Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση «Εκπαιδευτικά Προγράμματα και Υλικό: Τυπική, Άτυπη και Από απόσταση εκπαίδευση (Συμβατικές και e-μορφές)» Μάθημα: «Πρακτικές αξιολόγησης και εκπαιδευτικά προγράμματα» Διδάσκουσα: κ. Τσακίρη Δέσποινα Θέμα εργασίας: «Πρόγραμμα PISA: ένας διεθνής μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου και κοινωνικής αναπαραγωγής;» (Βιβλιογραφική επισκόπηση και Κριτική Ανάλυση) Εργασία της μεταπτυχιακής φοιτήτριας: Παπαδοπούλου Μαρίας Κόρινθος 2012 (Εαρινό εξάμηνο)

2 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή Θεωρητικό πλαίσιο Παρουσίαση βιβλιογραφικών πηγών Συμπεράσματα Α. Το παγκόσμιο κοινωνικό-οικονομικό-εκπαιδευτικό γίγνεσθαι 15 Β. Επίδραση - αλλαγές στην εκπαιδευτική πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο Γ. Επιπτώσεις των αλλαγών στην ταυτότητα των πολιτών και της κοινωνίας Κριτική αποτίμηση Βιβλιογραφία Παράρτημα.22 2

3 Εισαγωγή Η παρούσα βιβλιογραφική επισκόπηση συνδέεται με τον πέμπτο θεματικό άξονα «Διεθνείς συγκριτικές αξιολογήσεις των δεξιοτήτων των μαθητών: Η περίπτωση του προγράμματος PISA» και αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης του ρόλου αυτού του προγράμματος στην εθνική εκπαιδευτική πολιτική των κρατών και στη παγκόσμια κοινωνία στα πλαίσια του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης. Τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο έχει αναγνωριστεί ο σημαντικός ρόλος της εκπαίδευσης «ως αναπόσπαστο μέρος των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών, ως μέσο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας..και ως μέσο για την εξασφάλιση της συνοχής των κοινωνιών και της πλήρους προσωπικής ολοκλήρωσης των πολιτών»(νικολάου,2006:213). Διεθνείς ή Υπερεθνικοί Οργανισμοί, ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), Παγκόσμια Τράπεζα, Unesco, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κ.α. έχουν φέρει στο προσκήνιο τις οικονομικές προοπτικές της εκπαίδευσης και έχουν δρομολογήσει νέες πρακτικές (δείκτες αξιολόγησης, εκθέσεις, δάνεια). Ιδιαίτερα o ΟΟΣΑ, ενώ δεν έχει νομοθετική ή οικονομική εξουσία, έχει δύναμη επιρροής από τη θέση του εμπειρογνώμονα, που προέρχεται από την ικανότητα συγκριτικής έρευνας, μέσω δεικτών εκπαίδευσης και Προγράμματος Αξιολόγησης( PISA), που αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο διακρατικό τυποποιημένο σύστημα αξιολόγησης 15χρονων μαθητών. Αυτοί εξετάζονται στην Κατανόηση κειμένου, Μαθηματικά και Φυσικές Επιστήμες κάθε τρία χρόνια και παρατηρούνται οι δεξιότητές τους ως προς την αξιοποίηση των γνώσεων σε συνθήκες πραγματικής ζωής. Επίσης, συλλέγονται δεδομένα για τη ζωή, τις συνήθειες, τις στάσεις μαθητών, για τους θεσμικούς παράγοντες, που εξηγούν τις διαφορές στις επιδόσεις και από το 2006 διερευνάται και η σχέση της οικογένειας με την επίδοση. 3

4 Έτσι, «καθίσταται ένα ισχυρό εργαλείο, ώστε να γίνει κατανοητό τι καθιστά τους νέους και το εκπαιδευτικό σύστημα επιτυχημένους»»(νικολάου,2006:230). Η μελέτη των νέων μορφών διαχείρισης που επικρατούν στα πλαίσια της εκπαιδευτικής πραγματικότητας διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι θεωρίες πάνω στις οποίες αναλύουν και τεκμηριώνουν τις έρευνες τους οι αρθρογράφοι, στη συνέχεια παρουσιάζεται το περιεχόμενο των βιβλιογραφικών πηγών (έρευνες σε διάφορες χώρες που συνδέονται με τα αποτελέσματα PISA), τα συμπεράσματα που συνάγονται και τέλος, η κριτική αποτίμηση των όσων διαδραματίζονται τις τελευταίες δεκαετίες στο χώρο της εκπαίδευσης και τα νέα ζητήματα που προκύπτουν τόσο σε επίπεδο εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής όσο και στη διαμόρφωση σε παγκόσμιο επίπεδο νέων μορφών κοινωνικού ελέγχου και κοινωνικής αναπαραγωγής με όχημα την εκπαίδευση. Θεωρητικό πλαίσιο Στα επιστημονικά άρθρα, που έχουν επιλεγεί προκειμένου να τεκμηριώσουν την προβληματική του παραπάνω θέματος, οι συγγραφείς στηρίζουν τις σκέψεις-θέσεις τους στις θεωρίες των: Basil Bernstein, Pierre Bourdieu, Michel Foucault και Gilles Deleuze και καταβάλλουν προσπάθεια ν αναλύσουν την τρέχουσα εκπαιδευτική πρακτική, την εκπαιδευτική πολιτική, τις πιέσεις στην εκπαιδευτική έρευνα, το νέο επαγγελματισμό των εκπαιδευτικών, τις κυρίαρχες τάσεις των προγραμμάτων σπουδών, την επίσημη γνώση και τις παιδαγωγικές ταυτότητες, Συγκεκριμένα, τόσο η θεωρητική όσο και εμπειρική έρευνα των αρθρογράφων συναντούν τα μεθοδολογικά εργαλεία του B. Bernstein προκειμένου ν αναλύσουν τη σύγχρονη εκπαιδευτική και παιδαγωγική πραγματικότητα και στην προκειμένη 4

5 περίπτωση να ερμηνεύουν με κριτικό λόγο τα αποτελέσματα του PISA. Αξιοποιώντας τις έννοιες της ταξινόμησης που «αναφέρεται στο βαθμό διαφύλαξης συνόρων μεταξύ των περιεχομένων» (Bernstein,1991:68), της τυπικότητας και της τροπικότητας (Bernstein,1991:205-8), προχωρά η έρευνα στους «κανόνες αναγνώρισης» (recognition rules) που «ρυθμίζουν ποια νοήματα μπορούν θεμιτά να τεθούν μαζί» (Bernstein,1991:185), και «κανόνες υλοποίησης»(realisation rules), όπου ο μαθητής «μπορεί να αντικαταστήσει με τη δική του νόρμα παραγωγής τη νόρμα του δασκάλου» (Bernstein,1991:198). Όταν, λοιπόν, τα Προγράμματα Σπουδών των κρατών δε συνάδουν με το περιεχόμενο και τον τρόπο αξιολόγησης του PISA οδηγούν σε χαμηλά ποσοστά επιτυχίας, ο οποίος με τη σειρά του παράγει ένα είδος παιδαγωγικού λόγου που ασκεί πίεση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης όλων των χωρών (πεδίο συμβολικού ελέγχου). Συγκεκριμένα, «οι αλλαγές στη μακροκλίμακα (αλλαγές στην οργάνωση της οικονομίας και στον καταμερισμό εργασίας) δημιουργούν πιέσεις για αλλαγή στις μικροκλίμακες (εκπαίδευση κρατών)» (Sh..Gewirtz,Al.Cribb,2011: 63).Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση των σταθερών ταυτοτήτων ζωής («σταθεροί εαυτοί») από νέες ταυτότητες (ευέλικτες, ευπροσάρμοστες) που ορίζονται από την περίσταση (Bernstein, 2000). Αξιοσημείωτη είναι και η αξιοποίηση της θεωρίας του P.Bourdieu από τους συγγραφείς των άρθρων, ο οποίος έστρεψε την προσοχή του και την έρευνα του προς την εκπαίδευση πιστεύοντας ότι είναι σημαντικός ο ρόλος της στην αναπαραγωγή των ταξικών προνομίων και της κοινωνικής ανισότητας. Ο P.Bourdieu και J. Passeron στο έργο τους «Reproduction in Education, Society and Culture» υποστηρίζουν ότι μέσω της εξέτασης εκφράζονται οι ακαδημαϊκές αξίες και οι έμμεσες επιλογές του εκπαιδευτικού συστήματος που αντικατοπτρίζουν συνήθως την κυρίαρχη ιδεολογία. Επιτυγχάνεται η κοινωνική επιλογή, μεγιστοποιείται η κοινωνική αξία κάποιων 5

6 ιδιοτήτων-ικανοτήτων-δεξιοτήτων και δημιουργείται «μια ακαδημαϊκή ιεραρχία που συμβάλλει στην άμυνα και νομιμοποίηση των κοινωνικών ιεραρχιών» (σελ.152). Όμως, κατά τους συγγραφείς, είναι άνιση η εκπροσώπηση των κοινωνικών τάξεων στα διάφορα στάδια και τους τύπους της εκπαίδευσης και η αποτυχία «εξαρτάται άμεσα από προϋποθέσεις που καθορίζουν αντικειμενικές πιθανότητες επιτυχίας και εσωτερίκευσης των αντικειμενικών συνθηκών»(σελ.156). Επομένως, η εξουσία της επιλογής δίνει τη δυνατότητα στις προνομιούχες τάξεις είτε σε εθνικό είτε σε διεθνές επίπεδο να επιβάλλουν τα κυρίαρχα πολιτιστικά πρότυπα και την κοινωνική αναπαραγωγή της καθεστηκυίας τάξης. «Η πολιτιστική αυτή αυθαιρεσία είναι μια πράξη συμβολικής βίας...πολύ πιο αποτελεσματικός τρόπος, αφού δεν είναι άμεσα ορατή η σχέση σχολικής επιτυχίας και κατοχής πολιτιστικού κεφαλαίου. Έτσι, νομιμοποιείται η επιλεκτική λειτουργία του σχολείου και περιορίζονται οι αντιδράσεις»(λάμνιας,2001:163-4). Αυτή η «συμβολική βία» εξυπηρετεί σήμερα την υλοποίηση του «νεοφιλελεύθερου» οράματος μέσω της εκπαίδευσης (Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας), που έχει ως στόχο την εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης. «Η εκπαίδευση ενδιαφέρει τις επιχειρήσεις αφενός ως χώρος όπου θα παραχθεί πειθήνιο εργατικό δυναμικό, αλλά και ως αγορά όπου μπορούν να πουληθούν προϊόντα για την κατάρτιση αυτού του εργατικού δυναμικού»(παναγιωτόπουλος,2004:159). Κατά τον P.Bourdieu το μέλλον που προετοιμάζεται για την εκπαίδευση είναι η εξεύρεση μεθόδων που να αποδυναμώσουν τις άμυνες των εθνικών παιδαγωγικών συστημάτων και «η εξαφάνιση των εθνικών πτυχίων προς όφελος των πτυχίων ενός και μόνο, κυρίαρχου έθνους»(παναγιωτόπουλος,2004:161). Στα περισσότερα άρθρα είναι ευδιάκριτο ότι η θεωρητική βάση της κριτικής που ασκούν οι συγγραφείς είναι η κοινωνιολογική ερμηνεία του M. Foucault πάνω στα θέματα της γνώσης και της εξουσίας. Οι τεχνολογίες εξουσίας διατρέχουν τα 6

7 περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα μέσα από τις πολιτικές που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο ΟΟΣΑ για επαναπροσανατολισμό της εκπαίδευσης τόσο εσωτερικά (διδασκαλία-μάθηση) όσο και εξωτερικά (θέση εκπαίδευσης στο δημόσιο στίβο). Το στοιχείο που κάνει τη σύγχρονη αυτή μορφή εξουσίας αποδεκτή χωρίς ιδιαίτερες αντιστάσεις είναι ότι «δεν βαραίνει πάνω μας σαν μια δύναμη που λέει όχι, αλλά διασχίζει τα πράγματα, παράγει πράγματα, επιφέρει ηδονή, μορφές γνώσεις, παράγει λόγο μια νέα οικονομία της εξουσίας που επιτρέπει στα αποτελέσματα της εξουσίας να κυκλοφορούν κατά μήκος όλου του κοινωνικού σώματος με έναν τρόπο συνεχή, αδιάλειπτο, προσαρμοσμένο και εξατομικευμένο (Φουκό,1991:21-22). Αυτό επιτυγχάνεται με την αλληλοεπίδραση τριών πεδίων, των «σχέσεων εξουσίας», «σχέσεων επικοινωνίας» και «αντικειμενικών ικανοτήτων»(κυριαρχία μέσων εξαναγκασμού) που οδηγούν στην «πειθαρχικοποίηση των κοινωνιών»(φουκό,1991:88-90). Κατά τον Foucault, λοιπόν, η άσκηση εξουσίας είναι «ένα σύνολο δράσεων πάνω σε δυνατές δράσεις: ενεργεί στο πεδίο δυνατότητας όπου έρχεται να εγγραφεί η συμπεριφορά των δρώντων υποκειμένων» και αυτό οδηγεί με τη σειρά του στη «διακυβέρνηση» των ανθρώπων, δηλαδή «τον τρόπο διεύθυνσης της διαγωγής ατόμων ή ομάδων» που ασκείται μόνο σε «ελεύθερα υποκείμενα» (Φουκό,1991:92-93). Αυτό που ενδιαφέρει τον Foucault είναι ότι η εξουσία «επεκτείνεται πέρα από κανόνες δικαίου, επενδύει τον εαυτό της σε θεσμούς, ενσαρκώνεται σε τεχνικές και εξοπλίζεται με εργαλεία»(φουκό,1991:105), γι αυτό σημαντικό είναι να εντοπιστούν τα σημεία άσκησης της, ο στόχος της, το πεδίο εφαρμογής, η οργάνωση, στο πλαίσιο της οποίας τα άτομα υφίστανται και ασκούν εξουσία, οι μηχανισμοί της και οι ιδεολογικές παραγωγές τους. Η πειθαρχική εξουσία υλοποιείται με μέσα που «δεν αλυσοδένουν τις δυνάμεις για να τις καθυποτάξουν προσπαθεί να τις συνάψει έτσι ώστε να τις πολλαπλασιάσει 7

8 και να τις χρησιμοποιήσει»(φουκώ,1989:227), συγκεκριμένα με την ιεραρχική επιτήρηση, την κανονιστική κύρωση και την εξέταση που «συνδυάζει τις τεχνικές της ιεραρχίας που επιτηρεί κι εκείνες της κύρωσης που κανονικοποιεί» (Φουκώ,1989:244). Έτσι, επιτυγχάνεται η «οικονομία της ορατότητας» όπου «τα υποκείμενα πρέπει να ορώνται ώστε η εξουσία να τα διατηρεί σε κατάσταση υποταγής» (Φουκώ,1989:248). Επίσης, η «εξέταση εισάγει την ατομικότητα σ ένα πεδίο καταγραφής» (Φουκώ,1989:249) με τη συγκέντρωση τεκμηρίων, την ταξινόμηση τους, την οργάνωση της σύγκρισης που επιτρέπουν την κατάταξή τους, το σχηματισμό κατηγοριών, τον υπολογισμό μέσων όρων και αυτό με τη σειρά του μετατρέπει κάθε άτομο/ομάδα σε «περίπτωση» που μπορεί να γίνει αντικείμενο περιγραφής και αυτή να μετατραπεί «σε μέσο ελέγχου και μέθοδο κυριάρχησης» (Φουκώ,1989:253).Έτσι, μέσα από την εξατομίκευση και τη μέτρηση των εκτροπών προωθείται η ομοιογένεια των συστημάτων και η απομάκρυνση των ατομικών διαφορών, ώστε «τα πειθαρχικά συστήματα να λειτουργήσουν όλο και περισσότερο ως τεχνικές που κατασκευάζουν χρήσιμα άτομα απελευθερώνονται από την περιθωριακή θέση τους στην κοινωνία» και αυτό επιτυγχάνεται και μέσω της «μετακίνησης των πειθαρχικών συστημάτων» που «αναπτύσσουν γύρω τους έναν ολόκληρο δακτύλιο από πλάγιους ελέγχους να επιτηρεί τους γονείς, να πληροφορείται για τον τρόπο ζωής»(φουκώ,1989:278). Όλα τα προαναφερθέντα μεταβάλλουν το πεδίο του συμβολικού ελέγχου, δηλαδή του «συνόλου των θεσμών, των φορέων δράσης και των κοινωνικών σχέσεων μέσω των οποίων η εξουσία, η γνώση και ο λόγος μετατρέπονται σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς» (Κουλαϊδής, Τσατσαρώνη, 2010:20) Μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο οι πειθαρχήσεις περνούν κρίση από τις νέες δυνάμεις που εμφανίζονται και «οι κοινωνίες ελέγχου έρχονται ν αντικαταστήσουν 8

9 τις πειθαρχικές κοινωνίες» (Deleuze, 2001:10). Οι εγκλεισμοί του Foucault τώρα είναι «καλούπια» και οι έλεγχοι «μετατονισμός», σαν ένα αυτοπαραμορφούμενο πρόπλασμα που αλλάζει συνεχώς από τη μια στιγμή στην άλλη και επηρεάζουν την εκπαίδευση αντικαθιστώντας το σχολείο με τη διαρκή εκπαίδευση και τις εξετάσεις με το συνεχή έλεγχο. Το πιο σίγουρο σύστημα κατά τον Deleuze να συνδεθεί το σχολείο με την επιχείρηση. Η νέα γλώσσα του ελέγχου είναι ψηφιακή, «τα άτομα δημιουργούνται από τις διαιρέσεις και οι μάζες από τα στατιστικά δείγματα, τα δεδομένα, τις αγορές ή τις τράπεζες πληροφοριών» (Deleuze, 2001:12) Παρουσίαση βιβλιογραφικών πηγών (επιστημονικά άρθρα) Η επιλογή των επιστημονικών άρθρων ερείδεται σε τρεις υπο-θεματικούς άξονες που προσπαθούν να εξετάσουν το κύριο θέμα ολιστικά και πολύπλευρα. Ο πρώτος άξονας περιλαμβάνει άρθρα, (1 Ο και 2 Ο άρθρο), θεωρητικά, που προσπαθούν περισσότερο να πληροφορήσουν και να ερμηνεύσουν (ερευνητικά ερωτήματα) το «πώς» και το «γιατί» των αλλαγών που συντελούνται σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα επόμενα έξι άρθρα κινούνται σ ένα εμπειρικό πλαίσιο κυρίως, αφού αναλύουν και μελετούν τις επιδράσεις του προγράμματος PISA και τις μεταρρυθμίσεις που υπαγορεύουν οι διεθνείς οικονομικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές συνθήκες σε διάφορες χώρες, όπως Γαλλία, Σλοβενία, Τουρκία, Ελλάδα, Καναδά. Τα τελευταία δύο άρθρα, που καλύπτουν τον τρίτο άξονα, εστιάζουν περισσότερο στις συνέπειες των νέων εκπαιδευτικών και πολιτικών πρακτικών. Στο άρθρο των L. Yates & M. Young Globalisation, Knowledge and the Curriculum (Editorial του special issue European Journal of Education, Vol. 45, No. 1, 2010), που αποτελεί την εισαγωγή και μια δευτερογενή ποιοτική ανάλυση (ανάλυση λόγων)-παρουσίαση των άρθρων της ειδικής αυτής έκδοσης- γίνεται μια 9

10 σύντομη αναφορά στον αντίκτυπο της παγκοσμιοποίησης στα Προγράμματα Σπουδών σε διάφορες χώρες, που παρουσιάζονται πιο αναλυτικά στα υπόλοιπα άρθρα της έκδοσης. Συγκεκριμένα, στα πλαίσια της «κοινωνίας της γνώσης για όλους» που προωθείται από τον ΟΟΣΑ και τις συγκρίσεις απόδοσης μεταξύ των χωρών και των εκπαιδευτικών συστημάτων μέσω του PISA συντελούνται αλλαγές στο θεσμικό, οργανωτικό και επιστημολογικό πλαίσιο των Προγραμμάτων Σπουδών των χωρών, με στόχο να προετοιμάσουν τους μαθητές ν απασχοληθούν σ ένα παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Είναι εμφανής η ομοιότητα (ομογενοποίηση) των αλλαγών σε χώρες με πολύ διαφορετικές εκπαιδευτικές παραδόσεις, ίσως όχι τυχαία κατά τους συγγραφείς, με έμφαση στις μαθησιακές διαδικασίες και στα αποτελέσματα και όχι στο περιεχόμενο (ικανότητα να «κάνει» αντί «να ξέρει»), στην επιλογή, στη λογοδοσία, στην ευελιξία, δηλαδή στην εργαλειακή αντίληψη του Προγράμματος Σπουδών. Αυτές οι αλλαγές, καθώς προωθούνται σε παγκόσμιο επίπεδο, ενέχουν αρκετούς κινδύνους και προβληματίζουν τους συγγραφείς ως προς το βαθμό διείσδυσης εξωτερικών παραγόντων στις εθνικές παραδόσεις, τις επιπτώσεις της «ομογενοποίησης» των εκπαιδευτικών συστημάτων, την οικοδόμηση της προσωπικής και εθνικής ταυτότητας των μαθητών, την πολιτιστική κυριαρχία της «ισχυρής γνώσης» και της «γνώσης των ισχυρών», τους κινδύνους για «μη ευνοημένους» μαθητές και τέλος, για τον κίνδυνο θέσπισης μιας «κοινωνίας ελέγχου»(audit society) Το άρθρο του Paul Morris «Pick n mix, select and project; policy borrowing and the quest for world class schooling: an analysis of the 2010 schools White Paper» (2012) ασχολείται με το θέμα της «πολιτικής δανεισμού»(policy borrowing) στο χώρο της εκπαιδευτικής πολιτικής που έχει τις τελευταίες δεκαετίες αναζωογονηθεί και επαναπροσδιοριστεί από τον αντίκτυπο της παγκοσμιοποίησης και της τεχνολογίας. Επίσης, αναλύει τις επιδράσεις των επιταγών της Λευκής Βίβλου με 10

11 παράλληλη αναφορά στην έκθεση McKinsey (εταιρεία συμβούλων) στην εκπαίδευση στην Αγγλία (ποιοτική έρευνα-ανάλυση περιεχομένου). Συγκεκριμένα, αναλύει την προσπάθεια για επίτευξη ενός εκπαιδευτικού συστήματος παγκόσμιου κύρους μέσω εντοπισμού και έγκρισης πρακτικών που αποδίδουν (πίνακες πρωταθλήματος) και επομένως, τη δημιουργία ενός νέου συστήματος «διακυβέρνησης»(governance).αυτό θα επιτευχθεί με την πρακτική «policy borrowing», που «τεκμηριώνει» την αλλαγή, που επιτρέπει την αιτιολόγηση μέσω συγκριτικών στοιχείων(pisa), που μπορεί να ενώσει συμμαχίες διαφορετικών ιδεολογικών πεποιθήσεων, που είναι δύσκολο ν αμφισβητηθεί, καθώς παρέχει ισχυρή εξωτερική νομιμότητα. Η πολιτική δανεισμού δρομολογείται κυρίως μετά τα άσχημα αποτελέσματα PISA που προκαλούν μια σειρά από μεταρρυθμίσεις(δανία, Γερμανία, Αγγλία μετά τα αποτελέσματα 2000) και προωθούν αλλαγές, σύμφωνα με την έκθεση για τις καλύτερες επιδόσεις σχολικών συστημάτων από PISA του ΟΟΣΑ(π.χ. Φιλανδία, Χονγκ Κονγκ κ.α.) και τις προτάσεις της Λευκής Βίβλου π.χ. ποιότητα εκπαιδευτικών, αυτονομία σχολείων, συγκριτικά στοιχεία. Όμως, η δημιουργία νέων σχολείων που ανταγωνίζονται μπορεί να βελτιώσει επιδόσεις μερικών μαθητών αλλά δε βελτιώνει όλο το εκπαιδευτικό σύστημα. Στα επόμενα έξι άρθρα παρουσιάζονται οι επιπτώσεις των διεθνών συγκριτικών αξιολογήσεων του PISA και των μελετών του ΟΟΣΑ σε διάφορες χώρες. Συγκεκριμένα, στο άρθρο των Michael Dobbins & Kerstin Martens «Towards an education approach à la finlandaise? French education policy after PISA» (2012), που αποτελεί ποιοτική μελέτη(ανάλυση περιεχομένου), αναφέρεται στην επίδραση των αποτελεσμάτων του PISA σε θέματα εσωτερικής πολιτικής, όπως οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που προωθήθηκαν στη Γαλλία με πρότυπο το «επιτυχημένο» φιλανδικό εκπαιδευτικό μοντέλο (οικονομική αυτονομία, ευελιξία, ανάπτυξη καινοτομιών κ.α). Παρά τον αρχικό σκεπτικισμό, την αμφισβήτηση και τις αντιδράσεις 11

12 έναντι των διεθνών συγκριτικών μελετών, η Γαλλία δεν μπόρεσε να αγνοήσει τα αποτελέσματα του PISA και να αντισταθεί στις πιέσεις της αυξανόμενης διακρατικής διακυβέρνησης στον τομέα της εκπαίδευσης. Στο άρθρο των Slavko Gaber, Gregor Cankar, Ljubica Marjanovič Umek & Veronika Tašner «The danger of inadequate conceptualisation in PISA for education policy» (2012),που αποτελεί μια δευτερογενή ανάλυση των αποτελεσμάτων PISA του 2006 συγκρίνοντας τα με στοιχεία εθνικών τελικών εξετάσεων του 2006 και 2007 (ποσοτική-ποιοτική έρευνα), γίνεται προσπάθεια να εντοπιστούν παραλείψεις κατά τη σύλληψη, τον υπολογισμό και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων PISA.Ενώ τα στοιχεία PISA δείχνουν μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ σχολείων στη Σλοβενία και μικρότερες εντός των σχολείων, οι εθνικές εξετάσεις αποδεικνύουν εντελώς το αντίθετο. Επίσης, είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ο τύπος του εκπαιδευτικού πληθυσμού κατά το πρόγραμμα του PISA καθώς το 54% των 15χρονων μαθητών παρακολουθούν την ανώτερη βαθμίδα εκπαίδευσης ενώ το 46% είναι ακόμα στην κατώτερη. Στο άρθρο των Bekir S. Gür, Zafer Çelik & Murat Özoğlu «Policy options for Turkey: a critique of the interpretation and utilization of PISA results in Turkey»(2011), μέσω της ποιοτικής μελέτης (εξέταση δημοσίων εγγράφων) αμφισβητούνται τα αποτελέσματα PISA, διαπιστώνοντας πως υπάρχει αναντιστοιχία αξιολόγησης γνώσεων κατά τις εξετάσεις PISA και της διδακτέας ύλης του εθνικού Προγράμματος Σπουδών, μεθοδολογικά ζητήματα π.χ. δειγματοληψία, πολιτισμικές μεροληψίες κ.α. Επίσης, στην περίπτωση της Τουρκίας οι επίσημοι φορείς χάραξης εκπαιδευτικής πολιτικής αξιοποίησαν αποτελέσματα PISA, ως εργαλείο εξωτερικής υποστήριξης, για να προωθήσουν τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που είχαν προαποφασιστεί, δηλαδή ως εργαλείο πολιτικής χειραγώγησης. 12

13 Και στο άρθρο των K.Anagnostopoulou, V.Hatzinikita, V. Christidou & K.Dimopoulos «PISA Test Items and School-Based Examinations in Greece: Exploring the relationship between global and local assessment discourses» (2011) που αναφέρεται στην Ελλάδα και αποτελεί μια ποιοτική-ποσοτική έρευνα, όπου διερευνάται η σχέση διεθνούς (αποτελέσματα PISA) και εθνικής αξιολόγησης με βάση τη βιολογία, διαπιστώνεται η παραπάνω αναντιστοιχία. Αξιοποιώντας οι συγγραφείς τις έννοιες του B.Bernstein, ταξινόμηση(classification) και τυπικότητα(formality), διαπιστώνουν πως τα σχολικά και επιστημονικά συγγράμματα, η διδασκαλία και ο τύπος των γνώσεων(ακαδημαϊκός), γενικά το Πρόγραμμα Σπουδών συμβαδίζει με εξετάσεις σχολείου και όχι με εξετάσεις PISA (οπτικός γραμματισμός) και επομένως, είναι δικαιολογημένες οι χαμηλές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών. Τα δύο τελευταία άρθρα αυτής της υπο-ενότητας, «Changes and possibilities: a case study of Nova Scotia classroom assessment policies»(2011) του Steven Van Zoost και «The evolution of accountability»(2011) του P. Taylor Webb (ποιοτική έρευνα-ανάλυση περιεχομένου και λόγου) αναφέρονται στον Καναδά και στις αλλαγές που δρομολογούνται τόσο στη Δευτεροβάθμια όσο και στην Τριτοβάθμια (Campus 2020) στα πλαίσια των νέων πρακτικών λογοδοσίας των νεοφιλελεύθερων κοινωνιών. Έτσι, προωθούνται μεταρρυθμίσεις προσαρμοσμένες στις διεθνείς αξιολογήσεις (PISA) και στις απαιτήσεις της αγοράς, που προωθούν με τη σειρά τους τα ιδανικά του «νέου εργαζόμενου» (ευέλικτου, ανταγωνιστικού, ευμετάβλητου) και του «νέου δασκάλου». Αξιοποιώντας οι συγγραφείς τις θεωρίες του Foucault (governmentality, πειθαρχικές κοινωνίες) και του Deleuze(κοινωνίες ελέγχου, μέτρηση, μηχανές δικτύωσης) διερευνούν τις συγκαλυμμένες μορφές ελέγχου που υποτάσσουν την εκπαίδευση των πολιτών στις οικονομικές επιθυμίες της αγοράς. 13

14 Ο τρίτος θεματικός άξονας που αναφέρεται στις συνέπειες και τις προοπτικές των παραπάνω πρακτικών λογοδοσίας καλύπτεται από τα παρακάτω δύο άρθρα, «Policy as numbers: ac/counting for educational research»(2011) του B. Lingard (ποιοτική έρευνα-ανάλυση λόγων) και «Decolonizing the evidence-based education and policy movement: revealing the colonial vestiges in educational policy, research, and neoliberal reform» (2011) του Riyad Ahmed Shahjahan (ποιοτική έρευνασυνεντεύξεις). Το πρώτο διερευνά τις επιπτώσεις της κυριαρχίας της πολιτικής των αριθμών στην εκπαίδευση στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού που παρέχουν πολιτική εξουσία και νομιμότητα και συμβάλλουν στην μετάβαση από την κυβέρνηση στη διακυβέρνηση. Αυτή η μετάβαση επιτυγχάνεται με την ανασύσταση (rescaling) της πολιτικής εξουσίας μέσω διεθνών οργανισμών (Παγκόσμια Τράπεζα, ΟΟΣΑ), δικτύων, συγκριτικών μέτρων απόδοσης(pisa), μελετών εμπειρογνωμόνων κ.α., με στόχο την ανάδυση μιας παγκόσμιας πολιτικής στον τομέα της εκπαίδευσης και την ευθυγράμμιση των εκπαιδευτικών συστημάτων. Το δεύτερο άρθρο προχωρά την ανάλυση σε μια ευρύτερη μελλοντική προοπτική, όπου διαπιστώνει πως πρόκειται για τη συνέχιση της αμερικανικής ευρωπαϊκής εποχής αποικιοκρατίας με την προώθηση αποικιοκρατικών ιεραρχιών γνώσης και «μονοκαλλιεργειών» του πνεύματος με στόχο τη διασύνδεση μεταξύ νεοφιλελεύθερης εκπαιδευτικής πολιτικής και παγκόσμιας εκμετάλλευσης της εργασίας. Επομένως, προωθείται η διαιώνιση των αποικιακών ιεραρχικών σχέσεων με κραυγαλέες ανισότητες ανάμεσα στα συστήματα γνώσης που είναι συνδεδεμένα με παγκόσμια οικονομία και σ εκείνα που προσανατολίζονται σ ένα εθνικό-παραδοσιακό πλαίσιο διαμόρφωσης του Προγράμματος Σπουδών. 14

15 Συμπεράσματα Α. Το παγκόσμιο κοινωνικο-οικονομικό-εκπαιδευτικό γίγνεσθαι Η κυρίαρχη πολιτική ιδεολογία του Νεοφιλελευθερισμού κατά τη διάρκεια του 20 ου αιώνα σε συνδυασμό με την Παγκοσμιοποίηση και τις ραγδαίες εξελίξεις στο χώρο της Τεχνολογίας και των Επιστημών επηρέασαν και το χώρο της εκπαίδευσης. Επομένως, είναι εμφανής η κυριαρχία της αγοράς, η εμπορευματοποίηση και η ιδιωτικοποίηση σε όλους σχεδόν τους δημόσιους χώρους παροχής υπηρεσιών (και στην εκπαίδευση) και σε όλες σχεδόν τις χώρες(διεθνοποίηση). Προωθεί μέσω νέων μορφών ρύθμισης τη χρήση στοιχείων και αριθμών για έλεγχο, την επιλογή, τη λογοδοσία. Φορείς υλοποίησης αυτών των νέων πρακτικών είναι Διεθνείς ή Υπερεθνικοί Οργανισμοί π.χ. Παγκόσμια Τράπεζα, Unesco, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΟΟΣΑ που διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση εθνικής κοινωνικοοικονομικής πολιτικής σε ολόκληρο τον κόσμο με παροχή μονάδων, δανείων, σχεδίων, εκθέσεων, συγκριτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ιδιαίτερα ο ΟΟΣΑ μέσω δεικτών εκπαίδευσης και Προγράμματος Αξιολόγησης( PISA) παρέχει συστάσεις εκπαιδευτικής πολιτικής έγκυρου χαρακτήρα, αποδεκτές από το ευρύτερο φάσμα πολιτικών και ακαδημαϊκών φορέων. Β. Επίδραση-αλλαγές στην εκπαιδευτική πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο Τα αποτελέσματα PISA προκαλούν αναταραχές στις εθνικές κυβερνήσεις που με τη σειρά τους δρομολογούν μεταρρυθμίσεις μέσω της μίμησης καλών πρακτικών (π.χ. φιλανδικό μοντέλο) είτε για να βελτιώσουν αρνητικά αποτελέσματα είτε για να ενισχύσουν θετικά. Έτσι, η λογοδοσία συστημάτων, οι πίνακες πρωταθλήματος, οι πολιτικές δανεισμού επικυρώνουν και νομιμοποιούν μια επιθυμητή πολιτική επιλογή που λειτουργεί αλλού ως καλή πρακτική και προωθούν τον κοινό λόγο. H συγκριτική 15

16 αξιολόγηση διεισδύει στα εθνικά Προγράμματα Σπουδών και προκαλεί αλλαγές. Οι κοινές συνιστώσες στα νέα Π.Σ. είναι αφαίρεση ορίων (boundary) μεταξύ θεμάτων, μεταξύ σχολείου και άλλων κοινωνικών εμπειριών, η εφαρμογή των γνώσεων σε νέα περιβάλλοντα, η ικανότητα να «κάνει» αντί να «ξέρει». Οι τεχνολογίας λογοδοσίας (βαθμός, μέσοι όροι, δείκτες απόδοσης, league tables ) επεκτείνονται και στην Τριτοβάθμια (ηλεκτρονικό χαρτοφυλάκιο-«electronic collars»). Οι μηχανές δικτύωσης, επομένως, που λειτουργούν στο σύγχρονο κόσμο της εκπαίδευσης έχουν ως στόχο τη συγκέντρωση οργανισμών και ατόμων για λογοδοσία μέσω παρακολούθησης δεδομένων. Τέλος, κοινό στοιχείο που διατρέχει την παγκόσμια εκπαιδευτική πολιτική είναι η «Δια βίου μάθηση», όπου η μάθηση δεν περιορίζεται ως προς τον τόπο και το χρόνο μόνο στο χώρο του σχολείου ή με την τυπική μάθηση αλλά συντελείται με αλληλεπιδράσεις με το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Γ. Επιπτώσεις των αλλαγών στην ταυτότητα των πολιτών και της κοινωνίας Με βάση το οικονομικό-κοινωνικό πλαίσιο που προαναφέρθηκε και τις αλλαγές που προκαλεί στα εθνικά Προγράμματα Σπουδών μέσω διάφορων τεχνολογιών λογοδοσίας, όπως PISA, διαπιστώνεται η προσπάθεια επίτευξης ενός εκπαιδευτικού συστήματος παγκόσμιου κύρους με βάση οικονομική, που θα προετοιμάσει τους μαθητές να ανταποκριθούν σ ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον. Καθώς, λοιπόν, «το εκπαιδευτικό σύστημα σήμερα είναι ένας παραγωγός και αναπαραγωγός πόρων λόγου στο εσωτερικό του πεδίου του συμβολικού ελέγχου» (Bernstein,1991:209), υπηρετεί τις κατευθύνσεις της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού: ευελιξία(flexible), αποφυγή ορίων, απασχολησιμότητα, αυτο-ρύθμιση πολιτών 16

17 Η πίεση που ασκούν τα αποτελέσματα PISA στην εκπαιδευτική πολιτική των κρατών οδηγεί στο να δοθεί έμφαση στις μαθησιακές διαδικασίες και στα αποτελέσματα παρά στο περιεχόμενο. Έτσι, οι εξειδικευμένες κοινωνικές δραστηριότητες, η έμφαση στην πράξη και όχι στη γνώση, στην καθημερινή και όχι στην ακαδημαϊκή γνώση εξασφαλίζουν μια «δήθεν» ισότητα αλλά ουσιαστικά προκαλούν περιορισμούς στη γνώση με κίνδυνο υποβάθμισης πνευματικής ή απώλειας εννοιολογικών βημάτων, που αφαιρεί σύμφωνα με τον Bourdieu (Τhe forms of capital) τη δυνατότητα εξέλιξης μη ευνοημένων παιδιών. Η διδακτέα ύλη που προτείνεται ως «καλή πρακτική» αποτελεί μια μορφή πολιτιστικής κυριαρχίας που διατηρεί την εργατική τάξη σε χαμηλή επίδοση και έτσι η εκπαίδευση γίνεται νόμιμη παραγωγός χαμηλού κύρους ταυτοτήτων για χαμηλά αμειβόμενες εργασίες. Επίσης, ο ανταγωνισμός (συγκριτικοί πίνακες PISA) μπορεί να βελτιώνει τα σχολεία, δε βελτιώνει όμως όλο το εκπαιδευτικό σύστημα. Τέλος, εδραιώνεται επίσημα και μια άλλη μορφή κοινωνικής ανισότητας, από τη μια οι οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες με υψηλές επιδόσεις που προσαρμόζονται στις παγκόσμιες οικονομικές επιταγές και από την άλλη αυτές που, ακολουθώντας περισσότερο εθνικά πρότυπα, υστερούν, με αποτέλεσμα να ασκείται σύμφωνα με Bourdieu μια άσκηση «συμβολικής βίας» που υπαγορεύει τη μίμηση των επιτυχημένων πρακτικών. Οι δείκτες ΟΟΣΑ και οι μελέτες PISA αποτελούν ένα εργαλείο της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, για να επιβάλλουν ένα νέο σύστημα υπερεθνικής διακυβέρνησης(transnational governance) μέσω της εκπαίδευσης. Με τα άμεσα προσβάσιμα και ανοικτά αποδεικτικά στοιχεία (ορατότητα), τη δυνατότητα προώθησης και προβολής βέλτιστων διεθνών πρακτικών π.χ. φιλανδικό μοντέλο, με τη ανάγκη διαρκούς εκπαίδευσης, το διαρκή έλεγχο(εξέταση), τη λογική διαρκούς σύγκρισης που οδηγεί σε παρόμοιες λύσεις(ιεραρχική επιτήρηση), την αυξανόμενη 17

18 εξάρτηση των εκπαιδευτικών πολιτικών από πίνακες συγκρίσιμων εκπαιδευτικών επιδόσεων μαθητών, με τους δείκτες εκπαιδευτικής και κοινωνικής κατάταξης(κανονικοποίηση). Με αυτές τις πρακτικές συγχέεται η μάθηση με την απόδοση και ψηφιοποιείται το σώμα για μια ρευστή-ευέλικτη κίνηση σε όλα τα δίκτυα που ταιριάζουν σε κάθε τύπο κοινωνίας, «ψηφιακές φιγούρες, παραμορφώσιμες και μετασχηματιζόμενες»(deleuze, 2001:14). Σημαντικός, λοιπόν, ο ρόλος του ΟΟΣΑ και του PISA στην ενοποίηση εκπαίδευσης σε παγκόσμιο επίπεδο, στην «ομογενοποίηση, σύγκλιση προς ένα εκπαιδευτικό σύστημα»(παναγιωτόπουλος,2004:164), την αποφυγή πνευματικής πολυμορφίας, την πολιτισμική αφομοίωση με στόχο την παραγωγή εργατικού δυναμικού διαρκώς εκπαιδευόμενου για παγκόσμια οικονομία. Ορατός, λοιπόν, ο κίνδυνος εμφάνισης ενός νέου εργαλείου παγκόσμιας χειραγώγησης που διατηρεί τις κοινωνίες σ ένα καθεστώς πειθαρχίας και ελέγχου. Κριτική αποτίμηση Το πρόγραμμα PISA και η διεθνής συγκριτική αξιολόγηση των δεξιοτήτων των μαθητών υλοποιείται την τελευταία δεκαετία και λογικό είναι ν ανακύψουν τώρα τα προβλήματα και οι παραλείψεις στη σύλληψη, στη μεθοδολογία, στον υπολογισμό και στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων και οι πιθανοί κίνδυνοι που ελλοχεύουν για τα άτομα και τις κοινωνίες. Ο νεοφιλελευθερισμός έφερε για εκπαίδευση νέα μοντέλα governmentality, νέες τεχνολογίες διακυβέρνησης με την ενίσχυση των αριθμών και των στατιστικών που παρέχουν νομιμότητα, αντικειμενικότητα, και είναι ελάχιστα ευάλωτα στην αμφισβήτηση και επομένως παρατηρείται άνοδος της «κοινωνίας ελέγχου» και η γνώση μετατρέπεται σε εργαλείο ρύθμισης των κοινωνιών. Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι η αντίσταση στις παγκόσμιες οικονομικές πιέσεις, η αντίσταση στο να μεταβληθούν οι εκπαιδευτικοί σε υπηρέτες της παγκόσμιας 18

19 οικονομίας και υπαλλήλους της παγκοσμιοποίησης, το δικαίωμα στη διαφορετικότητα, στην κοινωνική ισότητα, η ισορροπία μεταξύ παγκοσμιοποίησης και εθνικής ιδιαιτερότητας. Σύμφωνα με τον Bourdieu «Το είδος νεοφιλελευθεροποίησης του σχολικού συστήματος μπορεί να προκαλέσει κοινές αντιστάσεις»»(παναγιωτόπουλος, 2004:176). Σημαντικό είναι οι εθνικές κυβερνήσεις ν αναγνωρίσουν το βαθμό πίεσης που δέχονται από παγκόσμια συστήματα, σε ποιο βαθμό είναι έτοιμες να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις, πώς οι διεθνείς πιέσεις θ αφομοιωθούν και θα συνδυαστούν με εθνικές παραδόσεις, τη δυνατότητα και τα μέσα ν αντιδράσουν στα διεθνή ερεθίσματα. Σύμφωνα με τον Foucault(1987), «από τη στιγμή που υπάρχει μια σχέση εξουσίας, υπάρχει και μια δυνατότητα αντίστασης. Ποτέ δεν είμαστε παγιδευμένοι από την εξουσία: πάντα μπορούμε να τροποποιήσουμε την επιρροή της σε καθορισμένες συνθήκες και με μια συγκεκριμένη στρατηγική»(σελ.85). Αυτό θα επιτευχθεί με την «προβληματοποίηση» που θα «αναπτύξει τις συνθήκες στις οποίες μπορούν να δοθούν πιθανές απαντήσεις διαφορετικές λύσεις» (Φουκό,1987:140). Στην κριτική και στη αναζήτηση λύσεων σημαντικός οφείλει να είναι ο ρόλος των διανοουμένων και των ερευνητών που κατά τον Bourdieu «παρεμβαίνει και επηρεάζει την κοινωνική ζωή, την πολιτική ζωή, έχοντας ως εφόδιο ακριβώς την ερευνητική του αρμοδιότητα και ικανότητα»(παναγιωτόπουλος, 2004:155). Στόχος δεν θα είναι να υπονομεύσει χρησιμότητα PISA, εφόσον υφίσταται, ούτε ν αποθαρρύνει αλλαγές και μεταρρυθμίσεις αλλά να συμβάλλει στην ουσιαστική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων και μελετών εντοπίζοντας παραλείψεις, αναντιστοιχίες, προβλήματα, συμπληρώνοντας τα ερευνητικά δεδομένα με νέα στοιχεία, με λίγα λόγια μια συνεργασία διεθνών και εθνικών φορέων χάραξης πολιτικής για μια ολιστική, πλουραλιστική αντιμετώπιση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. «Δεν είναι ώρα ούτε να κλάψουμε ούτε να ελπίσουμε, χρειάζεται μάλλον να αναζητήσουμε νέα όπλα» (Deleuze, 2001: 10) 19

20 Βιβλιογραφία Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία Anagnostopoulou, K.,Hatzinikita, V.,Christidou, V. & Dimopoulos, K. (2011). PISA Test Items and School-Based Examinations in Greece: Exploring the relationship between global and local assessment discourses. International Journal of Science Education, 1-27 Bekir, S.G., Çelik, Z.& Özoğlu, M.(2011). Policy options for Turkey: a critique of the interpretation and utilization of PISA results in Turkey. Journal of Education Policy, 26, Bernstein, B. (2000). Pedagogy, Symbolic Control and Identity. Theory, Research Critique, New York, Rowman and Littlefield Publishers Bourdieu, P. and Passeron, J. C. (1977). Reproduction in Education, Society and Culture, London: Sage Bourdieu, P. (1986). The forms of capital, in J. Richardson (ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education, Westport, CT: Greenwood, pp Dobbins, M. & Martens, K. (2012). Towards an education approach à la finlandaise? French education policy after PISA. Journal of Education Policy, 27, Gaber, S., Cankar G., Umek, L.& Tašner, V.(2012). The danger of inadequate conceptualisation in PISA for education policy. Compare, 42, Lingard, B. (2011). Policy as numbers: ac/counting for educational research. Australian Education Research, 38, Morris, P. (2012). Pick n mix, select and project; policy borrowing and the quest for world class schooling: an analysis of the 2010 schools White Paper. Journal of Education Policy, 27, Shahjahan, R. (2011).Decolonizing the evidence-based education and policy movement: revealing the colonial vestiges in educational policy, research, and neoliberal reform. Journal of Education Policy, 26, Webb, P.(2011).The evolution of accountability. Journal of Education Policy,26, Yates, L. & Young, M.(2010). Globalisation, Knowledge and the Curriculum. European Journal of Education, 45, 4-10 Zoost, St. (2011).Changes and possibilities: a case study of Nova Scotia classroom assessment policies. Journal of Education Policy, 26,

21 Ελληνόγλωσση Βιβλιογραφία Bernstein, B. (1991). Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, Εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις Ι. Σολομών, δεύτερη έκδοση. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Deleuze G. (2001). Η κοινωνία του ελέγχου. Αθήνα: Ελευθεριακή Κουλτούρα Gewirtz, S., & Cribb, A. (2011). Κατανοώντας την εκπαίδευση. Μια κοινωνιολογική θεώρηση. Αθήνα: Μεταίχμιο Κουλαϊδής, Β. & Τσατσαρώνη, Α.(επιμ.) (2010). Παιδαγωγικές Πρακτικές. Ερευνα και εκπαιδευτική πολιτική. Αθήνα: Μεταίχμιο. Λάμνιας, Κ.(2001). Κοινωνιολογική Θεωρία και Εκπαίδευση. Διακριτές Προσεγγίσεις. Αθήνα: Μεταίχμιο Νικολάου, Σ. (2006). Θεωρητικά ζητήματα στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Αθήνα:Gutenberg Παναγιωτόπουλος, Ν. (Επιμ.)(2004). Για την εκπαίδευση του μέλλοντος. Οι προτάσεις του Πιέρ Μπουρντιέ. Αθήνα: Νήσος Φουκώ, M. (1987). Εξουσία, γνώση και ηθική., Μετάφραση: Ζήσης Σαρίκας. Αθήνα: Ύψιλον Φουκώ, M. (1989). Επιτήρηση και τιμωρία. Η γέννηση της φυλακής. Μετάφραση: Καίτη Χατζηδημητρίου-Ιουλιέττα Ράλλη. Αθήνα: Εκδόσεις Ράππα Φουκώ, M. (1991). Η μικροφυσική της εξουσία.. Μετάφραση: Λίλα Τρουλινού. Αθήνα: Ύψιλον 21

22 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 22

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥ- ΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΕ1 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙ- ΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚ- ΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα PIAAC για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων

Πρόγραμμα PIAAC για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων Πρόγραμμα PIAAC για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων «Οργάνωση και λειτουργία της Εθνικής Σύμπραξης PIAAC - Ο ρόλος του Εθνικού Συντονιστή» ΜΑΓΔΑ ΤΡΑΝΤΑΛΛΙΔΗ - Εθνική Συντονίστρια PIAAC

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΩΝ & ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ TMHMA ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α) Προπτυχιακά 1. Νηπιαγωγικά 2. Δημοτική Εκπαίδευση Β) Μεταπτυχιακά 1. ΜΑ Εκπαιδευτική Ηγεσία 2. ΜΑ Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Δρ. Γεώργιος Ζάχος Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Εμμανουήλ Νίνος Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνος στη Σ. Β. στο 9ο Γυμνάσιο Περιστερίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σύμφωνα με τη διεθνώς επικρατούσα ακαδημαϊκή πρακτική, παρατίθενται οι παρακάτω συνοπτικές οδηγίες για τη συγγραφή πτυχιακής ή διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου

2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 3 4 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου Προσωπική Αναφορά για εύρεση ΜΒΑ Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 5 Το παρόν αποτελεί προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΤΥΧΕς ΤΗς ΕΛΛΗΝΙΚΗς ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑς

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΤΥΧΕς ΤΗς ΕΛΛΗΝΙΚΗς ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑς ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΤΥΧΕς ΤΗς ΕΛΛΗΝΙΚΗς ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑς ΠΡΟΤΑΣΕΙς ΕΝΙΣΧΥΣΗς ΤΗς ΔΙΑΦΑΝΕΙΑς ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΡ. ΓΙΩΤΑ ΠΑΣΤΡΑ, FAIA (ACAD), MIOEE ΕΝΤΕΤΑΛΜΕΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας 1. Εισαγωγή 2. Στόχοι Μεταπτυχιακού Προγράμματος 3. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 13 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 13 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 13 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να ορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα:

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. ΕΔΡΑ: Α Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Ταχ. Δ/νση :

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ» ΔΡΑΣΗ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ - ΜΕΡΑ» Σχολική χρονιά 2007-2008 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Αριθμός Ερευνητικής Εργασίας:.. Ημερομηνία Υποβολής:..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε.

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. Συνοδευτικό Θέματος 2: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασικές θέσεις για αναλυτικά προγράμματα και σχολικά βιβλία με βάση τα πορίσματα και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια : 200 ώρες (κατανέμονται σε διάστημα 4 μηνών από 19/10/2015 έως 26/02/2016)

Διάρκεια : 200 ώρες (κατανέμονται σε διάστημα 4 μηνών από 19/10/2015 έως 26/02/2016) Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Διοργανώνει το e-learning καινοτόμο Επιμορφωτικό Πρόγραμμα «ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΜΑΘΗΣΗ» Σχεδιασμός και υλοποίηση : Αλέξης Κόκκος με τη συνεργασία των εκπαιδευτικών Έφης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: 6η Τροποποίηση της Πράξης "Σχολές Γονέων -ΑΠ8" με κωδικό MIS 216957 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα "Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση" ΑΠΟΦΑΣΗ

ΘΕΜΑ: 6η Τροποποίηση της Πράξης Σχολές Γονέων -ΑΠ8 με κωδικό MIS 216957 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ" Ταχ. Δ/νση : Κωνσταντινουπόλεως 45-49

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Eνότητα 1: Εισαγωγή. Θεωρία, Μέθοδοι και Δεδομένα (3/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική(18 μήνες, Μεταπτυχιακό)

Πληροφορική(18 μήνες, Μεταπτυχιακό) Πληροφορική(18 μήνες, Μεταπτυχιακό) Περιγραφή: Το πρόγραμμα προσφέρει προχωρημένου επιπέδου γνώση σε όλους τους σημαντικούς τομείς της Επιστήμης των Υπολογιστών, όπως σύγχρονα δίκτυα, βάσεις δεδομένων,

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινό Εξαμήνου 2012-13

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινό Εξαμήνου 2012-13 Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινό Εξαμήνου 2012-13 Ομάδες Κωδικός Μαθ. Τίτλος Μαθήματος ECTSΜέρες Ώρες Γ + Δ έτος ΕΠΑ 100 1Ε Ολυμπιακή Παιδεία 2 Δ.. Π.. 1200-1330 Δ.. Π.. 1200-1330 Γ + Δ έτος ΕΠΑ 105 1 Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Master of Science in Health Management

Master of Science in Health Management Master of Science in Health Management Το Μεταπτυχιακό αυτό Πρόγραμμα υλοποιείται από το Διεθνές Τηλεματικό Πανεπιστήμιο UNINETTUNO με σκοπό να παρέχει τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες σε υψηλά στελέχη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΟ32 ΔΥΟ ΘΕΣΜΟΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΪΟΣ 2010 1650 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Ποια πιστεύετε ότι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΣΔΔΑ), η οποία προέκυψε ύστερα από την ενοποίηση της ΕΣΔΔ και της ΕΣΤΑ (Ν. 3966/ΦΕΚ 118/τ. Α /24-5-2011

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»

«Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» Όμιλος Εκπαιδευτικών Χρηστών Πληροφορικής Τεχνολογίας Κύπρου «Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 08:30-13:30 Α107 Χορηγοί: «Η

Διαβάστε περισσότερα

Το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων της Κύπρου

Το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων της Κύπρου Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων της Κύπρου Αντρέας Ελευθερίου NCP-CyQF ΓΕΤΕ ΜΤΕΕ, 8/11/2013 11/22/2013 1 NQF EQF NQF 6 5 4 3 2 1 8 7 6 5 4 3 2 8 7 6 5 4 3 2 1 1 2 ΟΡΙΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα