Οι προτάσεις του Πιερ Μπουρντιέ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι προτάσεις του Πιερ Μπουρντιέ"

Transcript

1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ Οι προτάσεις του Πιερ Μπουρντιέ Επιστημονική επιμέλεια: Νίκος Παναγιωτόπουλος

2 Πρώτο μέρος Για μια «ορθολογική παιδαγωγική»

3 Μερικές κατευθύνσεις για μια πολιτική εκδημοκρατισμού 1 Κάθε σχέδιο τεχνοκρατικής έμπνευσης χαρακτηρίζεται από το ότι αφήνει να εκδηλώνονται κοινωνικοί μηχανισμοί αποκλεισμού των μη προνομιούχων τάξεων: δεν υπάρχει τεχνική επιλογή που να είναι κοινωνικά ουδέτερη και στον τομέα της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, η ελεύθερη αγορά είναι ένας φαινομενικά άμεμπτος τρόπος να ευνοεί τους πιο ευνοημένους. Κάθε δημοκρατικός μετασχηματισμός υποθέτει λοιπόν, από το δημοτικό σχολείο, τη διαμόρφωση θεσμικών μηχανισμών δράσης, οι οποίοι να είναι ικανοί να αντισταθούν στους κοινωνικούς μηχανισμούς: η γνώση αυτών των αυτοματισμών επιτρέπει να ορίσουμε τις αρχές. 1. Η ανισότητα ανάμεσα σε παιδιά από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα προέρχεται ουσιαστικά από διαφορές ανάμεσα στη λαϊκή γλώσσα και τη γλώσσα της διανόησης. Οι ομιλούμενες γλώσσες στα διάφορα στρώματα είναι άνισα απομακρυσμένες, γι αυτό και η εκπαίδευση πρέπει να δώσει πολύ σημαντική θέση, από το δημοτικό σχολείο, σε ασκήσεις έκφρασης της σκέψης των παιδιών. Μέσα από την εκμάθηση μιας πολύπλοκης γλώσσας μπορεί να αναπτυχθεί μια γενική δεξιότητα για τη χρήση λογικά πολύπλοκων συντάξεων. 2. Η ανισότητα ανάμεσα σε παιδιά διαφορετικών κοινωνικών τάξεων εξαρτάται, επίσης, από διαφορές πολιτισμικής πρακτικής ανάμεσα σε διαφορετικά στρώματα. Πρέπει να χρησιμοποιούνται από 1 Από τα αρχεία του Collège de France, τα δύο κείμενα που ακολουθούν και που διακινήθηκαν την περίοδο του Μάη του 68 από το Κέντρο Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογίας που διεύθυνε ο Μπουρντιέ δημοσιεύθηκαν στο P. Bourdieu, Ιnterventions, , Science Sociales et Action Politique, επιμ. Franck Poupeau και Thierry Discepolo, Agone, 2002: Τα έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη αυτών των κειμένων καθώς και όλες τις συμπληρωματικές πληροφορίες μπορεί να τα συμβουλευθεί ο ενδιαφερόμενος στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογίας.

4 το δημοτικό όλα τα μέσα για να δίνονται σε όλα τα παιδιά εμπειρίες (ή υποκατάστατα αυτών των εμπειριών) τις οποίες τα παιδιά των προνομιούχων τάξεων οφείλουν στην οικογένειά τους. Αυτό προϋποθέτει ότι θα παρέχονται στους διδάσκοντες τα θεσμικά και υλικά μέσα (και ιδιαίτερα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στους καθηγητές ιστορίας, φιλολογικών και καλλιτεχνικών μαθημάτων) για να φέρουν όλα τα παιδιά σε επαφή με τα πολιτιστικά έργα και με τις άλλες όψεις της σύγχρονης κοινωνίας (οργανωμένες επισκέψεις μουσείων, μνημείων, γεωγραφικά και ιστορικά ταξίδια: οργανωμένη συχνή επίσκεψη στο θέατρο, προβολή σλάιντς, άκουσμα δίσκων κ.λπ.). 3. Από τη στιγμή που η είσοδος στην πρώτη γυμνασίου αποτελεί βασικό μέσο μείωσης του αριθμού των μαθητών από μη προνομιούχα στρώματα, πρέπει να γίνει συστηματική προσπάθεια αντιμετώπισης του αποτελέσματος των μηχανισμών που ορίζουν αυτή τη μείωση (βλέπε το Φάκελο Ν. 32, η συναρμογή). Ανάπτυξη της πληροφόρησης στα σχολεία (και ιδιαίτερα στις ποιοτικές ιεραρχίες των σχολείων με τις σχολικές συνέπειες που εγκλείουν) και στα τμήματα (ίδια παρατήρηση): αυτή η δράση πρέπει να ασκηθεί κατά προτεραιότητα στους εκπαιδευτικούς που έχουν την ευθύνη του προσανατολισμού των λαϊκών τάξεων και επίσης, βέβαια, στις οικογένειες των μαθητών. χορήγηση περισσότερων υποτροφιών για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στις μη προνομιούχες οικογένειες. 4. Η ανισότητα ανάμεσα στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι ένας από τους θεμελιώδεις παράγοντες ανισότητας της πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Πρέπει να επιχειρηθεί μια συστηματική προσπάθεια μείωσης των ποιοτικών διαφορών και ανισοτήτων σε αυτά τα σχολεία. Πρόκειται για την προσπάθεια στελέχωσης κάθε σχολείου με το ίδιο ποσοστό διδασκόντων με διαφορετικά προσόντα (με πολιτικές των πριμ ή με κάθε άλλο τρόπο) και με την παροχή του ίδιου

5 πολιτιστικού εξοπλισμού κ.λπ. Πρόκειται, επιπλέον, για την ενεργοποίηση όλων των θεσμικών μηχανισμών που είναι ικανοί να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια, που οι συνήθειες και η έλλειψη οικονομικών μέσων εμποδίζουν την πρόσβαση των παιδιών των λαϊκών τάξεων στα ποιοτικά σχολεία. 5. Το οικοτροφείο, στην κατάσταση που είναι σήμερα, έχει παραμορφωτική αντί για μορφωτική δράση. Γι αυτό πρέπει να επιχειρηθεί μια πολιτική μεταρρύθμισής του: πρόκειται για τη δημιουργία ενός σώματος βοηθών εκπαίδευσης, σωστά αμειβόμενων, με προοπτικές πραγματικής καριέρας, οι οποίοι, έχοντας ειδική κατάρτιση, θα κάνουν τη βραδινή μελέτη, αντί δηλαδή να κάνουν φύλαξη να διευθύνουν την άσκηση των μαθητών (και με αναλογία βοηθού ανά μαθητή μικρότερο του 1/20). 6. Πρέπει να δημιουργηθούν συμπληρωματικές εκπαιδεύσεις ανάκτησης και επανόρθωσης, τόσο κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς όσο και κατά τη διάρκεια των διακοπών και πρέπει να δοθούν στα παιδιά των μη προνομιούχων τάξεων ειδικές διευκολύνσεις για να μπορέσουν να επωφεληθούν από αυτές: αυτές οι μορφές εκπαίδευσης (ή κατευθυνόμενες εργασίες) θα πρέπει να βοηθήσουν τα παιδιά να καλύψουν τις ιδιαίτερες αδυναμίες τους σε διάφορα μαθήματα και, ταυτόχρονα, να εξασφαλίσουν τη συλλογική προετοιμασία σε άλλες κατηγορίες εκπαίδευσης. 7. Πρέπει να επιχειρηθεί πλήρης μεταρρύθμιση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που να επιδιώκει να δώσει πρωταρχική θέση στη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας (που συλλαμβάνεται μέσα σε πνεύμα αντίθετο προς την ουμανιστική παράδοση) ως εργαλείο έκφρασης και, επίσης, λογικό όργανο και στην εκπαίδευση της λογικής και των μαθηματικών. Η συγκρότηση ενός κοινού κορμού μαθημάτων, μέχρι την πρώτη λυκείου, πρέπει να επιδιώκει να απωθήσει όσο πιο μακριά είναι δυνατόν την επιλογή ανάμεσα σε «φιλολογικά» και

6 «θετικές επιστήμες» και να επιτρέπει σε κάθε περίπτωση την απόκτηση ολόπλευρης μόρφωσης. 8. Η παραδοσιακή εκπαίδευση των μαθημάτων γενικής παιδείας πρέπει να δώσει τη θέση της σε μια πραγματική εκπαίδευση κουλτούρας, η οποία θα δίνει σε όλους μια ιστορική και εθνολογική γνώση των πολιτισμών: εβραϊκού, ελληνικού και ρωμαϊκού (βλέπε σε αυτό το σημείο Φάκελος Νο 5). Όλες οι αρχαϊκές παιδαγωγικές πρακτικές πρέπει να καταργηθούν: όπως ο μύθος της μορφωτικής αρετής των λατινικών και των ελληνικών έχει καταγγελθεί έτσι πρέπει να καταγγελθεί και ο μύθος της μορφωτικής αρετής της γραμματικής ανάλυσης που κακώς συνδέθηκε με τη λογική της γαλλικής γλώσσας. Μια μεταρρύθμιση της ορθογραφίας θα συντελέσει στη μείωση του μειονεκτήματος των μη προνομιούχων (οι έρευνες δείχνουν ότι οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης γνωρίζουν τόσο καλύτερα την ορθογραφία όσο περισσότερο προέρχονται από υψηλές θέσεις της κοινωνικής ιεραρχίας). Πρέπει να επιχειρηθεί, επίσης, συστηματικός προβληματισμός για την ακαδημαϊκή γλώσσα, όπως και για κάθε λεγόμενη εκπαίδευση «κουλτούρας» (εγκύκλια μαθήματα, γαλλική λογοτεχνία, φιλοσοφία). [ ] 3. Εξασφαλίζοντας, ακόμη και μέσα στις πανεπιστημιακές σχολές, μια συστηματική προετοιμασία σε αυτή την εξέταση με μορφή βραδινών μαθημάτων. Η εκπαίδευση που προορίζεται να προετοιμάσει γι αυτή την εξέταση (της οποίας τα προγράμματα θα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν με βάση τις απαιτήσεις της εκπαίδευσης) θα μπορούσε να μετατραπεί σταδιακά σε πραγματικά λαϊκή βραδινή εκπαίδευση, μέσω της μεθοδικής ενημέρωσης. [ ]

7 15. Όλα αυτά πρέπει να πραγματοποιηθούν για να καλυφθεί το χάσμα ανάμεσα στους περιθωριακούς θεσμούς της διαρκούς εκπαίδευσης ή της πολιτιστικής διάδοσης (πολιτιστικά κέντρα, πολιτιστική εμψύχωση) και του σχολικού θεσμού. Η αντι-σχολική ιδεολογία της πλειοψηφίας των υπευθύνων αυτών των οργανισμών δεν μπορεί να καταπολεμηθεί, παρά μόνο αν η στρατολόγηση αλλάξει ριζικά και αν οι διδάσκοντες συνδεθούν στενά με αυτούς, σε όλα τα επίπεδα. 16. Η χορήγηση στους φοιτητές ενός προ-μισθού χωρίς αντιστάθμισμα κανενός είδους θα ήταν ένα δημαγωγικό μέτρο αν δεν ενσωματωθεί μέσα σε μια συστηματική και μεταβαλλόμενη πολιτική για την αρωγή της εκπαίδευσης (βλέπε: οικογενειακά επιδόματα). Μετάφραση: Μαριάνθη Μπέλλα

8 «Κάλεσμα για την οργάνωση μιας Γενικής Συνέλευσης για την εκπαίδευση και την έρευνα» Τη στιγμή που οι φοιτητές κέρδισαν με το θάρρος τους μια νέα μάχη, μια ομάδα εκπαιδευτικών και ερευνητών, που συναντήθηκε στο Παρίσι στις 12 Μαΐου, έκρινε χρήσιμο να συγκαλέσει όλες τις ομάδες που ενδιαφέρονταν για ένα δημοκρατικό μετασχηματισμό του γαλλικού πανεπιστημίου, προκειμένου να καθοριστούν οι μεγάλες κατευθύνσεις ενός προγράμματος και να υποβληθούν, χωρίς καθυστέρηση, ορισμένα δεδομένα και ορισμένες κατευθύνσεις προς γενική συζήτηση. Στόχος δεν είναι τόσο η εκ νέου προβολή αιτημάτων, τα οποία ούτως ή άλλως προβάλλονται ή θα προβληθούν (δικαίωμα συμμετοχής των φοιτητών στη διαχείριση και στον έλεγχο της εκπαίδευσης, μετασχηματισμός της φύσης της παιδαγωγικής σχέσης, δικαίωμα στην έκφραση και στη μη πανεπιστημιακή δράση μέσα στα πανεπιστήμια κ.λπ.) αλλά η ανάδειξη των κενών, τα οποία έχει μεγάλη πιθανότητα να παρουσιάσει κάθε πρόγραμμα που ορίζεται μέσα στο ίδρυμα από τους δικαιούχους του συστήματος. Μας φαίνεται ότι η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των ερευνητών σ ένα κίνημα, το οποίο περισσότερο ακολούθησαν παρά υποκίνησαν, δεν μπορεί χωρίς κινδύνους να βασιστεί πλέον σε φιλικά συναισθήματα, είτε πρόκειται για τη «φιλικότητα» των «καθηγητών» προς τους μαθητές τους είτε για τη νομιμοποιημένη προσβολή κατά της αστυνομικής καταπίεσης. Πράγματι, μας φαίνεται ότι μια

9 αντικειμενική ανάλυση της λειτουργίας του πανεπιστημίου και των λειτουργιών του, τόσο των τεχνικών όσο και των κοινωνικών, είναι η μόνη που μπορεί να θεμελιώσει ένα πρόγραμμα αρκετά σαφών και συνεκτικών διεκδικήσεων, έτσι ώστε να αντισταθεί στις προσπάθειες τεχνοκρατικής ή συντηρητικής ανάκτησης, οι οποίες δεν θα σταματήσουν να πολλαπλασιάζονται. Κατά συνέπεια, μας φαίνεται αναγκαίο να υπενθυμιστούν δύο βασικά πράγματα, τα οποία κινδυνεύουν να ξεχαστούν λόγω των συνθηκών υπό τις οποίες ξεκίνησε το κίνημα: Πρώτον, τα κύρια θύματα της παρούσας λειτουργίας και οργάνωσης του σχολικού συστήματος βρίσκονται, εξ ορισμού, εκτός του συστήματος δεδομένου ότι είχαν απομακρυνθεί απ αυτό: κατά συνέπεια, οι ομάδες των οποίων η φωνή δεν εισακούστηκε στο πλαίσιο του πανεπιστημιακού διαλόγου ενός διαλόγου μεταξύ των δικαιούχων του συστήματος είναι εκείνες οι οποίες θα ενδιαφέρονταν άμεσα για έναν πραγματικό μετασχηματισμό του συστήματος, ακόμα και εάν, στην παρούσα φάση, ο αποκλεισμός τους απ το σύστημα τις εμποδίζει να διατυπώσουν το αίτημά τους για ένα σύστημα ικανό να τις ενσωματώσει. Δεύτερον, κάθε αμφισβήτηση του σχολικού θεσμού που δεν αφορά ουσιαστικά τη λειτουργία της εξάλειψης των λαϊκών τάξεων και, ως εκ τούτου, τη λειτουργία της κοινωνικής διατήρησης του εκπαιδευτικού συστήματος είναι αναγκαστικά εικονική. Επιπλέον, όλες οι αποσπασματικές και επιφανειακές αμφισβητήσεις, παρά τον εμφανή τους ριζοσπαστισμό, έχουν ως συνέπεια να μετατίθεται το σημείοαποδέκτης της κριτικής και, ως εκ τούτου, να συμβάλλουν στη διατήρηση της «πανεπιστημιακής τάξης», ως μηχανισμού διαιώνισης

10 της «κοινωνικής τάξης». Έτσι, πρέπει να καταγγελθούν οι προσπάθειες περιορισμού της σημερινής κρίσης σε μια σύγκρουση των γενεών, ωσάν η ένταξη στην ίδια ηλικιακή κατηγορία ή, ακόμα περισσότερο, στη φοιτητική κατάσταση θα μπορούσαν να εξαλείψουν ως διά μαγείας τις διαφορές μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Οι πρώτες προτάσεις που παρατίθενται ακολούθως δεν διατείνονται ότι αποτελούν το ολοκληρωμένο πρόγραμμα ενός μετασχηματισμού του πανεπιστημίου αλλά στοχεύουν μονάχα στο να σκιαγραφήσουν ορισμένες πρωτεύουσες κατευθύνσεις μιας πανεπιστημιακής πολιτικής. Πράγματι, εκείνο που μετράει είναι να εξοπλιστούμε ενάντια στον κίνδυνο μιας τεχνοκρατικής χρήσης της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί: εάν η κρίση του πανεπιστημίου δεν είναι παρά μια «αναστάτωση» που συνδέεται με την αγωνία των εξερχομένων ή με τις απογοητεύσεις που προκύπτουν από μια συντηρητική παιδαγωγική σχέση, είναι εύκολο να παρουσιαστεί ως λύση σ όλα τα κακά ένας τεχνοκρατικός σχεδιασμός της εκπαιδευτικής ανάπτυξης που θα βασίζεται μονάχα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας ή στις εικονικές παραχωρήσεις όσον αφορά τη συμμετοχή των φοιτητών στην πανεπιστημιακή ζωή. Οι αλλαγές που εισάγει de facto το κίνημα των φοιτητών στις πανεπιστημιακές σχολές και οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας κριτικής στάσης που μπορεί να επεκταθεί πέρα από την παιδαγωγική σχέση δεν έχουν πιθανότητα να σημαδέψουν με διαρκή τρόπο την πανεπιστημιακή ζωή και την κοινωνική ζωή, παρά μονάχα εάν οι σχέσεις μεταξύ πανεπιστημίου και κοινωνίας υποστούν μια ριζική αλλαγή. Ανακηρύσσοντας το πανεπιστήμιο «ανοιχτό στους εργάτες» ακόμα και εάν δεν πρόκειται στην περίπτωση αυτή παρά μονάχα για μια συμβολική και απατηλή χειρονομία, οι φοιτητές τουλάχιστον έδειξαν ότι ήταν ανοιχτοί σ ένα πρόβλημα που δεν θα μπορούσε να επιλυθεί παρά μέσα από μια δράση πάνω στους μηχανισμούς που

11 απαγορεύουν την πρόσβαση ορισμένων τάξεων στην ανώτατη εκπαίδευση. Δεδομένου ότι στόχος είναι να προωθηθεί ο εκδημοκρατισμός, δηλαδή να εγκαθιδρυθεί μια πολιτική που έχει ως στόχο να εξουδετερώσει, κατά το μέγιστο δυνατόν, το έργο των κοινωνικών μηχανισμών διασφάλισης και συνέχισης της ανισότητας, είναι σημαντικό να τονιστούν τα εξής: 1. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού του σχολικού συστήματος μετριέται απ το βαθμό στον οποίο έχουν αλλάξει οι διαδικασίες στρατολόγησης των διδασκόντων και των διδασκομένων. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα της ανώτατης εκπαίδευσης δεν μπορεί, χωρίς μυστικισμό, να διαχωριστεί απ τα προβλήματα που τίθενται απ την οργάνωση των άλλων εκπαιδευτικών επιπέδων. Περιορίζοντας τον προβληματισμό και τη δράση στην ανώτατη εκπαίδευση, όπου το παιχνίδι έχει ήδη διαμορφωθεί, εδώ και πολύ καιρό, εμποδίζεται κάθε πραγματικός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της ανώτατης εκπαίδευσης 2. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού του σχολικού συστήματος μετριέται απ την ικανότητα του να αντιστέκεται στους καθαυτό σχολικούς μηχανισμούς εξάλειψης και απομάκρυνσης, ως διαφοροποιημένης απομάκρυνσης: έτσι, ο εκδημοκρατισμός της εισόδου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση παραμένει εικονικός λόγω της ανισότητας των ιδρυμάτων και των τομέων που υποδέχονται άνισα τα παιδιά των διαφόρων κοινωνικών τάξεων. Μια τεχνοκρατική πολιτική προσανατολισμού και κατά κύριο λόγο επιλογής δεν θα οδηγούσε παρά στην τελειοποίηση και στη διασφάλιση της λειτουργίας ενός συστήματος που, σ όλα τα επίπεδα (από τα Κολέγια Γενικής Εκπαίδευσης έως τα Τεχνικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα), επιφυλάσσει παγίδες ή τρόπους απομάκρυνσης για τις λαϊκές τάξεις. 3. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού του σχολικού συστήματος φαίνεται απ το βαθμό στον οποίο επιτυγχάνει να

12 ελαχιστοποιεί τις κληρονομικές συνέπειες της ταξικής ένταξης, μέσα από έναν επαναπροσδιορισμό των ιδεών που μεταδίδονται (δηλαδή των προγραμμάτων), των τεχνικών μεταβίβασης και των τρόπων ελέγχου των αποτελεσμάτων της μεταβίβασης 4. Η πραγματική έκταση ενός μετασχηματισμού των σχέσεων μεταξύ του σχολικού και του κοινωνικού συστήματος μετριέται απ το βαθμό στον οποίο επιτυγχάνουμε να αφαιρέσουμε απ τους σχολικούς τίτλους τη λειτουργία τους ως αποκλειστικού κριτηρίου της δεξιότητας και, ταυτόχρονα, να διασφαλίσουμε στην εξειδίκευση μια επαγγελματική χρήση: πράγματι, το δίπλωμα αποτελεί σήμερα έναν απ τους βασικούς μηχανισμούς που αντιπαρατίθενται στην εφαρμογή της αρχής «για ίση εργασία, ίσος μισθός», οδηγώντας στο να φαίνονται ως άνισες, εργασίες ή εργαζόμενοι, που διακρίνονται μονάχα απ τους σχολικούς τους τίτλους. Αυτό το φαινόμενο που παρατηρούταν σ όλους τους τομείς δραστηριότητας είναι εξαιρετικά εμφανές στην εκπαίδευση, η οποία, σε όλα τα επίπεδα, προικίζεται με ελάχιστο κόστος με διδάσκοντες, οι οποίοι, λόγω μικρών διαφορών μεταξύ των σχολικών τίτλων, στερούνται δικαιωμάτων που λογικά συνδέονται με το έργο το οποίο επιτελούν αποτελεσματικά (για παράδειγμα, διπλωματούχοι εκπαιδευτικοί βοηθοί, ημι-αποδεκτοί στα λύκεια ή συμβασιούχοι διδάσκοντες, βοηθοί, βοηθοί καθηγητές και επιτετραμμένοι διδάσκοντες στην ανώτατη εκπαίδευση). ΙΙ- Στοχεύοντας στο να μεταφερθούν τα κοινωνικά αιτήματα για εκδημοκρατισμό και τα επιστημονικά εκπαιδευτικά και ερευνητικά αιτήματα στο εκπαιδευτικό σύστημα, πρέπει πρωτίστως να επιτεθούμε στους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τη λειτουργία του παραδοσιακού πανεπιστημίου: 1. Κάθε προσπάθεια αλλαγής της παιδαγωγικής, των προγραμμάτων, της οργάνωσης της εργασίας και των τεχνικών μεταβίβασης που δεν συνοδεύεται από ένα μετασχηματισμό (ή ακόμα και από μια κατάργηση, κάθε φορά που αυτό είναι δυνατόν) της

13 παραδοσιακής εξέτασης παραμένει αναγκαστικά εικονική. 2 Κάθε φορά που η εξέταση δεν μπορεί να αντικατασταθεί από τον συνεχή έλεγχο (και θα μπορούσε να είναι τον περισσότερο καιρό στην ανώτατη εκπαίδευση, όπου οι διδάσκοντες κρίνουν τους φοιτητές τους, εάν τα μέσα στελέχωσης ήταν επαρκή), πρέπει να είναι αντικείμενο ενός σαφώς καθορισμένου συμβολαίου μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων: έχοντας καθορίσει, μέσα απ τη συζήτηση, έναν κατάλογο υποχρεώσεων, οι διδάσκοντες θα δεσμεύονταν στο να μην εξετάζουν παρά αυτά τα οποία δίδαξαν και σύμφωνα μ ένα σαφώς καθορισμένο μοντέλο άρα θα τους επιτρεπόταν, νομιμοποιημένα, να εξετάζουν όλα εκείνα τα οποία έχουν διδάξει, δηλαδή όλα εκείνα που ορίζουν σαφώς το βαθμό δεξιότητας, ο οποίος και επιβεβαιώνεται από τον τίτλο εάν το σύνολο των διδασκόντων και των διδασκομένων ενός επιστημονικού πεδίου ήταν διαμορφωμένο ως μια πραγματική εκπαιδευτική και ερευνητική μονάδα θα έπρεπε να ορίσει με ορθολογικό τρόπο τον τύπο των εξετάσεων, δηλαδή με αναφορά στους στόχους της κατάρτισης και στους διδασκομένους οι διδάσκοντες που έχουν την ευθύνη για τον έλεγχο των αποτελεσμάτων θα έπρεπε να είναι επιστημονικά καταρτισμένοι πάνω στις τεχνικές (και όχι μονάχα τις δοκιμολογικές) που επιτρέπουν να ελεγχθούν οι αποκτημένες γνώσεις και η δουλειά που παρέχεται, με αναφορά σε σαφή κριτήρια. Δεδομένου ότι κάθε αξιολόγηση αποτελεί μια κρίση, είναι αυτονόητο ότι ο εξεταστής θα πρέπει να μπορεί να την αιτιολογήσει, εάν κληθεί να το κάνει 2. το επάγγελμα του διδάσκοντος (σ ένα νηπιαγωγείο ή σ ένα πανεπιστημιακό τμήμα) θα έπρεπε να ορίζεται όχι πλέον μονάχα με βάση τα παραδοσιακά κριτήρια δεξιότητας αλλά την ικανότητα του να μεταδίδει, μέσα απ την προσφυγή σε νέες παιδαγωγικές τεχνικές, 2 Βλ. P. Bourdieu και J.-C. Passeron, «L examen d une illusion», Revue française de sociologie, τόμ. IX, 1968:

14 σε όλους, αυτό το οποίο ορισμένοι μονάχα, δηλαδή τα παιδιά των ευνοημένων τάξεων, χρωστάνε στο οικογενειακό τους περιβάλλον ο μετασχηματισμός της λειτουργίας των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και ειδικότερα της δομής των σταδιοδρομιών και της κατανομής της εξουσίας στο εσωτερικό των εκπαιδευτικών και ερευνητικών μονάδων αποτελεί την προϋπόθεση για κάθε πραγματικό μετασχηματισμό των παιδαγωγικών και επιστημονικών ηθών: η αναδιανομή των παιδαγωγικών και επιστημονικών δικαιοδοσιών και ευθυνών θα έπρεπε να γίνεται αποκλειστικά με βάση τη δεξιότητα που αναγνωρίζεται στον καθένα απ το σύνολο των μελών της κάθε εκπαιδευτικής και ερευνητικής μονάδας [κάτι το οποίο σημαίνει ότι τα παιδαγωγικά προσόντα και οι επιστημονικές εργασίες λαμβάνονται ισότιμα υπόψη και ότι, συνεπώς, καταργείται η αποκλειστική ή η αυτόματη αναφορά στο διδακτορικό ή σε κάθε άλλο τίτλο (ανώτατη σχολή ή υφηγεσία) ή ακόμα και κυρίως στην αρχαιότητα]. Βραχυπρόθεσμα, η δράση θα έπρεπε να αφορά πρωτίστως εκείνα τα εμπόδια που εγείρονται στον κάθε επαναπροσδιορισμό της παιδαγωγίας και της επιστημονικής ζωής, όπως, για παράδειγμα, η υφηγεσία και το διδακτορικό, ως ατομική παραγωγή που υπόκειται σε αρχαϊκά κριτήρια. Εν συντομία, στόχος θα ήταν να αναζητηθούν όλα τα μέσα για την υπέρβαση των εμποδίων που τίθενται στην επίτευξη μιας βέλτιστης προσαρμογής ανάμεσα στη δεξιότητα και τη θέση, συντρίβοντας τους θεσμικούς φραγμούς που αντιτίθενται στην κυκλοφορία των διδασκόντων και των διδασκομένων μεταξύ των διαφόρων τάξεων και των διαφόρων εκπαιδευτικών και ερευνητικών τομέων. ΙΙΙ- Η τεχνική επεξεργασία του προγράμματος ενός συστηματικού μετασχηματισμού του πανεπιστημίου, σύμφωνα μ αυτές τις αρχές, δεν μπορεί παρά να είναι το προϊόν της δράσης του 3 Βλ. «Pour une pédagogie rationnelle» (1964), Les héritiers (;;;με τον J-C. Passeron).

15 συνόλου των εμπλεκόμενων μερών, δηλαδή των πραγματικά αντιπροσωπευτικών εκπροσώπων όλων των ομάδων που συμμετέχουν στη λειτουργία όλων των εκπαιδευτικών επιπέδων, από την πρωτοβάθμια στην ανώτατη και ειδικότερα των κοινωνικών τάξεων, οι οποίες επί του παρόντος είναι αποκλεισμένες απ το εκπαιδευτικό σύστημα, καθώς και των αντίστοιχων οργανώσεων. Οι υπογράφοντες συγκαλούν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη που ορίζονται παραπάνω να αναλάβουν, χωρίς καθυστέρηση, την οργάνωση Γενικής Συνέλευσης για την εκπαίδευση και την έρευνα και να την προετοιμάσουν, μέσα από συζητήσεις μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων και τη διαμόρφωση καταλόγων υποχρεώσεων και παραπόνων. Εγγραφές, προτάσεις, διορθώσεις και πληροφορίες θα γίνονται δεκτές από τον R. Castel. [ ] Μ. Astier Fac. des Sciences (Fac. des Sciences), Μ. Barbut <ΕΡΗΕ> (<ΕΡΗΕ>), L. Bianco <ΕΡΗΕ>, L. Benoit-Guilbot <CNRS>, L. Bernot <ΕΡΗΕ>, J. Bollack Fac. de Lille, Μ. Bollack Fac. de Lille, J.Ε. Boltanski Sorbonne, L. Boltanski <ΕΡΗΕ>, Μ. Bonamour Sorbonne, Ρ. Bosserdet <CNRS>, Ρ. Bourdieu <ΕΡΗΕ>, J.-C. Bruyère Fac. de Lille, C. Carcassonne <ΕΡΗΕ>, R. Castel Sorbonne, J.-C. Chamboredon <ΕΡΗΕ>, I. Chiva <ΕΡΗΕ>, J.-C. Combessie Sorbonne, Μ. Conche Fac. de Lille, G. Condominas <ΕΡΗΕ>, J. Cuisenier <CNRS>, Υ. Delsaut <CNRS>, J. Derrida <ENS> Ulm, J. Dumazedier <CNRS>, Ν. Dumont <CNRS>, J.-P. Faguer <ΕΡΗΕ>, J.-C. Garcias Fac. de Lille, L. Goldmann <ΕΡΗΕ>, J. Goy <ΕΡΗΕ>, Α. Gramain <ENS> Ulm, C. Grignon <INRA>, C. Herzlich <CNRS>, Dominique Julia Sorbonne, Μ. Jullien <ORSTOM>, V. Karady <CNRS>, Η. Le More <HEC>, J. Lallot <ENS> Ulm, J.

16 Lautman <CNRS>, Μ. Lemaire <ΕΡΗΕ>, J. Le Goff <EPHE>, Ε. Le Roy-Ladurie <ΕΡΗΕ>, O. Lewandowski Sorbonne, Α.Maillet Fac. des Sciences, Ρ. Maldidier <ΕΡΗΕ>, J. Mallet <CNRS>, L. Marin Fac. de Nanterre, Α. Matheron <CNRS>, Α. Miquel <ΕΡΗΕ>, R. Moulin <ΕΡΗΕ>, Α. Νίcοlaϊ Fac. de Droit de Lille, Ρ. Νίcοlaϊ Fac. de Droit de Lille, J. Ozouf Fac. de Tours, Μ. Ozouf Lycée Fenelon, J.-C. Passeron Fac. de Nantes, J.-C. Perrot Sorbonne, Μ. Perrot Sorbonne, C. Pietri Fac. de Lille, R. Pividal Sorbonne, J.-B. Pontalis <CNRS>, F. Poitrey Centre d enseignement correspondance, J.-Y. Prevot <ΕΡΗΕ>, Claude-Rabant Fac. de Clermont, Christiane Rabant Fac. de Clermont, Η. Regnier Fac. de Bordeaux, Ρ. Ricœur Fac. de Nanterre, D. Roche <ENS> Saint-Cloud, Μ. Roncayolo <ΕΡΗΕ>, Μ. de Saint-Martin <ΕΡΗΕ>, Α. Salin <CNRS>, Μ.Η. Salin <ΙΡΜ>, J. Singer <CNRS>, Tristani Sorbonne, Μ. Verret Fac. de Nantes, J.-M. Vincent <ΕΡΗΕ>, Ε. Vill Sorbonne, S. Viarre Fac. des Lettres de Lille, Ν. Wachtel <ΕΡΗΕ>, Woronoff <ENS> Ulm. Μετάφραση: Χριστίνα Καρακιουλάφη

17 Έκθεση του Κολεγίου της Γαλλίας «Προτάσεις για την εκπαίδευση του μέλλοντος» * ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ Tο ζήτημα των περιεχομένων και των σκοπών της εκπαίδευσης δεν είναι δυνατόν να αρκείται σε κάποιες γενικές και ασαφείς απαντήσεις, κατάλληλες για να κερδίζουν την ομόφωνη αποδοχή πάρα πολύ φτηνά και εύκολα: πράγματι, δεν χωρεί αμφισβήτηση ότι κάθε εκπαίδευση πρέπει να πλάθει ανοικτά μυαλά, προικισμένα με τις αναγκαίες διαθέσεις και γνώσεις ώστε να μπορούν να κατακτούν ασταμάτητα νέες γνώσεις και να προσαρμόζονται σε συνεχώς ανανεούμενες καταστάσεις. Aυτή όμως η οικουμενική, θα λέγαμε, πρόθεση απαιτεί, ανά πάσα στιγμή, ειδικότερους προσδιορισμούς: σε σχέση με τις σύγχρονες αλλαγές της επιστήμης, η οποία δεν σταματά να επαναδιαγράφει την αναπαράσταση του φυσικού και του κοινωνικού κόσμου σε σχέση επίσης με τους μετασχηματισμούς του οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος και κυρίως σε σχέση με τις αλλαγές που έχουν επηρεάσει την αγορά εργασίας λόγω των τεχνολογικών καινοτομιών και των αναδιαρθρώσεων που γνωρίζουν οι βιομηχανικές, εμπορικές ή αγροτικές επιχειρήσεις. Aπ όλους αυτούς τους μετασχηματισμούς, εκείνοι οι οποίοι αγγίζουν αμεσότερα το εκπαιδευτικό σύστημα, είναι αναμφίβολα η ανάπτυξη των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας (ιδιαίτερα της τηλεόρασης), τα οποία είναι σε θέση σήμερα να ανταγωνίζονται ή να παρεμποδίζουν τη σχολική πράξη, καθώς επίσης οι βαθιές τροποποιήσεις που διέρχεται ο ρόλος που αναλογούσε άλλοτε, κυρίως σε επίπεδο ηθικής τάξης, σε ορισμένα παιδαγωγικά κλιμάκια, όπως η οικογένεια, ο χώρος εργασίας, οι κοινότητες του χωριού ή της συνοικίας και οι εκκλησίες. * Μετάφραση κειμένου: Σπύρος Τάνταρος.

18 Υπόψη μας θα πρέπει επίσης να λάβουμε τους μετασχηματισμούς που διέρχεται το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα, αποφεύγοντας να υιοθετούμε, όταν αναφερόμαστε σχετικά, την εσχατολογική ρητορεία περί «κρίσης» ή, ακόμη χειρότερα, το ύφος της προφητικής καταδίκης, που αναζητά τα εξιλαστήρια θύματά της στο σώμα των εκπαιδευτικών ή στα αντιπροσωπευτικά του όργανα. Σε διαφορετικούς βαθμούς, ανάλογα με τους τομείς και τα επίπεδα, οι κοινωνικές σχέσεις που ενέχονται στον εκπαιδευτικό θεσμό, όπως η σχέση ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές, η σχέση ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς ή η σχέση ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς διαφορετικών γενεών, μετασχηματίστηκαν βαθιά υπό την επίδραση πολλών και διαφόρων κοινωνικών παραγόντων, όπως η αστικοποίηση, η γενική εξάπλωση της εκπαίδευσης ή ο μετασχηματισμός της σχέσης ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα και την αγορά εργασίας. Οι ανακατατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με την παράλληλη απαξίωση των σχολικών τίτλων, έχουν ως συνέπεια να κυριαρχεί πραγματικά σήμερα σε σχέση με το σχολείο μια απογοήτευση συλλογική. Tο αίσθημα αποδιοργάνωσης ή εξέγερσης που προκαλούν όλες αυτές οι αλλαγές, προκύπτει ώς ένα βαθμό από το γεγονός ότι οι αλλαγές δεν ήταν ούτε προϊόν σκέψης ούτε ηθελημένες αυτές καθ εαυτές: η λίγο-πολύ συνειδητή αμφισβήτηση του σιωπηρού συμβολαίου εκπροσώπησης που ενώνει μια κοινωνία με το σχολείο της, αφήνει, στα ίδια τα θεμέλια του εκπαιδευτικού συστήματος, ένα είδος κενού που γεννά αγωνία. Για να εξορκιστούν οι αντιδραστικές τάσεις που το αίσθημα της κρίσης ενισχύει τόσο στους εκπαιδευτικούς όσο και στους μαθητές ή τους γονείς, πρέπει να ξανασκεφτούμε τις αρχές πάνω στις οποίες μπορεί να οικοδομηθεί ένα όσο το δυνατόν πιο δημοκρατικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο θα είναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του παρόντος και, την ίδια στιγμή, ικανό να απαντήσει στις προκλήσεις του μέλλοντος.

19 Ο στοχασμός σχετικά με τους στόχους του σχολείου δεν είναι δυνατόν να αγνοεί τις αντιθέσεις που είναι εγγενείς στον συγκεκριμένο θεσμό, ο οποίος είναι προορισμένος να εξυπηρετεί διαφορετικά, αν όχι ανταγωνιστικά συμφέροντα. Θα πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου ότι όλες αυτές οι αντιθέσεις, οι οποίες μέσα στα όρια της ίδιας της σχολικής πράξης προβάλλουν συχνά ως αξεπέραστες αντινομίες («δημοκρατικοποίηση»/«επιλογή», «ποσοτικό»/«ποιοτικό», «δημόσιο»/«ιδιωτικό» κτλ.), διαθέσιμες για κάθε είδους εκμετάλλευση, κριτική ή πολιτική, θα συνεχίσουν να υφίστανται ακόμα και μέσα στην προσπάθεια να ξεπεραστούν οι υπάρχουσες εντάσεις ανάμεσα σε αντίθετες απαιτήσεις ή ανάμεσα στους προτεινόμενους στόχους και τα απαραίτητα για την επίτευξή τους μέσα. Μπορούμε όμως να αμφισβητήσουμε σε ένα άτομο ή σε μια ομάδα, όποιο κι αν είναι αυτό και όποια κι αν είναι αυτή, το δικαίωμα να νομοθετεί σχετικά με αυτά τα ζητήματα και, έτσι, να υποκαταστήσουμε όλες εκείνες τις ομάδες που ασκούν πιέσεις σχετικά με τις κατευθύνσεις του εκπαιδευτικού συστήματος προκειμένου να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους. Κι ας μην ξεχνάμε ότι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι ελάχιστα πιθανό να τύχει της γενικής επιδοκιμασίας. Ούτως ή άλλως, υπό το σημερινό καθεστώς των εκπαιδευτικών πραγμάτων, αυτό ανταποκρίνεται πράγματι στα έσχατα αυτά ζητήματα. Ως εκ τούτου, η σαφής έκφραση ενός συνεκτικού συνόλου κατευθυντήριων αρχών έχει τουλάχιστον το πλεονέκτημα ότι αναγκάζει σε επαναθεώρηση και αμφισβήτηση των προαπαιτουμένων, ή των προκαταλήψεων, που αποτελούν τη σαθρή, καθότι αδιαμφισβήτητη, βάση των σχολικών πολιτικών. Φαίνεται εξάλλου ότι υπάρχει συχνά συμφωνία ανάμεσα στις τεχνικές επιταγές που σκοπεύουν να διασφαλίσουν τις προόδους της επιστήμης και της διδασκαλίας της επιστήμης, και στις ηθικές επιταγές που εμπεριέχονται στην ίδια την ιδέα μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Έτσι ώστε να μπορούμε να προχωρήσουμε πολύ μακριά στον ορισμό μιας

20 εκπαίδευσης περισσότερο ορθολογικής και περισσότερο δίκαιης ταυτόχρονα, χωρίς να προσκρούουμε στα προβλήματα που συχνά διχάζουν τους χρήστες του σχολείου ή τους αντιπροσώπους τους. Το παρόν κείμενο δεν θέλει να αποτελέσει ούτε ένα διάγραμμα δράσης ούτε ένα σχέδιο μεταρρύθμισης. Eίναι απλώς το ταπεινό και προσωρινό προϊόν ενός αναστοχασμού. Oι συγγραφείς του, στρατευμένοι στην έρευνα και στη διδασκαλία της έρευνας, έχουν απόλυτη επίγνωση ότι μακράν απέχουν από τις άχαρες πραγματικότητες της εκπαίδευσης ίσως όμως, γι αυτόν ακριβώς το λόγο, να είναι και ανεπηρέαστοι από βραχυπρόθεσμα διακυβεύματα και βραχυπρόθεσμους στόχους.

21 APXEΣ 1. Η ενότητα της επιστήμης και ο πλουραλισμός των πολιτισμών. Mια αρμονική εκπαίδευση πρέπει να είναι σε θέση να συμφιλιώνει την εγγενή στην επιστημονική σκέψη οικουμενικότητα με το σχετικισμό που διδάσκουν οι ανθρωπιστικές επιστήμες, οι οποίες ενδιαφέρονται για το πλήθος και την ποικιλότητα των τρόπων ζωής, των γνώσεων και των πολιτισμικών ευαισθησιών. Aπαγορεύοντας τον καθορισμό του σε σχέση με τη μια ή την άλλη ηθική κατεύθυνση, το σχολείο δεν μπορεί ωστόσο να αποφύγει τις ηθικές ευθύνες που αναπόφευκτα του αναλογούν. Nά γιατί ένας από τους σπουδαιότερους στόχους του θα μπορούσε να είναι η εγχάραξη των κριτικών διαθέσεων που διδάσκουν οι φυσικές επιστήμες και οι επιστήμες του ανθρώπου. Σε αυτή την προοπτική, η ιστορία των επιστημών και των πολιτισμικών έργων, διδασκόμενη με τις κατάλληλες σε κάθε επίπεδο μορφές, θα πρέπει να προμηθεύσει τα κατάλληλα αντίδοτα ενάντια στις παλιές ή τις νέες μορφές ανορθολογισμού ή φανατισμού της σκέψης. Oμοίως, οι κοινωνικές επιστήμες θα πρέπει να εισαγάγουν σε μια διαφωτισμένη θεώρηση και κρίση της κοινωνίας και να προσφέρουν όπλα ενάντια στις πάσης φύσεως χειραγωγήσεις. Πολύ διδακτική θα ήταν, π.χ., η κριτική εξέταση του γενικού τρόπου λειτουργίας και των επιμέρους λειτουργιών των δημοσκοπήσεων ή η αποδόμηση και η ανάλυση των μηχανισμών εκπροσώπησης, με βάση την ιστορία των πολιτικών θεσμών. Aνάμεσα στις λειτουργίες που αποδίδονται στην παιδεία, μία από τις πλέον σημαντικές είναι αναμφίβολα ο ρόλος της ως αμυντικής τεχνικής ενάντια σε κάθε μορφή ιδεολογικής, πολιτικής ή

22 θρησκευτικής πίεσης: ως όργανο ελεύθερης σκέψης, έτσι όπως οι πολεμικές τέχνες σε άλλα πεδία, μπορεί να θωρακίσει τον σημερινό πολίτη απέναντι στις συμβολικές καταχρήσεις εξουσίας των οποίων γίνεται στόχος, όπως εκείνες της διαφήμισης ή της προπαγάνδας και του πολιτικού ή του θρησκευτικού φανατισμού. Η παιδαγωγική αυτή κατεύθυνση θα καλλιεργήσει έναν άνευ φετιχισμού σεβασμό της επιστήμης ως ολοκληρωμένης μορφής της ορθολογικής δραστηριότητας, καθώς και μια κατά κάποιον τρόπο επαγρύπνηση ενάντια σε ορισμένες χρήσεις της επιστημονικής δραστηριότητας και των προϊόντων της. Ο σκοπός δεν είναι να θεμελιωθεί μια ηθική πάνω στην επιστήμη, πραγματική ή εξιδανικευμένη, αλλά να μεταδοθεί μια κριτική στάση απέναντι στην επιστήμη και τις χρήσεις της, στάση η οποία θα απορρέει από την ίδια την επιστήμη και από τη γνώση των κοινωνικών χρήσεών της. Το μόνο καθολικό έρεισμα που μια ορισμένη παιδεία μπορεί να έχει, έγκειται στην αναγνώριση του μεριδίου της αυθαιρεσίας που αυτή οφείλει στην ιστορικότητά της: ο σκοπός επομένως εδώ είναι να καταδειχθεί αυτή η αυθαιρεσία και να αναπτυχθούν τα αναγκαία όργανα (εκείνα που παρέχουν η φιλοσοφία, η φιλολογία, η εθνολογία, η ιστορία ή η κοινωνιολογία) για την κατανόηση και την αποδοχή άλλων μορφών παιδείας εξού η αναγκαιότητα ενθύμησης της ιστορικής ρίζας όλων των πολιτισμικών έργων, συμπεριλαμβανομένων των επιστημονικών. Aνάμεσα στις δυνατές λειτουργίες της ιστορικής παιδείας (εθνική ενσωμάτωση, κατανόηση του παρόντος κόσμου, επανιδιοποίηση των αρχών γένεσης της επιστήμης), μία από τις σημαντικότερες, από αυτή την άποψη, είναι η συμβολή που αυτή μπορεί να έχει στην εκμάθηση της ανοχής μέσα από την ανακάλυψη της διαφοράς, αλλά και στην εκμάθηση της αλληλεγγύης ανάμεσα στους διαφορετικούς πολιτισμούς. Oι καθαρά επιστημονικοί λόγοι, κυρίως οι πρόοδοι που επιτυγχάνονται χάρη στη συγκριτική μέθοδο, συγκλίνουν με τους

23 κοινωνικούς λόγους κυρίως τους μετασχηματισμούς ενός κοινωνικού κόσμου όπου άνθρωποι οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετικές παραδόσεις, καλούνται όλο και συχνότερα να επικοινωνήσουν ή να συγκατοικήσουν λόγω της επέκτασης των μεταναστευτικών μετακινήσεων ώστε να επιβάλλεται πλέον η διάνοιξη της εκπαίδευσης στο σύνολο των ιστορικών πολιτισμών και των μεγάλων θρησκειών, θεωρουμένων τόσο ως προς την εσωτερική τους συνοχή όσο και ως προς τις κοινωνικές συνθήκες της εμφάνισης και της ανάπτυξής τους. Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο, χωρίς να υπερφορτωθούν τα προγράμματα, είναι σημαντικό πρώτα απ όλα να εγκαταλειφθεί η εθνοκεντρική θεώρηση της ιστορίας της ανθρωπότητας, η οποία ανάγει την Eυρώπη σε κοιτίδα όλων των ανακαλύψεων και όλων των προόδων να εισαχθούν, ήδη από το δημοτικό σχολείο, κατάλληλα και επαρκή στοιχεία γεωγραφικού και εθνογραφικού πολιτισμού, ώστε το παιδί να συνηθίσει να παραδέχεται τη διαφοροποίηση των χρήσεων (σε ό,τι αφορά τις τεχνικές και τις ανάγκες του σώματος, την ένδυση, την κατοικία, τη διατροφή) και των συστημάτων σκέψης να καταδειχθεί, κυρίως κατά τη διδασκαλία της ιστορίας, των γλωσσών και της γεωγραφίας, το μείγμα της οικολογικής ή οικονομικής αναγκαιότητας και της κοινωνικής αυθαιρεσίας που χαρακτηρίζει τις ιδιαίτερες επιλογές των διαφόρων πολιτισμών κι όλα αυτά, υπενθυμίζοντας πάντα τα αναρίθμητα δάνεια σε τεχνικές και εργαλεία, μέσω των οποίων συγκροτήθηκαν οι διάφοροι πολιτισμοί, αρχής γενομένης από τον δικό μας. H εκπαίδευση θα πρέπει, έτσι, να συγκεράσει τον οικουμενισμό του λόγου, που είναι εγγενής στην επιστημονική πρόθεση, με το σχετικισμό που διδάσκουν οι ιστορικές επιστήμες, που έχουν το πλεονέκτημα να αναδεικνύουν το πλήθος των γνώσεων και των διαφορετικών πολιτισμικών ευαισθησιών. Και δεν μπορούμε να συμφιλιώσουμε την εμπιστοσύνη στην ενότητα του επιστημονικού λόγου με τη συνείδηση της πολλαπλότητας των πολιτισμικών λόγων,

24 παρά μόνο εάν ενισχύσουμε τη γνωστική ευκαμψία και προσαρμοστικότητα, οι οποίες αποκτώνται μέσα από τη συνεχή αντιπαράθεση της σκέψης με τα αιωνίως παραλλάσσοντα και διαρκώς ανανεούμενα περιβάλλοντα της φύσης και της ιστορίας. 2. H διαφοροποίηση των μορφών αριστείας. H διδασκαλία θα πρέπει να εξαντλήσει κάθε μέσο για να καταπολεμήσει τη μονιστική θεώρηση της «ευφυΐας», η οποία οδηγεί στην ιεράρχηση των μορφών αυτοεκπλήρωσης με άξονα μία μόνο από αυτές, και θα πρέπει να πολλαπλασιάσει τις κοινωνικά αναγνωρισμένες μορφές πολιτισμικής αριστείας. Aν και το εκπαιδευτικό σύστημα δεν ελέγχει εντελώς την ιεραρχία των ικανοτήτων που εγγυάται, αφού η αξία των κάθε είδους επιμορφώσεων εξαρτάται έντονα από την αξία των προσφερόμενων θέσεων εργασίας, είναι ωστόσο γεγονός ότι η δύναμη καθιέρωσης που διαθέτει και ασκεί, δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητη: η προσπάθεια για την εξασθένηση ή την κατάργηση των ιεραρχιών ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές ικανότητας, τόσο μέσα στο πλαίσιο της θεσμικής λειτουργίας (βλέπε, λ.χ., τους συντελεστές) όσο και μέσα στο μυαλό των εκπαιδευτικών και των μαθητών, θα μπορούσε να είναι ένα από τα πλέον αποτελεσματικά μέσα (στα όρια του εκπαιδευτικού συστήματος) για την αποδυνάμωση των καθαρά κοινωνικών ιεραρχιών. Mία από τις πλέον κραυγαλέες αδυναμίες του σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος έγκειται στο γεγονός ότι τείνει όλο και περισσότερο να γνωρίζει και να αναγνωρίζει μόνο μία μορφή διανοητικής αριστείας, εκείνη που εκπροσωπεί η Κατεύθυνση «Θετικές Επιστήμες» των λυκείων και η προέκτασή της στις ανώτατες επιστημονικές σχολές. Mέσα από την όλο και μεγαλύτερη απόλυτη υπεροχή που αναγνωρίζει σε μια ορισμένη μαθηματική τεχνική, η

25 οποία χρησιμοποιείται ως όργανο επιλογής ή αποκλεισμού, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει την τάση να προβάλλει όλες τις άλλες μορφές δεξιότητας ως κατώτερες, με αποτέλεσμα οι κάτοχοί τους μοιραία να βιώνουν μια λίγο-πολύ δυσάρεστη εμπειρία τόσο της παιδείας που οι ίδιοι έχουν δεχθεί όσο και της σχολικά κυρίαρχης παιδείας (εδώ βρίσκεται αναμφίβολα μία από τις πηγές του ανορθολογισμού που ανθεί στις μέρες μας). Όσο για τους κατόχους της παιδείας που θεωρείται ανώτερη κοινωνικά, αυτοί προορίζονται όλο και πιο συχνά εκτός από περιπτώσεις εξαιρετικής προσπάθειας και πολύ ευνοϊκών κοινωνικών συνθηκών για την πρώιμη εξειδίκευση, με όλους τους ακρωτηριασμούς και τα «κουτσουρέματα» που αυτή συνεπάγεται. Για λόγους αξεδιάλυτα επιστημονικούς και κοινωνικούς, θα πρέπει να καταπολεμηθούν όλες, ακόμη και οι πιο λεπτές, μορφές ιεράρχησης των πρακτικών και των γνώσεων και κυρίως εκείνες που εγκαθιδρύονται ανάμεσα στο «καθαρό» και το «εφαρμοσμένο», ανάμεσα στο «θεωρητικό» και το «πρακτικό» ή το «τεχνικό», και οι οποίες προσλαμβάνουν ιδιαίτερη δύναμη μέσα στη σχολική παράδοση, επιβάλλοντας την ίδια στιγμή την κοινωνική αναγνώριση ενός πλήθους διακεκριμένων και αταλάντευτων ιεραρχήσεων της ικανότητας. Σε όλα τα επίπεδα, το εκπαιδευτικό σύστημα και η έρευνα είναι θύματα των επιδράσεων αυτής της ιεραρχικής διαίρεσης ανάμεσα στο «καθαρό» και το «εφαρμοσμένο», διαίρεση η οποία εγκαθιδρύεται ανάμεσα στις διαφορετικές επιστήμες αλλά και εντός καθεμιάς επιστήμης χωριστά και η οποία είναι μια μετασχηματισμένη μορφή της κοινωνικής ιεράρχησης μεταξύ του «διανοητικού» και του «χειρωνακτικού». Ως αποτέλεσμα έχουμε δύο ειδών διαστροφές που πρέπει να καταπολεμηθούν μεθοδικά, επεμβαίνοντας όχι μόνο πάνω στους θεσμούς αλλά και στο μυαλό των ανθρώπων: πρώτον, έχουμε την τάση προς το φορμαλισμό, που αποθαρρύνει ορισμένα πνεύματα,

26 και έπειτα, την απαξίωση των συγκεκριμένων γνώσεων, των πρακτικών χειρισμών και της συνεπαγόμενης πρακτικής νοημοσύνης. Mια αρμονική εκπαίδευση θα πρέπει να επιτυγχάνει την ακριβή ισορροπία ανάμεσα στην άσκηση της ορθολογικής λογικής μέσα από την εκμάθηση ενός οργάνου σκέψης όπως είναι τα μαθηματικά και η πρακτική της πειραματικής μεθόδου, χωρίς ταυτόχρονα να παραμελεί καμία από τις μορφές χειρωνακτικής δεξιότητας και σωματικής ικανότητας. Έμφαση θα μπορούσε να δοθεί στις γενικές μορφές σκέψης μέσω των οποίων δημιουργήθηκαν, ανά τους αιώνες, επιστήμες και τεχνικές. Αν και τα μαθηματικά γεννήθηκαν στην Ελλάδα, η επιστήμη μας μπόρεσε να συσταθεί πραγματικά μόνο δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, σαν ένας ιστός του οποίου στημόνι είναι η συχνά μαθηματικού τύπου θεωρία και υφάδι ο πειραματισμός, χάρη σε ένα διαρκές πηγαινέλα της θεωρητικής υπόθεσης προς την εμπειρία που την τροφοδοτεί ή την επιβεβαιώνει. Eγκλείοντας την πραγματικότητα μέσα σε ένα δίκτυο βασικών παρατηρήσεων ή πειραματισμών, η επιστήμη επέτρεψε την κατάκτηση χώρων αλήθειας, της οποίας ο όλο και μεγαλύτερος βαθμός προσεγγιστικότητας μπορεί ο ίδιος να αξιολογηθεί χάρη στον υπολογισμό των λαθών ή τον υπολογισμό των πιθανοτήτων που εφαρμόζονται στην ίδια την έννοια της μέτρησης. H κριτική επαγρύπνηση σχετικά με τα όρια της εγκυρότητας των πράξεων και των αποτελεσμάτων της επιστήμης επιβάλλεται ιδιαίτερα σε έναν κόσμο όπου παρεμβαίνουν χωρίς διακοπή ποσοστά και πιθανότητες: σπάνιοι είναι εκείνοι οι πολίτες που αντιλαμβάνονται καθαρά ποιες είναι οι συνέπειες, μετά από δέκα χρόνια, μιας αύξησης (ή μιας πτώσης) ενός οικονομικού δείκτη κατά 1% και οι οποίοι έχουν συνείδηση του τεχνητού, πλην χρήσιμου, χαρακτήρα ενός τέτοιου δείκτη που θεμελιώνεται σε στατιστικές βάσεις. Eντούτοις, αρκετές από τις τρέχουσες αποφάσεις μας στηρίζονται τις περισσότερες φορές εν αγνοία μας σε παρόμοιες βάσεις: για παράδειγμα, ένα ορισμένο αυτοκίνητο δεν είναι από μόνο

27 του καλύτερο από ένα ανάλογο ανταγωνιστικό μοντέλο, ανάμεσα όμως στις εκατοντάδες χιλιάδες αυτοκινήτων αυτού του μοντέλου μπορούμε να βρούμε στοιχεία για να αξιολογήσουμε τις πιθανότητες να είναι πράγματι καλύτερο η μετεωρολογία, σε τοπικό επίπεδο, δεν μπορεί παρά να αξιολογεί τις πιθανότητες βροχής και μάλιστα ακριβώς με αυτό τον τρόπο ο Τύπος στις <HΠA> δίνει και περιγράφει τα προγνωστικά του. Μέσα από μια κατάλληλη εισαγωγική διδασκαλία που μπορεί να επιχειρηθεί ήδη από το στάδιο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, είναι σημαντικό να μαθαίνει καθένας, τουλάχιστον ενστικτωδώς, να υπολογίζει και να ζυγίζει τους κινδύνους. Παραχωρώντας την αρμόζουσα θέση αφενός στη θεωρία η οποία, σύμφωνα με τον ακριβή της ορισμό, δεν ταυτίζεται ούτε με το φορμαλισμό ούτε με το βερμπαλισμό, και αφετέρου στις λογικές μεθόδους σκέψης που, μέσα σε όλη την αυστηρότητά τους, διαθέτουν μια εξαιρετικά ανευρετική αποτελεσματικότητα, η εκπαίδευση πρέπει να αναλάβει ως στόχο, σε όλους τους τομείς, να εξωθήσει στην παραγωγή έργου και να αναπτύξει στο μαθητευόμενο κοινό την αναγκαία ικανότητα ώστε να ανακαλύπτει μόνο του τα πράγματα. Οι ίδιοι οι μαθητές μπορούν να προκαλέσουν μια χημική ή φυσική «αντίδραση», αντί να την πάρουν τελείως έτοιμη και να καταγράψουν απλώς τα αποτελέσματά της μπορούν να παραγάγουν οι ίδιοι ένα θεατρικό έργο, ένα κινηματογραφικό έργο, μια όπερα αλλά και μια ομιλία, μια κριτική κινηματογράφου, μια περίληψη ενός βιβλίου (κατά προτίμηση για μια αληθινή μαθητική ή φοιτητική εφημερίδα) ή, ακόμη, μια επιστολή στην κοινωνική ασφάλιση, ένα έντυπο οδηγιών χρήσης ή μια περιγραφή ατυχήματος, αντί να γράφουν συνέχεια μόνο εκθέσεις. Χωρίς βέβαια ποτέ να ξεχνάμε ότι περιθώρια και χώρος για την ενεργητική ανακάλυψη υπάρχουν ακόμη και στις πλέον θεωρητικές δραστηριότητες, όπως η λογική ή τα μαθηματικά. Mε αυτό το πνεύμα, η καλλιτεχνική διδασκαλία, με την έννοια της σε βάθος διδασκαλίας κάποιας καλλιτεχνικής πρακτικής (μουσική ή ζωγραφική ή

28 κινηματογράφος κτλ.), ελεύθερα και ηθελημένα επιλεγμένη (αντί να είναι, όπως σήμερα, έμμεσα επιβεβλημένη), θα μπορούσε να ανακτήσει εξέχουσα θέση. Στον συγκεκριμένο τομέα, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, ο λόγος θα πρέπει να υποταχθεί στην πρακτική (ενός οργάνου και μάλιστα της σύνθεσης, του σχεδίου ή της ζωγραφικής, της διαρρύθμισης του χώρου κτλ.). H ανάκληση των ιεραρχιών θα πρέπει επίσης εδώ να οδηγήσει, κυρίως σε ό,τι αφορά τη στοιχειώδη εκπαίδευση, στη διδασκαλία παράλληλα με τις καλές τέχνες και των εφαρμοσμένων τεχνών με την πολύ μεγάλη χρησιμότητα στην καθημερινή διαβίωση, όπως είναι οι γραφικές τέχνες, οι τέχνες της έκδοσης ή της διαφήμισης, η βιομηχανική αισθητική, οι οπτικοακουστικές τέχνες, η φωτογραφία. 3. O πολλαπλασιασμός των ευκαιριών. Θα ήταν σημαντικό να μειωθούν κατά το δυνατόν οι συνέπειες της σχολικής ετυμηγορίας και να τεθεί φραγμός στο να έχουν οι επιτυχίες ένα αποτέλεσμα καθιέρωσης ή οι αποτυχίες ένα αποτέλεσμα καταδίκης εφ όρου ζωής, πολλαπλασιάζοντας τις κατευθύνσεις και τα περάσματα ανάμεσά τους και αποδυναμώνοντας όλα τα ανεπανόρθωτα ρήγματα. Θα πρέπει να επιστρατευθεί κάθε δυνατό μέσο προκειμένου να μειωθούν τα αρνητικά αποτελέσματα των σχολικών ετυμηγοριών, οι οποίες δρουν ως αυτο-εκπληρούμενες προφητείες, με άλλα λόγια, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το αποτέλεσμα της καθιέρωσης, που ενθαρρύνει την εξασφάλιση μιας ορισμένης κοινωνικής θέσης, και κυρίως το αποτέλεσμα του στιγματισμού, που εγκλείει τα κοινωνικά προσδιορισμένα θύματα των σχολικών ετυμηγοριών στον φαύλο κύκλο της αποτυχίας. Oι αρνητικές κυρώσεις, κυρίως όταν επιβάλλονται σε εφήβους οι οποίοι, περισσότερο από κάθε άλλη ηλικία, έχουν να αντιμετωπίσουν το κρίσιμο ζήτημα της ταυτότητάς τους και είναι

29 ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε κρίσεις λίγο-πολύ δραματικές, μπορούν να καταδικάσουν σε απογοήτευση, σε παραίτηση, αν όχι σε απελπισία. H επαγρύπνηση για τη μείωση των ανεξέλεγκτων αποτελεσμάτων όλων των ετυμηγοριών, θα συμβάλει αναμφίβολα στη μείωση του άγχους απέναντι στο σχολείο, άγχος το οποίο δεν σταματά να αυξάνει, τόσο στους γονείς όσο και στα παιδιά, με τις κάθε είδους ψυχολογικές, αν όχι ψυχοπαθολογικές, και κοινωνικές συνέπειες που επιφέρει. Aυτό βέβαια δεν σημαίνει και ότι πρέπει να επιλύσουμε το πρόβλημα της «επιλογής μέσω της αποτυχίας», όπως λέγεται μερικές φορές, μέσα από μια πλήρη άρνηση της επιλογής, η οποία έχει ως αποτέλεσμα να αναβάλλεται διαρκώς η στιγμή της αλήθειας, με όλες τις ολέθριες συνέπειες που κάτι τέτοιο συνεπάγεται, τόσο για τα άτομα όσο και για το θεσμό. H παραχώρηση ενός πλασματικού «δικαιώματος εισόδου» σημαίνει την έκθεση των ατόμων και ολόκληρου του θεσμού στον κίνδυνο να πληρώσουν αργότερα ένα πολύ ακριβό τίμημα για τις συνέπειες μιας κακής αρχής. Δεν μπορούμε να κοροϊδεύουμε όταν έχουμε να κάνουμε με την πραγματική λογική της μάθησης, πρέπει μόνο να προσπαθούμε να εξασφαλίζουμε σε όλους, έστω με τίμημα την πολύ μεγάλη προσπάθεια, μια καλή αρχή. Σημασία δηλαδή έχει να πάρουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλίσουμε καλές συνθήκες εκπαίδευσης στους ενδεέστερους και να τροχοδρομήσουμε όλους εκείνους τους μηχανισμούς που έχουν την τάση να θέτουν τους πλέον αποστερημένους κάτω από τις χειρότερες δυνατές συνθήκες (όπως είναι εκείνη η παράξενη λογική που προορίζει για τις δύσκολες τάξεις τους νέους δασκάλους ή τους αναπληρωτές, που έχουν ελλιπή επιμόρφωση, υπο-αμείβονται και υπερ-φορτώνονται με διάφορα μαθήματα). Είναι σαφές ότι δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε από ένα είδος ψυχοκοινωνιολογικού έργου να μπορέσει να εξαφανίσει ως εκ θαύματος τις αποτυχίες, οι οποίες είναι αδύνατο να ελπίζουμε ότι θα μειωθούν πραγματικά εάν δεν υπάρξει αύξηση του αριθμού των εκπαιδευτικών και, κυρίως, βελτίωση των συνθηκών

30 εκπαίδευσης και εργασίας τους: γνωρίζουμε, πράγματι, τις ακραίες αδυναμίες από τις οποίες πάσχει η εκπαίδευση, ειδικά η ανώτατη, σε όλα όσα αφορούν την ειδική υποδομή του πνευματικού βίου: βιβλιοθήκες (των οποίων δεν θα επαναλάβουμε εδώ τις κραυγαλέες αδυναμίες), εργαλεία εργασίας όπως εγχειρίδια, ποιοτικές συλλογές κειμένων, επιστημονικές μεταφράσεις, τράπεζες δεδομένων κτλ. Mε βάση τα παραπάνω, εκπαιδευτικοί πιο συνειδητοποιημένοι σε ό,τι αφορά τις διαφορετικές μορφές αριστείας και, επομένως, τα όρια εγκυρότητας των κρίσεών τους και τα τραυματικά αποτελέσματα που μπορεί αυτές να έχουν, θα πρέπει να αποφεύγουν τις αμετάκλητες ετυμηγορίες για τις αξιολογούμενες εν συνόλω ικανότητες των μαθητών τους και να έχουν ασταμάτητα στο μυαλό τους ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, κρίνουν μια πολύ συγκεκριμένη και μερική επίδοση και όχι τη σύνολη ουσία ή φύση μιας προσωπικότητας. Η πολλαπλότητα των αναγνωρισμένων μορφών επιτυχίας, που θα απελευθέρωνε τους εκπαιδευτικούς από την υποχρέωση να τυποποιούν και να αξιολογούν όλα τα μυαλά σύμφωνα με ένα και μοναδικό μοντέλο, σε συνδυασμό με την πολλαπλότητα των παιδαγωγικών μεθόδων, που θα επέτρεπε την αύξηση του κύρους και την απαίτηση διαφορετικών επιδόσεων (στα όρια του κοινού πολιτισμικού ελαχίστου που απαιτείται σε κάθε επίπεδο), θα μπορούσαν να αναγάγουν το σχολείο όχι σε έναν τόπο αποτυχίας και στιγματισμού των λιγότερο ευνοημένων κοινωνικά, αλλά σε έναν τόπο όπου όλοι θα μπορούν και θα πρέπει να βρουν τον δικό τους τρόπο επιτυχίας. Προκειμένου η αναγκαία αξιολόγηση των ικανοτήτων να πάρει μάλλον τη μορφή ενός συμβουλευτικού προσανατολισμού παρά μιας ετυμηγορίας αποκλεισμού, θα πρέπει να πολλαπλασιαστούν οι κοινωνικά ισοδύναμες κατευθύνσεις (σε αντίθεση με τις σημερινές ιεραρχούμενες σταδιοδρομίες). Θα πρέπει να εξασφαλιστούν όλες οι δυνατές θεσμικές διευκολύνσεις σε όσους θα ήθελαν να περάσουν από τη μια κατεύθυνση στην άλλη ή να συνδυάσουν μαθήσεις που

31 συνδέονται με διαφορετικές κατευθύνσεις. H αυστηρότητα των υποχρεωτικών διαδρομών, των μη αντιστρέψιμων προγραμμάτων, η οποία δίνει μια μοιραία σχεδόν βαρύτητα στις αρχικές επιλογές και τις σχολικές ετυμηγορίες αποκλεισμού, θα πρέπει να καταπολεμηθεί με κάθε δυνατό μέσο. H αναγκαία εκτίμηση των διαφορών (ως προς τις ικανότητες και τους ρυθμούς μάθησης ή τους τρόπους σκέψης) και ο προσανατολισμός των μαθητών προς διαφορετικές κατευθύνσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα που θα στοχεύουν συγκεκριμένα παρέχοντας, λ.χ., καλούς εκπαιδευτικούς και εξοπλισμό ποιότητας στην επαναξιολόγηση εκείνων των κατευθύνσεων που οι ισχύουσες ιεραρχίες (στα ανθρώπινα μυαλά και στο κοινωνικό περιβάλλον) κάνουν να φαίνονται κατώτερες. Tο πρόγραμμα σπουδών θα πρέπει να πάρει τη μορφή μιας προοδευτικής εξειδίκευσης μέσα από τον προσανατολισμό προς ιδρύματα πολυ-επιστημονικά τα οποία θα επιτρέπουν στη συνέχεια την πρόσβαση προς ιδρύματα πιο εξειδικευμένα. Οι νέοι άνθρωποι, πριν αποφασίσουν για την επιλογή της ειδικότητάς τους, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν μαθήματα και να κάνουν προεξάσκηση σε διαφορετικά ιδρύματα. Θα πρέπει επίσης να εργαστούμε για την εξάλειψη ή τη μείωση της τάσης να καθοσιωθεί ο σχολικός τίτλος, αυτό το είδος της, σχολικά εγγυημένης, κοινωνικής πεμπτουσίας, που εκπληρώνει στις σημερινές κοινωνίες μια λειτουργία τελείως ανάλογη με τους τίτλους ευγενείας σε άλλες εποχές, απαγορεύοντας στους μεν να παρεκτραπούν σε ανάρμοστες ενασχολήσεις, στους δε να ελπίζουν σε απαγορευμένα μέλλοντα. Γι αυτό θα ήταν σημαντικό να επανεκτιμηθούν οι πραγματικές επιδόσεις: για παράδειγμα, εισάγοντας σε όλες τις προσλήψεις ένα κριτήριο επιλογής και προαγωγής με βάση το παραγόμενο έργο και τις ουσιαστικές επιδόσεις (όπως είναι, στην ειδική περίπτωση των καθηγητών, η εισαγωγή παραδειγματικών παιδαγωγικών καινοτομιών ή η εξαιρετική

32 αφοσίωση στο επάγγελμα). Ένα από τα πιο σοβαρά ελλείμματα του γραφειοκρατικού συστήματος έγκειται στο γεγονός ότι κάποιος που είναι ανίκανος αλλά σχολικά κατοχυρωμένος και κάποιος που είναι ικανός αλλά στερείται των σχολικών εγγυήσεων, διαχωρίζονται διά βίου, όπως άλλοτε ο πληβείος και ο ευγενής, απ όλες τις αντίστοιχες κοινωνικά απόψεις. H επιλογή βάσει του πτυχίου είναι επιζήμια στο βαθμό που συνεχίζει να επενεργεί, πολύ πέραν του σκοπού της, σε όλη τη διάρκεια μιας επαγγελματικής σταδιοδρομίας, τη στιγμή που η πραγματική αξιολόγηση του παραγόμενου έργου θυσιάζεται άδικα στο βωμό των συντεχνιακών συμφερόντων και μιας κακώς εννοούμενης άμυνας των μισθωτών. Θα πρέπει να εργαστούμε για ένα μετασχηματισμό των διατάξεων και των νοοτροπιών, έτσι ώστε οι σχολικοί τίτλοι, διατηρώντας αφενός την έσχατη εγγυητική λειτουργία τους ενάντια στην αυθαιρεσία, να λαμβάνονται αφετέρου υπόψη για περιορισμένη χρονική διάρκεια και ποτέ κατ αποκλειστικότητα, έτσι δηλαδή όπως χρησιμοποιείται μια κάποια πληροφορία μεταξύ πολλών άλλων. Aνάμεσα στους παράγοντες που ενδείκνυνται για την ελαχιστοποίηση της επήρειας του στιγματισμού, ένας από τους πλέον αποτελεσματικούς θα ήταν αναμφίβολα η εγκαθίδρυση νέων μορφών ανταγωνισμού. O ανταγωνισμός ανάμεσα σε σχολικές κοινότητες, που ενώνει εκπαιδευτικούς και μαθητές σε κοινά σχέδια και στόχους όπως γίνεται σήμερα, σε επίπεδο αθλημάτων, ανάμεσα σε διαφορετικές τάξεις ή ανάμεσα σε διαφορετικά ιδρύματα μπορεί να εγείρει την άμιλλα και, μέσα από αυτή, να λειτουργήσει ως παρότρυνση για προσπάθεια και πειθαρχία, χωρίς να έχει ως αντιστάθμισμα τη διάλυση της ομάδας και την ταπείνωση ή την αποθάρρυνση ορισμένων, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του ανταγωνισμού ανάμεσα σε άτομα (μαθητές ή καθηγητές).

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή Νομικό Πλαίσιο

1. Εισαγωγή Νομικό Πλαίσιο Ενημέρωση για την πρόταση του Τμήματος Μαθηματικών σχετικά με τη χορήγηση πιστοποιητικού διδακτικής και παιδαγωγικής επάρκειας στους αποφοίτους του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών. 1. Εισαγωγή Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ. Χρήστος Ν. Σιγάλας

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ. Χρήστος Ν. Σιγάλας Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Χρήστος Ν. Σιγάλας Με τον όρο Εκπαιδευτικό Έργο στο πλαίσιο μιας εκπαιδευτικής βαθμίδας νοούμε το σύνολο των ενεργειών και των δραστηριοτήτων δια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2009 www.wikipolitics.gr http://programma.pasok.gr ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΣΟΚ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΟΓΟ Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ

ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ ΕΚΘΕΣΗ Β ΚΑΙ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 Ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΛΥΜΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ: «ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ» ΑΤΟΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΜΕ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2010

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2010 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) 2010 ΚΕΙΜΕΝΟ Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Δομή Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα διαρθρώνεται σε τρεις διαδοχικές βαθμίδες: την Πρωτοβάθμια, τη Δευτεροβάθμια και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η Εκπαίδευση στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 9: Φραγμοί στην Κριτικο-στοχαστική Πρακτική Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις

Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες του εκπ/κού Η βελτίωση των εκπαιδευτικών επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Χούμκοζλης Χρήστος Υποψήφιος Διδάκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκη, Ελλάδα houm@eng.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑIΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΑΡΗΣ 2016

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος. H Γεωγραφία στο Δημοτικό Σχολείο

Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος. H Γεωγραφία στο Δημοτικό Σχολείο Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος H Γεωγραφία στο Δημοτικό Σχολείο Α Μέρος: Η γεωγραφία ως επιστημονικό αντικείμενο και η διδασκαλία της στο σύγχρονο δημοτικό σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ρέθυμνο, 21-6-2016 Θέση του Π.Τ.Π.Ε. για το Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών της Εκπαίδευσης για την εισαγωγή φοιτητών στα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 10: Μοντέλα εκπαίδευσης μειονοτήτων Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη)

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη) ΠΡΟΣ: Α.Π. :20 ΑΘΗΝΑ 12/02/2016 τον Πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων Καθηγητή κ. Κ. Γαβρόγλου ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί Όμιλοι: Συμπεράσματα από την πρώτη υλοποίησή τους.

Εκπαιδευτικοί Όμιλοι: Συμπεράσματα από την πρώτη υλοποίησή τους. Εκπαιδευτικοί Όμιλοι: Συμπεράσματα από την πρώτη υλοποίησή τους. Γ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Εδώ, σας παρακαλούμε να μας πείτε ορισμένα στοιχεία για τον εαυτό σας και το παιδί σας. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι Τηλ: 210 6878952, Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ Τηλ : 2710-230000,Fax:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΗ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.) ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186 Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις. Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Erasmus

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ Π.Μ.Σ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ Μ.Μ.Ε. ΤΟΥ Α.Π.Θ. Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ Π.Μ.Σ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ Μ.Μ.Ε. ΤΟΥ Α.Π.Θ. Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ Π.Μ.Σ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ Μ.Μ.Ε. ΤΟΥ Α.Π.Θ. Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Έχοντας υπόψη 1.Τις διατάξεις των άρθρων 10 έως 12 του Ν. 2083/1992

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ TEXΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΣΗ TEXΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΗ TEXΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΗ ΜΤΕΕ Στη ΜTEE από τη σχολική χρονιά 2001-02 02 άρχισαν να γίνονται σημαντικές αλλαγές τόσο στα προγράμματα σπουδών όσο και στις μεθόδους διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική επάρκεια πτυχιούχων του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Παιδαγωγική επάρκεια πτυχιούχων του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παιδαγωγική επάρκεια πτυχιούχων του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Τι ισχύει για τους εισακτέους μέχρι και το ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Σύμφωνα με το Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών Σκοποί της αξιολόγησης του έργου του εκπαιδευτικού (N. 2986/02, Άρθρο. 5, παρ. 1) α. Η ενίσχυση της αυτογνωσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΔΕ ΑΘΗΝΑ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Εισαγωγικό Σημείωμα Η Ελληνική Εταιρία Διοικήσεως Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ) είναι μη κερδοσκοπικό Σωματείο, που ως σκοπό έχει τη «διάδοση των αρχών και της σωστής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ Δ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ Δ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ Δ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ κ. π. 2.1.3.δ ΑΡΧΙΚΟΣ 58.700.000 ευρώ ΤΡΕΧΩΝ 86.500.000 ευρώ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ Μέχρι 30/11/06 ανέρχεται σε ποσοστό 60% ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική & Εξωτερική Αξιολόγηση στο ΠΘ. Το μέλλον των αξιολογήσεων στα ΑΕΙ. Θεοδωράκης Γιάννης

Εσωτερική & Εξωτερική Αξιολόγηση στο ΠΘ. Το μέλλον των αξιολογήσεων στα ΑΕΙ. Θεοδωράκης Γιάννης Εσωτερική & Εξωτερική Αξιολόγηση στο ΠΘ. Το μέλλον των αξιολογήσεων στα ΑΕΙ Θεοδωράκης Γιάννης ΤΙ ΕΧΕΙ ΟΛΟΚΛΩΡΗΘΕΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΣΕ 10 ΑΠΟ ΤΑ 16 ΤΜΗΜΑΤΑ 2 ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 6: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αγαπητοί σπουδαστές, με ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Εισαγωγή Το νέο πρόγραμμα σπουδών που ισχύει πλέον πλήρως, ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά ανά έτος από το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 και είναι αποτέλεσμα αναμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τελικός τίτλος σπουδών:

Τελικός τίτλος σπουδών: Επωνυμία προγράμματος: Τελικός τίτλος σπουδών: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ (ΠΤΥΧΙΟ) Πτυχίο Ο γραφίστας ασχολείται με τη μελέτη, τη διαμόρφωση και γενικότερα την αισθητική επιμέλεια κάθε είδους εκτυπωτικής εργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων 185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων Το Τμήμα Επιστημών της Τέχνης αποτελεί ανεξάρτητο Τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2000-01. Το Τμήμα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα