Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών"

Transcript

1 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών Τομ. 96, 1998 Κοινωνικότητα και τουρισμός: ανάλυση χαρακτηριστικών σε διαφορετικούς τύπους τουρισμού Τσάρτας Πάρις ΕΚΚΕ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου /grsr.731 Copyright 1998 To cite this article: Τσάρτας (1998). Κοινωνικότητα και τουρισμός: ανάλυση χαρακτηριστικών σε διαφορετικούς τύπους τουρισμού. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 96, e-publisher: EKT Downloaded at 21/11/ :01:57

2 Emtì. Κοιν. Ερευνών, 96-97, 1998, Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο αυτό εξετάζεται αρχικά η σχέση της κοινωνικότητας με την ανάπτυξη του τουρισμού, και ειδικότερα τα χαρακτηριστικά και οι παράγοντες επιρροής των μορφών κοινωνικότητας, οι οποίες ενεργοποιούνται στους διαφορετικούς τύπους τουριστικής ανάπτυξης. Η ανάλυσή μας, στη συνέχεια, επικεντρώνεται στα ακόλουθα θέματα: Πρώτον, στη μελέτη των χαρακτηριστικών της κοινωνικότητας σε παραδο σιακές τουριστικές περιοχές και χώρους, όπως: τουριστικά θέρετρα οργανωμένου μαζικού τουρισμού διακοπών, περιοχές φυσικού κάλλους με τουριστικές δραστη ριότητες και σε παραδοσιακούς αγροτικούς οικισμούς με υποδομές για εναλλα κτικό και ειδικό τουρισμό. Δεύτερον, στη μελέτη της κοινωνικότητας η οποία ενεργοποιείται σε σύγχρο νες τουριστικές υποδομές και προϊόντα, όπως: θεματικά πάρκα, π.χ. Disneyland, σύγχρονα κατασκευασμένα τουριστικά χωριά με σύνθετο και τεχνολογικά προκατασκευασμένο περιβάλλον, ιδιότυπα τουριστικά προϊόντα, π.χ. μουσεία ειδικού τύπον, όπως αυτά με τα κελιά της Γκεστάπο στο Βερολίνο, το Μουσείο της λέπρας στο Μπέργκεν, και τεχνολογικά δημιουργημένα - μέσω του προσωπικού υπολογιστή - τουριστικά "Ταξίδια". * Ερευνητής ΕΚΚΕ. Διδάσκων στο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Αιγαίου. e-publisher: EKT Downloaded at 21/11/ :01:57

3 112 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ A. ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ Al. Τουριστική ανάπτυξη: κοινωνικές, χωρικές και οικονομικές εξελί ξεις την τελευταία εικοσαετία Η ανάλυση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που συνθέτουν το σύγ χρονο τουρισμό απαιτεί αρχικά μια συνοπτική αναφορά στις εξελίξεις που συνδέονται άμεσα με την αλματώδη ανάπτυξη του τουρισμού στο σύγχρονο κόσμο. Οι εξελίξεις αυτές συνέβαλαν και στη διαμόρφωση των ιδιαίτερων και ποικίλων χαρακτηριστικών που έχει προσλάβει η του ριστική ανάπτυξη στον παγκόσμιο χώρο, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, και σχολιάζονται στην παρούσα ενότητα. Στο πεδίο της οικονομίας, ο τουρισμός από τομέας χωρίς ιδιαίτερη οικονομική και παραγωγική σημασία μέχρι τη δεκαετία του 1970 μετατρέπεται σταδιακά σε έναν τομέα καθοριστικό στην παγκόσμια οικο νομική ανάπτυξη.1 Ρόλο σημαντικό προς αυτήν την εξέλιξη έπαιξαν η αύξηση του ελεύθερου χρόνου, η βελτίωση των μεταφορών και η εμπέ δωση του κοινωνικού κράτους στις αναπτυγμένες χώρες. Είναι χαρα κτηριστικό ότι από το 1991 ο τουρισμός θεωρείται ο πρώτος παραγω γικός κλάδος στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τόσο ως εισό δημα όσο και ως απασχόληση), ενώ, σύμφωνα με έρευνα του 1992, αποτελεί την πρώτη εξαγωγική βιομηχανία στον κόσμο.2 Για έναν διαρκώς και μεγαλύτερο αριθμό αναπτυσσομένων χωρών αλλά και για πολλές αναπτυγμένες χώρες - ή περιοχές τους -, ο του ρισμός αποτελεί τον κυρίαρχο πόλο ανάπτυξής τους. Οι διαπλοκές σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο των οικονομικών επιδράσεων του τουρισμού είναι πολλές και σύνθετες και επιβάλλουν δύσκολες επιλογές στις τουριστικές περιοχές και χώρες, σε δύο κυρίως ζητήματα: αφ ενός στο πρότυπο της τουριστικής ανάπτυξης και αφ ετέρου στις δια δικασίες διαχείρισης των δραστηριοτήτων του τομέα. Κοινός σκοπός αυτών των επιλογών είναι η αναζήτηση νέων, ποιοτικότερων προτύπων ανάπτυξης, τα οποία να συνδυάζουν την ελκυστικότητα του τουριστικού προϊόντος και τα χαρακτηριστικά μιας μεσοπρόθεσμα «βιώσιμης» ανά πτυξης. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι, ειδικά μετά το 1980, η οικονομία 1. Βλ. Lanfant Μ.F., 1980, «Introduction: tourism in the process of internationalization». International Social Science Journal, 32, 1, o WTO, World and Regional Totals, 1992, Μαδρίτη, σ , Gee Y.C., Makens C.J., Choy J.L.D., 1989, The Travel Industry, Νέα Υόρκη, Nostrand Rein, σ Βλ. World Travel and Tourism Market Travel and Tourism: the World s Largest Industry Νέα Υόρκη. e-publisher: EKT Downloaded at 21/11/ :01:57

4 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 113 του τουρισμού αποκτά όλο και περισσότερο μια παραγωγική διάσταση σε τοπικό επίπεδο επηρεάζοντας άμεσα πολλούς και διαφορετικούς παραγωγικούς κλάδους (π.χ., δημιουργία εισοδημάτων, νέες θέσεις εργασίας κ.λπ.). Σ αυτό το πλαίσιο, το σύγχρονο τουριστικό μάνατζμεντ και το μάρκετιγκ ενισχύουν την παραγωγή και προώθηση διαρκώς νέων ή καινοτομικών προϊόντων στην εθνική και διεθνή αγορά, ώστε να εδραιώσουν τη θέση της κάθε περιοχής στα πλαίσια ενός εντεινόμενου ανταγωνισμού. Οι πολιτικές διαστάσεις του ζητήματος της τουριστικής ανάπτυ ξης σχετίζονται, κατ αρχήν, με τις συχνά εξαρτημένες σχέσεις των χωρών υποδοχής τουρισμού από τις χώρες αποστολής τουριστών, στο πλαίσιο της παγκόσμιας κατανομής του ελεύθερου χρόνου όπου κυριαρ χούν οι αναπτυγμένες χώρες.3 Ο καθοριστικός ρόλος των tour-operators στη διαμόρφωση τουριστικής πολιτικής στον παγκόσμιο χώρο αποτελεί στο ζήτημα αυτό κλειδί για την κατανόηση της γεωγραφικής επέκτασης του τουρισμού. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά, στο πολιτικό επίπεδο, το θεσμικό πλαίσιο της τοπικής τουριστικής ανάπτυξης υπό το πρίσμα μιας δυναμικής τάσης ενίσχυσης της συμμετοχής των τοπικών παραγόντων στις διαδικασίες ανάπτυξης του τουρισμού. Αυτό το γεγο νός συνδέεται με την αναζήτηση των ήπιων και ισόρροπων προτύπων ανάπτυξης, σε τοπικό επίπεδο, τα οποία προϋποθέτουν την εμπλοκή των τοπικών θεσμικών φορέων τόσο στο σχεδίασμά όσο και στη διαχείριση του τουρισμού. Το ζητούμενο παραμένει η δυνατότητα ελέγχου του προτύπου της τουριστικής ανάπτυξης, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο, υπό την πίεση της διεθνούς ζήτησης συγκεκριμένου τύπου τουριστικών προϊόντων (π.χ., «πακέτα» τουρισμού διακοπών), αλλά και η ανάγκη να «προσαρμόζονται» οι τουριστικές περιοχές στις προδιαγραφές του οργανωμένου μαζικού τουρισμού που συστηματικά προωθούν οι touroperators.4 3. Βλ. Cazes G., 1989, Les Nouvelles Colonies de Vacances: Le tourisme International a Conquête du Tiers-Monde, Παρίσι, Harmattan, σσ , 72-78, Pearce D., 1991, Tourism Today: a geographical analysis, Λονδίνο, Logman, σ , Hoivik T., Heiberg T., 1980, «Centre periphery tourism and self reliance», Social Science Journal, 32, 1, o Για την πολιτική των tour-operators, βλ. Mc Nulty R., Wafer P., 1990, «Transnational corporations and tourism issues», Tourism Management, 11,4, σ , Go F., Ritchie J.R.B., 1980, «Tourism and Transnationalism», Tourism Management, 11,4, σ , Acher F., 1985, Tourism Transnational Corporations and Cultural Identities, Παρίσι, Unesco, σσ , 57-68, και Bywater Μ., 1992, «The European Tour-Operator Industry», The Economist Intelligence Unit, Special Report No 2141, σ

5 114 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ Ο σύγχρονος τουρίστας-καταναλωτής διαφοροποιείται σταδιακά από έναν τύπο ζήτησης ο οποίος ως βασικό χαρακτηριστικό του, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 70, είχε: τα ταξίδια διακοπών 4s (sun, sand, sex, sea), τα επαγγελματικά ταξίδια και τα εκπαιδευτικά ταξίδια. Σήμε ρα, ωθείται από περισσότερα κίνητρα όσον αφορά τις επιλογές του, ανα ζητώντας διαρκώς διαφορετικές δραστηριότητες στη διάρκεια του του ριστικού ταξιδιού,5 π.χ. στο ίδιο ταξίδι επιθυμεί να συνδυάζει διακοπές σε ξενοδοχείο τεσσάρων αστέρων, διαμονή σε αγροτοτουριστικό συνε ταιρισμό και οικοτουριστικές δραστηριότητες. Η εξέλιξη αυτή δημι ουργεί, αντίστοιχα, μια εντυπωσιακή τμηματοποίηση και εξειδίκευση των προσφερομένων τουριστικών υπηρεσιών και προϊόντων με ποικίλες επι πτώσεις στο χώρο και στο περιβάλλον των τουριστικών περιοχών. Η προσφορά τουριστικών υποδομών και υπηρεσιών της κάθε τουριστικής χώρας ή περιοχής δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε ένα προσφερόμενο προϊόν στον τουρισμό. Απαιτείται ισορροπημένη συγκρότηση ενός προϊόντος, το οποίο θα συνδυάζει εξειδικευμένες υποδομές και υπη ρεσίες, οι οποίες θα απευθύνονται σε περισσότερες ομάδες τουριστώνκαταναλωτών, ώστε να εξασφαλίζεται μεσοπρόθεσμη ισορροπία στις απαιτήσεις της ζήτησης. Η διαρκής αύξηση του ελεύθερου χρόνου συνοδεύτηκε από αντί στοιχη αύξηση του τουριστικού χρόνου την τελευταία εικοσαετία. Η εξέ λιξη αυτή συμπίπτει ιστορικά με τις εντυπωσιακές ανακατατάξεις στο χώρο της παραγωγής, οι οποίες συνδέονται αφ ενός-με τις τεχνολογι κές εξελίξεις και αφ ετέρου με την παρατεινόμενη οικονομική κρίση που διαμορφώνει νέους τύπους απασχόλησης.6 Στο πλαίσιο αυτό και με την παράλληλη συνδρομή τεχνολογικών εξελίξεων στο χώρο της επικοινω νίας, ένα μέρος του «ελεύθερου» χρόνου για τουρισμό μετατρέπεται στα διακά σε «εργάσιμο» χρόνο, ο οποίος καταναλώνεται σε δραστηριότη τες επαγγελματικές ή εκπαιδευτικές. Η τάση αυτή ενισχύεται ιδιαίτερα στη δεκαετία του 80 και οδηγεί σε νέα δεδομένα τη σχέση εργάσιμου και ελεύθερου χρόνου στις αναπτυγμένες χώρες. Πρόκειται για τάση η οποία επηρεάζει άμεσα τα δεδομένα των σύγχρονων τύπων κοινωνικό τητας στον τουρισμό, με την προώθηση και προβολή της ιδέας των «ενεργητικών» τουριστικών ταξιδιών, όπου συνδυάζονται πολλές και 5. Βλ. Τσάρτας Π., 1996, Τουρίστες, Ταξίδια, Τόποι: κοινωνιολογικές προσεγγίσεις στον Τουρισμό, Εξάντας, σ Βλ. Huws U., Teleworking: Report the European Commission's Employment Task Force (Directorate-General), Βρυξέλλες, European Commission, Μουρίκη A., «Ευέ λικτες μορφές απασχόλησης: Ευλογία ή ανάθεμα;», ΤΟΠΟΣ, 3,91, σ

6 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 115 διαφορετικές δραστηριότητες των τουριστών. Η τάση αυτή, μεσοπρό θεσμα, θα οδηγήσει στην παραγωγή ενός διαρκώς μεγαλύτερου αριθμού τουριστικών προϊόντων, υπηρεσιών και δραστηριοτήτων, με κύριο γνώμονα τη δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στην αύξηση του «του ριστικού» ελεύθερου χρόνου, ο οποίος θα οδηγήσει και στη διαμόρφω ση νέων καταναλωτικών προτύπων στα τουριστικά ταξίδια. Η αγορά εργασίας στις τουριστικές περιοχές αλλάζει σε πολλά επί πεδα, ιδιαίτερα δε σε περιοχές που βρίσκονται στον αγροτικό χώρο. Ο τουρισμός λειτουργεί συνήθως ολιστικά ως κοινωνικό φαινόμενο οδη γώντας συχνά σε μια συστηματική στροφή των εργαζομένων σε επαγ γέλματα τα οποία, άμεσα ή έμμεσα, συνδέονται μ αυτόν.7 Μ αυτόν τον τρόπο, αυξάνονται οι άτυπες και ευέλικτες μορφές απασχόλησης στον τομέα, ενώ, παράλληλα, προστίθενται διαρκώς και νέες επαγγελματικές εξειδικεύσεις που σχετίζονται τόσο με τη διαχείριση της τουριστικής ανάπτυξης όσο και με την αύξηση των δραστηριοτήτων που συνδέονται με την ανάπτυξη των ειδικών και εναλλακτικών μορφών. Οι αλλαγές αυτές, όπως είναι φυσικό, έχουν ως αποτέλεσμα και μια άνθηση - αλλά και σε παράλληλες ανακατατάξεις του περιεχομένου τους - των τουρι στικών σπουδών στον παγκόσμιο χώρο. Βασικό χαρακτηριστικό στο εκπαιδευτικό πεδίο είναι η διεπιστημονικότητα καθώς και η πολυεπιστημονικότητα στην προσέγγιση του τουριστικού φαινομένου. Ο του ρισμός θεωρείται πλέον τομέας, του οποίου η λειτουργία απαιτεί την παρουσία ατόμων με «πολυσθενή» εκπαίδευση και παράλληλη γνώση της συστηματικής λειτουργικής του διάρθρωσης. Επί πλέον, εκτός των εργαζομένων στις διαφορετικού τύπου επιχειρήσεις του τομέα, πλη θαίνουν και οι απαιτήσεις για ειδικούς στη διαχείριση και την ανάπτυξή του λόγω της συνεχούς εξάπλωσης των διαφορετικών υποδομών και υπηρεσιών του. Α2. Μορφές κοινωνικότητας στον τουρισμό: χαρακτηριστικά και παρά γοντες επιρροής Θα εξετάσουμε στη συνέχεια τα χαρακτηριστικά και τους παράγοντες επιρροής της κοινωνικά σηματοδοτημένης σχέσης τουρίστα και ντόπι 7. Βλ. Τσάρτας Π.. Θεοδωρόπουλος Κ., Καλόκαρδου Ρ. κ.ά., 1995, Οικονομικές επι πτώσεις του τουρισμού στους νομούς Κερκύρας και Λασιθίον, Αθήνα, ΕΚΚΕ-ΕΟΤ, Λαμπίρη-Δημάκη I., «Κοινωνιολογική Ανάλυση», στο Καλλιγά Α.Σ., Παπαγεωργίου Α.Ν. κ.ά., 1972, Μύκονος - Δήλος - Ρήνεια, Χωροταξική Μελέτη, Αθήνα, Υπουργείο Κυβερνητικής Πολιτικής.

7 116 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ ου στο σύγχρονο τουρισμό. Αυτή η σχέση έχει οδηγήσει σε ιδιότυπες μορφές κοινωνικότητας, οι οποίες αναπτύσσονται σε χαρακτηριολογικά διακριτά «περιβάλλοντα» στις τουριστικές περιοχές. Πρόκειται για μια σχέση αμφίδρομη όπου ο τουρίστας-καταναλωτής απαιτεί και τα κράτη και οι τουριστικές επιχειρήσεις ανταποκρίνονται, είτε με την ανά πτυξη και διαχείριση των περιοχών (με την έννοια του δομημένου ή φυσικού περιβάλλοντος) που παραδοσιακά υποδέχονται τους τουρίστες, είτε με την κατασκευή νέων τουριστικών υποδομών που λειτουργούν ως ιδιαίτερα «τουριστικά» περιβάλλοντα προς χρήση των τουριστών. Αυτές οι νέες υποδομές είναι συνήθως δύο τύπων: α) Τουριστικές επιχειρήσεις που προσφέρουν σύγχρονα - συνήθως τεχνολογικά κατασκευασμένα - τουριστικά προϊόντα και υπηρεσίες. β) Τουριστικά θέρετρα με μια ποικιλία υποδομών και υπηρεσιών, οι οποίες ανταποκρίνονται στη ζήτηση ειδικών ομάδων τουριστών. Το γεγονός ότι κατασκευάζονται διαρκώς και νέοι τύποι υποδομών και περιοχών τουρισμού οδηγεί σε αλλαγές των ιδιαίτερων χαρακτηρι στικών της κοινωνικότητας, η οποία αναπτύσσεται στο πλαίσιο των σύγ χρονων τουριστικών ταξιδιών. Κύριος άξονας αυτών των αλλαγών είναι η τάση διαμόρφωσης πολλών τύπων κοινωνικότητας στον τουρι σμό, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τα ειδικότερα χαρακτηριστικά των τουριστικών περιοχών ή υποδομών, οι οποίες αποτελούν πλέον το πολυσύνθετο τουριστικό προϊόν στο σύγχρονο κόσμο. Σ αυτό το πλαί σιο, τα χαρακτηριστικά των διαφόρων τύπων κοινωνικότητας επηρεά ζονται άμεσα από τους εξής παράγοντες: Τη σύνθετη λειτουργία της ζήτησης και της προσφοράς στη διαδι κασία παραγωγής, ανάπτυξης και διαχείρισης των διαφορετικών τύπων τουριστικών προϊόντων (τουριστικών περιοχών, τουριστικών επιχει ρήσεων, τουριστικών δραστηριοτήτων και υπηρεσιών). Πρόκειται για λειτουργία η οποία διαμορφώνει τα οργανωτικά, αναπτυξιακά και χωρικά χαρακτηριστικά των τουριστικών περιοχών και επιχειρήσεων. Τα κίνητρα των τουριστών καθώς και τη συσχέτιση που αυτά έχουν με τις ταξιδιωτικές εμπειρίες που οι διαφορετικές ομάδες του ριστών επιζητούν να βιώσουν στη διάρκεια των ταξιδιών τους. Οι μεγάλες αλλαγές που παρατηρούνται σ αυτό το ζήτημα, τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τη συγκρότηση θεματικά ενός σημαντικού αριθμού εξειδικευμένων ομάδων κινήτρων που ανταποκρίνονται, αντίστοιχα, στη ζήτηση για ειδικούς τύπους ταξιδιών και τουριστικών προϊόντων.

8 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 117 Τις διαδικασίες και τα χαρακτηριστικά των διαφορετικών τύπων και μορφών επικοινωνίας που ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια των τουριστικών ταξιδιών μεταξύ τουριστών και των ντόπιων.8 Δύο παρά μετροι επηρεάζουν την έκβαση αυτής της επικοινωνίας: α) τα δεδομένα οργανωτικά χαρακτηριστικά του τουριστικού ταξιδιού που ορίζουν το «σταθερό» πλαίσιο στο οποίο ενεργοποιείται, και β) η δυναμική διάσταση που μπορεί να αποκτήσει αυτή η «συνάντηση» με όλα τα στοιχεία της διαφορετικότητας που τη χαρακτηρίζουν σε ό,τι αφορά τόσο στους τουρίστες όσο και στους ντόπιους. Αυτή η δεύτερη παρά μετρος μπορεί να θεωρηθεί αστάθμητος παράγοντας στην έκβαση της επικόινωνιακής διαδικασίας. 1. Η σύνθετη λειτουργία της ζήτησης και της προσφοράς Η ζήτηση και η προσφορά ενεργούν δυναμικά και αμφίδρομα στη δια δικασία παραγωγής τουριστικών προϊόντων, υποδομών και υπηρε σιών, η δομή και τα χαρακτηριστικά των οποίων διαμορφώνουν το πλαί σιο στο οποίο πραγματοποιείται το ταξίδι ή συγκεκριμένες φάσεις του.9 Η αφετηρία αυτής της διαδικασίας δεν έχει σημασία εάν είναι η ζήτηση ή η προσφορά, διότι το αποτέλεσμα είναι ότι οι επιρροές στην κοινωνικότητα είναι ίδιες. Ένα πρώτο παράδειγμα συνιστούν τα σύγ χρονα οργανωμένα ξενοδοχεία σε περιοχές παραθεριστικές, όπου όλες οι υποδομές, οι υπηρεσίες και οι δραστηριότητες που προσφέρονται στους τουρίστες έχουν συγκεκριμένα οργανωτικά, χωρικά και χρονικά χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα να υφίσταται μια έντονη τάση «τυπο ποίησής» τους. Το γεγονός αυτό διαμορφώνει, αντίστοιχα, και τις παραμέτρους της κοινωνικότητας οι οποίες αναπτύσσονται σ αυτό το πλαίσιο: επικρατούν η εμπορικοποίηση, η ταχύτητα των διαδικασιών, η «ομογενοποίηση» των διαφορετικών δραστηριοτήτων και η προβολή της καταναλωτικής διάστασης στη διαμονή σ αυτά τα καταλύματα ή στις επιλογές δραστηριοτήτων από τους τουρίστες. Πρόκειται, άρα, 8. Βλ. Mathieson A., Wall E., 1981, Tourism: Economie, Physical and Social Impacts, Λονδίνο, Longman, o , Τσάρτας Π., Τουρίστες.., ό.π., σ , Tsartas P., 1998, La Grèce: du Tourisme de Mass au Tourisme alternatif, Παρίσι, L Harmattan, σσ.4986 και Βλ. Τσάρτας Π., «Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις στα χαρακτηριστικά και τις ανα ζητήσεις των σύγχρονων τουριστών», Σύγχρονα Θέματα, 55, Απρίλιος- Ιούνιος 1995, σ , Ζαχαράτος Γ., 1992, Η οργάνωση του Package-Tour και, η εμφάνιση του TourOparator ως παραγωγού του ταξιδιού διακοπών, EOT (Πρόγραμμα AL-TOUR), σ

9 118 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ για μια κοινωνικότητα, τα όρια της οποίας επηρεάζονται από τις παρα πάνω παραμέτρους καθώς και από τα τυπολογικά καταναλωτικά χαρα κτηριστικά του οργανωμένου τουρισμού. Ο κυριότερος τύπος τουρι στικών ταξιδιών στη σύγχρονη εποχή, αυτός του «πακέτου διακοπών», θα μας απασχολήσει ως δεύτερο παράδειγμα ενός τύπου κοινωνικότη τας διαμορφωμένης από τη σύνθετη λειτουργία της ζήτησης και της προσφοράς στο σύγχρονο τουρισμό.10 Η κατασκευή ενός πακέτου δια κοπών στηρίζεται στην οργάνωση και στην απόλυτη, συχνά, τυποποίη ση των διαδικασιών, φάσεων και προσφερομένων υπηρεσιών στο ταξί δι. Ο ρόλος της διαφήμισης και του μάρκετινγκ είναι σημαντικός στη διαδικασία αγοράς αυτού του τύπου ταξιδιού. Ο καταναλωτής-τουρίστας «επιλέγει» αυτή την αγορά, αναζητώντας την ασφάλεια, την οργά νωση, τον προκαθορισμένο χαρακτήρα των ταξιδιωτικών εμπειριών, τον ημερήσιο προγραμματισμό, τις χρονικά και χωρικά προσδιορισμένες επι σκέψεις και τα βιώματα στο ταξίδι. Μια πρώτη επίπτωση από την επιρροή αυτών των χαρακτηριστικών αποτελεί το γεγονός ότι η κοι νωνικότητα περιορίζεται για τον τουρίστα στην ιδιότητα κάποιου απλού αγοραστή ενός προϊόντος ή ενός βιαστικού παρατηρητή της κοινωνικής ζωής. Μια δεύτερη επίπτωση είναι ότι δεν διαμορφώνονται οι ουσιαστικές συνθήκες, ώστε να υπάρξει άμεση επαφή ή επικοινωνία με τον τόπο επίσκεψης και τους κατοίκους του, ενώ η κοινωνικότητα περιορίζεται μόνον ανάμεσα στους τουρίστες, οι οποίοι παίρνουν μέρος στο ταξίδι, ή ανάμεσα σε αυτούς και τους εργαζόμενους στις του ριστικές επιχειρήσεις της χώρας ή της περιοχής υποδοχής. Και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσμα μπορεί να θεωρηθεί ίδιο, δηλαδή, ο τύπος αυτής της κοινωνικότητας έχει προκαθορισμένα χαρακτηριστικά και σπάνια διαφοροποιείται από τόπο σε τόπο, εφ όσον τα χαρακτηριστι κά αυτά επηρεάζονται από τον τρόπο οργάνωσης του ταξιδιού και όχι από την ουσιαστική αναζήτηση μιας ταξιδιωτικής εμπειρίας (επίσκεψη σε νέους τόπους, γνωριμία με διαφορετικούς πολιτισμούς, επικοινωνία με άλλους λαούς κ.λπ.). 2. Τα κίνητρα των τουριστών Τα κίνητρα που οδηγούν στις τελικές καταναλωτικές επιλογές κάποιου συγκεκριμένου τύπου (ειδικού ή πολυσύνθετού) ταξιδιού επηρεάζο 10. Βλ. Τσάρτας Π.. Τουρίστες..., ό.π.. α

10 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 119 νται διαρκώς και περισσότερο από τις αλλαγές στα κοινωνικά και καταναλωτικά πρότυπα της διευρυμένης μεσαίας τάξης των αναπτυγ μένων χωρών. Μ αυτόν τον τρόπο, και η ποικιλία στα χαρακτηριστικά των σύγχρονων τουριστικών ταξιδιών μπορεί να θεωρηθεί ισχυρή ένδειξη της αναζήτησης διαφόρων «τύπων» κοινωνικότητας στα ταξίδια. Η αναζήτηση συγκεκριμένων ταξιδιωτικών εμπειριών στον τουρισμό αποτελεί, σ αυτό το πλαίσιο, στοιχείο άμεσα συνδεδεμένο με τα κίνητρα των τουριστών,11 οι οποίοι επιδιώκουν να ζήσουν με αυτόν τον τρόπο «ίδια» ή «διαφορετικά» από τον τρόπο ζωής που βιώνουν στον τόπο προέλευσής τους. Το ταξίδι αποκτά, υπό αυτή την έννοια, μια άλλη διά σταση, γίνεται το εισιτήριο για μια δραπέτευση είτε σε έναν κόσμο με οικεία και αναγνωρίσιμα σύμβολα είτε σ ένα διαφορετικό κόσμο όπου ο τουρίστας αναζητάει τη φυγή, τη νοσταλγία ή το παιχνίδι. Και στις δύο περιπτώσεις, ο τουρίστας μέσω της λειτουργίας των κινήτρων αποτελεί το δυναμικό διαμορφωτή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κοινωνικότητας στο ταξίδι. Εάν το θελήσει, μπορεί να αναζητήσει και να βρει ή να κατασκευάσει διαφορετικά τουριστικά «περιβάλλοντα» (κοι νωνικά, οργανωτικά ή τεχνητά) στις τουριστικές χώρες. Τέτοια περι βάλλοντα μπορεί να είναι ολόκληρες τουριστικές περιοχές ή θέρετρα με οργανωμένες τουριστικές υποδομές ή συγκεκριμένες τουριστικές δρα στηριότητες. Κοινά χαρακτηριστικά τους αποτελούν η ανταπόκρισή τους στα εξειδικευμένα κίνητρα - ή ομάδες κινήτρων - των τουρι στών12 καθώς και η ενεργοποίηση τύπων κοινωνικότητας άμεσα συνυφασμένων με τα τυπολογικά χαρακτηριστικά των διαφορετικών ταξιδιών. Τα χαρακτηριστικά αυτά εξηγούν και τον ιδιαίτερο ρόλο που δια δραματίζει η τουριστική προσφορά, ο κατασκευαστής παραγωγός και πωλητής παρόμοιων περιοχών, υποδομών και δραστηριοτήτων, επι διώκοντας τόσο να ανταποκριθεί στα υπαρκτά κίνητρα της ζήτησης όσο και να ενεργοποιήσει νέα. 3. Οι διαδικασίες και τα χαρακτηριστικά της επικοινωνίας Οι διαδικασίες και τα χαρακτηριστικά της επικοινωνίας των τουριστών με τους ντόπιους αποτελούν μια δυναμική παράμετρο στη διαμόρφωση της κοινωνικότητας στον τουρισμό, και ένα πλήθος παραγόντων παίζει 11. 8, 2, σ. Annals 12. Βλ. Dann G , «Tourist Motivation: an Appraisal», Annals of Tourism Research, , Parrinelo G. L., «Motivation and anticipation in post industrial tourism», of Tourism Research, 20, 2, σ Βλ. Τσάρτας Π., Τουρίστες..., ό.π., σ

11 120 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ ρόλο στην τελική έκβαση αυτής της ιδιότυπης «συνάντησης». Τέτοιοι παράγοντες είναι:13 Οι προκατασκευασμένες από τη διαφήμιση εικόνες που έχουν, κυρίως, οι τουρίστες για την περιοχή ή τους κατοίκους της. Η αποσπασματική και μικρής διάρκειας μορφή αυτής της επικοι νωνίας, η οποία, παράλληλα, έχει συνήθως ένα δεδομένο «εμπορι κό» πλαίσιο. Τα στερεότυπα για τους «ξένους» που έχουν τόσο οι τουρίστες όσο και οι ντόπιοι, τα οποία επηρεάζουν αυτή την επικοινωνία. Οι διαφορές σε μια μεγάλη ομάδα χαρακτηριστικών τόσο των του ριστών όσο και των ντόπιων, όπως, π.χ., δημογραφικά, κοινωνικά, επαγγελματικά, οικονομικά, πολιτισμικά κ.λπ.. Η πρόθεση των τουριστών να «ενταχθούν» ουσιαστικά στον τρόπο ζωής της περιοχής που επισκέπτονται, όσο τουλάχιστον διαρκεί το ταξίδι τους. Το επίπεδο τουριστικής ανάπτυξης και οργάνωσης των υποδο μών της περιοχής που έχει αναδειχθεί σε καθοριστική παράμετρο των χαρακτηριστικών της επικοινωνίας τουριστών και ντόπιων. Όσο περισσότερο μαζικά αναπτυγμένη είναι μια τουριστική περιο χή, τόσο περισσότερο η επικοινωνία επηρεάζεται από τις οργανω τικές και εμπορικές παραμέτρους των συναλλαγών τουριστών ντόπιων στην περιοχή αυτή. Η αναζήτηση από τους τουρίστες εμπειριών, οι οποίες θα τους φέρουν σε αμεσότερη επικοινωνία με έναν διαφορετικό τρόπο ζωής από αυτόν που βιώνουν στην πατρίδα τους. Αυτό τους οδηγεί συχνά στο να είναι περισσότερο «δεκτικοί» σε μια επικοινωνία άμεση και χωρίς προκαταλήψεις με τους ντόπιους. Σ όλους τους παράγοντες οι οποίοι περιγράφηκαν, η επικοινωνιακή διάσταση είναι καθοριστική και επισημαίνει ότι η μορφή της κοινωνικότητας εξαρτάτάι από πολλές παραμέτρους, τόσο της ζήτησης (τουρίστες) όσο και της προσφοράς (ντόπιοι). Στη συνέχεια, παρου σιάζονται δύο ομάδες παραδειγμάτων κοινωνικότητας στον τουρισμό. Στην πρώτη περιλαμβάνονται παραδοσιακές όψεις του τουριστικού χώρου, και συγκεκριμένα τα θέρετρα μαζικού τουρισμού διακοπών, περιοχές φυσικού κάλλους, στις οποίες αναπτύσσονται ειδικές εναλ 13.. Βλ. Τσάρτας Π., Τουρίστες..., ό.π., σ , Urippendorf J., 1989, The holiday makers: Understanding the impact of leisure and travel, Λονδίνο, Heinemann, σ , Cohen E., 1972, «Towards a sociology of international tourism», Social Research, 39,1, o

12 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 121 λακτικές τουριστικές δραστηριότητες, καθώς και αγροτικοί παραδο σιακοί οικισμοί οι οποίοι λειτουργούν ως υποδοχείς τουριστών ειδικών και εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Στη δεύτερη περιλαμβάνονται σύγχρονες όψεις του τουριστικού χώρου, όπως θεματικά πάρκα, σύγ χρονα κατασκευασμένα τουριστικά χωριά, παράδοξα πολιτιστικά του ριστικά αξιοθέατα καθώς και ταξίδια δημιουργημένα με τη χρήση της τεχνολογίας. Β. ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Β1. Παραδοσιακές όψεις του τουριστικού χώρου: Τουριστικά θέρετρα, περιοχές φυσικού κάλλους, παραδοσιακοί αγροτικοί οικισμοί 1. Τουριστικά θέρετρα Η χωρική και λειτουργική διαμόρφωση των τουριστικών θερέτρων στοχεύει κατ αρχήν στην εξυπηρέτηση του πλέον διαδεδομένου προ τύπου τουριστικής κατανάλωσης: του οργανωμένου μαζικού τουρι σμού διακοπών. Αυτό σημαίνει ότι η διαμόρφωσή τους απευθύνεται σε έναν τύπο τουρίστα ο οποίος ζητά την τυποποίηση, τις οργανωμένες υπηρεσίες και τις υποδομές υψηλού επιπέδου με διεθνή standards. Στο πλαίσιο αυτό, το δομημένο περιβάλλον των τουριστικών θερέτρων κατασκευάστηκε για να εξυπηρετεί μεγάλο αριθμό καταναλωτών, οι οποίοι, από την πλευρά τους, αναζητούν όλα όσα συμβολικά τους θυμίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πρώτης κατοικίας τους ή ευρύτερα της περιοχής προέλευσής τους. Ουσιαστικά, τα τουριστικά θέρετρα αποτελούν προέκταση των χαρακτηριστικών του σύγχρονου αστικού κέντρου και ο τουρίστας απλώς μεταθέτει χωρικά τις κοινω νικές και καταναλωτικές του συνήθειες. Πρόκειται για τη συντηρητική εκδοχή της τουριστικής εμπειρίας, η οποία, στην περίπτωση αυτή, δεν αποτελεί παρά τη συνέχεια της καθημερινότητάς του όπως αυτή είναι διαμορφωμένη στο χώρο κατοικίας ή εργασίας του. Σ αυτά τα θέρετρα, το πρόγραμμα και η οργάνωση των τουριστικών δραστηριοτήτων ακολουθούν τα χαρακτηριστικά των λειτουργιών μιας μεγάλης επιχείρησης. Η κοινωνικότητα, σ αυτό το πλαίσιο, επηρεάζε ται από αυτή την «εργασιακή» οργάνωση των τουριστικών δραστηριο τήτων, η οποία, άλλωστε, αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό αυτού του τύπου των θερέτρων. Οι τουρίστες και οι ντόπιοι επικοινωνούν υπό συγκεκριμένους όρους σε ό,τι αφορά το χρόνο, το χώρο αλλά και τις

13 122 ΙΊΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ δραστηριότητες.14 Επί πλέον, οι ντόπιοι με τους οποίους έρχονται σε επαφή είναι συχνά μόνον αυτοί που εργάζονται στις τουριστικές επι χειρήσεις ή έχουν κάποια έμμεση σχέση με τον τουρισμό. Άρα, η επι κοινωνία περιορίζεται συνήθως ανάμεσα στους τουρίστες αφ ενός και στην ομάδα των ντόπιων αφ ετέρου οι οποίοι έχουν άμεση σχέση με τη λειτουργία του τουριστικού τομέα. Αμφισβητείται υπό αυτούς τους όρους η δυνατότητα μιας παρόμοιου τύπου επικοινωνίας ως βάσης ουσιαστικής επαφής και γνωριμίας των τουριστών με τους ντόπιους. Το ζήτημα, βέβαια, δεν συνδέεται μόνον με το πλαίσιο των υποδομών της προσφοράς, αλλά και με τα κίνητρα των τουριστών οι οποίοι επιλέγουν αυτόν τον τύπο τουρισμού. Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των τουριστών γνωρίζει τα*χαρακτηριστικά των προσφερομένων υποδομών και υπη ρεσιών πριν από την πραγματοποίηση του ταξιδιού. Η επιλογή τους γίνεται αιτία να μαζικοποιείται αυτός ο τύπος τουρισμού αλλά και να χαρακτηρίζεται από την παραγωγή καταναλωτικά,προκατασκευασμένων εμπειριών με στόχο ακριβώς την ανταπόκριση σ αυτή τη ζήτηση. Σε κάποιο βαθμό, άρα, η κοινωνικότητα η οποία αναπτύσσεται σ αυτά τα θέρετρα μπορεί να θεωρηθεί ένα κλασικό παράδειγμα της επέκτασης των λειτουργιών του μαζικού πληθυσμού στο χώρο του τουρισμού. Το διαμορφούμενο πλαίσιο της επικοινωνίας καθορίζεται από την επιδίωξη του διεθνοποιημένου τουριστικού τομέα να προσφέρει ένα «προϊόν» με πανομοιότυπα οργανωτικά και καταναλωτικά χαρακτηριστικά. Αυτό εξηγεί και το λόγο για τον οποίο οι τουρίστες που επισκέπτονται συστηματικά αυτά τα θέρετρα δυσκολεύονται τελικά, μέσα από τη γιγάντια επιχείρηση ομογενοποίησης, να διαφοροποιήσουν χωρικά την τελική επιλογή του τόπου όπου θα ταξιδέψουν. Θέρετρα με παρόμοια χαρακτηριστικά υπάρχουν, άλλωστε, «εμφυ τευμένα» σε θύλακες σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου. Αυτό ακρι βώς εξηγεί και το γιατί αυτές οι περιοχές ονομάστηκαν τουριστικά «γκέτο»,15 εφ όσον λειτουργούν ουσιαστικά με τις προδιαγραφές και τα χαρακτηριστικά ενός οργανωμένου ξενοδοχείου. Όσον αφορά τις κοι 14. Cazes G., 1988, «Tourisme enclavé, tourisme intégré: le grand débat de T amenagement touristique dans les pays en développement», Centre des Hautes Etudes Touristiques - Série C, No. 59, Αιξ-αν Προβάνς, σ. 3-13, Nettekoven L., 1979, «Mécanismes des échanges culturels réciproques», στο De Kadt Em. (επιμ.), Tourisme: Passeport pour le developpememt?, Παρίσι, Banque Mondiaie-UNESCO, σσ. 136,137, Mathieson A., Wall E., Tourism: Economie, ό.π., σ Βλ. Jafari J., 1974, «Socio-Economic Cost of Tourism to Developing Countries», Annals of Tourism Research, 1(3), σ

14 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 123 νωνικές σχέσεις τουριστών-ντόπιων, αυτές επηρεάζονται άμεσα από την επαγγελματική διάρθρωση του τουριστικού τομέα στα τουριστικά θέρε τρα, ο οποίος τείνει να παράγει μεγάλο ποσοστό των οικογενειακών εισοδημάτων των κατοίκων των περιοχών. Μ αυτόν τον τρόπο, ο τουρίστας και ο ντόπιος γίνονται ουσιαστικά οι δύο πόλοι μιας σχέσης «αγοραστή - πωλητή», όπου η ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση της επικοινωνίας τους απουσιάζει, δίνοντας τη θέση της στους όρους και τις προϋποθέσεις μιας εμπορικής ανταλλαγής. Συμπερασματικά, στο τεχνο λογικά σύγχρονο περιβάλλον των θερέτρων αναπτύσσονται οι κατάλ ληλες συνθήκες που αναδεικνύουν την κλασική εμπορική διάσταση του σύγχρονου τουρισμού. 2. Περιοχές φυσικού κάλλους με δραστηριότητες ειδικού και εναλλακτικού τουρισμού Η δεκαετία του 70 αποτέλεσε το έναυσμα στις αναζητήσεις για ένα δια φορετικό - ή πιο ενταγμένο ή αειφορικό - πρότυπο τουριστικής ανά πτυξης. Παράλληλα, ήταν η εποχή όπου άρχισε μια αμφισβήτηση της έννοιας του τουριστικού πόρου, ο οποίος έως τότε συνδεόταν εννοιολογικά μόνον με περιοχές υψηλού πολιτιστικού ή περιβαλλοντικού ενδια φέροντος. Σ αυτό το πλαίσιο αναπτύσσεται μια ποικιλία δραστηριοτή των εναλλακτικού τουρισμού (οικοτουρισμός, περιπατητικός τουρισμός, ορεινός τουρισμός, τουρισμός στο ύπαιθρο, αθλητικός τουρισμός κ.ά.), οι οποίες, στο σύνολό τους, σχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον και απαιτούν για την πραγματοποίησή τους παρεμβάσεις σε αυτό.16 Μ αυτόν τον τρόπο, το νέο αυτό πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης εδραιώνεται σε έναν πολύ μεγάλο αριθμό περιοχών του κόσμου, οι οποίες, «χρησιμοποιώντας» το περιβάλλον ως φυσικό υποδοχέα των δραστηριοτήτων αυτών, επιδιώκουν να αποκομίσουν κάποια οφέλη από τη δυναμική ζήτηση που υπάρχει την τελευταία δεκαπενταετία, οπότε και το θέμα του περιβάλλοντος έγινε ζήτημα αιχμής για το σύγ χρονο άνθρωπο. Παράμετρος καθοριστική σ αυτή την πολιτική είναι η προβολή των περιοχών αυτών ως ιδανικού περιβάλλοντος για την ανά πτυξη μιας δημιουργικής κοινωνικότητας στη διάρκεια των ταξιδιών. Η 16. Βλ. Lane Β., 1993, Tourism strategies and rural development: a review for the OECD, Μπρίστολ, Univercity of Bristol, σ. 4-15, Pearce D., 1992, «Alternative tourism: Concepts, classifications and questions», στο Smith V.L., Eadington W.R. (επιμ.), Tourism alternatives: Potentials and problems in development of tourism, Φιλαδέλφεια, University of Pennsylvania Press, σ , Weiler B., Hall C.M. (επιμ.), 1990, Special interest tourism, Belhaven Press.

15 124 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ κοινωνικότητα αυτή είναι αποτέλεσμα κατ αρχήν της ισόρροπης έντα ξης των τουριστικών δραστηριοτήτων στην τοπική περιβαλλοντική και κοινωνικοοικονομική δομή. Αποτελεί δε, σε ένα δεύτερο επίπεδο, το αποτέλεσμα των κινήτρων των τουριστών, οι οποίοι αναζητούν σ αυτές τις περιοχές ουσιαστικότερη επαφή με τη φύση απορρίπτοντας το μαζικό πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης. Προϋπόθεση, βέβαια, για να επιτευχθεί αυτή η ποιοτικότερη τουριστική εμπειρία είναι προς αυτήν την κατεύθυνση να συμβάλει και η τουριστική προσφορά. Σ αυτό το πλαίσιο, θεωρείται ότι σ αυτές κυρίως τις περιοχές μπορούν να ανα πτυχθούν τουριστικές δραστηριότητες «αειφορικού»17 χαρακτήρα, οι οποίες συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος και μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας περισσότερο ισόρροπης επικοινωνίας ανά μεσα στους τουρίστες και τους ντόπιους. Συμπερασματικά, καθορι στικής σημασίας ζήτημα στην ενεργοποίηση αυτής της διαφορετικού τύπου κοινωνικότητας αποτελεί η προώθηση ενός εναλλακτικού αειφορικού προτύπου τουριστικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο, το οποίο θα στηρίζεται σε δραστηριότητες σχετικές με τη φυσιολατρία. Η αναζήτηση, όμως, τουριστικών εμπειριών, οι οποίες έχουν ως βασικό κίνητρο τη φυσιολατρία και την οικολογία, αμφισβητείται θεω ρούμενη ότι αποτελεί ικανή προϋπόθεση ανάπτυξης προτύπων αειφορικού τουρισμού, τα οποία αποτελούν με τη σειρά τους το ιδανικό πλαίσιο ενεργοποίησης μιας αμοιβαία ωφέλιμης επικοινωνίας ανάμεσα στους τουρίστες και στους ντόπιους. Η αμφισβήτηση αυτή επικεντρώ νεται στα ακόλουθα ζητήματα: Η πορεία ανάπτυξης αυτών των περιοχών ήταν συχνά το ίδιο άναρ χη και απρογραμμάτιστη μ αυτή των οργανωμένων τουριστικών θερέτρων, με αποτέλεσμα να ακολουθούν - σε άλλη κλίμακα - και οι αντί στοιχες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ο τύπος του «εναλλακτικού» τουρίστα κινείται συχνά μέσα από κίνητρα που συνδέονται με τη μόδα και με καταναλωτικά πρότυπα της εποχής, με αποτέλεσμα να διαμορφώνονται κοινωνικές και επαγ γελματικές σχέσεις στην περιοχή, οι οποίες προσομοιάζουν με αυτές των περιοχών του οργανωμένου μαζικού τουρισμού. 17. Βλ. Τσάρτας Π., 1996, «Αειφορική ανάπτυξη και τουρισμός: Προβληματισμοί και προτάσεις για έναν διαφορετικό τύπο ανάπτυξης», στο Λάσκαρις Κ. (επιμ.), Sustainable development: Θεωρητικές προσεγγίσεις μίας κρίσιμης έννοιας, Αθήνα, Παπασωτηρίου, σ , De Kadt Em., «Making the alternative sustainable: Lessons from development for tourism», στο Smith V.L., Eadington W.R. (επιμ.), Tourism alternatives..., ό.π., σ

16 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 125 Η επέκταση της τουριστικής ανάπτυξης σε ολοένα και περισσότερες περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές του κόσμου δεν συνοδεύτηκε από τη διαμόρφωση αντίστοιχων θεσμών διαχείρισης και ελέγχου της του ριστικής ανάπτυξης. Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε σε πολλές πλέον περιπτώσεις μια μαζικοποίηση της «εναλλακτικής» τουριστικής ανά πτυξης, γεγονός που οδηγεί και σε αντίστοιχες μορφές κοινωνικότητας σ αυτές τις περιοχές. 3. Παραδοσιακοί αγροτικοί οικισμοί Η τάση για επιστροφή στο παραδοσιακά δομημένο περιβάλλον και η αντίθεση με το πρότυπο του μαζικού οργανωμένου τουρισμού οδήγησαν, την τελευταία εικοσαετία, σε μια εντυπωσιακή ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων σε παραδοσιακούς Οικισμούς του αγροτικού χώρου σε όλο τον κόσμο. Η τάση αυτή ενισχύθηκε με την ανάδειξη πολλών στοι χείων και χαρακτηριστικών του αγροτικού πολιτισμού σε τουριστι κούς πόρους μεγάλης ελκυστικότητας, την τελευταία εικοσαετία. Έτσι, οι οικισμοί αυτοί προστέθηκαν στη μεγάλης ποικιλίας ομάδα των του ριστικών περιοχών του κόσμου με συνέπειες διφορούμενες. Αρχικά, η μεγάλη πλειονότητα των οικονομικά ενεργών αγροτών, που εργάζονταν σ αυτές τις περιοχές, είτε στρέφονται προς τα τουριστικά επαγγέλμα τα εγκαταλείποντας τον πρωτογενή τομέα είτε διατηρούν την αγροτική απασχόληση ως δεύτερο επάγγελμα, διαμορφώνοντας μια αγροτική οικονομία «βιτρίνας», στην οποία πλειοψηφούν οι κατ όνομα αγρότες, οι οποίοι, στην πραγματικότητα, αντλούν το μεγάλο ποσοστό του εισο δήματος τους από τον τουρισμό.18 Σε ένα δεύτερο επίπεδο, οι παραγωγικές και κοινωνικές δραστη ριότητες σ αυτές τις περιοχές προσαρμόζονται σταδιακά στις απαιτή σεις της τουριστικής ζήτησης συγκροτώντας μια ιδιόμορφη κοινωνική δομή, στην οποία συνυπάρχουν συχνά αντιτιθέμενα χαρακτηριστικά της αστικής και της αγροτικής κοινωνικής δομής.19 Τέλος, αναφορικά με τα 18. Βλ. Τσάρτας Π., 1991, Τουρισμός καί αγροτική πολυδραστηριότητα: Μελέτη III. Έρευνα για τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της Απασχόλησης, Αθήνα, ΕΚΚΕ. 19. Βλ. Τσάρτας Π., «Διεθνείς τάσεις ανάπτυξης του τουρισμού στον χώρο της Μεσο γείου και επιπτώσεις στους παραδοσιακούς και ιστορικούς οικισμούς: Προβλήματα και διλήμματα», στο Πρακτικά Διεθνούς Συνάντησης (ΥΠΕΧΩΔΕ-UNESCO-YnnO-EOT), Επιπτώσεις του τουρισμού στους παραδοσιακούς και ιστορικούς οικισμούς των χωρών της Μεσογείου και της Ν. Ευρώπης, σ , Τσάρτας Π., «Ο αγροτοτουρισμός και η συμ βολή του στην διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς των χωρών της Ευρώπης», ανα κοίνωση σε Διεθνές συνέδριο Υπουργείου Γεωργίας-UNESCO, Μυτιλήνη, Ιούλιος 1997.

17 126 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ χωρικά χαρακτηριστικά και τις αντίστοιχες λειτουργίες των οικισμών αυτών, επισημαίνεται ότι οι οικισμοί αυτοί τείνουν να λειτουργούν ως ένα ιδιότυπο οικιστικό σύνολο με κυρίαρχο χαρακτηριστικό την ανά πτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων. Το παραδοσιακά δομημένο περι βάλλον, το οποίο αποτέλεσε και τον πόλο έλξης της περιοχής, λει τουργεί υπό αυτή την έννοια ως μια σύνθετη χωρική ενότητα, οι λει τουργίες και τα χαρακτηριστικά της οποίας αφ ενός δεν διαφέρουν από ένα σύγχρονο τουριστικό χωριό και αφ ετέρου συχνά δίνουν την εντύ πωση μιας επιμελημένης σκηνοθεσίας. Σ αυτό το πλαίσιο, οι μορφές κοινωνικότητας οι οποίες ενεργοποιούνται σ αυτούς τους οικισμούς έχουν συνήθως δύο κεντρικές τάσεις: Η πρώτη σχετίζεται με τον οργανωμένο μαζικό τουρισμό και οδη γεί πολλούς τουρίστες στην αναζήτηση σ αυτούς τους οικισμούς υπη ρεσιών και δραστηριοτήτων ενός τουριστικού θερέτρου. Η τάση αυτή ενισχύεται από τη μεγάλη αύξηση των ταξιδιών μικρής διάρκειας οργανωμένων ή μη - προς οικισμούς με παρόμοια χαρακτηριστικά, την τελευταία δεκαπενταετία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η «ανταπόκριση» των ντόπιων σ αυτόν τον τύπο ζήτησης και οι διαδι κασίες σταδιακής προσαρμογής τους στα νέα δεδομένα της μετατροπής των παραδοσιακών οικισμών σε «τουριστικά χωριά». Κυρίαρχο χαρα κτηριστικό σ αυτή την πορεία είναι το γεγονός ότι το νόημα και τα στοιχεία των δραστηριοτήτων του αγροτικού χώρου μετατρέπονται σε προϊόντα προς κατανάλωση από τους τουρίστες. Η δεύτερη σχετίζεται με τις ειδικές και εναλλακτικές μορφές και συνδέεται με ορισμένα βασικά κίνητρα των τουριστών, οι οποίοι τις επι λέγουν. Τα κίνητρα αυτά είναι: η φυσιολατρία, η γνωριμία με την αγροτική παράδοση και τον πολιτισμό, η διαμονή σ ένα παραδοσιακά δομημένο περιβάλλον, οι «ενεργητικές» διακοπές, οι αθλητικές και οικολογικές δραστηριότητες στη φύση, κ.λπ.. Στην περίπτωση αυτή, τα χαρακτηριστικά της κοινωνικότητας, η οποία αναπτύσσεται, καθο ρίζονται από τη δυναμική ή μη ανάπτυξη εξειδικευμένων υποδομών και υπηρεσιών που θα ανταποκρίνονται σ αυτά τα κίνητρα. Πρόκειται σε κάθε περίπτωση για μορφές κοινωνικότητας, στις οποίες οι τουρίστες με τους ντόπιους έχουν μια επικοινωνία «πρόσωπο με πρόσωπο», όπως συμβαίνει στις περιοχές, οι οποίες δέχονται για πρώτη φορά τουρίστες και σταδιακά αναπτύσσονται και οργανώνονται, χωρίς, όμως, να αλλάζουν ριζικά και καταλυτικά τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά τους.

18 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 127 Γ. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ, ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΧΩΡΙΑ, ΙΔΙΟΤΥΠΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΕΝΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ 1. Θεματικά πάρκα Τα θεματικά πάρκα αναπτύσσονται αλματωδώς την τελευταία εικοσα ετία, προσθέτοντας ένα νέο ιδιόμορφο τουριστικό «περιβάλλον» στα πολλά που ήδη προϋπήρχαν. Σ αυτή την περίπτωση, ο χώρος διαμορ φώνεται με βάση δραστηριότητες και υποδομές που σχετίζονται με ένα θέμα, όπως, π.χ., οι ιστορίες κινουμένων σχεδίων του Ντίσνεϋ, η τεχνο λογία του μέλλοντος, οι αθλητικές δραστηριότητες στο νερό, η εξιστόρηση της ζωής μιας ιστορικής προσωπικότητας, η περιγραφή μιας ιστο ρικής περιόδου κάποιας περιοχής κ.ά.. Στα πάρκα αυτά,20 ο τουρί στας ζει σε ένα τεχνητά κατασκευασμένο και ιδανικά απομονωμένο από τη σκληρή κοινωνική πραγματικότητα περιβάλλον και έχει τη δυνατότητα να κάνει ταξίδια σε λίγα λεπτά στο παραμύθι, στην ιστορία ή στη νοσταλγία, δηλαδή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει. Μ αυτόν τον τρόπο, το θεματικό πάρκο καταλήγει να είναι ο χώρος του απόλυτου παιχνιδιού, όπου η απόδραση στο χώρο της φαντασίας και του ονείρου είναι το ζητούμενο για τους σύγχρονους καταναλωτές της μεταβιομη χανικής κοινωνίας. Πρόκειται, βέβαια, για μια δραπέτευση υπό όρους και με ημερομηνία λήξεως, ένα είδος ταξιδιού στον «παγωμένο» χρόνο που προσφέρει στις ποικίλες εκδοχές του το θεματικό πάρκο, επιδιώ κοντας την ικανοποίηση των τουριστών που αδιαφορούν για την αυθε ντικότητα της τουριστικής εμπειρίας ή για κλασικές ή παραδοσιακές ταξιδιωτικές εμπειρίες. Τα χαρακτηριστικά της κοινωνικότητας, άρα, συνδέονται άμεσα, στην περίπτωση των θεματικών πάρκων, με τις σύγ χρονες καταναλωτικές διαστάσεις των τουριστικών ταξιδιών. Ο του ρίστας αναζητάει το παιχνίδι στα πλαίσια μιας προκατασκευασμένης τουριστικής υποδομής όπου οι ντόπιοι συνήθως δεν υπάρχουν ή, απλώς, είναι εργαζόμενοι αυτοί οι οποίοι υποδύονται τους ντόπιους. Η κοινωνικότητα αφορά, άρα, αποκλειστικά τους «αγοραστές» αυτής της εμπειρίας, δηλαδή τους τουρίστες, οι οποίοι επιζητούν δεδομένα κατα ναλωτικά χαρακτηριστικά σ αυτήν τους την επιλογή. Ιδιαίτερης σημα 20. Βλ. Eyssartel A.Μ.. Rochette B., 1992, Des mondes inventés: Les parcs à thème, Παρίσι, Editions de la Villette, Moore A., «Walt Disney World: bounder ritual spase and the playful pilfrimage center», Anthropological Quarterly, 53, 4, σ

19 128 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ σίας ζήτημα αποτελεί το γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό θεματικών πάρκων απευθύνεται στα παιδιά. Διαμορφώνεται, μ αυτόν τον τρόπο, και μια ιδιαίτερη καταναλωτική συνείδηση - σχετική με τις επιλογές των ταξιδιών - σ αυτή την ειδική ομάδα τουριστών-καταναλωτών. Παράλ ληλα, όμως, ενισχύεται και μια τάση η οποία θέλει διαρκώς και περισ σότερο να συνδέεται η τουριστική εμπειρία με τεχνολογικά κατασκευ ασμένες υποδομές, όπου κυριαρχεί η καταναλωτική διάσταση του του ριστικού ταξιδιού. 2. Σύγχρονα κατασκευασμένα τουριστικά χωριά Πρόκειται ουσιαστικά για μια σύγχρονη εκδοχή των θεματικών πάρκων, η οποία, την τελευταία δεκαετία, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία στις ανα πτυγμένες χώρες του κόσμου. Τα χωριά αυτά αποτελούν ένα νέο σύνθετο (φυσικό και δομημένο) προκατασκευασμένο περιβάλλον που χαρακτη ριστικό του είναι η προβολή της στερεότυπης εικόνας των περιοχών του ρισμού διακοπών. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από μπανγκαλόους, οργανωμένη αγορά, θερμαινόμενες πισίνες, πυκνή εξωτική βλάστηση και κλειστοί χώροι εστίασης και αναψυχής στους οποίους επικρατεί μέση θερμοκρασία 23 C. Σε πολλά παρόμοια χωριά,21 μάλιστα, γίνεται προ σπάθεια να προβληθούν αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της Μεσογείου ή να διαμορφωθεί μια σύνθετη διακόσμηση η οποία θυμίζει νησιά του Ειρηνικού. Το καλό κλίμα και το εξωτικό ντεκόρ καθίστανται, μ αυτόν τον τρόπο, τα σημειολογικά αναγνωρίσιμα στοιχεία που προβάλλουν στον τουρίστα την εικόνα των εξωτικών διακοπών αλλά σε απόσταση μόνο μιας ή δύο ωρών από την πόλη που κατοικεί και, το κυριότερο, για όλο το χρόνο. Το εγχείρημα θα μπορούσε να θεωρηθεί μια προσπάθεια «μεταφοράς» της τουριστικής περιοχής - αλλά και της αντίστοιχης εμπειρίας - κοντά στο σπίτι του τουρίστα-καταναλωτή, ο οποίος πλέον δεν χρειάζεται να μετακινείται ουσιαστικά για να ταξιδέψει, εφ όσον η εμπειρία που αναζητάει βρίσκεται δίπλα του, έστω και αν έχει όλα τα χαρακτηριστικά της «σκηνοθετημένης αυθεντικότητας». Παρά το γεγονός ότι αυτή η περίπτωση υποδομών παραμένει αρκε τά περιορισμένη σε έκταση, η τάση ανάπτυξής της είναι δυναμική και, σ αυτό το πλαίσιο, η αναζήτηση των χαρακτηριστικών της κοινωνικότη 21. Βλ. Fachè Ν., «Is the seasonal character of tourism beyond the immediate control of business?», στο Laboratoire d Ethnologie - Univercité de Nice, Le tourism international entre tradition et modernité, Actes du Colloque International, Νίκαια, Νοεμβρίου 1992, σ

20 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 129 τας που αναπτύσσεται σε παρόμοια χωριά έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τρεις, κυρίως, παραμέτρους επισημαίνουμε στη διαμόρφωση αυτού του τύπου κοινωνικότητας: Ο τουρίστας-καταναλωτής είναι και πάλι ο μόνος που βιώνει αυτή την κοινωνικότητα, εφ όσον, ουσιαστικά, αγοράζει τη χρήση ενός συγκεκριμένου πακέτου υποδομών, υπηρεσιών και δραστηριοτήτων. Η καταναλωτική διάσταση είναι έντονη, αποκτά δε και εξειδικευμένα χαρακτηριστικά, εφ όσον το προϊόν, το οποίο αγοράζεται, ανα τρέπει ουσιαστικά δεδομένα της ταξιδιωτικής εμπειρίας, όπως είναι η μετακίνηση, η γνωριμία με έναν άλλο τόπο, η επικοινωνία με άλλους ανθρώπους ή πολιτισμούς κ.λπ.. Ο ρόλος της τεχνολογίας είναι καθο ριστικός, επίσης, στη «μεταφορά», ουσιαστικά, της τουριστικής περιο χής στον τόπο κατοικίας των τουριστών. Ο τρόπος λειτουργίας αυτών των τουριστικών χωριών έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τις παραθεριστικές περιοχές ή κατοικίες, γεγονός που επηρεάζει την κοινωνικότητα η οποία αναπτύσσεται σ αυτά: η επανάληψη, η περιοδικότητα αλλά και τα κοινά κίνητρα των ταξιδιών μπορεί να αποτελούν παράγοντες διαμόρφωσης μιας ικανο ποιητικής επικοινωνίας ανάμεσα στους τουρίστες. Πρόκειται, άρα, για μια κοινωνικότητα με καταναλωτικά χαρακτη ριστικά αλλά και με ενδιαφέρουσες - επικοινωνιακά - διαστάσεις. 3.Ιδιότυπα τουριστικά προϊόντα Η προώθηση της άποψης, τα τελευταία χρόνια, ότι «όλα είναι πολιτι σμός» βρήκε στο χώρο του τουρισμού άμεση εφαρμογή με την κατασκευή και προβολή μιας ομάδας ειδικών τουριστικών υποδομών σύνθετου τύπου σε ό,τι αφορά τις προσφερόμενες δραστηριότητες και υποδομές. Πρόκειται συνήθως για ειδικά τουριστικά αξιοθέατα (μουσεία κ.λπ.), χωρικές ενότητες των οποίων άλλαξε η χρήση και οι οποίες αποτελούν πλέον τουριστικά αξιοθέατα. Μ αυτόν τον τρόπο, στην κοινωνία του θεάματος ο μεταμοντέρνος καταναλωτής-τουρίστας - και ιδιαίτερα αυτός που έχει πολλές εμπειρίες - αναζητά τα πλέον παράδοξα ταξιδιωτικά βιώματα,22 επισκεπτόμενος το μουσείο των κελιών της Γκεστάπο στο Βερολίνο, το μουσείο των αιχ μαλώτων πολέμου στη Σιγκαπούρη, τις φυλακές του Αλκατράζ στην Νέα 22. Βλ. Urry J., 1992, The tourist gaze: Leisure and travel in contemporary societies, Λονδίνο, Sage, σ , Τσαλίκογλου Φ., 1994, Ψυχολογικά: Οι παγίδες του αυτονόητου, Αθήνα, Πλέθρον, σ , Τσάρτας Π., «Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις στα...», ό.π..

21 130 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ Υόρκη, το μουσείο της λέπρας στο Μπέργκεν, τα σκηνικά της σαπου νόπερας Κορονέϊσον Στρητ στο Λονδίνο ή το σκουπιδότοπο της Νέας Υόρκης. Ο τουρισμός, άρα, λειτουργεί ως μηχανισμός μετατροπής του οποιουδήποτε πολιτιστικού πόρου σε προϊόν προς κατανάλωση, σε μια κοινωνία που δείχνει πρόθυμη να καταναλώσει καθετί που είναι «παράδοξο», «νέο» ή «τεχνολογικά προηγμένο». Στο σημείο αυτό μπορούμε να επισημάνουμε ότι η κοινωνικότητα επηρεάζεται άμεσα και δυναμικά από τα κίνητρα τα οποία οδηγούν στην αναζήτηση παρόμοιων παράδοξων εμπειριών. Εκτός από τη σαφή επιρ ροή των σύγχρονων καταναλωτικών προτύπων, πρέπει να επισημανθούν δύο ακόμη δυναμικές παράμετροι: η πρώτη συνδέεται με τα ψυχολογι κά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης ειδικής ομάδας τουριστών και η δεύτερη με την πολιτισμική σημασία, που έχουν απο κτήσει παρόμοια προϊόντα ως στοιχεία των σύγχρονων ταξιδιών με διά φορους τρόπους (δραστηριότητες, υποδομές, υπηρεσίες ή εμπειρίες). Πρόκειται, άρα, και πάλι για μια μονοσήμαντη κοινωνικότητα, η οποία αφορά αποκλειστικά τους τουρίστες-καταναλωτές και σηματοδοτείται από τις εξελίξεις στη σύγχρονη κοινωνία της κατανάλωσης. 4. Τεχνολογικά δημιουργημένα τουριστικά «ταξίδια» Πρόκειται για πολύ πρόσφατη εξέλιξη, η οποία ακόμη βρίσκεται σε ερευ νητικό στάδιο αλλά φαίνεται ότι πολύ σύντομα θα οδηγήσει στην κατα σκευή τεχνολογικών «ταξιδιών», είτε από τους ίδιους τους τουρίστες είτε από εταιρείες, οι οποίες θα τα προωθούν ως σύγχρονα τουριστικά προϊόντα.23 Οι πρόσφατες εφαρμογές της εικονικής πραγματικότητας θα επι τρέπουν στον τουρίστα να πραγματοποιεί φανταστικά ταξίδια μέσα από την οθόνη του υπολογιστή του, και βέβαια χωρίς να μετακινηθεί από το σπίτι του. Ο χρόνος και το κόστος αυτών των «ταξιδιών» είναι καθο ριστικοί παράγοντες για τη μαζικοποίησή τους, ενώ τα χαρακτηριστικά ενός παρόμοιου «ταξιδιού» καθώς και η αυθεντικότητα της όποιας ταξιδιωτικής εμπειρίας συνδέονται άμεσα με τις ατομικές καταναλω τικές επιλογές και τη συνθετική ικανότητα του τουρίστα-καταναλωτή σε 23. Βλ. Stipanuk D.M., 1993, «Tourism and technology: interactions and implication», Tourism Management, 14, 3, o , Shafer E., 1989, «Future encounters with science and technologies», Journal of Travel Research, 27, 4, Poon Aul., 1988, «Tourism and interactions technologies», Annals of Tourism Research, 15, 4, o

22 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 131 ένα βραχυπρόθεσμο μέλλον. Σε κάθε περίπτωση, η επικοινωνιακή παρά μετρος -σημαντική σε πολλούς κλασικούς τύπους τουριστικών ταξιδιών - θα αποκτήσει ένα εντελώς νέο νόημα σ αυτά τα τεχνολογικά δημιουργημένα «ταξίδια». Ουσιαστικά, η ίδια η έννοια της κοινωνικότητας απουσιάζει ή ακυρώνεται σ αυτόν τον τύπο ταξιδιών, με αποτέλεσμα ο τουρίστας να «επικοινωνεί» τεχνητά με τον τόπο προορισμού. Τα «ταξίδια» αυτά θα οδηγήσουν σε διαρκώς και μεγαλύτερη απο μόνωση το σύγχρονο άνθρωπο, ανατρέποντας πολλά από τα επικοινωνιακά και κοινωνικά δεδομένα του τουρισμού. Η φαντασία θα υποκαταστήσει το αυθεντικό ταξιδιωτικό βίωμα, με συνέπεια ένα τελείως δια φορετικό νόημα στις έννοιες «τουρισμός» και «τουριστικό ταξίδι». ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΣΥΝΟΨΗ 1. Παραμένουν ισχυροί οι κλασικοί τύποι κοινωνικότητας, οι οποί οι ενεργοποιούνται στα παραδοσιακά τουριστικά θέρετρα και σχετίζο νται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τουριστικών ταξιδιών οργα νωμένου τύπου. Ο τύπος αυτής της κοινωνικότητας μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάζεται καθοριστικά από την εμπορική διάσταση του τουρισμού διακοπών σε περιοχές με οργανωμένες υποδομές: οι ντόπιοι, άμεσα ή έμμεσα, «πωλούν» και οι τουρίστες «αγοράζουν» υποδομές, υπηρεσίες και εμπειρίες. 2. Η αναζήτηση των ειδικών και εναλλακτικών μορφών τουρισμού ενεργοποίησε, κυρίως, δύο τύπους κοινωνικότητας: Ο πρώτος έχει πολλά από τα χαρακτηριστικά αυτής που ανα πτύσσεται στα παραδοσιακά τουριστικά θέρετρα και συνδέεται με τις ομάδες τουριστών, οι οποίοι, απλώς, αναζητούν ένα νέο τουριστικό προϊόν, χωρίς να ενδιαφέρονται και για μια διαφορετικού τύπου ταξι διωτική εμπειρία από αυτή που προσφέρει ο κλασικός τουρισμός δια κοπών. Ο δεύτερος, αντίθετα, αφορά τουρίστες, οι οποίοι αναζητούν στο ταξίδι, σε περιοχές με τέτοιες υποδομές, μια αυθεντική εμπειρία, η οποία συνδέεται με τα ειδικότερα κίνητρα που οδηγούν σ αυτό. Στην περίπτωση αυτή, η κοινωνικότητα έχει περισσότερο το χαρακτήρα μιας συνάντησης με στόχο την αμεσότερη γνωριμία μεταξύ ανθρώπων και πολιτισμών. 3. Στα σύγχρονα τουριστικά «προϊόντα» (θεματικά πάρκα, σύγχρο να κατασκευασμένα χωριά και ιδιότυπα τουριστικά αξιοθέατα) ανα πτύσσονται τύποι κοινωνικότητας, οι οποίοι επηρεάζονται κυρίαρχα

Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Emtì. Κοιν. Ερευνών, 96-97, 1998, 111-132 Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο αυτό εξετάζεται αρχικά η σχέση της κοινωνικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΟΣΙΑ Α;\θΟΠΟΎΊ\ΟΥ - ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΟΥΦΑΡΗΣ - ΓEΩΡΓlOΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΟΙ"ΔΗ - θεοδωροσ ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ - lωa!'\:\hσ θεοχαροπουλοσ ΑΘΑ:\ΑΣΙΟΣ ΚΙΖΟΣ -

ΘΕΟΔΟΣΙΑ Α;\θΟΠΟΎΊ\ΟΥ - ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΟΥΦΑΡΗΣ - ΓEΩΡΓlOΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΟΙΔΗ - θεοδωροσ ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ - lωa!'\:\hσ θεοχαροπουλοσ ΑΘΑ:\ΑΣΙΟΣ ΚΙΖΟΣ - ΘΕΟΔΟΣΙΑ Α;\θΟΠΟΎΊ\ΟΥ - ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΟΥΦΑΡΗΣ - ΓEΩΡΓlOΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΟΙ"ΔΗ - θεοδωροσ ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ - lωa!'\:\hσ θεοχαροπουλοσ ΑΘΑ:\ΑΣΙΟΣ ΚΙΖΟΣ - ΥιΑΡΙΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ ΛΟΗΣ ΛΑ\lΠΡΙΛΝΙΔΗΣ - ΚΩΝΣΤΑΝηΝΟΣ ΛΙΑlηl\οΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................. 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1: Ο σύγχρονος τουρισμός και η Ελλάδα ως προορισμός................................ 25 1.1 Το φαινόμενο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

1.8.2 Η δεύτερη περίοδος: 1970-1975 έως 2000 (Β ). Διείσδυση του «ποιοτικού κριτηρίου»

1.8.2 Η δεύτερη περίοδος: 1970-1975 έως 2000 (Β ). Διείσδυση του «ποιοτικού κριτηρίου» Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 ΜΕΡΟΣ A. Το τουριστικό φαινόμενο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Διαχρονική επισκόπηση των εξελικτικών φάσεων... 19 1.1 Η αρχαιότητα... 20 1.1.1 Τα ξενοδοχειακά καταλύματα... 23 1.2 Ο Μεσαίωνας...

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ 1 2 ΕΙΝΑΙ: ένας ουσιαστικός τρόπος να συμπληρώνει η οικογένεια το εισόδημά της όλο το χρόνο ένας τρόπος να βρουν απασχόληση οι νέοι, οι αγρότισσες, οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση των on-line reviews των ξενοδοχείων στην εμπειρία των τουριστών από τα ξενοδοχεία»

«Η επίδραση των on-line reviews των ξενοδοχείων στην εμπειρία των τουριστών από τα ξενοδοχεία» «Η επίδραση των on-line reviews των ξενοδοχείων στην εμπειρία των τουριστών από τα ξενοδοχεία» Ονοματεπώνυμο:Ζαχίλα Αφροδίτη Σειρά:8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Σιώμκος Γεώργιος Δεκέμβριος 2011 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Πρόεδρος Ελληνικού Δικτύου LEADER Γενικός Δ/ντής Αναπτυξιακής Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Leonardo da Vinci Mobility

Leonardo da Vinci Mobility Leonardo da Vinci Mobility Παραγωγή και Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων LLP-LdV-IVT-08-CY-167818 21/02/2009 έως 07/03/2009 Πρόγραμμα κινητικότητας μεταξύ: Τεχνικής και Γεωργικής Σχολής Αυγόρου Επαγγελματικού

Διαβάστε περισσότερα

περιοχή Ζουαρά της Τυνησίας (Société d Etudes, de Développement et d Aménagement de la Zone de Zouaraa).

περιοχή Ζουαρά της Τυνησίας (Société d Etudes, de Développement et d Aménagement de la Zone de Zouaraa). Το έργο με τίτλο Μεσογειακή Ταυτότητα: Νέα τουριστικά προϊόντα και βιώσιμος τουρισμός, το οποίο χρηματοδοτείται από την Κοινοτική Πρωτοβουλία INTERREG III B MEDOCC 2000 2006. Το έργο είναι διακρατικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009 Νέες ευκαιρίες για αλλαγή επιχειρηματικού προφίλ των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση στο

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας 1. Εισαγωγή 2. Στόχοι Μεταπτυχιακού Προγράμματος 3. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου 1 ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου Στη Μεσόγειο (και μάλιστα σε Ισπανία, Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Μάλτα, Τυνησία

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 5 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΙΟΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟ Το αγροτουριστικό προϊόν Για το ευρύ κοινό, µέχρι πρόσφατα, οι δραστηριότητες που αναπτύσσονταν στο

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε;

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; ShMILE II ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; Alpha MENTOR Αναστασία Χατζηνικολάου Αρχιτέκτων Περιβαλλοντολόγος Σοφία Ναταλία Μποέμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Ηράκλειο 27-28/11/2014

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Ηράκλειο 27-28/11/2014 «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» Ηράκλειο 27-28/11/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ http://phoenix-crete.org/ Ο ρόλος της Γεωργίας και Κτηνοτροφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Ανταποκρινόμενη στην διεθνή τάση για διεύρυνση και διαφοροποίηση του τουριστικού της προϊόντος, τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα προσφέρει ελκυστικά πακέτα και υπηρεσίες εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Εναλλακτικός

Διαβάστε περισσότερα

Marathon Data Systems 22ή Πανελλαδική συνάντηση Χρηστών GIS

Marathon Data Systems 22ή Πανελλαδική συνάντηση Χρηστών GIS Marathon Data Systems 22ή Πανελλαδική συνάντηση Χρηστών GIS ΑΘΗΝΑ 2014 2 3 1) να διαπιστώσει τις αλλαγές που υπέστη ο χώρος κατά την κατασκευή και λειτουργία του αεροδρομίου 2) να αξιολογήσει τις προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ Η αίτηση θα πρέπει απαραίτητα να υποβληθεί σε τυπωμένη (χειρόγραφες αιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δρόμοι Άθλησης Ποιότητα Ζωής

Δρόμοι Άθλησης Ποιότητα Ζωής Δρόμοι Άθλησης Ποιότητα Ζωής το ποδήλατο στη ζωή μας Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού για την άθληση στοχεύουμε στην: δημιουργία της συνήθειας για καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο»

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ShMILE 2 «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ρηματοδοτικό Μέσο Έχει εγκριθεί στον Άξονα Προτεραιότητας Ειδικότερα στο Μέτρο Τίτλος Έργου Στόχος του Έργου 2 2.1 EUROPEAN

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον»

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Ίδρυση Δικτύου «Τουρισμός και περιβάλλον» Με την απόφαση 3927/17/17-4-2006

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

IMIC 2011 ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΟΡΙΣΜΩΝ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ. Παναγιώτα Κουρή-Τόγια

IMIC 2011 ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΟΡΙΣΜΩΝ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ. Παναγιώτα Κουρή-Τόγια IMIC 2011 ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΟΡΙΣΜΩΝ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Δρ. Παναγιώτα Κουρή-Τόγια φυσικών δυνατοτήτων για την λειτουργία και την βέλτιστη παραγωγικότητα των φυσικών πηγών, αναγνωρίζοντας την συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ LIWA SMAYSIM MINISTER OF TOURISM AND ANTIQUITIES, REPUBLIC OF IRAQ TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World: Strengthening political, business

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Το γλωσσάριο που ακολουθεί είναι µετάφραση από την έκδοση στα αγγλικά του Παγκόσµιου Οργανισµού Τουρισµού (UNWTO) µε τίτλο International Recommendations for Tourism

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis)

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Α. ΓΕΝΙΚΑ Οι πολιτιστικές/καλλιτεχνικές εκδηλώσεις συμβάλλουν στη δημιουργία θετικής

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: Β) ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ:

Α) ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: Β) ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ µε Υφυπουργό του Οµοσπονδιακού Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων κ. Hans Joachim Fuchtel ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως Περιφέρεια Ν.Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου στο συνέδριο «Δημόσιος Τομέας: Ανάπτυξη και Ανταγωνιστικότητα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον» Θέμα ομιλίας: «Αρκεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Αγροτική Επιχειρηματικότητα, «Αυτό το χωράφι είναι η Επιχείρησή σου» Ναύπλιο, 15-10-2013 Ραυτόπουλος Δημήτρης Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021)

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Προοπτικές για την Ελληνική Γεωργία και την Ανάπτυξη της Υπαίθρου Εμμανουήλ Γ. Κούκιος Καθηγητής ΕΜΠ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου Το Έργο χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία του Παρατηρητηρίου της Εγνατίας Οδού

Η εμπειρία του Παρατηρητηρίου της Εγνατίας Οδού ΗΜΕΡΙΔΑ: «Παρατηρητήριο κοινωνικοοικονομικών μεγεθών και αστικών δεικτών Habitat», URBAN II Η Κομοτηνή στον 21ο αιώνα: Παρακολουθώντας το σήμερα Σχεδιάζοντας το αύριο B. Φούρκας Η εμπειρία του Παρατηρητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις. «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;»

Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις. «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;» «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;» Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις 1931 Συµπεράσµατα του Συνεδρίου των Αθηνών - Χάρτης των Αθηνών (1931) 1933 Συµπεράσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία.

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ Έρευνα κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2007-2013 Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2.1 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ...62 2.2 ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ...63 2.3 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ...64 2.4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ...64 2.5 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ...64

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ 2 ο ΙΕΚ Πειραιά Ειδικότητα: Υπάλληλος Τουριστικού Γραφείου ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κ. Τσαγκαράκης 06/10/2009 Τουριστικό Μάρκετινγκ 1 Βασικές Έννοιες Τι είναι ο Τουρισμός; Τι είναι Τουρίστας; Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου

ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ Πολιτιστική Διαδρομή στα Αρχαία Θέατρα της Ηπείρου Μάρτιος 2015 Ι. Φορέας Υλοποίησης Φορέας Υλοποίησης: Διάζωμα Το ΔΙΑΖΩΜΑ είναι ένα σωματείο που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του τέως Υπουργού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY. www.festivalfactory.

ΕΠΑΝΑΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY. www.festivalfactory. ΕΠΑΝΑΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY www.festivalfactory.gr Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Αναπτυξιακή Σύμπραξη για τη Δημιουργία επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΗΜΟΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ 6 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 57- ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΤΚ 40200 Τηλ. 2493350224, 2493022610 Fax 2493022310 Ιστοσελίδα:www.elassona.gov.gr Email: dimoselassonas@hol.gr ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

FORUM ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2ο ΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ HOTEL DIVANI CARAVEL 26 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008

FORUM ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2ο ΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ HOTEL DIVANI CARAVEL 26 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 FORUM ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2ο ΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ HOTEL DIVANI CARAVEL 26 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 Πρόγραµµα Πέµπτη, 26 Ιουνίου 2008 09:30 10:00 Προσέλευση - Εγγραφή Συνέδρων 10:00 10:15 Σπύρος Ευσταθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισµός και χωροταξία

Τουρισµός και χωροταξία Τουρισµός και χωροταξία Η διαπίστωση ότι η τουριστική δραστηριότητα αποτελεί για τη χώρα, έναν από τους σηµαντικότερους οικονοµικούς πυλώνες, σε σχέση τόσο µε τα απόλυτα µεγέθη, όσο και µε τις παραµέτρους

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Τίνα Μπιρμπίλη Υπουργός ΠΕΚΑ

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Τίνα Μπιρμπίλη Υπουργός ΠΕΚΑ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Τίνα Μπιρμπίλη Υπουργός ΠΕΚΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ Η μέση συνδυασμένη θερμοκρασία εδάφους ωκεανού τον Ιούλιο 2010 ήταν η

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader)

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αναμενέται σύντομα να προκυρηχθούν τοπικά προγράμματα Leader «Αειφόρου Ανάπτυξης Αλιευτικών Περιοχών», για τις περιοχές Εύβοιας και Χίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ιούνιος Ιούλιος 2008 ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΩΤΗΣ. Σύμβουλος Μarketing MARKET PLAN ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

Ιούνιος Ιούλιος 2008 ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΩΤΗΣ. Σύμβουλος Μarketing MARKET PLAN ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΤΕΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ KΩ Ιούνιος Ιούλιος 2008 ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΩΤΗΣ Μέλος Επιστημονικής Ομάδας Τουρισμού Σύμβουλος Μarketing MARKET PLAN ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ Το έργο... Η ετήσια τουριστική έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS Τοπάλογλου Χαράλαμπος 1*, Χρόνης Ιώαννης 1, Αγοργιαννιτης

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Πρώτα-πρώτα μια εικόνα του Ελληνικού Τουρισμού (2013)- Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

25 IOYNIOY 2015. 16:00-21:00

25 IOYNIOY 2015. 16:00-21:00 Γνωρίστε και αξιοποιήστε την τέχνη της διαπραγμάτευσης στην προσπάθεια να χτίσετε μία αμοιβαία ωφέλιμη σχέση με τους πελάτες σας, μέσα από την κατανόηση, την εμπιστοσύνη και τελικά, την ικανοποίηση. 25

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Νίκος Σουλιώτης Κοινωνιολόγος Ερευνητής Δ βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Σπουδές Πτυχίο Κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ «ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ Ποιο είναι το θέμα μας Η Ελληνική μελισσοκομία έχει κατακτήσει σημαντική θέση στην ελληνική αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ελληνική Δημοκρατία ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ανέστης Γουργιώτης Δρ. Μηχανικός Xωροταξίας Δ/νση Χωροταξίας Φωτεινή Στεφανή Τοπογράφος

Διαβάστε περισσότερα