Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας των κείµενων επιστηµονικής φαντασίας. Σκέψεις µε αφορµή αναγνώσεις ελληνικών παιδικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας των κείµενων επιστηµονικής φαντασίας. Σκέψεις µε αφορµή αναγνώσεις ελληνικών παιδικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας"

Transcript

1 Σελ. 1/10 Ο παιδαγωγικός χαρακτήρας των κείµενων επιστηµονικής φαντασίας. Σκέψεις µε αφορµή αναγνώσεις ελληνικών παιδικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας Γεώργιος Παπαντωνάκης Λέκτορας Πανεπιστηµίου Αιγαίου Εισαγωγή Όταν ο Λουκιανός ο Σαµοσατεύς το 2 ο µ. Χ αιώνα έγραφε την «Αληθινή Ιστορία» και τον «Ικαροµένιππο» ή «Υπερνέφελο» (170 µ.χ.), δε φανταζόταν ποτέ ότι θα συνέβαλε στη συγγραφή κειµένων µε παιδαγωγικό χαρακτήρα. Ο Λουκιανός βέβαια σκόπευε να παρωδήσει τα ιδιαίτερα αγαπητά στην εποχή του ταξιδιωτικά µυθιστορήµατα, όπως είναι το ταξιδιωτικό µυθιστόρηµα του Ιαµβούλου, που είναι γεµάτο φαντασιοκοπίες. Πρωταρχικός του στόχος δηλαδή ήταν να σατιρίσει ολόκληρη τη φιλολογία των φανταστικών περιπετειών που άκµαζε την εποχή του, µολονότι γράφει και ο ίδιος µιαν απίστευτη ιστορία τελικά. Στη Σελήνη, ο συγγραφέας θα κουβαλήσει όλες τις δεισιδαιµονίες, τις προλήψεις και τις προκαταλήψεις της εποχής του, καθώς και τις τερατολογίες και τις παραδοξότητες των συγγραφέων του παρελθόντος. Ο Λουκιανός βέβαια θ αρχίσει να τις αποποιείται και να τις ανατρέπει µε ύφος σατιρικό και καυστικό. Αυτό σηµαίνει ότι ο ίδιος είχε στόχο να διαπαιδαγωγήσει συνοµηλίκους και οµοτέχνους του, να αποτρέψει περαιτέρω υπερβολές και να διαµορφώσει ένα νέο ήθος που επιβεβαιώνει την παιδαγωγική αξία των κειµένων αυτών, αν και ο τρόπος που προτίµησε δε διαφέρει των οµοτέχνων του που προηγήθηκαν. Η αναφορά στο Λουκιανό είναι αναγκαία, γιατί στην ελληνική πραγµατικότητα, η ελληνική κοινωνία θεωρούσε, ίσως και να θεωρεί ακόµα, την επιστηµονική φαντασία ως παραλογοτεχνία, γι αυτό και δεν αναπτύχθηκε στο βαθµό που έχει αναπτυχθεί σε άλλες χώρες. Η διερεύνηση του θέµατος στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας οδηγεί στη διαπίστωση ότι δεν υπάρχει κανένας συγγραφέας που να γράφει αποκλειστικά κείµενα για παιδιά επιστηµονικής φαντασίας. Αποδεικνύει επίσης ότι τα κείµενα που έχουν καταγραφεί, µε ελάχιστες εξαιρέσεις, αποτελούν τµήµα ενός κειµενικού σώµατος κυρίως µε διαστηµικό περιεχόµενο, τουλάχιστον ως προς το κέλυφός τους. Η εξήγηση είναι εύκολη, αν λάβει κανείς υπόψη την κλειστή ελληνική κοινωνία, η οποία δεν επέτρεπε την εµφάνιση ιδιαίτερα τολµηρών θεµάτων ή την άποψη ότι, για να γράψει κανείς επιστηµονική φαντασία, πρέπει να γνωρίζει αρκετά µυστικά µιας επιστήµης. Τα διαστηµικά ταξίδια εξάλλου της δεκαετίας του 1960 και µετέπειτα αποτέλεσαν µια καλή ώθηση για τη συγγραφή διαστηµικών κειµένων, την οποία ενίσχυσε και η µη ορθή νοοτροπία ότι επιστηµονική φαντασία είναι µόνο ό,τι αναφέρεται σε διαστηµικά ταξίδια και σε εξωγήινους. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συντέλεσαν ώστε να αναπτυχθεί υπερβολικά ένα λογοτεχνικό σώµα µε κείµενα διαστηµικού χαρακτήρα και να παραµεληθούν άλλες µορφές επιστηµονικής φαντασίας, όπως είναι η κοινωνική, η πολιτική, η ψυχολογική ή η γενετική έκφανσή της, παρά το γεγονός ότι έχουν γραφεί και παρεµφερή κείµενα, µεταµφιεσµένα µάλιστα σε διαστηµικά. Η λογοτεχνία για ενηλίκους, ιδιαίτερα σε άλλες χώρες, έχει βέβαια εµπλουτιστεί περισσότερο από την παιδική λογοτεχνία µε κείµενα που αναφέρονται στον

2 Σελ. 2/10 κυβερνοχώρο, στη γενετική, νανοτεχνολογία και σε άλλες περιοχές της επιστηµονικής φαντασίας. Η υστέρηση σε παρεµφερή θέµατα της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας οφείλεται και στο γεγονός ότι δύσκολα σε µια κλειστή κοινωνία, οι συγγραφείς θα αποτολµούσαν να αναπτύξουν θέµατα, τα οποία ίσως αναστάτωναν µια κοινωνία της οποίας τα ήθη τηρούνται ακόµα µε µια σχετική αυστηρότητα. Η παραλογοτεχνία επηρέασε αρνητικά τόσο την παραγωγή περισσότερων όσο και την αποδοχή πιο προχωρηµένων κειµένων, γιατί θα λειτουργούσε ανασχετικά ως παράγοντας λογοτεχνικής περιθωριοποίησης. Στην πράξη αυτό σήµαινε ότι όσοι θα ασχολούνταν αποκλειστικά µε την επιστηµονική φαντασία θα αποµονώνονταν λογοτεχνικά, γεγονός που κανένας συγγραφέας δε θα επιθυµούσε. Σε µια ιδιωτική συζήτησή µας, µέσω , η Κίρα Σίνου, συγγραφέας και κειµένων επιστηµονικής φαντασίας, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Βασικά η ελληνική κοινωνία στραβοκοιτάζει ακόµα αυτά τα θέµατα. εν τα θεωρεί ούτε λογοτεχνικά ούτε χρήσιµα. Όµως υπάρχουν και εξαιρέσεις. Μου είχε κάνει πολύ µεγάλη εντύπωση ότι χορηγός στο συνέδριο επιστηµονικής φαντασίας, που είχε γίνει στα Ιωάννινα, ήταν η εκκλησία. εν περίµενα ότι θα µπορούσε να έχει τόσο ανοιχτό µυαλό, αλλά, γνωρίζοντας τον µητροπολίτη που πρωτοστάτησε, ξαφνιάστηκα όταν είδα ένα νέο άνθρωπο, πολύ µορφωµένο και µε ευρείς αντιλήψεις. Αν είχαµε περισσότερους τέτοιους ανθρώπους η κοινωνική αντιµετώπιση µπορούσε να ήταν διαφορετική. Γενικά όµως, οι πιο πολλοί από µας είµαστε ακόµα συντηρητικοί». Η ίδια θα διαπιστώσει ότι «οι Έλληνες συγγραφείς δεν τολµούν ή δεν θέλουν ν αγγίξουν τόσο προχωρηµένα θέµατα». (Σίνου, 1999: 99). Οι απόψεις αυτές που διατυπώνονται από µια συγγραφέα, η οποία έχει ασχοληθεί µε το είδος, αποκτούν ιδιαίτερο βάρος, επειδή αποτελούν ένα δείκτη για το κλίµα που επικρατούσε απέναντι στο είδος αυτό σε µια χώρα από την οποία ξεκίνησε ουσιαστικά η επιστηµονική φαντασία. Γιατί δύσκολα µπορεί κανείς να αρνηθεί κάτι τέτοιο, όταν ακόµα και πριν από το Λουκιανό, ο Αριστοφάνης µε τις Νεφέλες και µε την Ειρήνη µας εισάγει στην περιοχή της «επιστηµονικής» φαντασίας και µας προϊδεάζει, ενώ ο Ίκαρος και ο αίδαλος αποτελούν µυθικούς πρωτοπόρους της πτήσης του ανθρώπου στον ουράνιο χώρο (Παπαντωνάκης, 2001: 34) 2. Tα κείµενα επιστηµονικής φαντασίας αδικαιολόγητα τα εντάσσουν στην παραλογοτεχνία, πιστεύοντας ότι δεν παρέχουν καµιά ωφέλεια στα παιδιάαναγνώστες τους και ότι είναι ψυχοφθόρα, επειδή τους εµπνέουν ένα ουτοπικό ενδεχοµένως όραµα, µεταφέροντάς τους σε κόσµους που µόνο στη φαντασία του ανθρώπου µπορούν να υπάρξουν. Αρκεί όµως να αναλογιστεί κανείς την ωφέλεια που µπορεί να έχει η καλλιέργεια της δηµιουργικής φαντασίας, για να διαπιστώσει πόσο λανθασµένη είναι η µέχρι πρότινος ένταξη των κειµένων αυτών στην παραλογοτεχνία. Πιστεύουµε ότι κάποιες σύντοµες µελέτες που έχουν δει τα τελευταία χρόνια το φως της δηµοσιότητας, και λίγα συνέδρια που έχουν οργανωθεί µε θέµα την επιστηµονική φαντασία στην Ελλάδα, καθώς και η πρόσφατα εκδοθείσα µελέτη µας για το παιδικό βιβλίο επιστηµονικής φαντασίας έχουν συµβάλει στην αποκαθήλωσή της επιστηµονικής φαντασίας από ένα χώρο στον οποίο ουδέποτε ανήκε. Θεωρητικό πλαίσιο Αφόρµηση για να ασχοληθούµε µε τις παιδαγωγικές αξίες στα κείµενα αυτά αποτέλεσε αφενός ο προβληµατισµός που έχει αναπτυχθεί τόσο σε συνέδρια όσο και

3 Σελ. 3/10 σε γραπτά κείµενα στον ελληνικό, και έξω από αυτόν, χώρο αν η παδική λογοτεχνία εγκλείει παιδαγωγικές ιδέες ή είναι απλώς µέσο αισθητικής αγωγής και αφετέρου το βιβλίο των Linda and Richard Eyre Teaching your Children Values. Για τον παιδαγωγικό ρόλο της παιδικής λογοτεχνίας έχουν γραφεί αρκετά και θα γινόµαστε κουραστικοί να επαναλάβουµε εδώ έστω και περιληπτικά όσα έχουν λεχθεί. Τονίζουµε όµως ότι ως υποσύνολο της παιδικής λογοτεχνίας και η επιστηµονική φαντασία εγκλείει αναγκαστικά παιδαγωγικές ιδέες, αρκετές από τις οποίες θα επιχειρήσουµε να χαρτογραφήσουµε αναφερόµενοι πάντα σε σχετικά κείµενά της. Σχετικά µε το δεύτερο ερέθισµα, οι συγγραφείς Linda and Richard Eyre, αφού διευκρινίσουν ότι τα παδιά αναπτύσσουν διαφορετικά αξιακά συστήµατα από τους ενηλίκους, προβληµατίζονται για το είδος των αξιών που οι ενήλικες (οικογένεια και σχολείο) θα πρέπει να εµφυσήσουν στα παιδιά και µε ποιες µεθόδους και τεχνικές. ιευκρινίζουν τι εννοούν µε τον όρο «αξίες» (τα δεδοµένα των ενεργειών µας και τις στάσεις µας που δείχνουν ποιοι είµαστε και πώς ζούµε), την «ηθικότητα» (τη συµπεριφορά που θεωρείται σωστή και η οποία βοηθάει και δεν πληγώνει- τους άλλους ανθρώπους). Η ηθικότητα και τα αξιακά συστήµατα είναι δοκιµασµένα στο χρόνο, γι αυτό χρακτηρίζονται ως παραδοσιακά. Η ενστάλαξή των αξιών αυτών σε παιδιά ηλικίας δεκατεσσάρων ετών και άνω θεωρείται αναγκαία, επειδή ευνοεί την ευτυχία. Οι L.& R.Eyre (1993: 27) ορίζουν τις «αξίες» ως κάτι που παράγει συµπεριφορά, η οποία ωφελεί και αυτούς που την παράγουν και εκείνους που τη δέχονται. Πρόκειται για ποιότητες που διακρίνονται από την ικανότητα και το γεγονός να παρέχονται σε άλλους και επιστρεφόµενες να λαµβάνονται από αυτούς που τις παρέχουν. ιακρίνονται σε «αξίες του διδόναι» και σε «αξίες του είναι». Η µέθοδος που προτείνουν είναι η αφήγηση, τα παιχνίδα, το παίξιµο ρόλων και η φαντασία (Eyre, 1993: 31). ιαφοροποιούµενοι ελαφρώς, πιστεύουµε ότι η οικογένεια, µπορεί βέβαια να µετακενώσει τις αξίες αυτές µε τις δικές της µεθόδους, αλλά έχουµε την άποψη ότι το σχολείο µε τη διδασκαλία ολόκληρων λογοτεχνικών κειµένων επιστηµονικής φαντασίας, εφαρµόζοντας τις παραπάνω µεθόδους είναι σε θέση να εµφυσήσει και στα παιδιά µικρότερης ηλικίας (ήδη από την ηλικία των 8-9 ετών) τις αξίες αυτές. Ιδανικότεροι τρόποι είναι η αφήγηση και η συζήτηση, το παίξιµο ρόλων, η ενίσχυσή τους µε τον έπαινο, η επιβράβευση, η παράθεση αντίθετων αρνητικών- συστηµάτων, η προβολή της θετικής συµπεριφοράς και η αγνόηση της αρνητικής συµπεριφοράς των µυθιστορηµατικών ηρώων ή έστω και συζήτηση για την αρνητική συµπεριφορά των ηρώων. ιευκρινίζουµε εδώ ότι για κάθε αξία µπορεί να εφαρµόζεται διαφορετική µεθοδολογική προσέγγιση, η οποία µπορεί να απορρέει και από την επινοητικότητα του εκπαιδευτικού και ότι το «πρόγραµµα» µπορεί να διαρκέσει πολύ περισσότερο, ώστε να εµπεδωθούν σωστά τα αξιακά συστήµατα που εµπεριέχουν τα κείµενα που διδάσκουµε ή προτείνουµε για ανάγνωση Γλώσσα και Επιστηµονική φαντασία Η µελέτη των κειµένων αυτών συµβάλλει στον εµπλουτισµό της ελληνικής γλώσσας µε λέξεις επινοηµένες από το συγγραφέα. Η ελληνική γλώσσα εµπλουτίζεται µε νέες λέξεις. Στα κείµενα αυτά µε τη γλωσσοπλαστική διάθεση και ευελιξία που διακρίνει την ελληνική γλώσσα, ταξιδεύουµε µε Κοραλλιοπλάνα ή αστροπιλότοι κυβερνούµε διαστηµάκατους, πλανητόπλοια, αστρόπλοια ή πλανητοερευνητές στο κοσµοδιάστηµα µε τη βοήθεια ραδιοφάρων για φανταστικούς αστρόπλους (Ψαραύτη 2001: 27, Πατεράκη 2000: 60). Η ωφέλεια βέβαια εντοπίζεται και στο γεγονός ότι προωθούνται και εµπλουτίζονται τα ειδικά λεξιλόγια, τα οποία µπορούν να καταρτίσουν οι γλωσσολόγοι και γενικότερα οι

4 Σελ. 4/10 ερευνητές. Μπορεί να αρχίσει να δηµιουργείται ένα διαστηµικό λεξιλόγιο και να µελετηθεί η φιλοσοφία δηµιουργίας ή σύνθεσης ενός λεξιλογίου, το οποίο ανταποκρίνεται στις ανάγκες µιας υπό διαµόρφωση πραγµατικότητας και στο πόσο η εξέλιξη της επιστηµονικής φαντασίας, είναι σε θέση να ενεργοποιήσει τη γλωσσοπλαστική ικανότητα των συγγραφέων. Μπορεί να µελετηθεί ακόµα κατά πόσο οι λέξεις είναι απλές ή σύνθετες, ποια µέρη του λόγου ή ποιες συγκεκριµένες λέξεις προτιµούνται και για ποιο λόγο. Η γλωσσική αξία των κειµένων αυτών είναι ακόµα µεγαλύτερη, γιατί το παιδί συνειδητοποιεί την πλαστική δύναµη της γλώσσας και την ικανότητά της να πλάθει καινούργιες λέξεις, για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της αναπτυσσόµενης τεχνολογίας και της επιστήµης. Αρκετοί άλλωστε επιστήµονες, Cohen, Chomsky και άλλοι (Glazer 1991: 101), υποστηρίζουν σθεναρά την άποψη ότι η επαφή του παιδιού µε την καλή λογοτεχνία συντελεί στον εµπλουτισµό του λεξιλογίου και στη βελτίωση των συντακτικών δοµών που χρησιµοποιεί το παιδί. Μια πρώτη, και βασική, λειτουργία των κειµένων αυτών εντοπίζεται εποµένως στο ότι διευρύνει τους γλωσσικούς τους και πνευµατικούς του ορίζοντες. Η επιστηµονική φαντασία εφαλτήριο της φαντασίας Αν η Λογοτεχνία και η Παιδική Λογοτεχνία λειτουργούν θετικά στην ανάπτυξη της φαντασίας αλλά και της κριτικής, ικανότητας του παιδιού, ο παιδαγωγικός ρόλος των κειµένων φαντασίας και επιστηµονικής φαντασίας αποκτά βαρύνουσα σηµασία. Βελτιώνουν τη φαντασία, γιατί τα ίδια κατάγονται από τη φαντασία. Παρεµβάλλονται βασικοί νόµοι της επιστήµης, κυρίως της φυσικής αλλά και άλλων επιστηµών. Ο συγγραφέας κτίζει έναν κόσµο που «υπάρχει» τώρα ως λογοτεχνικό σκηνικό, που ίσως δεν υπήρξε ποτέ, ενδεχοµένως όµως να υπάρξει στο µέλλον. Στον κόσµο αυτό υπάρχει χώρος για κάθε είδους φαντασιακή δραστηριότητα. Η λογοτεχνία δείχνει ότι ο άνθρωπος φαντάζεται και οραµατίζεται και παίρνει κουράγιο για να συνεχίσει να ζει, να κτίζει ένα επιστηµονικά πιο προηγµένο κόσµο και σε τελευταία ανάλυση να ξεφεύγει από την πεζή πραγµατικότητα Η επιστηµονική φαντασία παρέχει πρότυπα Η επιστηµονική φαντασία παρέχει τη δυνατότητα στο παιδί «να ταυτιστεί µε τον ήρωα» (Nuba et al. 1999: 19). Άλλωστε, τα πρότυπα δεν επιβάλλονται. Λόγω του αποστολικού χαρακτήρα τους όµως, παρουσιάζουν ήρωες µε πιο άρτια δοµηµένη εικόνα ζωής από αυτήν που πετυχαίνει η πραγµατική εµπειρία και ο αναγνώστης διαπαιδαγωγείται µέσω της ελεύθερης µίµησης ή της υιοθέτησης απόψεων. Οι συγγραφείς των κειµένων αυτών επιλέγουν να παρουσιάζουν στοιχεία χαρακτήρα των ηρώων τους που θα µπορούσαν να προβληθούν ως παράδειγµα για µίµηση ή για αποφυγή. Επεµβαίνουν µε τον τρόπο αυτό, χωρίς να χειραγωγούν, µε τα συναισθήµατα και τα χαρακτηριστικά που προβάλλουν στην προσωπικότητα των ηρώων, στη διαπαιδαγώγηση των αναγνωστών τους. Εποµένως, και τα κείµενα επιστηµονικής φαντασίας δεν παρεκκλίνουν από τη γενικότερη σκοποθεσία της παιδικής λογοτεχνίας. Οι αξίες που συναντούµε στα κείµενα αυτά είναι κυρίως κοινωνικές, πολιτισµικές και πανανθρώπινες. Τα αξιακά συστήµατα κρύβονται µε ιδιαίτερη επιµέλεια από τους ίδιους τους συγγραφείς, ώστε

5 Σελ. 5/10 να αποφύγουν το διδακτισµό, ο οποίος στην εποχή µας επιφέρει τα αντίθετα από τα αναµενόµενα αποτελέσµατα. Οι συγγραφείς σκηνοθετούν την ιστορία τους, πλάθουν τους ήρωές τους, διαµορφώνουν το σκηνικό τους, ρυθµίζουν την πλοκή και την εξέλιξη της ιστορίας έτσι, ώστε να µεταδίδονται εντελώς αβίαστα τα µηνύµατά τους και να αποκαλύπτονται τα επιθυµητά αξιακά συστήµατα. Με τον τρόπο τους, αφυπνίζουν συνειδήσεις και διαµορφώνουν χαρακτήρες, µυώντας παιδιά και νέους σε σύγχρονα αλλά και πανανθρώπινα προβλήµατα, όπως το ενεργειακό, οικολογικό, υπερπληθυσµός της Γης, και µια πληθώρα άλλων θεµάτων, τα οποία προβληµατίζουν το σύγχρονο άνθρωπο. Παράλληλα, προβάλλονται αρετές όπως είναι η δικαιοσύνη, η φιλία, η αλληλεγγύη, η συνεκτικότητα µιας οµάδας, η συνεργασία ή η ανάγκη για συνεργασία, η ελευθερία, η ειρήνη, η οικογενειακή ζωή. Οι αξίες µάλιστα αυτές αφήνονται να γίνουν κατανοητές από το ίδιο το παιδί, µέσα από τη δραµατικότητα των κειµένων αυτών. ιάλογοι, αφηγηµατική παρέµβαση του συγγραφέα ή του αφηγητή, µονόλογοι ηρώων ενηλίκων ή ανηλίκων, τίθενται στην υπηρεσία µιας λανθάνουσας παιδαγωγικής διάθεσης. Τα αξιακά συστήµατα προφανώς, για τα οποία κάναµε λόγο παραπάνω, συνδέονται άµεσα µε το πρότυπα που παρέχουν τα παιδικά κείµενα της συγκεκριµένης κατηγορίας. Τα πρότυπα αυτά δεν επικεντρώνονται µόνο στα παιδιά, αλλά ανιχνεύονται και στους ενηλίκους, ιδιαίτερα όταν εκείνοι τηρούν την ενδεικνυόµενη παιδαγωγική στάση, όπως συµβαίνει µε τη διαστηµική τριλογία «Εδώ Σελήνη», «Εδώ Κρόνος», «Εδώ Ουρανός» της Νίτσας Τζώρτζογλου. Επιστηµονική φαντασία, οικουµενική και εθνική συνείδηση Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας µεγάλος αριθµός κειµένων προάγει µια οικουµενική συνείδηση και µια παγκόσµια συµφιλίωση, µια ιδεολογία η οποία παρουσιάζει πρότυπα αντιρατσιστικής συµπεριφοράς. Ο συγγραφέας δεν κάνει διάκριση στην επιλογή του φύλου, του χρώµατος ή της εθνικότητας. Οι ήρωεςπρότυπα είναι Έλληνες που ανήκουν σε µια παγκόσµια κοινότητα µε µια αξιοθαύµαστη συνεργασία, αλληλοκατανόηση και αλληλοϋποστήριξη. «Φαίνεται όµως ότι την τελευταία πια στιγµή, πριν από την καταστροφή, οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι, για να ζήσουν καλύτερα, έπρεπε να ενωθούν τα κράτη και να πολεµήσουν από κοινού τον ύπουλο εχθρό» (Ψαραύτη 1980: 14). Ο κοινός στόχος, τα κοινά ιδανικά, η κοινή µοίρα αποδεικνύεται ότι ενώνουν τους ανθρώπους µε άρρηκτους συνεκτικούς δεσµούς. Η ίση αντιµετώπιση του αρσενικού και του θηλυκού, του Έλληνα-πολίτη του κόσµου και των άλλης εθνικότητας πολιτών του κόσµου ανταποκρίνεται προφανώς πλήρως στο πνεύµα της εποχής µας και προωθεί την ισότητα ανάµεσα στα δύο φύλα και στους λαούς. Παράλληλα,

6 Σελ. 6/10 ενσταλάζει στα παιδιά τη συνείδηση ότι είναι πολίτες ενός παγκόσµιου χωριού, χωρίς να πλήττεται η εθνική συνείδηση τη παγκόσµιας κοινότητας. Τα αξιακά συστήµατα Τα κείµενα αυτά έχουν χαρακτηριστεί ως το τελευταίο προπύργιο της ηθικής. Αυτό και µόνο αποδεικνύει ότι οι µυθιστορηµατικοί χαρακτήρες αποτελούν πρότυπα για µίµηση ή παραδείγµατα για αποφυγή, όπως συµβαίνει µε το Μάρκο στο «Εδώ Σελήνη», ο οποίος απωθεί µε την αντισυναδελφική, αλαζονική και προδοτική συµπεριφορά του ή µε τον κατάσκοπο του πλανήτη Τεύθρα στο «Ώρα Μηδέν» της Τούλας Κακουλλή (1990: 101/2), ο οποίος δε διστάζει να θυσιαστεί, για να σώσει το νεαρό γήινο πειραµατόζωο. Χαλυβδώνουν επίσης την αυτοαντίληψη και ενισχύουν την αυτοεκτίµηση (Eyre 1993, Kilpatrick et al 1994). Μέσα από τα θέµατα που αναπτύσσονται στα λογοτεχνικά κείµενα ο δάσκαλος, η οικογένεια και το ίδιο το παιδί µπορούν να αναπτύξουν την αυτοαντίληψη του παιδιού, το οποίο µπορεί να αναγνωρίσει τις αδυναµίες ή τις δυνατότητές του. Άλλωστε, µόνο εάν πραγµατωθούν οι στόχοι του, το παιδί αποκτά αυτοαντίληψη και αυτοεκτίµηση. Ενισχύεται επίσης η αυτοπεποίθηση. Μέσα από την επιστηµονική φαντασία τα παιδιά µπορούν να βοηθηθούν να δουν τις ικανότητές τους, γιατί συγκρίνουν τον εαυτό τους µε τους µυθιστορηµατικούς ήρωες ή τις ηρωίδες. Πολλοί (Eyre 1993, Kilpatrick et al. 1994) θεωρούν την αυτοπεποίθηση µαζί µε τη δυναµικότητα βασικές αξίες της ύπαρξης και προτείνουν τρόπους καλλιέργειάς της. Ισχυροποιείται επίσης η ατοµικότητα του παιδιού, καθώς έτσι εξυπηρετείται και η ιστορία. Όσα παιδιά µάλιστα διαθέτουν αυτοπεποίθηση βοηθούν τα άλλα να γίνουν υπεύθυνα και να διαµορφώσουν έναν κόσµο καλύτερο µε ηθικές αξίες και ιδανικά. Πολλά κείµενα επιστηµονικής φαντασίας προσφέρονται για την επίτευξη του στόχου αυτού. Η τριλογία λ.χ. της Νίτσας Τζώρτζογλου αποτελεί εξαιρετικό δείγµα στο οποίο µπορεί να καταφύγει κανείς, επειδή και µόνο η συµµετοχή των παιδιών σε εξωγήινα ταξίδια απαιτεί αυξηµένη αυτοπεποίθηση και δυναµική αντιµετώπιση των καταστάσεων. Η µη απόρριψη µάλιστα από το δάσκαλο των απόψεων που διατυπώνονται από το παιδί και ο έπαινος των µαθητών µε µέτρο, σε συνδυασµό µε την έλλειψη διακρίσεων τονώνει την εµπιστοσύνη του παιδιού προς τον εαυτό του. Η επιστηµονική φαντασία τηρεί µια θετική στάση απέναντι στο παιδί, το ενισχύει, επιβεβαιώνει την αξία του και το βοηθάει να κτίσει µια θετική εικόνα για τον εαυτό του. Την ίδια λειτουργία ασκούν και οι αρνητικοί χαρακτήρες, οι οποίοι µε τη συµπεριφορά τους λειτουργούν αποτρεπτικά, προβληµατίζουν το παιδί, το οποίο εκούσια πλέον προχωρεί στις θετικές επιλογές του, χωρίς ενδεχοµένως να αποκλείονται και οι παρεκκλίσεις. Τα κείµενα αυτά εξάλλου προωθούν την ιδέα της συλλογικότητας, χωρίς να πλήττεται η ατοµικότητα. Το θέµα ότι καθένας µας είναι µοναδικός µπορούµε να το βρούµε σε πολλά βιβλία επιστηµονικής φαντασίας που απευθύνονται σε διαφορετικές ηλικίες. Ο Μάρκος στο «Εδώ Σελήνη» της Ν. Τζώρτζογλου, πιστεύει ότι είναι ιδιαίτερα ικανός. Ο υπερτονισµός αυτός της προσωπικότητας του Μάρκου που αναγνωρίζεται ως ένα σηµείο και από τη Γήινη Οµοσπονδία, εξυπηρετεί και την πλοκή του έργου, γιατί δεν δέχεται τον αποκλεισµό του από την αποστολή στη

7 Σελ. 7/10 Σελήνη, αντιδρά µυστικά, αυτοµολεί στους αντιπάλους, θα ακολουθήσει η επίθεση εναντίον της αποστολής στη Σελήνη και εποµένως θα δηµιουργηθεί περιπέτεια και σασπένς που θα αυξήσει το ενδιαφέρον των παιδιών. Παράλληλα, θα δηµιουργήσει αντιπαθητικά συναισθήµατα για το Μάρκο και συµπαθητικά για τη συµπαγή οµάδα των έξι παιδιών που αγωνίζονται να σώσουν την ανθρωπότητα. Ο παιδαγωγικός εποµένως ρόλος των κειµένων αυτών αναγνωρίζεται στην αρχετυπική διχοτοµία καλό vs κακό. Οι αξίες που µπορούν να αναζητηθούν στα κείµενα αυτά είναι οι ίδιες που εντοπίζουν και οι Eyre. Η τιµιότητα, το κουράγιο/θάρρος, η φιλειρηνικότητα, η αυτοπεποίθηση και η δυναµικότητα, η αυτοπειθαρχία και η µετριοπάθεια, η εµπιστοσύνη και η αγνότητα, η αφοσίωση και η αξιοπιστία, ο σεβασµός, η αγάπη, η απλότητα και η ευαισθησία, η ευγένεια και η φιλικότητα και τέλος η δικαιοσύνη και η ευσπλαχνία είναι ποιότητες, οι οποίες ανιχνεύονται πολύ συχνά στα ελληνικά παιδικά κείµενα επιστηµονικής φαντασίας. Είναι χαρακτηριστική η απάντηση των παιδιών, ως έκφραση ενός παιδικού συλλογικού ασυνείδητου, προς τους ενήλικες επίδοξους αποικιοκράτες του πλανήτη Άρη «Λοιπόν, πρέπει να το καταλάβετε επιτέλους! Εµείς εδώ δεν πρόκειται ποτέ να γίνουµε όργανα στα σκοτεινά σχέδιά σας! Θα συνεργαστούµε βέβαια, µόνο όµως σε θέµατα τεχνολογίας και επιστήµης. Ο αποικισµός του πλανήτη, οι συνθήκες ζωής και οι όροι κάτω από τους οποίους θα οργανωθεί η νέα ανθρώπινη κοινωνία είναι αποκλειστικά δική µας υπό- θεση! Ούτε θα σας ρωτήσουµε ούτε θα σας επιτρέψουµε να εκφράσετε καµιά γνώµη» (Ανδρουτσόπουλος 1999: 176). Προκειµένου να εµφυσήσουµε στα παιδιά την τιµιότητα, µπορούµε να συστήσουµε να διαβάσουν τη διαστηµική τριλογία της Νίτσας Τζώρτζογλου, όπου όχι µόνο η τιµιότητα αλλά και η συνοχή, η συνεκτικότητα και η συνεργασία ανάµεσα στους ανθρώπους µπορεί να προβληθεί και να δοθεί στα παιδιά να καταλάβουν την αξία τους. Η φιλειρηνικότητα ως βασική επίσης αξία της ζωής επιβάλλεται να ενσταλαχθεί στα παιδιά και στους εφήβους, και για τον πρόσθετο λόγο ότι ο άνθρωπος έχει πικρή πείρα από τους πολέµους. Στα περισσότερα διαστηµικά κείµενα, οι εξωγήινοι παρεµβαίνουν µε καθαρά φιλειρηνικούς σκοπούς, προκειµένου να σώσουν τη Γη. Η καταφυγή στα κείµενα αυτά είναι ιδιαίτερα πρόσφορη, επειδή καταρρίπτουν το µύθο ότι οι εξωγήινοι είναι εχθρικοί. Σε κείµενα µάλιστα όπως «Ο Εέ απ τ άστρα» του Μάνου Κοντολέων και «Οι άγγελοι του Ουρανού» της Λίτσας Ψαραύτη οι εξωγήινοι διδάσκουν αξίες στους γήινους, τους οποίους εκπροσωπούν παιδιά. Υπάρχουν προφανώς και ελάχιστα διαστηµικά κείµενα, στα οποία οι εξωγήινοι εµφανίζονται εχθρικοί όπως είναι το κείµενο της Αγγελικής Μεϊµάρη «ΒΑΤΑΠΡΟΥΦ» ή το κείµενο της Τούλας Κακουλλή «Ώρα Μηδέν». Το πρώτο έχει καθαρά αλληγορικό χαρακτήρα. Ο αόρατος εξωγήινος αντιπροσωπεύει τις αλλοτριωτικές δυνάµεις και το άγχος που κατατρύχει καθηµερινά τον άνθρωπο. Η «Εισβολή στη Μυρµηγκάνα» του Μάριου Βερέττα αποτελεί ένα ιδανικό κείµενο για να µυηθούν τα παιδιά στη ηµοκρατία και να αποστρέφονται κάθε ιµπεριαλιστική τάση. Πρόκειται για ένα παραµύθι µε ήρωες έντοµα, µυρµήγκια και

8 Σελ. 8/10 τζιτζίκια, τα οποία, χωρίς να αποβάλλουν τα βιολογικά χαρακτηριστικά τους (εργασία και τραγούδι, αντίστοιχα), χρησιµοποιούνται ως σύµβολα µιας λεβιαθανικής µορφής απολυταρχίας τα πρώτα και µιας ανυπότακτης δηµοκρατικής κοινωνίας τα δεύτερα, κατά την αναµέτρηση των οποίων η οµορφιά της ζωής υποτάσσει την αποκρουστική ιδέα µιας τυφλής και ανελέητης υποταγής στην εξουσία. Το παιδί-αναγνώστης, διαβάζοντας κείµενα επιστηµονικής φαντασίας, και κυρίως διαστηµικά, θα διακρίνει ότι απαιτούνται η αυτοπειθαρχία και γενικότερα το µέτρο, προκειµένου να πραγµατωθούν οι στόχοι του. Τόσο η διαστηµική τριλογία της Ν. Τζώρτζογλου όσο και το κείµενο του Τ. Ανδρουτσόπουλου «Γη 2040 µ.χ.», αλλά προφανώς και άλλα, αποτελούν ωραία παραδείγµατα για να συνειδητοποιήσουν τις αξίες αυτές, γιατί τα παιδιά-πρωταγωνιστές απαιτείται να αυτοπειθαρχήσουν, προκειµένου να πετύχουν το στόχο τους, να δραπετεύσουν από τη Γη και να εγκατοικίσουν τον Άρη, µέσα σε ένα κλίµα ειρηνικό και χωρίς τις µικρότητες, τις προκαταλήψεις, το συµφεροντολογισµό και τις αποικιοκρατικές βλέψεις των ενηλίκων κατοίκων της Γης «-Από την ώρα που αποφασίσαµε αυτό το ταξίδι µας απασχόλησε τι νόηµα και σκοπό θα δώσουµε σ αυτό που θα τολµήσουµε να κάνουµε. Γιατί πρέπει όλοι να καταλάβετε ότι δεν το είδαµε σαν ένα παιχνίδι. Για µας, όσο κι αν σας φαίνεται πως δεν ταιριάζει στην τόσο µικρή ηλικία µας, είναι ένα ταξίδι ζωής, είναι µια νέα αρχή, ένα νέο ξεκίνηµα για µια κοινωνία που δεν θα στηρίζεται στα σφάλµατα που κάνατε εσείς οι µεγάλοι και που δυστυχώς δεν σας έχουν διδάξει τίποτα. Σας στέλνουµε λοιπόν το ποίηµα του Νικηφόρου Βρεττάκου «Η προσευχή» και σας λέµε πως εµείς το κάνουµε στόχο της ζωής µας και σας ευχόµαστε να το κάνετε κι εσείς οι µεγάλοι για το καλό της ανθρωπότητας» (Ανδρουτσόπουλος 1999: 170). Η ακρίβεια και η σεµνότητα είναι επίσης αξίες, οι οποίες µπορούν να εµφυσηθούν από τα κείµενα της κατηγορίας αυτής. Τα διαστηµικά κείµενα µάλιστα προσφέρονται ιδιαίτερα για να κατανοήσουν ότι σε κάθε ανθρώπινη ενέργεια, προκειµένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία απαιτείται απόλυτη ακρίβεια, συντονισµός, συνεργασία και µεθοδικότητα. Τέλος, αξίες όπως η αφοσίωση και η αξιοπιστία προβάλλονται µέσα από τη ελληνική παιδική επιστηµονική φαντασία. Το κείµενο της Νίτσας Τζώρτζογλου «Ο µουσαφίρης µου ο Τοτός» µπορεί να αποτελέσει ερέθισµα για συζήτηση, ώστε να γονιµοποιηθούν αισθήµατα ασφάλειας αλλά και αξιοπιστίας στα παιδιά. Η επιστηµονική φαντασία ως οικολογοτεχνία ϳ Ένας σηµαντικός αριθµός κειµένων εξυπηρετεί στόχους της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ώστε από τη νεαρή ηλικία να διαµορφωθεί η αναγκαία οικολογική ηθική. Τα κείµενα αυτά συµβάλλουν µε τον τρόπο τους στη δηµιουργία οικολογικής συνείδησης, καθώς αρκετά παρουσιάζουν ένα εντελώς κατεστραµµένο περιβάλλον, το οποίο αναγκάζει τους ανθρώπους να ζουν κάτω από την επιφάνεια της Γης και συνεισφέρουν στη δηµιουργία µια νέας κατηγορίας της λογοτεχνίας, της οικολογοτεχνίας. Επειδή οι άνθρωποι αδιαφορούν για τον πλανήτη τους, επεµβαίνουν εξωγήινοι για να τον σώσουν, στον «Εέ από τ άστρα» του Μ.

9 Σελ. 9/10 Κοντολέων, ή µια παρέα παιδιών, όταν ανακαλύπτουν την πραγµατική κατάσταση που επικρατεί, κλέβουν έναν πύραυλο και εγκαθίστανται στον πλανήτη Άρη, όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι χειρότερες. Θα βρουν όµως τον τρόπο µε τη βοήθεια Αρειανών που επέζησαν να διορθώσουν το περιβάλλον, σε αντίθεση µε τη Γη, της οποίας οι κάτοικοι φαίνεται να συνεχίζουν να ζουν µε τους ίδιους ρυθµούς, µη εγκαταλείποντας ουσιαστικά την ολέθρια στάση τους απέναντι στον πλανήτη. Κάτι ανάλογο συµβαίνει και στο κείµενο «Γη, 2040 µ.χ.» που γράφεται από ένα πολλαπλό συγγραφέα, τα παιδιά. Η οικολογική συνείδηση του παιδιού µπορεί να ενισχυθεί µε ένα ικανό αριθµό κειµένων επιστηµονικής φαντασίας, ορισµένα από τα οποία θεµελιώνουν και µια διαστηµική οικολογία, όπως το παραπάνω κείµενο, µε την έννοια ότι τα οικολογικά προβλήµατα που ταλανίζουν τη Γη κατατρύχουν και άλλους πλανήτες. Σε πολλά κείµενα άλλωστε (Μαυροκεφάλου , Σιµάτου 1991) οι άνθρωποι κατοικούν σε µια µεταπυρηνική περίοδο κάτω από την επιφάνεια της Γης. Αποτιµώντας την «παιδαγωγικότητα» της επιστηµονικής φαντασίας Η παιδαγωγική σηµασία του παιδικού βιβλίου επιστηµονικής φαντασίας είναι ιδιαίτερα σηµαντική. Για το λόγο αυτό, εφόσον υπάρχουν κείµενα ανθολογηµένα στα διδακτικά εγχειρίδια ο δάσκαλος καλό είναι να τα αξιοποιήσει και να επιχειρήσει να αναπτύξει ορισµένες δεξιότητες του µαθητή. Εφόσον µάλιστα το βιβλίο επιστηµονικής φαντασίας είναι εικονογραφηµένο, η παιδαγωγική σηµασία εντοπίζεται και σε άλλα σηµεία: Τα εικονογραφηµένα βιβλία παροτρύνουν τα παιδιά να διαµορφώσουν τις δικές τους εικόνες για τον κόσµο που επαγγέλλονται τα βιβλία αυτά και έτσι ελίσσουν δηµιουργικά τη φαντασία τους, επιτρέποντας στα παιδιά να αναπτύσσουν πρωτοβουλία Μια επιτυχηµένη εικονογράφηση αναπτύσσει τη φαντασία και εµπνέει στα παιδιά αισιοδοξία. Ο αναγνώστης, µόνος του ή και µε καθοδήγηση, µπορεί να ασκήσει την παρατηρητικότητα και την αντιληπτικότητά του, να οικοδοµήσει τη δική του σχέση µε το περιβάλλον, να δηµιουργήσει οικολογική συνείδηση σταδιακά, να αναπτύξει σωστή κοινωνική και περιβαλλοντική συµπεριφορά και να εξελίξει το γλωσσικό του όργανο. Είναι ιδιαίτερα εύγλωττα για το σκοπό αυτό το παραµύθι επιστηµονικής φαντασίας της Λότης Πέτροβιτς- Ανδρουτσοπούλου «Τρεις φορές και έναν καιρό σε έναν πλανήτη µακρινό» και το µυθιστόρηµα «Σεληνάνθρωποι στη Γη» της Γιολάντας Πατεράκη. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολλά κείµενα επιστηµονικής φαντασίας εντοπίζεται µια κλίµακα αξιών. Οι αξίες τοποθετούνται σε ένα πυργοειδές οικοδόµηµα που στενεύει στην κορυφή. Στη βάση αυτού του οικοδοµήµατος τοποθετούνται οι οικονοµικές αξίες, τα υλικά αγαθά, για να ικανοποιούν τους τρόπους και να αφήνουν τη σκέψη να κινείται στα άλλα επάλληλα επίπεδα, τα οποία εµπεριέχουν πνευµατικές αξίες, γνώση, παιδεία και επιστήµη, για να καλλιεργήσουν το πνεύµα και τις αισθήσεις και να µετακινηθούν στο τελευταίο επίπεδο όπου δεσπόζουν οι πανανθρώπινες ανθρωπιστικές αξίες, αγάπη, δικαιοσύνη, ελευθερία και άλλες ηθικές αξίες που εµπλουτίζουν την προσωπικότητα του ανθρώπου και τον προστατεύουν από την αλλοτρίωση.

10 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Σελ. 10/10 H άποψη που θεωρεί πατέρα της επιστηµονικής φαντασίας τον Jules Verne (αρκετοί αποδίδουν την πατρότητα αυτή στη Μary Shelley, η οποία το 1818 γράφει το Frankenstein, και στον Edgar Allan Poe) στηρίζεται στο γεγονός ότι το Μυθιστόρηµα Επιστηµονικής Φαντασίας απέκτησε σταθερότερο προσανατολισµό µε τον Jules Verne, του οποίου τα πρώτα έργα δηµοσιεύτηκαν τη δεκαετία του 1860 (Carpenter & Prichard 1999: 471). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Carpenter, Humphrey and Prichard Mari (1999). The Oxford Companion to Children s Literature. 0xford & New York, Oxford UP. Eyre, Linda and Richard (1993). Teaching your Children Values. New York, Rockefeller Center. Glazer, Joan (1991). Literature for Young Children. New Jersey, Merill-Prentice Hall. Kilpatrick, William et al. (1994). Books that Build Character. A Guide to Teaching Your Child Moral Values Through Stories. New York, Simon & Schuster. Nuba, Hannah et al. (1999). Children s Literature. Developing Good Readers, New York, Garland. Ανδρουτσόπουλος Τάκης (1999) Γη µ.χ., Αθήνα, Ποταµός. Βερέττας Μάριος (1997) Εισβολή στη Μυρµηγκάνα, Αθήνα, Μάριος Βερέττας. Κακουλλή Τούλα (1990) Ώρα Μηδέν, Λευκωσία. Κοντολέων Μάνος ( ) Ο Εέ απ τ άστρα, Αθήνα, Καστανιώτης. Λουκιανός ο Σαµοσατεύς Ικαροµένιππος ή Υπερνέφελος, Αθήνα, Ύψιλον. Λουκιανός ο Σαµοσατεύς (1983) Αληθινή Ιστορία, Αθήνα, Ύψιλον. Μαυροκεφάλου Λιλή ( ) Το άλλο, Αθήνα, Κέδρος. Μεϊµάρη Αγγελική (1987) ΒΑΤΑΠΡΟΥΦ, Αθήνα, ανιά. Παϊζη-Πρόκου ήµητρα (χ.χ.) Λύδρα, το αστέρι της σιωπής, Αθήνα, ΑΣΕ. Παπαντωνάκης Γεώργιος (2001) Εισαγωγή στο ελληνικό παιδικό µυθιστόρηµα επιστηµονικής φαντασίας, Αθήνα, Κέδρος Πατεράκη Γιολάντα (χ.χ.) Σεληνάνθρωποι στη Γη, Αθήνα, ωρικός. Πατεράκη Γιολάντα, (2000) Η πιο τρελή ιστορία του κόσµου, Αθήνα, Μίνωας. Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, Λότη ( ) Τρεις φορές και έναν καιρό σε έναν πλανήτη µακρινό, Αθήνα, Πατάκης. Σιµάτου Χριστίνα (1991) Τα παιδιά των Μουλτιβόλων, Αθήνα, Ειρµός. Σίνου Κίρα (1999). Η επιστηµονική φαντασία στην Ελλάδα. Η νεανική λογοτεχνία της επιστηµονικής φαντασίας Πρακτικά ηµερίδας για την επιστηµονική φαντασία (Ιωάννινα, ), Ιωάννινα,.Ζ.Β.Ι.. Τζώρτζογλου Νίτσα ( ) Εδώ Κρόνος, Αθήνα, Κέδρος. Τζώρτζογλου Νίτσα ( ) Εδώ Ουρανός, Αθήνα, Κέδρος. Τζώρτζογλου Νίτσα ( ) Εδώ Σελήνη, Αθήνα, Κέδρος. Τζώρτζογλου Νίτσα (1989) Ο µουσαφίρης µου ο Τοτός, Αθήνα, Σπαθής. Ψαραύτη Λίτσα (1980) Με την Ανδροµέδα στο Γαλάζιο Πλανήτη, Αθήνα, Εστία. Ψαραύτη Λίτσα (2001) Οι άγγελοι του Ουρανού, Αθήνα, Πατάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού 4os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 σι λ α ν α γ ν ω Φ ί α «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

«Απαντήσεις Έκθεσης Έκφρασης A Λυκείου» Περίληψη. (Ενεργητική σύνταξη)

«Απαντήσεις Έκθεσης Έκφρασης A Λυκείου» Περίληψη. (Ενεργητική σύνταξη) Περίληψη (Ενεργητική σύνταξη) Στο κείµενο ο συγγραφέας αναφέρεται στην στάση που πρέπει να τηρούν οι θεατές απέναντι στις διαφηµίσεις. Αρχικά, επισηµαίνει την πρόθεση των διαφηµίσεων να κατευθύνουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά.

Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά. Αγαπητοί συνάδελφοι, Από τώρα και στο άµεσο µέλλον θα σας παρουσιάζουµε συγγραφείς και το µέρος του έργου τους που έχει µεταφραστεί στα ελληνικά. Ξεκινάµε το ταξίδι µας µε την Alice Miller. Miller, Alice,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Π Α Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Σ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Τ Η Ν Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική φαντασία

Επιστημονική φαντασία Ενότητα 10 Περιγράφουμε ταξίδια στο μέλλον Αφηγούμαστε φανταστικές ιστορίες Περιγράφουμε ανεξήγητα φαινόμενα Περιγράφουμε μυστηριώδη αντικείμενα Χρησιμοποιούμε μελλοντικούς χρόνους Αναγνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Το κείµενο αναφέρεται στα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν τα άτοµα µε αναπηρία στη χώρα µας. Αφού προσδιορίζεται η έννοια «άτοµα µε ειδικές ανάγκες», επισηµαίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

μια δυσκολη εφηβεια εκπαιδευτικό υλικό από τη Μαρίζα Ντεκάστρο

μια δυσκολη εφηβεια εκπαιδευτικό υλικό από τη Μαρίζα Ντεκάστρο μια δυσκολη εφηβεια εκπαιδευτικό υλικό από τη Μαρίζα Ντεκάστρο ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ Αυτό το έντυπο θα σου δώσει κλειδιά για την επεξεργασία του βιβλίου Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της της Άλκης Ζέη. ΘΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΞΩΣΧΟΛΙΚΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΙΚΑ Α4 7 ου Γ.Ε.Λ. ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!!!!!!!! ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΚΟΠΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΑ 1. Περιεχόμενο ΜΟΝΑΔΕΣ μονάδες 15 2. Δομή μονάδες 15 3 Έκφραση μονάδες 15 4. Ορθογραφία μονάδες 5 ΜΕΡΟΣ Β : ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ 5. (Β 1) μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

3os. ι λ α ν α γ ν ω σ Φ. ί α. «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014. του δημοτικού σχολείου

3os. ι λ α ν α γ ν ω σ Φ. ί α. «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014. του δημοτικού σχολείου 3os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του δημοτικού σχολείου Οκτώβριος 2013-Μάιος 2014 ι λ α ν α γ ν ω σ Φ ί α «Μαθαίνω την ιστορία το περιβάλλον τον άνθρωπο» Οι

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και η Επιστημονική Ένωση ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ διοργανώνουν Πανελλήνιους Μαθητικούς

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΦΥΡΗΛΑΤΕΙ ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΦΥΡΗΛΑΤΕΙ ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΦΥΡΗΛΑΤΕΙ ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 1. Το βιβλίο αναµφίβολα αποτελεί αστείρευτη πηγή γνώσης. Είναι ο κινητήριος µοχλός στη διαδικασία της εκπαίδευσης µέσα στο σχολικό χώρο. Τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή).

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή). ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία. 02.02.2015 Εορτασμός της ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος Χριστίνα Κουλούρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Διαβάστε περισσότερα

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu.

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu. Αγαπητοί γονείς Αισθανόμαστε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε μαζί σας για να σας ενημερώσουμε σχετικά με την ταυτότητα της ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ και το αξιόλογο και πολυεπίπεδο εκπαιδευτικό έργο που επιτελεί.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Προτεινόµενη διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Στην πορεία διαπραγµάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα