Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας των κείµενων επιστηµονικής φαντασίας. Σκέψεις µε αφορµή αναγνώσεις ελληνικών παιδικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας των κείµενων επιστηµονικής φαντασίας. Σκέψεις µε αφορµή αναγνώσεις ελληνικών παιδικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας"

Transcript

1 Σελ. 1/10 Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας των κείµενων επιστηµονικής φαντασίας. Σκέψεις µε αφορµή αναγνώσεις ελληνικών παιδικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας Γεώργιος Παπαντωνάκης Λέκτορας Πανεπιστηµίου Αιγαίου Εισαγωγή Όταν ο Λουκιανός ο Σαµοσατεύς το 2 ο µ. Χ αιώνα έγραφε την «Αληθινή Ιστορία» και τον «Ικαροµένιππο» ή «Υπερνέφελο» (170 µ.χ.), δε φανταζόταν ποτέ ότι θα συνέβαλε στη συγγραφή κειµένων µε παιδαγωγικό χαρακτήρα. Ο Λουκιανός βέβαια σκόπευε να παρωδήσει τα ιδιαίτερα αγαπητά στην εποχή του ταξιδιωτικά µυθιστορήµατα, όπως είναι το ταξιδιωτικό µυθιστόρηµα του Ιαµβούλου, που είναι γεµάτο φαντασιοκοπίες. Πρωταρχικός του στόχος δηλαδή ήταν να σατιρίσει ολόκληρη τη φιλολογία των φανταστικών περιπετειών που άκµαζε την εποχή του, µολονότι γράφει και ο ίδιος µιαν απίστευτη ιστορία τελικά. Στη Σελήνη, ο συγγραφέας θα κουβαλήσει όλες τις δεισιδαιµονίες, τις προλήψεις και τις προκαταλήψεις της εποχής του, καθώς και τις τερατολογίες και τις παραδοξότητες των συγγραφέων του παρελθόντος. Ο Λουκιανός βέβαια θ αρχίσει να τις αποποιείται και να τις ανατρέπει µε ύφος σατιρικό και καυστικό. Αυτό σηµαίνει ότι ο ίδιος είχε στόχο να διαπαιδαγωγήσει συνοµηλίκους και οµοτέχνους του, να αποτρέψει περαιτέρω υπερβολές και να διαµορφώσει ένα νέο ήθος που επιβεβαιώνει την παιδαγωγική αξία των κειµένων αυτών, αν και ο τρόπος που προτίµησε δε διαφέρει των οµοτέχνων του που προηγήθηκαν. Η αναφορά στο Λουκιανό είναι αναγκαία, γιατί στην ελληνική πραγµατικότητα, η ελληνική κοινωνία θεωρούσε, ίσως και να θεωρεί ακόµα, την επιστηµονική φαντασία ως παραλογοτεχνία, γι αυτό και δεν αναπτύχθηκε στο βαθµό που έχει αναπτυχθεί σε άλλες χώρες. Η διερεύνηση του θέµατος στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας οδηγεί στη διαπίστωση ότι δεν υπάρχει κανένας συγγραφέας που να γράφει αποκλειστικά κείµενα για παιδιά επιστηµονικής φαντασίας. Αποδεικνύει επίσης ότι τα κείµενα που έχουν καταγραφεί, µε ελάχιστες εξαιρέσεις, αποτελούν τµήµα ενός κειµενικού σώµατος κυρίως µε διαστηµικό περιεχόµενο, τουλάχιστον ως προς το κέλυφός τους. Η εξήγηση είναι εύκολη, αν λάβει κανείς υπόψη την κλειστή ελληνική κοινωνία, η οποία δεν επέτρεπε την εµφάνιση ιδιαίτερα τολµηρών θεµάτων ή την άποψη ότι, για να γράψει κανείς επιστηµονική φαντασία, πρέπει να γνωρίζει αρκετά µυστικά µιας επιστήµης. Τα διαστηµικά ταξίδια εξάλλου της δεκαετίας του 1960 και µετέπειτα αποτέλεσαν µια καλή ώθηση για τη συγγραφή διαστηµικών κειµένων, την οποία ενίσχυσε και η µη ορθή νοοτροπία ότι επιστηµονική φαντασία είναι µόνο ό,τι αναφέρεται σε διαστηµικά ταξίδια και σε εξωγήινους. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συντέλεσαν ώστε να αναπτυχθεί υπερβολικά ένα λογοτεχνικό σώµα µε κείµενα διαστηµικού χαρακτήρα και να παραµεληθούν άλλες µορφές επιστηµονικής φαντασίας, όπως είναι η κοινωνική, η πολιτική, η ψυχολογική ή η γενετική έκφανσή της, παρά το γεγονός ότι έχουν γραφεί και παρεµφερή κείµενα, µεταµφιεσµένα µάλιστα σε διαστηµικά. Η λογοτεχνία για ενηλίκους, ιδιαίτερα σε άλλες χώρες, έχει βέβαια εµπλουτιστεί περισσότερο από την παιδική λογοτεχνία µε κείµενα που αναφέρονται στον

2 Σελ. 2/10 κυβερνοχώρο, στη γενετική, νανοτεχνολογία και σε άλλες περιοχές της επιστηµονικής φαντασίας. Η υστέρηση σε παρεµφερή θέµατα της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας οφείλεται και στο γεγονός ότι δύσκολα σε µια κλειστή κοινωνία, οι συγγραφείς θα αποτολµούσαν να αναπτύξουν θέµατα, τα οποία ίσως αναστάτωναν µια κοινωνία της οποίας τα ήθη τηρούνται ακόµα µε µια σχετική αυστηρότητα. Η παραλογοτεχνία επηρέασε αρνητικά τόσο την παραγωγή περισσότερων όσο και την αποδοχή πιο προχωρηµένων κειµένων, γιατί θα λειτουργούσε ανασχετικά ως παράγοντας λογοτεχνικής περιθωριοποίησης. Στην πράξη αυτό σήµαινε ότι όσοι θα ασχολούνταν αποκλειστικά µε την επιστηµονική φαντασία θα αποµονώνονταν λογοτεχνικά, γεγονός που κανένας συγγραφέας δε θα επιθυµούσε. Σε µια ιδιωτική συζήτησή µας, µέσω , η Κίρα Σίνου, συγγραφέας και κειµένων επιστηµονικής φαντασίας, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Βασικά η ελληνική κοινωνία στραβοκοιτάζει ακόµα αυτά τα θέµατα. εν τα θεωρεί ούτε λογοτεχνικά ούτε χρήσιµα. Όµως υπάρχουν και εξαιρέσεις. Μου είχε κάνει πολύ µεγάλη εντύπωση ότι χορηγός στο συνέδριο επιστηµονικής φαντασίας, που είχε γίνει στα Ιωάννινα, ήταν η εκκλησία. εν περίµενα ότι θα µπορούσε να έχει τόσο ανοιχτό µυαλό, αλλά, γνωρίζοντας τον µητροπολίτη που πρωτοστάτησε, ξαφνιάστηκα όταν είδα ένα νέο άνθρωπο, πολύ µορφωµένο και µε ευρείς αντιλήψεις. Αν είχαµε περισσότερους τέτοιους ανθρώπους η κοινωνική αντιµετώπιση µπορούσε να ήταν διαφορετική. Γενικά όµως, οι πιο πολλοί από µας είµαστε ακόµα συντηρητικοί». Η ίδια θα διαπιστώσει ότι «οι Έλληνες συγγραφείς δεν τολµούν ή δεν θέλουν ν αγγίξουν τόσο προχωρηµένα θέµατα». (Σίνου, 1999: 99). Οι απόψεις αυτές που διατυπώνονται από µια συγγραφέα, η οποία έχει ασχοληθεί µε το είδος, αποκτούν ιδιαίτερο βάρος, επειδή αποτελούν ένα δείκτη για το κλίµα που επικρατούσε απέναντι στο είδος αυτό σε µια χώρα από την οποία ξεκίνησε ουσιαστικά η επιστηµονική φαντασία. Γιατί δύσκολα µπορεί κανείς να αρνηθεί κάτι τέτοιο, όταν ακόµα και πριν από το Λουκιανό, ο Αριστοφάνης µε τις Νεφέλες και µε την Ειρήνη µας εισάγει στην περιοχή της «επιστηµονικής» φαντασίας και µας προϊδεάζει, ενώ ο Ίκαρος και ο αίδαλος αποτελούν µυθικούς πρωτοπόρους της πτήσης του ανθρώπου στον ουράνιο χώρο (Παπαντωνάκης, 2001: 34) 2. Tα κείµενα επιστηµονικής φαντασίας αδικαιολόγητα τα εντάσσουν στην παραλογοτεχνία, πιστεύοντας ότι δεν παρέχουν καµιά ωφέλεια στα παιδιάαναγνώστες τους και ότι είναι ψυχοφθόρα, επειδή τους εµπνέουν ένα ουτοπικό ενδεχοµένως όραµα, µεταφέροντάς τους σε κόσµους που µόνο στη φαντασία του ανθρώπου µπορούν να υπάρξουν. Αρκεί όµως να αναλογιστεί κανείς την ωφέλεια που µπορεί να έχει η καλλιέργεια της δηµιουργικής φαντασίας, για να διαπιστώσει πόσο λανθασµένη είναι η µέχρι πρότινος ένταξη των κειµένων αυτών στην παραλογοτεχνία. Πιστεύουµε ότι κάποιες σύντοµες µελέτες που έχουν δει τα τελευταία χρόνια το φως της δηµοσιότητας, και λίγα συνέδρια που έχουν οργανωθεί µε θέµα την επιστηµονική φαντασία στην Ελλάδα, καθώς και η πρόσφατα εκδοθείσα µελέτη µας για το παιδικό βιβλίο επιστηµονικής φαντασίας έχουν συµβάλει στην αποκαθήλωσή της επιστηµονικής φαντασίας από ένα χώρο στον οποίο ουδέποτε ανήκε. Θεωρητικό πλαίσιο Αφόρµηση για να ασχοληθούµε µε τις παιδαγωγικές αξίες στα κείµενα αυτά αποτέλεσε αφενός ο προβληµατισµός που έχει αναπτυχθεί τόσο σε συνέδρια όσο και

3 Σελ. 3/10 σε γραπτά κείµενα στον ελληνικό, και έξω από αυτόν, χώρο αν η παδική λογοτεχνία εγκλείει παιδαγωγικές ιδέες ή είναι απλώς µέσο αισθητικής αγωγής και αφετέρου το βιβλίο των Linda and Richard Eyre Teaching your Children Values. Για τον παιδαγωγικό ρόλο της παιδικής λογοτεχνίας έχουν γραφεί αρκετά και θα γινόµαστε κουραστικοί να επαναλάβουµε εδώ έστω και περιληπτικά όσα έχουν λεχθεί. Τονίζουµε όµως ότι ως υποσύνολο της παιδικής λογοτεχνίας και η επιστηµονική φαντασία εγκλείει αναγκαστικά παιδαγωγικές ιδέες, αρκετές από τις οποίες θα επιχειρήσουµε να χαρτογραφήσουµε αναφερόµενοι πάντα σε σχετικά κείµενά της. Σχετικά µε το δεύτερο ερέθισµα, οι συγγραφείς Linda and Richard Eyre, αφού διευκρινίσουν ότι τα παδιά αναπτύσσουν διαφορετικά αξιακά συστήµατα από τους ενηλίκους, προβληµατίζονται για το είδος των αξιών που οι ενήλικες (οικογένεια και σχολείο) θα πρέπει να εµφυσήσουν στα παιδιά και µε ποιες µεθόδους και τεχνικές. ιευκρινίζουν τι εννοούν µε τον όρο «αξίες» (τα δεδοµένα των ενεργειών µας και τις στάσεις µας που δείχνουν ποιοι είµαστε και πώς ζούµε), την «ηθικότητα» (τη συµπεριφορά που θεωρείται σωστή και η οποία βοηθάει και δεν πληγώνει- τους άλλους ανθρώπους). Η ηθικότητα και τα αξιακά συστήµατα είναι δοκιµασµένα στο χρόνο, γι αυτό χρακτηρίζονται ως παραδοσιακά. Η ενστάλαξή των αξιών αυτών σε παιδιά ηλικίας δεκατεσσάρων ετών και άνω θεωρείται αναγκαία, επειδή ευνοεί την ευτυχία. Οι L.& R.Eyre (1993: 27) ορίζουν τις «αξίες» ως κάτι που παράγει συµπεριφορά, η οποία ωφελεί και αυτούς που την παράγουν και εκείνους που τη δέχονται. Πρόκειται για ποιότητες που διακρίνονται από την ικανότητα και το γεγονός να παρέχονται σε άλλους και επιστρεφόµενες να λαµβάνονται από αυτούς που τις παρέχουν. ιακρίνονται σε «αξίες του διδόναι» και σε «αξίες του είναι». Η µέθοδος που προτείνουν είναι η αφήγηση, τα παιχνίδα, το παίξιµο ρόλων και η φαντασία (Eyre, 1993: 31). ιαφοροποιούµενοι ελαφρώς, πιστεύουµε ότι η οικογένεια, µπορεί βέβαια να µετακενώσει τις αξίες αυτές µε τις δικές της µεθόδους, αλλά έχουµε την άποψη ότι το σχολείο µε τη διδασκαλία ολόκληρων λογοτεχνικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας, εφαρµόζοντας τις παραπάνω µεθόδους είναι σε θέση να εµφυσήσει και στα παιδιά µικρότερης ηλικίας (ήδη από την ηλικία των 8-9 ετών) τις αξίες αυτές. Ιδανικότεροι τρόποι είναι η αφήγηση και η συζήτηση, το παίξιµο ρόλων, η ενίσχυσή τους µε τον έπαινο, η επιβράβευση, η παράθεση αντίθετων αρνητικών- συστηµάτων, η προβολή της θετικής συµπεριφοράς και η αγνόηση της αρνητικής συµπεριφοράς των µυθιστορηµατικών ηρώων ή έστω και συζήτηση για την αρνητική συµπεριφορά των ηρώων. ιευκρινίζουµε εδώ ότι για κάθε αξία µπορεί να εφαρµόζεται διαφορετική µεθοδολογική προσέγγιση, η οποία µπορεί να απορρέει και από την επινοητικότητα του εκπαιδευτικού και ότι το «πρόγραµµα» µπορεί να διαρκέσει πολύ περισσότερο, ώστε να εµπεδωθούν σωστά τα αξιακά συστήµατα που εµπεριέχουν τα κείµενα που διδάσκουµε ή προτείνουµε για ανάγνωση Γλώσσα και Επιστηµονική φαντασία Η µελέτη των κειµένων αυτών συµβάλλει στον εµπλουτισµό της ελληνικής γλώσσας µε λέξεις επινοηµένες από το συγγραφέα. Η ελληνική γλώσσα εµπλουτίζεται µε νέες λέξεις. Στα κείµενα αυτά µε τη γλωσσοπλαστική διάθεση και ευελιξία που διακρίνει την ελληνική γλώσσα, ταξιδεύουµε µε Κοραλλιοπλάνα ή αστροπιλότοι κυβερνούµε διαστηµάκατους, πλανητόπλοια, αστρόπλοια ή πλανητοερευνητές στο κοσµοδιάστηµα µε τη βοήθεια ραδιοφάρων για φανταστικούς αστρόπλους (Ψαραύτη 2001: 27, Πατεράκη 2000: 60). Η ωφέλεια βέβαια εντοπίζεται και στο γεγονός ότι προωθούνται και εµπλουτίζονται τα ειδικά λεξιλόγια, τα οποία µπορούν να καταρτίσουν οι γλωσσολόγοι και γενικότερα οι

4 Σελ. 4/10 ερευνητές. Μπορεί να αρχίσει να δηµιουργείται ένα διαστηµικό λεξιλόγιο και να µελετηθεί η φιλοσοφία δηµιουργίας ή σύνθεσης ενός λεξιλογίου, το οποίο ανταποκρίνεται στις ανάγκες µιας υπό διαµόρφωση πραγµατικότητας και στο πόσο η εξέλιξη της επιστηµονικής φαντασίας, είναι σε θέση να ενεργοποιήσει τη γλωσσοπλαστική ικανότητα των συγγραφέων. Μπορεί να µελετηθεί ακόµα κατά πόσο οι λέξεις είναι απλές ή σύνθετες, ποια µέρη του λόγου ή ποιες συγκεκριµένες λέξεις προτιµούνται και για ποιο λόγο. Η γλωσσική αξία των κειµένων αυτών είναι ακόµα µεγαλύτερη, γιατί το παιδί συνειδητοποιεί την πλαστική δύναµη της γλώσσας και την ικανότητά της να πλάθει καινούργιες λέξεις, για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της αναπτυσσόµενης τεχνολογίας και της επιστήµης. Αρκετοί άλλωστε επιστήµονες, Cohen, Chomsky και άλλοι (Glazer 1991: 101), υποστηρίζουν σθεναρά την άποψη ότι η επαφή του παιδιού µε την καλή λογοτεχνία συντελεί στον εµπλουτισµό του λεξιλογίου και στη βελτίωση των συντακτικών δοµών που χρησιµοποιεί το παιδί. Μια πρώτη, και βασική, λειτουργία των κειµένων αυτών εντοπίζεται εποµένως στο ότι διευρύνει τους γλωσσικούς τους και πνευµατικούς του ορίζοντες. Η επιστηµονική φαντασία εφαλτήριο της φαντασίας Αν η Λογοτεχνία και η Παιδική Λογοτεχνία λειτουργούν θετικά στην ανάπτυξη της φαντασίας αλλά και της κριτικής, ικανότητας του παιδιού, ο παιδαγωγικός ρόλος των κειµένων φαντασίας και επιστηµονικής φαντασίας αποκτά βαρύνουσα σηµασία. Βελτιώνουν τη φαντασία, γιατί τα ίδια κατάγονται από τη φαντασία. Παρεµβάλλονται βασικοί νόµοι της επιστήµης, κυρίως της φυσικής αλλά και άλλων επιστηµών. Ο συγγραφέας κτίζει έναν κόσµο που «υπάρχει» τώρα ως λογοτεχνικό σκηνικό, που ίσως δεν υπήρξε ποτέ, ενδεχοµένως όµως να υπάρξει στο µέλλον. Στον κόσµο αυτό υπάρχει χώρος για κάθε είδους φαντασιακή δραστηριότητα. Η λογοτεχνία δείχνει ότι ο άνθρωπος φαντάζεται και οραµατίζεται και παίρνει κουράγιο για να συνεχίσει να ζει, να κτίζει ένα επιστηµονικά πιο προηγµένο κόσµο και σε τελευταία ανάλυση να ξεφεύγει από την πεζή πραγµατικότητα Η επιστηµονική φαντασία παρέχει πρότυπα Η επιστηµονική φαντασία παρέχει τη δυνατότητα στο παιδί «να ταυτιστεί µε τον ήρωα» (Nuba et al. 1999: 19). Άλλωστε, τα πρότυπα δεν επιβάλλονται. Λόγω του αποστολικού χαρακτήρα τους όµως, παρουσιάζουν ήρωες µε πιο άρτια δοµηµένη εικόνα ζωής από αυτήν που πετυχαίνει η πραγµατική εµπειρία και ο αναγνώστης διαπαιδαγωγείται µέσω της ελεύθερης µίµησης ή της υιοθέτησης απόψεων. Οι συγγραφείς των κειµένων αυτών επιλέγουν να παρουσιάζουν στοιχεία χαρακτήρα των ηρώων τους που θα µπορούσαν να προβληθούν ως παράδειγµα για µίµηση ή για αποφυγή. Επεµβαίνουν µε τον τρόπο αυτό, χωρίς να χειραγωγούν, µε τα συναισθήµατα και τα χαρακτηριστικά που προβάλλουν στην προσωπικότητα των ηρώων, στη διαπαιδαγώγηση των αναγνωστών τους. Εποµένως, και τα κείµενα επιστηµονικής φαντασίας δεν παρεκκλίνουν από τη γενικότερη σκοποθεσία της παιδικής λογοτεχνίας. Οι αξίες που συναντούµε στα κείµενα αυτά είναι κυρίως κοινωνικές, πολιτισµικές και πανανθρώπινες. Τα αξιακά συστήµατα κρύβονται µε ιδιαίτερη επιµέλεια από τους ίδιους τους συγγραφείς, ώστε

5 Σελ. 5/10 να αποφύγουν το διδακτισµό, ο οποίος στην εποχή µας επιφέρει τα αντίθετα από τα αναµενόµενα αποτελέσµατα. Οι συγγραφείς σκηνοθετούν την ιστορία τους, πλάθουν τους ήρωές τους, διαµορφώνουν το σκηνικό τους, ρυθµίζουν την πλοκή και την εξέλιξη της ιστορίας έτσι, ώστε να µεταδίδονται εντελώς αβίαστα τα µηνύµατά τους και να αποκαλύπτονται τα επιθυµητά αξιακά συστήµατα. Με τον τρόπο τους, αφυπνίζουν συνειδήσεις και διαµορφώνουν χαρακτήρες, µυώντας παιδιά και νέους σε σύγχρονα αλλά και πανανθρώπινα προβλήµατα, όπως το ενεργειακό, οικολογικό, υπερπληθυσµός της Γης, και µια πληθώρα άλλων θεµάτων, τα οποία προβληµατίζουν το σύγχρονο άνθρωπο. Παράλληλα, προβάλλονται αρετές όπως είναι η δικαιοσύνη, η φιλία, η αλληλεγγύη, η συνεκτικότητα µιας οµάδας, η συνεργασία ή η ανάγκη για συνεργασία, η ελευθερία, η ειρήνη, η οικογενειακή ζωή. Οι αξίες µάλιστα αυτές αφήνονται να γίνουν κατανοητές από το ίδιο το παιδί, µέσα από τη δραµατικότητα των κειµένων αυτών. ιάλογοι, αφηγηµατική παρέµβαση του συγγραφέα ή του αφηγητή, µονόλογοι ηρώων ενηλίκων ή ανηλίκων, τίθενται στην υπηρεσία µιας λανθάνουσας παιδαγωγικής διάθεσης. Τα αξιακά συστήµατα προφανώς, για τα οποία κάναµε λόγο παραπάνω, συνδέονται άµεσα µε το πρότυπα που παρέχουν τα παιδικά κείµενα της συγκεκριµένης κατηγορίας. Τα πρότυπα αυτά δεν επικεντρώνονται µόνο στα παιδιά, αλλά ανιχνεύονται και στους ενηλίκους, ιδιαίτερα όταν εκείνοι τηρούν την ενδεικνυόµενη παιδαγωγική στάση, όπως συµβαίνει µε τη διαστηµική τριλογία «Εδώ Σελήνη», «Εδώ Κρόνος», «Εδώ Ουρανός» της Νίτσας Τζώρτζογλου. Επιστηµονική φαντασία, οικουµενική και εθνική συνείδηση Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας µεγάλος αριθµός κειµένων προάγει µια οικουµενική συνείδηση και µια παγκόσµια συµφιλίωση, µια ιδεολογία η οποία παρουσιάζει πρότυπα αντιρατσιστικής συµπεριφοράς. Ο συγγραφέας δεν κάνει διάκριση στην επιλογή του φύλου, του χρώµατος ή της εθνικότητας. Οι ήρωεςπρότυπα είναι Έλληνες που ανήκουν σε µια παγκόσµια κοινότητα µε µια αξιοθαύµαστη συνεργασία, αλληλοκατανόηση και αλληλοϋποστήριξη. «Φαίνεται όµως ότι την τελευταία πια στιγµή, πριν από την καταστροφή, οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι, για να ζήσουν καλύτερα, έπρεπε να ενωθούν τα κράτη και να πολεµήσουν από κοινού τον ύπουλο εχθρό» (Ψαραύτη 1980: 14). Ο κοινός στόχος, τα κοινά ιδανικά, η κοινή µοίρα αποδεικνύεται ότι ενώνουν τους ανθρώπους µε άρρηκτους συνεκτικούς δεσµούς. Η ίση αντιµετώπιση του αρσενικού και του θηλυκού, του Έλληνα-πολίτη του κόσµου και των άλλης εθνικότητας πολιτών του κόσµου ανταποκρίνεται προφανώς πλήρως στο πνεύµα της εποχής µας και προωθεί την ισότητα ανάµεσα στα δύο φύλα και στους λαούς. Παράλληλα,

6 Σελ. 6/10 ενσταλάζει στα παιδιά τη συνείδηση ότι είναι πολίτες ενός παγκόσµιου χωριού, χωρίς να πλήττεται η εθνική συνείδηση τη παγκόσµιας κοινότητας. Τα αξιακά συστήµατα Τα κείµενα αυτά έχουν χαρακτηριστεί ως το τελευταίο προπύργιο της ηθικής. Αυτό και µόνο αποδεικνύει ότι οι µυθιστορηµατικοί χαρακτήρες αποτελούν πρότυπα για µίµηση ή παραδείγµατα για αποφυγή, όπως συµβαίνει µε το Μάρκο στο «Εδώ Σελήνη», ο οποίος απωθεί µε την αντισυναδελφική, αλαζονική και προδοτική συµπεριφορά του ή µε τον κατάσκοπο του πλανήτη Τεύθρα στο «Ώρα Μηδέν» της Τούλας Κακουλλή (1990: 101/2), ο οποίος δε διστάζει να θυσιαστεί, για να σώσει το νεαρό γήινο πειραµατόζωο. Χαλυβδώνουν επίσης την αυτοαντίληψη και ενισχύουν την αυτοεκτίµηση (Eyre 1993, Kilpatrick et al 1994). Μέσα από τα θέµατα που αναπτύσσονται στα λογοτεχνικά κείµενα ο δάσκαλος, η οικογένεια και το ίδιο το παιδί µπορούν να αναπτύξουν την αυτοαντίληψη του παιδιού, το οποίο µπορεί να αναγνωρίσει τις αδυναµίες ή τις δυνατότητές του. Άλλωστε, µόνο εάν πραγµατωθούν οι στόχοι του, το παιδί αποκτά αυτοαντίληψη και αυτοεκτίµηση. Ενισχύεται επίσης η αυτοπεποίθηση. Μέσα από την επιστηµονική φαντασία τα παιδιά µπορούν να βοηθηθούν να δουν τις ικανότητές τους, γιατί συγκρίνουν τον εαυτό τους µε τους µυθιστορηµατικούς ήρωες ή τις ηρωίδες. Πολλοί (Eyre 1993, Kilpatrick et al. 1994) θεωρούν την αυτοπεποίθηση µαζί µε τη δυναµικότητα βασικές αξίες της ύπαρξης και προτείνουν τρόπους καλλιέργειάς της. Ισχυροποιείται επίσης η ατοµικότητα του παιδιού, καθώς έτσι εξυπηρετείται και η ιστορία. Όσα παιδιά µάλιστα διαθέτουν αυτοπεποίθηση βοηθούν τα άλλα να γίνουν υπεύθυνα και να διαµορφώσουν έναν κόσµο καλύτερο µε ηθικές αξίες και ιδανικά. Πολλά κείµενα επιστηµονικής φαντασίας προσφέρονται για την επίτευξη του στόχου αυτού. Η τριλογία λ.χ. της Νίτσας Τζώρτζογλου αποτελεί εξαιρετικό δείγµα στο οποίο µπορεί να καταφύγει κανείς, επειδή και µόνο η συµµετοχή των παιδιών σε εξωγήινα ταξίδια απαιτεί αυξηµένη αυτοπεποίθηση και δυναµική αντιµετώπιση των καταστάσεων. Η µη απόρριψη µάλιστα από το δάσκαλο των απόψεων που διατυπώνονται από το παιδί και ο έπαινος των µαθητών µε µέτρο, σε συνδυασµό µε την έλλειψη διακρίσεων τονώνει την εµπιστοσύνη του παιδιού προς τον εαυτό του. Η επιστηµονική φαντασία τηρεί µια θετική στάση απέναντι στο παιδί, το ενισχύει, επιβεβαιώνει την αξία του και το βοηθάει να κτίσει µια θετική εικόνα για τον εαυτό του. Την ίδια λειτουργία ασκούν και οι αρνητικοί χαρακτήρες, οι οποίοι µε τη συµπεριφορά τους λειτουργούν αποτρεπτικά, προβληµατίζουν το παιδί, το οποίο εκούσια πλέον προχωρεί στις θετικές επιλογές του, χωρίς ενδεχοµένως να αποκλείονται και οι παρεκκλίσεις. Τα κείµενα αυτά εξάλλου προωθούν την ιδέα της συλλογικότητας, χωρίς να πλήττεται η ατοµικότητα. Το θέµα ότι καθένας µας είναι µοναδικός µπορούµε να το βρούµε σε πολλά βιβλία επιστηµονικής φαντασίας που απευθύνονται σε διαφορετικές ηλικίες. Ο Μάρκος στο «Εδώ Σελήνη» της Ν. Τζώρτζογλου, πιστεύει ότι είναι ιδιαίτερα ικανός. Ο υπερτονισµός αυτός της προσωπικότητας του Μάρκου που αναγνωρίζεται ως ένα σηµείο και από τη Γήινη Οµοσπονδία, εξυπηρετεί και την πλοκή του έργου, γιατί δεν δέχεται τον αποκλεισµό του από την αποστολή στη

7 Σελ. 7/10 Σελήνη, αντιδρά µυστικά, αυτοµολεί στους αντιπάλους, θα ακολουθήσει η επίθεση εναντίον της αποστολής στη Σελήνη και εποµένως θα δηµιουργηθεί περιπέτεια και σασπένς που θα αυξήσει το ενδιαφέρον των παιδιών. Παράλληλα, θα δηµιουργήσει αντιπαθητικά συναισθήµατα για το Μάρκο και συµπαθητικά για τη συµπαγή οµάδα των έξι παιδιών που αγωνίζονται να σώσουν την ανθρωπότητα. Ο παιδαγωγικός εποµένως ρόλος των κειµένων αυτών αναγνωρίζεται στην αρχετυπική διχοτοµία καλό vs κακό. Οι αξίες που µπορούν να αναζητηθούν στα κείµενα αυτά είναι οι ίδιες που εντοπίζουν και οι Eyre. Η τιµιότητα, το κουράγιο/θάρρος, η φιλειρηνικότητα, η αυτοπεποίθηση και η δυναµικότητα, η αυτοπειθαρχία και η µετριοπάθεια, η εµπιστοσύνη και η αγνότητα, η αφοσίωση και η αξιοπιστία, ο σεβασµός, η αγάπη, η απλότητα και η ευαισθησία, η ευγένεια και η φιλικότητα και τέλος η δικαιοσύνη και η ευσπλαχνία είναι ποιότητες, οι οποίες ανιχνεύονται πολύ συχνά στα ελληνικά παιδικά κείµενα επιστηµονικής φαντασίας. Είναι χαρακτηριστική η απάντηση των παιδιών, ως έκφραση ενός παιδικού συλλογικού ασυνείδητου, προς τους ενήλικες επίδοξους αποικιοκράτες του πλανήτη Άρη «Λοιπόν, πρέπει να το καταλάβετε επιτέλους! Εµείς εδώ δεν πρόκειται ποτέ να γίνουµε όργανα στα σκοτεινά σχέδιά σας! Θα συνεργαστούµε βέβαια, µόνο όµως σε θέµατα τεχνολογίας και επιστήµης. Ο αποικισµός του πλανήτη, οι συνθήκες ζωής και οι όροι κάτω από τους οποίους θα οργανωθεί η νέα ανθρώπινη κοινωνία είναι αποκλειστικά δική µας υπό- θεση! Ούτε θα σας ρωτήσουµε ούτε θα σας επιτρέψουµε να εκφράσετε καµιά γνώµη» (Ανδρουτσόπουλος 1999: 176). Προκειµένου να εµφυσήσουµε στα παιδιά την τιµιότητα, µπορούµε να συστήσουµε να διαβάσουν τη διαστηµική τριλογία της Νίτσας Τζώρτζογλου, όπου όχι µόνο η τιµιότητα αλλά και η συνοχή, η συνεκτικότητα και η συνεργασία ανάµεσα στους ανθρώπους µπορεί να προβληθεί και να δοθεί στα παιδιά να καταλάβουν την αξία τους. Η φιλειρηνικότητα ως βασική επίσης αξία της ζωής επιβάλλεται να ενσταλαχθεί στα παιδιά και στους εφήβους, και για τον πρόσθετο λόγο ότι ο άνθρωπος έχει πικρή πείρα από τους πολέµους. Στα περισσότερα διαστηµικά κείµενα, οι εξωγήινοι παρεµβαίνουν µε καθαρά φιλειρηνικούς σκοπούς, προκειµένου να σώσουν τη Γη. Η καταφυγή στα κείµενα αυτά είναι ιδιαίτερα πρόσφορη, επειδή καταρρίπτουν το µύθο ότι οι εξωγήινοι είναι εχθρικοί. Σε κείµενα µάλιστα όπως «Ο Εέ απ τ άστρα» του Μάνου Κοντολέων και «Οι άγγελοι του Ουρανού» της Λίτσας Ψαραύτη οι εξωγήινοι διδάσκουν αξίες στους γήινους, τους οποίους εκπροσωπούν παιδιά. Υπάρχουν προφανώς και ελάχιστα διαστηµικά κείµενα, στα οποία οι εξωγήινοι εµφανίζονται εχθρικοί όπως είναι το κείµενο της Αγγελικής Μεϊµάρη «ΒΑΤΑΠΡΟΥΦ» ή το κείµενο της Τούλας Κακουλλή «Ώρα Μηδέν». Το πρώτο έχει καθαρά αλληγορικό χαρακτήρα. Ο αόρατος εξωγήινος αντιπροσωπεύει τις αλλοτριωτικές δυνάµεις και το άγχος που κατατρύχει καθηµερινά τον άνθρωπο. Η «Εισβολή στη Μυρµηγκάνα» του Μάριου Βερέττα αποτελεί ένα ιδανικό κείµενο για να µυηθούν τα παιδιά στη ηµοκρατία και να αποστρέφονται κάθε ιµπεριαλιστική τάση. Πρόκειται για ένα παραµύθι µε ήρωες έντοµα, µυρµήγκια και

8 Σελ. 8/10 τζιτζίκια, τα οποία, χωρίς να αποβάλλουν τα βιολογικά χαρακτηριστικά τους (εργασία και τραγούδι, αντίστοιχα), χρησιµοποιούνται ως σύµβολα µιας λεβιαθανικής µορφής απολυταρχίας τα πρώτα και µιας ανυπότακτης δηµοκρατικής κοινωνίας τα δεύτερα, κατά την αναµέτρηση των οποίων η οµορφιά της ζωής υποτάσσει την αποκρουστική ιδέα µιας τυφλής και ανελέητης υποταγής στην εξουσία. Το παιδί-αναγνώστης, διαβάζοντας κείµενα επιστηµονικής φαντασίας, και κυρίως διαστηµικά, θα διακρίνει ότι απαιτούνται η αυτοπειθαρχία και γενικότερα το µέτρο, προκειµένου να πραγµατωθούν οι στόχοι του. Τόσο η διαστηµική τριλογία της Ν. Τζώρτζογλου όσο και το κείµενο του Τ. Ανδρουτσόπουλου «Γη 2040 µ.χ.», αλλά προφανώς και άλλα, αποτελούν ωραία παραδείγµατα για να συνειδητοποιήσουν τις αξίες αυτές, γιατί τα παιδιά-πρωταγωνιστές απαιτείται να αυτοπειθαρχήσουν, προκειµένου να πετύχουν το στόχο τους, να δραπετεύσουν από τη Γη και να εγκατοικίσουν τον Άρη, µέσα σε ένα κλίµα ειρηνικό και χωρίς τις µικρότητες, τις προκαταλήψεις, το συµφεροντολογισµό και τις αποικιοκρατικές βλέψεις των ενηλίκων κατοίκων της Γης «-Από την ώρα που αποφασίσαµε αυτό το ταξίδι µας απασχόλησε τι νόηµα και σκοπό θα δώσουµε σ αυτό που θα τολµήσουµε να κάνουµε. Γιατί πρέπει όλοι να καταλάβετε ότι δεν το είδαµε σαν ένα παιχνίδι. Για µας, όσο κι αν σας φαίνεται πως δεν ταιριάζει στην τόσο µικρή ηλικία µας, είναι ένα ταξίδι ζωής, είναι µια νέα αρχή, ένα νέο ξεκίνηµα για µια κοινωνία που δεν θα στηρίζεται στα σφάλµατα που κάνατε εσείς οι µεγάλοι και που δυστυχώς δεν σας έχουν διδάξει τίποτα. Σας στέλνουµε λοιπόν το ποίηµα του Νικηφόρου Βρεττάκου «Η προσευχή» και σας λέµε πως εµείς το κάνουµε στόχο της ζωής µας και σας ευχόµαστε να το κάνετε κι εσείς οι µεγάλοι για το καλό της ανθρωπότητας» (Ανδρουτσόπουλος 1999: 170). Η ακρίβεια και η σεµνότητα είναι επίσης αξίες, οι οποίες µπορούν να εµφυσηθούν από τα κείµενα της κατηγορίας αυτής. Τα διαστηµικά κείµενα µάλιστα προσφέρονται ιδιαίτερα για να κατανοήσουν ότι σε κάθε ανθρώπινη ενέργεια, προκειµένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία απαιτείται απόλυτη ακρίβεια, συντονισµός, συνεργασία και µεθοδικότητα. Τέλος, αξίες όπως η αφοσίωση και η αξιοπιστία προβάλλονται µέσα από τη ελληνική παιδική επιστηµονική φαντασία. Το κείµενο της Νίτσας Τζώρτζογλου «Ο µουσαφίρης µου ο Τοτός» µπορεί να αποτελέσει ερέθισµα για συζήτηση, ώστε να γονιµοποιηθούν αισθήµατα ασφάλειας αλλά και αξιοπιστίας στα παιδιά. Η επιστηµονική φαντασία ως οικολογοτεχνία ϳ Ένας σηµαντικός αριθµός κειµένων εξυπηρετεί στόχους της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ώστε από τη νεαρή ηλικία να διαµορφωθεί η αναγκαία οικολογική ηθική. Τα κείµενα αυτά συµβάλλουν µε τον τρόπο τους στη δηµιουργία οικολογικής συνείδησης, καθώς αρκετά παρουσιάζουν ένα εντελώς κατεστραµµένο περιβάλλον, το οποίο αναγκάζει τους ανθρώπους να ζουν κάτω από την επιφάνεια της Γης και συνεισφέρουν στη δηµιουργία µια νέας κατηγορίας της λογοτεχνίας, της οικολογοτεχνίας. Επειδή οι άνθρωποι αδιαφορούν για τον πλανήτη τους, επεµβαίνουν εξωγήινοι για να τον σώσουν, στον «Εέ από τ άστρα» του Μ.

9 Σελ. 9/10 Κοντολέων, ή µια παρέα παιδιών, όταν ανακαλύπτουν την πραγµατική κατάσταση που επικρατεί, κλέβουν έναν πύραυλο και εγκαθίστανται στον πλανήτη Άρη, όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι χειρότερες. Θα βρουν όµως τον τρόπο µε τη βοήθεια Αρειανών που επέζησαν να διορθώσουν το περιβάλλον, σε αντίθεση µε τη Γη, της οποίας οι κάτοικοι φαίνεται να συνεχίζουν να ζουν µε τους ίδιους ρυθµούς, µη εγκαταλείποντας ουσιαστικά την ολέθρια στάση τους απέναντι στον πλανήτη. Κάτι ανάλογο συµβαίνει και στο κείµενο «Γη, 2040 µ.χ.» που γράφεται από ένα πολλαπλό συγγραφέα, τα παιδιά. Η οικολογική συνείδηση του παιδιού µπορεί να ενισχυθεί µε ένα ικανό αριθµό κειµένων επιστηµονικής φαντασίας, ορισµένα από τα οποία θεµελιώνουν και µια διαστηµική οικολογία, όπως το παραπάνω κείµενο, µε την έννοια ότι τα οικολογικά προβλήµατα που ταλανίζουν τη Γη κατατρύχουν και άλλους πλανήτες. Σε πολλά κείµενα άλλωστε (Μαυροκεφάλου , Σιµάτου 1991) οι άνθρωποι κατοικούν σε µια µεταπυρηνική περίοδο κάτω από την επιφάνεια της Γης. Αποτιµώντας την «παιδαγωγικότητα» της επιστηµονικής φαντασίας Η παιδαγωγική σηµασία του παιδικού βιβλίου επιστηµονικής φαντασίας είναι ιδιαίτερα σηµαντική. Για το λόγο αυτό, εφόσον υπάρχουν κείµενα ανθολογηµένα στα διδακτικά εγχειρίδια ο δάσκαλος καλό είναι να τα αξιοποιήσει και να επιχειρήσει να αναπτύξει ορισµένες δεξιότητες του µαθητή. Εφόσον µάλιστα το βιβλίο επιστηµονικής φαντασίας είναι εικονογραφηµένο, η παιδαγωγική σηµασία εντοπίζεται και σε άλλα σηµεία: Τα εικονογραφηµένα βιβλία παροτρύνουν τα παιδιά να διαµορφώσουν τις δικές τους εικόνες για τον κόσµο που επαγγέλλονται τα βιβλία αυτά και έτσι ελίσσουν δηµιουργικά τη φαντασία τους, επιτρέποντας στα παιδιά να αναπτύσσουν πρωτοβουλία Μια επιτυχηµένη εικονογράφηση αναπτύσσει τη φαντασία και εµπνέει στα παιδιά αισιοδοξία. Ο αναγνώστης, µόνος του ή και µε καθοδήγηση, µπορεί να ασκήσει την παρατηρητικότητα και την αντιληπτικότητά του, να οικοδοµήσει τη δική του σχέση µε το περιβάλλον, να δηµιουργήσει οικολογική συνείδηση σταδιακά, να αναπτύξει σωστή κοινωνική και περιβαλλοντική συµπεριφορά και να εξελίξει το γλωσσικό του όργανο. Είναι ιδιαίτερα εύγλωττα για το σκοπό αυτό το παραµύθι επιστηµονικής φαντασίας της Λότης Πέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου «Τρεις φορές και έναν καιρό σε έναν πλανήτη µακρινό» και το µυθιστόρηµα «Σεληνάνθρωποι στη Γη» της Γιολάντας Πατεράκη. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολλά κείµενα επιστηµονικής φαντασίας εντοπίζεται µια κλίµακα αξιών. Οι αξίες τοποθετούνται σε ένα πυργοειδές οικοδόµηµα που στενεύει στην κορυφή. Στη βάση αυτού του οικοδοµήµατος τοποθετούνται οι οικονοµικές αξίες, τα υλικά αγαθά, για να ικανοποιούν τους τρόπους και να αφήνουν τη σκέψη να κινείται στα άλλα επάλληλα επίπεδα, τα οποία εµπεριέχουν πνευµατικές αξίες, γνώση, παιδεία και επιστήµη, για να καλλιεργήσουν το πνεύµα και τις αισθήσεις και να µετακινηθούν στο τελευταίο επίπεδο όπου δεσπόζουν οι πανανθρώπινες ανθρωπιστικές αξίες, αγάπη, δικαιοσύνη, ελευθερία και άλλες ηθικές αξίες που εµπλουτίζουν την προσωπικότητα του ανθρώπου και τον προστατεύουν από την αλλοτρίωση.

10 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Σελ. 10/10 H άποψη που θεωρεί πατέρα της επιστηµονικής φαντασίας τον Jules Verne (αρκετοί αποδίδουν την πατρότητα αυτή στη Μary Shelley, η οποία το 1818 γράφει το Frankenstein, και στον Edgar Allan Poe) στηρίζεται στο γεγονός ότι το Μυθιστόρηµα Επιστηµονικής Φαντασίας απέκτησε σταθερότερο προσανατολισµό µε τον Jules Verne, του οποίου τα πρώτα έργα δηµοσιεύτηκαν τη δεκαετία του 1860 (Carpenter & Prichard 1999: 471). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Carpenter, Humphrey and Prichard Mari (1999). The Oxford Companion to Children s Literature. 0xford & New York, Oxford UP. Eyre, Linda and Richard (1993). Teaching your Children Values. New York, Rockefeller Center. Glazer, Joan (1991). Literature for Young Children. New Jersey, Merill-Prentice Hall. Kilpatrick, William et al. (1994). Books that Build Character. A Guide to Teaching Your Child Moral Values Through Stories. New York, Simon & Schuster. Nuba, Hannah et al. (1999). Children s Literature. Developing Good Readers, New York, Garland. Ανδρουτσόπουλος Τάκης (1999) Γη µ.χ., Αθήνα, Ποταµός. Βερέττας Μάριος (1997) Εισβολή στη Μυρµηγκάνα, Αθήνα, Μάριος Βερέττας. Κακουλλή Τούλα (1990) Ώρα Μηδέν, Λευκωσία. Κοντολέων Μάνος ( ) Ο Εέ απ τ άστρα, Αθήνα, Καστανιώτης. Λουκιανός ο Σαµοσατεύς Ικαροµένιππος ή Υπερνέφελος, Αθήνα, Ύψιλον. Λουκιανός ο Σαµοσατεύς (1983) Αληθινή Ιστορία, Αθήνα, Ύψιλον. Μαυροκεφάλου Λιλή ( ) Το άλλο, Αθήνα, Κέδρος. Μεϊµάρη Αγγελική (1987) ΒΑΤΑΠΡΟΥΦ, Αθήνα, ανιά. Παϊζη-Πρόκου ήµητρα (χ.χ.) Λύδρα, το αστέρι της σιωπής, Αθήνα, ΑΣΕ. Παπαντωνάκης Γεώργιος (2001) Εισαγωγή στο ελληνικό παιδικό µυθιστόρηµα επιστηµονικής φαντασίας, Αθήνα, Κέδρος Πατεράκη Γιολάντα (χ.χ.) Σεληνάνθρωποι στη Γη, Αθήνα, ωρικός. Πατεράκη Γιολάντα, (2000) Η πιο τρελή ιστορία του κόσµου, Αθήνα, Μίνωας. Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, Λότη ( ) Τρεις φορές και έναν καιρό σε έναν πλανήτη µακρινό, Αθήνα, Πατάκης. Σιµάτου Χριστίνα (1991) Τα παιδιά των Μουλτιβόλων, Αθήνα, Ειρµός. Σίνου Κίρα (1999). Η επιστηµονική φαντασία στην Ελλάδα. Η νεανική λογοτεχνία της επιστηµονικής φαντασίας Πρακτικά ηµερίδας για την επιστηµονική φαντασία (Ιωάννινα, ), Ιωάννινα,.Ζ.Β.Ι.. Τζώρτζογλου Νίτσα ( ) Εδώ Κρόνος, Αθήνα, Κέδρος. Τζώρτζογλου Νίτσα ( ) Εδώ Ουρανός, Αθήνα, Κέδρος. Τζώρτζογλου Νίτσα ( ) Εδώ Σελήνη, Αθήνα, Κέδρος. Τζώρτζογλου Νίτσα (1989) Ο µουσαφίρης µου ο Τοτός, Αθήνα, Σπαθής. Ψαραύτη Λίτσα (1980) Με την Ανδροµέδα στο Γαλάζιο Πλανήτη, Αθήνα, Εστία. Ψαραύτη Λίτσα (2001) Οι άγγελοι του Ουρανού, Αθήνα, Πατάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της εκπαίδευσης Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική ανάπτυξη των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΞΕΝΙΟΣ. Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΞΕΝΙΟΣ. Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΞΕΝΙΟΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους Εκλεκτοί προσκεκλημένοι Μετά την επιτυχία του Προγράμματος Progress 2009 με θέμα: «Δημιουργικότητα και Καινοτομία ενάντια στις διακρίσεις»

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ελισάβετ Γεωργίου D.Ed.-M.A. Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. «Ουδείς εκών κακός» Σωκράτης Εάν ανατρέξουµε στην ιστορία της σχολικής µάθησης, θα δούµε ότι από αρχαιοτάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ. 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Η προσφορά της Τέχνης και του μαθήματος της Εικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Υπεύθυνη προγράμματος : Μπλούχου Στεφανία ΠΕ 70 Τάξη υλοποίησης : Α Δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού 4os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 σι λ α ν α γ ν ω Φ ί α «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Μια σηµαντική πρόκληση στο ξεκίνηµα του 21 ου αιώνα είναι µε ποιoν τρόπο θα διαφυλαχθούν τα ιδανικά της ειρήνης, της ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα