Οι προτάσεις του Πιερ Μπουρντιέ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι προτάσεις του Πιερ Μπουρντιέ"

Transcript

1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ Οι προτάσεις του Πιερ Μπουρντιέ Επιστημονική επιμέλεια: Νίκος Παναγιωτόπουλος

2 Πρώτο μέρος Για μια «ορθολογική παιδαγωγική»

3 Μερικές κατευθύνσεις για μια πολιτική εκδημοκρατισμού 1 Κάθε σχέδιο τεχνοκρατικής έμπνευσης χαρακτηρίζεται από το ότι αφήνει να εκδηλώνονται κοινωνικοί μηχανισμοί αποκλεισμού των μη προνομιούχων τάξεων: δεν υπάρχει τεχνική επιλογή που να είναι κοινωνικά ουδέτερη και στον τομέα της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, η ελεύθερη αγορά είναι ένας φαινομενικά άμεμπτος τρόπος να ευνοεί τους πιο ευνοημένους. Κάθε δημοκρατικός μετασχηματισμός υποθέτει λοιπόν, από το δημοτικό σχολείο, τη διαμόρφωση θεσμικών μηχανισμών δράσης, οι οποίοι να είναι ικανοί να αντισταθούν στους κοινωνικούς μηχανισμούς: η γνώση αυτών των αυτοματισμών επιτρέπει να ορίσουμε τις αρχές. 1. Η ανισότητα ανάμεσα σε παιδιά από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα προέρχεται ουσιαστικά από διαφορές ανάμεσα στη λαϊκή γλώσσα και τη γλώσσα της διανόησης. Οι ομιλούμενες γλώσσες στα διάφορα στρώματα είναι άνισα απομακρυσμένες, γι αυτό και η εκπαίδευση πρέπει να δώσει πολύ σημαντική θέση, από το δημοτικό σχολείο, σε ασκήσεις έκφρασης της σκέψης των παιδιών. Μέσα από την εκμάθηση μιας πολύπλοκης γλώσσας μπορεί να αναπτυχθεί μια γενική δεξιότητα για τη χρήση λογικά πολύπλοκων συντάξεων. 2. Η ανισότητα ανάμεσα σε παιδιά διαφορετικών κοινωνικών τάξεων εξαρτάται, επίσης, από διαφορές πολιτισμικής πρακτικής ανάμεσα σε διαφορετικά στρώματα. Πρέπει να χρησιμοποιούνται από 1 Από τα αρχεία του Collège de France, τα δύο κείμενα που ακολουθούν και που διακινήθηκαν την περίοδο του Μάη του 68 από το Κέντρο Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογίας που διεύθυνε ο Μπουρντιέ δημοσιεύθηκαν στο P. Bourdieu, Ιnterventions, , Science Sociales et Action Politique, επιμ. Franck Poupeau και Thierry Discepolo, Agone, 2002: Τα έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη αυτών των κειμένων καθώς και όλες τις συμπληρωματικές πληροφορίες μπορεί να τα συμβουλευθεί ο ενδιαφερόμενος στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογίας.

4 το δημοτικό όλα τα μέσα για να δίνονται σε όλα τα παιδιά εμπειρίες (ή υποκατάστατα αυτών των εμπειριών) τις οποίες τα παιδιά των προνομιούχων τάξεων οφείλουν στην οικογένειά τους. Αυτό προϋποθέτει ότι θα παρέχονται στους διδάσκοντες τα θεσμικά και υλικά μέσα (και ιδιαίτερα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στους καθηγητές ιστορίας, φιλολογικών και καλλιτεχνικών μαθημάτων) για να φέρουν όλα τα παιδιά σε επαφή με τα πολιτιστικά έργα και με τις άλλες όψεις της σύγχρονης κοινωνίας (οργανωμένες επισκέψεις μουσείων, μνημείων, γεωγραφικά και ιστορικά ταξίδια: οργανωμένη συχνή επίσκεψη στο θέατρο, προβολή σλάιντς, άκουσμα δίσκων κ.λπ.). 3. Από τη στιγμή που η είσοδος στην πρώτη γυμνασίου αποτελεί βασικό μέσο μείωσης του αριθμού των μαθητών από μη προνομιούχα στρώματα, πρέπει να γίνει συστηματική προσπάθεια αντιμετώπισης του αποτελέσματος των μηχανισμών που ορίζουν αυτή τη μείωση (βλέπε το Φάκελο Ν. 32, η συναρμογή). Ανάπτυξη της πληροφόρησης στα σχολεία (και ιδιαίτερα στις ποιοτικές ιεραρχίες των σχολείων με τις σχολικές συνέπειες που εγκλείουν) και στα τμήματα (ίδια παρατήρηση): αυτή η δράση πρέπει να ασκηθεί κατά προτεραιότητα στους εκπαιδευτικούς που έχουν την ευθύνη του προσανατολισμού των λαϊκών τάξεων και επίσης, βέβαια, στις οικογένειες των μαθητών. χορήγηση περισσότερων υποτροφιών για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στις μη προνομιούχες οικογένειες. 4. Η ανισότητα ανάμεσα στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι ένας από τους θεμελιώδεις παράγοντες ανισότητας της πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Πρέπει να επιχειρηθεί μια συστηματική προσπάθεια μείωσης των ποιοτικών διαφορών και ανισοτήτων σε αυτά τα σχολεία. Πρόκειται για την προσπάθεια στελέχωσης κάθε σχολείου με το ίδιο ποσοστό διδασκόντων με διαφορετικά προσόντα (με πολιτικές των πριμ ή με κάθε άλλο τρόπο) και με την παροχή του ίδιου

5 πολιτιστικού εξοπλισμού κ.λπ. Πρόκειται, επιπλέον, για την ενεργοποίηση όλων των θεσμικών μηχανισμών που είναι ικανοί να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια, που οι συνήθειες και η έλλειψη οικονομικών μέσων εμποδίζουν την πρόσβαση των παιδιών των λαϊκών τάξεων στα ποιοτικά σχολεία. 5. Το οικοτροφείο, στην κατάσταση που είναι σήμερα, έχει παραμορφωτική αντί για μορφωτική δράση. Γι αυτό πρέπει να επιχειρηθεί μια πολιτική μεταρρύθμισής του: πρόκειται για τη δημιουργία ενός σώματος βοηθών εκπαίδευσης, σωστά αμειβόμενων, με προοπτικές πραγματικής καριέρας, οι οποίοι, έχοντας ειδική κατάρτιση, θα κάνουν τη βραδινή μελέτη, αντί δηλαδή να κάνουν φύλαξη να διευθύνουν την άσκηση των μαθητών (και με αναλογία βοηθού ανά μαθητή μικρότερο του 1/20). 6. Πρέπει να δημιουργηθούν συμπληρωματικές εκπαιδεύσεις ανάκτησης και επανόρθωσης, τόσο κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς όσο και κατά τη διάρκεια των διακοπών και πρέπει να δοθούν στα παιδιά των μη προνομιούχων τάξεων ειδικές διευκολύνσεις για να μπορέσουν να επωφεληθούν από αυτές: αυτές οι μορφές εκπαίδευσης (ή κατευθυνόμενες εργασίες) θα πρέπει να βοηθήσουν τα παιδιά να καλύψουν τις ιδιαίτερες αδυναμίες τους σε διάφορα μαθήματα και, ταυτόχρονα, να εξασφαλίσουν τη συλλογική προετοιμασία σε άλλες κατηγορίες εκπαίδευσης. 7. Πρέπει να επιχειρηθεί πλήρης μεταρρύθμιση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που να επιδιώκει να δώσει πρωταρχική θέση στη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας (που συλλαμβάνεται μέσα σε πνεύμα αντίθετο προς την ουμανιστική παράδοση) ως εργαλείο έκφρασης και, επίσης, λογικό όργανο και στην εκπαίδευση της λογικής και των μαθηματικών. Η συγκρότηση ενός κοινού κορμού μαθημάτων, μέχρι την πρώτη λυκείου, πρέπει να επιδιώκει να απωθήσει όσο πιο μακριά είναι δυνατόν την επιλογή ανάμεσα σε «φιλολογικά» και

6 «θετικές επιστήμες» και να επιτρέπει σε κάθε περίπτωση την απόκτηση ολόπλευρης μόρφωσης. 8. Η παραδοσιακή εκπαίδευση των μαθημάτων γενικής παιδείας πρέπει να δώσει τη θέση της σε μια πραγματική εκπαίδευση κουλτούρας, η οποία θα δίνει σε όλους μια ιστορική και εθνολογική γνώση των πολιτισμών: εβραϊκού, ελληνικού και ρωμαϊκού (βλέπε σε αυτό το σημείο Φάκελος Νο 5). Όλες οι αρχαϊκές παιδαγωγικές πρακτικές πρέπει να καταργηθούν: όπως ο μύθος της μορφωτικής αρετής των λατινικών και των ελληνικών έχει καταγγελθεί έτσι πρέπει να καταγγελθεί και ο μύθος της μορφωτικής αρετής της γραμματικής ανάλυσης που κακώς συνδέθηκε με τη λογική της γαλλικής γλώσσας. Μια μεταρρύθμιση της ορθογραφίας θα συντελέσει στη μείωση του μειονεκτήματος των μη προνομιούχων (οι έρευνες δείχνουν ότι οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης γνωρίζουν τόσο καλύτερα την ορθογραφία όσο περισσότερο προέρχονται από υψηλές θέσεις της κοινωνικής ιεραρχίας). Πρέπει να επιχειρηθεί, επίσης, συστηματικός προβληματισμός για την ακαδημαϊκή γλώσσα, όπως και για κάθε λεγόμενη εκπαίδευση «κουλτούρας» (εγκύκλια μαθήματα, γαλλική λογοτεχνία, φιλοσοφία). [ ] 3. Εξασφαλίζοντας, ακόμη και μέσα στις πανεπιστημιακές σχολές, μια συστηματική προετοιμασία σε αυτή την εξέταση με μορφή βραδινών μαθημάτων. Η εκπαίδευση που προορίζεται να προετοιμάσει γι αυτή την εξέταση (της οποίας τα προγράμματα θα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν με βάση τις απαιτήσεις της εκπαίδευσης) θα μπορούσε να μετατραπεί σταδιακά σε πραγματικά λαϊκή βραδινή εκπαίδευση, μέσω της μεθοδικής ενημέρωσης. [ ]

7 15. Όλα αυτά πρέπει να πραγματοποιηθούν για να καλυφθεί το χάσμα ανάμεσα στους περιθωριακούς θεσμούς της διαρκούς εκπαίδευσης ή της πολιτιστικής διάδοσης (πολιτιστικά κέντρα, πολιτιστική εμψύχωση) και του σχολικού θεσμού. Η αντι-σχολική ιδεολογία της πλειοψηφίας των υπευθύνων αυτών των οργανισμών δεν μπορεί να καταπολεμηθεί, παρά μόνο αν η στρατολόγηση αλλάξει ριζικά και αν οι διδάσκοντες συνδεθούν στενά με αυτούς, σε όλα τα επίπεδα. 16. Η χορήγηση στους φοιτητές ενός προ-μισθού χωρίς αντιστάθμισμα κανενός είδους θα ήταν ένα δημαγωγικό μέτρο αν δεν ενσωματωθεί μέσα σε μια συστηματική και μεταβαλλόμενη πολιτική για την αρωγή της εκπαίδευσης (βλέπε: οικογενειακά επιδόματα). Μετάφραση: Μαριάνθη Μπέλλα

8 «Κάλεσμα για την οργάνωση μιας Γενικής Συνέλευσης για την εκπαίδευση και την έρευνα» Τη στιγμή που οι φοιτητές κέρδισαν με το θάρρος τους μια νέα μάχη, μια ομάδα εκπαιδευτικών και ερευνητών, που συναντήθηκε στο Παρίσι στις 12 Μαΐου, έκρινε χρήσιμο να συγκαλέσει όλες τις ομάδες που ενδιαφέρονταν για ένα δημοκρατικό μετασχηματισμό του γαλλικού πανεπιστημίου, προκειμένου να καθοριστούν οι μεγάλες κατευθύνσεις ενός προγράμματος και να υποβληθούν, χωρίς καθυστέρηση, ορισμένα δεδομένα και ορισμένες κατευθύνσεις προς γενική συζήτηση. Στόχος δεν είναι τόσο η εκ νέου προβολή αιτημάτων, τα οποία ούτως ή άλλως προβάλλονται ή θα προβληθούν (δικαίωμα συμμετοχής των φοιτητών στη διαχείριση και στον έλεγχο της εκπαίδευσης, μετασχηματισμός της φύσης της παιδαγωγικής σχέσης, δικαίωμα στην έκφραση και στη μη πανεπιστημιακή δράση μέσα στα πανεπιστήμια κ.λπ.) αλλά η ανάδειξη των κενών, τα οποία έχει μεγάλη πιθανότητα να παρουσιάσει κάθε πρόγραμμα που ορίζεται μέσα στο ίδρυμα από τους δικαιούχους του συστήματος. Μας φαίνεται ότι η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των ερευνητών σ ένα κίνημα, το οποίο περισσότερο ακολούθησαν παρά υποκίνησαν, δεν μπορεί χωρίς κινδύνους να βασιστεί πλέον σε φιλικά συναισθήματα, είτε πρόκειται για τη «φιλικότητα» των «καθηγητών» προς τους μαθητές τους είτε για τη νομιμοποιημένη προσβολή κατά της αστυνομικής καταπίεσης. Πράγματι, μας φαίνεται ότι μια

9 αντικειμενική ανάλυση της λειτουργίας του πανεπιστημίου και των λειτουργιών του, τόσο των τεχνικών όσο και των κοινωνικών, είναι η μόνη που μπορεί να θεμελιώσει ένα πρόγραμμα αρκετά σαφών και συνεκτικών διεκδικήσεων, έτσι ώστε να αντισταθεί στις προσπάθειες τεχνοκρατικής ή συντηρητικής ανάκτησης, οι οποίες δεν θα σταματήσουν να πολλαπλασιάζονται. Κατά συνέπεια, μας φαίνεται αναγκαίο να υπενθυμιστούν δύο βασικά πράγματα, τα οποία κινδυνεύουν να ξεχαστούν λόγω των συνθηκών υπό τις οποίες ξεκίνησε το κίνημα: Πρώτον, τα κύρια θύματα της παρούσας λειτουργίας και οργάνωσης του σχολικού συστήματος βρίσκονται, εξ ορισμού, εκτός του συστήματος δεδομένου ότι είχαν απομακρυνθεί απ αυτό: κατά συνέπεια, οι ομάδες των οποίων η φωνή δεν εισακούστηκε στο πλαίσιο του πανεπιστημιακού διαλόγου ενός διαλόγου μεταξύ των δικαιούχων του συστήματος είναι εκείνες οι οποίες θα ενδιαφέρονταν άμεσα για έναν πραγματικό μετασχηματισμό του συστήματος, ακόμα και εάν, στην παρούσα φάση, ο αποκλεισμός τους απ το σύστημα τις εμποδίζει να διατυπώσουν το αίτημά τους για ένα σύστημα ικανό να τις ενσωματώσει. Δεύτερον, κάθε αμφισβήτηση του σχολικού θεσμού που δεν αφορά ουσιαστικά τη λειτουργία της εξάλειψης των λαϊκών τάξεων και, ως εκ τούτου, τη λειτουργία της κοινωνικής διατήρησης του εκπαιδευτικού συστήματος είναι αναγκαστικά εικονική. Επιπλέον, όλες οι αποσπασματικές και επιφανειακές αμφισβητήσεις, παρά τον εμφανή τους ριζοσπαστισμό, έχουν ως συνέπεια να μετατίθεται το σημείοαποδέκτης της κριτικής και, ως εκ τούτου, να συμβάλλουν στη διατήρηση της «πανεπιστημιακής τάξης», ως μηχανισμού διαιώνισης

10 της «κοινωνικής τάξης». Έτσι, πρέπει να καταγγελθούν οι προσπάθειες περιορισμού της σημερινής κρίσης σε μια σύγκρουση των γενεών, ωσάν η ένταξη στην ίδια ηλικιακή κατηγορία ή, ακόμα περισσότερο, στη φοιτητική κατάσταση θα μπορούσαν να εξαλείψουν ως διά μαγείας τις διαφορές μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Οι πρώτες προτάσεις που παρατίθενται ακολούθως δεν διατείνονται ότι αποτελούν το ολοκληρωμένο πρόγραμμα ενός μετασχηματισμού του πανεπιστημίου αλλά στοχεύουν μονάχα στο να σκιαγραφήσουν ορισμένες πρωτεύουσες κατευθύνσεις μιας πανεπιστημιακής πολιτικής. Πράγματι, εκείνο που μετράει είναι να εξοπλιστούμε ενάντια στον κίνδυνο μιας τεχνοκρατικής χρήσης της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί: εάν η κρίση του πανεπιστημίου δεν είναι παρά μια «αναστάτωση» που συνδέεται με την αγωνία των εξερχομένων ή με τις απογοητεύσεις που προκύπτουν από μια συντηρητική παιδαγωγική σχέση, είναι εύκολο να παρουσιαστεί ως λύση σ όλα τα κακά ένας τεχνοκρατικός σχεδιασμός της εκπαιδευτικής ανάπτυξης που θα βασίζεται μονάχα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας ή στις εικονικές παραχωρήσεις όσον αφορά τη συμμετοχή των φοιτητών στην πανεπιστημιακή ζωή. Οι αλλαγές που εισάγει de facto το κίνημα των φοιτητών στις πανεπιστημιακές σχολές και οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας κριτικής στάσης που μπορεί να επεκταθεί πέρα από την παιδαγωγική σχέση δεν έχουν πιθανότητα να σημαδέψουν με διαρκή τρόπο την πανεπιστημιακή ζωή και την κοινωνική ζωή, παρά μονάχα εάν οι σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίου και κοινωνίας υποστούν μια ριζική αλλαγή. Ανακηρύσσοντας το πανεπιστήμιο «ανοιχτό στους εργάτες» ακόμα και εάν δεν πρόκειται στην περίπτωση αυτή παρά μονάχα για μια συμβολική και απατηλή χειρονομία, οι φοιτητές τουλάχιστον έδειξαν ότι ήταν ανοιχτοί σ ένα πρόβλημα που δεν θα μπορούσε να επιλυθεί παρά μέσα από μια δράση πάνω στους μηχανισμούς που

11 απαγορεύουν την πρόσβαση ορισμένων τάξεων στην ανώτατη εκπαίδευση. Δεδομένου ότι στόχος είναι να προωθηθεί ο εκδημοκρατισμός, δηλαδή να εγκαθιδρυθεί μια πολιτική που έχει ως στόχο να εξουδετερώσει, κατά το μέγιστο δυνατόν, το έργο των κοινωνικών μηχανισμών διασφάλισης και συνέχισης της ανισότητας, είναι σημαντικό να τονιστούν τα εξής: 1. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού του σχολικού συστήματος μετριέται απ το βαθμό στον οποίο έχουν αλλάξει οι διαδικασίες στρατολόγησης των διδασκόντων και των διδασκομένων. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα της ανώτατης εκπαίδευσης δεν μπορεί, χωρίς μυστικισμό, να διαχωριστεί απ τα προβλήματα που τίθενται απ την οργάνωση των άλλων εκπαιδευτικών επιπέδων. Περιορίζοντας τον προβληματισμό και τη δράση στην ανώτατη εκπαίδευση, όπου το παιχνίδι έχει ήδη διαμορφωθεί, εδώ και πολύ καιρό, εμποδίζεται κάθε πραγματικός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της ανώτατης εκπαίδευσης 2. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού του σχολικού συστήματος μετριέται απ την ικανότητα του να αντιστέκεται στους καθαυτό σχολικούς μηχανισμούς εξάλειψης και απομάκρυνσης, ως διαφοροποιημένης απομάκρυνσης: έτσι, ο εκδημοκρατισμός της εισόδου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση παραμένει εικονικός λόγω της ανισότητας των ιδρυμάτων και των τομέων που υποδέχονται άνισα τα παιδιά των διαφόρων κοινωνικών τάξεων. Μια τεχνοκρατική πολιτική προσανατολισμού και κατά κύριο λόγο επιλογής δεν θα οδηγούσε παρά στην τελειοποίηση και στη διασφάλιση της λειτουργίας ενός συστήματος που, σ όλα τα επίπεδα (από τα Κολέγια Γενικής Εκπαίδευσης έως τα Τεχνικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα), επιφυλάσσει παγίδες ή τρόπους απομάκρυνσης για τις λαϊκές τάξεις. 3. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού του σχολικού συστήματος φαίνεται απ το βαθμό στον οποίο επιτυγχάνει να

12 ελαχιστοποιεί τις κληρονομικές συνέπειες της ταξικής ένταξης, μέσα από έναν επαναπροσδιορισμό των ιδεών που μεταδίδονται (δηλαδή των προγραμμάτων), των τεχνικών μεταβίβασης και των τρόπων ελέγχου των αποτελεσμάτων της μεταβίβασης 4. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού των σχέσεων μεταξύ του σχολικού και του κοινωνικού συστήματος μετριέται απ το βαθμό στον οποίο επιτυγχάνουμε να αφαιρέσουμε απ τους σχολικούς τίτλους τη λειτουργία τους ως αποκλειστικού κριτηρίου της δεξιότητας και, ταυτόχρονα, να διασφαλίσουμε στην εξειδίκευση μια επαγγελματική χρήση: πράγματι, το δίπλωμα αποτελεί σήμερα έναν απ τους βασικούς μηχανισμούς που αντιπαρατίθενται στην εφαρμογή της αρχής «για ίση εργασία, ίσος μισθός», οδηγώντας στο να φαίνονται ως άνισες, εργασίες ή εργαζόμενοι, που διακρίνονται μονάχα απ τους σχολικούς τους τίτλους. Αυτό το φαινόμενο που παρατηρούταν σ όλους τους τομείς δραστηριότητας είναι εξαιρετικά εμφανές στην εκπαίδευση, η οποία, σε όλα τα επίπεδα, προικίζεται με ελάχιστο κόστος με διδάσκοντες, οι οποίοι, λόγω μικρών διαφορών μεταξύ των σχολικών τίτλων, στερούνται δικαιωμάτων που λογικά συνδέονται με το έργο το οποίο επιτελούν αποτελεσματικά (για παράδειγμα, διπλωματούχοι εκπαιδευτικοί βοηθοί, ημι-αποδεκτοί στα λύκεια ή συμβασιούχοι διδάσκοντες, βοηθοί, βοηθοί καθηγητές και επιτετραμμένοι διδάσκοντες στην ανώτατη εκπαίδευση). ΙΙ- Στοχεύοντας στο να μεταφερθούν τα κοινωνικά αιτήματα για εκδημοκρατισμό και τα επιστημονικά εκπαιδευτικά και ερευνητικά αιτήματα στο εκπαιδευτικό σύστημα, πρέπει πρωτίστως να επιτεθούμε στους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τη λειτουργία του παραδοσιακού πανεπιστημίου: 1. Κάθε προσπάθεια αλλαγής της παιδαγωγικής, των προγραμμάτων, της οργάνωσης της εργασίας και των τεχνικών μεταβίβασης που δεν συνοδεύεται από ένα μετασχηματισμό (ή ακόμα και από μια κατάργηση, κάθε φορά που αυτό είναι δυνατόν) της

13 παραδοσιακής εξέτασης παραμένει αναγκαστικά εικονική. 2 Κάθε φορά που η εξέταση δεν μπορεί να αντικατασταθεί από τον συνεχή έλεγχο (και θα μπορούσε να είναι τον περισσότερο καιρό στην ανώτατη εκπαίδευση, όπου οι διδάσκοντες κρίνουν τους φοιτητές τους, εάν τα μέσα στελέχωσης ήταν επαρκή), πρέπει να είναι αντικείμενο ενός σαφώς καθορισμένου συμβολαίου μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων: έχοντας καθορίσει, μέσα απ τη συζήτηση, έναν κατάλογο υποχρεώσεων, οι διδάσκοντες θα δεσμεύονταν στο να μην εξετάζουν παρά αυτά τα οποία δίδαξαν και σύμφωνα μ ένα σαφώς καθορισμένο μοντέλο άρα θα τους επιτρεπόταν, νομιμοποιημένα, να εξετάζουν όλα εκείνα τα οποία έχουν διδάξει, δηλαδή όλα εκείνα που ορίζουν σαφώς το βαθμό δεξιότητας, ο οποίος και επιβεβαιώνεται από τον τίτλο εάν το σύνολο των διδασκόντων και των διδασκομένων ενός επιστημονικού πεδίου ήταν διαμορφωμένο ως μια πραγματική εκπαιδευτική και ερευνητική μονάδα θα έπρεπε να ορίσει με ορθολογικό τρόπο τον τύπο των εξετάσεων, δηλαδή με αναφορά στους στόχους της κατάρτισης και στους διδασκομένους οι διδάσκοντες που έχουν την ευθύνη για τον έλεγχο των αποτελεσμάτων θα έπρεπε να είναι επιστημονικά καταρτισμένοι πάνω στις τεχνικές (και όχι μονάχα τις δοκιμολογικές) που επιτρέπουν να ελεγχθούν οι αποκτημένες γνώσεις και η δουλειά που παρέχεται, με αναφορά σε σαφή κριτήρια. Δεδομένου ότι κάθε αξιολόγηση αποτελεί μια κρίση, είναι αυτονόητο ότι ο εξεταστής θα πρέπει να μπορεί να την αιτιολογήσει, εάν κληθεί να το κάνει 2. το επάγγελμα του διδάσκοντος (σ ένα νηπιαγωγείο ή σ ένα πανεπιστημιακό τμήμα) θα έπρεπε να ορίζεται όχι πλέον μονάχα με βάση τα παραδοσιακά κριτήρια δεξιότητας αλλά την ικανότητα του να μεταδίδει, μέσα απ την προσφυγή σε νέες παιδαγωγικές τεχνικές, 2 Βλ. P. Bourdieu και J.-C. Passeron, «L examen d une illusion», Revue française de sociologie, τόμ. IX, 1968:

14 σε όλους, αυτό το οποίο ορισμένοι μονάχα, δηλαδή τα παιδιά των ευνοημένων τάξεων, χρωστάνε στο οικογενειακό τους περιβάλλον ο μετασχηματισμός της λειτουργίας των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και ειδικότερα της δομής των σταδιοδρομιών και της κατανομής της εξουσίας στο εσωτερικό των εκπαιδευτικών και ερευνητικών μονάδων αποτελεί την προϋπόθεση για κάθε πραγματικό μετασχηματισμό των παιδαγωγικών και επιστημονικών ηθών: η αναδιανομή των παιδαγωγικών και επιστημονικών δικαιοδοσιών και ευθυνών θα έπρεπε να γίνεται αποκλειστικά με βάση τη δεξιότητα που αναγνωρίζεται στον καθένα απ το σύνολο των μελών της κάθε εκπαιδευτικής και ερευνητικής μονάδας [κάτι το οποίο σημαίνει ότι τα παιδαγωγικά προσόντα και οι επιστημονικές εργασίες λαμβάνονται ισότιμα υπόψη και ότι, συνεπώς, καταργείται η αποκλειστική ή η αυτόματη αναφορά στο διδακτορικό ή σε κάθε άλλο τίτλο (ανώτατη σχολή ή υφηγεσία) ή ακόμα και κυρίως στην αρχαιότητα]. Βραχυπρόθεσμα, η δράση θα έπρεπε να αφορά πρωτίστως εκείνα τα εμπόδια που εγείρονται στον κάθε επαναπροσδιορισμό της παιδαγωγίας και της επιστημονικής ζωής, όπως, για παράδειγμα, η υφηγεσία και το διδακτορικό, ως ατομική παραγωγή που υπόκειται σε αρχαϊκά κριτήρια. Εν συντομία, στόχος θα ήταν να αναζητηθούν όλα τα μέσα για την υπέρβαση των εμποδίων που τίθενται στην επίτευξη μιας βέλτιστης προσαρμογής ανάμεσα στη δεξιότητα και τη θέση, συντρίβοντας τους θεσμικούς φραγμούς που αντιτίθενται στην κυκλοφορία των διδασκόντων και των διδασκομένων μεταξύ των διαφόρων τάξεων και των διαφόρων εκπαιδευτικών και ερευνητικών τομέων. ΙΙΙ- Η τεχνική επεξεργασία του προγράμματος ενός συστηματικού μετασχηματισμού του πανεπιστημίου, σύμφωνα μ αυτές τις αρχές, δεν μπορεί παρά να είναι το προϊόν της δράσης του 3 Βλ. «Pour une pédagogie rationnelle» (1964), Les héritiers (;;;με τον J-C. Passeron).

15 συνόλου των εμπλεκόμενων μερών, δηλαδή των πραγματικά αντιπροσωπευτικών εκπροσώπων όλων των ομάδων που συμμετέχουν στη λειτουργία όλων των εκπαιδευτικών επιπέδων, από την πρωτοβάθμια στην ανώτατη και ειδικότερα των κοινωνικών τάξεων, οι οποίες επί του παρόντος είναι αποκλεισμένες απ το εκπαιδευτικό σύστημα, καθώς και των αντίστοιχων οργανώσεων. Οι υπογράφοντες συγκαλούν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη που ορίζονται παραπάνω να αναλάβουν, χωρίς καθυστέρηση, την οργάνωση Γενικής Συνέλευσης για την εκπαίδευση και την έρευνα και να την προετοιμάσουν, μέσα από συζητήσεις μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων και τη διαμόρφωση καταλόγων υποχρεώσεων και παραπόνων. Εγγραφές, προτάσεις, διορθώσεις και πληροφορίες θα γίνονται δεκτές από τον R. Castel. [ ] Μ. Astier Fac. des Sciences (Fac. des Sciences), Μ. Barbut <ΕΡΗΕ> (<ΕΡΗΕ>), L. Bianco <ΕΡΗΕ>, L. Benoit-Guilbot <CNRS>, L. Bernot <ΕΡΗΕ>, J. Bollack Fac. de Lille, Μ. Bollack Fac. de Lille, J.Ε. Boltanski Sorbonne, L. Boltanski <ΕΡΗΕ>, Μ. Bonamour Sorbonne, Ρ. Bosserdet <CNRS>, Ρ. Bourdieu <ΕΡΗΕ>, J.-C. Bruyère Fac. de Lille, C. Carcassonne <ΕΡΗΕ>, R. Castel Sorbonne, J.-C. Chamboredon <ΕΡΗΕ>, I. Chiva <ΕΡΗΕ>, J.-C. Combessie Sorbonne, Μ. Conche Fac. de Lille, G. Condominas <ΕΡΗΕ>, J. Cuisenier <CNRS>, Υ. Delsaut <CNRS>, J. Derrida <ENS> Ulm, J. Dumazedier <CNRS>, Ν. Dumont <CNRS>, J.-P. Faguer <ΕΡΗΕ>, J.-C. Garcias Fac. de Lille, L. Goldmann <ΕΡΗΕ>, J. Goy <ΕΡΗΕ>, Α. Gramain <ENS> Ulm, C. Grignon <INRA>, C. Herzlich <CNRS>, Dominique Julia Sorbonne, Μ. Jullien <ORSTOM>, V. Karady <CNRS>, Η. Le More <HEC>, J. Lallot <ENS> Ulm, J.

16 Lautman <CNRS>, Μ. Lemaire <ΕΡΗΕ>, J. Le Goff <EPHE>, Ε. Le Roy-Ladurie <ΕΡΗΕ>, O. Lewandowski Sorbonne, Α.Maillet Fac. des Sciences, Ρ. Maldidier <ΕΡΗΕ>, J. Mallet <CNRS>, L. Marin Fac. de Nanterre, Α. Matheron <CNRS>, Α. Miquel <ΕΡΗΕ>, R. Moulin <ΕΡΗΕ>, Α. Νίcοlaϊ Fac. de Droit de Lille, Ρ. Νίcοlaϊ Fac. de Droit de Lille, J. Ozouf Fac. de Tours, Μ. Ozouf Lycée Fenelon, J.-C. Passeron Fac. de Nantes, J.-C. Perrot Sorbonne, Μ. Perrot Sorbonne, C. Pietri Fac. de Lille, R. Pividal Sorbonne, J.-B. Pontalis <CNRS>, F. Poitrey Centre d enseignement correspondance, J.-Y. Prevot <ΕΡΗΕ>, Claude-Rabant Fac. de Clermont, Christiane Rabant Fac. de Clermont, Η. Regnier Fac. de Bordeaux, Ρ. Ricœur Fac. de Nanterre, D. Roche <ENS> Saint-Cloud, Μ. Roncayolo <ΕΡΗΕ>, Μ. de Saint-Martin <ΕΡΗΕ>, Α. Salin <CNRS>, Μ.Η. Salin <ΙΡΜ>, J. Singer <CNRS>, Tristani Sorbonne, Μ. Verret Fac. de Nantes, J.-M. Vincent <ΕΡΗΕ>, Ε. Vill Sorbonne, S. Viarre Fac. des Lettres de Lille, Ν. Wachtel <ΕΡΗΕ>, Woronoff <ENS> Ulm. Μετάφραση: Χριστίνα Καρακιουλάφη

17 Έκθεση του Κολεγίου της Γαλλίας «Προτάσεις για την εκπαίδευση του μέλλοντος» * ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ Tο ζήτημα των περιεχομένων και των σκοπών της εκπαίδευσης δεν είναι δυνατόν να αρκείται σε κάποιες γενικές και ασαφείς απαντήσεις, κατάλληλες για να κερδίζουν την ομόφωνη αποδοχή πάρα πολύ φτηνά και εύκολα: πράγματι, δεν χωρεί αμφισβήτηση ότι κάθε εκπαίδευση πρέπει να πλάθει ανοικτά μυαλά, προικισμένα με τις αναγκαίες διαθέσεις και γνώσεις ώστε να μπορούν να κατακτούν ασταμάτητα νέες γνώσεις και να προσαρμόζονται σε συνεχώς ανανεούμενες καταστάσεις. Aυτή όμως η οικουμενική, θα λέγαμε, πρόθεση απαιτεί, ανά πάσα στιγμή, ειδικότερους προσδιορισμούς: σε σχέση με τις σύγχρονες αλλαγές της επιστήμης, η οποία δεν σταματά να επαναδιαγράφει την αναπαράσταση του φυσικού και του κοινωνικού κόσμου σε σχέση επίσης με τους μετασχηματισμούς του οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος και κυρίως σε σχέση με τις αλλαγές που έχουν επηρεάσει την αγορά εργασίας λόγω των τεχνολογικών καινοτομιών και των αναδιαρθρώσεων που γνωρίζουν οι βιομηχανικές, εμπορικές ή αγροτικές επιχειρήσεις. Aπ όλους αυτούς τους μετασχηματισμούς, εκείνοι οι οποίοι αγγίζουν αμεσότερα το εκπαιδευτικό σύστημα, είναι αναμφίβολα η ανάπτυξη των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας (ιδιαίτερα της τηλεόρασης), τα οποία είναι σε θέση σήμερα να ανταγωνίζονται ή να παρεμποδίζουν τη σχολική πράξη, καθώς επίσης οι βαθιές τροποποιήσεις που διέρχεται ο ρόλος που αναλογούσε άλλοτε, κυρίως σε επίπεδο ηθικής τάξης, σε ορισμένα παιδαγωγικά κλιμάκια, όπως η οικογένεια, ο χώρος εργασίας, οι κοινότητες του χωριού ή της συνοικίας και οι εκκλησίες. * Μετάφραση κειμένου: Σπύρος Τάνταρος.

18 Υπόψη μας θα πρέπει επίσης να λάβουμε τους μετασχηματισμούς που διέρχεται το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα, αποφεύγοντας να υιοθετούμε, όταν αναφερόμαστε σχετικά, την εσχατολογική ρητορεία περί «κρίσης» ή, ακόμη χειρότερα, το ύφος της προφητικής καταδίκης, που αναζητά τα εξιλαστήρια θύματά της στο σώμα των εκπαιδευτικών ή στα αντιπροσωπευτικά του όργανα. Σε διαφορετικούς βαθμούς, ανάλογα με τους τομείς και τα επίπεδα, οι κοινωνικές σχέσεις που ενέχονται στον εκπαιδευτικό θεσμό, όπως η σχέση ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές, η σχέση ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς ή η σχέση ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς διαφορετικών γενεών, μετασχηματίστηκαν βαθιά υπό την επίδραση πολλών και διαφόρων κοινωνικών παραγόντων, όπως η αστικοποίηση, η γενική εξάπλωση της εκπαίδευσης ή ο μετασχηματισμός της σχέσης ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα και την αγορά εργασίας. Οι ανακατατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με την παράλληλη απαξίωση των σχολικών τίτλων, έχουν ως συνέπεια να κυριαρχεί πραγματικά σήμερα σε σχέση με το σχολείο μια απογοήτευση συλλογική. Tο αίσθημα αποδιοργάνωσης ή εξέγερσης που προκαλούν όλες αυτές οι αλλαγές, προκύπτει ώς ένα βαθμό από το γεγονός ότι οι αλλαγές δεν ήταν ούτε προϊόν σκέψης ούτε ηθελημένες αυτές καθ εαυτές: η λίγο-πολύ συνειδητή αμφισβήτηση του σιωπηρού συμβολαίου εκπροσώπησης που ενώνει μια κοινωνία με το σχολείο της, αφήνει, στα ίδια τα θεμέλια του εκπαιδευτικού συστήματος, ένα είδος κενού που γεννά αγωνία. Για να εξορκιστούν οι αντιδραστικές τάσεις που το αίσθημα της κρίσης ενισχύει τόσο στους εκπαιδευτικούς όσο και στους μαθητές ή τους γονείς, πρέπει να ξανασκεφτούμε τις αρχές πάνω στις οποίες μπορεί να οικοδομηθεί ένα όσο το δυνατόν πιο δημοκρατικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο θα είναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του παρόντος και, την ίδια στιγμή, ικανό να απαντήσει στις προκλήσεις του μέλλοντος.

19 Ο στοχασμός σχετικά με τους στόχους του σχολείου δεν είναι δυνατόν να αγνοεί τις αντιθέσεις που είναι εγγενείς στον συγκεκριμένο θεσμό, ο οποίος είναι προορισμένος να εξυπηρετεί διαφορετικά, αν όχι ανταγωνιστικά συμφέροντα. Θα πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου ότι όλες αυτές οι αντιθέσεις, οι οποίες μέσα στα όρια της ίδιας της σχολικής πράξης προβάλλουν συχνά ως αξεπέραστες αντινομίες («δημοκρατικοποίηση»/«επιλογή», «ποσοτικό»/«ποιοτικό», «δημόσιο»/«ιδιωτικό» κτλ.), διαθέσιμες για κάθε είδους εκμετάλλευση, κριτική ή πολιτική, θα συνεχίσουν να υφίστανται ακόμα και μέσα στην προσπάθεια να ξεπεραστούν οι υπάρχουσες εντάσεις ανάμεσα σε αντίθετες απαιτήσεις ή ανάμεσα στους προτεινόμενους στόχους και τα απαραίτητα για την επίτευξή τους μέσα. Μπορούμε όμως να αμφισβητήσουμε σε ένα άτομο ή σε μια ομάδα, όποιο κι αν είναι αυτό και όποια κι αν είναι αυτή, το δικαίωμα να νομοθετεί σχετικά με αυτά τα ζητήματα και, έτσι, να υποκαταστήσουμε όλες εκείνες τις ομάδες που ασκούν πιέσεις σχετικά με τις κατευθύνσεις του εκπαιδευτικού συστήματος προκειμένου να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους. Κι ας μην ξεχνάμε ότι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι ελάχιστα πιθανό να τύχει της γενικής επιδοκιμασίας. Ούτως ή άλλως, υπό το σημερινό καθεστώς των εκπαιδευτικών πραγμάτων, αυτό ανταποκρίνεται πράγματι στα έσχατα αυτά ζητήματα. Ως εκ τούτου, η σαφής έκφραση ενός συνεκτικού συνόλου κατευθυντήριων αρχών έχει τουλάχιστον το πλεονέκτημα ότι αναγκάζει σε επαναθεώρηση και αμφισβήτηση των προαπαιτουμένων, ή των προκαταλήψεων, που αποτελούν τη σαθρή, καθότι αδιαμφισβήτητη, βάση των σχολικών πολιτικών. Φαίνεται εξάλλου ότι υπάρχει συχνά συμφωνία ανάμεσα στις τεχνικές επιταγές που σκοπεύουν να διασφαλίσουν τις προόδους της επιστήμης και της διδασκαλίας της επιστήμης, και στις ηθικές επιταγές που εμπεριέχονται στην ίδια την ιδέα μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Έτσι ώστε να μπορούμε να προχωρήσουμε πολύ μακριά στον ορισμό μιας

20 εκπαίδευσης περισσότερο ορθολογικής και περισσότερο δίκαιης ταυτόχρονα, χωρίς να προσκρούουμε στα προβλήματα που συχνά διχάζουν τους χρήστες του σχολείου ή τους αντιπροσώπους τους. Το παρόν κείμενο δεν θέλει να αποτελέσει ούτε ένα διάγραμμα δράσης ούτε ένα σχέδιο μεταρρύθμισης. Eίναι απλώς το ταπεινό και προσωρινό προϊόν ενός αναστοχασμού. Oι συγγραφείς του, στρατευμένοι στην έρευνα και στη διδασκαλία της έρευνας, έχουν απόλυτη επίγνωση ότι μακράν απέχουν από τις άχαρες πραγματικότητες της εκπαίδευσης ίσως όμως, γι αυτόν ακριβώς το λόγο, να είναι και ανεπηρέαστοι από βραχυπρόθεσμα διακυβεύματα και βραχυπρόθεσμους στόχους.

21 APXEΣ 1. Η ενότητα της επιστήμης και ο πλουραλισμός των πολιτισμών. Mια αρμονική εκπαίδευση πρέπει να είναι σε θέση να συμφιλιώνει την εγγενή στην επιστημονική σκέψη οικουμενικότητα με το σχετικισμό που διδάσκουν οι ανθρωπιστικές επιστήμες, οι οποίες ενδιαφέρονται για το πλήθος και την ποικιλότητα των τρόπων ζωής, των γνώσεων και των πολιτισμικών ευαισθησιών. Aπαγορεύοντας τον καθορισμό του σε σχέση με τη μια ή την άλλη ηθική κατεύθυνση, το σχολείο δεν μπορεί ωστόσο να αποφύγει τις ηθικές ευθύνες που αναπόφευκτα του αναλογούν. Nά γιατί ένας από τους σπουδαιότερους στόχους του θα μπορούσε να είναι η εγχάραξη των κριτικών διαθέσεων που διδάσκουν οι φυσικές επιστήμες και οι επιστήμες του ανθρώπου. Σε αυτή την προοπτική, η ιστορία των επιστημών και των πολιτισμικών έργων, διδασκόμενη με τις κατάλληλες σε κάθε επίπεδο μορφές, θα πρέπει να προμηθεύσει τα κατάλληλα αντίδοτα ενάντια στις παλιές ή τις νέες μορφές ανορθολογισμού ή φανατισμού της σκέψης. Oμοίως, οι κοινωνικές επιστήμες θα πρέπει να εισαγάγουν σε μια διαφωτισμένη θεώρηση και κρίση της κοινωνίας και να προσφέρουν όπλα ενάντια στις πάσης φύσεως χειραγωγήσεις. Πολύ διδακτική θα ήταν, π.χ., η κριτική εξέταση του γενικού τρόπου λειτουργίας και των επιμέρους λειτουργιών των δημοσκοπήσεων ή η αποδόμηση και η ανάλυση των μηχανισμών εκπροσώπησης, με βάση την ιστορία των πολιτικών θεσμών. Aνάμεσα στις λειτουργίες που αποδίδονται στην παιδεία, μία από τις πλέον σημαντικές είναι αναμφίβολα ο ρόλος της ως αμυντικής τεχνικής ενάντια σε κάθε μορφή ιδεολογικής, πολιτικής ή

22 θρησκευτικής πίεσης: ως όργανο ελεύθερης σκέψης, έτσι όπως οι πολεμικές τέχνες σε άλλα πεδία, μπορεί να θωρακίσει τον σημερινό πολίτη απέναντι στις συμβολικές καταχρήσεις εξουσίας των οποίων γίνεται στόχος, όπως εκείνες της διαφήμισης ή της προπαγάνδας και του πολιτικού ή του θρησκευτικού φανατισμού. Η παιδαγωγική αυτή κατεύθυνση θα καλλιεργήσει έναν άνευ φετιχισμού σεβασμό της επιστήμης ως ολοκληρωμένης μορφής της ορθολογικής δραστηριότητας, καθώς και μια κατά κάποιον τρόπο επαγρύπνηση ενάντια σε ορισμένες χρήσεις της επιστημονικής δραστηριότητας και των προϊόντων της. Ο σκοπός δεν είναι να θεμελιωθεί μια ηθική πάνω στην επιστήμη, πραγματική ή εξιδανικευμένη, αλλά να μεταδοθεί μια κριτική στάση απέναντι στην επιστήμη και τις χρήσεις της, στάση η οποία θα απορρέει από την ίδια την επιστήμη και από τη γνώση των κοινωνικών χρήσεών της. Το μόνο καθολικό έρεισμα που μια ορισμένη παιδεία μπορεί να έχει, έγκειται στην αναγνώριση του μεριδίου της αυθαιρεσίας που αυτή οφείλει στην ιστορικότητά της: ο σκοπός επομένως εδώ είναι να καταδειχθεί αυτή η αυθαιρεσία και να αναπτυχθούν τα αναγκαία όργανα (εκείνα που παρέχουν η φιλοσοφία, η φιλολογία, η εθνολογία, η ιστορία ή η κοινωνιολογία) για την κατανόηση και την αποδοχή άλλων μορφών παιδείας εξού η αναγκαιότητα ενθύμησης της ιστορικής ρίζας όλων των πολιτισμικών έργων, συμπεριλαμβανομένων των επιστημονικών. Aνάμεσα στις δυνατές λειτουργίες της ιστορικής παιδείας (εθνική ενσωμάτωση, κατανόηση του παρόντος κόσμου, επανιδιοποίηση των αρχών γένεσης της επιστήμης), μία από τις σημαντικότερες, από αυτή την άποψη, είναι η συμβολή που αυτή μπορεί να έχει στην εκμάθηση της ανοχής μέσα από την ανακάλυψη της διαφοράς, αλλά και στην εκμάθηση της αλληλεγγύης ανάμεσα στους διαφορετικούς πολιτισμούς. Oι καθαρά επιστημονικοί λόγοι, κυρίως οι πρόοδοι που επιτυγχάνονται χάρη στη συγκριτική μέθοδο, συγκλίνουν με τους

23 κοινωνικούς λόγους κυρίως τους μετασχηματισμούς ενός κοινωνικού κόσμου όπου άνθρωποι οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετικές παραδόσεις, καλούνται όλο και συχνότερα να επικοινωνήσουν ή να συγκατοικήσουν λόγω της επέκτασης των μεταναστευτικών μετακινήσεων ώστε να επιβάλλεται πλέον η διάνοιξη της εκπαίδευσης στο σύνολο των ιστορικών πολιτισμών και των μεγάλων θρησκειών, θεωρουμένων τόσο ως προς την εσωτερική τους συνοχή όσο και ως προς τις κοινωνικές συνθήκες της εμφάνισης και της ανάπτυξής τους. Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο, χωρίς να υπερφορτωθούν τα προγράμματα, είναι σημαντικό πρώτα απ όλα να εγκαταλειφθεί η εθνοκεντρική θεώρηση της ιστορίας της ανθρωπότητας, η οποία ανάγει την Eυρώπη σε κοιτίδα όλων των ανακαλύψεων και όλων των προόδων να εισαχθούν, ήδη από το δημοτικό σχολείο, κατάλληλα και επαρκή στοιχεία γεωγραφικού και εθνογραφικού πολιτισμού, ώστε το παιδί να συνηθίσει να παραδέχεται τη διαφοροποίηση των χρήσεων (σε ό,τι αφορά τις τεχνικές και τις ανάγκες του σώματος, την ένδυση, την κατοικία, τη διατροφή) και των συστημάτων σκέψης να καταδειχθεί, κυρίως κατά τη διδασκαλία της ιστορίας, των γλωσσών και της γεωγραφίας, το μείγμα της οικολογικής ή οικονομικής αναγκαιότητας και της κοινωνικής αυθαιρεσίας που χαρακτηρίζει τις ιδιαίτερες επιλογές των διαφόρων πολιτισμών κι όλα αυτά, υπενθυμίζοντας πάντα τα αναρίθμητα δάνεια σε τεχνικές και εργαλεία, μέσω των οποίων συγκροτήθηκαν οι διάφοροι πολιτισμοί, αρχής γενομένης από τον δικό μας. H εκπαίδευση θα πρέπει, έτσι, να συγκεράσει τον οικουμενισμό του λόγου, που είναι εγγενής στην επιστημονική πρόθεση, με το σχετικισμό που διδάσκουν οι ιστορικές επιστήμες, που έχουν το πλεονέκτημα να αναδεικνύουν το πλήθος των γνώσεων και των διαφορετικών πολιτισμικών ευαισθησιών. Και δεν μπορούμε να συμφιλιώσουμε την εμπιστοσύνη στην ενότητα του επιστημονικού λόγου με τη συνείδηση της πολλαπλότητας των πολιτισμικών λόγων,

24 παρά μόνο εάν ενισχύσουμε τη γνωστική ευκαμψία και προσαρμοστικότητα, οι οποίες αποκτώνται μέσα από τη συνεχή αντιπαράθεση της σκέψης με τα αιωνίως παραλλάσσοντα και διαρκώς ανανεούμενα περιβάλλοντα της φύσης και της ιστορίας. 2. H διαφοροποίηση των μορφών αριστείας. H διδασκαλία θα πρέπει να εξαντλήσει κάθε μέσο για να καταπολεμήσει τη μονιστική θεώρηση της «ευφυΐας», η οποία οδηγεί στην ιεράρχηση των μορφών αυτοεκπλήρωσης με άξονα μία μόνο από αυτές, και θα πρέπει να πολλαπλασιάσει τις κοινωνικά αναγνωρισμένες μορφές πολιτισμικής αριστείας. Aν και το εκπαιδευτικό σύστημα δεν ελέγχει εντελώς την ιεραρχία των ικανοτήτων που εγγυάται, αφού η αξία των κάθε είδους επιμορφώσεων εξαρτάται έντονα από την αξία των προσφερόμενων θέσεων εργασίας, είναι ωστόσο γεγονός ότι η δύναμη καθιέρωσης που διαθέτει και ασκεί, δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητη: η προσπάθεια για την εξασθένηση ή την κατάργηση των ιεραρχιών ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές ικανότητας, τόσο μέσα στο πλαίσιο της θεσμικής λειτουργίας (βλέπε, λ.χ., τους συντελεστές) όσο και μέσα στο μυαλό των εκπαιδευτικών και των μαθητών, θα μπορούσε να είναι ένα από τα πλέον αποτελεσματικά μέσα (στα όρια του εκπαιδευτικού συστήματος) για την αποδυνάμωση των καθαρά κοινωνικών ιεραρχιών. Mία από τις πλέον κραυγαλέες αδυναμίες του σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος έγκειται στο γεγονός ότι τείνει όλο και περισσότερο να γνωρίζει και να αναγνωρίζει μόνο μία μορφή διανοητικής αριστείας, εκείνη που εκπροσωπεί η Κατεύθυνση «Θετικές Επιστήμες» των λυκείων και η προέκτασή της στις ανώτατες επιστημονικές σχολές. Mέσα από την όλο και μεγαλύτερη απόλυτη υπεροχή που αναγνωρίζει σε μια ορισμένη μαθηματική τεχνική, η

25 οποία χρησιμοποιείται ως όργανο επιλογής ή αποκλεισμού, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει την τάση να προβάλλει όλες τις άλλες μορφές δεξιότητας ως κατώτερες, με αποτέλεσμα οι κάτοχοί τους μοιραία να βιώνουν μια λίγο-πολύ δυσάρεστη εμπειρία τόσο της παιδείας που οι ίδιοι έχουν δεχθεί όσο και της σχολικά κυρίαρχης παιδείας (εδώ βρίσκεται αναμφίβολα μία από τις πηγές του ανορθολογισμού που ανθεί στις μέρες μας). Όσο για τους κατόχους της παιδείας που θεωρείται ανώτερη κοινωνικά, αυτοί προορίζονται όλο και πιο συχνά εκτός από περιπτώσεις εξαιρετικής προσπάθειας και πολύ ευνοϊκών κοινωνικών συνθηκών για την πρώιμη εξειδίκευση, με όλους τους ακρωτηριασμούς και τα «κουτσουρέματα» που αυτή συνεπάγεται. Για λόγους αξεδιάλυτα επιστημονικούς και κοινωνικούς, θα πρέπει να καταπολεμηθούν όλες, ακόμη και οι πιο λεπτές, μορφές ιεράρχησης των πρακτικών και των γνώσεων και κυρίως εκείνες που εγκαθιδρύονται ανάμεσα στο «καθαρό» και το «εφαρμοσμένο», ανάμεσα στο «θεωρητικό» και το «πρακτικό» ή το «τεχνικό», και οι οποίες προσλαμβάνουν ιδιαίτερη δύναμη μέσα στη σχολική παράδοση, επιβάλλοντας την ίδια στιγμή την κοινωνική αναγνώριση ενός πλήθους διακεκριμένων και αταλάντευτων ιεραρχήσεων της ικανότητας. Σε όλα τα επίπεδα, το εκπαιδευτικό σύστημα και η έρευνα είναι θύματα των επιδράσεων αυτής της ιεραρχικής διαίρεσης ανάμεσα στο «καθαρό» και το «εφαρμοσμένο», διαίρεση η οποία εγκαθιδρύεται ανάμεσα στις διαφορετικές επιστήμες αλλά και εντός καθεμιάς επιστήμης χωριστά και η οποία είναι μια μετασχηματισμένη μορφή της κοινωνικής ιεράρχησης μεταξύ του «διανοητικού» και του «χειρωνακτικού». Ως αποτέλεσμα έχουμε δύο ειδών διαστροφές που πρέπει να καταπολεμηθούν μεθοδικά, επεμβαίνοντας όχι μόνο πάνω στους θεσμούς αλλά και στο μυαλό των ανθρώπων: πρώτον, έχουμε την τάση προς το φορμαλισμό, που αποθαρρύνει ορισμένα πνεύματα,

26 και έπειτα, την απαξίωση των συγκεκριμένων γνώσεων, των πρακτικών χειρισμών και της συνεπαγόμενης πρακτικής νοημοσύνης. Mια αρμονική εκπαίδευση θα πρέπει να επιτυγχάνει την ακριβή ισορροπία ανάμεσα στην άσκηση της ορθολογικής λογικής μέσα από την εκμάθηση ενός οργάνου σκέψης όπως είναι τα μαθηματικά και η πρακτική της πειραματικής μεθόδου, χωρίς ταυτόχρονα να παραμελεί καμία από τις μορφές χειρωνακτικής δεξιότητας και σωματικής ικανότητας. Έμφαση θα μπορούσε να δοθεί στις γενικές μορφές σκέψης μέσω των οποίων δημιουργήθηκαν, ανά τους αιώνες, επιστήμες και τεχνικές. Αν και τα μαθηματικά γεννήθηκαν στην Ελλάδα, η επιστήμη μας μπόρεσε να συσταθεί πραγματικά μόνο δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, σαν ένας ιστός του οποίου στημόνι είναι η συχνά μαθηματικού τύπου θεωρία και υφάδι ο πειραματισμός, χάρη σε ένα διαρκές πηγαινέλα της θεωρητικής υπόθεσης προς την εμπειρία που την τροφοδοτεί ή την επιβεβαιώνει. Eγκλείοντας την πραγματικότητα μέσα σε ένα δίκτυο βασικών παρατηρήσεων ή πειραματισμών, η επιστήμη επέτρεψε την κατάκτηση χώρων αλήθειας, της οποίας ο όλο και μεγαλύτερος βαθμός προσεγγιστικότητας μπορεί ο ίδιος να αξιολογηθεί χάρη στον υπολογισμό των λαθών ή τον υπολογισμό των πιθανοτήτων που εφαρμόζονται στην ίδια την έννοια της μέτρησης. H κριτική επαγρύπνηση σχετικά με τα όρια της εγκυρότητας των πράξεων και των αποτελεσμάτων της επιστήμης επιβάλλεται ιδιαίτερα σε έναν κόσμο όπου παρεμβαίνουν χωρίς διακοπή ποσοστά και πιθανότητες: σπάνιοι είναι εκείνοι οι πολίτες που αντιλαμβάνονται καθαρά ποιες είναι οι συνέπειες, μετά από δέκα χρόνια, μιας αύξησης (ή μιας πτώσης) ενός οικονομικού δείκτη κατά 1% και οι οποίοι έχουν συνείδηση του τεχνητού, πλην χρήσιμου, χαρακτήρα ενός τέτοιου δείκτη που θεμελιώνεται σε στατιστικές βάσεις. Eντούτοις, αρκετές από τις τρέχουσες αποφάσεις μας στηρίζονται τις περισσότερες φορές εν αγνοία μας σε παρόμοιες βάσεις: για παράδειγμα, ένα ορισμένο αυτοκίνητο δεν είναι από μόνο

27 του καλύτερο από ένα ανάλογο ανταγωνιστικό μοντέλο, ανάμεσα όμως στις εκατοντάδες χιλιάδες αυτοκινήτων αυτού του μοντέλου μπορούμε να βρούμε στοιχεία για να αξιολογήσουμε τις πιθανότητες να είναι πράγματι καλύτερο η μετεωρολογία, σε τοπικό επίπεδο, δεν μπορεί παρά να αξιολογεί τις πιθανότητες βροχής και μάλιστα ακριβώς με αυτό τον τρόπο ο Τύπος στις <HΠA> δίνει και περιγράφει τα προγνωστικά του. Μέσα από μια κατάλληλη εισαγωγική διδασκαλία που μπορεί να επιχειρηθεί ήδη από το στάδιο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, είναι σημαντικό να μαθαίνει καθένας, τουλάχιστον ενστικτωδώς, να υπολογίζει και να ζυγίζει τους κινδύνους. Παραχωρώντας την αρμόζουσα θέση αφενός στη θεωρία η οποία, σύμφωνα με τον ακριβή της ορισμό, δεν ταυτίζεται ούτε με το φορμαλισμό ούτε με το βερμπαλισμό, και αφετέρου στις λογικές μεθόδους σκέψης που, μέσα σε όλη την αυστηρότητά τους, διαθέτουν μια εξαιρετικά ανευρετική αποτελεσματικότητα, η εκπαίδευση πρέπει να αναλάβει ως στόχο, σε όλους τους τομείς, να εξωθήσει στην παραγωγή έργου και να αναπτύξει στο μαθητευόμενο κοινό την αναγκαία ικανότητα ώστε να ανακαλύπτει μόνο του τα πράγματα. Οι ίδιοι οι μαθητές μπορούν να προκαλέσουν μια χημική ή φυσική «αντίδραση», αντί να την πάρουν τελείως έτοιμη και να καταγράψουν απλώς τα αποτελέσματά της μπορούν να παραγάγουν οι ίδιοι ένα θεατρικό έργο, ένα κινηματογραφικό έργο, μια όπερα αλλά και μια ομιλία, μια κριτική κινηματογράφου, μια περίληψη ενός βιβλίου (κατά προτίμηση για μια αληθινή μαθητική ή φοιτητική εφημερίδα) ή, ακόμη, μια επιστολή στην κοινωνική ασφάλιση, ένα έντυπο οδηγιών χρήσης ή μια περιγραφή ατυχήματος, αντί να γράφουν συνέχεια μόνο εκθέσεις. Χωρίς βέβαια ποτέ να ξεχνάμε ότι περιθώρια και χώρος για την ενεργητική ανακάλυψη υπάρχουν ακόμη και στις πλέον θεωρητικές δραστηριότητες, όπως η λογική ή τα μαθηματικά. Mε αυτό το πνεύμα, η καλλιτεχνική διδασκαλία, με την έννοια της σε βάθος διδασκαλίας κάποιας καλλιτεχνικής πρακτικής (μουσική ή ζωγραφική ή

28 κινηματογράφος κτλ.), ελεύθερα και ηθελημένα επιλεγμένη (αντί να είναι, όπως σήμερα, έμμεσα επιβεβλημένη), θα μπορούσε να ανακτήσει εξέχουσα θέση. Στον συγκεκριμένο τομέα, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, ο λόγος θα πρέπει να υποταχθεί στην πρακτική (ενός οργάνου και μάλιστα της σύνθεσης, του σχεδίου ή της ζωγραφικής, της διαρρύθμισης του χώρου κτλ.). H ανάκληση των ιεραρχιών θα πρέπει επίσης εδώ να οδηγήσει, κυρίως σε ό,τι αφορά τη στοιχειώδη εκπαίδευση, στη διδασκαλία παράλληλα με τις καλές τέχνες και των εφαρμοσμένων τεχνών με την πολύ μεγάλη χρησιμότητα στην καθημερινή διαβίωση, όπως είναι οι γραφικές τέχνες, οι τέχνες της έκδοσης ή της διαφήμισης, η βιομηχανική αισθητική, οι οπτικοακουστικές τέχνες, η φωτογραφία. 3. O πολλαπλασιασμός των ευκαιριών. Θα ήταν σημαντικό να μειωθούν κατά το δυνατόν οι συνέπειες της σχολικής ετυμηγορίας και να τεθεί φραγμός στο να έχουν οι επιτυχίες ένα αποτέλεσμα καθιέρωσης ή οι αποτυχίες ένα αποτέλεσμα καταδίκης εφ όρου ζωής, πολλαπλασιάζοντας τις κατευθύνσεις και τα περάσματα ανάμεσά τους και αποδυναμώνοντας όλα τα ανεπανόρθωτα ρήγματα. Θα πρέπει να επιστρατευθεί κάθε δυνατό μέσο προκειμένου να μειωθούν τα αρνητικά αποτελέσματα των σχολικών ετυμηγοριών, οι οποίες δρουν ως αυτο-εκπληρούμενες προφητείες, με άλλα λόγια, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το αποτέλεσμα της καθιέρωσης, που ενθαρρύνει την εξασφάλιση μιας ορισμένης κοινωνικής θέσης, και κυρίως το αποτέλεσμα του στιγματισμού, που εγκλείει τα κοινωνικά προσδιορισμένα θύματα των σχολικών ετυμηγοριών στον φαύλο κύκλο της αποτυχίας. Oι αρνητικές κυρώσεις, κυρίως όταν επιβάλλονται σε εφήβους οι οποίοι, περισσότερο από κάθε άλλη ηλικία, έχουν να αντιμετωπίσουν το κρίσιμο ζήτημα της ταυτότητάς τους και είναι

29 ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε κρίσεις λίγο-πολύ δραματικές, μπορούν να καταδικάσουν σε απογοήτευση, σε παραίτηση, αν όχι σε απελπισία. H επαγρύπνηση για τη μείωση των ανεξέλεγκτων αποτελεσμάτων όλων των ετυμηγοριών, θα συμβάλει αναμφίβολα στη μείωση του άγχους απέναντι στο σχολείο, άγχος το οποίο δεν σταματά να αυξάνει, τόσο στους γονείς όσο και στα παιδιά, με τις κάθε είδους ψυχολογικές, αν όχι ψυχοπαθολογικές, και κοινωνικές συνέπειες που επιφέρει. Aυτό βέβαια δεν σημαίνει και ότι πρέπει να επιλύσουμε το πρόβλημα της «επιλογής μέσω της αποτυχίας», όπως λέγεται μερικές φορές, μέσα από μια πλήρη άρνηση της επιλογής, η οποία έχει ως αποτέλεσμα να αναβάλλεται διαρκώς η στιγμή της αλήθειας, με όλες τις ολέθριες συνέπειες που κάτι τέτοιο συνεπάγεται, τόσο για τα άτομα όσο και για το θεσμό. H παραχώρηση ενός πλασματικού «δικαιώματος εισόδου» σημαίνει την έκθεση των ατόμων και ολόκληρου του θεσμού στον κίνδυνο να πληρώσουν αργότερα ένα πολύ ακριβό τίμημα για τις συνέπειες μιας κακής αρχής. Δεν μπορούμε να κοροϊδεύουμε όταν έχουμε να κάνουμε με την πραγματική λογική της μάθησης, πρέπει μόνο να προσπαθούμε να εξασφαλίζουμε σε όλους, έστω με τίμημα την πολύ μεγάλη προσπάθεια, μια καλή αρχή. Σημασία δηλαδή έχει να πάρουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλίσουμε καλές συνθήκες εκπαίδευσης στους ενδεέστερους και να τροχοδρομήσουμε όλους εκείνους τους μηχανισμούς που έχουν την τάση να θέτουν τους πλέον αποστερημένους κάτω από τις χειρότερες δυνατές συνθήκες (όπως είναι εκείνη η παράξενη λογική που προορίζει για τις δύσκολες τάξεις τους νέους δασκάλους ή τους αναπληρωτές, που έχουν ελλιπή επιμόρφωση, υπο-αμείβονται και υπερ-φορτώνονται με διάφορα μαθήματα). Είναι σαφές ότι δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε από ένα είδος ψυχοκοινωνιολογικού έργου να μπορέσει να εξαφανίσει ως εκ θαύματος τις αποτυχίες, οι οποίες είναι αδύνατο να ελπίζουμε ότι θα μειωθούν πραγματικά εάν δεν υπάρξει αύξηση του αριθμού των εκπαιδευτικών και, κυρίως, βελτίωση των συνθηκών

30 εκπαίδευσης και εργασίας τους: γνωρίζουμε, πράγματι, τις ακραίες αδυναμίες από τις οποίες πάσχει η εκπαίδευση, ειδικά η ανώτατη, σε όλα όσα αφορούν την ειδική υποδομή του πνευματικού βίου: βιβλιοθήκες (των οποίων δεν θα επαναλάβουμε εδώ τις κραυγαλέες αδυναμίες), εργαλεία εργασίας όπως εγχειρίδια, ποιοτικές συλλογές κειμένων, επιστημονικές μεταφράσεις, τράπεζες δεδομένων κτλ. Mε βάση τα παραπάνω, εκπαιδευτικοί πιο συνειδητοποιημένοι σε ό,τι αφορά τις διαφορετικές μορφές αριστείας και, επομένως, τα όρια εγκυρότητας των κρίσεών τους και τα τραυματικά αποτελέσματα που μπορεί αυτές να έχουν, θα πρέπει να αποφεύγουν τις αμετάκλητες ετυμηγορίες για τις αξιολογούμενες εν συνόλω ικανότητες των μαθητών τους και να έχουν ασταμάτητα στο μυαλό τους ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, κρίνουν μια πολύ συγκεκριμένη και μερική επίδοση και όχι τη σύνολη ουσία ή φύση μιας προσωπικότητας. Η πολλαπλότητα των αναγνωρισμένων μορφών επιτυχίας, που θα απελευθέρωνε τους εκπαιδευτικούς από την υποχρέωση να τυποποιούν και να αξιολογούν όλα τα μυαλά σύμφωνα με ένα και μοναδικό μοντέλο, σε συνδυασμό με την πολλαπλότητα των παιδαγωγικών μεθόδων, που θα επέτρεπε την αύξηση του κύρους και την απαίτηση διαφορετικών επιδόσεων (στα όρια του κοινού πολιτισμικού ελαχίστου που απαιτείται σε κάθε επίπεδο), θα μπορούσαν να αναγάγουν το σχολείο όχι σε έναν τόπο αποτυχίας και στιγματισμού των λιγότερο ευνοημένων κοινωνικά, αλλά σε έναν τόπο όπου όλοι θα μπορούν και θα πρέπει να βρουν τον δικό τους τρόπο επιτυχίας. Προκειμένου η αναγκαία αξιολόγηση των ικανοτήτων να πάρει μάλλον τη μορφή ενός συμβουλευτικού προσανατολισμού παρά μιας ετυμηγορίας αποκλεισμού, θα πρέπει να πολλαπλασιαστούν οι κοινωνικά ισοδύναμες κατευθύνσεις (σε αντίθεση με τις σημερινές ιεραρχούμενες σταδιοδρομίες). Θα πρέπει να εξασφαλιστούν όλες οι δυνατές θεσμικές διευκολύνσεις σε όσους θα ήθελαν να περάσουν από τη μια κατεύθυνση στην άλλη ή να συνδυάσουν μαθήσεις που

31 συνδέονται με διαφορετικές κατευθύνσεις. H αυστηρότητα των υποχρεωτικών διαδρομών, των μη αντιστρέψιμων προγραμμάτων, η οποία δίνει μια μοιραία σχεδόν βαρύτητα στις αρχικές επιλογές και τις σχολικές ετυμηγορίες αποκλεισμού, θα πρέπει να καταπολεμηθεί με κάθε δυνατό μέσο. H αναγκαία εκτίμηση των διαφορών (ως προς τις ικανότητες και τους ρυθμούς μάθησης ή τους τρόπους σκέψης) και ο προσανατολισμός των μαθητών προς διαφορετικές κατευθύνσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα που θα στοχεύουν συγκεκριμένα παρέχοντας, λ.χ., καλούς εκπαιδευτικούς και εξοπλισμό ποιότητας στην επαναξιολόγηση εκείνων των κατευθύνσεων που οι ισχύουσες ιεραρχίες (στα ανθρώπινα μυαλά και στο κοινωνικό περιβάλλον) κάνουν να φαίνονται κατώτερες. Tο πρόγραμμα σπουδών θα πρέπει να πάρει τη μορφή μιας προοδευτικής εξειδίκευσης μέσα από τον προσανατολισμό προς ιδρύματα πολυ-επιστημονικά τα οποία θα επιτρέπουν στη συνέχεια την πρόσβαση προς ιδρύματα πιο εξειδικευμένα. Οι νέοι άνθρωποι, πριν αποφασίσουν για την επιλογή της ειδικότητάς τους, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν μαθήματα και να κάνουν προεξάσκηση σε διαφορετικά ιδρύματα. Θα πρέπει επίσης να εργαστούμε για την εξάλειψη ή τη μείωση της τάσης να καθοσιωθεί ο σχολικός τίτλος, αυτό το είδος της, σχολικά εγγυημένης, κοινωνικής πεμπτουσίας, που εκπληρώνει στις σημερινές κοινωνίες μια λειτουργία τελείως ανάλογη με τους τίτλους ευγενείας σε άλλες εποχές, απαγορεύοντας στους μεν να παρεκτραπούν σε ανάρμοστες ενασχολήσεις, στους δε να ελπίζουν σε απαγορευμένα μέλλοντα. Γι αυτό θα ήταν σημαντικό να επανεκτιμηθούν οι πραγματικές επιδόσεις: για παράδειγμα, εισάγοντας σε όλες τις προσλήψεις ένα κριτήριο επιλογής και προαγωγής με βάση το παραγόμενο έργο και τις ουσιαστικές επιδόσεις (όπως είναι, στην ειδική περίπτωση των καθηγητών, η εισαγωγή παραδειγματικών παιδαγωγικών καινοτομιών ή η εξαιρετική

32 αφοσίωση στο επάγγελμα). Ένα από τα πιο σοβαρά ελλείμματα του γραφειοκρατικού συστήματος έγκειται στο γεγονός ότι κάποιος που είναι ανίκανος αλλά σχολικά κατοχυρωμένος και κάποιος που είναι ικανός αλλά στερείται των σχολικών εγγυήσεων, διαχωρίζονται διά βίου, όπως άλλοτε ο πληβείος και ο ευγενής, απ όλες τις αντίστοιχες κοινωνικά απόψεις. H επιλογή βάσει του πτυχίου είναι επιζήμια στο βαθμό που συνεχίζει να επενεργεί, πολύ πέραν του σκοπού της, σε όλη τη διάρκεια μιας επαγγελματικής σταδιοδρομίας, τη στιγμή που η πραγματική αξιολόγηση του παραγόμενου έργου θυσιάζεται άδικα στο βωμό των συντεχνιακών συμφερόντων και μιας κακώς εννοούμενης άμυνας των μισθωτών. Θα πρέπει να εργαστούμε για ένα μετασχηματισμό των διατάξεων και των νοοτροπιών, έτσι ώστε οι σχολικοί τίτλοι, διατηρώντας αφενός την έσχατη εγγυητική λειτουργία τους ενάντια στην αυθαιρεσία, να λαμβάνονται αφετέρου υπόψη για περιορισμένη χρονική διάρκεια και ποτέ κατ αποκλειστικότητα, έτσι δηλαδή όπως χρησιμοποιείται μια κάποια πληροφορία μεταξύ πολλών άλλων. Aνάμεσα στους παράγοντες που ενδείκνυνται για την ελαχιστοποίηση της επήρειας του στιγματισμού, ένας από τους πλέον αποτελεσματικούς θα ήταν αναμφίβολα η εγκαθίδρυση νέων μορφών ανταγωνισμού. O ανταγωνισμός ανάμεσα σε σχολικές κοινότητες, που ενώνει εκπαιδευτικούς και μαθητές σε κοινά σχέδια και στόχους όπως γίνεται σήμερα, σε επίπεδο αθλημάτων, ανάμεσα σε διαφορετικές τάξεις ή ανάμεσα σε διαφορετικά ιδρύματα μπορεί να εγείρει την άμιλλα και, μέσα από αυτή, να λειτουργήσει ως παρότρυνση για προσπάθεια και πειθαρχία, χωρίς να έχει ως αντιστάθμισμα τη διάλυση της ομάδας και την ταπείνωση ή την αποθάρρυνση ορισμένων, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του ανταγωνισμού ανάμεσα σε άτομα (μαθητές ή καθηγητές).

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι Τηλ: 210 6878952, Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ Τηλ : 2710-230000,Fax:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφεται στις επόμενες παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας Σπουδές.....5 Απορρόφηση των Αποφοίτων του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε.

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. Συνοδευτικό Θέματος 2: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασικές θέσεις για αναλυτικά προγράμματα και σχολικά βιβλία με βάση τα πορίσματα και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ: ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ Αναστασία Αλευριάδου Αν. Καθηγήτρια ΠΤΝ ΠΔΜ Υπεύθυνη Δράσεων Συμβουλευτικής ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu.

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu. Αγαπητοί γονείς Αισθανόμαστε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε μαζί σας για να σας ενημερώσουμε σχετικά με την ταυτότητα της ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ και το αξιόλογο και πολυεπίπεδο εκπαιδευτικό έργο που επιτελεί.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δομή Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας Γραφείο Διασύνδεσης ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Γλώσσας ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ Δραγάτση 8, Πλατεία Κοραή, Πειραιάς Ιερεμίου Πατριάρχου 45, Αμπελόκηποι 6934522273 info@neoellinikiglossa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Αναμόρφωση Ωρολογίων Προγραμμάτων στο Δημοτικό Σχολείο

ΘΕΜΑ: Αναμόρφωση Ωρολογίων Προγραμμάτων στο Δημοτικό Σχολείο Να διατηρηθεί μέχρι Βαθμός ασφαλείας Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚ/ΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ Αθήνα, 28 7-2006 Αριθ. Πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 2011 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 Κώδικας Δεοντολογίας Γραφείου Διασύνδεσης ΤΕΙ Λάρισας Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Κώδικας δεοντολογίας με φοιτητές και αποφοίτους προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Πληροφορικής Σπουδές...... 4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους του Τμήματος Πληροφορικής....

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων:

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων: Τρεις κατευθύνσεις προσανατολισμού : Ανθρωπιστικές Θετικές Οικονομίας και Πληροφορικής καθώς και πέντε επιστημονικά πεδία, περιλαμβάνει το νέο σύστημα των Πανελλήνιων εξετάσεων, όπως ανακοίνωσε το υπ.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορικά με τις θέσεις της για το σχέδιο «Αθηνά» η ΔΗΜΑΡ θεωρεί ότι:

Αναφορικά με τις θέσεις της για το σχέδιο «Αθηνά» η ΔΗΜΑΡ θεωρεί ότι: ΘΕΜΑ : Οι θέσεις του Τομέα Παιδείας και Έρευνας της ΔΗΜΑΡ για το σχέδιο «Αθηνά» Συνέντευξη τύπου παραχώρησε σήμερα ο Τομέας Παιδείας και Έρευνας της ΔΗΜΑΡ προκειμένου να παρουσιάσει τις θέσεις του για

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ. Μετά από πολυπληθή αιτήματα των φοιτητών μας που συμμετέχουν σε όλο το εύρος των εκπαιδευτικών μας δράσεων, η Ακαδημία των Πολιτών προαναγγέλλει

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΕΖ9-ΔΑΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ

ΑΔΑ: ΒΛΕΖ9-ΔΑΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΔΑ: ΒΛΕΖ9-ΔΑΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Ηγέτες με Όραμα Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Αγαπητοί φοιτητές, Εκ μέρους του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Διοίκησης Επιχειρήσεων σας καλωσορίζουμε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΣΠΟΥΔΑΣ Ε Νεολαία σε κίνηση: ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΟΥ Η Ευρώπη στηρίζει τους νέους ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΑΘΕ ΚΙΝΗΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ στην ΕΕ Δεν είναι υπεύθυνη ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση Συνέπειες νομοθετικό πλαίσιο, (Εθνικό Κοινοτικό) Το ΕΘΝΙΚΟ και ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ νοµοθετικό πλαίσιο. I. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Ο Ν. 2859/2000, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 4336/2015 και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια

Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια Η αναμόρφωση της εκπαίδευσης σε δευτεροβάθμιο επίπεδο και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος εισδοχής στα πανεπιστήμια Καθηγήτρια Ελπίδα Κεραυνού-Παπαηλιού Πρόεδρος ιοικούσας Επιτροπής Τεχνολογικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 36, Γραφ. 102, Στρόβολος 2003 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ: 22378101- Φαξ:22379122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η Κυπριακή Μαθηματική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

To Ισπανικό Πανεπιστημιακό Μοντέλο: Ένα Παράδειγμα Προς Μίμηση για την Δια Βίου Αξιολόγηση των Πανεπιστημιακών

To Ισπανικό Πανεπιστημιακό Μοντέλο: Ένα Παράδειγμα Προς Μίμηση για την Δια Βίου Αξιολόγηση των Πανεπιστημιακών To Ισπανικό Πανεπιστημιακό Μοντέλο: Ένα Παράδειγμα Προς Μίμηση για την Δια Βίου Αξιολόγηση των Πανεπιστημιακών Tο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, μεταξύ άλλων προβλημάτων, χαρακτηρίζεται συχνά από έλλειψη αξιοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ http://1kesyp-a-athin.att.sch.gr ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15 Πρόλογος... 21 1 Eπισκόπηση: H εκπαίδευση των κωφών... 29 Eισαγωγή... 29 Η επίδραση της δημόσιας εκπαίδευσης... 39 Oρισμοί... 44 Απλοί γενικοί ορισμοί...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου της Αθήνας

Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου της Αθήνας Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου της Αθήνας Κριτική αποτίμηση της μέχρι σήμερα εμπειρίας και προοπτικές Δημήτρης Ματθαίου Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Μεταπτυχιακές

Διαβάστε περισσότερα