στις χώρες όπου ο συντηρητικός χώρος εκπροσωπείτο από χριστιανικά κόμματα ή συντηρητικά λαϊκιστικά (γαλλικός γκωλισμός) ή συμμαχικές κυβερνήσεις όπου μετείχαν τέτοια κόμματα, το κοινωνικόκρατικιστικό πνεύμα που διαπνέει αυτές τις κομματικές κουλτούρες, έδρασε ως αντίβαρο. Βασική αντικειμενική συνθήκη για την νεοφιλελεύθερη αναβίωση ήταν η γενικευμένη αντίθεση στην σοσιαλδημοκρατική συναίνεση, στον κρατικό παρεμβατισμό και στην πολιτική των οργανωμένων συμφερόντων που αυτός υπέθαλπε (Στασινοπούλου Ο. «Κράτος πρόνοιας»). Η αντίθεση αυτή όμως δεν περιοριζόταν στο εσωτερικό των δυτικών κοινωνιών πράγμα που αναδεικνύει σαφέστατα και τις γενικότερες ιστορικές συγκυρίες που πλαισιώνουν το όλο φαινόμενο, αλλά εκτεινόταν στο διεθνές πολιτικό σκηνικό, στην ψυχροπολεμική αντιπαράθεση Δύσης-Ανατολής. Έτσι η σοσιαλδημοκρατική συναίνεση καταγγελλόταν ως η προέκταση του μεγάλου αντιπάλου στο εσωτερικό της Δύσης. Με αυτό το σχήμα «η κρίση του κοινωνικού κράτους γινόταν κρίση της Δύσης και η φιλελεύθερη απάντηση έπαιρνε τον χαρακτήρα πολιτικής σταυροφορίας για την αναγέννηση της ισχύος και των αξιών του δυτικού κόσμου» (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος », σελ. 152). Η ύπαρξη επίσης του κοινού εχθρού ήταν καθοριστική προκειμένου να λειτουργήσει ο ιδεολογικός πολυσυλλεκτισμός. Στο πολιτικό επίπεδο η νεοφιλελεύθερη συναίνεση συμπυκνώθηκε με το δίπολο ελεύθερη οικονομία ισχυρό κράτος (αλλά όχι εκτεταμένο). Μόνο ένα ισχυρό κράτος μπορούσε να επιβάλλει την προτεραιότητα της αγοράς και της επιχείρησης. Η ίδια η αγορά αναλαμβάνει ένα ρυθμιστικό, σχεδόν μεταφυσικό ρόλο: Η αγορά γινόταν το μέσο πολύπλευρης κοινωνικής πειθάρχησης (αναγκαίας κατά την εκτίμησή τους): δημοσιονομική πειθάρχηση που θα έβαζε τέλος στην κρατική οικονομική ασυδοσία, πολιτική πειθάρχηση που θα έκαμπτε την συντεχνιακή αδιαλλαξία και τις ακαμψίες του υπερβολικά παρεμβατικού κράτους του Κεϋνσιανού συμβιβασμού, ιδεολογική πειθάρχηση που θα ανέτρεπε την ηθική χαλαρότητα και τον εκμαυλισμό της δεκαετίας του 60. Το φιλελεύθερο κράτος εκφράζει ακριβώς την αγορά που αμφισβητεί την πολιτική και την δυνατότητά της να μεταρρυθμίζει τους κοινωνικού θεσμούς συνειδητά - 6 -

8 και με ορθολογικό σχεδιασμό. Η αγορά θα αποκαθιστούσε τον οικονομικό ορθολογισμό, τον δυναμισμό που παράγει η επιχειρηματική δράση καθώς και την φυσική αντικειμενική κατανομή των πόρων και των εισοδημάτων (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος »). Τα στοιχεία αυτά συνθέτουν την μία πλευρά της ιδεολογικής πολυσυλλεκτικότητας του νέους ρεύματος έναντι στην Κεϋνσιανή σοσιαλδημοκρατική συναίνεση. Η πιο δυναμική πλευρά της «νεοφιλελεύθερης επανάστασης» πήγασε από την άρθρωση του προγράμματος και του πολιτικού λόγου των συντηρητικών κομμάτων με τις τάσεις που ανάδειξε ο λεγόμενος μεταφορντικός μετασχηματισμός και η επιτάχυνση της διεθνοποίησης. Χαρακτηριστικά αυτού του μεταφορντικού προτύπου παραγωγής κοινωνικών και εργασιακών σχέσεων απετέλεσαν η γρήγορη τεχνολογική εξέλιξη και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, η ευελιξία της παραγωγής, η μεγάλη ποικιλία προϊόντων, ο επαγγελματισμός, η επιχειρηματικότητα, η αποκεντρωμένη διαπραγμάτευση μισθών, ο κατακερματισμός παραγωγής και εργατικού δυναμικού, οι εσωτερικές διαφοροποιήσεις των εργαζομένων τάξεων, η απουσία νεοσυντεχνιακών σχημάτων διαπραγμάτευσης, η πλουραλιστική ταξική διαμόρφωση, ο πολιτικός ετεροπροσδιορισμός, οι (δυνατότητες;) ατομικής επιλογής στις κοινωνικές πολιτικές, ο ατομισμός. σε αντίθεση προς τα χαρακτηριστικά της βραδείας τεχνολογική ανανέωσης, των σταθερών γραμμών παραγωγής, της γραφειοκρατίας, των μαζικών συνδικάτων, της κεντρικής διαπραγμάτευσης, μισθών, της ενιαίας ταξικής διαμόρφωσης, των τυποποιημένων μορφών κοινωνικής πολιτικής, που χαρακτήριζαν. Το φορντικό μοντέλο της μεγάλης επιχείρησης και της κοινωνικοϊδεολογικής ομογενοποίησης της βάσης στην μεταπολεμική οικονομική συσσώρευση. Παράλληλα το νέο ρεύμα συνεπικουρείται απ την επιταχυνόμενη διεθνοποίηση, την μείωση των εξουσιών του εθνικού κράτους, την εξάπλωση της χρηματικής οικονομίας των ελευθέρως κινούμενων κεφαλαίων και την αυτονόμησή τους απ ην πραγματική οικονομία, που παράγει υλικά αγαθά και υπηρεσίες, την διεθνοποίηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, των καταναλωτικών προτύπων και του τρόπου ζωής. Η διάλυση του μεταπολεμικού νομισματικού συστήματος σταθερών ισοτιμιών ενέτεινε επίσης την ανταγωνιστική πίεση στις εθνικές οικονομίες και προς την κατεύθυνση μείωσης των κοινωνικών δαπανών. Επικράτησε δηλαδή γενικότερα ένα οικονομικό περιβάλλον που έκανε κανόνα την εξισωτική προς τα κάτω τάση, την περιοριστική - 7 -

9 νομισματική και εισοδηματική πολιτική, τις ανταγωνιστικές πολιτικές λιτότητας και πρωταρχικό πολιτικό μέλημα την αποδοτικότητα της κάθε εθνικής οικονομίας στον διεθνή ανταγωνισμό. Ο μισθός και οι κοινωνικές παροχές αποτελούν κόστος που πρέπει να μειωθεί. Το ανταγωνιστικό όμως διεθνές οικονομικό περιβάλλον επιβάλλει παράλληλα και το πνεύμα της κοινωνικής πειθαρχίας που εξέφρασε το ισχυρό νεοφιλελεύθερο κράτος με το περιορισμό των παρεμβάσεων των οργανωμένων κοινωνικών συμφερόντων, που προωθούσε και καλλιεργούσε το κεϋνσιανό κοινωνικό παρεμβατικό κράτος. Ακόμα η παραγωγική ευελιξία και οι νέες μορφές κατανάλωσης δίνουν πειστικότητα και κυρίως την αίσθηση της ιστορικής προοπτικής στην επανάκαμψη των νεοφιλελεύθερων αξιών. Η κεντρικότητα της αγοράς και της επιχείρησης, δεδομένης και της κρίσης και αργότερα κατάρρευσης του ανατολικού μπλοκ, φαίνεται σαν μια αναμφισβήτητη μακρόπνοη πραγματικότητα που παράλληλα ενισχύει την ατομικότητα, την ελευθερία της προσωπικής επιλογής, την επιχειρηματικότητα και την εμπιστοσύνη στις προσωπικές δυνάμεις. Οι νέες τεχνολογικές δυνατότητες επιτρέπουν επιχειρηματικές στρατηγικές οι οποίες οδηγούν στην εισχώρηση της μορφής «εμπόρευμα» πρακτικά σε όλους τους τομείς που το Κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος είχε αποεμπορευματοποιήσει ενισχύοντας την εκτός αγοράς αναπροσαγμογή της εργατικής δύναμης. Η βιομηχανική αναδιάρθρωση, η μεταφορά βασικών βιομηχανικών κλάδων σε χώρες της καπιταλιστικής περιφέρειας μαζί με την ανάπτυξη των μεταφορντικών οικονομικών δραστηριοτήτων υπονομεύουν την εργασία και την εργατική τάξη και διαφορίζει όλο και περισσότερο τους εργαζόμενους. Η σοσιαλδημοκρατία έτσι χτυπιέται στην καρδιά της. στους βασικούς θεσμούς που παρήγε κατά την θεσμική οργάνωση του κεϋνσιανού μεταπολεμικού σοσιαλδημοκρατικού συμβιβασμού: το μαζικό κόμμα και το μαζικό εργατικό συνδικάτο. Οι συντεχνιακές δομές και οι τριμερείς διαπραγματεύσεις συνδικάτου εργοδοσίας κράτους, οι οποίες στην δεκαετία του 70 φαίνονταν ακόμα να αποτελούν βασικό όπλο της αριστεράς για την διαμόρφωση της μακροοικονομικής πολιτικής και την αντιμετώπιση της νέας καπιταλιστικής κρίσης (ενεργειακές κρίσεις), εξουδετερώθηκαν στην συνέχεια από τις νέες συνθήκες της αγοράς εργασίας και την αποδυνάμωση των συνδικάτων. (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος )

10 Ας δούμε τώρα αναλυτικότερα τις βασικές ιδεολογικές θέσεις του νεοφιλελευθερισμού για την κοινωνικοπολιτική οργάνωση και την οικονομία. 2. Βασικό ιδεολογικό περίγραμμα του νεοφιλελευθερισμού Κατά την άποψη των ιδεολόγων του χώρου, ο νεοφιλελευθερισμός ή Νέα Δεξιά διακρίνεται έναντι του κλασσικού φιλελευθερισμού ή και αναρχοκαπιταλισμού όπως και βεβαίως έναντι του σοσιαλισμού που αποτελεί και το αντίπαλον δέος. Ο νεοφιλελευθερισμός λοιπόν προβάλλεται ως η σύγχρονη και εξισορροπημένη κοινωνικά και οικονομικά μορφή του φιλελευθερισμού καπιταλισμού. Μάλιστα διατυπώνεται η άποψη ότι η σύγχρονη Ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία βρίσκεται κοντά στις νεοφιλελεύθερες θέσεις: κοινωνικά «ευαίσθητο» κράτος και ελεύθερη οικονομία. Ουσιαστικά πάντως η Νέα Δεξιά ή νεοφιλελευθερισμός έχει το εξής βασικό ιδεολογικό υπόβαθρο: βασικός άξονας δράσης και οργάνωσης πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής των σύγχρονων κοινωνιών πρέπει να είναι η ατομική ελευθερία. Η ατομική ελευθερία εννοείται ως η ελεύθερη και ανεμπόδιστη από κρατικές παρεμβάσεις δραστηριοποίηση του ατόμου και η προσπάθεια προώθησης των προσωπικών επιδιώξεων. Τελικά το συλλογικό καλό προκύπτει απ την ελεύθερη διαπραγμάτευση και τον ανταγωνισμό μεταξύ ανεξάρτητων υποκειμένων και τις ισορροπίες που αυτός ο ανταγωνισμός δημιουργεί. Είναι η φιλοσοφία της ελεύθερης αγοράς του laissez-faire σε συνδυασμό μ ένα ελάχιστο κράτος (Χέλντ Ντ. «Μοντέλα δημοκρατίας»). Το πεδίο παρέμβασης του κράτους περιορίζεται, ενισχύεται όμως ο πυρήνας του καθώς ένα ισχυρό κράτος είναι απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία της αγοράς, την διευθέτηση συγκρούσεων και την εξασφάλιση μιας ελάχιστης κοινωνικής προστασίας για όσους την έχουν ανάγκη. Στόχος λοιπόν είναι η επέκταση της λογικής της ελεύθερης αγοράς σε όσο το δυνατόν περισσότερους τομείς, η ύπαρξη ενός ελάχιστα παρεμβατικού κράτους, ο περιορισμός ομάδων πίεσης (συλλογικά όργανα εργαζομένων) και η ανάδειξη μιας ισχυρής κυβέρνησης για εγκαθίδρυση της τάξης. Στην διαμόρφωση των θέσεων της Νέας Δεξιάς συνέβαλαν αποφασιστικά δύο διανοητές φιλόσοφοι: ο Robert Nozick και ο Friedrich Hayek. Στο βασικό έργο του R.Nozick «Αναρχία, κράτος και ουτοπία» (1974), διατυπώνονται οι εξής απόψεις: Δεν υπάρχει άλλοι κοινωνική ή πολιτική οντότητα πέρα - 9 -

11 απ το άτομο. Η μόνη νόμιμη οργάνωση ανθρώπινων και υλικών πόρων είναι τυχαία και διαμορφώνεται μέσα απ τις ανεμπόδιστες δραστηριότητες ελευθέρως ανταγωνιζομένων υποκειμένων. Άρα πρωταρχικό μέλημα η ελευθερία ως κατοχύρωση ατομικών δικαιωμάτων. Φυσικό δικαίωμα του ατόμου αποτελεί η επιδίωξη των ίδιων στόχων. Το ελάχιστο ως ανύπαρκτο κράτος, μια κοινωνία ελευθέρων συναλλαγών και ισορροπιών που προκύπτουν κατόπιν άσκησης της προσωπική ελευθερία του καθενός ως προσπάθεια υλοποίησης προσωπικών οραμάτων, είναι τελικά το ουτοπικό όραμα του Robert Nozick. Κατά την άποψή του, το παρεμβατικό κράτος καταπιέζει την ελευθερία και δεν μπορεί να δικαιωθεί ηθικά. Το κράτος όμως διατηρεί ένα «μονοπώλιο βίας» και θα αποτελεί μία «υπηρεσία προστασίας» για την εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας και την υιοθέτηση των συμφωνιών. Για τις άκαμπτες θέσεις του ο Nozick εντάσσεται από κάποιους στον ιδιαίτερο και ακραίο χώρου του αναρχοκαπιταλισμού. Δεν υπάρχει πάντως αμφιβολία ότι οι απόψεις του αποτελούν σε μεγάλο βαθμό το βασικό σπερματικό υλικό για την ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού. Ο Friedrich Hayek στο χαρακτηριστικό έργο του «ο δρόμος προς την υποδούλωση» διατυπώνει την βασική ρήση: «ανεμπόδιστη ιδιωτική πρωτοβουλία και ανταγωνισμός πέρα από προστασίες που δημιουργούν δουλείες και εξαρτήσει». Το εκτεταμένο και παρεμβατικό κράτος υποδουλώνει το άτομο και καταρρακώνει την προσωπική αξιοπρέπειά του. (Πάντως περισσότερα για την κριτική του Hayek στο κεϋνσιανό κράτος πρόνοιας θα έχουμε την ευκαιρία να πούμε και παρακάτω). Στο έργο του Hayek αντιμετωπίζεται ο ακριβής χαρακτήρας της σχέσης μεταξύ της ατομικής ελευθερίας, της δημοκρατίας και του κράτους. Έτσι ο Hayek προβάλλει το μοντέλο της «νομικά θεσμοθετημένης δημοκρατίας». Πρόκειται για την ιδεατά παρουσιασμένη φιλελεύθερη δημοκρατία. Η «νομικά θεσμοθετημένη δημοκρατία» καθορίζει το περίγραμμα μιας κοινωνίας της ελεύθερης αγοράς και ενός ελάχιστου κράτους. Συγκεκριμένα ο Hayek δέχεται ότι η αξία της αντιπροσωπευτικής και πλειοψηφικής δημοκρατίας είναι δεδομένη μόνο όταν αυτή η διακυβέρνηση δεν καταντά καταπίεση και δεν υποκαθίσταται απ την γραφειοκρατική τυραννία. Ο Νόμος λοιπόν (όχι ως νομοθεσία αλλά μάλλον ως γενικές αρχές δικαίου και προστασίας απαράβατων ατομικών δικαιωμάτων ζωής, περιουσίας, ελευθερίας) αποτελεί την ασφαλιστική δικλείδα για τον περιορισμό της ενδεχόμενης τυραννίας της πλειοψηφίας. Έτσι η

12 δημοκρατία γίνεται το μέσο για την υλοποίηση του πραγματικού πολιτικού στόχου που είναι η πραγμάτωση της ατομικής ελευθερίας. Το παρεμβατικό κράτος αντίκειται στον θεμελιώδη Νόμο και καταλύει την ατομική ελευθερία. Προσπάθειες λοιπόν επιβολής «κοινωνικής» ή «κατανεμητικής δικαιοσύνης» κρίνονται ως ανεπίτρεπτες παρεμβάσεις. Οι Νόμοι του Hayek είναι το αποτέλεσμα της εξελικτικής διαμόρφωσης των θεσμών που συγκροτούν την «αυθόρμητη τάξη». Η θεωρία της αυθόρμητης τάξης εκπηγάζει από βασική ιδεολογική θέση και απόφθεγμα του Hayek βάσει του οποίου φιλελεύθερος είναι εκείνος ο «οποίος παραδέχεται ότι ο κόσμος υπακούει σε νόμους που δεν γνωρίζουμε». Άρα ο κρατισμός ως κεντρικός, εκ των προτέρων και άνωθεν σχεδιασμός για την κοινωνική και οικονομική σφαίρα, αποκλείεται. Κατά τον Hayek ο φιλελευθερισμός είναι προϊόν μιας αυθόρμητης φυσικής τάξης της κοινωνίας που την ονομάζει «Κόσμο» σε αντίθεση με τον σοσιαλισμό που είναι απόρροια μιας θεσμοθετημένης τάξης. Κατά τη διαδικασία της φυσικής εξέλιξης του κοινωνικού σώματος ανακαλύφθηκε τυχαία και η ελεύθερη οικονομία και ως χρήσιμη καθιερώθηκε. Έτσι ο Hayek προσπαθεί να κατασκευάσει μία πολιτική θεωρία η οποία να επεκτείνει στο κράτος και τους θεσμούς την ιδέα της αυθόρμητης τάξης που η οικονομική επιστήμη έχει χρησιμοποιήσει για την ανάλυση της αγοράς. Έτσι θα μπορούσε να οριστεί και η προσέγγισή του ως η θεωρία των αυθόρμητων τάξεων. Στην οικονομία αυτό σημαίνει αγορά, στην πολιτική σημαίνει φιλελεύθερο κράτος. Αναφερόμενη στην κοινωνία, η αυθόρμητη τάξη, αναδεικνύει ως βασικό χαρακτηριστικό την αρμονία, την εναρμόνιση των μερών στο όλο. Στην αυθόρμητη κοινωνική τάξη τα επιμέρους στοιχεία που μπορεί να είναι άτομα ή οργανώσεις, κινούμενα στην βάση κάποιων κανόνων για την επίτευξη των δικών τους αυτόνομων στόχων, κατορθώνουν να συνδυάσουν τις προσδοκίες τους καθιστώντας δυνατή την κοινωνική συνεργασία. Έτσι για να υφίσταται η αυθόρμητη τάξη οι ατομικές συμπεριφορές πρέπει να έχουν ενσωματώσει ορισμένες προϋποθέσεις και κανόνες που εξασφαλίζουν την διατήρηση του συστήματος. Η αυθόρμητη τάξη λοιπόν σχετίζεται με την γνώση. Φυσικά δεν πρόκειται για διθύραμβο στον ορθολογισμό. Απεναντίας ο Hayek αναγνωρίζει το περιορισμένο της αντικειμενικής ανθρώπινης γνώσης. Αναφέρεται πραγματικά στην πολιτισμικά σφυρηλατημένη γνώση που ενσωματώνεται στα άτομα μέσω της κοινωνικής ώσμωσης και βασικά της παράδοσης. Το μίγμα συντηρητικής λατρείας της παράδοσης και της ελευθερίας των αγορών και των ατόμων που δεν δεσπόζονται από εξωτερικές παρεμβάσεις, είναι εμφανές

13 Έτσι οι Νόμοι του Hayek ως έκφραση της αυθόρμητης δόμησης του θεσμικού πολιτικοκοινωνικού και οικονομικού ιστού, ανάγονται σε πρωταρχικά δικαιώματα μήτρες και βέβαια αντιδιαστέλλονται προς τα διατάγματα της διοίκησης που ρυθμίζουν την τρέχουσα λειτουργία και δράση της πολιτικής οργάνωσης. Η αναδιανομή είναι μία τρέχουσα πολιτική λειτουργία και μάλιστα καταδικαστέα, όπως είδαμε, ως ανεπίστρεπτη και ανελεύθερη παρέμβαση που εμπίπτει στο πλαίσιο των συμβατικών διαταγμάτων. Πολιτειακά, η φιλελεύθερη πολιτεία του Hayek προβλέπει την ύπαρξη ενός νομοθετικού και ενός Κυβερνητικού σώματος που αντίστοιχα εκδίδουν τους «Νόμους» και τα «διατάγματα». Το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι και για τις δύο περιπτώσεις είναι επιλεκτικά περιορισμένο. Ο φιλελευθερισμός εδώ ενδύεται έναν ελιτισμό (που γενικά διαφάνηκε και απ όλη την προηγούμενη αναφορά). Αυτή η περιοριστική ελιτίστικη άποψη χαρακτηρίζει τον νεοφιλελευθερισμό σε αντίθεση με έναν πλουραλισμό συμμετοχής διεκδίκησης και εκπροσώπησης που παραδοσιακά χαρακτηρίζει την σοσιαλδημοκρατία και που θα δούμε και παρακάτω. Η περιοριστική αυτή αντίληψη διαζευγνύει κατά κάποιον τρόπο τον (νέο)φιλελευθερισμό απ την δημοκρατία. Η πολιτεία δεν νομιμοποιείται στην βάση της ισοτιμίας όπως εκφράζεται με το δικαίωμα συμμετοχής όλων στην πολιτική οργάνωση της κοινωνίας αλλά στην βάση του καταμερισμού και περιορισμού των εξουσιών υπό την κυριαρχία «Νόμων». Τελικά πάντως μόνο η ελεύθερη αγορά ως αποτύπωση της αυθόρμητης τάξης στην οικονομία και ως ο τελειότερο συλλογικό μηχανισμό λήψης αποφάσεων και πληροφόρησης μπορεί να αποφασίσει για την κατανομή των πόρων και να εξασφαλίσει κοινωνική δικαιοσύνη αξιολογώντας τις πραγματικές ανάγκες του καθενός και το αντάλλαγμα που ο καθένας πρέπει να λάβει βάσει των προσπαθειών του. Η ελεύθερη αγορά είναι η βάση για μία γνήσια φιλελεύθερη δημοκρατία

14 3. Νεοφιλελευθερισμός και κοινωνική οργάνωση βασικό κοινωνιολογικό περίγραμμα Ο νεοφιλελευθερισμός, όπως είδαμε, προβάλλεται ως η φυσική μορφή ζωής της κοινωνίας. Το άτομο (ατομικότητα) και η ελευθερία (ελεύθερη κοινωνία αγορά, ανταγωνισμός) είναι οι εγγυητές της προόδου και της ευημερίας. Για τους νεοφιλελεύθερους το ανταγωνιστικό σύστημα της αγοράς όχι μόνο μεγιστοποιεί την οικονομική ανάπτυξη αλλά και αποτελεί και τον κυριότερο εγγυητή της ατομικής ελευθερίας και δικαιοσύνης. Η ανοικτή ελεύθερη αγορά ως πεδίο δραστηριότητας ίσων και ελεύθερων υποκειμένων που δρουν ανταγωνιστικά γίνεται το πεδίο ηθικής ανάτασης και διαπαιδαγώγησης στην δημοκρατία. Ενώ αντιθέτως η κρατική παρέμβαση σχετίζεται με φαινόμενα διαφθοράς και συντήρησης μονοπωλιακών κρατικών ή μη συστημάτων που εμποδίζουν την ανάπτυξη και δικαίωση των προσωπικών δυνατοτήτων των ίσων πολιτών. (Ανδριανόπουλος Α. «Αυτός είναι ο φιλελευθερισμός»). Για τους νεοφιλελεύθερους η κοινωνία έχει μια οργανική ποιότητα, είναι ακριβώς ο απροσχεδίαστος και αυθόρμητος συντονισμός πολλών ατόμων που δρούν ωθούμενα από προσωπικά κίνητρα. (Γκίντενς Α. «Πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς»). Η ιδέα του αυθόρμητου συντονισμού σχετίζεται με την έννοια της παράδοσης ως εσωτερικευμένης στα δρώντα υποκείμενα γνώσης και σοφίας. Είναι η έννοια της «τεχνογνωσίας» που αποκτά το άτομο δραστηριοποιούμενο και διαχειριζόμενο τα προβλήματα επί τόπου. (Sorman, G.: «Η φιλελεύθερη λύση»). Οι φιλελεύθεροι απορρίπτουν την επιστημονική αιτιοκρατία και νομοτέλεια και εκλαμβάνουν την κοινωνία ως ένα ζωντανό σχεδόν οργανισμό που εξελίσσεται και ισορροπεί αφ εαυτού. Ελλοχεύει βέβαια ο κίνδυνος, η παραδοχή της φυσικής επιλογής και εμπειρίας ως αποθησαυρισμένης σοφίας να παγιοποιεί αρνητικές στάσεις και προκαταλήψεις (απέναντι στο διαφορετικό). Κατά τους φιλελεύθερους οι αγορές δημιουργούν τις απαραίτητες συνθήκες ατομικής ελευθερίας του πολίτη στα πλαίσια του κοινωνικού ιστού. Κατά τον τρόπο αυτό η ελεύθερη οικονομία προάγει την δημοκρατία. Ακόμα και η προσήλωση στην ατομική επιδίωξη του κέρδους είναι πηγή ηθικής δύναμης γιατί αποκλείει την πολιτική παρέμβαση μεροληψία ή και τις κοινωνικές προκαταλήψεις καθιστάμενη έτσι μια πρακτική προαγωγής της κοινωνικής δικαιοσύνης

15 Η κοινωνική ιεραρχία και ταξική διαστρωμάτωση, υφίστανται, κατά τον φιλελευθερισμό, όπως και οι κοινωνικές ανισότητες που είναι δικαιολογημένες. Όμως το σύστημα της ελεύθερης αγοράς και της προσωπικής δραστηριοποίησης είναι δίκαιο κατά το ότι δίνει σε όλους τη δυνατότητα να ενεργοποιηθούν αξιοποιώντας τις δυνάμεις τους και αναλαμβάνοντας τα απαραίτητα ρίσκα ώστε να ανέλθουν κοινωνικά και οικονομικά. Και πάντως, κατά την άποψη των νεοφιλελευθέρων το σύστημα αυτό είναι πιο δίκαιο από εκείνο του κρατικισμού που παγιώνει αμετάκλητα κοινωνικές δομές και διαστρωματώσεις. Ο (νέο)φιλελευθερισμός διακηρύσσει ότι η προστασία του κράτους είναι υποδούλωση. Έτσι αποθεώνει τον ατομισμό, θεωρεί δε ότι σύγχρονες συλλογικότητες, εθελοντικές δραστηριότητες και διάθεση προσφοράς κοινωνικών υπηρεσιών, δεν είναι άλλο από την δικαίωση της φιλελεύθερης ιδεολογίας για ανακάλυψη του ατομικού εαυτού και της χαμένης ταυτότητας. Ο φιλελευθερισμός και η πίστη στην ελεύθερη αγορά δεν έχουν σχέση με συστήματα καταπιεστικά και ανελεύθερα γιατί πιστεύουν κυρίως στο άτομο και την ανεμπόδιστη συμπεριφορά του, τα συμφέροντα του οποίου (ατόμου) απαιτούν ανοιχτές αγορές και σύνορα. Επομένως ο φιλελευθερισμός ευαγγελίζεται την οικονομική ανάπτυξη ως προϋπόθεση της ατομικής και κατ επέκταση της κοινωνικής ευημερίας. (Ανδριανόπουλος Α.: «Αυτός είναι ο φιλελευθερισμός») Παρ όλες τις συντηρητικές του καταβολές (νόμος, τάξη, κοινωνικοί θεσμοί, έθνος), κατά τους φιλελεύθερους διανοητές, ο σύγχρονος φιλελευθερισμός, αντιδιαστέλλεται προς την παραδοσιακή Δεξιά και τον Συντηρητισμό με τον πατερναλισμό και την δυσπιστία έναντι των εργαζομένων και την επιδίωξη της καθεστηκυίας τάξης στην κοινωνία, οικονομία και πολιτική μέσω της κρατικής παρέμβασης. (Ανδριανόπουλος, Α. «Αυτός είναι ο φιλελευθερισμός») Ο νέος φιλελευθερισμός πιστεύει στην ηθική ανωτερότητα της ελεύθερης οικονομίας της αγοράς. Βλέπει τις κρατικές παρεμβάσεις σαν μεροληπτικές διαστρεβλώσεις της φυσικής ροής των πραγμάτων και σαν μέσο για παροχή προνομίων σε μεγάλα συμφέροντα. Η ελεύθερη αγορά λοιπόν, ως μια νέα θεώρηση του κοινωνικού χώρου, είναι το λίκνο της ελευθερίας γιατί εκεί αναπτύσσεται η ατομική πρωτοβουλία και επιλογή και γαλουχούνται και οι υπόλοιποι να αποδέχονται και όσα δεν τους ικανοποιούν. Η ελεύθερη αγορά εγγυάται την πιο εύρυθμη και δίκαιη κοινωνικά λειτουργία της οικονομίας τόσο για τους επιχειρηματίες όσο και για τους

16 καταναλωτές μέσα σε συνθήκες πραγματικής και όχι τεχνητής ισορροπίας υπό τους όρους του υγειούς ανταγωνισμού. Έτσι η δομή της φιλελεύθερης κοινωνίας είναι ένα πολιτικό σχήμα στο οποίο θα επιδιώκεται μια ελευθερία χωρίς περιορισμούς και μια ισότητα χωρίς καταναγκασμούς με κυριότερο μοχλό τον περιορισμό των παρεμβάσεων του κράτους. Κοινωνική δικαιοσύνη και ελευθερία, όπως έγινε αντιληπτό, είναι έννοιες αλληλοσυμπληρούμενες για τον φιλελευθερισμό. Η ελευθερία δράσης είναι αυτή ακριβώς που απελευθερώνοντας τις παραγωγικές δυνάμεις του ατόμου συμβάλλει στη δημιουργία πλούτου και στην εξασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης υπό την έννοια ότι τότε γίνονται όλοι κοινωνοί της αυξημένης ευημερίας (ανατροφοδότηση παραγωγής, επενδύσεις, ενίσχυση κοινωνικής πολιτικής του κράτους). Το μεγάλο κράτος είναι αγκυλωμένο γραφειοκρατικά, αντιπαραγωγικό επιχειρηματικά και λειτουργικά (γιατί ποτέ δεν θα μπορέσει να αποκτήσει την ικανότητα πληροφόρησης και ευέλικτης αντίδρασης της αγοράς) και σπάταλο καθώς πρέπει να καλύπτει τα ελλείμματα των κακώς διαχειριζομένων δραστηριοτήτων του ενώ παράλληλα στερεί πόρους απ την κοινωνική πολιτική του. Ο ανταγωνισμός θα περιόριζε τις ζημιογόνες επιχειρηματικές δραστηριότητες του κράτους ενώ παράλληλα θα επέτρεπε την αύξηση των εσόδων για την κοινωνική πολιτική μέσα απ την φορολόγηση των κερδών των επιχειρήσεων. Βλέπουμε λοιπόν ότι ο νεοφιλελευθερισμός δεν αρνείται εντελώς το κοινωνικό κράτος. 3.1 Η στάση του νεοφιλελευθερισμού έναντι του (κεϋνσιανού) κοινωνικού κράτους Ο νεοφιλελευθερισμός λοιπόν ενώ δεν απορρίπτει την ιδέα του κοινωνικού κράτος, αναγνωρίζοντας προφανώς την ανάγκη να υπάρξει κάποια δημόσια αρωγή και στήριξη στους αναξιοπαθούντες του στίβου της αγοραίας διαπάλης του ελεύθερου ανταγωνισμού, εναντιώνεται ιδεολογικά στη μορφή κοινωνικού κράτους της μεταπολεμικής κυρίως περιόδου της Κεϋνσιανής συναίνεσης. Η κριτική αυτή, τουλάχιστον ως προς τα αντικειμενικά πραγματιστικά επιχειρήματα προβλήματα του συστήματος, βρίσκει όπως θα δούμε παρακάτω σύμφωνη και τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία. Έχει όμως ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε την νεοφιλελεύθερη κριτική στο Κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος η οποία ουσιαστικά έχει διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τον σημερινό τύπο κοινωνικού κράτους και η οποία, εκκινώντας απ τις αντικειμενικές αδυναμίες του συστήματος και τα δεδομένα της σύγχρονης εποχής, το

17 απορρίπτει. Η κριτική όμως αυτή παράλληλα ενδύεται με την ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού για την κοινωνική πολιτική οργάνωση δίνοντάς μας την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε από κοντά τις σχετικές θέσεις του νεοφιλελευθερισμού. Κατά την διάρκεια λοιπόν του εικοστού αιώνα και ιδιαίτερα κατά την χρυσή εποχή του κράτους πρόνοιας ή στην περίοδο του μεταπολεμικού κλασσικού κράτους πρόνοιας προωθήθηκε η ιδέα ενός θεσμικού - αναδιανεμητικού καθολικού συστήματος κάλυψης εμπνεόμενου απ τις αρχές της Κεϋνσιανής παρέμβασης στην οικονομία και την γενικότερη προσπάθεια άμβλυνσης των κοινωνικών διαφορών και ανισοτήτων που επέφερε η λειτουργία της ελεύθερης αγοράς αλλά και από τις αρχές Μπέβεριτζ (αγγλοσαξονικό μοντέλο κοινωνικής ασφάλισης προστασίας). ( Στασινοπούλου, Ο. «Κράτος πρόνοιας») Η κοινωνική διάσταση του μοντέλου Μπέβεριτζ προέβλεπε ένα σύστημα καθολικής κάλυψης και εξασφάλισης μιας ελάχιστης πλην όμως αρκετά αξιοπρεπούς προστασίας και ενός ανάλογου εισοδήματος. Το σύστημα αυτό που απετέλεσε βασικό ιδεολογικό θεμέλιο για την οικοδόμηση του μεταπολεμικού κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη κατηγορήθηκε για την μη θέσπιση ανταποδοτικών αρχών και την εξισωτική ισοπεδωτική τάση που χαρακτήριζε την χορήγηση επιδομάτων καθώς το ύψος τους δεν συνδεόταν με το ύψος του εισοδήματος του δικαιούχου. Παράλληλα επίσης θεωρήθηκε ότι προωθούσε μία συγκεκριμένη αντίληψη κοινωνικής οργάνωσης και ελέγχου γι αυτό και απετέλεσε στόχο φεμινιστικών και αντιρατσιστικών οργανώσεων. Ήταν όμως δημιούργημα της εποχής του. Μιας εποχής που μεταξύ των άλλων χαρακτηρίστηκε από ένα συναινετικό πνεύμα μεταξύ κοινωνικών εταίρων και κράτους για μια μεταπολεμική κοινωνία δικαιοσύνης και ισότητας σ ένα μίγμα χριστιανικών και σοσιαλιστικών ιδεών. Όμως απ τα μέσα της δεκαετίας του 70 και ύστερα πολλά απ τα δεδομένα της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου που στήριζαν την λειτουργία αυτού του τύπου κοινωνικού κράτους, έχουν πάψει να ισχύουν: Το μοντέλο της πλήρους και δια βίου απασχόλησης που στηριζόταν στην εξασφαλισμένη μαζική παραγωγή και κατανάλωση έχει πάψει να ισχύει. Σε συνδυασμό και με τις δύο μεγάλες ενεργειακές κρίσεις (1973, 1979) και την συνακόλουθη ύφεση, η μαζική κατανάλωση της μεταπολεμικής περιόδου της ανοικοδόμησης και ανασυγκρότησης έπαψε να ισχύει και την θέση της πήρε η κατανάλωση αντικατάστασης. Ο τομέας των ηλεκτρονικών, που αναπτύχθηκε πρόσφατα, δεν μπόρεσε να σηκώσει το βάρος της οικονομικής ανάκαμψης και να δικαιολογήσει της ίδια έκτασης παραγωγή και κατανάλωση. Το μεταφορτνικό πρότυπο

18 παραγωγής, η αυτοματοποίηση, ο ανταγωνισμός και η είσοδος των γυναικών στην παραγωγή ενέτειναν την ρευστότητα και ευελιξία στην αγορά εργασίας. Επίσης η δημογραφική γήρανση είναι πια γεγονός έχοντας επιδεινώσει σοβαρά την αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους εις βάρος των πρώτων, καθιστώντας έτσι ακόμα προβληματικότερη την χρηματοδότηση των ασφαλιστικών και προνοιακών συστημάτων. Η νεοφιλελεύθερη λοιπόν κριτική αφυπνίζεται και κατηγορεί επίσης το κράτος πρόνοιας ότι αναπαράγει κοινωνικές και φυλετικές διακρίσεις στηριζόμενο στο πατριαρχικό πρότυπο της αμειβόμενης μισθωτής εργασίας (ποτ προσφέρεται κυρίως απ τους άνδρες) αγνοώντας την άμισθη (Ρομπόλης, Σ, Χλέτσος, Μ. «Η κοινωνική πολιτική μετά την κρίση του κράτους πρόνοιας»). Επίσης στηλιτεύει το κράτος πρόνοιας ως έντονα γραφειοκρατικό, διαβρωμένο και αντιπαραγωγικό. Ο αντιπαραγωγικός και μη αποδοτικός χαρακτήρας του κράτους πρόνοιας (δεδομένου του ότι δεν κατάφερε παρόλη την εφαρμογή των αρχών του να περιορίσει την φτώχεια και τις ανισότητες. τουναντίον μάλιστα αυξημένη ανεργία και νέες μορφές φτώχειας έρχονται στο (προσκήνιο), καθίσταται μάλιστα ιδιαίτερα επικίνδυνος σε περιόδους ύφεσης και έντονου ανταγωνισμού. Παράλληλα οι πόροι που δεσμεύονται από το στρεβλό και αναποτελεσματικό αναδιανεμητικό σύστημα στερούν την αγορά από απαραίτητα κεφάλαια αφού μόνο δια της οικονομικής ανάπτυξης και της ανεμπόδιστης ατομικής δραστηριοποίησης στα πλαίσια της αγοράς θα προκύψει ευημερία και δικαιοσύνη. Αντίθετα όμως το κοινωνικό κράτος λειτουργεί πατερναλιστικά εκτρέφοντας φαινόμενα εφησυχασμού και εξάρτησης καταπατώντας την προσωπική ελευθερία και αξιοπρέπεια αλλά και εξαιτίας της παρεμβατικότητάς του διαβρώνει κοινωνικούς θεσμούς παραδοσιακής στήριξης και αναπαραγωγής όπως η οικογένεια ή οι κοινοτικές μορφές αυτοβοήθειας. [Την ίδια περίοδο όπως είπαμε πιέσεις στο κοινωνικό κράτος της κεϋνσιανής παρέμβασης ασκήθηκαν και από τον Μαρξισμό για την ταξική προέλευση και σκοπιμότητα της υφιστάμενης κοινωνικής πολιτικής, τον φεμινισμό για την υποδεέστερη οικονομικά και κοινωνικά θέση που επεφύλασσε το κράτος πρόνοιας στην γυναίκα ως εξαρτημένη απ τον άνδρα και εκτός παραγωγικού μηχανισμού, αλλά και από κινήματα ειρήνης και προστασίας του περιβάλλοντος που απαιτούσαν αναπροσανατολισμό της κρατικής παρέμβασης σε άλλους τομείς, αλλά και από την πλευρά των αναπτυσσομένων χωρών που αντιλαμβάνονταν το ακατάλληλα αλλά και

19 την περιφρόνηση των δεδομένων μοντέλων κοινωνικής προστασίας προς τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά των δικών του κοινωνιών]. Στο πολιτικό κοινωνικό πεδίο σημείο αιχμής της κριτικής του νεοσυντηρητισμού νεοφιλελευθερισμού έναντι του Κεϋνσιανού μεταπολεμικού (κοινωνικού) κράτους υπήρξε ο επισειόμενος κίνδυνος ακυβερνησίας. (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος »). Η κρίση διακυβέρνησης που επικαλούνταν οι φιλελεύθεροι φιλοδοξούσε να συμπυκνώσει μια ορισμένη έκφανση πιθανών εντάσεων και αντιθέσεων στο μεταπολεμικό κοινωνικό κράτος. Σ αυτό το πλαίσιο κεντρική αναλυτική περιγραφική έννοια ήταν η υπερφόρτιση. Η υπερφόρτιση εξωθεί σε κατάλυση τους κοινωνικοπολιτικούς θεσμούς, προκαλείται, κατά την συντηρητική αντίληψη απ την πλευρά της κοινωνικής ζήτησης και ιδιαίτερα εξαιτίας της αναντιστοιχίας κρατικής αποδοτικότητας και κοινωνικών αιτημάτων. Η σχέση κρατική παρέμβαση κοινωνικές διεκδικήσεις καθίσταται φαύλος κύκλος που τελικά διαβρώνει «υπερφορτίζοντας» και καταλύει τους θεσμούς. Όσο δικαιολογημένη και επιβεβλημένη κι αν ήταν η κρατική παρέμβαση τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες των αυξημένων αναγκών και της οικονομικής, όμως, παράλληλα μεγέθυνσης τόσο προβληματική καταντά αργότερα όταν το αίτημα για διαρκή παρέμβαση του κράτους ανατρέπει την ισορροπία, τον άριστο κύκλο παραγωγής διανομής, εγκράτειας καταναλωτισμού που πρέπει να χαρακτηρίζει τον καπιταλισμό. Έτσι ο νεοφιλελευθερισμός στράφηκε κατά του Κεϋνσιανισμού καταλογίζοντάς του ευθύνες για την πολιτικοποίηση της οικονομίας. Και όσο μεν η οικονομική ανάπτυξη δημιουργεί τους αναγκαίους πρόσθετους πόρους για την ικανοποίηση ή την ελπίδα ικανοποίησης κοινωνικών προσδοκιών, η πολιτικοποίηση των κοινωνικών σχέσεων (λόγω κρατικής παρέμβασης) δεν αποτελεί πρόβλημα. Σε συνθήκες όμως οικονομικής στασιμότητας ή και ανταγωνισμού το σύστημα μπαίνει σε αυτοτ5ροφοδοτούμενη αστάθεια, η ικανότητα διακυβέρνησης υπονομεύεται. Στο οικονομικό-κοινωνικό πεδίο η κριτική στο Κεϋνσιανό κράτος στηρίχθηκε και αμφισβήτησε τα ίδια τα αποτελέσματα της κοινωνικής πολιτικής του. Το κοινωνικό κράτος είναι δαπανηρό και σπάταλο. Το υψηλό κόστος λειτουργίας του προκάλεσε αντιδράσεις στις μεσαίες και ανώτερες εισοδηματικές τάξεις που κλήθηκαν να το χρηματοδοτήσουν μέσω υψηλής φορολογίας και μπορούσαν εύκολα να διατείνονται ότι αυτό είχε ως συνέπεια μειωμένες επενδυτικές δυνατότητες και οικονομική ύφεση. Αλλά και οι ίδιοι οι αναδιανεμητικοί του στόχοι εν σχέσει προς το υψηλό κόστος λειτουργίας

20 του εξυπηρετήθηκαν πολύ λίγο. Η αδιαφάνεια και η αναποτελεσματικότητα επιτείνεται απ την εκτεταμένη γραφειοκρατία που τείνει να ευνοεί ορισμένες ομάδες πίεσης συμφερόντων. Η ίδια αυτή γραφειοκρατία εισπράττει για την συντήρησή της μεγάλο μέρος των δαπανών. Επίσης η αναποτελεσματικότητα του κοινωνικού κράτους γίνεται αίτιο ανατροφοδοτούμενης αναπαραγωγής του μέσω σπάταλων κοινωνικών προγραμμάτων αφού τα κοινωνικά αιτήματα δεν σταματούν καθώς το κοινωνικό κράτος δεν επιτυγχάνει να επιτελέσει την αποστολή του. Στις Ευρωπαϊκές χώρες η οργανωτική επανάσταση που επέφερε στην κοινωνική βάση το κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος καθώς η παρεμβατικότητά του στην οικονομικήκοινωνική διαχείριση ωθεί σε οργάνωση κοινωνικοπολιτικές ομάδες και συμφέροντα, πήρε την μορφή των εργατικών οργανώσεων-συνδικάτων και γενικότερα της διάδοσης του συνδικαλισμού και της καθιέρωσης τριμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ κράτους εργοδοτών εργατικών συνδικάτων για τον καθορισμό των κατευθύνσεων της οικονομικής πολιτικής. Έτσι η νεοφιλελεύθερη κριτική στράφηκε και εναντίον του ταξικού συμβιβασμού κεφαλαίου εργασίας χαρακτηριστικό της κεϋνσιανής συναίνεσης του μεταπολέμου. Για διαφορετικούς λόγους, εναντίον αυτής της συναίνεσης, στα πλαίσια της κρατικής δομής, στράφηκε και η αριστερά. Ο επισειόμενος κίνδυνο ακυβερνησίας και εξάρθρωσης της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην Δύση επιτεινόταν ακόμα περισσότερο την εποχή του ψυχρού πολέμου απ την ύπαρξη του αντίπαλου δέους. Η νεοφιλελεύθερη κριτική λαμβάνοντας μια ηθική ιδεολογική όψη αναφέρθηκε στην υπονόμευση, εκ μέρους του κοινωνικού κράτους, του κύρους των πολιτικών και παραδοσιακών θεσμών. Έτσι οι αυξημένες προσδοκίες αυτοπαγιδεύουν τα ίδια τα κόμματα που καθίστανται ανίκανα να διαχειριστούν αποτελεσματικά την κατάσταση. Γίνονται και τα ίδια μέρος του προβλήματος καθώς σύμφωνα με την κριτική της δημόσιας επιλογής (J. Buchanan) υποστηρίχθηκε ότι τα κόμματα κινούμενα ορθολογικά στην βάση του ατομικού συμφέροντος, όπως αντίστοιχα τα οικονομικά υποκείμενα, ενθαρρύνουν δημαγωγικά τις κοινωνικές απαιτήσεις για την μεγιστοποίηση της εκλογικής τους δύναμης. Πιο σύνθετες κριτικές αναλύσεις πάντως μιλούν για μια αναντιστοιχία πολιτικών πρακτικών που ακολουθούνται απ τα κόμματα και υψηλών αιτημάτων και προσδοκιών των πολιτών που πηγάζουν απ το αναβαθμισμένο βιοτικό και μορφωτικό τους επίπεδο και που καθιστούν παρωχημένο τον κομματικό λόγο και πρακτική

21 Η κρίση διακυβέρνησης υπερφόρτισης και τελικά κατάλυσης των θεσμών επιτείνεται και απ την διάβρωση «εκκοσμίκευση» (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος », σελ.35) που προκαλεί η δημοκρατικός εξισωτισμός και εκσυγχρονισμός σε παραδοσιακούς θεσμούς κοινωνικού ελέγχου και ενσωμάτωσης όπως η οικογένεια, η ενορία, η κοινότητα που καλλιεργούσαν την αυτοπειθαρχία, τον σεβασμό στην εξουσία, την αλληλεγγύη. Ο ελιτισμός και οι συντηρητικές καταβολές του ρεύματος είναι εμφανείς. Θεωρίες της ακυβερνησίας διατυπώθηκαν απ τους S. Huntington και M. Crozier στο έργο «η κρίση της Δημοκρατίας» όπου ο μεν Huntington επισημαίνει την αντίφαση δημοκρατίας και θεσμών υποστηρίζοντας ότι η αιτία της υπερφόρτισης και των απειλών κατά του Δημοκρατικού συστήματος είναι ενδογενής και βρίσκεται ακριβώς στις αξίες της ελευθερίας και τις ισότητας που διαπνέουν την δημοκρατική διαδικασία και αλληλεπιδρούν με τους θεσμούς. Αυτά τα νέα αιτήματα συμμετοχής και διευρυμένης δημοκρατίας που εξέφρασε το μεταπολεμικό παρεμβατικό κράτος στην προσπάθειά του για ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών και η συνεπαγόμενη συμμετοχική έκρηξη τόσο καταστρεπτική τελικά για την ίδια την Δημοκρατία, εντάσσονται κατά Huntington σε μία διαδικασία μετάβασης στην μεταβιομηχανική κοινωνία. Αυτή η δημοκρατική έκρηξη είναι καταλυτική για τους θεσμούς και την κοινωνικοπολιτική ισορροπία αφού «η δημοκρατία και η ισότητα αμφισβητούν άλλες πηγές κύρους και εξουσίας όπως η ιεραρχία, ο πλούτος, η ηλικία, η αξιοκρατία, η αρμοδιότητα» (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος », σελ.40). Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε γενικευμένη ανομία, η λύση είναι αποκατάσταση του κύρους και του ελέγχου που ασκούν οι ελίτ. Ο M. Crozier διαπιστώνει αντίφαση μεταξύ δημοκρατίας και κρατκής ορθολογικότητας. Κατ αυτόν η κρίση διακυβέρνησης ανάγεται στην «διασάλευση της ασταθούς ισορροπίας των αντιτιθέμενων αξιών ελευθερίας και τάξης που υποβάσταζαν το Ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα» (Βούλγαρης Γ. «Φιλελευθερισμός, Συντηρητισμός, Κοινωνικό κράτος », σελ.41). Οι νέες αξίες και ελευθερίες ανέτρεψαν τις κατεστημένες μορφές κοινωνικού ελέγχου και την ισορροπία μεταξύ δημοκρατικής διαδικασίας, γραφειοκρατικής εξουσίας και παραδοσιακών θεσμών και αξιών. Το σύγχρονο άτομο αισθάνεται την ανάγκη της τάξης δεν είναι όμως πλέον διαθετιμένο να αποδεχθεί την εξουσία των παραδοσιακών θεσμών εξαιτίας της νέας συνείδησης ελευθερίας που έχει κατακτήσει

22 Η κρίση διακυβέρνησης (αιχμή του δόρατος της νεοφιλελεύθερης κριτικής στο κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος) εκφράζεται αλλά και προκαλείται και μέσα από την αντίφαση φιλελεύθερης δημοκρατίας και οργανωμένων συντεχνιακών συμφερόντων στο οικονομικό αλλά βέβαια και στο ευρύτερο κοινωνικό πεδίο (Britton: The economic contradictions of democracy 1975). Έτσι ενώ η επιδίωξη του ατομικού οφέλους είναι συμβατή με την λειτουργία της αγοράς, η απαίτηση για ελεύθερες διαπραγματεύσεις και πλήρη απασχόληση ως συντεχνιακά αιτήματα, είναι στρεβλωτικά του υγιούς ανταγωνισμού και ενάντια στην ελεύθερη αγορά της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Εύκολα διακρίνεται η βασική νεοφιλελεύθερη φιλοσοφική-ιδεολογική προσέγγιση του κόσμου και της κοινωνίας που συγκλίνει και συμπυκνώνεται στην ατομιστική (και όχι συλλογική) θεώρηση του κοινωνικού γίγνεσθαι. Μια τάση που εκφράστηκε ως κριτική σ ένα αντικείμενο-σύστημα: το κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος. Έτσι και ο μονεταρισμός της σχολής του Σικάγο με πρωταγωνιστή τον M. Friedman κριτικάρει αρνητικά την δυνατότητα της κρατικής παρέμβασης στην αγορά με στόχο την εξασφάλιση της πλήρους απασχόλησης. Η σχολή της Βιρτζίνια στην ποία πρωτοστάτησε ο J. Buchanan, ανέπτυξε το πλαίσιο της θεωρίας της Δημόσιας Επιλογής και του μεθοδολογικού ατομισμού, μια οικονομική θεωρία της πολιτικής, άξονας της οποίας ήταν η αρχή της ανικανότητας του κράτους και η αμφισβήτησή του ως καλοπροαίρετου και ανιδιοτελούς υποκειμένου που παρεμβαίνει στο όνομα του γενικού καλού για να λύσει τα εμφανιζόμενα προβλήματα. Αντ αυτού και στα πλαίσια του μεθοδολογικού ατομισμού θεωρήθηκε ότι τόσο το κράτος, ειδικά στην μορφή του κεϋνσιανού παρεμβατικού κράτους, όσο και οι σχετικοί συνοδευτικοί θεσμοί και ιδιαίτερα η γραφειοκρατία του, στελεχωμένη απ την αντίστοιχη κρατική υπαλληλία και λειτουργώντας με την λογική του μεγιστοποιητικού ατομικού ωφελιμισμού, καθιστούν το κράτος οικονομικά αναποτελεσματικό και διεφθαρμένο. Ο J. Buchanan γίνεται φορέας της αποσύνδεσης δημοκρατίας και καπιταλισμού. Ο καπιταλισμός μπορεί να αυτονομιμοποιηθεί στρεφόμενος προς το περιορισμένο φιλελεύθερο κράτος που σέβεται τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες των ατόμων (ελεύθερος ανταγωνισμός). Βασική προϋπόθεση λοιπόν αποτελεί η εκπόρθηση της πολιτικής ή για να το πούμε διαφορετικά: η οικονομία πρέπει να απολιτικοποιήσει τις δομές, των δυτικών κοινωνιών. Κυρίαρχη κοινωνική σχέση και γνώμονας συμπεριφοράς των ατόμων-πολιτών στην κοινωνική τους διάσταση είναι η αγοραία ανταλλαγή, το ατομικό

23 συμφέρον που περιορίζει και απαξιώνει την πολιτική. Κατά τον J. Buchanan η αποτυχία του κράτους και της δημοκρατικής πολιτικής διαδικασίας του κεϋνσιανισμού, σύμφωνα με τα νεοφιλελεύθερα αξιολογικά πρότυπα, επιβάλλει τον περιορισμό του κράτους. Πιστεύει ότι στο κεϋνσιανό κοινωνικό κράτος ξεφεύγοντας από κάθε έλεγχο κα ωθούμενο απ την δική του εσωτερική δυναμική, εξαπλώνεται απειλώντας τις ελευθερίες των πολιτών και την οικονομική ευημερία. Ο περιορισμός του κράτους θα προέλθει από μια συναινετική συνταγματική μεταρρύθμιση που πρακτικά θα επανέφερε τον δημόσιο τομέα στις διαστάσεις του φιλελεύθερου (αποστασιοποιημένου κοινωνικά και απολιτικού) κράτους δικαίου. Ο περιορισμός του εκτεταμένου κοινωνικού κράτους και η σύσταση του φιλελεύθερου κράτους έχει ως μεθοδολογική και κανονιστική προϋπόθεση την σύναψη ενός κοινωνικού συμβολαίου που θα στηρίζεται στην συμφωνία μεταξύ ατόμων, όχι κατ ανάγκην ίσων, θεωρούμενων ως μοναδικών φορέων αξιών και συμφερόντων. Ο F. Hayek (για τον οποίο είχαμε την ευκαιρία να πούμε ορισμένα στοιχειώδη πράγματα εκθέτοντας πιο πάνω το βασικό ιδεολογικό περίγραμμα του χώρου) εκπρόσωπος της Αυστριακής σχολής αμφισβήτησε σε φιλοσοφικό επίπεδο τον κεϋνσιανισμό και την αναδιανεμητική λειτουργία του κοινωνικού κράτους ως παραβιάζοντα την αυθόρμητη τάξη της αγοράς και τελικά τα ίδια τα ατομικά δικαιώματα. Η αυθόρμητη τάξη είναι αποτέλεσμα εξέλιξης και φυσικής επιλογής, όχι ανθρώπινου σχεδίου. Οποιαδήποτε προσπάθεια του ανθρώπου να επέμβει σ αυτήν είναι καταστρεπτική. Αυτό συνέβη και με την περίπτωση του κοινωνικού κράτους. Το κοινωνικό κράτος λοιπόν και κατά τον F. Hayek αποτελεί έκφραση της υπερφόρτισης των θεσμών και των διοικητικών μηχανισμών που οδηγεί σε διασάλευση της τάξης και στην ανατροπή της (φιλελεύθερης δημοκρατίας). Η πολιτική ηγεσία της δημοκρατίας καθίσταται όμηρος οργανωμένων συμφερόντων για τους δικούς της ψηφοθηρικούς λόγους. Τα κόμματα εκφυλίζονται και μετατρέπονται σε φορείς οργανωμένων συμφερόντων. Η προστασία των ατομικών ελευθεριών έναντι των συντεχνιακών διεκδικήσεων καθίσταται προβληματική. Τα οργανωμένα συμφέροντα νομιμοποιούνται προπαγανδίζοντας την κοινωνική δικαιοσύνη. Τα οργανωμένα συμφέροντα βαφτίζουν το εγωιστικό συμφέρον της ομάδας κοινωνικά δίκαιο. Η προπαγανδιζόμενη όμως κοινωνική δικαιοσύνη, ως αναδιανομή πλούτου, δεν μπορεί να συνυπάρχει με μία ελεύθερη κοινωνία. Ο φιλελευθερισμός και το κοινωνικό κράτος δεν μπορούν ιδεολογικά να συνυπάρχουν και αλληλοαποκλείονται. Για τον φιλελευθερισμό η μόνη

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΞΗ ΜΕΡΟΣ Α - Η Δεξαμενή Σκέψης Θουκυδίδης ΜΕΡΟΣ Β - Στρατηγικό σχέδιο για το πολίτευμα και τους θεσμούς ΜΕΡΟΣ Γ - Ερωτήσεις & Απαντήσεις ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ : ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 1 Κεφάλαιο 1 ο Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους Α1) Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΝΝΕΔΙΤΙΣΣΕΣ ΚΑΙ ΟΝΝΕΔΙΤΕΣ, Όλοι όσοι βρισκόμαστε σήμερα εδώ, νιώθουμε ιδιαίτερα περήφανοι για την παράταξή μας. Και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές

Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές του Πέτρου Λινάρδου Ρυλμόν 1. Εισαγωγή Θυμόμαστε τη Στρατηγική της Λισσαβόνας ως όραμα μιας ευρωπαϊκής οικονομίας βασισμένης στη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Απόστ. Παπαδούλης Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Κεντρικής Ελλάδος 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΚΟΖΑΝΗ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΝΔΟ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

segm@segm.gr, www.segm.gr

segm@segm.gr, www.segm.gr ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ-ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Μακεδόνων 2, 115 21 Αθήνα, τηλ. 210 6452 232, fax 210 6444 685 segm@segm.gr, www.segm.gr ΘΕΣΕΙΣ ΣΕΓΜ για τη Δημόσια διαβούλευση που διοργανώνει η ΕΕΚΕ Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Δίκαιο... 2 1.1 Έννοια, προέλευση και εξέλιξη του Δικαίου... 2 1.2 Κανόνες ηθικής και κανόνες δικαίου: η διαφορά... 3 1.3 Υποκείμενα δικαίου... 3 1.4 Διακρίσεις Δικαίου... 4

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκδήλωση του KEBE και ΟΠΕΚ με θέμα «Η οικονομική κρίση και οι πολιτικές για την ανάπτυξη» Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΜΨΩΝ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ (ΑΜ 836)

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΜΨΩΝ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ (ΑΜ 836) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΜΨΩΝ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ (ΑΜ 836) Κάθε επιχείρηση που θέλει να είναι βιώσιμη και να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του μέλλοντος οφείλει να έχει βαθιά πίστη στο όραμά της. Η προσπάθεια αυτή απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αντικείμενο της Πολιτικής Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία;

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ο τρίτος τομέας αποτελεί ένα σύνολο πρακτικών οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που δεν μπορούν αυστηρά να ενταχθούν ούτε στο

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών.

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ, κ. ΓΙΑΝΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΚΑΙ ΛΙΑΝΕΜΠΟΡΙΟ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΗΜΕΡΑ

ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΗΜΕΡΑ Αντώνης Λιοδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο εθελοντισμός, ή καλύτερα το κίνημα του εθελοντισμού αποτελεί σήμερα με τις ανάλογες προϋποθέσεις μια μεγάλη δύναμη ελπίδας για τον σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 09/07/2013 30/09/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ: ΑΙΤΙΕΣ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ: ΑΙΤΙΕΣ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ: ΑΙΤΙΕΣ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ Η κρίση στον χώρο των Μηχανικών δεν είναι σημερινό φαινόμενο. Μετά την κορύφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Ernesto Laclau: Συνέντευξη Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, (τ.12/2004) 1. Γιατί ο λαϊκισµός αποτελεί σήµερα σηµαντικό ζήτηµα;

Ernesto Laclau: Συνέντευξη Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, (τ.12/2004) 1. Γιατί ο λαϊκισµός αποτελεί σήµερα σηµαντικό ζήτηµα; 1 Ernesto Laclau: Συνέντευξη Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, (τ.12/2004) 1. Γιατί ο λαϊκισµός αποτελεί σήµερα σηµαντικό ζήτηµα; Ο λαϊκισµός ποτέ δεν έπαψε να είναι σηµαντικό θέµα. Έχει να κάνει µε την

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις και προοπτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στην Ελλάδα. Δρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου

Προκλήσεις και προοπτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στην Ελλάδα. Δρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου Προκλήσεις και προοπτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στην Ελλάδα Δρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου 1 Κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα ΑΕΠ Έξι χρόνια σε οικονομική ύφεση δημιούργησαν συνθήκες χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η οικονομική πολιτική αποτελεί μέρος της γενικής κυβερνητικής πολιτικής μιας χώρας και ασκείται με σκοπό τον επηρεασμό του οικονομικού γίγνεσθαι. Ανεξαρτήτως της έντασης και των

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 12/04/2013 30/06/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΕΤΕ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ Γ.Σ. ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ Ε.Τ.Ε. 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 Τραπεζιτική 648 Για να έχουμε πραγματικά στο μέλλον ένα υγιές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Πρόεδρος ΚΕΠΠ πρώην Υποσργός Ελλάδα: Από ηην κρίζη ζηην Ανάκαμψη; Ομιλία ζηην παροσζίαζη μελέηης ηοσ ΚΕΠΠ για ηο ΕΒΕΑ

ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Πρόεδρος ΚΕΠΠ πρώην Υποσργός Ελλάδα: Από ηην κρίζη ζηην Ανάκαμψη; Ομιλία ζηην παροσζίαζη μελέηης ηοσ ΚΕΠΠ για ηο ΕΒΕΑ ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Πρόεδρος ΚΕΠΠ πρώην Υποσργός Ελλάδα: Από ηην κρίζη ζηην Ανάκαμψη; Ομιλία ζηην παροσζίαζη μελέηης ηοσ ΚΕΠΠ για ηο ΕΒΕΑ Τεηάρηη, 10 Ιοσλίοσ 2013 1 Ελλάδα: Από την Κρίση στην Ανάκαμψη;

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα

Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα Τάσος Τζήκας Πρόεδρος ΔΣ 23 Απριλίου 2013 Ποιος είναι ο ΣΕΠΕ F E D E R A T I O N O F H E L L E N I C I C T E N T E R P R I S E S D I G I T A L E U R O P E,

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της ελληνικής οικονομίας: Από το αδιέξοδο στην έξοδο. Του Σάββα Ρομπόλη Καθ. Παντείου Παν/μίου Επιστ. Δ/ντή ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ. Κυρίες και Κύριοι,

Η κρίση της ελληνικής οικονομίας: Από το αδιέξοδο στην έξοδο. Του Σάββα Ρομπόλη Καθ. Παντείου Παν/μίου Επιστ. Δ/ντή ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ. Κυρίες και Κύριοι, Η κρίση της ελληνικής οικονομίας: Από το αδιέξοδο στην έξοδο Του Σάββα Ρομπόλη Καθ. Παντείου Παν/μίου Επιστ. Δ/ντή ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Κυρίες και Κύριοι, Φίλες και φίλοι, 1. Τα κύρια χαρακτηριστικά της οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Παιδεία Α Γενικού Λυκείου. Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων

Πολιτική Παιδεία Α Γενικού Λυκείου. Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Πολιτική Παιδεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφέας: Κατερίνα Νικολακοπούλου ΘΕΜΑΤΑ [11906-13485] Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC)

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) προώθηση από το Δίκτυο Κ.Α.Π.Α. (Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Περιφερειακής Ανάπτυξης) Ενότητα 1: Τα κλειδιά

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Κεφάλαιο 26 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Διαχωρισμός ειδών ανεργίας Τοπρόβληματηςανεργίαςσυνήθως χωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ Α. ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΜΙΣΘΩΝ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟΥ 2009 Είναι η μοναδική διέξοδος για να επέλθει στην οικονομία και την αγορά ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Εισαγωγή: Η πολιτική οικονομία του κοινωνικού κράτους. Αντιφάσεις και επιπτώσεις Ο όρος «κοινωνικό κράτος» εισήχθη στο

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ [1] ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ-ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ-ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Χώρες του Α κόσμου ΗΠΑ Δυτική ευρώπη Ιαπωνία Χώρες του Β κόσμου Πρώην σοσιαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών.

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Το σημερινό γεγονός αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΙΜΩΝ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΙΜΩΝ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΙΜΩΝ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ Νικόλαος Γ. Σαφαρίκας Οικονομολόγος Διευθυντής Διοικητικών & Οικονομικών Υπηρεσιών ΔΕΥΑ Σερρών 1. Τιμολόγηση Τιμολογιακή Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2. Επιχειρηματικότητα: έννοια και σημασία σελ.3. Επιχειρηματίας: γεννιέσαι ή γίνεσαι?...σελ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2. Επιχειρηματικότητα: έννοια και σημασία σελ.3. Επιχειρηματίας: γεννιέσαι ή γίνεσαι?...σελ. Ιουστινιανού 3, 41222, Λάρισα Τηλ:2410-626945 e-mail: info@entre.gr web site: www.entre.gr ΜΗΝΙΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΜΑΙΟΣ 2006 ΤΕΥΧΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2 Επιχειρηματικότητα: έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις εκροών ΑΞΕ στις χώρες προέλευσης 1

Επιδράσεις εκροών ΑΞΕ στις χώρες προέλευσης 1 Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Λεωφ. Βασιλ. Σοφίας 49, 106 76 Αθήνα Τηλ.: +30 210 7257 110 Fax: +30 210 7257 114 www.eliamep.gr eliamep@eliamep.gr ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα